You are on page 1of 12

”დადგით მესხეთში აკვნები, აღზარდეთ კვლავ რუსთაველი” გიორგი ლეონიძე

№8 (248)
აგვისტო
2019 წელი
ფასი 40 თეთრი

გამოცემის ოცდამეერთე წელი ”LITERATURULI MESKHETI” ”ЛИТЕРАТУРУЛИ МЕСХЕТИ”

ნომრის სტუმარია ჟურნალი `ოლე~


* * * * * *
მინდა ჩემი ღრმა პატივისცემა გამოვხატო ლიტერატურული ჟურნალის „ოლესა” და გაზეთ სამცხე - ჯავახეთი დიდი ისტორიის, ეთნოგრაფიისა და კულტურის მხარეა, რომლის მაცნეა
„ლიტერატურული მესხეთის” შემოქმედებითი გუნდების მიმართ. მისასალმებელია ინიციატივა – გაზეთი „ლიტერატურული მესხეთი”. იგი 20 წელია ამ ისტორიას თავის ლიტერატურულ ფურც-
კახეთიდან ჟურნალისა და სამცხე-ჯავახეთიდან გაზეთის აგვისტოს თვის გამოცემების გაცვლის ლებზე ავსებს. მისი თითოეული ფურცელი უპირობო მემატიანეა. ასევე კახეთი, დიდი ისტორიული
შესახებ. მჯერა, ორ რეგიონს შორის მსგავსი სახის თანამშრომლობა მნიშვნელოვნად შეუწყობს და კულტურული წარსულის მქონე მხარე, რომლის ცხოვრებას ჟურნალი „ოლე” 15 წლის განმავ-
ხელს მკითხველი საზოგადოების ლიტერატურისადმი დაახლოებასა და ცნობადობის ამაღლებას. ლობაში ინახავს. ორივე ლიტერატურული გამოცემა, წლების განმავლობაში, არა მხოლოდ ინარ-
კიდევ ერთხელ მივესალმები, ჟურნალ „ოლესა” და გაზეთი „ლიტერატურული მესხეთის” სა- ჩუნებს პოზიციებს, არამედ, დღეს, ინტერნეტის ეპოქაში, ცდილობს აღნიშნული მიმართულებით
მაგალითო მეგობრობას. კარგად მახსენდება, პატრიარქის საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონ- ცნობადობის ამაღლებასა და გაზრდას.
დის გენერალური მენეჯერის პოზიციაზე ჩემი მუშაობის პერიოდში „ლიტერატურული მესხეთის” ვულოცავთ გაზეთ „ლიტერატურული მესხეთისა” და ჟურნალ „ოლეს” რედაქციებს, ასევე სამცხე-
რედაქციასთან საქმიანი ურთიერთობა. ჯავახეთისა და კახეთის მხარეებს ამ მნიშვნელოვან ნაბიჯს. მისასალმებელია, რომ გაზეთისა და ჟურნა-
მოხარული ვარ, რომ მერგო პატივი, ჩემი გულწრფელი დამოკიდებულება გამომეხატა თი- ლის თანამშრომლობის საფუძველზე მოხდება ლიტერატურული ფურცლების გაცვლა, რაც მხარეებს
თოეული იმ ადამიანის მიმართ, ვინც უდიდესი ენთუზიაზმითა და რუდუნებით დგანან ქართული შორის გააღრმავებს ურთიერთობებს როგორც ლიტერატურის, ასევე კულტურის მიმართულებით.
სიტყვის სამსახურში და ენერგიას არ იშურებენ საზოგადოების ლიტერატურასთან დაახლოების
საქმეში. ბესიკ ამირანაშვილი,
გისურვებთ წარმატებებს ორივე რეგიონის შემოქმედებითი გუნდების თითოეულ თანამშრო- სახელმწიფო რწმუნებული სამცხე-ჯავახეთის მხარეში
მელს, რომლებიც უშურველად იღწვით და ერთგულად ემსახურებით ქართული ლიტერატურული ურთიერთობებს გააღრმავებს
გამოცემების შექმნას. მეამაყებით და გისურვებთ კიდევ მრავალი საინტერესო ინიციატივის გან-
ხორციელებას შემოქმედებით საქმიანობაში. მესხეთი გახლავთ მხარე, საიდანაც იწყება საქართველოს კულტურული განვითარება, აქ დაიწერა
ირაკლი ქადაგიშვილი, უდიდესი ქართველი გენიოსის – შოთა რუსთაველის უკვდავი პოემა -–"ვეფხისტყაოსანი". ეს ის მხარეა,
სახელმწიფო რწმუნებული კახეთის მხარეში რომელსაც გააჩნია უძველესი წარსულის უმდიდრესი ისტორია, რომელსაც წლებია გაზეთი „ლიტე-
რატურული მესხეთი’’ თავის ფურცლებზე ასახავს, ის ნამდვილად ამართლებს თავის სახელწოდებას,
ქართველი საზოგადოების წინაშე მან მართლაც მეტად მნიშვნელოვანი როლი იკისრა.
* * * ვულოცავ გაზეთ „ლიტერატურულ მესხეთს” 20 წლის იუბილეს. მან ამ წლების მანძილზე შექმ-
ლიტერატურული ჟურნალი „ოლე” უკვე 15 წელია ამაყად დგას ქართული სიტყვის სამსახურ- ნა მეტად მნიშვნელოვანი და ღირებული ლიტერატურული ისტორია, მივესალმები ასევე იუბილარ,
ში და თავის მრავალრიცხოვან მკითხველს საშუალებას აძლევს ეზიაროს კლასიკური თუ თანა- კახეთის რეგიონულ ჟურნალ „ოლესთან” თანამშრომლობას და მჯერა ლიტერატურული ფურცლე-
მედროვე პროზაიკოსების, პოეტებისა და პუბლიცისტების ნაშრომებს. მას არაერთი დამწყები ბის გაცვლა თავის სიტყვას იტყვის და გააღრმავებს მხარეებს შორის ურთიერთობებს.
შემოქმედისთვის გაუკვალავს გზა.
ჟურნალი „ოლე” მუდმივად ზრუნავს თელავის მუნიციპალიტეტში ლიტერატურული პროცე- როსტომ მაგრაქველიძე,
სების განვითარებაზე, რისი დასტურიც არის მისი დამეგობრება გაზეთ „ლიტერატურულ მეს- ასპინძის მუნიციპალიტეტის მერი
ხეთთან”. მისასალმებელია ინიციატივა ჟურნალ „ოლეს” და გაზეთ „ლიტერატურული მესხეთის” მტკიცე ბალავარი იქნება
აგვისტოს თვის გამოცემების გაცვლის შესახებ. მჯერა, რომ ეს ნაბიჯი შექმნის თელავისა და
ასპინძის მუნიციპალიტეტებს შორის მჭიდრო თანამშრომლობას, რაც კიდევ უფრო მეტად შეუწ- ჩვენ რუსთაველის ქვეყნის შვილები ვართ და ამიტომაცაა, რომ თითოეულ ჩვენთაგანში პოეზი-
ყობს ხელს ჩვენი საზოგადოების დაახლოვებას ლიტერატურასთან. ისა და მწერლობისადმი სიყვარულია გამჯდარი. საქართველოს ორი ძირძველი, უნიკალური მხა-
თელავის მუნიციპალიტეტის მერიის სახელით, ვულოცავ ჟურნალ „ოლესა” და გაზეთ „ლიტე- რის – კახეთისა და მესხეთის მოსახლეობისთვის პოეზიისადმი ინტერესი კი ორმაგად მძლავრობს,
რატურული მესხეთის” შემოქმედებით გუნდებს მიღწეულ წარმატებებს და ვუსურვებ ხანგრძლივ რადგან მესხეთში დაბადებულ-გაზრდილი დიდი რუსთველი ცოდნის წყაროს კახეთში – იყალთოს
და ნაყოფიერ თანამშრომლობას. აკადემიაში დაეწაფა და ეს ორი მხარე ამითაც დიდ კავშირშია.
შოთა ნარეკლიშვილი, სამწუხარო მხოლოდ ისაა, რომ კომპიუტერისა და ინტერნეტის ეპოქაში, დღეს, ლიტერატურუ-
თელავის მუნიციპალიტეტის მერი ლი ჟურნალ-გაზეთების მრავალი გამოცემის მიუხედავად, ლიტერატურული ცხოვრების წარმოჩე-
ნა რეგიონებიდან სრულიად საქართველოში მაინც დიდ პრობლემას წარმოადგენს.
რუსთაველი გვაერთიანებს! აღნიშნული პროექტი ურთიერთდაახლოების უნიკალურ შესაძლებლობას იძლევა.
სიამაყით მინდა აღვნიშნო, რომ კახეთსა და მესხეთს (სამცხე-ჯავახეთს) შოთა რუსთაველი გვჯერა, ჩვენი ორმხრივი თანამშრომლობა კიდევ უფრო წარმოაჩენს ამ ორი დიდი ისტორიის
აერთიანებს. შოთა წარმოშობით მესხეთიდანაა, განათლება კი კახეთში (იყალთოს აკადემიაში) მქონე რეგიონის ლიტერატურულ და კულტურულ ცხოვრებას.
მიიღო და სიმბოლურია, რომ კახეთსა და მესხეთში მოღვაწე ლიტერატორები და მეცნიერები ერ- „დადგით მესხეთში აკვნები, აღზარდეთ კვლავ რუსთაველი!” – ბრძანებს დიდი გოგლა და
თმანეთს გაზეთ „ლიტერატურული მესხეთისა” და ჟურნალ „ოლეს” ფურცლებზე ხვდებიან. შვილთა სიმრავლემ, ქართული მწერლობისადმი სიყვარულმა, უნდა შვას ახალი დიდი პოეტები და
მესხეთსა და კახეთს განგებამ ყველაზე რთული – საქართველოს აღმოსავლეთის საზღვრების მწერლები. ამიტომ გვმართებს მეტი შემართება, მონდომება – ჩვენს სისხლსა და ხორცს შევუწყოთ
მეციხოვნეობა დააკისრა. ამასთანავე ეს რეგიონები დიდ როლს ასრულებდნენ ქვეყნის კულტუ- ხელი, მათში ახალი ტალანტების გამოვლენისა და ფართო ასპარეზზე გამოყვანისათვის.
რულ-საგანმანათლებლო ცხოვრებაში. სწორედ ქართულმა ენამ, ქართულმა მწერლობამ, მოიყ- ჟურნალი „ოლე” და გაზეთი „ლიტერატურული მესხეთი” ამგვარი მიდგომით თითო აგურს
ვანა ქართველი ერი დღევანდელობამდე. ამდენად, უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება კახეთსა და მაინც დადებენ ქართული მწერლობის განვითარების საქმეში, რამეთუ ძიებაშია წარმატებების
მესხეთში გამომავალ ლიტერატურულ გამოცემებს. მიღწევა და ჩვენი მომავალი თანამშრომლობა მტკიცე ბალავარი იქნება კახეთისა და მესხეთის
დარწმუნებული ვარ დიდად წარმატებული იქნება გაზეთ „ლიტერატურული მესხეთისა” და ჟურნალ რეგიონების შემოქმედებითი ინტელიგენციის ურთიერთთანამშრომლობისათვის.
„ოლეს” ფურცლებზე მესხეთსა და კახეთში მოღვაწე ლიტერატორებისა და მეცნიერების შეხვედრა.
აკაკი დაუშვილი, ავთანდილ ბერიძე,
ჟურნალ „ოლეს” მთავარი რედაქტორი გაზეთ „ლიტერატურული მესხეთის” რედაქტორი

ძალა ერთობაშია...
გადაძახილი დედამესხეთთან...

ისტორიული მესხეთი სამხრეთ- მესხეთი – საქართველოსთვის, ვერ გამართულა წელში. ღვთის ყური მიუგდოს მის სუნთქვას და, სა- ყობს ლიტერატურულ კონკურსებს.
დასავლეთ საქართველოს სახელწო- – მსოფლიო უძველესი ცივილიზა- წყალობა იყო ამ მხარეში უნივერ- ჭიროების შემთხვევაში, ძმური ხელი კახეთისა და მესხეთის რეგიონე-
დებაა. ანტიკური ხანის წყაროებში ციის სამხრეთის ჭიშკარი, სხვადასხ- სიტეტის გახსნა და მწერალთა კავ- გაუწოდოს იმედიანი მომავლის და- ბის დიდი მეგობრობის დასტურია
(სტრაბონი, ძვ.წ. 64-63წ.წ.) მოიხსე- ვა დროს, მოზვავებულ, სხვადასხვა შირის განყოფილების დაფუძნება; სამკვიდრებლად და ასაღორძინებ- ჟურნალ „ოლეს” და გაზეთ „ლიტერა-
ნიება „მოსხიკეს” სახელწოდებით, მტერთა სალაშქრო, საქარავნო გზა- გაზეთი „ლიტერატურული მესხე- ლად... ტურული მესხეთის” ნომრების გაცვ-
– სამცხე, ჯავახეთი, არტაანი, ერუ- დაც იქცა. თი” ხომ დიდი სიკეთის მეკვლეა ერთი ათეული წელია, რაც ლა.
შეთი, კოლა, აჭარა, კლარჯეთი, შავ- ჩვენი ქვეყნის კულტურის აკვა- მისთვის. მესხეთმა რომ მესხეთობა უფრო ახლო ურთიერთობა გვაქვს ფეხბედნიერი ყოფილიყოს ეს,
შეთი, ტაო, სპერი. ნი: არაბთა, სპარსთა, თურქთა და დაიბრუნოს, საჭიროა თავისი ტაო- კახეთისა და მესხეთის მწერალთა მწერლური, გადაძახილ-გადმოძახი-
IX-X საუკუნეებში მესხეთის ტე- მონღოლთა სათარეშო გახდა. გვიან კლარჯეთი და სხვა დაკარგული ტე- ორგანიზაციებს, რაც მესხეთის მწე- ლი ერთგულ მკითხველთა გულები-
რიტორიაზე წარმოიქმნა ბაგრატიონ- საუკუნეებში არც „მეგობარმა” რუ- რიტორიები შემოისისხლხორცოს, რალთა თავკაცისა და გაზეთ „ლიტე- საკენ...
თა სამეფო (ცენტრი − არტანუჯი). სებმა დააკლეს მსახვრალი ხელი თუმცა, ეს, უდიდესი ეროვნული რატურული მესხეთის” რედაქტორის
XII-XIII საუკუნიდან მესხეთი საქართ- და ამ წმინდა მიწაზე დიდძალი უც- საქმე, უაღრესად პრობლემურია და ავთანდილ ბერიძის დამსახურებაც ფარნა რაინა,
ველოს სამეფოს დიდმოხელე ერის- ხოტომელები შემოგვისახლეს. ეთ- დროში გაიწელება და, არის სხვა, არის, რომელიც სათავეში უდგას მწერალთა ასოციაცია
თავთა, სამცხის სპასალარ ჯაყელ-ცი- ნიკურმა აჭრელებამ თავისი დაღი უფრო, ხელმისაწვდომი ფაქტორე- გენიალური პოეტის ყოველწლიურ „ლიტერატურული კახეთის”
ხის-ჯვარელთა სამფლობელო იყო. დაასვა ამ სამოთხეს და, დღემდე, ბი – საქართველოს ყველა კუთხემ დღესასწაულებს: „შოთაობას” და აწ- თავმჯდომარე
2 ლიტერატურული მესხეთი პოეზია-პროზა 2019 წელი, აგვისტო

ავაფრთხიალოთ ცერზე მიმინო?.. რატომ ღამდები... ნისლის ზეფირს გაჰყვება,


მარიამ მზეს ყელი ლექსით ამოვუმძივოთ, ვინ რას გაიგებს, როგორ მზე ტირიფის მტირალ ტანს
კოზმანიშვილი ღამით ქარების სტვენა ვისმინოთ?.. კვდები ღამის მკლავებში როცა ცხელ შუბლს მიადებს,
ან, იქნებ გინდა დარჩენა ცალად? – და ალიონზე ჩვილის სულით მდინარისპირს, ყანჩებთან
*** საკუთარ თავთან ჩუმი კამათი... რად იბადები... და შრიალა არყებთან,
ბნელა... აანთე გვირილები, დიდი ხანია მოგყვები ვალად, ნუ შეგაშფოთებს იჭვნარევი, ქვებზე, როგორც კეცებზე,
როგორც მზეები... როგორც პატარძალს მერყევი მზერა... დავდებ ხსოვნის ხმიადებს.
რა საჭიროა სიბნელეში მზითვის კალათი. საშიშ შლეიფად მოშრიალე მერე, შებინდებულზე,
ხელისცეცება?... დიდი ხანია, მისმენ და მხედავ ჭორების ბოლო... შუქ-ჩრდილების თამაშში,
ნუ გაერთობი საკუთარი და უკვე აღარ გინდა, მხედავდე... ცისკენ მაცქერალთ გაურბიან დღეს რომ ააბულულებს
„მეს” აღზევებით, გავდივარ... მორჩა... მიწის ხიზნები, ღამის ბნელი ფიწალი,
თორემ ერთ დღესაც სული კარს ჩუმად ვკეტავ... ასე ირიბად უყურებენ ჩავემხობი მწუხარედ
სევდით დაგეძენძება. არ შეგცივდება... კართან მზე დავდე. შეშლილებს, მხოლოდ. ყაყაჩოთა ყანაში
ცივა... სამყარო შეიბურა და ბეჯითი ბავშვივით,
ნისლის მარმაშით... *** *** უშენობას ვისწავლი.
აგიწკრიალე სასთუმალთან ვერ გაგიგებენ... რა თქმა უნდა, ღამეა... ქარი... მონატრება
ცრემლის აკიდო... ვერ გაგიგებენ... მარწუხებს მავლებს... ***
როდის მიხვდები, რომ არ არის ცისკენ მაცქერალს იმიჯი გაქვს როგორ ვთქვა, თითქოს არა მიშავს... ისევ მღლის...
ჟამი თამაში... არცთუ სარწმუნო... თითქოს უკეთ ვარ?.. როგორ მღლის
გული მომეცი, უჟმურ დღეებს ერთი გულწრფელი, ჩამოვაფარებ ღამის ფარდას მსგავსება დღეთა...
ცეცხლად წავკიდო. გულიანი გაღიმებისთვის, მოწყენილ თვალებს უგულო მოკითხვა -
გახსოვს? – ოდესღაც მიტოვებდი მზად ხარ ეგ გული მტევანივით და სავსე მთვარეს შენით გამთბარ „რა ხდება შენთან?”...
კართან აპრილებს... სისხლად დაწურო... სიზმრებს ვუკვეთავ. ფანჯრიდან
მთელი დღეები დავყვებოდით ვერ გაგიგებენ, რად იღვრები თვალთვალი
ქარებს ხელკავით... გოლეულივით, *** შორეულ გზათა...
ახლა სიდინჯის მივადექით ან უცაბედი გაავდრებით როცა მთვარე, ირიბი, არყოფნა,
უცხო ნაპირებს, ვინც ძლიერ
აღარც ქარი გვყავს, ვნების ზართა მჭირდება, მათთან.
ჩამომრეკავი... ნახ. ნ.ფიროსმანისა დარდი მღლის...
ბნელა... აანთე გვირილები, როგორ მღლის...
გხედავდე მინდა. როგორ მღლის...
როგორ...
ჩავკალი
არ შეგცივდება ჩემს სულში
ფუსფუსა გოგო...
ვეღარ ვგრძნობ
გინდა? – დაგიფენ
ცისაკენ
ჩეროში ფარდაგს...
აღერილ ფრთებს და
ცივ წყალს მოგართმევ
თრთის გული,
წყაროდან სათლით...
ჩიტივით
დავემსგავსები მდუმარე ქადაგს
უმწეოდ კრთება
და მთვარეს ვერცხლის
და ვდგავარ,
ფლურებად დავთლი...
მიწის გოჯს
თუ მეტყვი, მოგგვრი
შეზრდილი
ბედაურს, ნისლის,
თითქოს...

ႫႤ
აგედევნები თმების შრიალით,
ბევრს არა,
დავდგათ ქარაფთან ქოხი – ისლისა,
უფალო,
ქოხში – ისლისვე ტახტი, ზიარი.
მხოლოდ ფრთებს ვითხოვ!
გინდა, ალიონს შევხვდეთ უძილოდ?..

(ესე საკუთარ თავზე, ანუ რა ღირს ერთი ქართველი)


ႫႤ ის მამალი ხოხობი ვარ, წიწამურის ველზე რომ მხოლოდ „ერთი ბეწო ხანს” მოვუხუჭე თვალი წუთისოფელს,
ვებრძოდი ღამეს, მალე გათენდიო, მაგრამ მერე, როცა მაყვალა მიქელაძე როცა გვარიშვილობის ჩატეხილ ხიდზე გავაცილე ჩემი
გათენდა, დაღამება ვითხოვე ისევ, რადგან ვერ შევძელი, გიორგი... მე გიორგი ვარ. მძიმე ჭრილობით გათანგული,
ბოლომდე მეყურნა ირგვლივ გაშლილი ადამიანური ყოფნის ႫႤ მედეა ვარ, მზეთუნახავი ასული კოლხეთის მეფე უკანასკნელი თვალისჩინით კესოს სახეს მივჩერებივარ და
უთანასწორო ბრძოლის ველის საშინელებანი. აიეტისა, ყმაწვილქალობის გარიჟრაჟზე იმედებით რომ „არა ვნანობ-მეთქი”, გამშრალი ბაგეებით ვჩურჩულებ... მე
ႫႤ შალვა ახალციხელი ვარ. ეს მე შევისხი დიდგორის გამოვეთხოვე ქვეყანას ჩემსას, რათა იაზონთან ერთად გაბრიელი ვარ, კაკო ყაჩაღი, მწყემსის ქალი – ბერის სენაკს
ომში სახეზე საკუთარი ჭრილობის სისხლი, რათა მტერს ჩემი უკიდეგანო შორეთში მომეხილა ბედნიერება. სიზმრისად შეხიზნული... ბებერი მეწისქვილე ვარ, სიყვარულისთვის
ფერშეცვლილი სახე არ ენახა და არ გათამამებულიყო. მექცა ოცნება წრფელი: უსაშველოდ აცდენილი აღმოჩნდა მოსული და უსიყვარულოდ დარჩენილი...
ႫႤ თევდორე მღვდელი ვარ. მე ავუბნიე მამულში სამტროდ ჩვენეული და სხვათა საზომები მტრობა-სიყვარულისა თუ ႫႤ თავად ილია ვარ, მართალი ცასთანაც და
შემოსეულ ურდოს გზა და კვალი, რათა ჩემს ქვეყანას ქუდზე ერთგულება-შურისძიებისა. ამიტომაც ვგოდებ ახლა, ჟამსა ქვეყანასთანაც. ეს მე წამოვიკიდე ზურგზე XIX საუკუნე
კაცის დაძახება მოესწრო. ამკაფეს, მაგრამ მამული ჩემი ჩემი მიმწუხრისას: და ევროპული სტანდარტების დონეზე ავიყვანე. თეთრით
გადავარჩინე. – არ ეძებოთ ყვავილი ბედნიერებისა უცხო მიწაზე, იგი შემოსილი, ვდგავარ ახლა კავკასიონზე და, როგორც
ႫႤ ვახტანგ გორგასალი ვარ, მუზარადზე მგელ-ლომ ისეთი ნებიერია, მარტო სამშობლოში ხარობს-მეთქი. პირშეუკრავი იარა, მტკივა სამაჩაბლო და აფხაზეთი, ნატყვიარ
გამოხატული. საქართველოს მტერთან ბრძოლაში დავაღამე ႫႤ ქეთევან დედოფალი ვარ, სპარსულ დილეგში მძევლად შუბლზე ხელმოჩრდილული, იმედით შევყურებ მომავალს და
ყველა დღე ჩემი ზეობისა. მტერთაგან ყველა ვძლიე და მერე გამომწყვდეული პატარა უფლისწულის ერთადერთი იმედი. ოცნებაში ბაზალეთის ტბის ძირას მდგარი მძივებიანი აკვნის
ყველა შევიწყნარე ისევ, ამიტომ თუ მექცა ბედისწერად ეს მე გავბედე და აღვუდექი წინ მრისხანე და ცბიერი შაჰის რწევა მესმის.
საიდუმლო გარღვეული ჯაჭვის პერანგისა. ვერაგობას: ღმერთად ვიწამე მამული და მერე უსინანულოდ ႫႤ ქვა ვარ, ხე და ბალახი საქართველოს მიწაზე მოსული.
ႫႤ გიორგი ვარ სააკაძე, ნოსტელი აზნაური. ეს მე გავბედე აღვესრულე მამულისათვის. მე ვთქვი საქვეყნოდ მტრის დეკა ვარ, პირიმზე, ია და ენძელა, ქუჩი და კესანე... მთა ვარ
და აღვუდექი წინ ქვეყნის ყველაზე საშიშ მანკიერებას – კოცონთან ზვარაკად მიგდებულმა, რა შეუძლია ნებისყოფაში შუბლზე ნისლწაკრული, ბარი, ზღვა და მდინარე... ნაკადული
დიდგვაროვანთა თვითნებობასა და სიხარბეს, დაღუპვასა გარდასახულ ღირსებას ქართველი ქალისა. ვარ, წყარო – ბუერას ფოთლებით წვეთ-წვეთად ნაგროვი...
და ნაფლეთებად ქცევას რომ უქადდა ილაჯგაწყვეტილ ႫႤ ბერა ვარ საციმბიროდ გამწესებული. გაუსაძლისი მგელი ვარ, ბებერი ტოტია – მოძმეთაგან დასაფლეთად
სამშობლოს ჩემსას. გავიმეტე ამისთვის ყველა და ყველაფერი: ხველებით მისუსტებული, ნესტიან სენაკში ვწევარ გამეტებული, ვეფხვი – პირშიშველა მოყმის მოკლული, არწივი
დაი ჩემი – თეკლა, შვილი – პაატა, სახლი და კარი, საქვეყნო და კონკებადქცეულ ტანსაცმელში სასწაულმოქმედი – მხარში დაჭრილი... მე შვლის ნუკრი ვარ, ბეწვისქათიბა
სახელი და დიდება, თავად საკუთარი სიცოცხლე... ავგაროზივით ვსინჯავ ანანურში წინაპართა საფლავებიდან და რბილჩლიქებიანი, თოფიანი მონადირის წინ ვდგავარ
ႫႤ პატარა კახი ვარ, მეფე ერეკლე. სულ პატარამ ვიშიშვლე კრძალვით აღებულ მიწას. ჟანდარმს აშინებს ჩემი მომუჭული თავდახრილი და ცრემლიანი თვალებით ვეხვეწები:
ხმალი და ვეღარ ჩავაგე ღრმა სიბერემდე, იმდენი ეხვია ხელი და როზგებით ცდილობს საუნჯის წართმევას. ყოველ – „დედაჩემია საქართველო და არ ესროლო-მეთქი!”
მტერი და ავისმზრახველი საუფლოს ჩემსას. ეს მე ვცადე წინ მოქნეულ სახრეს ხორცის ნაფლეთები ასდევს; სისხლით ႫႤ ყველა ვარ და ყველაფერი, ვინც და რაც ამ კურთხეულ
აღვდგომოდი განგებას ციურს და საკუთარი ხმლით მომეკლა იჟღინთება ძველმანები, რაც ჩემ სხეულს ჯერ ისევ ფარავს, მიწაზე ჩემამდე იყო, არის და იქნება... მე მხედარი ვარ, ჩემი
თავი, როცა დამარცხებულსა და გაქცეულ აღა-მაჰმად-ხანს ხელი კი მიწამომუჭული ხელი, მხოლოდ უკანასკნელი ქვეყნის ძლიერებას ვიცავ და უსახელო უფლისციხელი მქვია...
ოქროზე მიჰყიდეს თბილისი. გადავიფიქრე, ვირწმუნე როცა: ამოსუნთქვისას იხსნება. მე მჭედელი ვარ ურარტუდან, მე ვჭედე უთვალავი კავი და
მოღალატე არ იყო ქართველი!.. – „მიწაა!”... – გაოგნებული სისინებს მტარვალი. გუთანი, ფარი და ხმალი, თოხი და ნამგალი... კირითხურო ვარ
ႫႤ მოძმეთაგან გაყიდული ტყვე ბავშვი ვარ. უიმედობით რა ძვირად გვიღირს ქართველებს ერთი მუჭა მშობლიური სწორუპოვარი, მე ვაშენე ტაძრები და ეკლესიები, ციხეები და
სხივჩამქრალი და განაწამები, შორეული სტამბულის მიწა!.. სასახლეები, საფლავები და პედესტალები... მე ღამის მეხრე
ბაზრობაზე, აუტანელ მტვერსა და სიცხეში, ევროპის ႫႤ ლელთ ღუნია ვარ გაიბოტნიდამ. ეს მე დავხვდი ვარ, მხვნელი და მთესველი; მე წაველ მარილზე აღზევანს
მოგზაურობიდან მობრუნებულ საბას ანაფორის კალთაზე მყინვართან უცხოობიდან მობრუნებულ ილიას მოხევის და გზაში, მთვარიან ღამეს, მე ვიმღერე მთვარის შუქივით
ვეხვევი და „ძია, დედასთან წამიყვანეო”, – ვტირი. ცრემლები ტალავარში გამოწყობილი და ერის ჭაბუკ მამას წრფელი სევდიანი და უკვდავებასავით ლამაზი ურმული; მერე
მაწვიმს უცხოობაში ამაოდ დამაშვრალი ბერის თვალთაგან. გული გადავუშალე. დავდივარ მას შემდეგ მთა-მთა, ხევ-ხევ უღლიდან გამოვხსენი ხარი – ლაბა, ჯიღა, საცერა თვალებში
ႫႤ ხვიჩა ვარ, მამლუქი, უშიშარი, ვითარცა უხორცო. თუ სოფელ-სოფელ, ჩემი შეუკაზმავი ცხენით ვსტუმრობ ვაკოცე და განუზომელი მადლიერების ნიშნად ტაძრის
ეგვიპტის მცხუნვარე მზისგან ჩრდილწართმეული, უცხოობით სახლში ყოველთა ქართველთა და „ადრიდა ქალაქი ქალაბდის კედელს მივაწერე მისი სახელი.
დაბინდულ ხსოვნაში სანუკვარი მამულის ზმანებას და ვაჟაი ვაჟაბდის-მეთქი”, – ვმოძღვრავ. ႫႤ ციხე ვარ, წინაპართა გმირობის მაგალითებზე
ვესათუთები და გმირობა-ვაჟკაცობით განცვიფრებაში ႫႤ ოთარაანთ ქვრივი ვარ მრავალჭირნაკრეფი და ათასეული წლობით ნაშენი ქავ-ქონგურებიანი ციხე და ერთი
მომყავს პირამიდებზე გადმომდგარი ოთხი ათეული საუკუნე. ნაადრევად დაბრძენებული. მე ვთესე უჩინარი მადლი და ვიარე რიგითი ქართველი მქვია.
რკინის ქალამნებით ხელმწიფის კარამდე. მხოლოდ ერთხელ, თუ ჩამოვიშლები, მამულს დავაკლდები!..
2019 წელი, აგვისტო ლიტერატურული მესხეთი 3
პოეზია
გეძებ, გეძებ და უკან მომყვება თუშურ ქუდებივით,
ზინა სოლომნიშვილი ჩემივ ცრემლებით დანამული გზა, გაზაფხული აღმა აისროლეს,
თუ ცოცხალი ხარ, ნუთუ არ გესმის ბეღურებმა.
*** წიოკი ჩემი სალამურისა?.. ვაიმე,
გესაუბრები, კლდესავით დუმხარ, როგორ მიყვარხარო, – მოლოდინი
გამირბიხარ და შმაგად მოგკივი, *** უთხრა მზემ ზეცას
თუ ცოცხალი ხარ, სახე რატომ გაქვს გულში ჩაიკრა და შემოენთო
მუდამ მღიმარი და კმაყოფილი?! ბიჭმა გოგონა, ტანზე, – ცეცხლივით, როცა აპრილი ქალწულის ფიქრებს
ხელი იფარა გაგიჟებულნი მკერდზე დაიყრის ფერად ვარდებად,
გააფთრებული ლომის ღრიალით ფიჭვმა თვალებზე... რბიან ტყემლები, – ირმის ბღავილი ზეცას აიკლებს,
შემოგაგლიჯე მკერდზე საკინძე, არ ენაღვლება ქარისგან ქარებს ქოშინი აუვარდებათ.
ლოდებს რომ გიშენ, კი არა გქოლავ, ქვეყნის ჭორები, კაბებშემოფხრეწილნი. შეიბორკება როდესაც ღამე
შენში ბუმბერაზ ქართველს ვაღვიძებ! ჰკოცნის და ჰკოცნის ამივარდდება შეყვარებულთა ცრემლთა მტევნებით.
მიწას ცხარე მზე... ახლა ღაწვები, თავს აიწყვეტავს სურვილი, და მე
იქნებ აღარ ვიყო ხვალ და ტიტლიკანა ძარღვებში შენი ვარსკვლავთ პაემანს ავედევნები.
ნაკადულები ნატვრა დამივლის, მე გამაგიჟებს დროის სიმოკლე,
ალაზნისაკენ ვაშლის ტოტებში გინატრებ ჟინით, თავდავიწყებით...
მიტანტალებენ... კივის აპრილი, – და თუ სიყვარულს ვერ დავიოკებ,
თვალები მიგავს
ვარსკვლავებს, მოტაცებული პატარძალივით. მზეს ჩავიხუტებ და დავიწვები.
ბაგე –
ნატვრა
აკოკრილ ვარდს... ***
ვდგავარ ჯიქურ მოაბიჯებს *** ჭყივჭყივ-ჟღივჟღივებს
დამწიფებულ ბალივით, სოფლად დიონისე, ნაძვებს და დილა რიჟრაჟი,
ქურდები მივლიან ყველას გულს ამღერებს, ალვებს ვეხუტები, მირონი მოსწვიმს
გარს... ქვევრ-მარნებს ახელებს, ქარები მოტაცებას მამაზეციერს...
თუ იცი, აბა, მე რატომღა უნდა ვდიო ნისლებს? მიპირებენ, რა ბევრი გდიე,
ნეტავი თუ იცი, თუკი მზე ალაღებს იების ტიტინი დღევ გუშინდელო,
რამხელა ამ ქუჩებს, ისე მათრობს, მაგრამ გამასწარ,
უგულო ამ ხევებს... რომ არა მრცხვენოდეს, ვერ დაგეწიე!
ხარ! – სულდგმულთა სიმრავლე მიწას ძალას ვიტირებდი. მთელი ფანტელი
მოდი, მატებს, მთვრალივით ვბარბაცებ ია ენძელის,
დამამტვრიე ტოტები, – მიტომ მსურს, და მთვრალი მიწავ, თავპირზე
იქნებ აღარ ვიყო სუყველა, ათასჯერ გაბევრდეს, არ ვარ, გადაგიბნიე...
ხვალ... ნეტავი, ეს ქალი, უფრო გალამაზდეს, ზეცა ლურჯ მანდილად ბუდეებიდან გადმოცვენილებს
ნეტავი, ეს კაცი არასოდეს დაბერდეს. მეხურება, ხელისგულებზე ვისვამ
ბუდეები ნიბლიებს...
წიქარა ***
კვერცხში წიოდა, –
კრუხის კუტკუტზე,
ჩემი ფიქრები ზამბახებივით გადმოსკუპდა და
ზეცამ თავ-პირზე გადაიყარა... ენძელები იქცნენ სიცილად,
ვაიმე, იქნებ მგლებმა შეგჭამეს, წყალი დალია
რომ აღარ მოხველ, ჩემო წიქარა! და ღმერთს შეხედა,
მადლობა უთხრა
ციცქნა წიწილამ.

