You are on page 1of 16

125.

alea · 2019ko iraila · Doako alea · Hamargarren urtea · Harpidetzak: 944213031 telefonoan · Lege Gordailua: BI ‐ 0371 ‐ 08

Egungo inbertsiorik
Jarraitu ezazu
es.scribd.com­en ELKARRIZKETA

errentagarrienak
Europako egoera
ekonomikoa,
kolokan Jabi Luengo Errazkin
Hirukide Ikastetxeko irakaslea
Alemaniako ekonomiaren mo‐
teltzea gertatzen ari da, eta “Aldaketarako
horrek ondorioak ditu Euro‐ eta ikasteko prest
pako herrialde guztietan. Es‐ dauden pertsonak
tatistika Bulego Federalaren
(Destatis) behin‐behineko da‐
heztean dago
tuen arabera, Alemaniako gakoa”
BPGd %0,1 txikitu da aurten‐
go bigarren hiruhilekoan, le‐ 10-11. orrialdeak
henengokoarekin konparatu‐ Aurreztutako diruari ete‐ lortzean datza. Dirua on‐ aurreikuspenekin. Epe er‐
ta. kina ateratzeko modua da dasun higiezinetan inber‐ tainean etekinak lortzeko
Alemania Euskadiren hi‐ inbertitzea, hau da, dirua‐ titu daiteke etxe baten eros‐ helburuarekin negozio ba‐ GRAFIKOAK
rugarren merkataritza bazki‐ ren transakzio jakin ba‐ ketaren bidez, urte batzue‐ ten sorkuntzan inbertitu
dea da. 3. orrialdea tzuen bidez diru gehiago tan gehiago balioko duen daiteke. 8. orrialdea

Gizarte Segurantza zirkular


masiboak bidaltzen ari da
Gizarte Segurantzak enpresei eta autonomoei zirkular ma‐ EAEko Administrazio
siboak bidaltzeko kanpainari ekin dio, lanaldi partzialeko Publikoen defizita
kontratuak eguneratzeko. Gutun horietan, Gizarte Segu‐ BPGd-ren %1,5 izan
rantzak lanaldi partzialeko koefizienteak zalantzan jartzen zen 2017an
ditu. 4. orrialdea 6. orrialdea
2 2019ko iraila

ADITUAREN GORA BEHERA


IRITZIA
Langabeziak, abuztuan,
gora egin du berriro
Abuztuan, Euskal Autonomia Erkidegoko enplegu bu‐
legoetan uztailean baino 2.995 langabe gehiago daude
erregistratuta. Langabezia %2,65 igo da abuztuan, eta
116.000 langabetik gora daude guztira.
EAEn, abuztuan, 66.397 kontratu erregistratu ziren,
250.000 euskal langilek baino gehiagok hitzarmena eguneratu dute. aurreko hilean baino 26.261 gutxiago. Horietatik,
Erramun Osa 4.494 kontratu mugagabeak ziren, eta 61.903 aldi ba‐
tekoak.
Kazetaria Langileen %41ek baino gehiagok
Estatuko egoera
Belaunaldi ordezkapena hitzarmena berriztatu du
kolokan Nafarroan erregistratutako langabeziak %0,26ko
Lan‐baldintzak indarrean dituzten langileen ehunekoa %41,4ra igoera izan du abuztuan, eta guztira 31.083 langabe
Jaiotze‐tasaren jaitsiera au‐ iritsi da aurten, iaz baino hiru puntu gehiago, eta gehieneko daude.
kera gisa onbideratu behar‐ bolumena da 2014az geroztik. Kopuru absolutuetan, 250.000 Bestalde, Espainian, ia 55.400 langabe gehiago daude,
ko genuke, arazo moduan euskal langilek baino gehiagok hitzarmena eguneratuta dute, uztaileko datuekin konparatuta. Guztira, 3.065.804 lan‐
antzeman beharrean. Lehen‐ duela urtebete baino 30.000 behargin gehiagok. gabe daude Estatuan.
biziko aukera eskolako Aurrerapausoa 2018ko lehen seihilekoan izandako ne‐
umeen jaitsierak ekar deza‐ goziazio kolektiboaren gorakadaren ondorioa da, une ho‐
ke; izan ere, horrek, gauza rretan jarduketa honetara efektuak zabaltzen dituzten pi‐
berberak baliabide berbe‐ suzko hitzarmen ugari berritu baitziren.
rekin egin ordez, aniztasu‐ Kopuruak
nari beste era batera eran‐
tzuteko aukerak eskain di‐ Joan den ekainaren amaierako datuen arabera %41etik
tzake, emaitzak hobetuz, gi‐ gorakoa da baldintzak berriztatuta dituzten langileen bo‐
zartea ehuntzeko aukerak lumena, hau da, 250.000 beharginetik gora. 2018. urte
Abuztuan sinatutako kontratuetatik 4.494 mugagabeak
ugarituz eta lan‐munduko erdiko datuei erreparatuz, 220.000 euskal herritarrek ziren, eta 61.903 aldi batekoak.
beharrizanei era eraginga‐ baino gutxiagok zituzten beraien baldintzak eguneratuta.
rriagoan erantzutera bul‐
tzatuz. Gogotik aztertu be‐
harko genukeen beste kontu
bat honakoa da: adin batetik Komikia STAFF:
gorako pertsonen eskarmen‐ HARREMANETARAKO TELEFONOA: 94 421 30 31 Banaketa:
POSTA ELEKTRONIKOA: ekonomiarenkz@leizaola.eus
tua bidean ez galtzea. Ema‐ POSTA HELBIDEA: 612 Posta Kutxatila, 48080 Bilbo
ten du gazte belaunaldien EUSKARA ARDURADUNA: Labayru Ikastegia
EGILEA: Leizaola Fundazioa - Mediagune
ekarpenari egiten diogula
HARPIDETZAK: ekonomiarenkz@leizaola.eus
kasu, gure nagusien ekar‐ Aldizkari hau USOA LANTEGIAK eta EGUNON
POSTING ZERBITZU PROFESIONALAK banatu dute
penak jada ezer gutxirako
balio duelakoan. Komeni da Egin zaitez harpide!
gure nagusien eta belaunaldi Ekonomiaren KZ etxean hilero doan jaso nahi baduzu, bidal ezazu ondorengo
berrien ekarpena errail be‐ kupoia honako helbidera:
612 Posta Kutxatila. 48080 Bilbo,
rean jartzea, inor baztertu edo idatz ezazu ekonomiarenkz@leizaola.eus posta helbidera, zure izen‐
edota gutxietsi gabe, horrek deiturak, helbidea, telefonoa eta posta elektronikoa adieraziz.
ABIZENAK: _______________________________________________ IZENA:____________________
esperientzian ardazturiko HELBIDEA: ____________________________________________________________________________
gizarte hobea eraikitzen la‐ TELEFONOA: _______________________ E-MAILA: _____________________________________
HERRIA: ____________________________________________________ P.K: _____________________
gundu baitezake. blazquezcobo.blogspot.com

