You are on page 1of 5
Het lerarentekort: in de media gonst het ervan. Een greep uit de headlines: 'Topvrouw Merel
Het lerarentekort: in de media gonst het ervan. Een greep uit de
headlines: 'Topvrouw Merel vanVroonhoven stopt oin.voor de
klas te gaan in het speciaal onderwijs', 'Scholen waarvan meer
dan 3/4 van de leerlingen een niet-westerse achtergrond heeft,
vinden extra lastig nieuwe leraren', 'Haarlemse school heft
groep 7 op wegens lerarentekort' en 'Amsterdamse basisscholen
doen proefinet inzet vluchtelingen tegen lerarentekort*.
ok De Staatvan het Onderwijs 2019, het rapport
vandeonderwijsinspectie,wijdteenflink stuk
aanhettekort. Daaruitblijkt - als hetgaatom
standvastigvoordeklasblijven.Volgenshetrapportzien
zij 'expertise verdwijnen, deprofessionalisering terug-
lopenendeonderwijsvernieuwingstokken'.
het primair onderwijs - dat er vooral
geen invallers te
krijgen zijn. Verder is het tekort ongelijk verdeeld: vooral
de Randstad heeft eronder te lijden. Scholen geven aan
dat leraren vooral wegtrekken vanuit de stad richting de
HoogleraarEconomischetheorieen EconomischBeleid
aandeRadboudUniversiteit,Esther-MirjamSent,pleitte
pasnogvooreenmannenquotumin zowelhet onderwijs
randgemeenten,omdatdaar'eenmakkelijkeredoelgroep'
alsdezorg.Vanwegedebewezenbetereprestatiesvan
is. Ander probleem is dat als er sollicitanten zijn, er
weiniggeschiktekandidatentussen zitten. Daardooris de
taak- enwerkbelasting zwaarder voor deleraren diewel
gemengde teams. En omdat het beroep danweer stijgt in
aanzien."Beroepenwaarinvan oudshermannen domi-
neerden en nu vooral vrouwen, hebben minder aanzien
gekregen",legtzeuit. "Maardatisnietalleenhetpro-
bleem;erisinhetonderwijsteweinigaandachtvoorhet
primaireproces. Deverantwoordingsdrukis exorbitant.
Daarbijisdewerkdrukhoog.Erisweinigluchtin het
systeem en daarmee weinig ruimte om toekomstgericht
eninnovatieftekunnenzijn."
EEN LINTJE
Hans Bolte (48) is het met haar eens. Hij heeft ruime
ervaringalsleerkrachtenistegenwoordigalleennogals
zzp'er inzetbaar. Naar eigen zeggenis hij 'het onderwijs
uitgegroeid'. Hij startte een eigen praktijk op in Nijverdal
Esther- Mirjam
- 'Puur Therapie en coaching' - voor holistische begelei-
dingvankinderen,jongerenenvolwassenen.Hans:"De
tekst Floortje Dekkers
tekst
Floortje
Dekkers
is exor zwaarstevind; daarwordtop allegebiedenhetmeestvan je gevraagd.Daarisje rol alsleerkrachthetmeestactief,
is exor
zwaarstevind; daarwordtop allegebiedenhetmeestvan
je gevraagd.Daarisje rol alsleerkrachthetmeestactief,
benjebelangenbehoedervan allerlei partijen, moetje
voile lesprogramma's draaien, kinderen nogveel envaak
bij dehandnemen,problemenhethoofdbiedenwaarvan
zein het hoger onderwijs zeggen 'Dat isje eigenverant-
woordelijkheid',uitjes organiserenen regelen, ouderste
woordstaan,veel meerin verbindingstaanmet oudersen
gazomaardoor."
Maaike van Aalst (45) staat als herintreder net weer voor
vraagwaaromeenkinddoetzoalshetdoet, is me steeds
meergaanboeien.In hethuidigeonderwijsis erveelte
weinigmogelijkheidom daarmeebezigte zijn, hoeweler
positieveontwikkelingzichtbaaris. Lerarenmoetenveel
meervertrouwenkrijgen;zij zijnnotabenedeexperts.