ჰო, მამაჩემი ღმერთია და გლეხი კაცია,


ალა დათუკიშვილი ხან მზედ დამსდევს და ხან ღრუბლიან დილის
დაპაუზება ჯავრივით.
მან არც კი იცის დაბადების ზუსტი თარიღი,
დედას თავისი გზა ჰქონდა და მამას თავისი,
ახლა ისეთი მარტო ვარ, რომ კვლავ მოგელექსე,
ახსოვს, ბებიამ ჩემოდანი როგორ აიღო,
ამ ეკვატორზე წელიწადის დროა არცერთი,
და უცხო სახლთან მიტოვებულს უცხო აისი-
მაჯებს იხსნიან მედროვენი ოქროს როლექსზე,
ამოუთენდა.
ჰო,
სულ ოთხი წლისა ყოფილა მაშინ,
სად გავჩერდი...
დღეს ხშირად ამბობს,
უცნაური,
– ნეტა მაინც როგორ გავძელი,
ეპოქალური,
და მამაჩემი დღემდე დარჩა პატარა ბავშვი,
არის შეტევა მძიმე ფორმის
რომელსაც ერთი ღმერთი ჰყავდა
მთელი კლიმაქსი,
და ჰყავს – გამზრდელი...
გველის ტყავივით ამობრუნდა გამოქვაბული,
ზოგჯერ ცხოვრება არ გაკმარებს
სირაქლემები აღარ ყოფენ თავებს სილაში.
ჩამდგარ ქარიშხალს, მათ, ვინც სრულიად უმიზეზოდ
საგიჟეთია,
ქარტეხილს კიდევ ლავა მოჰყვა,
ჩადრიანები
წრიალია, მოიმიზეზეს
თხრიდა ვულკანი, ათასი მოთქმა და ათასი სხვათაშორისი,
აქ ამბებია,
და მე მგონია, თვითონ ღმერთიც თორმეტჯერ ტყდება საფეხური კანმოხარშული უდაბნოს ცა
ეიფორიულ ზენიტებში აღარ ვსრულდებით,
თითებს დაიჭამს, თორმეტ კიბეზე აკრავს დიუნებს,
წითელ ხალიჩებს ჯოჯოები ეგებებიან
თუ მამაჩემზე ყველაფერი მართლა ვუთხარი. და უმიზეზოდ არაფერი ხდება, დაოსებული აქლემების
და კვლავ წითელი ალმებივით მოაქვთ სულები.
ამიტომ ახლა ეს წვეთია ოკეანიდან, ხომ იცი. აპობს ქარავანს,
ყვავმაც იმღერა თვითგვემურად ყვავის პარტია,
რა შეგვიძლია, ვერ ვუშუშებთ ყველაზე მეტად რაც მაფიქრებს, ქნარი, რომელიც უშენობას
მე რა ნამუსით ჩავიგუბო პირში მდინარე,
ერთურთს იარებს, სიბრალულია, დღესაც იურვებს,
მიტაცებულის მიტოვება თუ გვაპატიე,
მამა ნახევარ ცხოვრების ხიდს უკვე გავიდა, თუ სიძულვილის მიზეზები ვინმეს მივეცი, შეშლა, რომელიც სიმშვიდეში
ღმერთო, თუ ყველა ეს იქიდან გამომდინარე,
მეც აგერ უკვე მესამედი გადავიარე. ყველა მათგანის სიყვარული ისევ თანა მაქვს.
ხდება, რადგანაც ჩვენ ომები დავაპაუზეთ,
ირონიაა, ერთით მეტი წყვილი კეტი და დღემდე მწყურია, თავგაპობილი, მზემ გაახმო
იოლი გზებით,
დღეს მამაჩემი იქნებოდა დიდი ექიმი, ჯანდაბას, თუკი ამისათვის მორიელები,
დიალოგით,
სულ ერთით მეტი გული, არ მაქვს მიზეზი! მათი აორტით შემეღება
ცივილურობით,
როცა შვილი შეგტკივა, მთელი ქუსლები,
მზეებს ბინტივით თავს ვახვევდით
სულ ერთით მეტი იღბლიანი ბედი შექმნილი. ღმერთო, რა ხშირად მეცლებოდნენ
ფარდა-ჟალუზებს,
მერე გაჰიპდა მამაჩემი, ჰქონდა გრძელი თმა, სხვისი ხელები,
მზეებს, რომლებსაც სიცოცხლისთვის
ის ხშირად უსტვენს ხელსაქმის დროს
კარდამონი
ასე ვწყუროდით. ამდენ გამოცლას, ამდენ ღალატს
სიმღერას ბითლზის, როგორ ვუძლებდი...
და გათენება ვერ გავიგეთ, ისევ დაღამდა,
და თითქოს ვხედავ ოთხი წლის რომ ოცდაცხრა, ძაძადახეულ შენს ჩადრიან
საგიჟეთია,
ამ კართან იდგა, მთელი უშენობის ცერემონია, სახეს დასდევენ
ხომ გითხარი,
არა და უკვე პაპაა და ღმერთივით მიზის. კარდამონებით გაჟღენთილი ურცხვი თხები და ჩლიქიანი
აქ ამბებია,
ვწერთ თითო-ორი პოეზიურ აწმყოს ნაგავს და ჩემი სამყოფი, შაითანები,
ესეც იმათთვის, ვინც ურნებში იქექებიან. კარგისკენ რამე შეიცვალოს, შენთან მიგულე, მე მივაბჯენ
ჰო, რას ვამბობდი, მიზეზი... არა მგონია, თმების სატევარს,
მოვედი და კვლავ მოგელექსე, ცუდი კი ყველას სამყოფია, შენ არ მოიხსნა ეგ თავშალი,
რა დეკემბერი, წელიწადის დროა არცერთი... როგორც ამბობდი. გაითვალები...
უმიზეზოდ რომ არაფერი ხდება, ხომ იცი, ბინდდება, გაითვალები ამ უმსგავსი
და მე სულ ვფიქრობ შენს ძლიერ ჰოდა, ჩვენც, ალბათ, მიზეზებში უნდა ვეძიოთ,
და ლამაზ ხელებზე, ღამეს კატარაქტა ბროლი შეემღვრა, ბედის წიალში,
რომ ერთმანეთის ბედისწერა ამოდის ცაზე ტერაქტების მთელი სერია, შენი თვალები ამომშრალი
რომ შეგხებოდი, პოეტივით გულზე მოვიწვით
ლექსებს დავწერდი. არ მომინდება გავიხედო, რადგან შენს მიღმა ცრემლის ჭებია,
და დავცალკევდით, დედამიწას ამ სიმართლისთვის მე შენამდეც არ მომელიან. თუ შეგიხედავთ იმ დაბომბილ
ეს გზები როგორ თავიდანვე ორად გაიპო, რომ არ ვემძიმოთ.
მაგრამ ვის ახსოვს, მგელის ჯიში მელირებული განთიადი მირწევს ალიბებს სულის წიაღში,
ადრე ამაზე ალბათ რამდენს გავიცინებდით, და ვპირშავდები, პირნათელი რადგან ვიდექი, ღმერთიდან როგორ მოდიან და
ძაღლად დაებას, ჩვენ ადრე ღამით კუდიანებს
ელის სოხუმი, გამშორდეს ყველა, ვინც შარაზე ღმერთთან რჩებიან.
ვუყოფდით ლუკმას, თვალებს მარიდებს, თუ დაგინახავს, როგორ დაკლეს
აფხაზეთი, არ ვიძინებდით დაშინებულ ხვალის იმედით
გროზნო, მე მართალი ვარ სიგანით და კრავი ჰალაბი,
და გვჯეროდა, რომ მძლეთამძლეა ის, მთელი სიგრძეთი! ჰო, შენ, ვინც სახით
ალეპო, ვისაც უყვარს.
ჩვენი შეხვედრის პირველსა და გამშორდეს ყველა მარმარილოს მადიდებელი, არასოდეს არ ტრიალდები,
მაგრამ დროება, ქოლერიკი ალქაჯთაგანი, გამშორდეს, ვინც კი ჩემი მსხვერპლი ზურგშექცეული დგახარ ასე
ბოლო პაემანს. გარშემორტყმული გალავნების არ შეიწირა, სუფთა ხელებით,
ყრუ ავანსცენა, გამშორდეს, ვისაც გადარჩენა ჩემი ებევრა, რადგანაც სისხლში ჩააწვინეს
სტვენა გაგვიგულისდა, ეს სიავე ვეღარ ჩავკალით, გამშორდეს ყველა მოზელილი ყამირ მიწიდან. ჩადრიანები...
მოგვცა ფრთები და თან ჩაუთქვა ოცდაცხრა, კანმოხარშული უდაბნოს ცა
ჩვენი დაცემა. მთელი უშენობის ცერემონია, აკრავს დიუნებს,
მამას ახლა არ ვიცი, ჩემი გზები არეულია, ლექსით და ბრაზით გაჟღენთილი დაოსებული აქლემების
მივსდევ ბერლინის ლიანდაგს და ჩემი სამყოფი, აპობს ქარავანს,
სოფლის სუნი აქვს მამაჩემს და
ვეკვრი უდაბნოს, მითხარი, ღმერთო, შენ მაინც ხომ არა გგონია, ვაი, რა ხშირად ვიძმობილებთ
ვაზი აცვია,
ზოგს ვაშინებ და ზოგს ვაცინებ, რომ სულ ესაა სიყვარულის გამცემ იუდებს,
ბავშვობიდან რომ გამოთალეს
როგორც ურია, მთელი ნაყოფი... მადლობა ღმერთს, რომ ამ ქაოსში
მძიმე ჯვარივით,
დრო კი მოდის, რომ განაჩენი გამოუტანოს. რწმენა თანა მაქვს!
4 ლიტერატურული მესხეთი 2019 წელი, აგვისტო