LAGUNTZAILEAK: ELKARLANEAN:

KULTURA ETA HIZKUNTZA POLITIKA SAILAK (HIZKUNTZA Ekintza honek Bizkaiko Foru
Aldundiaren Kultura Sailaren
POLITIKARAKO SAILBURUORDETZAK) DIRUZ LAGUNDUA laguntza jaso du.
2019ko iraila 3

ALBISTEAK

AHTko Gipuzkoako
ibilbidea, amaituta
Eusko Jaurlaritzak amaitu tiara sartzeko azken zatia eta
ditu Abiadura Handiko Tre‐ geltoki berria baino ez dira
naren (AHT) Gipuzkoako tar‐ falta. ETSk geltoki berria hil
tea eraikitzeko obrak. Espai‐ honetan lizitatu nahi du.
niako Gobernuko Sustapen
Aurrerapausoak ADIFen
Ministerioak Eusko Jaurlari‐
tzari esleitu zizkion gainegi‐ ADIF enpresak AHT‐aren
turazko lanok, eta Euskal Atxondo‐Abadiño tartearen
Trenbide Sarearen (ETS) pla‐ eraikuntza proiektua gau‐
taformak eraiki ditu. zatzeko kontratua esleitu
du. Onuraduna, 93,23 milioi Euskadik Alemaniarekin dituen eragiketek lotura estua dute automobilgintzarekin.
1.723 milioi euroko euroko (BEZ barne) eta 30

Europako egoera
inbertsioa hilabeteko exekuzio epea
izanik, Dragados eta Tecsa
Antzuolatik Ezkiora doan Eraikuntza Enpresaren ar‐