Daarbijmoet debeloningvoorwatzedoenechtomhoog.
Demeestenvanhenmogenwatmij betrefteenlintje
krijgen. Watik zie,is datveel mannelijkeleerkrachten de
stapnaarmbo,vmboofhogeronderwijsmaken,omdat
daardewerkdrukeenstuklagerligt. Bovendiengeldt,
kort gezegd,hoehogerje komtin hetonderwijs,hoeho-
gerdevergoeding.Terwijlik hetbasisonderwijsveruithet
deklas. Eerstvoorgroep4 ennuvoorgroep6, tervervan-
gingvan iemandmetveriof, in Apeldoorn. Het salarisen
dewerkdrukwarenvoorhaargeenredenomhetniette
doen. "Ikwaszwangertoenik in 1998depaboafrondde.
In Barneveldstondik alvoorgroep8 voordatik mijn
diplomahad.Vervolgenskreegik driekinderenin vier
jaarenwerdhetmete drukallemaal.Maarik hebaltijd
gezegddatik zouterugkerenvoordeIdas." In detussen-
liggendetijd zatzezekerniet stil; zehielphaarbroerom
zijninternetbedrijfuit te bouwen.Inmiddelsis datvan
tweenaartachtigmedewerkersgegroeid.Maaikebesloot
schoolweeropte zoeken.Zestarttemethetherintreders-
trajectvandeUtrechtseMarnbcAcademieenpaktehaar
'oude' baan weer op.
13
zoeken.Zestarttemethetherintreders- trajectvandeUtrechtseMarnbcAcademieenpaktehaar 'oude' baan weer op. 13
Haar eerste indruk is dat er meer moet, alles veel meer digitaal is geworden en
Haar eerste indruk is dat er meer moet, alles veel meer
digitaal is geworden en erveel meer kinderen in deMas
zitten die een andere aanpakbehoeven in het kadervan
passendonderwijs.
Maaike: "Ik ben geen 'groentje' meer dat net komt kijken
in het werkveld. Ik weet wat ik aan mezelfheb, die
onzekerheiddieje rechtuit schoolnoghebt,isbij mij
verdwenen.Natuurlijkvoel ik dewerkdrukenja, ik lever
salarisin ten opzichtevanhetbedrijfsleven.Maarik help
kinderensteedseenstapverderin hungroeinaarvolwas-
senheid.Ik haalmijn werklusten -plezierdaaruit.Ik mag
eenbijdrageleverenaanhun ontwikkeling;bendaarelke
dagmeebezig.Alsje daargeenhartvoorhebt,moetje het
onderwijsnietingaan.Ik begrijphetcommentaarophet
salarisoverigenswel. Ik kanmevoorstellen dater mensen
zijn diehetnietokevindendatzena achtjaarwerkenhun
maximaleinkomenbereikenen daardannogtwintigof
dertigjaarmeeverdermoeten."
ACHTERHAALD SYSTEEM?
Het aanzienendeaantrekkelijkheidvanhetlerarenbe-
staanmoetomhoog.Hanszietallerlei aanleidingenenop-
lossingenhiervoor,maardiezijn eigenlijkterugte voeren
op eengrote, gemenedeler:hetsysteemis nietpassend
meer. "Hetsysteemis nogalachterhaald.Waarommoet
iedereen kunnen rekenen? Waarom leren we niet dat we
voorveranderingvanhethelesysteemis primairruimte
nodig.ledereendieik eroverspreekwilwelanders,of
vindtdathetandersmoet, maardaarblijft hetbij. Dat
roeptdevraagop ofwij hetsysteemhebbenofdathet
systeemonsheeft."
Maaikezegthierover:"Vroegerbepaaldedeschooldirec-
teur, diestandnogmetbeidebenenin deschoolpraktijk.