თული. მამაჩემი ყოველთვის ხმამაღლა და ჩირს ან სხვა ტკბილეულს გვაძლევს. გვაშინებდა, თან ცნობისმოყვარეობით ბიჭოოოო, რასაჲ ხედავ სასაცილოო-
ელდარ და ყვირილით ლაპარაკობს მაშინაც კი, დედაჩემი ამბობს, შვილი ომში დაკარგაო, გვკლავდა. მაგრამ ამით როდი მთავრდე- ოოს!... ჩვენი ნიშნობა ხო არ გახსენდე-
როცა გვეფერება. დედაჩემი უკმაყოფი- თუმცა ამ სიტყვებს სხვა დედაკაცებზეც ბოდა მიცვალებულის გაცილება! სულ ბა, ბიჭოოოო, რო მოხვედით და ხელის
ჭიჭიაშვილი ლოა და საყვედურობს: „რა არის, კაცო, ამბობენ. უბანში და სოფელში თითქმის სიტყვა-სიტყვა ავკრეფდით ხოლმე იმ გულზე გამამფხანეეეე!... მე რო გამეცი-
ბალღებს გული არ დაუხეთქო!” – ის კი ყველა დედაკაცს შავი კაბა აცვია და შავი სიტყვებს, რასაც ტირილის დროს ეუბ- ნა ბიჭოოოო და შენ მითხარი, შენ იგრე
ახლაც თვალნათლივ ვხედავ: აკ- ღიმილითა და ოდნავი გაღიზიანებით თავშალი ახვევია. ევა ბაბო მაინც განსა- ნებოდნენ გარდაცვლილს. მერე სადღაც იცინი, გოგო, ერთ კვირაში ჭუპა-ჭუპა
ვანში ვწევარ და იქიდან შევყურებ პასუხობს: „ნეტა შენ რა იცი, შე მუდრე- კუთრებულია. ის ყველაზე ბებერია, სახე დავსხდებოდით, რომ უფროსებს არ და- იქნებაოოოო!... რა ძნელი ყოფილა, ხალ-
მხრჩოლავი ლამპის შუქით განათებულ გო, შენა!..” – ეს ხუმრობაც კი, თუმცა ძალზე დანაოჭებული აქვს და უცნაურად ვენახეთ და იყო ერთი გლოვა-ზარი და ხოოოო, თავის პატრონის სიკვდილიიიი,
შეჭვარტლულ, შეულესავ კედლებსა და ღიმილს მგვრის, უხამსობად მეჩვენება ლუღლუღებს ყელში. მე ხშირად ვაჯავ- სიცილ-ხარხარი. ამ საქმეში ყველას ამი- მე სხვა კაცს როგორღა შევხედავ თვა-
ჩაშავებულ ჭერს შორის მოქცეულ ამ და მაღიზიანებს. ვერ ვეგუები, როცა რებ ლაპარაკს და მასავით ვლუღლუღებ: რანა და მერაბა გვჯობნიდნენ. საოცარი ლებში, სხვა კაცის პირს როგორღა ვიხი-
პატარა და საოცარ სამყაროს. იგი თან- უფროსები ხუმრობენ. ასე მწამს, ისი- „ხვთისო, გენაცვალოს ევა ბაბო, გაიქეცი ფანტაზია ჰქონდათ. გარდა გაგონილი ლაააავ!... ეხლა სუ თავდახრილმა უნდა
დათან იძენს ცნობიერ სახეს და ჩემს მეხ- ნი სულ სერიოზულები უნდა იყვნენ. და უსურვაზის ტოტები მომიტანე!” – თან სიტყვებისა, თვითონაც დაამატებდნენ, ვიაროოოო, მამის სახლში ეგრე თამამად
სიერებაში მკვიდრდება. კედლები სავსეა როცა მოცლით არის მამაჩემი, მუხლზე კაბას იწევს და რომელიღაც ჯიბიდან გა- რაღაცას გამოიგონებდნენ და კარგა გაზრდილმა და განებივრებულმა ქალმა-
მოფუსფუსე, ერთიმეორეში არეული მისვამს, ცხენოსანივით მაღლა-მაღლა დანახულ კანფეტს იღებს. გულიანად „იტირებდნენ” ხოლმე მიცვა- აა! გუშინღამ სიზმარში გნახე, ბიჭოოოო,
რეალური არსებებითა და აჩრდილებით. მაფრინავებს და შეცვლილი ხმით ყურში – ევა ბაბო, რად გინდა უსურვაზი? – ლებულს. მეძახოდი, ქალო, გარეთ გამოდი, რატო
ალბათ, თვალებდაჭყეტილი შევყურებ ამ ჩამყვირის: ვეკითხები გაკვირვებული სოფლის სასაფლაო ჩვენს უბანს არ გეყურებაოოოო!... მე გამეღვიძა და
ყველაფერს, ან ისე სწრაფად ვახამხამებ აჩუ, აჩუ, ცხენო, – უნდა მოვწიო, გენაცვალოს ევა აკრავს და ხშირად აქ ვთამაშობთ. ჩვე- ყურები ვცქვიტეეეე, გიჟივით გარეთ
თვალებს, რომ მეშინია, არ გაუჩინარ- საით გაგაჭენო.? ბაბო, კბილებს ამაგრებს, – მპასუხობს ნი ერთ-ერთი საყვარელი გასართობი გამოვვარდიიიი, ჩემი ელიბო დაბრუნე-
დეს, რადგან ისედაც ნახევრად ბნელში ალაზანი დიდია, ლუღლუღით. მიცვალებულების მონახულება და და- ბულა მეთქი, გაგაგონე კიდეც, სადა ხარ,
დაფუთფუთებენ ეს აჩრდილებად ქცე- შიგ ბებერი ჰკიდია, მე გაოცებული შევყურებ, სადღა ტირებაა. ერთი საფლავი გვქონდა ამო- ჩემო ელიბოვ-მეთქი, მაგრამ იქ არავინ
ული სახეები. ღამეულ ბინდბუნდში ჩაძი- პური ვთხოვე, აქვს კბილები! ჩემებული, პატარა ობელისკის მსგავსი, არ იყოოოო!...”
რული, ვწევარ აკვანში და ცალი გვერდი არ მაჭამა, – ევა ბაბო, კბილები რო აღარა გაქ!... ზედ მზე-წვიმისაგან გადახუნებული, ევა ბაბოს დაკრძალვიდან მეორე თუ
მეტრუსება, მარცხენა ლოყაზე ცეცხლი ჩემი ცოდო ჰკიდია! მის დალეულ, ნაოჭებით დაფარულ ფაიფურის ოვალურ ჩარჩოში ჩასმული მესამე დღეს, სასაფლაოზე ვთამაშობთ
მიკიდია და, სიცხისაგან შეწუხებული, ან კიდევ: და სიბერით დახავსებულ სახეზე მკრთა- ჯარისკაცის სურათი იყო მიმაგრებული. ჩვენი უბნის ბიჭები: თამაზა, ჯემალა,
უმწეოდ ვაქნევ თავს. ბუხრიდან დაძრუ- აკრაჭელი, ბაკრაჭელი, ლი ღიმილი მოჟონავს: ჯარისკაცს თმა უკან ჰქონდა გადავარ- ამირანა, ვასია, მერაბა, ბესიკა და მე –
ლი მხურვალება სულს მიხუთავს, სუნ- მე ვარ კუკრუჭანა მღვდელი, – წადი, ბაბო გენაცვალოს, გაიქეცი, ცხნილი და რატომღაც რუსი გვეგონა. მთელი ჩვენი რაზმი. ყვავილები ჯერაც
თქვას ვეღარ ვახერხებ და პროტესტის გავირბინე, გავკარ ხელი, ღრძილები მექავება!... ჩვენ სახელიც კი შევარქვით „ვალო- არ დამჭკნარა ნესტიან მიწაყრილზე. ამი-
გრძნობა მიჩნდება ყველას მიმართ, ვინც გავამტვრიე კაჭაჭები, მეც გავრბივარ და ვენახის ღობიდან დია”. ყოველ გავლა-გამოვლაზე, ათნიც რანამ დაინახა თუ არა, თავში ხელები წა-
ჩემს გარშემო მიმოდიან და ყურადღებას კაჭაჭების ბოლოსა გამხმარი უსურვაზის ტოტებს ვაძრობ, რომ ვყოფილიყავით, ჯარისკაცულად იშინა, სირბილით მივიდა, ზედ საფლავზე
არ მაქცევენ. ბუხრის ერთ მხარეს მე ვირი სძოვდა ღოლოსა. ევა ბაბოსთან მიმაქვს და ველოდები, ვესალმებოდით, „ჩესტის” აღებით. შევ- გადაიქცა და ქალაქელი ქალის კილოზე
ვარ, აკვანში ჩაკრული, მეორე მხარეს, ვირო, ვირო, ვისი ხარ? როდის გააბოლებს. ის მტკავლის სიგრ- ჩერდებოდით, ქუსლს ქუსლზე მივარტ- დაიწყო მოთქმა-გოდება: „ევა, ძვირფასო,
მთელი კედლის სიგრძეზე, დიდი სუფრაა ასისა, ბასისა, გაღმაური კაცისა, ძე უსურვაზის ტოტს პირში იდებს, ასან- ყამდით, გავიჭიმებოდით და ხმამაღმა რატომ დაგვტოვე, როგორღა გავძლო
გაშლილი და მოღრეობეთა ღრიანცელი გაღმაურმა კაცმა თით დინჯად უკიდებს ცეცხლს და პირი- ვიტყოდით: „დრასტი, ვალოდია!”. იქიდან უშენოდ, ძვირფასო, გამიხსენ კარები,
იკლებს იქაურობას. ხელები მაინც აეშა- ძაღლი დამისისინა, დან ბოლს უშვებს. მეც მინდა გავსინჯო, ისაკოს საფლავს მივადგებოდით, წყალ- შენთან უნდა ჩამოვიდე, ჩემო სიყვარუ-
ლათ, რომ ამ პაწია ნივთს მოვჭიდებოდი, აგა, გა-გა, ძაღლო, როგორი გემო აქვს ამ „პაპიროსს”, მაგ- ში ტრაგიკულად დამღრჩვალი ახალგაზ- ლო, ხმა გამეცი, ნეტავ რა გეწყინა, რომ
ვფიქრობ ჩემთვის და თვალმოუშორებ- პარკუჭანა მკიდია, რამ ევა ბაბოსი მერიდება. მაგრამ არა- რდა ბიჭისა, რომელიც, რამდენიმე ხნის აღარ მელაპარაკები? ვინღა მომეგებება,
ლივ შევყურებ ზედ ცხვირწინ, აკვნის პარკუჭანას ხელი ჩავყავ, ფერია, თამაზისა და ამირანას ვეძახი და წინ, დიდი ტკივილით დაიტირა სოფელ- მე რომ თბილისიდან ჩამოვალ? ვაიმე, რა
ტარზე დაკიდულ ვერცხლის ჯვარს. ქიზიყელთან მივდივარ. ვეუბნები, უსურვაზი გავაბოლოთ-მეთ- მა. ჩვენ მაშინ ამდენი არ გვესმოდა და ძნელი ყოფილა შენი სიკვდილი, როგორ
რის ვაივაგლახით თავს ვწევ მაღლა, იქ- ქიზიყელის ყანაო, ქი. იმათაც მეტი არ უნდათ, ლელაანთ არ ვიცოდით, რას ნიშნავდა სიკვდილით გადავიტანო, მასწავლე, ეეეევაააა!...”
ნებ პირით მაინც მივწვდე-მეთქი, პირს აქ რამ მოიყვანაო, კაკლებთან გავრბივართ, ცეცხლს ვან- გამოწვეული მწუხარება. ყველაფერი გა- ახლა მერაბიმ გააღო პირი და სოფლე-
ვაფჩენ, მაგრამ ამაოდ, უმწეობისაგან ფაფა ვჭამე ფაფლუკი, თებთ და უსურვაზის „პაპიროსებს” ვა- სართობი გვეგონა და ყველაფერი სასა- ლი დედაკაცავით დაიწყო: „ე, ჰე, ჰეეეე!...
უცნაური ყვირილი ამომდის ყელიდან. ერბო იყო წკიპურტით. ბოლებთ. ცილოდ გვეჩვენებოდა. ახლა სურვილი დამაცა, დაო, დამაცა, ეხლა მე უნდა ვი-
აჩრდილები ჩუმდებიან და უამრავი სახე ტირო ეს ტკბილი მოხუციიიი!... თვალი
და თვალი მე მაჩერდება. მე ეს სრულები- დაგიდგეს ევავ, ტანჯულო ქალო, გაუხა-
თაც არ მამშვიდებს, კვლავ საოცარი ძა- რელო ქალოოოო!... შენი დღენი და მოსწ-
ლით ვყვირივარ და განრისხებული შევ- რება კარგი არ გინახავს დაოოოო!... ევავ,
ყურებ ამ შუქჩრდილებიდან მომზირალ
სახეებს. ბოლოს, ვიღაც მოდის აზრზე
და ამბობს: „ხელები მაინც ამოუშალეთ
იყო და არა იყო რა ... ევავ, მაისურაძიაანთ ქალო, დურგლი-
აანთ რძალო, დაოოოო!... ადრე დაქვრი-
ვებულო, ერთი ვაჟკაცის ქვრივოხრობით
აკვნიდან ამ ბალღს!...” დედაჩემი სად- გამზრდელო, შვილზე თავდადებულო,
ღაც სიბნელიდან გამოდის, აკვნიანად თავშალშეურცხვენელო ქალოოოო!...
ცოტა მოშორებით გადავყევარ და შეშ- გზისკენ ამოგიღამდა თვალები, ჩემი
ფოთებული ამბობს: „დედა მოგიკვდეს... (ვუძღვნი ჩემი სოფლის გარდაცვლილი ადამიანების ხსოვნას) სვიმანა მამივაო, ის იქ არ მოკვდებოდა,
კინაღამ დამწვარა ბალღი... როგორი
ცხელი ლოყა აქვს!...” მკერდიდან არტა-
ყველაზე ადრეული მოგონება... ცოლ-შვილ ვერ დაჲთმობდაოოოო!....
შენი სვიმანა ვერ მოგივიდაააა, სიმართ-
ხებს მაშორებს, ხელებს მიშლის, ოფლს ლე ეხლაღა უნდა გითხრა, დაოოოო, შენი
მწმენდს და სასწრაფოდ მტოვებს. მე მიჩნდება ხოლმე, იმ მიცვალებულთა სვიმანა სევასტოპოლში გათავდა, ზღვამ
სხვა არფერი მინდა, ახლა თავისუფალი სულებს, ვისაც ასე „დავტიროდით”, პა- ჩაყლაპაოოოო!... აბა, რაჲ ნახე, დაო, ყვე-
ვარ, კატასავით ვიზმორები და არტახე- ტიება და შენდობა ვთხოვო. ლაზე წინ ვინ მოგეგება, შენი კაცი და
ბის ტყვეობიდან თავდახსნილი, შვებით მივადგებოდით ისაკოს საფლავს შენი სვიმანა თუ ნახეოოო!.. ო, ჰო, ჰო,
ვსუნთქავ. და იწყებოდა გლოვა-ზარი. „ისაკო, ჩემო ჰო, ჰო!... ჩაიქვითვითა მერაბამ, როგორი
უეცრად ცის გრგვინვასავით გაის- ისაკოოოო, შორიდანვე მიატირებდა კეთილი იყავი ქალო, შენ თვითონ გაჭირ-
მის მამიჩემის ხმა... ღრიანცელი ჩუმდება ხოლმე ამირანა ცის გამაპობელი კივი- ვებულო და უქონელო, სხვისთვის ხელის
და მესმის, როგორ ზრიალებენ ფანჯრის ლით, დედამკვდარო, შვილო, აბა, რო- გამმართავო და ჭირისუფალოოო!... აბა,
მინები. მაშინებს ეს ხმა და თან მისი მოს- გორ გეძინა წუხელ? ჩვენი ნახვა როგორ წამაიხედე, დაო, მთელი სოფელი შენ
მენის სურვილი მიპყრობს: არ მოგენატრა, ბიჭოოოო, აქ როდემდე დაგტირიიიის!... აჰა, ჰა, ჰა!.. ევა ბაბო არ
ჯერ ისევ არი ზაფხული, ბიჭებო! უნდა იყო, სახლში როდის უნდა დაგ- გაუშოთ, კამფეტებს ვიღა მოგვცემსო,
არ დათოვლილა მთანია, ვიბრუნდეეეე? როგორი ჯიუტი იყავი ტირიან უბნის ბალღებიიიი!...”
ქაქუცა ჩოლოყაშვილი შვილო, როგორი თავიწვერაააა!... არც ჩვენ ვიცინით, ვიცინით, ვიფხრიწე-
მოქროლავს როგორც ქარია. დედის სიტყვა გესმოდა, არც მამისაა- ბით სიცილით, ძლივს ვდგავართ ფეხზე.
იქავ დასდებენ ბინასა, აა!... იმ დილით მამაშენმა ხო გითხრა, ხან ერთად „ტირიან”, ხან ცალ-ცალკე
სადაც მაღაროს კარია, მოდიო, შვილოვო, დღეს გარეთ ნუ გახ- და ისე იმდუღრებიან, ნამდვილ ჭირისუ-
პატარა რაზმის უფროსო, ვალ, ცუდი სიზმარი ვნახეოოოო!... შენ ფალს შეშურდება. ვინმემ რომ გაიგოს,
ხარ როტის კამანდირია! კიდევ უთხარი, გამანებე თავი, ნუ გაატ- იფიქრებს, ვიღაცას ასაფლავებენო.
ბიძაჩემი მუშტს ურტყამს კედელ- რაკეოოო!... ო.ჰო.ჰო.ჰო.ჰო.ჰო!... აღარც უეცრად თავზე გზირიაანთ ქალი
ზე, სინანულით აქნევს თავს და ოხრავს: ასე მაფრინავებს მამაჩემი მუხლით პირველ თუ მეორე კლასში ვიყა- ხალხს დაუჯერე და მანქანა ადიდებულ წამოგვადგა, ერთი მოზრდილი ჯოხი და-
„ჰაი, დედასა, რა ბიჭები ჩახოცეს!...” და თანდათან უმატებს ხმას, რომელიც ვით, ევა ბაბო რომ მოკვდა. მაშინ სოფ- წყალში შეაგდე, ეს რას მიზამსოოოო! უჭერია ხელში, ძლივს სუნთქავს და ადა-
„შენ გენაცვალე, კოლავ, ძმაო, ხმა- ყვირილში გადადის. ერთი სული მაქვს, ლის სასაფლაო შეღობილი არ იყო და მანქანა წყალმა გადაგიბრუნა, შვილო მიანის ფერი აღარ ადევს სახეზე.
ში!”, ხმა უთრთის რომელიღაც ძიას და ამ აჩუადან ჩამოვხტე და გავიქცე, მაგრამ შიგ საქონელი თუ ხალხი თავისუფლად და ქვეშ მოგიყოლა, გადმოხტომა ვეღარ – აი, თქვე ძაღლის დანარჩენებო,
მკერდს იმჯიღავს. ისე სწრაფად და ისე მაღლა მახტუნავებს, დადიოდა. ჩვენც, სკოლიდან როგორც მოასწარიოოოო! თქვე ძაღლის შაქნილ-დაყრილებო, თქვე
„ჯერ მაგეთი ვაჟკაცი არ დაბადებუ- ვერ ვბედავ, უფრო სწორად, ვერ ვახერ- კი მოვიდოდით, მაშინვე მინდვრისკენ „დამაცა, დაო, დამაცა, მე ჩემი ლა- ძაღლის რძით დაზრდილებო, თქვე ძაღ-
ლა დედამიწაზე!.. რა ბიჭი იყო, რა ბიჭი!... ხებ. ნეტა გაჩუმდეს, ვნატრობ გულში, და გავრბოდით სათამაშოდ. დავხეტიალობ- დოსი უნდა გითხრაააა!”- დაბალი, მო- ლის გეჯაში დანათლულ-დაბანებულე-
ვენაცვალე სულში, რა ვეფხვებივით ბი- ისე მაფრინაოს, ისე უფრო სასიამოვნო დით ყანებში, დავძვრებოდით ბუჩქებში, ღუღუნე ხმით ტირილში ჩაეჭრებოდა ბო, თქვე დედის გულიდან შესასხლე-
ჭები ჰყავდა, ჩემი ძმაც მაგის თაობაზე იქნება. თუმცა ეს სურვილი მალე მიქრე- ვეძებდით ჩიტის ბუდეებს, ვკრეფდით ხოლმე მერაბა, – „ჩემი კოხტა ლადოსი, ტებო, თქვე არ გასაზრდელებო... ამაზე
დახვრიტეს!...”, იცრემლება შაქრო პაპა. ბა და მთელი ჩემი გულისყური ალაზნისა ყაყაჩოებს, ვკოტრიალობდით ყანაში, დედა მოუკვდეს, იმ დასაქცევ თავქვეზე მეტი სასაცილოობა სხვა ვეღარაფერი
მერე ვიღაც გიგლიას უმღერის მა- და ბებრისკენ არის მიმართული. ნეტავ ვგორაობდით მინდორზე და ვინ იცის, რო ფუჩეჩით დატვირთულმა ურემმა მოიგონეთ, თქვე მამაძაღლისტიალე-
მაჩემი, რომელსაც დედა ეხვეწება, პური როგორია ალაზანი ან ის ბებერი, შიგ როგორ აღარ ვიღლიდით ფეხებს ტყე- გადაუარაააა!..., განა უბრალო ბიჭი იყო, ბო, თქვენა?... ეს დედაკაცი თქვენი სა-
შეჭამოს, ის კი უარს ამბობს, ჩქარობს, რომ ჰკიდია. ალაზანი ჩვენი ეზოდანაც კი ღრე სიარულით. უჩვენოდ ხომ არცერთი ჩემი კოხტა ლადო, დედა მოუკვდეს, მესა- საცილოა, აგრემც მაგის სწორები არ
უნდა როგორმე მიეწიოს ლეკების რაზმს მოჩანს შორს, შორს, ძალიან შორს, ვერ- მიცვალებული არ დაიმარხებოდა სო- მე კურსის სტუდენტი იყოოოო!... რატო მაიყრებით, ჰა?... გული არ გამიხეთქეს
და მათი ტყვეობიდან დაიხსნას გოდერ- ცხლისფრად ლაპლაპებს მონაცრისფრო ფელში. როგორც კი სამგლოვიარო მუ- დედა არ გათავდა იმაზე წინ, ეს რა ცეც- დედაკაცსა, ქა!... ვენახსა ვთოხნიდი, ქა
ძით თინა. რიყეზე, განსაკუთრებით დილით, როცა სიკის ხმას გავიგონებდით სოფლიდან, ხლი გამიჩინაააა! ყოჩაღი იყო და ალალი, და არ მემესმა ტირილის ხმა ქა, გულა-
აი, ჩემი პირველი კავშირი სამყაროს- მზე ამოდის, მაგრამ ის ვერ წარმომიდგე- ერთს დავიძახებდით, მოასვენებენო და დაუზარელი და ხათრიანი, სუყველას მომჯდარი ქასქასებს გზირიაანთ ქალი,
თან, რომელიც ასე საოცარი სიზუსტით ნია, ბებერი როგორ ჰკიდია შიგ. ალბათ, მაშინვე ხოლიაანთ ეზოში მოვიყრიდით თავსშემოევლებოდაააა!... თუ წიგნი არ მე ვთქვი, ვინმესაჲ მარხავენ-მეთქი, ქა!...
შემორჩა ჩემს მეხსიერებას, პირველი წყლის პირზე დიდი, ტოტებგაბარჯღული თავს. იმათ ეზოს, გზის მხარეზე, მაღალი ეჭირა ხელში, ერთი წუთი არ ისვენებდა, ეს, ეს რა სასაცილოობაა, ხალხო, ვის გა-
კავშირი, რომელიც პროტესტის ფონზე წნორი დგას, ზედ ტოტზე თოკით არის გალავანი ჰქონდა გავლებული და თა- მამას ედგა გვერდშიიიი!.... მონანური უგია ეგეთი რამე!... ეხლავე მოჲშორდით
დაიბადა ჩემს ბავშვურ აზროვნებაში. ჩამობმული და თავი წყალში აქვს ჩაყო- ვისუფლად შეგვეძლო ჩვენს ცხვირ წინ იყო, მტირალნო, ჩემი ლამაზი ლადო, ენა- მაგ საფლავს, თორე ამ ჯოხით უნდა
მას შემდეგ არ მასვენებს ეს იდუმალი ფილი. არა, მაინც ვერ წარმომიდგენია, გატარებული მიცვალებულის მარტო ნებოდა თავისი დაჩაგრული, ცალფეხა გაგაჭრელოთ სუყველა!... დაიცათ, და-
განცდა, რომელიც უჩინარ და გადაულა- ვერაფრით ვერ წარმომიდგენია, ან ვინ უბრალოდ დანახვა კი არა, კარგად დათ- მამა, ომისაგან დაინვალიდებულიიიი!... იცათ, ვნახო ერთი თქვენი მშობლები!...
ხავ ბარიერად აღმართულა ჩემსა და იმ არის ის ბებერი, კაცია თუ ქალი, რატომ- ვალიერება, ისე ახლოს გაატარებდნენ ვაიმე, შვილო, ვაიმე, დედა გაგითავდეე- – გვემუქრება გზირიაანთ ქალი, – თუ
ყველაფერს შორის, რასაც ჰარმონიას- ღაც ქალი მგონია და დარწმუნებული ხოლმე, შეგვეძლო ხელიც კი შეგვევლო ეეეს, რა სატანჯველად დამარჩინეეეე!... მაგრად არ ვაბეგვინო თქვენი თავი, მე
თან არავითარი კავშირი არ აქვს და ძა- ვარ, რომ ევა ბაბოსა ჰგავს, მასავით გა- მიცვალებულისთვის, მაგრამ ამას არა- თავი როგორ მოვიკლა ხალხნო, ეშმაკს ქალი არ ვიყო!...
ლადობის ნიშნით არის აღბეჭდილი. ხუნებული და დაკონკილი, გრძელი, შავი ვინ ვაკეთებდით იმიტომ, რომ მკვდრისა როგორ მივცე სული, თორემ მე რა სასი- ჩვენ თავქუდმოგლეჯილები, ინ-
მაშინებს და მაფრთხობს მამაჩე- კაბა აცვია, ასეთივე გახუნებული და გვეშინოდა და მერე ღამე შიშით გარეთ ცოცხლო ვარ კიდევ, ამისთანა შვილის დიელებივით, კივილით გავრბივართ
მის ხმა, რომელიც ცის გრგვინვასავით დაკონკილი შავი თავშალი ახვევია, შიგ- ვეღარ გამოვდიოდით. ხოლიაანთ ეზო- დამკარგავიიიი!... ან ამ კაცტიალას რაღა ხატიზვრის კაკლებისკენ, რომლებიც,
გაისმის სახლში. როცა ყვირის, სახლი ნიდან ხილაბანდი მოუჩანს, სიბერისაგან დან ბასილაანთ ეზოში გავრბოდით ჟი- ვუყო, ვის ანაბარა დავაგდო, ცალფეხასა ხევის პირზე, ერთი გაქცევის მანძილ-
ზანზარებს და ფანჯრები ზრიალებენ, ხმა აქვს დაკარგული, ძლივს ლუღლუ- ვილ-ხივილით, რომ მიცვალებულს არ და უბედურს ვინ მოუვლის და ვინ შეინა- ზეა სასაფლაოდან დაშორებული. უკან
ყველაფერი შიშით ინუსხება, რაღაცას ღებს ყელში, წევს ალაზანში და ვერცხ- ჩამოვრჩენოდით, მერე იმათი ეზოდან ხაააავს?... დედა მოგიკვდეს, ჩემო ლადო, სახტად დარჩენილი გზიარაანთ ქალის
თრგუნავს ეს ხმა ჩემში, უცნაურ შიშს ბა- ლისფერი წყალი გადასდის თავ-პირზე. ოლიაანთ ეზოში, იქიდან ამირანაანთ მალე წაგვიყვანე, შვილო, მე და უბედური მუქარა და ქოქოლა მოგვდევს. გავრბი-
დებს და უსიამოვნო განცდა მეუფლება. თუმცა მეცოდება წყალში რომ ჰკიდია ეზოში და ასე სირბილ-სირბილით სასაფ- მამაშენიიიი!...” ვართ წივილ-კივილით ვინ წინ, ვინ უკან,
არა, მარტო ყვირილი არაფერ შუაშია, ამ და იქიდან თავს ვერა სწევს მაღლა, მაგ- ლაომდე, სამგლოვიარო პროცესიას გა- იქიდან ელიბოს საფლავს მივადგე- რომ ბებერ კაკლებზე და მუხებზე დაჭე-
ყვირილს თან რაღაც გაღიზიანება, უკ- რამ გულმოსულიცა ვარ იმის გამო, რომ დავასწრებდით, სირბილითა და ყიჟინით ბოდით და ახლა იქ იწყებოდა ელიბოს რობანა ვითამაშოთ. არ გაგიკვირდეთ,
მაყოფილება, მუქარა და ბრაზი ახლავს ვიღაცისთვის პური არ გაიმეტა. თუმცა გავცვივდებოდით წინ და ახლად გაჭ- შერეკილი ცოლისებური მოთქმა-გო- როცა ვამბობ ზედ
და ეს ყველაფერი ერთნაირად ყოველთ- ევა ბაბო ძალიან გულკეთილია, ბალ- რილ საფლავთან დავხვდებოდით ხოლ- დება: „ჰაი, ელიბო, ელიბოოო, შე უსირ- დაჭერობანა უნდა
ვის ყველა ჩვენთაგანისკენ არის მიმარ- ღებს რომ დაგვინახავს, დაგვიძახებს მე მიცვალებულს. ეს ყველაფერი თან ცხვილოვ, შენაააა, ნეტა რა გაცინებს ვითამაშოთ-მეთქი.

2019 წელი, აგვისტო პოეზია ლიტერატურული მესხეთი 5

მიხეილ ***
უშენოდ, ანუ უმზეოდ დავრჩი
ხალიჩაშვილი და მკვდარი ფიქრი მიცხელებს კეფას,
შენს ნაცვლად ახლა სხვა დადის ბაღში
დამაგვიანდა და დილის ცისფერ ყვავილებს კრეფავს.
უშენოდ ვდგავარ სარკმელთან ახლოს,
ამ დილას თითქოს სუნი აქვს მაჭრის.
წავყვები უხმოდ ოცნების ქუჩებს აპრილიც მოვა ლურჯთვალა მზერით
და როგორც ლადოს, ლექსი მომშივა. და ზეცას მერცხლის კუდებით დაჭრის.
ზაფხული ვარდებს უფურჩქნის ტუჩებს შენს მერე გული სხვა ფიქრებს მიყავს,
და ბაღებს ადენს ვნების ოხშივარს. ოცნების ფითრი ედება ხეებს,
ნახევრად ვცხოვრობ, ნახევრად მიყვარს
მეწვევა შენი ცოდვილი სახე და ჩუმი სევდით ვაწუხებ დღეებს.
და ჩამკვდარ ფიქრებს ამიკელაპტრებს, უშენოდ, ანუ უმზეოდ დავრჩი
სიცოცხლის ფურცლებს კალენდარს ვახევ – და მკვდარი ფიქრი მიცხელებს კეფას,
სევდით გაბერილ თითქმის ყველა დღეს. შენს ნაცვლად ახლა სხვა დადის ბაღში
და დილის ცისფერ ყვავილებს კრეფავს.
ჩამოიბურა ბინდი ჩვეულად,
ზეცამ თვალები ჩუმად მილულა,
რაც კი სითბო გაქვს მაგ მთელ სხეულში,
მენელაოსის წერილი
ეგ სისასტიკე აქცევს ყინულად. ელენას
მეც დაბრუნება დამიგვიანდა... რომ ჩემებურად მუდამ მიყვარდი,
ვამბობ, მიყვარხარ და ამით ვთბები, გულწრფელობაა, განა მითი და...
ზამთრის ქარები ქუჩებს ჰგვიან და სიმარტოვის ბედუინი იწვა შემოდგომა შენი ლამაზი გრძნობის ბეჭედი
შენ გეთოვლება სიჩუმით თმები. მე სხვამ მომპარა გულის თითიდან.
ყოფას მიშხამავ შენი ღალატით,
სიმარტოვეზე ცუდი არ იწერება, სარკე ანგელოზთა სუნთქვით დაიორთქლა,
ეს როიალიც მოჰგავს პეპელას, ამ ფანტაზიას ფიქრი დახატავს:
აი, ეს არის უბედური ყოფის მიზეზი. ქარის ბაგეებიც მწარე გემოსია.
რომლის მახლობლად უჩუმრად გლანდავ. ვხედავ, მუხლებთან გიწევს პარისი
ჩემი ლექსები ცაზე სხედან, როგორც მტრედები წვიმამ ფანჯარაზე ცრემლი შეატოვა, და კითარაზე გიმღერს რაღაცას.
ჩუმად მივყვები ფიქრის ხვეულებს და სიმარტოვის უდაბნოში ოაზისები ასე გამოხატა თავის ემოცია. ლაშქარს მოვუძღვი ბერძენ მეფეთა,
და სიტყვის ძაფებს ვაბამ და ვბლანდავ. რომ ჩანს, ბნელმა შეისრუტა მთელი დედამიწა, მსურს დავწვა შენი ტრფობის გიშერი.
მე ახლა იმ უდაბნოს ბედუინი ვარ. ნათელს გარინდების მოხსნეს თაბაშირი. არესის შუბით ტროას დავლეწავ
გულის ბუხარში ფიქრებს ვუკეთებ, მე მარტო ვცხოვრობ და არასდროს არ მყავს არავინ. ღამემ ცის თონეში მთვარე გამოაცხო, და თვითონ ზევსიც ვეღარ გიშველით.
ვამბობ, შემთხვევით ავრიე კარტი პირუტყვის ნაცვლად ლექსებს ვმწყემსავ მერე ჩაიტეხა ხელში ლავაშივით. ღალატის გველით მიშხამავ ყოფას,
და ინვალიდის ეტლში ჩამჯდარი დიდი ხანია, იწვა შემოდგომა, გველის ტყავიანი, სულის ცაც რძისფერ ნისლით მოცულა.
ცის ხეივანში მიგორავს მარტი. თხის მატყლისაგან მოქსოვილი დამაქვს კარავი. წინ კი იანვრევის ჩანდა ყინულეთი... მართლა მიყვარდი! ჩემი ლაშქარით
ბედნიერებას ხელი ვკარი... ვიღაც მაფიცებს, სადღაც, პარალელურ ცისფერ სამყაროში, ტროასთვის არა! შენთვის მოვცურავ.
რომ წვიმით სავსე შევიყვარო ქარმა შეარხია ღმერთის სილუეტი.
მეც მივდევ უხმოდ ოცნების ქუჩებს თუმც ტროას ცხენი იქ მელოდება,
ღრუბლის კასრები იწვა შემოდგომა, გველის ტყავიანი,
და როგორც ლადოს, ლექსი მომშივა. ტალღებს უყურებს, ჩემს გემს დარაჯობს.
და მეწამული ზღვის კი არა, ჭრელი თვალები კი – სევდით სავსეები...
ზაფხული ვარდებს უფურჩქნის ტუჩებს დავინახავ და... სულის მაჯაზე
განცდის ნაპირზე ფოთლის ფირფიტები მიწას მიაყარა,
და ბაღებს ადენს ვნების ოხშივარს. შევიკრავ მედგრად რისხვის სამაჯურს.
ახალი მექა დავაარსო და იასრიბი. როგორც ანგელოზთა ფრთების ნამსხვრევები.

თინათინ მრელაშვილი როდის მაჩუქებ, როდის? მწამხარ სიყვარულის ღმერთად...


ვერასდროს დავივიწყებ... თუნდ მაწყენინო, თუნდაც მაამო,
ყველა გზა შენსკენ მოდის, ფრინველთა გალობა, გაზაფხულს აცოცხლებს
სონეტი ოცნებად მექცა ტრფობის საღამო, წკრიალით ერწყმება ზეცას,
როდის მაჩუქებ, როდის? მზე – სივრცეს ყვავილთა სურნელით ათრთოლებს, –
ისე, ვით ველს ათრთოლებს იის ნაზი სურნელი, კაეშნით ბევრჯერ მავსებს საღამო, და... კვირტებს ლამაზად ძერწავს.
მომეძალა მეც ტრფობა, ტრფობა – განუკურნელი... დრო მიაქვს ფიქრსა და ლოდინს, ჩვენი სიყვარულიც გაზაფხულს მაგონებს,
თვალს როგორც კი, მოვხუჭავ, სხივდები ჩემს ხატებად, – ნატვრაში ერთად ვათენ-ვაღამოთ, მთა-გორს მივყვებით ერთად...
და... ის ჩვენი შეხვედრა, თვალწინ, კვლავ, მეხატება... ცისკრის ნათებაც მოდის... მიყვარხარ... შევხარით ამ ლამაზ მთა-გორებს,
მთა-გორების სიმრავლე, მთას დაკიდული გზები... ცა, მეწამული, ფერს ღვრის მალამოდ,
მწამხარ სიყვარულის ღმერთად!..
მე, თვალს ვეღარ გაცილებ და სიყვარულით ვთვრები... მზისგან ნარინჯად რომ დის,
მსურს, რომ წუთით შეჩერდეს – დრო და წამთა ტრიალი, ერთად გვამყოფოს უფლის ძალამო,
მსურს, ქვეყანამ გაიგოს – გულთა ჩვენთა ტრფიალი... არად მივიჩნევ ლოდინს...
გული განცდას ვერ იტევს, გული ტრფობით ცახცახებს, თუნდ მაწყენინო, თუნდაც მაამო,
მინდა, მუდამ ტყვედ ვყავდე, მაგ შენს მკლავთა არტახებს... ყველა გზა შენსკენ მოდის, იყოს უშრეტი...
ცა – ლურჯია... სარკისებრ, მზით ელვარებს, კამკამებს, ოცნებად მექცა ტრფობის საღამო,
ვერასდროს დავივიწყებ, – ამ წუთებს და ამ წამებს... როდის მაჩუქებ, როდის?! ველტვი ოცნებას, ტრფობის ზღვას,
თან მდევს ანდამატივით, ხიბლი ამ მთის, ამ გორის: მწადია კარგი ლექსის თქმა
სიტკბო შემომრჩენია – ტუჩთა, – შენთა ამბორის...
არას ვინატრებ ქვეყნად სხვას,
ვლოცავ... მუდამ მატკბობდეს შენი ხმა...
ვისხდეთ თუნდ ჩიტის ბუდეში,
როცა შენ გიმზერ... ნაღველს ვატანდეთ ნიავ-ქარს,
გული გაფრენას ლამობს,
მზეს ვიხუტებდეთ უბეში,
სონეტი გული სიხარულს ელტვის,
ვუმღერდეთ დღეებს, სვიანს, მატკბარს,
გული შეხვედრას ჩქარობს,
გვქონდეს სიკეთე ულევი,
ვიცი და მჯერა, როგორც მე, – შენც, ისე მომელტვი, სათქმელს ესწრაფვის შენთვის...
ჩვენ შეგვხაროდეს ყოფით, – სხვაც
ვიცი, და... მჯერა – ჩვენს გულებში სიყვარულია, მაგრამ შეხვედრის უმალ,
გვათრობდეს ყვავილთ სურნელი,
მას ვერ-რა შეცვლის: სხვათა ტრფობა, მიეთ-მოეთი, ფიქრი აწყდება სარკმელს,
ამ სიყვარულთან, სხვათა ლტოლვა განწირულია... უშრეტი იყოს ტრფობის ზღვა...
და... მავიწყდება, თუ რამ,
როცა შენ გიმზერ, გულში ასე ვარდი მაისობს, მწადდა, ვფიქრობდი სათქმელს.
მაგ თვალთა სითბო, მზის სხივებით მოხატულია, – ვღელავ და მავსებს თრობა...
და წამთა სრბოლას შენკენ გული მაინც თავისობს, – შენი მოფერება
შენი საუბრის სმენა,
შენი ალერსის, შენთან ყოფნის მონატრულია... მენატრება
როცა ერთად ვართ, ჩემთვის მზე და გაზაფხულია, სიხარული და ტრფობა,
თუ შენთან არ ვარ, ფიქრიც სევდით დაზაფრულია, არ მოგვიშალოს ზენამ...
ვარ უსასოოდ, ის დღე ჩემთვის დაკარგულია, დრო მიზოზინობს, ცოცავს, წლები ჩანჩქერივით ჩქეფს და ქრება,
მზეც აღარ მზეობს, მზეც ღრუბლებში მიმალულია... შენთან არა ვარ როცა, თმებში შეპარულა ზამთრის ჭირხლი,
მე სუნთქვად მიღირს შენი ტრფობა, – გულისგულია, მაგრამ ერთად ვართ, – როცა, შენი მოფერება მენატრება
ამ გულის ნატვრა მხოლოდ შენი სიყვარულია... ყოველ წუთს და წამს ვლოცავ... და ამ შეხვედრამდე წუთებს ვითვლი...

 ძველისძველი მუხები გზადაგზა სხვებიც გვიერთდებოდ-


და რამდენიმე კაკ- ნენ, თავიანთი ლაზარეებითა და მო-

იყო და არა იყო რა ...