ekonomikoa, kolokan
zatiaren azken segmentua tean eratutako Aldi Baterako
amaitu ondoren, dagoeneko Enpresa Elkartea (ABEE)
erabilgarri daude Bergara eta izan da.
Hernani arteko bidea osatzen Bestalde, ADIFek Elorrio‐
duten 57 kilometroak eta 16 Elorrio trazatua eraikitzeko
tarteak. Eusko Jaurlaritzak proiektua egiteko lanak lizi‐ Alemaniako ekonomiaren mo‐ setan ere gertatzea. Euskadik Nahiz eta euskal indus‐
1.723 milioi euroko inbert‐ tatu ditu. Lizitazio kontra‐ teltzea gertatzen ari da, eta Alemaniarekin dituen eragi‐ trian epe laburrean afekzio
sioa egin du obra horiek gau‐ tuaren aurrekontuak ia 72 horrek ondorioak ditu Euro‐ ketek lotura estua dute auto‐ handirik ez espero, Europako
zatzeko. milioi euroko (BEZ barne) pako herrialde guztietan. Es‐ mobilgintzarekin, hots, Euro‐ inportatzaileen egoera gataz‐
Antzuola‐Ezkio bidea bu‐ eta 34 hilabeteko exekuzio tatistika Bulego Federalaren pak ezarritako diesel ibilgai‐ katsuak zenbait sektore gel‐
rututa, Astigarragatik Donos‐ epea du. (Destatis) behin‐behineko da‐ luen emisio arau berrien ara‐
tuen arabera, Alemaniako zoak zigortutako sektorea. BPGd %0,1 txikitu da
BPGd %0,1 txikitu da aurtengo
bigarren hiruhilekoan, lehe‐
Gerra komertziala aurtengo bigarren
nengokoarekin konparatuta. Ameriketako Estatu Batuen hiruhilekoan
Alemania Euskadiren hi‐ eta Txinaren arteko gerra ko‐ diarazi di‐tzake, hala nola si‐
rugarren merkataritza bazki‐ mertzialak industria alema‐ derurgia eta automobilgintza.
dea da, Espainiaren eta Fran‐ niarraren esportazioak gel‐ Mercedes‐Gasteizek, euskal
tziaren atzetik. Ondorioz, au‐ diarazi ditu. Erresuma Batuko fabrika nagusiak, produkzioa
rreikusi daiteke Europako he‐ BPGd bi hamarren jaitsi da, murrizten jarraitzen du, ibil‐
rrialde nagusietan dagoeneko Frantziako eta Italiako eko‐ gailuen merkatuaren nora‐
Dagoeneko erabilgarri daude Bergara eta Hernani arteko bidea osatzen errealitate bihurtu den ku‐ nomiak berdin jarraitzen bidearen ezjakintasunaren
duten 57 kilometroak. tsadura efektua euskal enpre‐ duen bitartean. ondorioz.
4 2019ko iraila

ALBISTEAK

Credeblug enpresak
%25eko hazkundea izango
du hurrengo urteetan
Credeblug Azpeitiko enpresak rekin eta urruneko sarbide
%25eko hazkundea izatea moduluekin.
espero du hurrengo bi ur‐
“Battery 2030+” ekimenak elkarlanean jarriko ditu Europako ikertzaile adituak. Etengabeko berrikuntza
teetan, bere produktu eta zer‐

Kotxeetarako bateria
bitzuak dibertsi"ikatzeko kon‐ Credeblugek altxatzeko eta
promisoari eutsita. manipulatzeko bere makine‐
Credeblugen zuzendari ria automatizatzeko linea be‐

elektrikoak egiteko Asier Susaetak adierazi due‐


nez, 2017‐2019 urteen artean,
rria sortu zuen iaz, I+G arloan
egin duen apustu sendoari

proiektua abian da Europan


garapen teknologikoak zama esker. Gainera, offshore mer‐
handiagoa duen fasea osatu katuetarako teknologien ga‐
rapenean jarraitzen du, eta
Katalogoaren karga merkatu horretarako tresna

Kotxe elektrikoen baterien‐ kongresuan parte hartu du zuekin dagoen aldea murriz‐
teknologikoa handituko du espezi"ikoa garatzeko proiek‐
tua abian jarri dute 2021. ur‐
tzako teknologia berri bat ga‐ Gasteizen. Bertan, Edströmek teko, esaterako, Estatu Batue‐ dute, eta, horrekin, 2020‐2021 teraino.
ratzeko apustua egin du Eu‐ ikerketa zienti"ikoa sustatze‐ kin eta Txinarekin. urteen artean, %25eko haz‐ Negozioaren etengabeko
ropak, eta Battery 2030+ iker‐ ko beharra azpimarratu du, Donostiako Cidetec zentro kundea izatea aurreikusten berrikuntza bereziki balora‐
keta proiektua sortu du. Eki‐ eta Europako automobilgin‐ teknologikoa Battery 2030+ dute, azken hirurtekoaren ba‐ tua izan da 2010. eta 2017.
menak elkarlanean jarriko tzaren industria katerako proiektuan parte hartzen ari tez besteko hazkundearekin urteetan lortutako IBJ sarie‐
ditu Europako ikertzaile adi‐ “teknologia disruptiboak” da, eta errendimendu handiko alderatuz, urteko %6‐%7. tan –mundu mailako maki‐
tuak, baita industria garran‐ lortzeko premia defendatu bateriak sortzen dihardu. “Ma‐ Hala, enpresak bere katalo‐ neria manipulatzeko fabri‐
tzitsuenak ere, baterien tek‐ du. Edströmek esan duenez, nufacturing&CellDesign” dei‐ goaren karga teknologikoa katzaile onena–, BestGrab ka‐
nologian eta zientzian aurre‐ Europak automobilgintza turiko saileko koordinazio la‐ handituko du automatizazioa‐ tegorian.
rapauso handiak lortzeko. elektrikoaren “etorkizuneko nak bere gain hartu ditu, eta,
bateria asmatu” behar du. zehazki, energia biltegiratzeko
“Etorkizuneko bateria Euskal panorama
formula eraginkor eta iraunkor
asmatu” beharra Gainera, Edströmek adierazi
berriak bilatzeko ikerkuntza
ekimenean murgilduta dago.
Battery 2030+ ikerketa duenez, Europako Batzordeak Planetak bizi dituen erron‐
proiektuko koordinatzaile na‐ Battery 2030+ ekimenaren ka jasangarriei erantzuna
gusia den Kristina Edströmek arduradunei garapen tekno‐ emateko, Cidetecek karbono
CIC EnergiGUNE euskal iker‐ logikoan azkar lan egiteko es‐ aztarna murriztuko duten ba‐
keta zentroak antolatutako katu die, beste herrialde bat‐ teriak garatzea du helburu. Kogenerazio energetikoaren sektoreak izan du hazkunde tasa handiena Credeblugen.

