You are on page 1of 13

GDSS

(Seminarski rad)

Student: Mentor:
Srđan Raljić Doc. dr Gordana Radić

Banja Luka, maj 2019. godine


Seminarski rad

SADRŽAJ

1. UVOD............................................................................................................................................3

2. INFORMACIONI SISTEMI ZA PODRŠKU ODLUČIVANJU.....................................................4

2.1. Sistem za podršku odlučivanju (ili DSS)....................................................................................5

2.2. Ekspertni sistemi........................................................................................................................6

3. OSNOVNE KOMPONENTE SISTEMA ZA PODRŠKU ODLUČIVANJU..................................8

4. SISTEMI ZA PODRŠKU SARADNJI I GRUPNOM ODLUČIVANJU........................................9

4.1. Sistemi za indirektnu podršku grupnog odlučivanja...................................................................9

5. INTEGRISANI ALATI ZA PODRŠKU GRUPNOM ODLUČIVANJU.......................................11

5.1. Sistemi za direktnu podršku grupnog odlučivanja....................................................................11

6. ZAKLJUČAK..............................................................................................................................12

7. LITERATURA.............................................................................................................................13

2
Seminarski rad

1. UVOD

Informacija zapravo predstavlja jedan vid rezultata obrade, ili manipulacije, kao i
organizovanja nekih određenih podataka na način koji dodaje znanje samom njenom
primaocu. Drugačije rečeno, to je zapravo kontekst u kojem su uzeti svi podaci.
Informacija kao jedan koncept ima veći broj različitih značenja, od svakodnevnih pa
sve do onog samog tehničkog upotrebljavanja. Uopšteno gledano, koncept informacije usko
se poveže uz konotacije ograničenja i komunikacije, zatim upravljanja, podataka kao i
određenih oblika, kao i instrukcija, znanja, zatim različitih značenja, određenog mentalnoga
sklopa, nekih uzroka, opažanja ili predstavljanja.
Mnogo ljudi govori zapravo o informacionome dobu kao o nekom uvodu za doba
nekih novijih saznanja ili društvo znanja, recimo informacionom društvu, zatim informacionoj
tehnologiji pa iako su informatika, zatim nauka o informacijama, kao i računarstvo često u
samom centru pažnje, sama ona riječ „informacija“ često se koristi bez obraćanja
odgovarajuće pažnje na različita i drugačija značenja koje je poprimila.
Sa samim pojmom date informacije susrećemo se u okviru nekih možda
najraznovrsnijih situacija, od upotrebe u svakodnevnom životu pa sve do one upotrebe unutar
specijalizovanih naučnih područja ili područja istraživanja. Ona predstavlja jedno osnovno
obilježje kada je u pitanju dato infromaciono doba, informacione nauke, kao i pojedine
tehnologije i kao društvo.

3
Seminarski rad

2. INFORMACIONI SISTEMI ZA PODRŠKU ODLUČIVANJU

Upravljački informacioni sistemi (ili na engl. Management Information Systems -


skraćenica MIS) služe samom menadžmentu snabdijevajući ga na takav jedan način
djelimično agregisanim kao i sa kategorizovanim dobijenim iz transakcionoga dijela samog
informacionog sistema i nešto manje iz pretraživanja samog okruženja neke organizacije.
Parker nam naime ističe to da su najznačajnije osobine unutar samog MIS-a sadržane
u sljedećim navođenjima kao što su to sljedeća:
1. MIS podržava neke struktuisane kao i neke polustruktuisane poslovne odluke
koje se primarno donose na onim srednjim kao i nekim nižim menadžerskim
nivoima;
2. MIS nam osigurava i neke fiksne oblike primljenih informacija u onom
poznatom, odnosno unapred definisanom formatu;
3. MIS nam uglavnom pruža unificiran, obiman ali i detaljan izvještaj, koji
zahtjeva da svaki od nekih pojedinih korisnika samostalno pretražuje one
dijelove inforamcija koje su mu u tom datome trenutku zaista potrebne;
4. Upotreba samog ovog MIS-a upravo zahtijeva i neke formalne procedure upita
kao i pretrage, obično se skladište kao i procesuju neki interni poslovni podaci
neke određene ili date organizacije, a nešto manje podaci iz samoga okruženja;
5. Prvenstveni naglasak jeste upravo na određenim podacima iz prošlosti, a manje
je akcenat na onim podacima koji se odnose na budućnost.1