ლის ხე ერთიმეორეში წუწავე დედაკაცებითა და ბავშვებით,
გადახლართული ტო- მთელი სოფელი ლაზარეს ევედრება,
ტებით ჩვენი გართობის ყველაზე კარგი რომ წვიმა მოიყვანოს და გვალვისაგან
ადგილია, ისე ვართ გაწაფულები, რომ იხსნას მოსავალი. თითქმის ორი საათი
ჯუნგლების მაიმუნებიც ვერ გვაჯობებენ ვუვლიდით ასე სოფელს ამოწუწულები
ხეებზე სირბილში. ორ გუნდად ვიყოფით და ამოთხვრილები. საღამო ხანს, და-
და ერთიმეორის დასაჭერად ვიწყებთ საყვედურები დაუმსახურებია. მერუეს უსმენენ და აღარც საბჭოს თავმ- და თან ერთიმერეს წუწავენ. არის ერთი სავლეთის მხრიდან, მართლაც აიშალა
ტოტებზე თავბრუდამხვევ სირბილს. გაუსაძლისი გვალვაა. იწვის ყვე- ჯდომარეს. უბნის დედაკაცებმა გადაწყ- ჟრიამული და სიცილ-ხარხარი. პროცე- შავი ღრუბელი და იმ ღამეს იმისთანა
რომელი გუნდის წევრსაც შემთხვევით ლაფერი, გადამწვარი და გადამხმარია ვიტეს ლაზარე ჩამოატარონ სოფელში. სიას ჭაჭიას ქალი, ანუა და მასტიაანთ თქეში წამოვიდა, კინაღამ წალეკა სოფე-
ფეხი აუცდება, ტოტზე მოჭიდებას და ბოსტნები, მატნიხევიც თითქმის დამშ- შეკერეს დიდი ნაჭრის თოჯინა, ჩააცვეს გენუა მიუძღვიან და რაც ძალი და ღონე ლი. ალბათ, სახლი არ დარჩა სოფელში,
თავის შველას ვერ მოახერხებს, დაბლა რალია. ვენახში და ბოსტანში მიწა და- გრძელი კაბა, ნახშირით დაუხატეს თავ- აქვთ, მღერინ, სხვები ბანს აძლევენ: რომ წვიმა არ ჩასვლოდა კრამიტები-
ჩამოვარდება და მიწას ფეხით შეეხე- ხეთქილია, ფეხი ჩავარდება გვალვისა- პირი, ხელების მაგივრად გრძელი ჯოხი ახ, ლაზარე, ლაზარე, დან. მეორე დილით საოცარი სანახავი
ბა, წაგებულიც ის არის. მარტო ჩვენ კი გან დამსკდარ მიწაში. „წელს არაფერიც მიაკერეს ტანზე, ორმა დედაკაცმა აქეთ- ცას ღრუბლები აჰყარე! დაგვიდგა თვალწინ. მოვარდნილ თქეშს
არ ვთამაშობთ ასე, მინდვრად გასული არ გვექნება”, მალიმალ გაიგონებ, სო- იქიდან ჩაავლო ხელი, დანარჩენებმა, აღარ გვინდა გორახი, ჩვენი ბოსტანი მოეგლიჯა და მთელი
ახალგაზრდა მწყემსები, ცოლშვილიანი ფელში თუ უბანში, უფროსებისაგან. თა- თორმეტიოდე დედაკაცმა, წყლით სავსე ღმერთო, მოგვეც ტალახი! მიწა, თავის ბოსტნიანად, გზაზე გაეტა-
ხალხიც კი ერთობა ასე, როცა საქონელი მაშსაც აღარ აქვს ხალისი, სიცხისაგან ვედროები და კოკები დაიჭირეს და ლა- ახ, ლაზარე, ლაზარე, ნა. სახლის წინ ორმეტრიანი კლდე იყო
საყარზე დაეყრება. და ყოფილა შემთხვე- ძილი გვერევა ყველას. ჩრდილებშიც კი ზარეს საქებარი სიმღერით დაიძრნენ ცას ღრუბლები აჰყარე! გაკეთებული. ქვეითა უბნებში სახლებში
ვა, რომ ბევრს ნეკნებიც ჩაუმტვრევია და აუტანლად ცხელა. ხალხი ერთიმეორეს სოფლის შემოსავლელად, მთელი გუნდი ლაზარ მოდგა კარსაო, შევარდნოდა ხალხს წყალი და თუ რამე
მკლავიც მოუტეხავს და თანაგრძნობის ხოცავს სარწყავი წყლისთვის, ვინც მა- მივდევთ ბალღებისა... მიდიან, მიაქნე- გვიბრიალებს თვალსაო, ებადათ პირველ სართულზე, სულ გა-
ნაცვლად, უფროსი ხალხის შეჩვენება და გარია, წყალიც იმას მიჰყავს, აღარც ვენ უზარმაზარ თოჯინას, მიიმღერიან ახ, ლაზარე, ლაზარე... რეთ გამოეტანა.
6 ლიტერატურული მესხეთი პოეზია-პროზა 2019 წელი, აგვისტო

ჩიტებს, პეპლებს და ყვავილებს სიკეთეს და ნდობას. ააბულბულა


ნუნუ გაუხარა გულები. ფისო, რამე თუ გეწყინა, – ტყეში, ყველა,
დღეს, ბავშვები ესტუმრნენ და სიტყვას გეტყვი კეთილს: ჩიტი, – მგოსანი.
ძამუკაშვილი იმათ იალერსება... ბოდიშიც ხომ მოგიხადე, – გულში სილაღე ქეთევან ათუაშვილი
კიდევ უფრო გაახარა – სხვა რაღა ვქნა მეტი? შემოდის და
მამულს გაზაფხულზე ლექსებმა. – კარგი, კარგი, გირიგდები, ხალისს გვიმატებს,
დედას
მეგობრად გთვლი, მურა, შვინდას კი ბალახს მოვუთიბავთ, –
მამულს უნდა: ერთგულება, – იცოდე, რომ დღეის შემდეგ, დადგა თიბათვე.
ჩემო თბილო, ჩემო ტკბილო,
სიყვარული – ჩვენი... ზღაპარი ერთმანეთზე ვზრუნავთ.
ჩემო უძვირფასესო,
მის მთა და ბარს – უღრუბლო ცა შენ მასწავლე ყველასათვის
და სიმშვიდე შვენის. რა ზღაპარი მოვიგონე, –
შემოდგომა სიკეთე რომ დავთესო,
მამულს უნდა, ცხრათვალა მზე, – სიხარულით ჰყვება ლელა,
ზაფხული მოვიდა... შემოდგომა მოდის და... შენ მასწავლე, რომ ღირსება
სიხარულის მფენი... ზღაპრის გმირები არიან: მზემ ზღვა დაასაჩუქრა, – მოაქვს ხვავი, ბარაქა; ყველასათვის ვალია,
მოფერება, უკვდავება, მზე, ბავშვები... ცისარტყელა. უთვალავი სხივებით, პაპამ ზურას დაუწნა – არ აქვს ამას მნიშვნელობა,
მშობლიური ენის. – მთვარე რატომ არ გამოჩნდა?.. ისეირნონ ბავშვებმა: შინდის წნელით, – კალათა. კაცია თუ ქალია.
მამულია – შეუცვლელი, ან ვარსკვლავების ლამპარი? ნავებით თუ ტივებით. გადასძახა მეზობლებს:
ჩვენი, – გულიც, სულიც, – მზემ, როცა ამოანათა, – დედა ასე გვარიგებს, – – მოდით, დიდი, პატარა, შენ მასწავლე სიყვარული
ჩვენით ჰქონდეს – იმედი და მაშინ, დაიწყო ზღაპარი. გეხვეწებით, ყველასო, ჩაშაქრულა მტევანი, სოფლისა თუ ქალაქის,
სიამაყე, სრული. არ გაბედოთ შიგ შესვლა, ნახეთ, როგორ დამტკბარა! სამშობლოზე უკეთესი არაფერი არ არის,
ზღვა, როდესაც ღელავსო. კალათს სცლიან, კალათზე: შენ მასწავლე, რომ ცხოვრება
ლხენაა და დარდია,
გაზაფხული გაზაფხული როცა გულს დაიწყნარებს, – ნიკა, ნინი და ზურა,
შენ მასწავლე: „კარგი შვილი
აღარ გექნებათ რიდი... ვეება საწნახელში
იამ გამოიღვიძა, –
მოფრენილა მაშინ იჭყუმპალავეთ, – პაპა ყურძენსა სწურავს. დედის გულის ვარდია”.
იღიმება ლურჯთვალა, ზღვა რომ იქნება მშვიდი.
დარიგებას გავიგებთ, – შენ მასწავლე, ბევრზე ბევრი,
მზეო, უკვე, მოვედი, – ჯერ, მერცხალი გამოჩნდა, ლამაზი და მთავარი:
გაზაფხულის ბურჯთანა. ჩანს: ბულბულიც, სკვინჩაც...
და... ეს არის საშველი: ნიავი დედა-შვილურ სიყვარულზე კარგი,
ფერებს გავანაწილებ, ზღვაზე ფრთხილად ვიქნებით,
ტყეს, რომ სმენას უტკბობს, მე სიო ვარ, ცელქი, ლაღი, ქვეყნად არ არის.
მზემაც შემოუთვალა, იმედია, – მაშველიც...
მუსიკოსი ვინ ჩანს? მთასა და ბარს ვურბენ,
და... ყვავილებს გამოვშლი, გაიღვიძა მუხამ, ხან მზესა ვთხოვ, გამოვიდეს,
ნაირფერს და უთვალავს. იშმუშნება თელაც...
შეჯიბრი ხან წვიმას ვთხოვ, ღრუბელს. წუთისოფლის კანონი
ჰა, მერცხლებიც გამოჩნდნენ, ეს, ვინ უსტვენს ნაზად?! ხან ვთამაშობ, ხან, ვსეირნობ
იმათ ცქერას ვუნდები; აგერ, გულწითელა. ეს პატარა ზაქია, ამას გულით ვამბობ, შემოდგომა უკვე მიდის, –
გაზაფხული მოდის და ნაკადულს რომ დასდევს, კუდვარდა და ბაქია, ყველა ყვავილს ვეფერები ვხედავ ფოთოლცვენას,
მოაქვს იაგუნდები. წყალწყალაა, – ჩიტი, დარბის, დახტის, თამაშობს, და ვუგზავნი ამბორს. ჩაგუბებულ გულში ნაღველს ვერ
მასთან გაზაფხულის მოედანიც აქვეა. გამოთქვამს ენა.
საგალობელს იტყვის. თხა გადმოხტა თავლიდან: თითქო, ვიყო მეც ფოთოლი,
ნიკას კვიცი სამშობლო რომ ნახეს, – გეჯიბრები თავიდან, გემრიელი მეც მოვწყდები მალე,
უხარიათ ფრთოსნებს, სიმაღლეზე ხტომაში წუთისოფლის ამ კანონებს
ლამაზია ჩემი კვიცი, ნავარდობენ ლაღად, – ჩურჩხელები ვერსად დავემალე.
და მიაგავს ზებრას, ლამის ცაში ავიდა.
სამშობლოს ცა კოცნეს. ზაქმა უთხრა: კიკინავ, ჭრელა-ჭრულა ფოთოლცვენამ
საბალახოდ გავუშვი და... ბებომ ბავშვებს დაგვირიგა: ამიჩუყა გული,
როდი ვიწყებ ძებნას?.. ვიჭიდაოთ რქებითა,
გემრიელი ჩურჩხელები, ნუ, ნუ მოსთქვამ, არ იქნება,
პატრონისთვის დაჯერებას გამოჭედე ყურები –
ხელოსანი გმადლობთ, ჩვენო კარგო ბებო, ქვეყნის დასასრული.
ვასწავლი და ვაჩვევ, მხოლოდ შენი ქებითა...
ჩვენც ვიქნებით გულხელები.
ზებრებთან რომ შეერიოს, – დაეტაკნენ ერთმანეთს,
ხელოსანი ბიჭი ვარ
ვერც კი გამოარჩევ. დაენარცხნენ მიწაზე,
და საქმე არ ილევა,
მურა რა დღით არიგებს – აუხდენელი მონატრება
პაპამ სულ შემასწავლა:
მეგობრობა იწამეთ... ბოთო და ნაცარა
ცოდნაც, გამოცდილებაც... თეთრი თმები დამისველდა თქეშით,
ნაკადული სკამი ისე ავაწყე, თვალს მიეფერა დედალი, ნაოჭებში ჩაკარგულა ეშხი;
მომიწონა ბებიამ, მაინც, იპოვა ბოთომ,
ზაფხული შუბლის ქვემოთ იცქირება თვალი,
მოცქრიალებს ნაკადული, – მითხრა: პაპას ხელობა – კრუხად არ დაჯდე, ნაცარავ,
ჰყვება მთის და ბარისას, თორემ, საცაა მოთოვს. კვლავ ატყვია სიყვარულის კვალი.
როგორ შეგყვარებია.
თვალზე ცრემლი უმძივდება, – მე თქვენზე უნდა ვიზრუნო,
სიხარულის ცვარისა. მზე იკრებს ძალას სიკეთისთვის მოლეწილი კალო,
წიაც ვერ გაძლებს თოთო...
მოწკრიალებს ნაკადული, – და, თაკარა მოდის ზაფხული... ბევრზე-ბევრი, ვგონებ, ვერ დავთვალო,
– გაზაფხულამდე მოვიცდი,
ვარსკვლავს ითვლის ასამდის... სულ ყველა სხივი გამოფინა, –
შერიგება მაშინ ხომ აღარ მოთოვს?.. მწარე ცრემლით ავსებულა ღელე
ყოველ დილით სმენას უტკბობს გადანახული.
იქ დაგროვილი კვერცხები – და იმედით, მაინც, წავიმღერე.
ჩიტუნების ანსამბლი. დამწიფდა ბალი,
მურამ უთხრა ფისუნიას: ვთხოვ, ამოკრიფოს ნატამ,
მოიმღერის ნაკადული, – ქლიავს მისცა
დავივიწყოთ მტრობა, დაგეთანხმები, ბუნება უკვე, განვვლე გასავლელი გზები,
შვება მოაქვს ულევი, ფერი – სოსანის,
რა სჯობია მეგობრობას, უკვე, ფანტელებს ხატავს.
აღარ ძალმიძს მოვეფერო გზნებით,
არ მეგონა გამწირავდი ოდეს

სტრასბურგელები
და ვინატრებ სასწაული მოხდეს...

გული კვნესის დაჯაბნილი წლებით,


და მის წუხილს ვერ გამოვთქვამ ენით,
სიყმაწვილე დამიბრუნდეს ახლა,

Chloé
რასაც დიდი მონატრება ახლავს.

დედას
წუთით გაირინდა სამყარო,
ლანა მანველი გრძნობა მოვიკრიბო, ნეტავ,
მინდა მოგეფერო, დაგკოცნო,
ჩემო საყვარელო, დედა!
კარი ემიმ გაუღო. ან სხვას რატომ უნდა
გაეღო?! დაღლილმა გადააბიჯა ზღურბლს. ფიქრდამძიმებული დადიხარ
იქაურობას გადაჩვეულმა მორიდებით დადო და გულს შეგპარვია სევდა,
ჩანთა. არ გინდა მაჩვენო წუხილი,
– How are you Chloe? – ემიმ ხმაში სხვადას- რითაც შენა სწუხარ, დედა.
ხვა ემოცია გაურია.
– Ça va maman, et toi ça va? – წყნარად იქნებ, მოგერია სიბერე,
უპასუხა კლოემ და ოთახში შევიდა. ემის სახლი თმებიც დაგეთოვა, ვხედავ,
გაერემონტებინა, ავეჯიც გამოეცვალა. აქა-იქ პატარა, მამისეულ ქოხში
ნაცნობ ნივთებს მოჰკრა თვალი და გაუხარდა. კერა არ ჩამიქრეს, დედა!
– კარგად ვარო! – არადა, სულაც არ იყო
კარგად... ტკივილების და იმედგაცრუებების საოცრად დაღლილი თვალები,
გაზიარება; სულის და გულის დამშვიდება გულში შეპარული სევდა,
სჭირდებოდა. სახლშიც ხომ იმიტომ დაბრუნ- ოდესღაც, ლამაზი სიცილი,
და, დროებით. იცოდა, აქაც ვერ ჩაუშვებდა ვიცი, – შენც იცოდი, დედა!
დიდი ხნით ღუზას, მაგრამ მაინც... ემიმ სუფრა
გაშალა. მოზომილი ფორიაქით დაალაგა მაგი-
დაზე კუსკუსი და მოხარშული ქათმის ფრთე- ბავშვობის ზღაპარი
ბი, სალათის ფურცლები ზეითუნის ზეთით და რძნებებს უსმენდა... ოთახში შესულს ემი კომ- კუთხეში კი, ის კომოდი ჩანს, ბავშვობაში, ვუძღვნი ჩემს შვილიშვილს, კობას
ძმრით. სადილამდე გაცვალეს მათ ცხოვრებაში პიუტერთან დამჯდარი დახვდა. თავისი ინგლი- ლონდონში სტუმრობისას თავდაყირა რომ ვა-
მომხდარი ზედაპირული ამბები და მერე მცი- სური ფესვებისთვის არ ეღალატა და როგორც ყენებდი, ფერად-ფერადი კაბებით რომ იყო ფეხი აითრია ზამთარმა
რე სიხარულნარევი ღიმილით ისადილეს. კლოე ყოველთვის, ისევ რძიანი ჩაი გაემზადებინა. გამოვსებული. – კლოეს თვალები ცრემლებით და აღარ აპირებს წასვლას,
თანდათან შინაურდებოდა. შინაურდებოდა და კლოემ ცისფერი ყვავილებით მოხატული ფინ- გაევსო. – გული მტკივა გამქრალ ბავშვობაზე... ბუხართან მიმჯდარი ბებია
მშვიდდებოდა. ემიმ ჭურჭლის რეცხვა დაიწყო. ჯანი აიღო და დედის შორიახლოს დაჯდა. ემიმ საერთოდ, ყველაფერზე... – ხმა მოეგუდა. შვილიშვილს უამბობს ზღაპარს.
კლოე აივანზე გავიდა. მოწნულ სავარძელში ფოტო უჩვენა. – გულსატკენი ის არის, რომ შესაფერი
ჩაჯდა და ცას ახედა. ბავშვობიდან ახსოვდა ხუთიოდე წლის პატარა გოგო ძველებურ ადამიანი ვერ ჰპოვე, ის, ვინც შენი ცხოვრების თეთრად დათოვლილა მინდორი
ეს ცა – შორეული და გაუცნობიერებელი იმე- სკამზე იჯდა და კლოეს უყურებდა. მზერა გა- მეგზური იქნებოდა და სიცოცხლის წყურვილს და თეთრად დათოვლილ ქოხში,
დებით სავსე. ცოტა ხანში ემიც გამოვიდა, მო- იქ, ჩემი ბავშვობა ჟღურტულებს,
უორდა. ბავშვი უცნობი, ხოლო ფოტოში მოხ- გაგიათმაგებდა. – ემის ეკრანისთვის თვალი არ
ვითარცა ბეღურა – თოვლში.
აჯირს დაეყრდნო და ჩამავალი მზისკენ გაიშ- ვედრილი გარემო საოცრად ახლობელი აღმოჩ- მოუცილებია, ხმა კიდევ უფრო მტკიცე გაუხდა.
ვირა ხელი: – „როგორი ლამაზად ჩადის, არა?” ნდა მისთვის. – შემხვედრებიდან საუკეთესოებს ვარჩევ- ფეხი აითრია ზამთარმა
– კლოემ თავის დაქნევით გაუღიმა. ამ აივნი- – როგორ მწყდება გული... – საიდანღაც, დი... საღამოს ბაზარზე... და აღარ აპირებს წასვლას,
დან ყოველთვის ლამაზად მოჩანდა მზის ჩასვ- სიღრმიდან ამოუვიდა ხმა. კლოემ რძიანი ჩაი მოსვა და მოწოლილ წყე- ახლა, მე ვუამბობ შვილიშვილს –
ლა. არ გასევდიანებდა, პირიქით, სიცოცხლის – რაზე, შენს ძმისშვილზე? – ემის დაძაბუ- ნასთან ერთად, ჩუმად ჩაყლაპა ბოლო ყლუპი. იმ ჩემი ბავშვობის ზღაპარს.
ხალისს გმატებდა და შეუცნობლის მოლოდინს ლობა გაერია ხმაში. უკვე იცოდა, ხვალ უკან წასასვლელად რომ
გიღვიძებდა. თვალები მოჭუტა, მოდუნდა. შეგ- – არა... ეს სკამი ბებიას ნაქონია, ფოტოს მოუწევდა ისევ ბარგის ჩალაგება...
2019 წელი, აგვისტო პროზა ლიტერატურული მესხეთი 7

და, უნებურად, გულში გაივლებს: „ცინცქალას დონია ცინცქალას და მკერდში ჩაიხუტა. „ცინცქალა! ცინცქალა! ასე როგორ გშვენის
გიორგი ბერძნიშვილი ჩანთა სახლში დავიწყებიაო”. სახეზე მუდამ ისეთი „ცინცქალა! ცინცქალა! შენა ხარ გენაცვალე! ტანსაცმელი, ფეხსაცმელი, ვარცხნილობა. ვერ
ღიმილი აფენია ცინცქალას, ნამდვილი, სულიერი შენ, უკვე მიდიხარ სკოლაში და ჩემს სალომეს, გაგვიგია, შენ უხდები მაგათ თუ ეგენი – შენ? რომ
ის, ყოველთვის, ისე მსუბუქად დაიარება, გე- არსება კი არა, დიდი მხატვრის ფრესკის ანგელოსი მგონია, ჯერ, პირიც არ დაუბანია. ალბათ, მიტომა- იცოდე, როგორ გვეამაყება შენი თანაკლასელო-
გონებათ მართლა ისეთი მსუბუქია, რომ პატარა გეგონებათ. ცა ხარ ასეთი ლამაზი, მზეზე ადრე რომ იღვიძებ და ბა!”, – უთხრა სკოლაში, შესასვლელი კარების წინა
ნიავიც ჰაერში ააფრენსო. იქნებ, ამიტომაც, ხმე- ბაქანზე ჩარიგებული პირველკლასელებიდან, მაკა
ლი ფოთლებიც კი, მის ფეხქვეშ, არც ფაჩუნობენ, ნაცვლიშვილმა.

ცინცქალა
მზიან, წყნარ ამინდშიც მისი კაბის ბოლოს ნიავი „ო, ამას ვის ვხედავ?! დღეს როგორი, განსა-
აფრიალებს. თმები, ყოველთვის, მხრებს უკან აქვს კუთრებით ლამაზი ხარ, ცინცქალა. რა კარგია,
ჩაშვებული, თორემ თვალებს სულ დაუფარავდა რომ ყველაზე ლამაზიცა ხარ და ყველაზე კარგად
მისი სიხშირე. ნუშისებური მოყვანილობის, მუქი სწავლობ”, – მოეფერა, კლასის კარებთან მდგარი,
ფერის თვალები, თითქოს სულ იცინიან. არა, სხვა დარიკო მასწავლებელი და გულში ჩაიხუტა.
ბავშვების თვალებიც ბრწყინავენ, მაგრამ ცინცქა- ცინცქალა კლასში შევიდა, ზურგჩანთა მოიხს-
ლასი – განსაკუთრებით. ნა და თავის მერხს მიუჯდა. ნიკაპი ხელის გულებ-
ცინცქალა, მუდამ, წელგამართული, თავაწე- ცინცქალა, ცინცქალა! ეს შენ ხარ? შვილო! მასაც რომ ასწრებ პირის დაბანას”, – შეაქო დეიდა ში ჩარგო, ფანჯრიდან მოალერსე მზეს შეხედა და
ული დაიარება სკოლაში. პატარა ჩანთა ზურგზე რატო თავი არ მომიკვდება, არ გეწყინოს, გენაცვა- მანანამ და შუბლზე ისე აკოცა, რომ წარბებამდე გულში გაიფიქრა: „ნეტავ ყველას ასე რატომ მოვ-
ისე აქვს მორგებული, რომ წინიდან მარტო ორი ლე, შორიდან ვერ გიცანი. ალბათ, სიბერის ბრალია, დაშვებული თმის პწკარები არც შერხეულან. ცინც- წონვარ? მე რომ მკითხონ, მზეზე ლამაზი, მთელ
წვრილი თასმა მოჩანს მხრებთან. კარგად თუ არ თორემ, სხვებში როგორ უნდა შემეშალო? მერე ვინ ქალამ დეიდა მანანას ქება შეიფერა და გზა განაგრ- სამყაროში, არავინაც არაა”.
დააკვირდება ადამიანი, თასმებს ვერ შეამჩნევს დადის ამ ქუჩაზე, შენისთანა? – მოეფერა ბებია სი- ძო.