Gizarte Segurantza zirkular masiboak bidaltzen ari da


Gizarte Segurantzak enpresei okerrari aurre egitea du hel‐ tuko zaio, baita epez kanpo
eta autonomoei zirkular ma‐ buru. ordaintzeagatiko gainordaina,
siboak bidaltzeko kanpainari Beharginak egindako lan‐ interesak eta kostuak ere.
ekin dio, lanaldi partzialeko ordu errealak kontratuan erre‐
Lanaldiaren eguneroko
kontratuak eguneratzeko. Gu‐ gularizatuta biltzeko betebe‐ erregistroa
tun horietan, Gizarte Segu‐ harra azpimarratzen du zir‐
rantzak lanaldi partzialeko kularrak. Egoera ez erregu‐ Lanaldiaren eguneroko erre‐
koe"izienteak zalantzan jar‐ latzeak lan ikuskapena jaso‐ gistroa maiatzaren 12an sartu
tzen ditu, eta langile horiek tzea eta langile bakoitzeko zen indarrean, eta lanaldi par‐
ordu gehiagoko lanaldiak 6.250 eurora bitarteko zigorra tziala eta aparteko orduak
egiten dituztela ohartarazten ezartzeko arriskua dakar. Gai‐ kontrolatzeko betekizuna du.
du. Neurriak lanaldi partzia‐ nera, isun horri kotizatu gabe Neurria ez da diru‐bilketa, ezta
Lanaldiaren eguneroko erregistroak lanaldi partziala kontrolatzeko betekizuna du. leko kontratazioen erabilera geratu denaren % 100 gehi‐ zigor ekimenarekin egin ere.
2019ko iraila 5

EKINTZAILETASUNA

Songlive.es musikaren
Bookingeko online plataforma
Songlive.es Portugaleteko
bi gaztek merkaturatutako
DJ eta musikarien booking
plataforma da. Ekimenak
online booking eredu be‐
rritzailea proposatzen du,
eta musika‐industria tek‐
nologia berrietara molda‐
tzea du helburu.
Songlive.es plataforma‐
ren xede publikoa banda
eta DJ hasiberriak dira, baita
tamaina ertainekoak ere.
Atariaren bidez, musikariei

Plataformak espazio
berean batzen
ditu musikariak,
sustatzaileak eta zaleak
ikusgarritasuna ematea eta
Musika-industria teknologia berrietara moldatzea du xede.
horien kontratazioa susta‐
tzea bilatzen da. Hau da, ar‐ rrela, plataformatik atera desberdinak jorratzen di‐ ditu, argazkiak, bideoak, edo sustatzaileek, kontzer‐
tistek diru‐sarrera erregu‐ gabe, musikarien zuzeneko tuzten 200 bat artistak dau‐ egutegia eta kontzertu agen‐ tua entzun ondoren, kon‐
larrak izatea eta musikaren kontratazioa kudeatu dai‐ kate izena emanda. da ere gehituta. tratatutako banda eta DJa
munduan toki bat egitea teke, edozein ekitalditarako: Erregistratzea eta iraun‐ ebaluatu dezakete. Hortaz,
Parte hartzeko
lortu nahi da. kontzertuak, jaialdia, jai pri‐ kortasuna doakoak dira, eta musikariek zenbat eta ka‐
Sare sozialak espazio be‐ batuak, nightcluba, after‐ Musikari batek Songlive.es ez da ez iraunkortasun ez lifikazio hobeak jaso, or‐
rean batzen ditu musikari worka eta jai herrikoiak. plataforman parte hartu esklusibitate kontraturik si‐ duan eta aukera gehiago
berriak, managerrak, sus‐ Gustu guztietarako egina nahi badu, bere izena eta natu behar. izango dituzte berriro kon‐
tatzaileak eta zaleak. Ho‐ dago, izan ere, musika estilo deskribapena eman behar Azkenik, kontratatzaileek tratatuak izateko.
6 2019ko iraila

HILEKO GRAFIKOAK

EAEko industria jarduera %2,0 murriztu da uztailean


Eustatek kaleratu berri dituen datuen arabera, 2019ko uztailean %2,0 murriztu da
EAEko industria produkzioa lan‐egutegiko baldintza homogeneotan, 2018ko hilabete
berarekin konparatuta. 2019ko lehen zazpi hiletan %0,3ko gehikuntza izan du, 2018ko
aldi berarekin alderatuta.
2019ko uztaileko indizearen bilakaerak, 2018ko uztailekoaren aldean, emaitza ezber‐
dinak dakartza sektore industrial handietan. Energia %8,5 hazi da, baina Bitarteko On‐
dasunak %4,0 murriztu dira, Ekipoko Ondasunak %2,2 jaitsi dira eta Kontsumoko
Ondasunak, oro har, %3,5 gutxitu dira. Horien barnean, Iraunkorrak %8,0 jaitsi dira,
eta Ez‐iraunkorrak, %2,4.

