You are on page 1of 1

Τα μεταφορικά επίθετα

Το πιο χρησιμοποημένο σχήμα λόγου στην ποίηση του Κάλβου είναι η μεταφορά.
Ο ποιητής προσπαθεί να δώσει στα πράγματα έναν μεγαλοπρεπή χαρακτήρα, για
παράδειγμα σχετικά με τον ουρανό, την αιωνιότητα, το χρυσάφι ή με την φωτιά. Ο
ουρανός πάντα δείχνει την μεγαλοσύνη στα καλβικά ποήματα και συναντείται πολύ
σιχνά. Και η αιωνιότητα δείχνει την μεγαλοσύνη στον Κάλβο, αλλά τονίζεται η
αθανασία. Το χρυσάφι παριστάνει την αξία και η φωτιά έχει την δύναμη. Αυτά είναι τα
πιο χρησιμοποιημένα επίθετα με τα οποία σχηματίζει τις μεταφορικές δομές στα έπη του.
Όπως επισημάνθηκε προηγουμένως, τα πιο χρησιμοποιημένα μεταφορικά επίθετα
σχετίζονται με τον ουρανό. Στην πρώτη ωδή ονομάζει τις ομορφιές της Ελλάδας τὰ
οὐράνια ῥόδα/ με΄ τὸ ἀμαυρότατον/ πέπλον σκεπάζῃ ἡ νύκτα (Ι, 21-23), όπου η νύκτα
είναι επίσης σε μεταφορική σημασία της τουρκοκρατίας. Ο ήλιος που δίνει τους καρπούς
είναι Ἡ λαμπὰς ἡ αἰώνιος (Ι,96). Η φύση ονομάζεται τὸ οὐράνιον βλέμμα που
ἐφανέρωσε/ μνήματα μύρια (IV, 33-35). Οι μούσες ονομάζονται τὰ αἰθέρια νεῦρα οι
οποίες μένουν στον ουρανό και η μουσική τους υψώνεται ἕως τὸν οὐράνιον κῆπον τῶν
Πιερίδων (V, 14-15). Σε άλλο μέρος οὐράνιος σημαίνει πλατύς˙ Οὕτω εἰς τὸν χάος
ἀμέτρητον/ τῶν οὐρανίων ἐρήμων (X, 6-7), δηλαδή η ερημιά από που ήρθαν οι
Οθομανοί εισβολείς στην Ελλάδα. Η μοίρα στην δέκατη ωδή είναι ουράνια για τον
Κάλβο, γιατί οδηγεί στη νίκη˙ Ὦ ἐπουράνιος χεῖρα!/ σὲ βλέπω κυβερνοῦσαν/ τὰ τρομερὰ
πηδάλια (X, 166-168). Στην επόμενη ωδή μιλάει για τον «δρόμο» του ηλίου˙ Χθὲς/ τὸν
οὐράνιον ἔτρεχε/ δρόμον ὁ ἥλιος˙ χύνων/ τὰς πλέον λαμπρὰς ἀκτῖνας (XI, 46-48). Μετά
τον πόλεμο με τους εχθρούς, στη δέκατη πέμπτη ωδή, αρχίζει να φαίνονται τα άστρα καὶ
οἱ καθαροὶ λευκαίνονται/ αἰθέριοι κάμποι (XV, 129-130), δηλαδή ο ουράνιος θόλος. Η
αιωνιότητα είναι παρούσα σε κάθε βημα στις ωδές και θα παρουσιάσω μερικά
παραδείγματα στα οποία έχουν αιώνια ιδιοποίηση πράγματα που διαλύονται στο
πέρασμα του χρόνου˙ Στέφανον αἰώνιον/ κλάδων ἀφθάρτων (XΙ, 81-82), ή πρόκειται για
αισθήματα που συνδιαζονται με υλικά πράγματα σε μεταφορική σημασία˙ Ἔρωτα τρέξε,
ἐξάπλωσον/ αἰώνια τὰ πτερά σου (XII, 37-38). Οι μούσες ονομάζονται αἰώνιαι μέλισσαι
(V, 109). Παίρνουν το επίθετο που δείχνει την αιωνιότητα και τα ουσιαστικά που
ονομάζουν αφηρημένα πράγματα, όπως είναι το λόγος και πρόκειται για τον λόγο που
δίνει ζωή, που έχει ρόλο πηγής γι΄ αυτούς που χρειάζονται σοφία˙ σεῖς ἀπὸ τὸν
ἀθάνατον/ λόγον μόνον ἐτράφητε,/ ἐσεῖς ὦ ἀνδρεῖοι (VII, 68-70). Μέσα από το επίθετο
χρυσός ο Κάλβος δίνει μεγάλη αξία στις λέξεις με τις οποίες συνδιάζει. Για τους Έλληνες
από τον δέκατο ένατο αιώνα η ελπίδα ήταν η μόνιμη κατάκτηση που είχαν, γι΄ αυτό ο
Ζακύνθιος λέει τὰς χρυσᾶς ἐλπίδας/... ἔχυσε (IV, 28-29). Το όργανο των μουσών έχει
μεγάλη αξία για τον Κάλβο, γιατί είναι το όργανο που οι μούσες παίζουν τα
ανδραγθήματα των Ελλήνων˙ ὦ χρυςὸν δῶρον.../ τὰς χορδὰς ἂς ἀλλάξωμεν/ ἰώνιος λύρα
(V, 2,4-5). Τα ομηρικά ποιήματα παίρνουν αυτό το επίθετο˙Αὐτοῦ, τὰ χρυςᾶ ἔπη/
ἐμψύχωνες ἐκείνου,/ δι΄ οὗ τὰ νέφη ἐσχίσθησαν (ΧΙΩ, 41-43). H φωτιά είναι και το
σύμβολο της εξολόθρευσης και ο ποιητής χρησιμοποιεί το επίθετο με αυτήν τη σημασία˙
Ὄχι φῶς καὶ χαρὰν,/ ἀμὴ φλογώδεις ἄκανθας/ βρέχει δι΄ αὐτοὺς ὁ ἥλιος (VI, 101-103).
Σε άλλο μέρος απεικονίζει πώς μίαν σπίθα˙/ πλησιάζει˙ μεγαλόνεται˙/ ὡσὰν κύκλος
ἀμέτρητος/ ὡς πέλαγος φλογῶδες (XVII, 21-24). Άλλα μεταφορικά επίθετα πιο σπάνια
στον Κάλβο είναι˙ ἀνθηρὸν τὸ στῆθός σου (XIV, 51), δηλαδή ο πλούτος της Σάμου.
Ο Κάλβος επιτυγχάνει να δώσει στην ποίησή του μέσα απ΄ αυτό το σχημα λόγου