გაზაფხული
მაბრუებს ნარცისების დამათრობელი სურ-
მარიამ ძამუკაშვილი ნელი, გაზაფხულზე დაუზარებლად რომ ყვავიან.
მოუვლელია იშვიათი ჯიშის ვარდები. ხმელ და
უკვე ადრეული გაზაფხულის მოტკბო-მომწ- ნედლ ყლორტებს ეკლები გაუშიშვლებია, თითქოს,
კლარტო სურნელი შეიგრძნობა. ქარი თოვლის თავდასაცავად მომზადებულან, სხვა ვისი იმედი
ნამქერებს მიმოფანტვით ემუქრება. ღრუბლის აქვთ?.. ირგვლივ მოფენილია სქელი, წვნიანი ბა-
უკანასკნელი ქულები მინდვრებზე თოვლად ჩამო- ლახი და ყვავილთა გაველურებული ბუჩქები, რომ-
იცალა. მთებზე კი ჯიუტად გაწოლილან და ნებივ- ლებშიც ხოჭოები და ფუტკრები ბზუიან. მთელი
რობას მისცემიან, – თამაშობენ, შედევრებს ქმნიან დღე დაფუთფუთებენ უზარმაზარი კრაზანები.
უხილავი საჭრეთელით. მზე მათთან ვერაფერს შემაძრწუნებელი ბუდე-სახლები ყველგანაა მიწე-
გახდა და ქვემოთ, ფერდობზე ჩამოინაცვლა. ბებული.
ქარი ფაშარ თოვლს აყრის ენძელებს. ისინი წყაროში წყალი დამშრალა. კიდეებჩამოტე-
პირდაპირ ფიფქთა თხელი ფენიდან ამომძვრალან ხილ კედლებზე, ქარისგან მოტანილი, მიწას შეყო-
და ფერწასულები შეჰღაღადებენ მნათობს, რათა ლილი თესლები გაღივებულა, მწვანედ ამოხეთქი-
მხსნელად თბილი სხივები მოუვლინოთ. ყინვის ლა. აქა-იქ სუსტი ბალახია ამოჩრილი. მისასვლე-
სასიკვდილო ფუნჯი კარგს არაფერს უქადით. ლი ბილიკი ქვის ბრტყელი ნატეხებით მოუკირწყ-
რისთვის სჭირდებათ მისი ჯადოქრულად ლამაზი ლავთ ოდესღაც.
ხელოვნება?! იგი მხოლოდ სიკვდილის პრელუდი- სახლის ირგვლივ, გავერანებული, ტოტებ-
აა... ცივ ბრჭყალებს ღრმად ასობთ უნაზეს სხე- შემხმარი ხეები დგას. მშვიდად, აუღელვებლად
ულებზე და ამაზრზენ ჟრჟოლად უვლით. რიალებენ მოქანავე ტოტების ჩრდილები ბათქაშ-
...მოიწმინდება, თითქოს ზამთარმა უკვე ჩა- ტყემალს ადრე უგრძვნია სითბოს სუნი. მალე, ჰაერში ნაზი სითბო, მზით გათამამებული ჩამოშლილ კედლებზე. რაღაც შორეული, გაურკ-
იარა, გაზაფხული გაჩქარებით ესწრაფვის მოსვ- ყვავილობით დაღლილი, ნელ-ნელა მოიცილებს სველი ბალახისა და ყვავილების დამათრობელი ვეველი სიმშვიდე მეუფლება, როგორც ტაძარში...
ლას, მაგრამ კვლავ ქუშს გადაიკრავს ზეცა. ჯი- ქათქათა მოსასხამს, ნაფლეთებს ფარფატით და- სურნელი იფრქვევა. ბუნება თანდათან ფხიზლ- ღობის ძირში ჭინჭარია ამოღერებული. ქლი-
უტად, დაჟინებით თოვს. წყლით გაჟღენთილი აფენს ტოტებ ქვემოთ, გამონასკვული ნაყოფი დება. პატარა, მწვანე მატლი ხალიჩაზე მიცოცავს, ავის პატარ-პატარა ამონაყრებს ამოულესია მთე-
თოვლი ყოველი მხრიდან მოფრინავს, ტრიალებს, თავსაბურავს მოიშორებს... ალბათ, იმდენი ფიფქი ხელმარჯვე გაზაფხულს რომ შეუქმნია. ლი გავერანებული ბაღი. ფანჯრები ღიაა. ჩარჩო-
იკბინება, ისუსხება, ლამის ქვეყანა ჩანთქას. არ ჩამოვარდნილა, რამდენიც ყვავილი... ყოველ ნაბიჯზე მხვდება სოროების ფართო, ები წვიმას დაულპია. რაფებზე ნესტისგან აფუებუ-
ბურუსიან დილას დღე და ღამე შეურკინე- ვაშლს ახლაღა გაეღვიძა, მცირედ გაშლილ შავი ხვრელები. შესასვლელები ისეა მოსუფთავე- ლი წიგნები ყრია – ალბათ, უყვარდათ კითხვა: გა-
ბია. მზე სხივებს გზავნის, მაგრამ ეს სინათლე და კვირტებში უამრავი პაწაწკინტელა მწვანე ფო- ბული, მათი პატრონები, ერთი პედანტი ვინმეები ზაფხულზე, სიცოცხლეზე, სიყვარულზე, ახლა კი...
სითბო ისეთი უღონოა, ძნელად არღვევს ჯანღის თოლი შესისხლორცებია ერთმანეთს. მალე ყველა იქნებიან, – მიწის მწიკვს ვერ იპოვი, ზოგს კი – ყოველივეს უპატრონობის და დროის დაღი
მკვრივ საბურველს. თავის ადგილს იპოვის. ქვის კრიალა პარმაღი აქვს. აზის, ყველაფერი დამსხვრეული და დაჩეხილია.
მოდღევდა. ნიავის ფრთების ნარნარი რხევა მოიისფრო ყვავილებს საცალფეხო ბილიკზეც მზე, რა ხანია, ამოვიდა. ფუტკრების ბზუილით პირველი სართულის პატარა ფანჯრისთვის,
შეერია ტოტებიდან ჩამოცვენილი თოვლის ფთი- გადაუვლიათ. წვიმას ებუტებიან, ის კი გაუთავებ- ყურთასმენაა წაღებული. აქაოდა, სასარგებლო ოდესღაც მავთულის ბადე აუკრავთ. „ავი თვალის-
ლების ხმას თეთრი ფრინველებივით რომ მოფარ- ლად ასხამს და ასხამს... შრომას ვეწევითო, თავი ხომ არ უნდა მოაბეზრონ გან დასაცავად” მიმაგრებულ ნალს ჟანგი ჭამს...
ფატებენ ძირს. ... გასხლულ მწკრივებში ვაზები პწკალით ყველას?! უზარმაზარი პეპელა ნარნარად დაეშვა, ქარმა მწვანე ეზოს ნაზად შემოურბინა, საფე-
ჯერ კიდევ ზამთრის საბურველით შემოსილ ეჭიდებიან მავთულს, ღვარად ჩამოსდით გამჭვირ- საოცრად უხდება მწვანე ბალახს. ფრთებს შლის, ხურებდაცვეთილ ხის კიბეზე მკვირცხლად აირბი-
ტყეში ხეებმა მხრები შეიბერტყეს, გასწორდნენ, ვალე ცრემლი, წვეთავს, წკაპუნობს. ზედ გადანა- კეცავს. ვერ გადაუწყვეტია – გაფრინდეს თუ დაღ- ნა და ფარდის ჭუჭყიანი ნაგლეჯი შეარხია. თვალი
თითქოს ღრმა ძილიდან ერკვევიანო. ჭერზე შედედებულა, ალბათ, ჭრილობებს იშუშებს. ლილი სხეული დაასვენოს. მშიერი ყვავები ლეშს ავაყოლე... საოცარია, აივნის კედელზე, მოზრდილ
მთის მწვერვალები, სადაც მზის სხივები პატრონს დაჰგვიანებია ნასხლავის გამოტანა, მისი ზვერავენ, მხოლოდ მწერებით კუჭს ვერ გაიძღო- სარკეს ერთი ბზარიც არ აქვს. მასში მარტოხელა
სწვდება, ქათქათებს, დანარჩენი თეთრ-ცისფერ- სითბოს ქვეშ ნაადრევი მწვანე ლივლივებს. ბენ. სახლის გაზაფხული ირეკლება...
შია ჩაძირული. ...ახალგაზრდა რქა ამოზრდილა სიძველისაგან მზე უშურველად აბნევს თბილ სხივებს. თვა- ჩქამი არ ისმის სახლიდან. გაზაფხული მხო-
„წამოსვლის დროა, იჩქარეთ, ერთად მივ- დამსკდარ ვაზის ძირზე, მაკვირვებს მისი სიცოცხ- ლისმომჭრელად კიაფობენ ველური ყვავილები... ლოდ ეზოში ჩქეფს: მთელი ძალით ყვავიან ნარ-
ხედოთ ქვეყანას, თორემ, თავხედმა ზამთარმა, ლისუნარიანობა. მოწითალო ხავსი ჟანგივით მოს- გაზაფხულის მოჩვენებითი ამინდია, ალბათ, იწ- ცისები, პირისფერ-მოცისფრო ფურისულები. რა
ლამის, უკან იბრუნა პირი!” – უხმობენ მიწის ქვეშ დებია ბებერ სხეულზე. მწკრივთა შორის, ძირებში ვიმებს... ხანია კვირტებიდან გამოძვრნენ შინდის ყვითელი
დარჩენილებს აკანკალებული, დაბუხული ენძე- კი ხმელი, მაღალი ბალახი ქარს აჰყოლია და უსი- ამღვრეული, უკალაპოტო წყალი კოტრიალით ყვავილები, თეთრად ქათქათებს ტყემალი. სტუმა-
ლები. – „მარტო მწვანე ბალახის იმედზე მოსვლა ამოვნოდ შარიშურობს. დაუმუშავებელი ვენახის მიაქანებს წვრილ-წვრილ კენჭებს. აქა-იქ ქარ-წვი- რიც არ აკლიათ, ირგვლივ ფუტკრები, კელები და
გაუჭირდება, ისედაც, დაგვიანებულ გაზაფხულს. ჩალა გადაუწვავთ, მასში ლოკოკინას დანახშირე- მისგან ჩამოშლილი ტყემლის ყვავილებია მიქუჩე- ხოჭოები დაზუზუნებენ.
როგორც ამბობენ, ერთი მერცხლის ჭიკჭიკი გა- ბული, უამრავი ნიჟარა ჩაბნეულა. ფეხს დაადგამ ბული. შესასვლელის ვიწრო ფილაქანზე ბეღურები
ზაფხულს ვერ მოიყვანსო, – მოვედოთ მინდვრებს”. თუ ხელით შეეხები, იმწამს ნაჭუჭებად იქცევა, რო- მწვანე ბილიკზე გადავდივარ. გაზაფხული ონავრობენ. თავდავიწყებით ჟივჟივებენ, პურის
მზიანი დღეა, თოვლი ნელ-ნელა დნება და გორც უპატრონო სახლი – დამსხვრეული ლოდები- საოცარი ძალით მიზიდავს. მიტოვებული სახლი ნამცეცებს ელიან, აკი ყოველთვის ანებივრებდნენ.
ძონძებად იქცევა ბრწყინვალე ტანსაცმელი დე- სა და გაქვავებული კირის ნამსხვრევებად. დავინახე. იდუმალი განცდა ეპატრონება ჩემს იციან, რომ ამაოდ არ ჩაივლის მათი ლოდინი და სა-
დამიწისა. ალაგ-ალაგ, შავი საკერებელივითაა ვის ახსენდება შუა ვენახში ამოსული კაკალი?! გონებას, თითქოს სხვა სამყარო მიხმობს, სიმშ- დაცაა ღიად დარჩენილ ჭიშკარს შემოხსნიან...
დადებული მიწის ნაფლეთები. უსწორმასწორო მისი ჩრდილიანი ტოტები სამ-ოთხ მწკრივზეა გა- ვიდის სავანეში მეპატიჟება. შიგნით შესვლას ვერ აივნის ჭერზე მიკრული ბუდე ნახევრამ-
გვირისტია. ყოველდღე საკერებელს საკერებე- დაფენილი. შარშანდელი ნაყოფი მშიერ ყვავებს ვბედავ. ვცდილობ ყველა ნიუანსი ცნობიერებაში დე ამოუშენებიათ. გამალებით აწებებს ახალ
ლი ემატება. როდემდე გაგრძელდება?! მალე, ქვებზე დაუმტვრევიათ, ზოგი – თაგვების ნასუფ- ჩავიბეჭდო, თვით უმცირესი წვრილმანიც კი. შე- „აგურს” კიდეზე ჩამომჯდარი მერცხალი. კუდ-
მისგან მინდორზე მუქი ლაქაღა დარჩება, რო- რალად ქცეულა, – იქვე ყრია გამოხრული კაკლები უჩერებლივ ვაგრძელებ გზას, გარდასული დროის მაკრატელას ზურგი მუქი ლურჯი აქვს. მოქნილი
მელსაც სწრაფად აშრობს მოთამამებული მზე და ნაჭუჭები. დაბლა ჩამოცვენილ ჩენჩოებს ნესტი შეუცნობელი ემოციით შეპყრობილი წინ არ ვიყუ- ფრთები ტანზე შემოუკეცავს. მუცელი და მკერ-
და ორთქლადქცეული ისე დამსუბუქებულა, თეთრ არშიად აქვს მოდებული. რები. ქვაზე გადაბრუნებული ფეხის მწარე ტკი- დი თეთრი ღინღლით აქვს დაფარული, რომელ-
ტორტმანით მიაპობს ჰაერს, ღრუბლად გარ- ნაკვეთებს შორის, რამდენიმე მოზრდილი ხე ვილმა უსახურ აწმყოში დამაბრუნა. საც კისერთან შავი, ბრტყელი ზოლი ამთავრებს.
დასახული ისევ იქ მიიწევს, საიდანაც ძირს და- და ხშირი, გაუვალი ბუწკნარი საიმედო მიჯნებს გზის მხარეს, ღობის კედელთან, ონკანი ძირ- შუქარეკლილი მრგვალი თვალები უბრწყინავს...
ენარცხა. მჭიდროდ იკეტება თავის ნაჭუჭში. ქმნის. კაკლის თეთრი ძირი შავი ტოტებისკენ მი- შია მომტვრეული. წყლის დინება მილიდან რო- სამშენებლო ტალახს სიმაგრისთვის ბუმბულს
მოთმინებით ელოდება ცუდი ამინდის დადგო- ემართება. შვინდლარწას წითელი წკეპლები კი კით შეუჩერებიათ, რომელიც სინესტეს და დროს და ბეწვს ურევს. დროდადრო თავს ასწევს და
მას და ეს გაზაფხულის წვიმაა... მან შარიშური მალე მაყვლის კუნწულებით დაიხუნძლება, ისე დაულპია. ირგვლივ, მოზრდილი გუბის ზედაპირი ხმამაღალი ჭიკჭიკით უხმობს მეწყვილეს. არ ჩქა-
და ჩურჩული იცის. მისი ენაა: გაფურჩქვნილი ჩაჰკონებია მაყვლის ეკლიანი ტოტები მის ტანს. ოდნავ ტორტმანებს. რობენ. ერთი რამ ვერ გაუგიათ, რატომ არ ისმის
ყვავილები, ხასხასა ფოთლები, შემღვრეული ნარ-ეკალი ხომ ყველგანაა მოდებული, მისი „საყუ- უამრავ წელს ითვლის ღობის კედელზე მისვე- სახლის ბინადრების ხმა.
წყლის ჩუხჩუხი, რომელსაც ფრინველების ჭიკ- რეები” საზარლად შრიალებს, თითქოს, ჩხრიალა ნებული რკინის გრძელი, ზურგიანი სკამი... თავის ამოტეხილი სახურავიდან მზის სხივი ოთახ-
ჭიკი ერწყმის. ეს საოცარი ჰარმონია ღრმად გველი იქნევს კუდს. დროზე, კარგი რამ იქნებოდა... ლამაზად გამოქნი- ში ჩამძვრალა, აქეთ-იქით აწყდება, ეძებს – ვინ
იჭრება აზროვნებაში, ამქვეყნიური ბედნიერება უზარმაზარი ბუჩქიდან ჩიტი ამოფრინდა. შიგ- ლი რიკულები ჟანგს შეუჭამია. დასაჯდომად და გაათბოს, ვის მიეფეროს, – ბევრი იყო მისი სითბო
ირეალურს ემსგავსება. ყოველივეს აძლიერებს ნით შევიხედე, ყურადღებით მოვათვალიერე და მისაყუდებლად მუხის სქელი ფიცრები გამოუყენე- და სიყვარული რომ სჭირდებოდა... ეზოს ყველა
ის, რომ ცაზე გაწოლილი სქელი ღრუბლები გა- სიღრმეში ბუდე შევნიშნე. მეორე, უფრო გულადი, ბიათ, რომელსაც ნაპირები მომტვრევია. გაზაფხუ- კუთხე-კუნჭულიც მოათვალიერა... გაბადრული
ჩეხილა, მთლიანად მოჩანს მზის დისკო, რომელ- მედგრად დარაჯობს საცხოვრებელს, ეტყობა, ლი, ყველგან რომ ცდილობს მოკალათებას, ლორ- ყვავილები ამშვიდებენ, – ოდესმე აუცილებლად
საც ყველა სხივი მოუკრებია და დედამიწისკენ კვერცხებზე ზის. ბოლოს იკადრა და „ჩხუბით” თქო ბალახი ამოუბიბინებია სკამის ქვეშ... როგორც დაბრუნდებიან და ახლადდაბადებული სიცოცხ-
მოუმართავს. თითქოს, ამ სილამაზის ფონზე აიჭრა ჰაერში. ჩანს, დიდი ხანია, არავინ მჯდარა. გაგულისებულა ლე გაზაფხულთან ერთად შემოაბიჯებს ღრიჭოდ
სხვა სამყარო გაუფერულებულა და მისი წილი ადრიანი დილაა. მზის ირიბ სხივებზე ყველა- შინდი, ადრიანად გამოუტანია ყვავილი, არავის დარჩენილ ჭიშკარში.
სიცოცხლე ჩვენთვის უჩუქებია. დავხეტიალობ ფერი მკვეთრად და რელიეფურად ჩანს. იმდენად აგრძნობინებს სიმარტოვე და სიცარიელე რომ სუ- ცისკრის ვარსკვლავი ჯერ თვალს არ მიჰფა-
ყვავილებით გადაჭრელებულ მინდორში, ვტკბე- გამოკვეთილია ირგვლივ ყოველივე, რომ ოდნავ ფევს. თავდავიწყებით ყვავის. მისი მუქი, ყვითელი რებია. სადღაც, ახლოს, შაშვი გალობს, – თავდა-
ბი ხასხასა ბალახისა და ჰაერის სიმსუბუქით. ამობურცული, ოღროჩოღრო ადგილებიც კი სილამაზე მაშინვე გაგრძნობინებს, რომ მძლავრად ვიწყებით უხმობს გაზაფხულს...
ცისთვალები, ენძელები, ყოჩივარდები – ყველა ჩრდილს იკეთებს. ბალახის წვერებზე დაკიდებუ- უფეთქია მიძინებულ სიცოცხლეს. აქეთ-იქიდან ...თენდება. ცა ლურჯია, მუქი ლურჯი. რამ-
თავის ამბავს მეჩურჩულება. ცისფერი თვალე- ლა ნამის პაწია, გამჭვირვალე მარგალიტი. სველი თეთრი და წითელი ტყემლის ყვავილები ჭახჭახებს. დენიმე ვარსკვლავი ნამძინარევ თვალებს აფა-
ბით შემომცქერიან ჯგუფ-ჯგუფად ამოღაღა- ქვები ალმასებივით ბრწყინავს. ირგვლივ ცვარია საუცხოო კომპოზიციაა ფოთლების მწვანესთან ხულებს. აღმოსავლეთით, მთებზე შარავანდედი
ნებული იები. მათაც სურთ გამანდონ თავიანთი გაშლილი. საკმარისია ფეხი დააბიჯო, უამრავი შერეული – ეს, ხომ, სიცოცხლის ფერებია... ცისფრად კამკამებს. მზე სხივების წრიაპებს
სურნელოვანი ფიქრები. ძვირფასი თვალი ფეხსაცმელზე მოადენს ტყაპანს დანგრეული ღობის ნამსხვრევები ბალახს და- მძლავრად არჭობს მთის კალთებს და სწრაფად
ყველგან, ნეტარებას აფრქვევს გაზაფხული. და უსიცოცხლო, უსახურ ლაქად გაიდღაბნება. უფარავს. ჭიშკარი ქარს ვერ გამკლავებია და სანა- მიიწევს ზემოთ. ხომ არ დააგვიანდა? – წუხანდე-
მის ნაფეხურებზე ლორთქო ბალახი და ყვავილები მათი დამსხვრეული სილამაზე ფეხს მისველებს. ხევროდაა შეღებული. ლი ღამენათევია... ყველგან საქმე აქვს, ყველა-
ყელყელაობენ. ბუნებამ უხვად უძღვნა წყალობა ლურჯი, ცის შორეთამდე აკიაფებული ველი მესერის შიგნით შესვლას ვერ ვბედავ, ჩამოშ- ფერი მისი საზრუნავია. ამოიაღმართებს თუ არა,
უსასრულო ცისა და მიწის ქვეყანას – ხელგაშლით მინდვრის ხშირი ბაბუაწვერას შეუდარებელი, ლილი ღობის წყალობით ყველაფერი ისედაც ხე- ცოტა მშვიდდება და მძიმე-მძიმედ მიუყვება გზას
გადმოაბნია ფირუზი, ზურმუხტი. მარგალიტებად მომხიბვლელი გვირგვინებითაა გადაყვითლებუ- ლისგულივით მოსჩანს. საწყისი და ბოლო რომ არ გააჩნია...
მიმოაფრქვია ნამის უწვრილესი და უნატიფესი ლი, მასში ცრემლად ჩაქცეულა ცვრის ბურთუ- ...ეზოში ხასხასა ბალახია, ვინ უნდა გათე-
წვეთები. ლები. ლოს?!
8 ლიტერატურული მესხეთი 2019 წელი, აგვისტო
პოეზია
და ფოტოებს, ბოლო წლებში გადაღებულებს.
ნინო ძამუკაშვილი მერე დაღლილი,
მოგონებების უძირო ჭას მეცა ვგმანავ ჩემი დასავით, სულ აღმართ-აღმართ კიბეზე რბენით,
მე და ჩემი და ერთმანეთს ვითომ არ ვიხსენებ, ვერ ვიხსენებ ხმამაღლა იმ დროს... ძაღლივით ეგდო.
სახეს წვავს ცრემლი, გულს კი შიგნით სერავს ტკივილი – ოფლ-შეუშრობელს,
და თითქოს დედობას ვუწევთ... ბავშვის ალალი, შეცვლილი ხმით ჩუმად ნათქვამი. ახლა წვიმა უცაბედი ასხავდა ბევრი.

არა ჯავრობდა მაინც, ეღიმებოდა,


მე და ჩემი და ერთმანეთს ვითომ და თითქოს დედობას ვუწევთ... ეს ორმოცი დღე, მე და ჩემი და, ერთმანეთს რომ დედობას ვუწევთ, თუნდ მოჩვენება ყოფილიყო, რასაც მისდევდა,
თითქოს ვთამაშობთ „სახლობანას” „დედა-შვილობას”. ისე ცივა ჩვენს თბილ სახლში, ის პატარა კანდელიც გვათბობს. იმ ნამდვილ სურნელს, შინ ჩარაზულს,
ის თავს კალთაში მადებინებს და თმაზე ხელს მისვამს, თავის ოთახი დაახვედრებდა.
მე მესიჯებს ვწერ დედას სიტყვებით და მისივე ასე ვთამაშობთ „სახლობანას” ახალ წესებით;
დასატენი მობილურიდან... ცვლილებებია ერთად ყოფნის ძვირფას წუთებში: ***
სამის ნაცვლად ორი ლამბაქი, აქ რამ მოიყვანა,
ახლა ერთმანეთს ექიმებთან დავყვებით უბრად და სამის ნაცვლად ორი ფინჯანი... ბიჭი ფეხშიშველი,
სხვანაირად ვუფრთხილდებით ერთი-მეორეს და მწყემსი არ-ნაცადი,
ჩაძინებულს დავაფარებთ უფრო თბილად, ვიდრე ოდესმე. *** სულ მთლად უზაკველი.
ეს ერთი ლექსი,
ვცდილობთ გავყუჩდეთ, და ისე ვუგდოთ ყური გაზაფხულის დაწერილი ლისაბონში, სიმსუბუქე აბგის,
ახალ ხმაურებს, ძველ უბანში, მოაგონებს იმ დროს, '
და ისე ვიგრძნოთ ყველა ფერი, ყოველი ხმა ყოველი დილის... კეთილი მზის ქვეშ, როცა დედა ჰყავდა...
დილით დედასთვის მომლოდინე ბეღურებიც არ დავივიწყოთ, იქვე დაკარგა, რომ მირბოდა გახურებულ შუბლსაც
ისევ ისე უღალატოდ რომ მოდიან და არ იციან... შუადღისას, ცარიელ ქვებზე, ამჩნევია კვალი:
ვიწრო ქუჩების დედის გრილი და
ვსაუბრობთ ცოტას, უფრო ჩუმად ვართ, ეს ხომ უკვე ვთქვი... და პირისფერი სახლების ჩრდილზე. თან თბილი... ისე თბილი ხელი...
უბრალოდ „მზეში ვლივლივებთ”, როგორც დედას ვეღარავინ მისებრ ამოკეცავს საბანს...
უყვარდა ყოფნა... გამოეკიდა და გაჰყვა იმ ხმას,
იმ ფერს, იმ სურნელს სალამურით ერთობა
ვფიქრობთ იმ პირველ ყვავილებზე იქ რომ ვახარებთ... გამშრალი ვარდის, გაუწვრთნელი ბაგე,
თვალს ვერ ვუსწორებთ დედის თაროს, მის დაკეცილ მისი პატარა ოთახის ზღურბლთან და ამაოდ ეძებს ჩრდილს
თბილ-თბილ რამეებს და მერე შიგნით, დასიცხული არვე.
იმ დღეს ულევად და უხვად დაღვრილს.

შარიშურობენ ცაცხვის ტანზე


ნანა მანიჟაშვილი სველი ფოთლები,
დრო, შენთან ყოფნის ჰყვებიან ზღაპრებს,
და... ეს ჩურჩული
რატომ დამაფრთხე, ნანასავით ჩაესმით ჭადრებს.
ნეტა ვიცოდე,
რად ამირიე სავალი გზები,
შფოთიან წუხილს შემომაკედლე, არც კი ვიცი
თითქოს, ვერაფერს, ვერაფერს ვხვდები.
მოულოდნელი გაელვარება, არც კი ვიცი, სად მეძახის
ისევ, – წარსულთან დარჩენა მყოფნის, მოხატული ჭრელი მდელო,
გრძნობებთან თამაშს წლები წაიღებს, მუდამ, შენზე მოღალულმა,
და... სხვას დარჩება დრო, – შენთან ყოფნის. მერამდენე ლექსი ვწერო?...
სითეთრეში ჩაძირული
ღრუბლებს მისწვდეს ფრთებით წერო,
ღმერთო ლაღი ირმის შეძახილით
მთა და ბარი შევაჯეროთ,
შენ დამიფარე, ღმერთო, ბილიკ-ბილიკ გამოვუყვე,
იმედო ერთადერთო, კორდიანი – ფეხით ვთელო,
მარადის, შენთვის, მუდამ, არც შენ დამრჩე – დარდიანი,
სანამ ვიქნები ვენთო, და... ეს გულიც გავამთელო.
ტაძრის კარებთან მიკრული
ჩავიღვენთ-ჩავიფერფლო.
მამულს
შარიშურობენ შემომხვევია შენი დარდი,
სველი ფოთლები... როგორც ვაზი ჩაკრული ჭიგოს,
შენი ცრემლები მატირებს და
თაფლისფერ ფურცლებს მეც მირღვევს ლიბოს,
დაეკიდათ მძივები ყელზე, სიმართლე თვალში თვალს გამიყრის
ქარი საამოდ აქანავებს და იქნებ მკითხოს:
ნახ. მაია დიაკონიძისა
დახრილ, გრძელ შტოებს, ჩვენ ამ ყოფაში, როდემდის ვიყოთ.

ეს იყო მისთვის მე პოეზიამ გადამარჩინა გასაოცარი:


ცისანა სულ ყველაფერი, ალაგ მომწვანო, ალაგ თეთრი,
თვალიაშვილი თუმცა კი ბევრჯერ ალაგ ცისფერი,
დააჩოქეს, დააბეჩავეს, აციაგებულ თვალთა ფეთება დიდ ნაწილზე კი მოიისფროდ
სიყვარულის ორეული მაგრამ ვერასდროს დაიმონეს და გულუბრყვილო კისკისი ბავშვის, კიაფობს თოვლი,
ქართველი ერი. უზრდელობაა ეგ სიცილიო... მეწვია გრძნობა – ზეაღმტაცი,
მოიგერია ყველა მზაკვარი: რა კარგი იყო, რა კარგი მაშინ. ჩემი ლამაზი
როცა ფეხსაც არ აკარებ მიწაზე, შინაური და გარეშე მტერი, შემდეგ იცვალნენ გზები მრავალნი მთა-ბარის დიდი სიყვარულის,
გულს შეაკრთობს დღეს ისევ ფეხზე წამომდგარი, და თან წაიღეს იმ წლების სითბო, მომცველი ყოვლის,
შმაგი ტალღის მიქცევა, მუხლგამართული, სულ ჩარჩა ლამაზ მოგონებად-ღა, რა კურთხეული მიწა-წყალი
მისი მოსვლა მხოლოდ მაშინ იწამე, სულის მხნეობას კვლავ იბრუნებს მე არც ვიყავი ის ბავშვი, თითქო. გვარგუნა ზენამ,
თუ სიცოცხლე ქართველი ერი. როცა ბოროტმა ძალამ იმძლავრა ვფიქრობ და მთების ნაირფერად
სიხარულად იქცევა... და სახე თვისი წარმოაჩინა, ციმციმა კალთებს
მაგრამ თუკი ოცნებისგან დაღლილი ლექსით იწყება ბევრჯერ დავკარგე სხივი იმედის გაოგნებული, მეოცნებე
სულს დაღაფავს და... პოეზიამ გადამარჩინა. ბავშვივით ვუმზერ.
ფრთაფარფატა თოლია, არის დღეები, დაწერ თუნდაც როდესაც თვალზე გაკრთება რული, ღმერთო, შენ მოგვეც მისით ტკბობის
ჩათვალე, რომ არ ყოფილა ნამდვილი, ზედიზედ ცხრა ლექსს, ჩამომიხანჯლავს გულს ღამის თეთრი, სურვილი, მაგრამ
სიყვარულსაც ზოგჯერ კი თვე თვეს გაჰყვება და თავზე მადგას და კვლავ მინანავებს წინაპარივით მისით დაცვის
ორეული ჰყოლია. ვერ შექმნი ერთ პწკარს, მე პოეზიის უძლევი ღმერთი. უნარიც მოგვეც.
აღარ გექნება თორემ მომრავლდა ყველა მტერზე
ბრძოლისა და ჭიდილის თავი უფრო საშიში
ქართველი ერი ჩვენი მთა-ბარი მტერი მოყვრულად მოსული და
და დიდი სევდა მოგერევა
მუზაზე შემწყრალს. გვიმზადებს მოგვერდს.
მიდიხარ ასე, 21 ხომ 12-ია შებრუნებული,
საუკუნეთა მიღმიდან მოდის ფიქრში წასული მოვდიოდი,
სიზმარეულ ყოფაში დანთქმულს, კვლავ დააბრუნე ქართლის ბედის
ხან ნაწილ-ნაწილ მაგრამ უეცრად
მიგაქვს უაზრო ბორბალი წაღმა,
და ხანაც მთელი: ავიხედე და მონუსხულმა
დღეების და თვეების წყება, რომ „ჩვენი თავი ჩვენ გვეყუდნეს”
გენითა და სულის მხნეობით მივაპყარ თვალი,
ბოლოს და ბოლოს, მაშინდელივით
გაუტეხელი და ამაყი ჩამავალი გზით განათებულ
ეს დღეებიც ხომ გათავდება, და კვლავ დაქროლოს ძველებურად
ქართველი ერი. მთების მწვერვალებს
მერე კი ისევ ყველაფერი მთის სიომ ლაღმა.
„ენა, მამული, სარწმუნოება” – ო, რა ფერები დასდებია
ლექსით იწყება.
2019 წელი, აგვისტო ლიტერატურული მესხეთი 9
პროზა