Iturria: EUSTAT

Eraikuntzaren sektoreak %4,1eko igoera izan du 2019ko bigarren hiruhilekoan


Eustatek landutako datuen arabera, EAEn, eraikuntzak urte arteko %4,1eko igoera
nominala izan du 2019ko bigarren hiruhilekoan, lan‐egutegiko termino homoge‐
neoetan. Eraikuntzaren sektoreko igoeraren arrazoia bikoitza da; izan ere, eraikun‐
tzaren azpisektorea %4,4 igo da, baita obra zibilaren azpisektorea ere, %2,5eko
hazkundearekin.
Urteko bigarren hiruhilekoan, eraikuntzaren sektoreak %2,5 gora egin du, urteko lehen
hiruhilekoarekin konparatuta. 2019ko lehen seihilekoaren guztizkoari dagokionez,
Euskal Autonomia Erkidegoko eraikuntzaren sektorea %5,1 igo da iazko urtaldiarekin
alderatuta.

Iturria: EUSTAT

EAEn %5,8 gutxitu ziren jaiotzak 2018an


Eustaten arabera, EAEn 16.090 haur jaio ziren 2018an, aurreko urtean baino %5,8 gu‐
txiago. Ama espainiarren artean, jaitsiera %9,5ekoa izan da; aitzitik, ama atzerritarren
artean, jaiotzen kopurua %7,1 handitu da. Datuak lurraldeen arabera aztertuz gero, Ara‐
ban 2.683 ume jaio ziren, Bizkaian 7.940 eta Gipuzkoan 5.467.
Jaiotza‐tasa, mila biztanleko, 7,4koa izan zen. EAEn, tasa hori 0,4 puntu jaitsi da 2017ko
datuekin konparatuta, eta 2,5 puntu 2008koekin alderatuta. Gainera, ama izan diren ema‐
kume atzerritarren %39,7k 30 urte baino gutxiago zituen; ama izan diren espainiarren
artean, aldiz, % 12,2k. Orotara, 30 urte edo gehiago zituzten emakumeak jaiotza guztien
%80,8 dira.

Iturria: EUSTAT

EAEn, biztanleria okupatua %1,2 hazi da, 2019ko bigarren hiruhilekoan


Eustatek argitaratutako EAEko lan‐merkatuaren gaineko 2019ko bigarren hiruhile‐
koko datuen arabera, guztira 947.900 dira pertsona okupatuak. Aurreko hiruhilekoa‐
rekin alderatuta, biztanleria okupatua % 1,2 hazi da; izan ere, 11.700 pertsona okupatu
gehiago daude. Bestalde, Euskadiko langabezia‐tasa % 9,6koa da, 2019ko lehen hiru‐
hilekoan baino % 0,7 gutxiago. Biztanleria okupatuaren eta langabearen bilakaeraren
emaitza gisa, jarduera‐tasa % 56,7koa da 2019ko bigarren hiruhilekoan, aurreko hi‐
ruhilekokoaren ehuneko hamarren bat handiagoa. Lurralde historikoen arabera eta
aurreko hiruhilekoarekin konparatuta, Gipuzkoan hazi da gehien okupazioa: 6.400
okupatu gehiago daude. Ondoren, Araban, 3.900 pertsona okupatu gehiago daude. Eta,
azkenik, Bizkaian, 1.400 okupatu gehiago daude.
Iturria: EUSTAT
2019ko iraila 7

I+G+b ALBISTEAK

AZTIk metodo genetiko


aitzindaria garatu du
AZTI zentro teknologikoak hatxatuta dago, gehiegizko tuna” izenburua du, eta ber‐
jaiotze agiri genetikoa garatu arrantzagatik eta legez kan‐ tan agertutako emaitzak
du, atungorriaren jatorria poko tra"ikoagatik. Gure iker‐ “Frontiers in Ecology and
ezagutzeko. Hori da AZTIk ketak atunen jatorri geneti‐ the Enviroment” zientzia al‐
ITSIA sistema mehatxu digitalak identifikatzeko eta neutralizatzeko gai da. koordinatutako nazioarteko koaren trazabilitatea egiteko dizkari famatuan argitaratu
ikerketa baten lorpen nagu‐ tresna zehatza, errentagarria dira.