Nu is dat vaak een clusterdirecteur of iemand die letterlijk
e
enfiguurlijkverdervandeschoolafstaat.Hetgaatin het
onderwijsbijnaaltijdomvrij loggeorganisaties,mettrage
communicatieen (te) veellagentussenwiebesluiten
neemtenwiediedaadwerkelijkelkedaguitvoert. Ik laat
me daar liever niet door afleiden en richt me daarom zo-
elkaarnodighebbeneniedereenzijn eigenspecialiteit
heeft? Als een kind niet helemaal meekomt met een vak,
veelmogelijkopwaarhetom draait;mijn Mas,op dekin-
deren.Aanderestveranderik voormijn gevoelgewoon
volgter eenhandelingsplan.Bedoeldomte helpen, maar
je zegteigenlijktegeneenkind: 'Jij bentnietgoedzoalsje
bent, daargaanweietsaandoen'.Grasgroeitnietharder
alsje eraangaattrekken, erisbijnageenrust enruimte
voorontwikkeling.Ik sluit me aanbij Esther-Mirjam,
niet veel. Dat werkt echt wel anders dan het bedrijfsleven
weet ik inmiddels."
DERANDSTADALSUITDAGING
Marloes Tolman (29) is en meester in de rechten en
staatalsjufvoor deklas.Als zogenaamdezij-instromer
verruildezehaarwerkbij degemeenteAmsterdam,
veelal op het gebied vanjeugd, voor een baan als lerares.
Kinderenhebbenaltijdhaarinteressegehad.Ooktijdens
haarstudiealverdieptezezichin kinderrechtenwerkte
zevoordeKinderrechtswinkel.Haarwerkgeverboodhaar
alle medewerkingtoenzedeoverstapnaarhetonderwijs
wilde maken. Inmiddels staat ze voor groep 7 van OBS De
Krijtmolenin Amsterdam-Noord.Eendagperweekgaat
zenaardepaboop deHogeschoolvanAmsterdam.
14 Maaike
"Ikhebergeensecondespijtvan. Hetsalaris,dewerk-
druk, deverantwoordelijkheid;ik hebheter graagvoor
over.Voorheenwasik vooralbezigachterdecomputer
Hetsalaris,dewerk- druk, deverantwoordelijkheid;ik hebheter graagvoor over.Voorheenwasik vooralbezigachterdecomputer
an sic/;vondik hartstikkeleuk, maaralleseromheen nammijn plezierweg.Netalsdehalsstarrigheidvanhet systeem,waarik me
an sic/;vondik hartstikkeleuk, maaralleseromheen
nammijn plezierweg.Netalsdehalsstarrigheidvanhet
systeem,waarik me uiteindelijknietmeerin konvinden.
Daarnaastis ernogeenprobleem, datgeldtvoorhethele
onderwijs: het sluit niet aanbij wat de maatschappij later
vanjongerenvraagt. Denkbijvoorbeeldaanaandacht
voor de (sociale) vaardigheden dievanveel groter belang
zijn danvroeger. In mijn praktijk komen veeljongvol-
wassenentussende25enssjaarmetburn-outklachten.
Vaakzijn zeintelligentgenoeg,maarwetenzezichin
dedynamiekvanhetwerkzameleven niet staandete
houden."
EFFEN MET PAD VOOR ANDERE INSTROOM
Dushet systeem moet anders en de aanvliegroutes
moeten uitgebreid warden. Nieuwelingen brengen
andereideeenmee,zetdedeurdaarvooropen.Endan
met stukkentypen,bellenenmailen.Nuzijn er elkekeer
26 kinderen die iets van me verwachten en we] nu. In het
beginvondik datoverweldigendennogsteedsvindik het
intensief.Maardezebaanleeft, geweldig.Watstedelijke
problematiekbetreft: DeKrijtmolenis eenmulticulturele
school,voormijjuist eenvoordeel. Deklasis eenmini-
maatschappij, waar alles voorbij komt. Neem de aanslag
vaneentijd geledenin Utrecht. Daarwarenmijn leerlin-
niet op eenklein kiertje. Marloes: "Het onderwijs moet
profiteren van zij-instromers. Zij brengen wat anders
gen erg van onder de indruk. Ik schuif dan even alles aan
meedeschoolin. Eencollega-studentvanmijheefthet
dekant; datis op dat moment belangrijker
dan rekenles.