ქარის ნაფლეთზე წაკითხული ამბავი ქიმს, როგორც შუბის წვერს, ისე ჩამოვგე- სიურპრიზები. მინდოდა მოულოდნელად ჩემს გადამრჩნელ საზაფხულო კოსტიუმ შეიძლებოდეს თითით წერა. ვინატრე და
ირმა ჭაბაშვილი ბოდი. ამას ჯობდა, როგორმე, უფრო მო- დავდგომოდი თავს, მაგრამ, იმის ნაცვ- წამოფარებული, რომელიც ჩემი ბაირაღი- ჩემს ნატვრაზე გამეღიმა. ეს პირველი
ხერხებულად შემომეწყო ფეხები კლდეზე, ლად, რომ დილით სატრფოს მკლავებში ცაა და თვალებწაგრძელებული გავყურებ ღიმილი იყო ჩემს ახალ სამფლობელოში.
თავსხამა წვიმაში, აბობოქრებულ ტანი ზემოთ ამეზიდა და ხელები შვერილ- აღმოვჩენილიყავი, კლდე აღმოჩნდა ჩემს ჰორიზონტს. მინდა, რაც შეიძლება შორს მიუხედავად იმის, რომ ჩემს უმწეო ნატვ-
ზღვის ტალღებს იძულებით მინდობილი ზე გადმომეტარებინა. არც ეს აღმოჩნდა მკლავებში მოქცეული. მგონი რომანტიზ- გავსტყორცნო ჩემი თვალთახედვის ისა- რაზე მე თვითონ გამეღიმა, მაინც მოვი-
ზღვაში, ამოშვერილ კლდე-სვეტის წვერ- ადვილი. ვიწრო სალტესავით ვიყავი ზედ მმა დამღუპა. არ შევუშვი ყურებში მკაც- რი. დაძაბულობისგან თვალები მტკივა. მარჯვე თითი და დავიწყე ქარის ნაფლეთ-
ზე მოვხვდი, საიდანაც ხელისგულივით შემოჭდობილი, შევეცადე სხეული შემე- რი გაფრთხილება, ამინდის გაუარესების თვალებს ვხუჭავ და ვფიქრობ, კარგ, გემ- ზე წერა – ჩემი თავსგადამხდარი ამბის
მოსჩანს მთელი ზღვა. ჩემთან თეთრფ- კუმშა. ხელებთან ერთად ტანს ზემოთ და გამო, ყველა მგზავრს გემბანი სასწრა- რიელ საჭმელზე. უცბად თავზე სიმძიმე ამოგვირისტება. ეს ახალი საქმე ცოტას
რთიანმა თოლიამ მოიყვანა თევზი, მე კი ზემოთ ვეწეოდი. კარგა ხნის წვალების ფოდ დაეტოვებინა. სულაც არ მომეჩვენა ვიგრძენი, გულგახეთქილი ჯერ თვალებს მართობს და დროებით მავიწყებს ჩემს
უმი თევზის ჭამა არ შემეძლო და თევზი შემდეგ, ნახევარ მანძილზე ამოვაცოცე ამინდი ცუდი. პირიქით, იმდენად ლამაზი ვაჭყეტ, მერე უსწრაფესად ვხუჭავ და მდგომარეობას.
ზღვას დავუბრუნე. ხელები და ღონემიხდილმა შევისვენე. და მომნუსხველი იყო ღრუბლებში გაბნე- მერე ისევ ნელ-ნელა ვახელ. თვალწინ, ეს ჩემი ისტორია არ არის. არც მწერ-
თოლიების არსებობა იმედს მიტო- ვფიქრობდი, რომ კლდესთან ბრძოლა მო- ული მზე, თვალი ვერ მოვწყვიტე. ტალღე- ჩემს თავზე წამოსკუპებულ თოლიის ნის- ლის გამოგონილი სიუჟეტია. ეს გადახ-
ვებს, რომ ხმელეთი ახლოსაა. ზოგჯერ გებული მქონდა, რადგან ამ ადგილიდან ბი გემბანამდე აღწევდა. გემბანზე დამსხ- კარტში მოქცეულ მოქანავე, მოსხმარტა- და ერთ კაფანდარა გოგონას, რომლის
მეჩვენება, რომ ჰორიზონტზე გემი გა- სვეტი უფრო ვიწროვდებოდა. მართლაც, ვრეული ტალღა ფეხებს მისველებდა, მაგ- ლე თევზს ვხედავ. გავშეშდი, რომ თოლია ინიციალებია „ი.ი” და რომელიც შველას
მოჩნდა. ამ დროს ფეხზე წამომდგარი სულ მალე, განვთავისუფლდი კლდის რამ მე ეს მხოლოდ მსიამოვნებდა. მთელი არ დამეფრთხო, მერე კი, წამის უსწრა- ითხოვს, რომელმაც ეს ამბავი ქარის ნაფ-
მთელი ხმით გავყვირი: ე-ჰე-ჰეეეეე... და შვერილის ტყვეობიდან. „ბორკილები” სა- ყურადღება შორს, ღრუბლებში გაბნეული ფესად, ვტაცე ხელი თევზს, შეშინებული ლეთზე დაწერა. ქარმა კი ეს ნაფლეთი
მთელი ძალით ვიქნევ ჩემს გადამრჩენელ ზაფხულო, გრძელმკლავიან კოსტიუმის ჩამავალი მზის სხივებისკენ მქონდა მიქ- თოლია ასევე უსწრაფესად მოსწყდა ჩემს დილას ზედ სახეზე წამომაფარა, ზღვის
საზაფხულო კოსტიუმს. ღილს და მამის ნასახსოვრებ პლატინის ცელი. ნამდვილად მეცხრე ტალღამ დამ- თავს და ცისკენ აიწია.. გული ისე მიფრ- პირას, თაკარა მზეზე მონებივრეს. ნაფ-
რატომ ჩემს გადამრჩენელს?! ახლავე სამაჯურს წარმოექმნა, რომელსაც გარკ- ღუპა, რომელიც მოულოდნელად თავს თხიალებს, ლამის საგულედან ამომივარ- ლეთი სახიდან მოვიშორე, კითხვა დავიწ-
გიამბობთ, დრო მაინც თავზე საყრელად ვევით ემჩნევა ინიციალები „ი.ი.”. გადამევლო და გემბანს მომწყვიტა, როცა დეს. ჩემს გულზე უარესად კი, ჩემს ხელში ყე, მერე პირქვე გადავბრუნდი, ჩანთიდან
მაქვს. ჩემი გადამრჩენელი სამაჯური... და ტალღამ ისევ ზემოთ ამომაგდო, ვიგრძე- მომწყვდეული თევზი ფართხალებს. ახლა საწერი კალამი და ფურცლები ამოვიღე,
...გონს რომ მოვეგე, ზღვიდან ამოშვე- კოსტიუმი.... არ მახსოვს როდის გადა- ნი კოკისპირულად წვიმდა. ჩემი ცურვაში ამ თევზს ბოლოს მოვუღებ. თითებით რომელსაც მუდამ თან ვატარებ. წერა და-
რილ მეჩეჩის წვერს ვიყავი ჩაჭიდებული. ება ისინი ერთმანეთს, არც ის მახსოვს, დახელოვნება, უზარმაზარ ტალღებთან გავფატრავ და შევჭამ. ამის წარმოდგე- ვიწყე. თან ვკითხულობდი და თან ვწერ-
ორივე ხელი შემომეხვია და ლოყით ჩავკ- ტალღამ ჩამომაცვა ამ კლდის ქიმს თუ ბრძლაში, ბევრს ვერაფერს მშველოდა, ნამ გული წამიერად გამიჩერა. შიმშილის დი, რომ არაფერი გამომრჩენოდა.
ვროდი, მუხლებმორთხმული ჩავხუტებო- მე თვითონ მოვეჭიდე, მაგრამ ღილი და წამებში გაქრა გემი მხედველობიდან, გრძნობა გამიქრა. თევზი წყალში მოვის- მე არ მაქვს ზღვაში გასვლის საშუ-
დი გასიპულ ლოდს... სამაჯური ერთმანეთს რომ არ გადაბმო- ქარი ტალღებთან ერთად სადღაც გაურკ- როლე და სახეზე ხელები ავიფარე. აღარც ალება, მაგრამ იქნებ აღმოჩნდეს სანაპი-
ზღვა აღარ ბობოქრობდა... და, გონის დაკარგვის შემდეგ ან ტალღა ვეველი მიმართულებით მიმაქროლებდა. შიმშილის გრძნობა მაწუხებს და აღარც როზე ვინმე ისეთი, ვინც ამას შესძლებს.
ზღვის დონიდან, ასე ხუთიოდე მეტ- გამიტაცებდა, ან რომელიმე მეჩეჩს სიცხე. ასე მგონია, მთლიანად ქარის ნაფლეთზე წაკითხულ ამბავს გა-
რით მაღლა ვიმყოფებოდი და არ ვიცო- დავცემოდი და დავიმსხვრეოდი. დავიცალე შეგრძნებებისგან. ვზი- დავამრავლებ და საღამოს სანაპიროზე
დი, რა მეღონა. ჩემი მეჩეჩი უკიბო კოშკს მადლობა უფალო, რომ დამიფა- ვარ გარინდული... ჩემს თვალწინ დამსვენებლებს ჩამოვურიგებ. ერთ ეგ-
ჰგავდა, ან, იქნებ, უფრო სვეტს და იმდე- რე!.. მაგრამ ახლა რა ვქნა? აი ლო- სოფლის გადამწვანებული ეზოა ზემპლარს მაშველებსაც მივუტან, თუმ-
ნად პატარა იყო, მხოლოდ დასაჯდომად გიკური კითხვა, რომელიც დროის გადაშლილი. მე აივნის მოაჯირს ცა, არა მგონია მათ ასეთი რამეების სჯე-
ან დასადგომად თუ გამოდგებოდა. ნა- მსვლელობასთან ერთად, თავისთა- ვეყრდნობი, ჩემსკენ თეთრი მტრე- როდეთ. ძალიან მინდა ვინმემ უშველოს
ბიჯსაც ვერ გადავდგავდი. ვად, გამოირკვევა... დი მოფრინავს. მტრედს ფეხზე წე- და გადაარჩინოს სიყვარულს აყოლილი
თოლიები გარს მივლიდნენ. მგონი ... პირველ რიგში, მწვერვალზე რილი აქვს შემოხვეული... მტრედი და ბუნების მშვენიერებას გადაყოლილი
მათი საყვარელი ადგილი დავისაკუთრე მოვკალათდი. მზისგან თავი მეწვო- მიახლოვდება და ჰაერში ფარფა- კაფანდარა „ი.ი.”, რომელიც, ვინ იცის,
და ეს მათ არ სიამოვნებდათ. და, კოსტიუმი გავიხადე, თავზე წა- ტებს – ცდილობს წონასწორობა იქნებ შეეჩვია კიდეც უმი თევზის ჭამას,
თოლიები მზვერავდნენ. ორიოდე მოვიფარე და შევუდექი ჩემი ახალი შეინარჩუნოს. მე მისკენ ხელს რადგან, როგორც ამბობენ, „რას იზამ,
გაბედული ცდილობდა ჩემი შემორკა- სამფლობელოს დათვალიერებას, ვიწვდი, მინდა ჩემს ხელზე ჩამოჯ- ასეთია ცხოვრება”.
ლულ-შემოჭდობილ ხელებიდან ამოშვე- რომელიც, როგორც მოგახსენეთ, დეს...
რილ კლდის ქიმზე ჩამოჯდომას. მოუახ- კლდის სვეტს წარმოადგენს და – ღმერთო, მიშველე! – ხმაჩაწ- P.S. საღამოს, როდესაც ზღვის ნა-
ლოვდებოდნენ კლდის ქიმს და ის იყო რომლის სიმაღლე ხუთიოდე მეტრი ყვეტილი ვყვირივარ. თავს ძლივს პირზე ჩამავალ მზეს მიფიცხებულ ადა-
ფეხით უნდა შეხებოდნენ, რომ ისევ უკან იქნება ზღის დონიდან. სვეტს ყვე- ვიკავებ, რომ ძირს არ ჩამოვარდე. მიანებს, ფურცლებზე გადაწერილ ქარის
ბრუნდებოდნენ. იქნებ ჩემს გონს მოსვ- ლი მხრიდან ვზვერავ, იქნებ ქვემოთ ჩამძინებია. ამის შემდეგ უნდა ვიფ- ნაფლეთზე წაკითხულ ამბავს ვურიგებდი,
ლამდე ისხდნენ კიდეც აქ და ჩემმა გონს ჩამოსაცოცებლად მოსახერხებე- რთხილო, თუ სისუსტე ვიგრძენი, რომელნიც მაშინვე გულისყურით იწყებ-
მოსვლამ დააფრთხო, მაგრამ მე ამის ლი შვერილები აღმოვაჩინო. უცებ უმჯობესია საწყის პოზას დავუბ- დნენ კითხვას, მაგრამ არ ვიცი, ბოლომდე
გასარკვევად არ მეცალა. სხეულის ყვე- სიხარულისგან გული ამიძგერდა. რუნდე და კლდეს მივებორკო, ან, კითხულობდნენ თუ მერე თავს ანებებდ-
ლა ნაწილი მტკიოდა. შევეცადე ფეხები ჩემს ზურგს უკან დავინახე წვიმის იქნებ, ძირს ჩავცოცდე, როგორ- ნენ, გავიგონე ძახილი: ე-ჰე-ჰეეეეეეე...
უფრო მოხერხებულად დამეწყო, ძირს წყლით სავსე კლდის ჯიბისებრი მე... ამ ფიქრებში გართულს ისევ მოვიხედე. უცნობი ჭაბუკი ჩემსკენ იყუ-
რომ არ ჩავვარდნილიყავი, რადგან ეს წარმონაქმნი. იცით, ეს რას ნიშნავს, შემომაჯდა თოლია ნისკარტში რებოდა და ხელს იქნევდა, რომელშიც
უკანასკნელი ქმედება ჩემთვის სახიფათო ჩემს მდგომარეობაში მყოფი ადამი- გარჭობილი თევზით. მე ისევ უსწ- ფურცლები ეჭირა.
და უარესიც, ტრაგიკული დასასრული იქ- ანისთვის? – ნამდვილ სასწაულს! რაფესად ვტაცე თევზს ხელი და გავუხერხულდი. საშინლად დამც-
ნებოდა. გარშემო მრავლად იყო ზღვიდან ნელა გავაპარე ხელი წყლისკენ, შემეშინ- გონს რომ მოვეგე, ამ ჩემს სამფლობელო- დაუფიქრებლად პირდაპირ ზღვაში მო- ხა. დავიწვი. დავიფერფლ-დავინაცრე და
ამოყოფილი პატარ-პატარა კლდის შვერი- და, ეს ყველაფერი ჩემი წარმოსახვა-ჰა- კლდე-ტახტრევანზე ვიყავი მიჯაჭვული, ვისროლე. თოლია ცაში აცურდა. ფიქრით წამოქროლილი ნიავისგან ჰაერშიც გავი-
ლები. მცირედი წვალების შემდეგ, როცა ლუცინაცია არ ყოფილიყო. არა! ნამდვი- ტანსაცმელი უკვე მშრალი მქონდა... წე- სიზმარს მივუბრუნდი. რა ბედნიერი წუ- ფანტე.
ეს მოვახერხე, შევეცადე, დაბუჟებული ლია! რეალურია! ჯერ დავისველე, მერე სით, უკვე, უნდა მეძებდნენ, მაგრამ ჰორი- თები იყო, რა მშვიდი, რა ლამაზი... თუმცა, – ნამდვილად გიჟი ვგონივარ. – გა-
ხელები, ერთმანეთისგან დამეშორებინა. ორჯერ ამოვიღე მუჭით წყალი და ამით ზონტზე ჭაჭანება არ ჩანს. კინაღამ შემიწირა... ვიფიქრე. ხელში დარჩენილი ფურცლები
მცდელობის მიუხედავად, ვერ შევძელი, დავკმაყოფილდი. წყალს თვალის ჩინივით წყურვილის მოკვლამ თითქოს შიმ- რა ვქნა?! მტრედის მაგივრობა თო- სწრაფად ჩავჭყუნე მხარზე მოგდებულ
თითქოს ხელები ბორკილებით მქონდა გა- უნდა გავუფრთხილდე, ვინ იცის, კიდევ შილის გრძნობა გამიორმაგა. მზეს ზურ- ლიამ რომ გამიწიოს, არც საწერი კალამი საზაფხულო ჩანთაში.
დაბმული, კისერი ბოლომდე წავიგრძლე, როდის იწვიმებს და... როდის მიპოვნიან... გი შევაქციე და აღმოსავლეთის ჰორი- მაქვს და არც ფურცელი... თუ მოვა ვეტყვი, რომ მეგობარმა მწე-
რომ გამერკვია, რა ხდებოდა კლდე-სვე- ნუთუ არავინ მოიკითხავს გემბანი- ზონტის დაზვერვა დავიწყე. როგორც ნიავმა დაუბერა, კინაღამ თავზე წა- რალმა მთხოვა თავის შემოქმედების გავ-
ტის მეორე მხარეს, რატომ ვერ ვახერხებ- დან გამქრალ კაფანდარა გოგოს, რომელ- შევამჩნიე, რამდენიმე საათში ერთხელ, მოხურული კოსტიუმი წამართვა... მერე რცელება – მოვემზადე თავდასაცავად.
დი ხელების ერთმანეთისგან დაშორებას. საც უყურადღებოდ არავინ ტოვებდა და თოლიების პატარა ჯგუფი სწორედ ამ სივრცე გაირინდა... ისევ წამოუბერა... მან ყვირილი შეწყვიტა, ზღვისკენ შებ-
ჩემი მცდელობა ამაო იყო. გადავწყვიტე, პატარ-პატარა კომპლიმენტებით ანებივ- მხრიდან ემატება ჩემს ციცქნა კუნძულს. პერიოდულად მომაწყდება ჰაერის მასა, რუნდა. სირბილით მიეახლა სანაპიროს.
მთელი ძალით მივკვროდი კლდეს და რებდა, როდესაც გემბანზე გამოჩნდებო- მათი მოსვლიდან ცოტა ხნის შემდეგ, მომელამუნება და აღმოსავლეთისკენ უსწრაფესად მოაჯდა სკუტერს. ასევე
ნელ-ნელა მეცადა, ხელების ერთმანე- და. ასეთივე პატარა ჯგუფი კუნძულს ტო- მიიწევს... აღარ მასვენებს ქარის ნაფლე- უსწრაფესად მიაგდო სკუტერი თოლიის
თისგან ძალის გამოყენებით, დაშორება, ვაითუ გემის ნაპირთან მისვლამდე ვებს და აღმოსავლეთით უჩინარდება. აი, თები.... ოჰ, როგორ ვნატრობ კალამს და ფრთებივით თეთრ იახტასთან. სკუტერი-
ბოლო წამს გადავიფიქრე, შემეშინდა, არავის გავახსენდე?!. იქ, ნაპირზე, ჩემი რომელი მხრიდან უნდა ველოდო მშვე- ფურცელს. გამახსენდა: ბავშობაში დაორ- დან იახტაზე გადაინაცვლა.
ინერციით ქვემოთ რომ გადავვარდნილი- სატრფოა. გადავწყვიტეთ სამუდამოდ და- ლელს, მაგრამ მშველელი არ ჩანს... კუჭი თქლილ მინებზე როგორ ვწერდი თითით ორიოდე წუთში იახტა მაქსიმალური
ყავი, შეიძლება რომელიმე ამოშვერილ ვუკავშიროთ ბედი ერთმანეთს. მიყვარს კი შიმშილით მეწვება. ვზივარ ასე, თავზე ჩემს სახელს. ნეტავ ქარის ნაფლეთებზეც სიჩქარით მიიწევდა დასავლეთისკენ.

საშობაო სიზმარი
იქნები. გარდაცვალების შემდეგ კი ჯო- დი, გარდაცვალების შემდეგ, ჯოჯოხეთში მოულოდნელად, ისევ, ჩემს სახლში, ჩემს
იზა მჭედლიშვილი ჯოხეთში მოხვდები. თუ ღმერთს აირჩევ, ზღაპარი დავიტანჯებოდი. მივალ ღმერთთან და ოთახში აღმოვჩნდი. ჯადოქარი ცოცხი
ღარიბი და დევნილი იქნები, მაგრამ კეთი- პატიებას ვთხოვ, არასოდეს, არასოდეს ჩემს მარცხნივ, ჯვარი კი ჩემს მარჯვნივ
გარეთ თოვდა. ფანჯარასთან მივ- ლი და კაცთმოყვარე, – შენი საქმე იქნება აღარ ვიჯადოქრებ, – ვფიქრობდი ჩემთვის იდო. მე ჯადოქარი ცოცხი ანთებულ ბუ-
დექი და გავყურებდი ლამპიონებით გა- მარტო ღამით ვიყენებდი გადასაადგი-
ადამიანების დახმარება, ღმერთი კი შენ ლებლად, დავჯდებოდი მასზე და მივფ- და ეკლესიისკენ მიმავალ გზას მივუყვებო- ხარში შევაგდე, დავწვი და ხელი ჯვარს
ნათებულ, დათოვლილ ქუჩას. ვხედავდი, დაგეხმარება. თუ ამ არჩევანს გააკეთებ, დი... აი, ისიც, მყუდრო ტაძარი გამოჩნდა. წავატანე, რადგან აღარ მინდოდა ბორო-
რამდენი ადამიანი იყრიდა თავს სახლის რინავდი, სადაც მინდოდა. დღისით კი,
გარდაცვალების შემდეგ სამოთხეში მოხ- ჩვეულებრივი ადამიანებისგან არაფრით შევედი, ღმერთთან შენდობის სათხოვნე- ტება, აღარ მინდოდა მამონის მსახურება,
წინ მდგარ ეკლესიაში საშობაო ლიტურგი- ვდები. თუ ღმერთს აირჩევ, ჯვარი უნდა ლად და შესარიგებლად; ტაძარში არავინ აღარ მინდოდა ეშმაკის მონობა, რადგან
აზე დასასწრებად. „ეხლა საათობით იდექი არ განვსხვავდებოდი. ოღონდ, ეგ კი იყო,
აიღო ხელში, თუ სატანას, მაშინ, ჯადოქა- რაც უფრო მეტ ბოროტებას ვაკეთებდი, იყო. ერთმა ხატმა, განსაკუთრებულად მას ჩემთვისაც და სხვებისთვისაც ტკი-
და უსმინე ლოცვას, ან არ ეზარებათ ამ რი ცოცხი. გირჩევ ჯვარი აირჩიე. მიმიზიდა თავისი სიდიადით და ღვთი- ვილების მეტი არაფერი მოჰქონდა. მე,
სიცივეში და ღამეში ეკლესიაში წასვლა?” სულში უფრო და უფრო მეტი მეჭეჭი
...ვაგლახ, მე ცოცხი ვარჩიე, რადგან ამომდიოდა. ამას მოგვიანებით მივხვდი. ური სულიერებით. ეს ხატი მაცხოვარი ამჯერად, სწორი არჩევანი გავაკეთე, მაც-
– ვფიქრობდი ჩემთვის და სიამოვნებით საიქიო ცხოვრების, სამოთხის და ჯოჯო- იყო, – გამოსახული მთელი ტანით, – ერთ ხონებელი ჯვარი ავიღე ხელში. ავირჩიე
ვუცქერდი თბილი ოთახიდან, ფუმფულა ვგრძნობდი, – მეჭეჭები როგორ ამომ-
ხეთის არსებობის არ მჯეროდა. მოვკიდე დიოდა, ზოგი ადამიანი გამირბოდა, ამას ხელში დედამიწა ეკავა. ახლა, გავიაზრე ღმერთი და სიკეთე – პატიოსანი ცხოვრე-
ფანტელების ცეკვას. ლამაზად ეფინებო- თუ არა ცოცხს ხელი, ბოროტ ჯადოქრად ვის ვეძებდი, გალაქტიკების შემქმნელს ბა – ჭეშმარიტი ბედნიერება და არა, უწინ-
და თეთრი თოვლი ხეებს, ბუჩქებს, სახ- ახსნას ვერ ვუძებნიდი. ერთხელ, ერთმა
ვიქეცი და ჩემს ცოცხთან ერთად ადამი- მორწმუნე გოგონამ მითხრა: „შენი ჯადოქ- და განმგებელს, როცა მისი მტრის, სატა- დებურად, ყალბი, მაცდუნებელი, სხვების-
ლის სახურავებს, ასფალტს. ჩემი ოჯახის ანების საცდუნებლად გავფრინდი. მას ნის მსახური გავხდი. შიშისაგან გამაჟრ- თვის და ჩემთვისაც, მხოლოდ, ბოროტე-
წევრები ეკლესიაში არიან. ცოტა ხანს, რობის გამო გაქვს ეგ შენი სულის მეჭე-
შემდეგ, ვაუძლურებდი და ვაცდუნებ- ჭები. რომ შენ და შენისთანებს მხოლოდ ჟოლა. ამ დროს, იქვე მდგარ ჯვარცმას ბისა და ტანჯვის მომტანი, მამონის კერპი,
სავარძელში ჩავჯდები და ჩავთვლემ. დი ადამიანებს სხვადასხვა ცოდვებით, ვკიდე თვალი. მისმა დანახვამ გამახსენა, ეშმაკის იარაღი – ჯადოქარი ცოცხი.
დამპირდნენ, რომ ტაძრიდან მალე დაბ- მაშინ გაგიქრებათ ეგ სულის მეჭეჭები,
თვითონაც ეშმაკისგან ცდუნებული ჩემ- როცა ჯადოქრობას მოინანიებთ. გოგო- რომ ღმერთი ავიდა ჯვარზე, ადამიანთა ამის შემდეგ, კეთილი ღვთისმსახუ-
რუნდებიან. კარი ხომ უნდა გავუღო. არც გან მიგზავნილი ეშმაკებით აღვძრავდი ცოდვების ტანჯვის გამოსასყიდად თავი რი გავხდი. ჩემი ლოცვებით ვემსახურე-
თვითონ ისვენებენ და არც მე მასვენებენ. ნას სიტყვებმა გამაოგნა, რადგან ყველა
ადამიანებს ჩხუბისკენ, ამპარტავნებას ჯადოქარს, ვისაც კი ვიცნობდი, მეჭეჭები დაისაჯა... მე მაცხოვრის ხატის წინ დავ- ბოდი ადამიანებს. ვუქადაგებდი მართ-
რისთვის დადიან, ნეტავ, ეკლესიაში ასეთ და ერთმანეთისადმი ზიზღს ვნერგავდი დექი და შევღაღადე: „უფალო, შეგცოდე, ლმადიდებლურ რელიგიას. ლოცვებით
დროს? – ამ ფიქრებით ჩავეშვი ბუხრის წინ ჰქონდა, მართლაც.
მათში. ზოგს, საქმის დროს, სიზარმაცეს მე გაოგნებული მივუყვებოდი გზას შემინდე”. ვკურნავდი ადამიანებს... თუმცა ვიყავი
მდგარ სავარძელში. ბუხარში ცეცხლი სა- და ლოცვების უსიყვარულობას ვახვევდი ამ დროს ხატის მინაში დავინახე რომ ღარიბი, ძონძებით შემოსილი. ზოგჯერ,
სიამოვნოდ გუზგუზებდა და ჩაბნელებულ და ვფიქრობდი, საიდან ეს მეჭეჭები?...
თავს. ვაუძლურებდი, ბოროტებისათვის ალბათ, მართლაც, არსებობს ღმერთი. მე მეჭეჭები თანდათან გამიქრა. იესო კი ჩემი ლოცვით განკურნებული ზოგიერ-
ოთახს ანათებდა. მე თვალები მივლულე... და წყევლისათვის აღვძრავდი ადამიანებს, მოწყალედ მიღიმოდა, ის ხომ ამდენი ხანი, თი ადამიანისგანაც კი ვიღებდი დაცინ-
უეცრად, ჩემს მარჯვნივ, ხის ჯვარი, მარ- კი... მე კი, ღმერთს განვეშორე და ღვთის
ასევე შურისძიებისათვის, შურისთვის, უარმყოფელი გავხდი, სატანის მსახური თურმე, ჩემს სინანულს ელოდა. „მე ავიღებ ვას და შეურაცხყოფას, მაგრამ არ მწყინ-
ცხნივ კი უცნაური ცოცხი დავინახე. ამ ბიწიერებისათვის, ქურდობისათვის, ერთ- ჩემს ჯვარს და შენ გამოგყვები, უფალო, და. ჩემი, წარსულში ჩადენილი ცოდვე-
დროს, რაღაც იდუმალი ხმა შემომესმა – და, თანდათან, ჩვეულებრივი ადამიანის
მანეთის დახოცვისაკენ ვუბიძგებდი მათ. სახე დავკარგე და ეშმაკს მივემსგავსე. სატანის, სიბნელის სამეფოდან, ნათლის ბის გამო, უარესად მოპყრობის ღირსად
აირჩიე ან, ღმერთი და სიკეთე, ან ეშმაკი ვუნერგავდი სულში ღვთის გმობას, სისას- სამეფოში გადმოვალ. მხოლოდ შენ გემ- მივიჩნევდი თავს. მდევნიდნენ და მავიწ-
და ბოროტება. თუ ეშმაკს აირჩევ, ძალიან როგორი სიბნელე იყო, ახლა, ჩემში, რად-
ტიკეს, ყველანაირ ცოდვას. თუმცა, ვაღი- გან სული მავნებლობით და ბოროტებით სახურები, შენ აღარასოდეს გიღალატებ, როვებდნენ ბოროტი ადამიანები, მათ
მდიდარი, მაგრამ... ბოროტი იქნები. შენი არებ, ზოგს, საერთოდ, ვერ ვაცდუნებდი, ტკივილს აღარასოდეს, აღარასოდეს მო- შორის ჯადოქრები და მათგან ჩემთან
საქმე იქნება: ბოროტების თესვა, ადამი- მქონდა სავსე, დიახ, მე ძალიან უბედური
მათ, ვისაც ღვთის მადლი იფარავდა, მათი ვიყავი, არც აქ, დედამიწაზე მქონდა ღვთი- გაყენებთ შენ და ადამიანებს, არასდროს საბრძოლველად აღძრული ბოროტი
ანების ცდუნება, რაშიც ეშმაკები დაგეხ- განსაკუთრებული, ღვთისმოსავი, ღრმად ვიქნები სატანის მსახური” – ვუთხარი
მარებიან. გულღრძო და კაცთმოძულე ური ნუგეშისცემა და, თუ არ მოვინანიებ-
ეკლესიური ცხოვრების გამო. ჩემს ცოცხს თვალცრემლიანმა უფალს... ამის შემდეგ, გაგრძელება გვ.10
10 ლიტერატურული მესხეთი 2019 წელი, აგვისტო
კატრენები