ITS Securityk sietakoa; izan ere, tresna ai‐


tzindari bat sortu da, Atlan‐
eta ez‐inbaditzailea garatzea
ahalbidetu du”. Atungorriaren
zibersegurtasun tikoa zeharkatzen duten atun‐
gorrien jatorria identi"ika‐
Metodo aitzindariak atun‐
gorriaren populazioen eba‐
populazioen
ekosistema berritzailea tzeko, horren kudeaketa ho‐
betzeko eta espeziearen kon‐
luazioak hobetzeko aukera
ematen du, izan ere, harra‐
ebaluazioak hobetzeko
aukera ematen du
abiarazi du tserbazioan laguntzeko.
Ikerketaren arduradun
paketa egin den lekua edozein
dela ere, harrapatutako aleen Azterketak Atlantikoko
Naiara Rodriguez Ezpeletak jatorria zehaztu daiteke. Atuna Kontserbatzeko Na‐
Mehatxu zibernetikoei aurre CEOak, kalte larriak ekiditeko azaldu duenez, “Atlantikoko zioarteko Batzordeak abiarazi
Puntako azterketa
egiteko asmoz, ITS Security eraso zibernetikoak aurretiaz atungorria arrantza baliabide zuen “Atlantic Wide Research
konpainia euskaldunak ITSIA identi"ikatzearen garrantzia az‐ oso garrantzitsua da, duela Ikerketak “Determining natal Program for Blue "in Tuna”
proiektu berritzailea jarri du pimarratu du, eta “zibersegur‐ urte gutxira arte gehiegi us‐ origin for improved mana‐ ikerketa programaren "inan‐
martxan. ITSIA ekimena (Im‐ tasuneko edozein profesionalek tiatu dena, eta oraindik me‐ gement of Atlantic blue fin tzaketa izan du.
munitate Sistema Arti"izialen baino azkarrago jokatzeko” be‐
bidezko Adimen Intelektuala) harra adierazi du.
giza sistema immunologikoa‐
Bermea
ren funtzionamenduan oina‐
rritzen den Ikasketa Automa‐ Adimen Arti"izialeko algori‐
tikoko plataforma da. Hau da, tmoen eta Ikasketa Automa‐
kaltegarriak izan daitezkeen tikoko teknologien aplikazioa‐
eraso informatikoen aurrean ren bidez, eraso zibernetiko
modu autonomoan erreakzio‐ baten aurrean erantzun behar
natzen du, pertsona baten ote den erabakia hartzeko gai
esku‐hartzaren beharrik gabe. den programa sortzea da IT‐
Zibersegurtasuneko sistema SIA sistemaren helburua. Ha‐
honek mehatxu digitalak iden‐ zitek 2019 programaren ba‐
ti"ikatzeko eta neutralizatzeko besa jaso du, eta Vicomtech
gaitasuna du. Alvaro Frailek, Donostiako zentro teknolo‐
ITS Security konpainiako gikoaren laguntza izan du. Tresnaren xedea atungorrien jatorria identifikatzea, kudeaketa hobetzea eta espeziearen kontserbazioan laguntzea da.
8 2019ko iraila

ERREPORTAJEA

Egungo inbertsiorik
errentagarrienak
Aurreztutako diruari etekina ateratzeko modua da inbertitzea, hau da, diruaren transakzio jakin batzuen bidez diru gehiago lortzean datza. Dirua
ondasun higiezinetan inbertitu daiteke etxe baten erosketaren bidez, urte batzuetan gehiago balioko duen aurreikuspenekin. Epe ertainean
etekinak lortzeko helburuarekin negozio baten sorkuntzan inbertitu daiteke. Alabaina, beste aukera on bat kapitaleko finantza produktuen
erosketan erabiltzea da (esate baterako, errentagarritasuna emango diguten akzioak, inbertsio fondoak edota altxorraren letrak). Dena dela, ez da
beti horrela gertatzen; batzuetan, kapitala murriztu egiten da. Beraz, inbertsio bat egin aurretik, argi izan behar da beti ez dela irabazten.

Inbertitzen hasi aurretik, zure kusten duten kontu osa‐


egoera ekonomikoa eta in‐ suntsuak eta zor baxuak di‐
bertsio helburuak planteatu tuzten enpresen baloreetan
behar dituzu. Balorazio ho‐ dibertsifikatzea eta inber‐
rren ondoren, inbertitzeko titzea.
prest zauden eta une ona den Horretarako, baimendu‐
ebaluatu ahal izango duzu. tako bitartekari batekin ha‐
Lehenik eta behin, zure bu‐ rremanetan jartzea da one‐
ruari galdera hauek plantea‐ na; adibidez, zure finantza
tu: zenbat diru aurreztu dut? erakundearekin edota balore
Zein da nire hileko aurrezki
ahalmena? Zenbateko galera
jasan dezaket?...
Baimendutako
bitartekari batekin
Burtsa
harremanetan jartzea Adituek inbertsio funtsetan inbertitzen hastea gomendatzen dute.