1
Zo. Milošević D. Bogdanović A. Stanković: Medicinska informatika, Predavanja

4
Seminarski rad

2.1.Sistem za podršku odlučivanju (ili DSS)

Sistem za podršku odlučivanju (ili na engl. Decision Support System - skraćenica


DSS) razvili su se upravo u datu svrhu uklanjanja jednoga od glavnih nedostataka upravo kod
MIS-a: orijentacije na pružanje određene konkretne podrške za rješavanje isključivo
struktuisanih problema kod procesa odlučivanja.
DSS jeste ustvai problemski orijentisan i mnogo je fleksibilniji, kada se poredi sa
konvencijonalnim oblikom samog MIS-a, koji slijedi procese koji su smješteni samo unutar
poslovne organizacije.
Prema Turban E. u literaturi, namjena DSS-a je samo malo dugačija, a ona se ogleda u
sljedećim stvarima kao što su:
a) DSS mora da obezbjeđuje različitu podršku u polu-struktuisanim kao i u
nestruktuisanim situacijama za neko odlučivanje, omogućavajući na takav
način računarske informacije kao i neka određena lična prosuđivanja;
b) Podrška mora da se obezbijedi i za one različite nivoe kada je u pitanju neko
upravljanje;
c) Podrška mora da se obezbijedi za pojedinca ali i za sve druge grupe;
d) DSS mora da obezbijedi samu podršku i unutar nekoliko međusobno zavisnih
i/ili možda nekih drugih sekvencijalnih odluka;
e) DSS mora da podržava sve one date faze u samom procesu odlučivanja;
f) DSS mora da podrži i neke od različitih procesa kao i stilove za donošenje
određenih odluka;
g) Sistem mora da bude vrlo adaptivan u toku datoga vremena;
h) Mora da bude jednostavan za svaku vrstu i vid korištenja;
i) DSS mora da nastoji da što više unaprijedi samu efektivnost kod odlučivanja,
kao i samu svoju efikasnost;
j) Donosilac neke odluke mora da ima potpunu kontrolu nad tim datim DSS-om
u toku svih koraka kod donošenja odluka;
k) DSS mora da omogućava i samo učenje;
l) DSS mora da bude lagan za date konstrukcije.

5
Seminarski rad

Primjena DSS može da bude u jednom od naredna 3 tipa a to su:


1. Specifičan DSS;
2. DSS generator;
3. DSS kod sredstava.
DSS su uvijek načinjeni od 3 komponente kao što su to:
1. Podsistemi za upravljanje sa određenim podacima;
2. Podsistemi za upravljanja sa određenim modelima (ili na engl. Model Base
Management System);
3. Komunikacioni (ili dijalog) podsistemi.2

2.2.Ekspertni sistemi

Područije samog ekspertnog sistema, ili na engl. Expert Systems - ili skraćeno ES,
predstavljaće samo jedan dobar dio širokog istraživačkog područija koje je poznato zapravo
kao vještačka inteligencija, ili na engl. Artificial Inteligence. ES dakle obuhvata date skupove
kod svih metoda kao i kod postupaka za pribavljanje, zatim za računarska predstavljanja kao i
skladištenja, zatim i samu upotrebu dovoljnog ljudskog znanja unutar rješavanja nekih malo
složenijih problemskih situacija.
Svaki ES građen jeste od najmanje 2 modela kao što su to:
1. Baze znanja (ili na engl. Knowledge Base-a);
2. Mehanizam za određeno zaključivanje (ili na engl. Inference Engine-a).
Pored njih, ES najčešće prate i neke od komponenti poput:
1. Datoga podsistema za objašnjavanja (ili na engl. Explanation Facility-a);
2. Datoga podsistema za prikupljanja znanja (ili na engl. Knowldge Acquisition
Subsystem-a);
3. Korisničkog interfejsa ili nekog podsistema za vođenje određenog dijaloga (ili
na engl. User Interface-a).
Glavne osobine ES su poput sljedećih navedenih:
a) Integracija sopstvenog znanja - ES integriše svako ono znanje koje potiče od
potencijalno velikog broja ljudi ili stručnjaka na samo 1 mjestu u isto vrijeme;
b) Povećavanja dostupnosti - ES može da se iskoristi i na svim drugim
lokacijama, i to 24/7. Raspoloživi su uvijek i oni su bez bilo kakvih datih