ისევ და ისევ ამ მზის ქვეშ, სიღარიბე: ვინ არის გაყიდვას სხვაზე – უნდა
ფარნა ისეთი დროა: სულით, უფრო, ქართული
რაინა მხოლოდ, ფულს ხმაა – ვისთვის?.. გონებით, საშიში, მიწის, დამთავრდეს!!!...
და.. ვიდრე – ფულით და... ისე, ქართული სულის
ღირსებით... ვისთვის – გვალვა?.. ვიდრე – ყოფით, როგორც - გაყიდვას უსაზღვრო რისხვას
(კატრენების ვისწავლო თუნდა ვიდრე – ცხოვრებით... ორფეხა, -
ნიშნავს... და... ცეცხლის ალს
ტრილოგიიდან) ოხრად დარჩება: ბაწარზე გავლა... ასჯერ ცხოველი... გულზე
ჩინიც, რა მაშლის? –
ალაფიც, თვალს ხომ გვახსოვს, –
ეს, – ხომ ხდება, ქართველი... დიდი ხანია
ასე მგონია... სიბრძნის განძი,
გავაყოლებ სულით გაყიდულნი
გარდაიცვალა... რასაც მკიდიან?..
ხილვით - საოცრით, ოდით, ახლაც?!.. ჩემს წარსულს, მამულში, რაიც – უნდა –
ხანისხილვით, დია დის... დრო დადგა
ცით – როცა... ქარივით ტოვებს – დამთავრდეს, –
ხილვით – უხვეთი, – არვინ, მგლური,
აროდეს, კუნაპეტი ანათებსო, - შორს, სადღაც, რამდენი, – პარტიათა, ზოგთა,
ფიქრის ლაშქარი
დამსევია, არ-რით, ელვარედ, ნატვრით, ნაგრამს, თამაში,
მზისებრ, სულ, – დარდს თიბავს ოდიდან, ქვეყნის და ერის
წარსულს არაფრით, ფიქრით დავწვი
ერთვის და... ღირსებით არის - და... გულისგულზე ცელით, რიგიც, ბედი, როცა –
არის – ღამეები, მამულში დარჩა
მეს - ხეთ, მხოლოდ, სად იყო - ქართა იცვალა... ბეწვზე ჰკიდია!!!..
ჯავა - ხეთ, დიადი... განცდის ტყვიების მას – ხომ დადის
დახლა... მოცლა?!.. სულიც,
კოლ - ხეთი და... ვილტვოდიმ ზისკენ, – ზოგი,
კა - ხეთ, თვალებში:
სიახლოვით,
გულიც, მიწაზე, ახალი დრო...
კუ - ხეთი, - ნაცარს, წაიღო სხვაგან –
ასე მგონია:
უნდა მოასწრო... მტვერს და მხრებიც კი მდუღარე მაგრამ...
ლამსაც მეწვის... ცრემლი... დიდი ხანია – პატრიოტიზმის სახელით, –
ძირით, უსიყვარულოდ – თვალს
ფესვით, გაყრიან, - გარდაიცვალა... კრიალად,
მზის კიბეზე გავადევნებ, სულს ვყიდით,
მოდის - არვინ ისე,
ღმერთს რომ სწამებენ – გავაყოლებ უფლის გულს ვყიდით
ხეთიდან1... ასულა, ჩემს წარსულს, სასაცილოა...
თუ მოსწრებაა, უღმერთობას, და..
მოგიწყობდეს – ხომ ხდება, – როცა, სიბრძნე... მამულს ვყიდით...
ახლაც?!.. ვიარე, მუდამ,
სანამ, ტროას,2– დრო, ხმლის პირზე და... ასპარეზი აქვთ, ქვეყნისთვის,
უზენაესი... სანამ გექცევა – ხიდებზე – ზოგს სურს: როცა ერისთვის,
ეგ, – სიცოცხლე: უშრომლად, მზის ქვეშ,
ძალმომრეობამ
ზე-მზე – უკვე,
არ დაილევა... ბეწვის...
მიიღოს იგი,
ხალხისთვის
კაცუნებს, კი არა,
ვერ - რით, წარსულად, მირონით ოფლის,
რაიც არ ქონდრებს, სარგებლისათვის
დასცა ... დაბინდა... უნდა მოასწრო, – არ დაილევა:
თუმც, – სიყვარული – სივაგლახე, სანამ?!... ალტო... სულ სხვაა – ბრძოლაა, –
უნდა მოასწრო... ვალალი, არაა, რაიც არსით, – დიდი...
ვერ მოალბობ: ცხოვრების გზამ
ჭირი... წესი და რიგი, ყველაფერი,
ავსულს, სანამ გვრიყოს?!..
ჯალათს – თუ, – უფალი, – და.. სულ სხვა –
არ აქვს
სანამ გვართვას – თვითონ, ქარგა... მარკესი...
გულზე ალერსით...
სიკეთის ძალა, –
იმერხევსა3 და გული
აფრები?!.. კითხვას სვამს: სასაცილოა, –
საქართველო „რატომ"?!..
თუ, რამ არის, იმერხეველებს!.. და არც –
სული,
სანამ იყოს – მან სიბრძნე მოგვცა, –
სხვისი: იმ გენიალურ –
დასაბამიდან, უსასრულო რწმენა, გაბრიელ მარკესს, –
ჭეშმარიტება რწმენას და ალალი, მაშველ ნერგებად:
ზღაპრებით?!.. „რაც იმედი გქონდეს, მის
არის ძალა, – იმედს ვისმე... ზევსურ რომანს,
რომც: არ გეკუთვნის, რწმენაც,
უზენაესი... ვინაც არ ილევს, -
ნატვრით, უფლის სიბრძნე არ შეგერგება"... იმედიც, ესსეს, თუ
ოცნებით – იღაღადო, - ორი თვალით თვითონ, შენი, ნარკვევს,
სხვა, - მზისებრ მთეველებს, იესოს პირით, ვხედავთ!.. როგორ
როდესაც - მე ვუწოდებდი –
ქართული ზეცის თუ, – ქარს გავს... კიდობანს დროის,
არარაით... და... მიწის შვილებს, ამ ღაღადს და ვიწამო?!... დრო:
მზე ქართველობის უფლის სიბრძნეს წარსულს დარჩა: წონის,
ენა და პირი – იმ, კერპ-მეველეს: არავინ ურარტუც4 და თუ ხარ, შავ-თეთრს –
ეს, – ისმენს?!.. ხეთაც... მხოლოდ:
ქებით, დღეს, - სადა ხარ?!... არჩევს და
ხოტბით, ჩემი გულიც, „მე",
ეს, სურათი „მე"-თი – არკვევს...
ბევრისთვის გაცვდა, იმ კოლუმბიელ
მათგანით, ჩემი სულიც - ფილოსოფია - სულ სხვა არის, –
სრული ...
გვტეხა ვინც მხარი, სულ მართალო და
იმერხევსა და დამიდასტურონ – მექსიკელ
ზოგით,
თუმცა, – დაბლა: იმერხეველებს!.. მადლის და... რამდენია - მზემ და გულმართალო, მარკესს,
ორი თვალით მიწამო, თუ ხარ, მე ვუწოდებდი:
ხოხავდნენ,
ძრწოდნენ...
ცოდნის... ვხედავთ – ვისაც სადა ხარ?!.. ეპოქის
მზის ქვეშ, სიკეთის არ სწამს,
სხვა, –
არარაით იზომება:
ახლა... ვართ მადლიერი: ფულზე მითხარით,
ნეტავ, მაჩვენოთ: სარკეს...
ვინ – მიწის, გაყიდული - მარტო: მთელი
ღირსება – დღეს -– სული...
კაცთა, – კაპიტალი ვინ – ცის, „მე' არსით, თავისუფლება...
სიმართლით – ოდენ, ბატონი როა, ვინ – ვთესავთ, „მე"-თი ვინარის -
ვინ – ვმკით როგორ ვიწამო?!..
სიბრძნით – ოდენ,
სიკეთით – ოდენ...
იმიტომ არის
ათასი ტროა, მადლსა, თუ – მიტინგი და ხვითო?6 დრო
ცოდვას?.. მე, - ვეღარ ვნახეთ:
ახლა, -
ის –
აქცია... ბრალდებულის საამური..
გზაჯვარედინზე ბევრს ჭრიჭინებს,
გთხოვ, სკამზე დავსვამ სანდო,...
3
ტროა ვერაგობის სიმ- ვინც – ზოგმა – ავსო და.. მაპატიო... სად არი,
თავსაც, –
ყოფნა-არყოფნის... ბოლიკად იქცა. ცოტა იცის... ზოგმა – აქცია,
ხანდახან, თავისუფლბას
ბერძნული მითოლოგიის ვინც – ხან, – მიტინგია თუ,
მიხედვით, დაახლოებით, ბევრი იცის, და... და... მოსამართლეც – წინაპრებმაც
გასჭირვებია მამულს – ფიქრის ზღვაში
ძვ.წ. XIII-XII საუკუნეებში, მზედ მოსცრის, – ხან, – აქცია, შეუვალი, ირგვლივ უარეს...
როსმე, მამაც და აუღებელ ტრო- რადგანაც ზოგმა ვერ მიჭრის
ვით უჭირს ახლა?!.. ცოტას... თვალი, მევე ვარ, – თავისუფლებას
ელებთან ბერძნების ომის ბუზი აქლემად, ხომ ვზეიმობთ?..
თეთრი ნიღბებით – მეათე წელს (ამ ომის შესახებ ზოგმა – თუ, თვითონ...
შავოსნები, ცნობები ჰომეროსის პოემებ- აქლემი აზრს და მაგრამ...
ღმერთებს რომ შია შემონახული) ოდისევსის უმთავრესი... ბუზად აქცია... სიბრძნეს სადარი?!..
ჰგვანან?!.. გადავეყარეთ:
პირადულს, ვინაც –
რჩევით, ბერძნებმა უზარ-
მაზარი, ხის ცხენი ააგეს, სიბრძნეთა ვერ ვკრავ ტივებად, სად არიან?!...
სიბრძნე მე – უფრო...
ზე - აყენებს ღამით – ტროელთა ბასტი- პლანეტა აიმღვრაო, –
მამულზე მაღლა, ლიონის ჭიშკართან მიაგო- რა გითხრათ ასჯერ ცხოველი... სიყვარულის
ხვეჭის
უფრო...
იგი – რეს, შიგ რჩეული მეომრები აქ, მე? ღვინით ვარ უფრო – უარესს..
მამულის, სულის მზით ვინ – საშიშია: მთვრალი, მომეტებით,
ჩასვეს და, როცა გათენდა, დათვის და
ქვეყნის მტერი უნდა – სამყაროში:
არ არის?!
ბერძენთა ლაშქარმა, ფარი-
ტაძრის გზას მგლისებრ?!..
მთვრალს, ხომ –
სად – ავდარი?!..
რა ბედნიერი,
სევლურდ, ქალაქის ციხე-გა- ან – ლომ-ვეფხვივით, ზოგი რამ,
განა?!.. ლავანს ალყა მოხსნა და, შო- მივყვეთ..
უმთავრესია: რისხვის მთოველი?!.. ეპატიება?.. სად – დარია?!.. ვიქნებოდით...
P.S. რი-ახლო, მოჩვენებით, უკან მეფეებს ეშინიათო -
პლანეტა - გაბრუნდა. ტროელებმა ეს, გული და პოეტების7... ფიქრო და...
სინდისის - ნამუსისა, ღვთის წყალობად და საჩუქ- საქმე, –
თუთიყუშებიც
4 უძველესი ცივილი- ქართული მაგრამ... მეფეები განცდავ,
რომ იქცა – რად (მიიღეს) ჩათვალაეს და ზაციის სახელმწიფოები, მოსარკული,
დახლად, ამბობენ – სულის გაყიდვას სად არიან?!..
ქალაქში შეაგორეს. ღამით, – ურარტუს უძველესი სამე- ცა –
სიტყვის – როცა მთელ ქალაქს ეძინა, სიტყვებს... ფო, – ახლო აღმოსავლეთში,
ნიშნავს5... მაღლა,
ღეჭვა და... ხის ცხენიდან, ქარივით, გა- – ძვ.წ. IX-VI საუკუნეებში;
ლაი-ლაი მოცვივდნენ დანაელები (ასე მისი არეალი მოიცავდა XX სა-
ასჭერ,
ვის უნდა, - ეძახდნენ ბერძნებს) თავიანთ ასჯერ - უკუნის – სსრკ-ს, ირანისა და დავითის ძვლები
6
ნატვრისთვალი, სიკე- არ გაეკარო
ახლა?!.. ჯარს ციხე-გალავნის კარი თურქეთის ტერიტორიებს... თის სიმბოლო. სიყვარულის
გაუხსნენს და დანაელებმა
ძნელი... დედაქალაქი – ტუშფა.
სირცხვილით
თითოეული ჩვენგანი მიწაში ჩამდებს...
იწვის,
მუსრი გაავლეს ტროელებს. ხეთების სამეფო, ანუ – უხილავი მოსამართლეც რა ბედნიერი
1 უძველესი ცივილიზა- აქედან დამკვიდრდა სიმბო- ხან, – ხათი, მცირე აზიაში, დაახ- სირცხვილით იწვის არის, საერთოდ, მაგრამ,
ღარიბია: ქართული ვიქნებოდით, –
ციის სახელმწიფო (ძვ.წ. III-II ლიკა: – „დანიელთა საჩუქა- ლოებით, ძვ.წ.აღ.-ით II ათასწ- ყოველთვის, ჩვენს თვალში;
ათასწლეულში) მცირე აზიაში, რი", ანუ – მტრის მახე... უფრო... მეტად – ლეულის დასაწყისისათვის, ნიშა, – სხვებს ვასამართლებთ, უფრორე,
დედაქალაქი – ხათუსა; იგი 3 იმერხევი ძველი ქარ- განძის მქონები, შემდეგ, – დამოუკიდებელი ქა- უპირველესი და მთავარზე ასჯერ,
გაერთიანდა რამდენიმე, დამო- თული სოფელია - თურქეთში, ხარბიც და ლაქი სახელმწიფოები: ქანეზი, 5
ქართველებო, მართლა მთავარი კი – საკუთარი თა- რაიც გვაქვს
უკიდებელი ქალაქი-სახელმ- ძველ ქართულ მიწაზე, რომე- ძუნწიც, ქუსარა, ხათი, ცალფა და სხვ. იყიდება საქართველო („შაგ- ვის გასამართლებაა.. გულში, –
წიფოებიდან; – როგორც იყო: ლიც არ კარგავს ქართველო- ვით იქნება – დედაქალაქი ხათუსა... ალბათ, რენის ტყავი") 7 „მეფეებს ეშინიათ პო-
ქანესი, ქუსარა, ხათი, ცალფა ბას და სამაგალითოა – ქართ- სულის მცხონები?!.. სადაც და როცა მეტი ჰქონდათ მზია გელენავა ეტების"...
ყველაფერი,
და სხვა. ველური მრწამსით... ასჯერ ძნელია – პატიოსნება... დავით აღმაშენებელი ალექსანდრ პუშკინი მზესავით ჩანდეს...

საშობაო სიზმარი
და მატკბობდა თავისი მადლით. როცა ციათ, ღმერთს შესდგომოდნენ და ერთ- იყოს – ღვთისგან, ეშმაკისგან და ჩაყოლი- მოძღვართანაც მივედი, ვეუბნებოდი აღ-
დასაწყისი გვ. 9 მას ლოცვით ვუერთდებოდი, საოცარ მანეთი შეეყვარებინათ. ლი ფიქრების სიზმრები. მე არ ვიცოდი – სარებებს და ვეზიარებოდი. თანდათან,
დემონები. ამ უკანასკნელთ, მე ლოცვე- მადლს გადმოადინებდა. ღვთის მცნების ...უეცრად, კარზე კაკუნმა გამომაღ- ვისგან ან რატომ ვნახე ეს სიზმარი, მაგრამ სინანულით, ჩემმა გულმა განწმენდა
ბით ვძლევდი. თუმცა, ეს, ყველაფერი, დაცვას გულმოდგინედ ვცდილობდი. მე ვიძა. ჩემები მოვიდნენ ეკლესიიდან. მე ჩავიცვი პალტო, გამოვედი გარეთ, ყინვაში დაიწყო. ვგრძნობდი, რომ ვლოცულობდი,
მე სულიერად, უფრო მაძლიერებდა. მე, ვპატიობდი და მიყვარდნენ ცოდვილი ძილ-ბურანში მყოფი, ისევ, ამ, უცნაურ, და ეკლესიისკენ გავწიე, ჩემს ცხოვრებაში, როგორ გადმოდიოდა ჩემზე მადლი. აღარ
მაინც, ბედნიერი ვიყავი ამ დევნილობის ადამიანები, ვიცოდი, რომ ეშმაკი აუგად სიზმარზე ვფიქრობდი. გაგებული მქონ- პირველად, ლიტურგიაზე დასასწრებად. მინდოდა წირვა-ლოცვის დამთავრება, მე,
და სიღატაკის მიუხედავად, რადგან, აცდუნებდა და, ამიტომ, ექცეოდნენ ერ- და, რომ სიზმრებს არ უნდა დავუჯეროთ, ვგრძნობდი, ღმერთი მელოდა. მას შემდეგ, საკუთარ თავში, სასუფეველი აღმოვაჩი-
ახლა, კეთილი ვიყავი. ბედნიერი ვიყავი თმანეთს ასე. ვცდილობდი ღვთის გზაზე რადგან წმინდანების გარდა, დანარჩენებ- მართლმადიდებლურ დღესასწაულებზე ნე. გულს უსაზღვროდ უხაროდა ღმერთ-
ყველა ბოროტ და უგულო ადამიანზე დამეყენებინა ისინი, რომ ეშმაკისთვის, მა, არ ვიცით, ვისგან მოდის ესა, თუ, ის და ყოველ შაბათ-კვირას ყინვა იყო, თუ თან ლოცვითი ურთიერთობა და კეთილი
მეტად, რადგან ღმერთი მანუგეშებდა კაცთა მოდგმის მტრისთვის ზურგი ექ- სიზმარი, რადგან ის, სამი სახისა შეიძლება პაპანაქება, ვესწრებოდი წირვა-ლოცვებს. საქმეების კეთება.
2019 წელი, აგვისტო პროზა-პუბლიცისტიკა ლიტერატურული მესხეთი 11

წამოსწია გმირობის იდეა. ილუსტრაციების ეს ციკლი


მარინა მამალაშვილი
“ვეფხისტყაოსნის” ილუსტრაციები
წარმოადგენს გმირობის, ვაჟკაცობის, ფიზიკური ძლი-
ერებისა და შეუპოვარი ნებისყოფის ქებათა-ქებას. სწო-
ქართული სახვითი ხელოვნების განვითარებაში რედ ამიტომ, მის რაოდენობრივად მცირე ციკლში, ჩვენ
შოთა რუსთაველის პოემის – „ვეფხისტყაოსნის” დასუ- ვხვდებით მხოლოდ მთავარ გმირებს, მას მეორეხარის-
რათებას მეტად მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს. და- ხოვანი გმირები არ აინტერესებს.
სურათებული ხელნაწერების შესწავლას მივყავართ იმ საგულისხმოა ის ფაქტიც, რომ ეპიზოდები, რომ-
დასკვნამდე, რომ უძველესი ნიმუშები პოემისა დაკარ- ხედავს თავის სულიერ ძალას, ვაჟკაცობისა და სიყვა- ლებიც სიყვარულის იდეის ნათელყოფას ემსახურება,
გულია. ჩვენამდე მოღწეული ნიმუშები მიეკუთვნებიან რულის უკვდავ სახეს, რომელიც ასე კარგად გამოხატა ქობულაძე გვერდს უვლის და მათაც ისე წარმოგვიდ-
XVII საუკუნეს. ზიჩიმ. აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ ზიჩიმ შეისწავლა გენს, როგორც მეგობრობის და საბრძოლო გმირობის
„ვეფხისტყაოსნის” ილუსტრაციებზე უამრავი ქართული ენა, ანბანი და ილუსტრაციებს ლამაზი ქარ- ნათელმყოფ მომენტებს. მაგ. „ავთანდილისა და თინა-
მხატვარი მუშაობდა: მამუკა თავაქარაშვილი (XVII ს.), თულით უკეთებდა წარწერებს. ასეთი წარწერები აქვს თინის პაემანი”, ეს ეპიზოდი ქობულაძეს გადმოცემული
მიხაი ზიჩი (1827-1906), სერგო ქობულაძე (1909-1978), დართული „ვეფხისტყაოსნის” ყველა სურათს, რომლე- აქვს, როგორც ხელმწიფე ქალის მიერ დასაჩუქრებული
ლადო გუდიაშვილი (1896-1980), თამარ აბაკელია ბიც უნგრეთის მუზეუმშია დაცული. რაინდი, რომელმაც პირნათლად შეასრულა დავალება.
(1905-1953), ირაკლი თოიძე (1902-1985), რუსუდან ივანე მაჩაბელმა თავის თავზე აიღო, ეზრუნა ზი- ასევე საყურადღებოა „ტარიელისა და ნესტანის შეყრა
ფეტვიაშვილი (1968...) და სხვანი. ჩისთვის მისართმევი „ვეფხისტყაოსნის” დამზადებაზე. ქაჯეთის ციხეში”. აქ უფრო მეტად ხაზგასმულია ტარი-
ორიოდე სიტყვით გაგაცნობთ მამუკა თავაქარაშ- ელის გმირობა, ვიდრე მოზეიმე სიყვარულის თემა.
ვილის სტილისა და შესრულების მანერას. „ვეფხისტ- მეტად საინტერესო, თავისებური ხედვა გამოამჟ-
ყაოსნის” ხელნაწერებს თუ გადავხედავთ, ყურადღე- ღავნა ქობულაძემ „ვეფხისტყაოსნის” მოქმედ პირთა
ბას იქცევს უცნობი ოსტატების მიერ დასურათებული ხატვისას. ქობულაძის გმირები არისტოკრატიული
„ვეფხისტყაოსანი”, რომელშიც ასახულია სპარსული წრიდან გამოსული რაინდები და მეომრები არიან.
გარემო. მამუკას ილუსტრაციები სპარსული გავლენის- ქობულაძის ილუსტრაციებში აღსანიშნავია ნეს-
გან თავისუფალია, ნაციონალურ ტრადიციებზეა აღმო- ტან-დარეჯანისა და თინათინის სახეები. უტყუარი
ცენებული და საქართველოს ყოფა-ცხოვრებასთანაა მხატვრული გემოვნებითა და ხასიათების გაგებით არის
დაკავშირებული. მხატვრის მინიატურები გვაძლევს გადმოცემული ორი ერთმანეთისგან მკვეთრად განსხ-
ძვირფას მასალას სამეგრელოს ყოფა-ცხოვრების, კერ- ვავებული სულიერი თვისებებით აღჭურვილი ქალის
ძოდ, ლევან დადიანის ეპოქის შესახებ. აღსანიშნავია, პორტრეტი. ქობულაძის ნესტან-დარეჯანი მაღალი
რომ მამუკა თავაქარაშვილს „ვეფხისტყაოსნის” გადა- გრძნობებისა და მორალური სიმტკიცის განსახიერებაა.
წერა და ილუსტრირება ლევან დადიანმა შეუკვეთა. თინათინი მკვეთრად განსხვავდება ნესტანისგან, მასში
რა ვიცით მიხაი ზიჩის შესახებ? იგი იყო უნგრე- ჰარმონიულადაა შერწყმული სახელმწიფო მმართვე-
ლი მხატვარი, დიდგვაროვანი ოჯახის შთამომავალი. ლის სიბრძნე და უნაზესი კდემამოსილება ქალწულისა.
საქართველოში 54 წლის ასაკში ჩამოვიდა. მას მთელი ბოლოს კი, სიტყვა – ლადო გუდიაშვილზე. მხატ-
ევროპა საუკეთესო ილუსტრატორად და ღირსეულ მო- ვარს „ვეფხისტყაოსანი” ესმის, როგორც სათავგადასავ-
ქალაქედ იცნობდა. მისთვის ჩვეული სისწრაფითა და დაკვირვებით აკეთებ- ლო სიტუაციებით აღსავსე ფანტასტიკური თხრობა.
ქართველმა ერმა სწორედ მიხაი ზიჩს, ილუსტრა- და. მის ილუსტრაციებში მხატვრული ფორმა გაგებულია,
ციის ხელოვნების დიდოსტატს, მიანდო უკვდავი „ვეფ- ცოცხალი სურათების დადგმაში მონაწილეობას როგორც დეკორატიული მომენტი. ამის გამო, ილუს-
ხისტყაოსნის” დასურათება. იღებდნენ იმ დროის ცნობილი ადამიანები, რომლებიც ტრაციები არსებითად სწყდებიან ლიტერატურულ
ზიჩი ქართველებში ეძებდა პოემის ტიპაჟების განთქმულნი იყვნენ როგორც თავიანთი გარეგნობით, ნაწარმოებს, მათ მხოლოდ გარეგნული, მოჩვენებითი
მხატვრულ მოდელებს და, როგორც კარგი რეჟისორი, ისე ცეკვითა და საკრავზე დაკვრის ოსტატობით. კავშირი რჩებათ პოემის ფაბულასთან.
„ვეფხისტყაოსნიდან” დგამდა ცოცხალ სურათებს. ქარ- ორწლიანი დაუღალავი შრომის შემდეგ, ზიჩიმ უამ- ილუსტრაციების მეორე ციკლში, გუდიაშვილი შე-
თველების გაცნობის მიზნით მან მთელი ქვეყანა შემო- რავი ჩანახატი წაიღო პეტერბურგში. საგამომცემლო ეცადა შეექმნა გმირთა სახეები, – მათი ფიზიკური და
იარა და ცოცხალი სურათების დასადგმელად მასალას კომისიამ მხატვარს 14 სურათი შეუკვეთა. როდესაც სულიერი თავისებურებებით.
აგროვებდა. ზიჩი პოემის შინაარსს საფუძვლიანად გაეცნო, თოთხ- გუდიაშვილის ილუსტრაციები შესრულებულია
ზიჩს, საგამომცემლო კომისიის დახმარებით, წი- მეტის ნაცვლად 34 ესკიზი შექმნა. კომისიამ „ვეფხისტ- შავი ტუშით. ნახატის ეფექტი დამყარებულია ხაზის
ნასწარ ჰქონდა შერჩეული პოემიდან ის მთავარი ეპი- ყაოსნის” ილუსტრირებისათვის 27 სურათი ამოარჩია. პოემის საგანგებო ეგზემპლარი ზიჩიმ ქართველ ხალხს რიტმისა და თეთრი და შავი ტონების კონტრასტზე.
ზოდები, რომლებიც უნდა დაესურათებინა. მხატვარი სურათები თანამიმდევრულად იყო შედგენილი და მიუძღვნა გულთბილი წარწერით: „ქართველ ხალხს ამრიგად, „ვეფხისტყაოსნის” დასურათების საქმე
შესაფერის ტიპაჟებს სათანადო ტანსაცმლით მოსავდა, უტექსტოდაც იკითხებოდა. ჩემი თანაგრძნობისა და გულითადი ერთგულების ნიშ- განვითარების გარკვეულ ეტაპზეა მისული. ნაწარმო-
სცენას შესაბამისად ანათებდა, კულისებში კი მსახიობი ზიჩის რეალისტურმა ილუსტრაციებმა რუსთა- ნად. სანკტ-პეტერბურგი 1889 წელი”. ები კვლავაც ელის თავის ახალ დამსურათებელს. ეს
ცოცხალი სურათის ამსახველ ტექსტს კითხულობდა. ველის ქმნილება ირანული მხატვრული სტილისაგან ქართველებისგან მხატვარმა ჰონორარის ნაცვ- გენიალური პოემა ბევრჯერ ააღელვებს მხატვრების
მაყურებელი ამ სანახაობით ხარობდა, ზიჩი კი ჩანახატს გაათავისუფლა. ლად დიდი სიყვარული და მადლიერება მიიღო. შემოქმედებით ფანტაზიას.
ქართველი ხალხი „ვეფხისტყაოსანში” ხედავდა და სერგო ქობულაძემ ილუსტრაციებში წინა პლანზე