Burtsan inbertitzea merka‐


tuan akzioak zuzenean erostea
da onena kontu bat irekitzeko eska‐
tuko da.
tera diru transferentziak egin
daitezke, inolako zergarik
errenta "inkoan etekina aldez
aurretik zehazten da: bada‐
da. Irabazia kotizazio prezioa‐ agentziarekin. Alabaina, beti gabe inbertsioa desegin eta kigu zein egunetan jasoko
Inbertsio funtsa
ren oszilazioak sortua edo egiaztatu behar da finantza dirua zure kontu korrontera dugun diru kopurua. Errenta
konpainiak bere etekinen zati bitartekaria CNMVn erregis‐ Adituek inbertsio funtsetan itzuli arte. Inbertsio‐funtsean "inkoa bi modutakoa izan dai‐
bat akziodunen artean bana‐ tratuta egotea. Burtsan, ba‐ inbertitzen hastea gomen‐ profesional bat zure inber‐ teke, publikoa (Estatuek, au‐
tzeagatik gerta daiteke. Koti‐ loreen zorroa kudeatzeko, datzen dute. Izan ere, bur‐ tsioa kudeatzeaz arduratzen tonomia erkidegoek eta gai‐
zatutako enpresa gehienek akzioen salerosketa edo har‐ tsako operazioetan zergak da, eta une oro mugimendu
urtean behin edo bitan ba‐ pidetza aginduak kudeatze‐ ordaintzen dira irabazietan egokienak erabakitzen ditu. Komenigarriena asko
natzen dituzte dibidenduak.
Burtsan, gomendagarria
ko, dibidenduen kobrantza
eta akziodunen bileretara
edo galeretan akzioak saltzen
ditugun bakoitzean. Bestalde,
Komenigarriena asko di‐
bertsi"ikatzea eta inbertso‐
dibertsifikatzea
da hazkunde postiboa era‐ joateko erabiliko den balore funtsetan fondo batetik bes‐ funts desberdin askotan in‐ eta inbertso-funts
bertitzea da. Hala, inbertsio‐ desberdin askotan
funtsean inbertitzea aukera‐
tuz gero, zenbait lekutara
inbertitzea da
joan zaitezke: bankura, gehien nerako administrazio eta era‐
interesatzen zaizun kudea‐ kunde publikoek beraien gas‐
tzailera (espainiarra edo na‐ tuak "inantzatzeko helburua‐
zioartekoa), burtsara (funts rekin sortutako zorra) eta
kopuru txikia merkaturatzen pribatua (proiektuei aurre
du) edo funts supermerka‐ egiteko edo kapitala handi‐
tuetara (marka eta mota au‐ tzeko "inantzazioa bilatzen
kera handiena eskaintzen di‐ duten enpresek igorritakoak).
tuzten plataformak). Kasu honetan, bankuaren
bidez erosi daiteke, Espai‐
Errenta !inkoa
niako Bankuko edozein su‐
Errenta aldakorra ez bezala, kurtsaletatik edo, errazago,
zeinean ez dakigun zenbat Ogasun Publikoaren orrial‐
Burtsan inbertitzea merkatuan akzioak zuzenean erostea da. irabaziko edo galduko dugun, dearen bidez.
2019ko iraila 9
10 2019ko iraila

ELKARRIZKETA

Jabi Luengo Errazkin


Hirukide Ikastetxeko irakaslea

“Aldaketarako eta ikasteko prest


dauden pertsonak heztean dago gakoa”
Jabi Luengo Errazkinek Mondragon Unibertsitatean ingenieritza informatikoa ikasi zuen eta egun Tolosako Hirukide Ikastetxean informazio eta
komunikazio teknologien irakaslea eta arduraduna da. Bere klaseetan, kode irekien erabileraz baliatuz, ikasleek benetako arazoei erantzuteko
proiektuak gauzatzen dituzte. Elkarrizketan IKTek hezkuntza esparruan jokatzen duten paperaz dihardu.