Kinderen voelden zich onveilig. Sommigen hadden het
idee dat zeer zelfop werden aangekeken, vanwege hun
uiterlijk ofhun geloof. Voor mij doet dit werk ertoe, zeker
op dat soort momenten. Dat is me veel meer waard dan
salarisofwerkgemak."
conservatoriumgedaanen zijbiedtapartemuziekkennis.
Zelfzou ik graag, alsik debasis meer onder deknie heb,
kinderen laten nadenken over hun eigenbuurt. Over hoe
zezichals burger kunnen ontwikkelen, gesprekken over
democraticvoeren, debatterenendiscussierenin deklas.
In groep 7 kan dathartstikke goeden het helpt leerlin-
gen om meningen te vormen en de wereld om hen heen
VERBREED DE HORIZON
betertebegrijpen.Sowiesovindik datereenmisvatting
MarloesenMaaikezijn eenvoorbeeldvanwathoogleraar
Esther-MirjamSentroemt: "Weescreatiefenzienietal-
leen depabo-uitstroom alsje potentieel. Kijk naar andere
bestaatoverhetleraarschap.Ergaateenheleprofessio-
nelewereldachterschuil,diegaatoverdeontwikkeling
constructies. Laat verschillende mensen van verschillende
vakgebieden eenbaanvervullen, haal mensen uit andere
branches die in deeltijd willen lesgeven. Datgebeurt in
het voortgezet onderwijs ook. Trek wellicht samen op
met dezorg. Denkmaar aanhet beroep van huisarts; ook
dat boet in aanpopulariteit en ook daar ontstaan nu in
verschillende regio's tekorten. Verbreed die horizon, denk
ruimerenwerksamenaanoplossingendiezichmisschien
buiten voor dehandliggend gebiedbevinden."
van kinderen, over dewerking van hersenen. Datis veel
intellectueel uitdagender dan het plaatje datveel mensen
erbij hebben."
Hansvult aan: Detijd dathoger onderwijs ofvervolgon-
derwijsmeervoorsteldeofintensieverwasvoor eenleraar
danwerkenin hetbasisonderwijs,is echtvoorbij. Maarde
salarismodellenzijnnogsteedsweldaaropgebaseerd.Als
Hans beaamt dit. "Wezullen oude dingen moeten losla-
ten. Bijvoorbeeld in thema's gaanwerken, combinaties
maken van vakken, andere leermethoden gebruiken en
daarbij meer inspelen op creatieftalent (kijk bijvoorbeeld
eens naar dewebsite van VierKeerWijzer). Het lesgeven
datmeergelijkwordtgetrokken, zaldathet aanzienvan
debasisschoolleerkracht zeker recht (en goed) doen. Dat
er nu eentekort is, is heel logisch: daarwaarje het hardst
moetwerken,krijgje hetminstbetaald.Endeoverheid
stimuleertooknogeensdatje alsleerkrachtopleidingen
volgt, waarmeeje vervolgens het basisonderwijs verlaat
om het'hogerop'te zoeken.Datgeefttochwelte
denken
"
15
GEEF MET ONDERWUS WAT HET VERDIENT ZowelMarloesalsMaaikegevenaandathethardwerken is, datzevoorlopignogheelblij
GEEF MET ONDERWUS WAT HET VERDIENT
ZowelMarloesalsMaaikegevenaandathethardwerken
is, datzevoorlopignogheelblij zijnmethun duo-partners
als'reddingsboei',datje nooitgemakkelijkevenkuntver-
slappenop eendag,datje thuis nogbestveelwerkhebten
datje veeltakenin weiniguren moet'proppen'.Tochzijn
ze allebei erg enthousiast, werken ze vanuit hun hart en
makenzevastberadenplannenvoorhunklassenenbou-
wen gestaag aan hun schoolcarrieres. Zoals zovelen, die
aljarenvoordeklasstaan.Hetbestaatnietdatzij datals
enigenhebben.Hetbestaatnietdatergeenmannenzijn
dieeenvoorbeeldwillen zijn. Diehunsalarisonderhan-
delingstactiekenwillenloslatenophetonderwijsen des-
noodsdaarmeedanmaardewegbereidenvooranderen.