“შპაკლი”
მეზობლის მაზლის ცოლმა – ცნობისმოყ- ჩამოდგებიან თათარის ზელვაში გართულ ქალი ჩაგახუტო, მარტო ინდურ კინოში წიკწიკი და მათიუსას დამტვრეული ქარ-
ფიქრია ვარე და ენაკვიმატმა ანეტომ, შავტუხა, ბამბაზიის ხალათიან დიასახლისებთან და რო გინახნია... მესამე და სამართალი... თული არღვევს: – თეთრი სახლი ეცოდა
ხმელ-ხმელმა ქალმა, „ეზოში სინდიოფე- საწყალობელი სახით მოელიან ახლადგავ- შეგვეწიოს დილის სახარების მადლი!... – შენობის ფერის გამო, ოკ?! ერთ დროს
ყუშიტაშვილი ლებსა და „კუხნაში” თაგვებს თუ არა, მე- ლებული ჩურჩხელით დაჯილდოვებას თუ ჯემალა მესამესაც გადაჰკრავს და მიდის ის დაცვეს ინგლისელებმა, მაგრამ მერე
სოფელში ხმა დაირხა – წუხელ კლარ- ზობლის ბალღებს მაინც დააფრთხობენ არა, თათარაშერჩენილი ქვაბის გამოლოკ- მოგუნებებული, ომარა ქვაბს ახალ ჭურ- ოთჰი ცლის თავზე აგადგინეს... სულ ეს
ნეტა ომარა მოკვდაო... „დუხავოი ორკეს- გაკაწვრისა და მემრე ცოფის ნემსით აც- ვას მაინც... ომარა არაყის ხდაზე დგა – ჭელს უმარჯვებს და ფიქრებში იძირება... საჰლი რვა ცელი შენდებოდა... ორჯერ
ტრის” ჰამქრიდან ეგღა იყო დარჩენილი, რების შიშითო”... ცოლი ამას არ აწუხებს და წვრილ-შვილი, ქალაქს რევოლუციამ მთავრობა არი გადაკეთებული... ეჰლა აქ არი 132
ეგა და ჯემალა-სპირტო, თეფშებს რო პანაშვიდები სამ დღეს გაწელეს და სად უთენდება, იქ უღამდება და ეს საქმე შეუცვალა, ომარას ჯემალას შეთავაზე- ოთაჰი და პირველი სართულზე არი ფრე-
ურტყამდა და თან თვალი სამძიმარზე შაბათს დაასაფლავეს, ისიც იმიტომ, რომ ზედგამოჭრილია ამისთვის... ბამ – ცხოვრება და მისამართი... თავიდან ზიდენთის ოვალური კაბინეთი, სადაც ის
მოსულ შავოსან ქალებისკენ გაურბოდა საქელეხო სამზადისი ვერ ესწრებოდა, – ცოლი როდის უნდა მოიყვანო, ე, ძნელად ეგუებოდა ახალ საქმეს და გარე- მიიგოს სთუმარი, აქ არი ცნობილი მუჰის
და ამ მარტივი მიზეზით და კიდე ცოტა ბე- სოფლის რწმუნებულს მიცვალებულის ძმისშვილო?! – მალიმალ ეკითხებიან მო- მოს, ძილშიც სუ დაკრძალვის პროცესიას მაგიდა, ისტორიული არი და აჩუქა ბრიტა-
ბიაქალისა და ბუნების ძალთა შემწეობით, გარდაცვალების ცნობის აღება დააგვიან- ლაზღანდარე ამვლელ-ჩამვლელი უსაქ- ხედავდა, მაგრამ ნელ-ნელა აუღო ალღო ნეთი დედოფალმა ვიქტორია... ქიდევ აქ
ცალ თვალს გვარიანად აელმებდა ბალ- და და გამგეობამ დაკრძალვის სახარჯო მურნი და ამასაც ულვაშებში მორცხვად რემონტის მუღამებს და იქით აძლევდა არი ხვითელი სალონ, სადაც ფრეზიდენთი
ღობიდან და ამ თეფშებს, როგორც წესი, ფული დროულად ვერ გასცა, აბა ნისიად ეღიმება... რჩევებს ბუღდანას... როცა თავისუფალი იგებს სთუმარს და მიჰკავს ფრესკონფე-
ერთმანეთს აცდენდა ხოლმე... ამაზე გა- კიდე ვინ რას შეასყიდინებდა? – ერთ – რაღა დროს ჩემი ცოლია, იგეთი დღე ჰქონდათ და ბიჭები ნარდის თამაშში რეც ჰოლი, ოკ?!...
მორჩეულად სწორედ ომარა ჯავრობდა, დროს ყველას დაკრძალვის პატრონი და ცხოვრება მოვიდა, რო გყამდეს, კარში ღამეს ტეხდნენ, ომარა სარემოტო ბინა- მათიუსი სწრაფი, სპორტული ნაბი-
თორე სპირიდონა, ერთ დროს ჰაიჰარად დამტირებელი კლარნეტა ომარა ეგრე უნდა უშვებდეს კაცი... ში დამარტოხელებული მიჯდებოდა და ჯებით გაივლის ფართე დერეფანს და
რომ შეარჩიეს ჰამქრის წევრებმა ორკეს- უპატონოდ და უყისმათოდ შეეგება სიკვ- – მაიტა, ერთი შენი გამოხდილ არყისა კლარნეტზე უკრავდა ხან – რას, ხან რას... თვალის კუთხით აკონტროლებს ქართ-
ტრის ხელმძღვანელად, მარტოდღა ხუმ- დილს... გამასინჯე, – ჭიქას უწვდის ჯემალა... ერთია, მხოლოდ, რატომღაც სულ სევდი- ველებს, რომ არ ჩამორჩნენ... ჯემალა
რობდა ცალყბად. – ბედნიეროოო... – მისძახოდა ჯემა- – ე, „მალენკოვის” ჭიქა რო მოგიმარჯ- ანი მელოდიები გამოსდიოდა, ალბათ იმი- ოხვრას უმატებს, ომარა გარინდებული
– ნელსონ, ბიჯოო, განა ხაშლამის ლა უკანასკნელ გზაზე... ვნია, განა თუქურ მიშას დუქანია, მამაძაღ- ტომ, რო სუ დაკრძალვის პროცესია ახსე- მისჩერებია დიდ სარკეებიან დარბაზის
თეფშებია, მას ერთმანეთს ვერ უნდა და- – რეებს ბოდავს? სად გაგონილა, მიც- ლი?! – ომარაც უსხამს მეოთხედს და თან ნებდა თავს და თან სოფელი ენატრებოდა, კუთხეში მდგარ მოოქროვილ ჩარჩოიან
უმიზნოო?! ვალებული და ბედნიერი?! – წიწაკობდა ვითომ ეხუმრება... ადევნებულ რექსას ყეფა და წკმუტუნი და საათს, რომლის ციფერბლატზე, უფრო
ჯემალას ეცინებოდა, მაგრამ განა მის ანეტო... – შენ დამისხი, „ატვეჩაი” მე ვარ! – ანეტოსაგან გამოწვდილი, ახლადმოწვე- კი ისარების ყუნწზე პაწია ამურია წამოს-
უკბილო იუმორზე?! – უფრო სპირიდონას – ძილში გაპარულა, საბრალო. – ჩურ- ჯემალა არაყს დანდობილად გადაჰკრავს ლილი ძროხის რძის სუნი... კუპებული და ფუნჩულა თითით ასეთივე
უკბილობაზე, რადგან წინა კბილებიდან, ჩულებდა მეზობელი უბნის საქალეთი... და ზედ კიტრის მომსხო მწნილს მიაყო- ერთ დღესაც ჯემალა ყურებამდე გა- ოქროსფერი წარწერისაკენ მიიქცევს მნახ-
სხვადასხვა დროს, ზოგი მოუვლელობით – აი, ეგრე მშვიდად დაძინებული იპოვ- ლებს, – საქმე მაქვს შენთანა... ეს მწარეა, ღიმებული გამოცხადდა და ბიჭებს ახარა, ველის ყურადღებას...
დასცვივდა, ზოგი – ასაკით, ზოგიც – გა- ნა „სოჩიკის” წამკითხველმა, უთენია... ჩვენ ტკბილად ვიყოთ... ღვთისმშობელი ჩვენი სარემონტო რანჩოს პატრონს მათი- – აქ ცერია: „სიქვარულის დრო მარა-
დამთვრალ მექელეხეებთან ხელჩართულ კლარნეტი გავარდნოდა ხელიდან და იქვე მარიამი გვფარავდეს შენა, ჩვენა და ჩვენს უსას თეთრ სახლში უმუშავნია და საქარ- დიულია!” – ღიმილით კითხულობს მათი-
ომში ბრძოლის ველზე დატოვა და ეხლა ფლოსტებთან ეგდო... ოჯახებს... თველოშიც ყოფილა ნამყოფი, რო გაიგო უსა...
დაკრძალვის სუფრებზე „ზაკუსკეულსა” – ნეტა რასა ქაქანებთ?!... ან კლარ- – შენა, ბალღო, აღარა ხუმრობ... მეტი ჩვენი წარმომავლობა, გაიხარა და უნდა – ხედავ, ბიჯოოო, სიყვარულიო, ეტ-
და ხორცეულს არც უყურებდა, სულს- ნეტი რისთვის ენდომებოდა, თავის თავს არ დალიო, არ გიხამოს... პატივისცემაში თეთრი სახლი დაგვათვა- ყობა ამ ოთახში ჰქონდათ ლეილ-მეჯნუ-
წრაფი ბალღივით იოლად დასამუშავე- „პახარონი მუსიკას” ხო არ დაუკრავდა? – ჰოდა, იმას ვამბობდი, საქმეზე მოველ, ლიერებინოს... ხვალ სუფთად გაიპარსეთ ნიანი კლინტონსა და მონიკასა... ჰოდა, ის
ბელ ფაფეულს – ფლავს, კორკოტსა და – არ ცხრებოდა ანეტო... – ანადა, ეგ არი ბრიგადას ვაკეთებთ ბიჭები, დღიურ მუშე- პირები და გაიწკიპენით, მათიუსას ექს- საქსაფონზე უკრამდა, შენ, კიდენა, კლარ-
წანდილს ეძალებოდა, ერთი სიტყვით, ბედნიერება?! ბად უნდა გავიდეთ ამერიკაში, წამოხვალ?! კურსიაზე მივყავართო... ნეტზე... ჰაი გიდი, ერთი მონიკა რას მოგ-
შიშინა ბგერებს ვერ გამოსთქვამდა და – ეგ არი... ნეტაი დამაძინა და აღარ გა- – ამერიკაში ვითომ რათა? – გველო- დაეწყვნენ და წავიდნენ... წინ ჯემალა ნათლამდა ეხლა აქა?!
სისინი უფრო ესმოდა ყურთასმენას, არა- მაღვიძაააა – მოსთქვამდა ჯემალა, – სად დებიან და ჩვენ ვაწბილებთ თუ როგორა?! გაიმძღვანიეს, შუაში ომარა ჩაიყენეს და მათიუსას ჩუმად ეღიმება ჯემალას
და ისეთ საქმეში იდგა, საცა შიშინა ბგე- მიხვალ, ბიჯოოო?! – ამერიკას აკეთებს თენგიზას რძალი, ბოლოს ბუღდანა მიჰყვა... მიდიან და რა- ხუმრობაზე, მაგრამ ვითომ არაფერი გა-
რა უსიკვდილოდ იყო წარმოსათქმელი, ომარა წესით დაკრძალეს, ქელეხიც მიჰყავხარ ვალში და გასაქმებს და მემრე ღაც აუხსნელი მღელვარების ჩიტი უფრთ- ეგონოს ან ვერ მიმხვდარიყოს, განაგრ-
მაგალითად „პანაშვიდი”, „მარში”, „შილა” გადაუხადეს... ჩვეულება რჯულზე უმტ- ჯამაგირიდან გიქვითამს... სამნი წავალთ: ხით კუჭის პირებთან... მიდიან მდუმარედ, ძობს გიდობას:
და მისთანანი... ჰოდა, იმას გიამბობდით, კიცესიაო, სპირიდონა დადგა თამადად და მე შენ და ბუღდანა... მტკიცე ნაბიჯებით და რომ არა მათიუსის – ეჰლა ჩვენ ვნახავთ სადილების დარ-
კლარნეტა ომარა მოკვდა და ჯემალა სულ რო შეთვრა სუფრა, ეს ამბავი გაიხსენა: – მერე იქ რა უნდა ვქნათ – კლარნეტ- შეძახილი, კარგა მანძილზე გასცდებოდ- ბაზი, სადაც ერთდროულად 140 ადამიანი
მთლად ობლად დასტოვა, თუმცა, რა? – 2003 წელია... ქალაქში ვარდების ზე უნდა დავუკრათ და ამერიკელები „დუ- ნენ კიდეც დათქმული ქუჩის კუთხეს... ჯდება... იქ არი ბუჰარი ისთორიული დასა-
ჯერ ერთი, კარგა ხანია ვეღარ უკრავდნენ რევოლუცია დუღს და თუხთუხებს, სო- ხავოი მუზიკით” დავკრძალოთ თუ რა? – ჰაი, ბიჭებო! ჩავედით?!... – მათიუსა, ლოცის თექსთით...
დუეტში, ან ვისღა უნდოდა იმათი მუსიკა, ფელში – მურიანი და გამჭვარტლული – რას ამბობ, რევაზიჩ, რა დაკვრა, ტანმორჩილი და სპორტული აღნაგობის – ხედამ, როგორ მომჭირნედ აქვთ
ჩვენს დროში მიცვალებულს ვინღა კრძა- საარაყე ქვაბი... „ზავოტობაა” – ლამის ყვე- რის დაკვრა – „ევრო-რემონტებს” გავაკე- ტიპური ამერიკელი, დამტვრეული ქარ- ყველაფერი, 140 კაცზე ჩვენში ქელეხი რო
ლავს მუსიკით, გინდა „დუხავოი” იყოს, ლა მეორე სახლის ეზოში არყის სახდელი თებთ იმათ რანჩოებზე და წამოვა „პაჩკა- თულით იოლად აგებინებს სათქმელს: ქელეხია, იმას თვლიან საუხერხულოსა
გინდა კლასიკა, ანდა საგალობელი... ეხლა გაუმართავთ და მწვადის სუნი შერევია პაჩკა” დოლარები... მოკლედა, შენ იფიქ- – ეხლა მობილურები და პასპორტები და...
ქალაქად მოდაში სიჩუმის მუსიკაა, რო- თანგირა ქვაბს ადენილ ოხშივარს... ბუ- რე და პასუხი მემრე მითხარი, დღეს ხოა კარებში დატოვებთ და ფეისკონტროლი – აქ ბევრი ძვირფასი ნივთია, სუვე-
მელსაც, დროდადრო, მოტირალთა უხმო რუსია ისეთი, საქონელი ძლივს პოულობს ხუთშაფათი, ჰოდა დღეის სწორს პასუხს გაგატარებენ და ეცადეთ, არ დავკარგოთ ნირი გობელენები, ნაჰატები, ჰალიჩა,
ქვითინი და ამოოხვრა სწყვეტს და „რევერ- შინისკენ მიმავალ გზას... ისმის დედლების მეტყვი, თუ ჰოობაა, პასპორტებს ლამზო ერთმანეთი, ოკ?! ბროლი და კიდე რამდენიმე აუზი და ქორ-
სზე” აყენებს სამძიმარზე მოსულ ადამიან- კრიახი და გოჭების ჭყვიტინი... ორღობეში გაგვიკეთებს და საელჩოში ის გაგვიყვანს – ოქლეი! – ოხრავს ჯემალა, რატომ- ტები...
თა ახალი ნაკადის შემოვლისას... აზელილ ტალახს არად უფრთხიან ბალ- კოხტადა... ღაც ყველაზე მეტად ის ღელავს, ხუმრობა ...და ბუღდანა, რომელიც აქამომ-
ეეჰ, ჯემალას რა უჭირს, სამი პირი ღები და ძველისძველ „ველოსაპეტ” „არ- – ბიჯო, მე და შენ რემონტისა რა გაგ- ხომ არ არის, თეთრი სახლი უნდა აჩვენონ, დე მდუმარედ და კოპებშეკრულად იყო,
ცოლ-შვილი გამოიცვალა და ერთი დუ- ლიონოკის” სინაზე წამოგებულ ბორბალს ვეგება? – დიდი-დიდი დაშხვეპა თუ მიც- საცა ჩიტი ვერ გადაფრინდება და მარტო თვალს არ აცილებს ჭერში შეკიდებული
ჟინი საყვარელი, აი, ბედკრულ ომარას კი დაარბენინებენ სიმღერ-სიმღერით, ხან – დია, ისიც იგრე-რა, ნიძლავზე... კინოში თუ უნახავს სამთავეს... ჭაღის შეღებილ არეს და მოულოდნელად
არვინ დარჩა – ოჯახი იმას არა ჰყოლია ერთ ეზოში შეჯგრიალდებიან აღა-მაჰმად- – სამაგიეროდ, ბუღდანაა მასტერი ათვალიერებენ... მდუმარედ, გაუც- მეხის გავარდნასავით არღვევს სიჩუმეს:
და დამტირებელი, ერთი ძაღლი დააობლა ხანის ლაშქარივით და დააწიოკებენ კრუხ- და ჩვენ ხელის ბიჭებად წავადგებით... ნობიერებელი კრძალვითა და სიფრთხი- – ბიჯო, თეთრი სახლი, თეთრი სახ-
და ერთიც ფისა, სამადლოდ რომ წაიყვანა წიწილს და გოჭ-ინდაურებს, ხან მეორეში შენ მარტო მომყე და იგეთი ამერიკელი ლით... სიჩუმეს მხოლოდ კედლის საათის ლიო და ინდე, „შპაკლი” არ უვარგათ!
12 ლიტერატურული მესხეთი 2019 წელი, აგვისტო

ნიკო ლორთქიფანიძის პროზის ლია ნადირაშვილი


ენობრივი ექსპრესია „შევცქერი და მეხარბება. ვაკვირ- გისათვის „საცოდაობა დატრიალდა”,
საამაყო მწერალი და
მამულიშვილი
როინ ჭიკაძე დები და ვითმენ. მე თვით ვიწყებ წე- ზოგი კი ბრაზობდა, იწყევლებოდა და
ნიკო ლორთქიფანიძე დინამიური რას. დაწერილს ვხევ. დავდივარ. ვტო- თან დანანებით მოთქვამდა: „რაღა ჩემს
თხრობის დიდოსტატია, რასაც კიდევ ვებ ოთახს” („საიდუმლო”). ვენახში, ჩემი კარის უკან, ჩემი ბაწრით
უფრო ამძაფრებს მისი პროზაული სიტყვიერი ლაკონიზმითაა აღბეჭ- ჩამოიხრჩო თავი ამ ოჯახქორმა”-ო.
ქმნილებების ენობრივი ექსპრესია; დილი დიალოგები: ნიკო ლორთქიფანიძის თხრობის
საამისოდ მწერალი მიმართავს ისეთ „მოგწონვარ? – ძლიერ! გიყვარვარ? სტილისათვის დამახასიათებელია
სტილურ საშუალებებს, როგორიცაა: – გაგიჟებით! გინდივარ? – ჟრუან- უდიდესი ნდობა მკითხველისადმი,
ფრაზისა და ძირეული სიტყვის დაბე- ტელით! შემირთავ? – არა! – უხეირო! რომელსაც თანამოაზრედ მიიჩნევს
ჯითებითი გამეორება, რიტორიკული („პანაშვიდი”). და ფართო ასპარეზს უქმნის მის ფან-
შეკითხვა და ჩაკითხვა, კითხვა-პასუხი, ფრაზის ეკონომიის მიზნით მწერა- ტაზიას. მწერლის აზრით, „მკითხველს
სხარტი დიალოგები, მოკლე, მარტივი ლი ხშირად მიმართავს სახელდებით მეტი ადგილი უნდა დაეთმოს ფანტა-
წინადადებები, სახელდებითი წინადა- წინადადებებს: ზიისათვის, შემოქმედებისათვის... მწე-
დებები... მეფის პორტრეტი: „დინჯი ნაბი- რალმა მარმარილო, ტილო, საერთო
ასეთი სტილური მრავალფეროვ- ჯი. დაძაბული სხეული. მიხრა-მოხრა აზრი, ჩარჩო, ორი სამი ხაზი დაამზა-
ნების ძალისხმევითა და თხზულებათა მკვირცხლი. კილო მბრძანებელი. აზრი დოს, დამთავრება, დაბოლოვება ნა-
ორიგინალური კომპოზიციური ქარ- ფხიზელი” („რაინდები”). წარმოებისა მკითხველის გემოვნებასა
გით მიიღწევა უდიდესი ფსიქოლოგი- იავარქმნილი საცხოვრისი: „დაბა- და სურვილს მიანდოს” („უიალქნოდ”).
ური მუხტი. ლი ჭერი. გაულაქავი იატაკი. ნაცრის- ამის დასტურად მივმართოთ ამ უგმი-
ყურში ჩაგვესმის მწერლისეული ფერი კედლები. მიულაგებელი მაგი- რო ტრაგედიის ფინალს, სადაც მხე-
გულმტკივნეულად დაბეჯითებული და...” („უფერულობა”). ცადქცეული მამა, როცა გონს მოეგო,
მოძახილი – „მოუარეთ საქართვე- ნიკო ლორთქიფანიძის თხზულე- – ეს რა ვქენიო, ამას დედა ხომ არ
ლოს!”: ბათა ენობრივი ექსპრესია მიიღწევა იზამდაო, „წამოიჭრა, ეზო გადირბი-
მყინვარი გამოსცემს ექოს – მოუ- XX საუკუნის მეორე ნახევრიდან ლადო მრელაშვილის სა-
ფრაზის რიტმულობით: „სურათებს, ნა. ვენახში მოხვდა. გაბმული ცხვარი
არეთ საქართველოს! ლექსებს პროზით მოგართმევთ”, სძოვდა. ახსნა. გავიდა ხეზე. დაჯდა. ხელი ქართველი მკითხველისთვის მწერლური ალღოიანობის
ბაგრატის ტაძარი ღაღადებს – მო- გვთავაზობს მწერალი და აკი გვაზიარა ბაწარი ხეს მაგრათ მოაბა, მარყუჟი პარალელურად მშობლიური მიწის სიყვარულთან, კაცურკა-
უარეთ საქართველოს! კიდეც პოეტურ პროზას: გამოსკვნა მეორე ბოლოში, გასინჯა – ცობის შეგრძნებასა და პიროვნულ ღირსებასთან ასოცირდება.
რუსთაველი გვმოძღვრავს – მოუ- „სხვაგვარ მელანში ვაწებდი კა- კისერზე თუ მომიჭერსო და...” მისი პუბლიცისტური თუ მხატვრული შემოქმედება, ადამი-
არეთ საქართველოს! ლამს / და მაშინ ვწერდი ასეთ ექსპრომ- აქ შეწყდა თხრობა, შეიკრა მი- ანისთვის ერთგვარი გზამკვლევია პიროვნული ვალდებულებე-
რიონი, თერგი და მტკვარი გვევედ- ტებს, / ახლა კი მხოლოდ მეხსიერება / ნიატურის ჩარჩო და რკალი, მაგრამ ბით გაჯერებულ ზნეობრივ გზაზე სავალად. მისი „კაი ყმა” იმ
რება – მოუარეთ საქართველოს! გრძნობის მაგიერ მე მიკარნახებს... მკითხველის წარმოსახვაში სახიერ-
წვიმის თითოეული წვეთი შეგვახ- თავმდაბლობას გვასწავლის, რომელსაც ასერიგად უფრთხის
/ დანჯღრეულ მღერას ჰარმონიათ დება ეს შემზარავი ტრაგედია, რასაც ამპარტავნობა შეპარებული ქართველი კაცი: „შენ ყოველთვის
სენებს – მოუარეთ საქართველოს! ქმნის; / ნოტიო ბნელეთს დედოფლის უდიდესი ფსიქოლოგიური დატვირთვა
(„ლიტერატურული საღამო”). გაურბოდი დიდი ტრიბუნიდან შენზე რამის თქმას”. ამავდ-
კოშკათ; / ტალღათა შორის გასცურავს ახლავს. ამ უმძიმეს ემოციურ მუხტს
გამაფრთხილებლად გაისმის ტკი- ნავი; / რაში მყინვარსა ჩვენ გადაგ- ვერ გადაურჩა ვერც მკითხველი და როულად, ბატონი ლადო, კულუარულად მიგვანიშნებს, რომ
ვილიან სიტყვაზე აქცენტირებული ვაფრენს. / ღრუბელი მხოლოდ იმიტომ ვერც მსმენელი. ნიკო ლორთქიფანი- სოფლის თავკაცი მხოლოდ სასოფლო სამუშაოებს კი არ უნდა
მრავალგზის გამეორებული ფრაზა: სა- ჩნდება, / რომ მოტრფიალეთ არ დაჰკ- ძეს გათავისებული აქვს ენის ერთ-ერ- უძღვებოდეს, არამედ ლონგოსავით საფუძვლიანად იცნობდეს
ქართველო იყიდება... იყიდება საქარ- რას მზერა, / ქარი გუგუნებს, ჩვენი ფა- თი ძირითადი ფუნქცია – ექსპრესი- პროფესიულ და ფილოსოფიურ ლიტერატურასა და ქართულ
თველო. იყიდება ყველგან. იყიდება ჩუნი / რომ არ შებღალოს სხვის უხეშ ულობა, როგორც ადამიანის სულიერი თუ მსოფლიო კლასიკას.
ერთიანად. იყიდეთ ბარემ! („საშობაო სმენამ” („კახიშვილის რვეულიდან”). სამყაროს გამოხატვის მძლავრი საშუ- ერთგვარი ინტერესით იკითხება მისი „სოფელი აკადემიის
მინიატურები”). მოტანილი ტექსტის ათ მარცვ- ალება.
მოთხრობაში „უიალქნოდ” ერთ- ნაფუძარზე”, „ალაზნის პირას”, „რიჟრაჟიდან რიჟრაჟამდე”,
ლიანი სტრიქონები, რითმი და რიტმი, ვისაც კი მოუსმენია სერგო ზაქა- „ნაკრძალში”, „შირაქის ველზე მივდივარ...”, „დიალოგი ღა-
ერთი თავის სათაურია „რატომ?”; ეს დამახასიათებელია ნიკო ლორთქიფა- რიაძის მიერ რუსთაველის თეატრის
სიტყვა რეფრენად გასდევს ტექსტს, მით”... შეგვიძლია უსასრულოდ ჩამოვთვალოთ მისი შემოქმე-
ნიძის სიტყვიერებისათვის. სცენიდან წაკითხული „ტრაგედია უგ-
როგორც რიტორიკული კითხვა-ჩაკით- ზოგჯერ კი ნიკო ლორთქიფანიძეს მიროთ”, დამეთანხმება, რომ ეს საშინე- დების პწკარედები, რომელთა მეშვეობით თელაველები, ზოგა-
ხვა ტანჯული ცხოვრების უკუღმარ- პროზისეული ენობრივი რიტმი პო- ლი ტრაგედია კიდევ უფრო გაამძაფრა დად – კახელები, თავიანთთვის საყვარელ ადამიანებზე იღებენ
თობის დასტურად: რატომ? რატომ? ეტურ სრულყოფილებამდე აჰყავს ბგე- მსახიობის არტისტიზმმა, რომლის შთა- სრულიად უცნობ ინფორმაციას. იქმნება შთაბეჭდილება, რომ
რატომ? რითი ევფონიით: ბეჭდილებით შთაგონებულ ოთარ ჩხე- ეს ადამიანები თითქმის არ გვცნობებია, რადგან მათს თავიდან
ნიკო ლორთქიფანიძეს მინიატურა „ტანჯულმა სულმა ტანჯულს იძეს ათქმევინა: „ამოიზარდა სახე იგი „პოვნა აღმოჩენაში” ბატონი ლადო დაგვეხმარა. არ შემიძლია,
„ოჯახის” ტექსტი ამავე სიტყვაზე აქ- ცხოვრებას / ტანჯვით მოუღო ჩემს მონუმენტური, მონუმენტური და ტრა- არ აღვნიშნო, რომ მწერლის თხრობის მანერა და სასაუბრო
ცენტირებულ კითხვა-პასუხზე აუგია: შტოზე ბოლო” („აგაფისფერი ძეწნა”). გიკული, შვილების გამწირველი მამისა,
ვინ რთავს გზას ია-ვარდით, ვინ სტილი მის შემოქმედებას საინტერესო წასაკითხს ხდის, ვი-
ის ფაქტი, რომ რუსთაველის თეატ- თვითონვე რო გამოუტანა უმკაცრესი ნაიდან ლადო მრელაშვილი კარგი მთხრობელია. მუდამ ცდი-
გვაშორებს ეკალსა და ქაცვს? – ოჯახი. რში დადგმულ „პოეზიის საღამოზე” განაჩენი საკუთარ თავსა და თვითონვე
უანგაროდ ვინ გვცემს თაყვანს? – ლობს ადამიანთა ურთიერთობაში პოზიტივი შეამჩნიოს და ამის
ქართველი პოეტების ლექსებთან ერ- აღისრულა; ეს ისეთი ძლევამოსილებაა,
ოჯახი. თად იკითხებოდა ნიკო ლორთქიფა- მხოლოდ ოიდიპოსმა რო შეძლო ცოდ- გამომზეურებით მკითხველიც სასიამოვნო განცდებითა და და-
სად მოვისვენებთ დაღლილ-დაქან- ნიძის მინიატურები, სწორედაც რომ ვილთა შორის” („ხატი ნიკო ლორთქი- დებითი ენერგიით აავსოს. მისი ამგვარი მწერლური პოზიცია
ცულნი? – ოჯახში. მწერლისეული პოეტური პროზის აღი- ფანიძისა”). მუდამ მახსენებს გიორგი ლეონიძისა და რევაზ ინანიშვილის
დაუძლურებულს სად მოარჩენენ არება გახლდათ. და როცა ფინალში მსახიობის პროზაულ შემოქმედებას. საკუთარ პერსონაჟებთან (რომლე-
მოვლით? – ოჯახში. ამ მხრივ გამორჩეულია მინიატურა მომნუსხველი ხმა და მინიატურის ბიც ხშირ შემთხვევაში რეალური პირები არიან) ასეთი ხალასი
ვინ დაგვეხმარება სევდის ატანა- „ტრაგედია უგმიროთ”, სადაც ერთი ბოლო ფრაზა შეწყდებოდა, შოკირე- და უშუალო დამოკიდებულება მხოლოდ ნიჭიერ და კაცთმოყვა-
ში? – ოჯახი. ადამიანის შემაძრწუნებელი ტრაგე- ბულ დარბაზში სამარისებური სიჩუმე
ნიკო ლორთქიფანიძისათვის ოჯა- რე (ჰუმანიზმით აღსავსე) მწერლებს შეუძლიათ.
დიით ნაჩვენებია მთელი საზოგადო- დაისადგურებდა. ემოციური მუხტი შეუძლებელია, ვისაუბროთ ლადო მრელაშვილზე და მისი
ხი „სიყვარულის, სათნოების, ლმობი- ების სავალალო ყოფა. ამ მინიატურაში კულმინაციას აღწევდა, ქანდაკადქ-
ერებისა და თავგანწირვის ტაძარია”. „იყალთოელი ბიჭები” გაკვრით მაინც არ ვახსენოთ. ეს ის საყ-
გაცხადდა ნიკო ლორთქიფანიძის შე- ცეული მსახიობისა და ზარდაცემული
ამიტომაცაა, რომ შემთხვევით არ დაგ- მოქმედებით მრწამსი: „მწერალიც მხო- მაყურებლის ცრემლი ერთმანეთს ერწ- მაწვილო ნაწარმოებია, რომელზეც თაობები აღზრდილა და
ვიბეჯითა ეს სიტყვა. მწერალმა შესა- ლოდ ერთისთვის წერს, თავის გულის ყმოდა და... ჩვენს თვალწინ წამოიმარ- აღიზრდება. თანამედროვე ხანაში, ტექნიკური საოცრებების
ნიშნავად იცის სიტყვის ფასი და სიღრ- ნადებს აცხადებს, მრავალს კი ელაპა- თებოდა ნიკო ლირთქიფანიძე მთელი ეპოქაში, ერთგვარად ჭირს მოზარდის ფსიქოლოგიის მიმარ-
მისეულად განჭვრეტს მასში ჩადებულ რაკება. მწერალი თანაც ქურუმია, რო- თავისი მწერლური და ადამიანური თვა საამაყო ისტორიული წარსულისაკენ, რათა მომავალმა
აზრს: „ნათქვამ სიტყვაში იმდენივე მელიც ღაღადჰყოფს ათასთა მწუხარე- დიდებულებით, როგორც მკითხველი- თაობამ შეიცნოს, რა უკეთებია თავის წინაპარს, რა განუცდია,
აზრია, რამდენიც წერტილია დაწერილ ბას” („პანაშვიდი”). სა და მსმენელის ფიქრთამპყრობე- რა სტკიებია და რა გახარებია, რომ მან, როგორც მომავალმა
სიტყვის ასოებში. მთელი ლექსიკონი „ტრაგედია უგმიროთ” მართლაც ლი: არც მიხეილ ჯავახიშვილისეული
მკვდარი სიტყვებისა ვერ გადმოგვ- იმედმა, ღირსეულად გადაიბაროს ესტაფეტა და თავისი საკე-
უგმიროა იმ გაგებით, რომ მასში ერ- უხვსიტყვაობა, არც ბარნოვისა თუ თებელი იქიდან გააგრძელოს, სადაც შეჩერდა წინაპარი. და-
ცემს საიდუმლო აზრს ყოველი სიტყ- თეულ ადამიანთა ბედუკუღმართობა კონსტანტინე გამსახურდიას პროზის
ვის გამოთქმაში ჩაფარულს” („ტლანქი სახელებული თხზულება უბადლოდ იძლევა ამის საშუალებას.
კი არაა ასახული, არამედ მწერალი არქაული სტილი, არც ორიგინალური
იგივე ნაზია”). „ღაღადჰყოფს ათასთა მწუხარებას”. სიტყვათქმნადობა თუ წინადადებათა ჩვენთვის კი, თელაველთათვის, იმდენი ნაცნობი ადამიანის
და ნიკო ლორთქიფანიძეც ნიადაგ ამიტომაცაა, რომ ნიკო ლორთქიფანი- არაბუნებრივი კონსტრუქციები... მაშ, ბავშვობა „ცოცხლდება”, რომ „იყალთოელი ბიჭების” კითხვი-
ეძიებს „საიდუმლო აზრს ყოველი სიტ- ძე ამ მინიატურის არც ერთ პერსონაჟს რა ქმნის ამ სულისშემძვრელ ექსპრე- სას ორმაგ სიამოვნებას ვიღებთ. ამის გამო ვმადლიერობ ბა-
ყვის გამოთქმაში ჩაფარულს”. ეძიებს საკუთარი სახელით არ იხსენიებს; სიას? ამ კითხვაზე პასუხს გაგვცემს ტონ ლადოს, ამდენი საინტერესო ტექსტის ავტორს, ღირსეულ
და პოულობს კიდეც! მწერლისეული ესენი არიან: თვითგადარჩენის მხე- თავად ნიკო ლორთქიფანიძის პროზის ქართველს, სამშობლოზე, მშობლიურ კუთხეზე უზომოდ შეყ-
ენობრივი ექსპრესი მიღწეულია უაღ- ცური ინსტიქტით შეპყრობილი მამა, სიტყვიერება, რომელიც აღბეჭდილია ვარებულ მამულიშვილს. 1948 წელს გაზეთ „ახალგაზრდა კო-
რესად ლაკონური თხრობის სტილით; შიმშილით ღონემიხდილი ბავშვები, თხრობის დინამიურობით, პოეტური
თითოეული სიტყვა დატვირთულია მუნისტში” გამოქვეყნებული ლექსით „ლაზი ვიყავ და ლაზი
გაბოროტებული მეზობელი, კეთილი რიტმითა და მძაფრი ენობრივი ექს- ვიქნები” გაიცნო იგი ქართველმა მკითხველმა და მისი სასი-
აზრობრივად, ფრაზა – დახვეწილი და ბებერი ნათლია... მწერალი ამითაც პრესიით, რაც ესოდენ ხელშესახებს
მკაცრად ეკონომიური, სადაც ნაცვალ- ამოვნო სტილით დაწერილი ნაწარმოებები დღემდე ხიბლავს
გვიჩვენებს, რომ საზოგადოების დამო- ხდის მწერლის განუმეორებელ თვით-
სახელებსაც კი დიდი მომჭირნეობით კიდებულებაც არ არის ერთგვაროვანი მყოფად ინდივიდუალურ მხატვრულ ქართველ მკითხველს.
და მხოლოდ აუცილებლობის შემთხვე- და თითოეული მათგანი თავისი თვალ- სტილს.
ვაში იყენებს: თახედვით განსჯის ამ ტრაგედიას; ზო-
გაზეთ „ლიტერატურული მესხეთის” ელექტრონული ვერსია შეგიძლიათ იხილოთ შემდეგ მისამართზე: www.scri.co; fcoo: ლიტერატურული მესხეთი

ფიზიკური პირი ავთანდილ ბერიძე განცხადება


დამფუძნებლები: ლიტერატურულ კონკურსში
სსიპ სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი მონაწილეებმა საკონკურსოდ
უნდა გამოაგზავნოს არაუმე-
ტეს ხუთი გამოუქვეყნებელი
ლექსი ნაბეჭდი ფორმით.

კომპიუტერული
უზრუნველყოფა
მერაბ ბერიძე, 5
ირმა ჯიშკარიანის
საბურთალოს 43ა lit.meskheti@gmail.com
ტელ: 2–93–27–66 lit–meskheti@yahoo.com