2
Đ. Nadrljanski: Informatička pismenost i informatizacija obrazovanja, Informatologija, Beograd (2006)

6
Seminarski rad

ograničenja, što je posebno aktivno kod nedostataka eksperata za sva određena


područija određenih ljudskih aktivnosti.
c) Nivoa subjektivnosti - ES zadržava i zadate nivoe subjektivnosti koji je u njih
inicijalno zapravo i ugrađen, a dok su dati eksperti skloni ka određenim
varijacijama subjektivnosti u rasuđivanju, što može onda da dovede do
izvjesnih zabuna;
d) Smanjena cijena - ES je nezanemarivo jeftiniji od eksperata. Ljudi koji su
stručnjaci srazmjerno su dosta i rijetki, pa prema tome su i dosta skupi, dok se
ES lako reprodukuje u većem broju jednakih ili nekih drugačijih sličnih kopija;
e) Povećavanja pouzdanosti - ES ne čini i neke određene greške, ne umara se i
ne zaboravlja se tako nista.
f) Uslova za djelovanje - ES može da djeluje u nekim datim uslovima koji su za
čovjeka vrlo opasni;
g) Brzina reakcije - brzine reakcije na neke od novonastalih problema;
h) Tumačenja - opis do nekih datih detalja kako se došlo do nekog određenog
rješenja.3

3
Đ. Nadrljanski: Informatička pismenost i informatizacija obrazovanja, Informatologija, Beograd (2006)

7
Seminarski rad

3. OSNOVNE KOMPONENTE SISTEMA ZA PODRŠKU


ODLUČIVANJU

Sistemi za podršku prilikom bilo kakvog odlučivanja obezbjeđuju svim svojim


nosiocima datog odlučivanja kontrole nad samim podacima, pristupe ka nekim analitičkim
alatima kao i sposobnosti za konsultacije i interakcije sa ostalim nosiocima prilikom tog
odlučivanja. Sistemi za podrške prilikom odlučivanja namjenjeni su upravo za onaj rad u
preduzećima i povezani su upravo sa nekim velikim skladištima određenih podataka (ili na
engl. data warehouse) i imaju datu mogućnost da opslužuju veći broj nosioca za neko
odlučivanje. Osnovne komponente sistema za podršku prilikom odlučivanja, jesu poput
sljedećih:
1. Podsistema koji je zapravo namjenjen za upravljanje podacima;
2. Podsistema koji je zapravo namjenjen za upravljanje modelima;
3. Podsistema koji je zapravo namjenjen za upravljanje znanjima;
4. Podsistema kod korisničkog interfejs dijaloga.4

Ostali računarski
sistemi
Upravljanje Upravljanje
podacima modelima
Upravljanje
Podaci znanjem
Korisnički
interfejs

Korisnik

DSS

Slika 1: Struktura sistema za podršku prilikom nekog odlučivanja

4
D. Bečejski-Vujaklija: Upravljanje IT uslugama zasnovano na najboljoj praksi, (2007)

8
Seminarski rad

4. SISTEMI ZA PODRŠKU SARADNJI I GRUPNOM


ODLUČIVANJU

Softverski alati za grupni rad se vrlo često nazivaju engl. groupware. Sistemi za
podršku grupnom radu (ili na engl. group support systems, ili GSS) su računarski zasnovana
klasa tehnologije i metode, razvijenih za podršku grupnog rada i povećanje radne efikasnosti i
efektivnosti svih sastanaka.
Sistem za podršku kod grupnog odlučivanja (ili na engl. group decision support
system, GDSS) jeste kolekcija hardvera, ili softvera, ljudi ili procedura, uređena na pogodan
način, radi podrške ka grupnom odlučivanju5.
Podrška može da bude indirektna, kroz podršku samoj saradnji i komunikaciji grupa i
direktna podrška samom ovom procesu donošenja odluke.
Sistemi za podrške grupnom odlučivanju su poput:
1. Sistema za indirektnu podršku,
2. Integrisanih alata za podršku,
3. Sistema za direktnu podršku,
4. Sistema za podršku kreativnosti ili stvaranja ideja.