WatMarloesnogaangeeft,is dat'afwijkende'opleidings-
eninstroomtrajecten omhetonderwijsin te gaan,uitno-
digendmoetenzijn. Zelfhadzegelukkigeenwelwillende
werkgever,waarbijzeonbetaaldverlofmochtopnemen
om dezesbenodigdeassessmentwekendoorte komen.
EnMaaikehadhetwerkin hetbedrijfvanhaarbroernog
'achterdehand'."Maar",zegtMarloes, Jekunt nietvan
mensenverwachtendatzehun oudebaanal opzeggen
om zo'ntrajectin te gaan,alszevervolgensnogte horen
kunnenkrijgendatzenietverdermogen.Ik begrijpdat
er eendrempelopgeworpenwordt,wantvacaturesin het
Het bestaat niet dat we en masse kinderen 'afleveren' die
nietzijn opgewassentegenonzemaatschappij.Wegkijken,
pappenennathouden,rapportenschrijvenoverdeproble-
men, achterafdoekjesvoorhetbloedenbieden;keerhet
om. Kijkhettekortin deogen,roemenbeloondemensen
diehetondenvijsnogelkedagbevolkenmet eeninzet
waar we trots op moeten zijn en help elke pionier met
potentiestevigin hetzadel.Daarmeekrijgthetbasison-
derwijshet aanziendathetverdient. Deextralerarendie
hetverdient. Ennogbelangrijker:onzekinderenkrijgen
daarmeehetonderwijsdatzeverdienen.
onderwijsmoetenopgevuldwardendoorgoedeleerkrach-
ten. Maardieinvesteringin tijd engelddieeeninleidend
trajectkost, moetenmensenwelwillenenkunnenop-
hoesten. Ik pleit dusvoor eenvoortraject watpraktischen
financieelhaalbaarmoetzijn, andersstootje eendee]van
hetpotentieelbij voorbaatal af;doodzonde."
MEERWETEN
www.marnixacademie.nl
www.puurtherapie. nl
www.rijksoverheid.nl/werken-in-het-onderwijs
www.vierkeerwijzer.nl
www.emsent. nl
& euker Doorgroeien tot watik I leren' Het onaerwijs staat voor grate uitdagingen. Er is
&
euker
Doorgroeien tot
watik
I leren'
Het onaerwijs staat voor grate uitdagingen. Er is behoefte aan leraren die
kunnen omgaan met nieuweontwikkelingen en complexe aituaties. Aan
professionalsdie binnen een school het voortouw nemen om veranderingen
te realiseren. Leraren met passie voor het ontlokken van talenten bij
'Dezemasterpast helemaal bij mijn
praktijksituatie. Ik miste fete. Al vijfendertig
jaar doe ik sommige kinderen te tort, dacht
klas, met een waarderende kijk op verschillen tussen
ik soms. Ik ben best een leuke juf hoor, daar
niet van, maar ik vond mijn lessen soms best
saa/. Ikwil graag ieder kind de kans geven
het basisonderwijs, in het voortgezet onderwijs als in het
zich optimaal te ontwikkelen. En hun talenten
beroepsonderwijs
op tot talent expert.
te ontdekken en uit te buiten. Nu kijk ik meer
naarhet hele kind en breng dat automatisch
instrument, talenten
over op mijn klas en soms op mijn collega's.'
Spreekt dit je aan?
Metdje aan voor een van de proefcoHegasvia:
M. Ed. Master Talentontwikkeling
& Diversiteit
Hanzehogeschool
your talent.
Groningen
the world.
16
Unucnity at Applied ycience--
Deze master is onderdeel van het speerpunt
Healthy Ageing