4.1. Sistemi za indirektnu podršku grupnog odlučivanja

Alati za grupni rad (ili na engl. groupware) mogu biti sinhroni, tako da se grupni rad
obavlja zapravo istovremeno, i asinhroni, tako da se grupni rad kod učesnika obavlja u
različito vrijeme.
1. Sinhroni alati za saradnju u zapravo realnom vremenu (ili na engl. real-time
collaboration tools, RTC), među koje spadaju i videokonferencijski sistemi (ili
različite komunikacije) ili Web konferencije (ili Internet/Web komunikacije).

5
D. Bečejski-Vujaklija: Upravljanje IT uslugama zasnovano na najboljoj praksi, (2007)

9
Seminarski rad

2. Asinhroni alati za podršku za asinhronim komunikacijama, na primjer e-mail


sistemi, ili SMS sistemi, online workspace sistemi (kao na primjer Microsoft
SharePoint), diskusione grupe ili blogovi.

10
Seminarski rad

5. INTEGRISANI ALATI ZA PODRŠKU GRUPNOM


ODLUČIVANJU

Integrisani alati za podršku grupnog odlučivanja su sistemi koji su dobijeni


integracijom više jednostavnijih softverskih alata u jedan jedinstven sistem (ili na engl.
groupware suites). Najpoznatiji sistemi su poput:
1. Lotus Notes/Domino-a,
2. MS NetMeeting/Live Meeting/SharePoint-a,
3. Groove Virtual Office-a,
4. WebEx Meeting Center-a.6

5.1. Sistemi za direktnu podršku grupnog odlučivanja

Interaktivni računarski zasnovani sistemi koji nam omogućavaju grupna rješavanja


poludjelimično struktuisanih i nestruktuisanih problema su:
1. Sistemi za podršku grupnog odlučivanja (ili GDSS), npr. sobe za elektronske
konferencije ili za odlučivanje;
2. Sistemi za podršku grupnog rada/saradnje;
3. Sistemi za elektronsku konferenciju ili odlučivanje (ili EMS).

6
D. Bečejski-Vujaklija: Upravljanje IT uslugama zasnovano na najboljoj praksi, (2007)

11
Seminarski rad

6. ZAKLJUČAK

Dakle, upravljački informacioni sistemi (ili na engl. Management Information Systems


- ili kraće MIS) služe zapravo samom menadžmentu tako što ga snabdijevaju sa djelimično
agregisanim i sa onim kategorizovanim dobijenim iz transakcionog dijela informacionih
sistema ali i nešto manje iz pretraživanja okruženja neke date organizacije.
Sam ES obuhvata i onaj skup metoda i postupaka koji se odnose na pribavljanje, zatim
na neka računarska predstavljanja ili skladištenje, te samu upotrebu ljudskoga znanja unutar
rješavanja nekih složenijih problemskih situacija.
Sistemi za podršku prilikom samog odlučivanja (ili na engl. Decision Support Systems
- kratko DSS) predstavljaju pomoć za određeno donošenje različitih strateških odluka unutar
date korporacije. DSS su kompleksni kompjuterski programi koji, dakle, na osnovu nekih od
ulaznih podataka iz same baze podataka, primjenom nekih različitih matematičkih modela,
mogu da predviđaju nekakvo ponašanje realnog sistema unutar svih budućih okolnosti.

12
Seminarski rad

7. LITERATURA

1. D.Bečejski-Vujaklija: Upravljanje IT uslugama koje je zasnovano na najboljoj


praksi, (2007g.)
2. Đ.Nadrljanski: Informatička pismenost ili informatizacija obrazovanja,
Informatologija, Beograd (2006g.)
3. P.Petrović, Antevski M.: Informaciona i komunikaciona tehnologija sa ljudskim
kapitalom, Zbornik radova Visoka hotelijerska škola, Beograd (2007g.)

4. N.Bajgorić: Menadžment informacijskih tehnologija (2010g.)

5. A.Veljović: Sistemi za podršku pri odlučivanju (2004g.)

6. Z.Lagumdžija: Menadžment informacionih sistema (2012g.)

13