Zure aburuz, zein da IKTen elektronikoekin errepikatzen tutako produktuak kon- tibitateari dagokionez, ziri‐ eta Batxilergo bukaeran be‐
egoera Euskal Herrian? badugu, nekez lortuko dugu tsumitzera murriztuta gau- miria besterik ez zen izan. tiko azterketa bat egin behar
aurrerapausoak ematea pe‐ dela uste duzu? Zer uste Hirugarren osagaia, erabilera izatea. Egoera aldatzen ari
Azpiegituren aldetik ondo dagogiaren aldetik. duzu egin behar dela gure egokiari dagokiona eta guz‐ da, baina erritmo biziagoa
hornituta gaudela esango burujabetza teknologikoa tietan garrantzitsuena, ira‐ ezarri beharko genioke; au‐
nuke. Orokorrean, etxean, la‐ Badirudi teknologia be- garatzeko? kasleen eskuetan erori zen. sartak ez bagara, atzean gel‐
nean eta ikasketa eremutean rrien arloan ekoizten diren Eta hor denetarik egon da. ditzeko arriskua daukagu.
gailuz inguratuta gaude. Nire aplikazio eta gailu berri Lehenik eta behin, enpresa Gai honetan positiboa naiz,
eremuan, ordea, arazoa ez guztiak Silicon Valleytik da- handi hauek duten botereaz hainbat irakasle norabide zu‐ Zure esku balego, zer al-
da gailu kopurua, horiei atera tozela, baita Txinatik ere. eta eraginaz jabetu behar zenean ikusten dut eta argia daketa edo berrikuntza
dakiekeen etekina baizik: Europarrak, oro har, eta dugu. “Doakoa”, “erraza” eta hor ipintzea gustatzen zait. ezarriko zenituzke euskal
“testu‐liburuak – ariketak – euskaldunak bereziki, bes- “erosoa” hitzen atzean, hel‐ hezkuntza sisteman, ikas-
te herrialde horietan ekoiz- leen errendimendua ho-
azterketa” ekuazioa gailu buru ekonomikoak ezkuta‐
tzen dira. Mahai gainean jarri
“Hainbat irakasle betze aldera?
behar diren kartak dira, eta norabide zuzenean
erraldoi horien eta gure ar‐ Hezkuntza sistemarekin zer
teko erlazioek ekartzen di‐
ikusten dut eta argia hor lortu nahi dugun jakin be‐
tuzten ondorioak argi izan ipintzea gustatzen zait” harko genuke. Agian, hortxe
behar ditugu. Karta‐joko ho‐ agertuko litzateke lehenengo
netan bada beste jokalari bat Hainbat herrialdetako adi- harritxoa bidean…
ere: teknologia libreak, bai tuen esanetan, espainiar Pedagogia aktiboak eza‐
software bai hardware ata‐ Estatuko hezkuntza siste- rriko nituzke, proiektuetan
letan. Jokalari honek beti era‐ ma zaharkituta geratu da, oinarritutakoak, adibidez.
kusten ditu bere kartak, eta eta oso kaskarra omen da, Gure inguruko arazoei aurre
geure egin ditzakegu: aukera memorizazioan oinarritzen egiteko diseinatutako dina‐
zintzoa da, besteekin konpa‐ baita, sarritan ikasleak bu- mikak. Adibidez, egin deza‐
ratuta. ruz ikasten duena ulertu gun gure herrian dauden es‐
gabe. Zein da zure iritzia kulturak ezagutzeko audio‐
Hezkuntzaren arloan di- adierazpen horiei buruz? gida bat: horrela, gure herriko
harduzun aldetik, ikastetxe historia ezagutuko dugu, gure
gehienek arbela digitalak, Irakaslea naiz, baita aita ere. kultura; gainera, hizkuntzak
ordenagailu gelak, wi!i sa- Zorionez, bi ikuspegiak ditut. ere landuko ditugu (gaztela‐
reak, tabletak eta beste ha- Bizitzako beste hainbat ere‐ nia, euskara, ingelesa, frant‐
maika gailu dituzte. Ondo mutan bezala, pertsonek mar‐ sesa), ahozko eta idatzizko
erabiltzen dira irakaskun- katzen dute diferentzia. Ira‐ alderdiak. Teknologiari esker,
tzaren arloan? kasleen gainetik dauden per‐ grabatu eta Interneten zint‐
tsonek eta egiturek irakasleei zilikatzen ditugu audio ho‐
Orain dela urte batzuk ikas‐ bidea samurtu behar diete. riek, QR kodeen bitartez, es‐
tetxeetan zerutik mana erori Ez dauka inongo logikarik kultura ikusten ari den edo‐
Jabi Luengo Errazkinek Tolosako Hirukide Ikastetxean informazio eta komunikazio zitzaigun barra‐barra era‐ DBHn konpetentzietan oina‐ nork entzun ahal izateko. He‐
teknologien irakaslea eta arduraduna da. mangarri itxurarekin. Konek‐ rritutako ebaluaketa eskatzea rriko erakundeekin lan egi‐
2019ko iraila 11

ELKARRIZKETA

teak hezkuntza eta parte‐ Zu kode ireki eta software


hartzea suspertzen ditu. askearen aldekoa zara, bai-
Gure ikastetxean, proiek‐ na badirudi gaur egun sis-
tuetan oinarritutako ikas‐ tema eragile (Linux, esate-
kuntza ezarri dugu DBHko rako) eta aplikazio libreek
lehenengo zikloan. Ikasgai, ez dutela horrenbesteko
ordutegi eta espazioen mugak erabilerarik. Garai batean
apurtu ditugu, horrelako di‐ pil-pilean zegoen kontua
namikak abiarazteko. BIZI bazen ere, orain ez du ho-
izena jarri diogu, dinamika rrenbesteko oihartzunik.
biziak direlako eta bizitzare‐ Zein da arlo horren egungo
kin lotzen dugulako. egoera?

“Hezkuntza Software librea oso zabalduta


dago. Kasu gehienetan, ez
sistemarekin zer lortu gara ohartzen erabiltzen du‐
nahi dugun jakin gun hori software librea de‐
nik. Adibidez, egunero Inter‐
beharko genuke” neten ikusten ditugun web
Luengok hezkuntzan helburuak ezarri behar direla azaldu du.

orrien zerbitzariek software aplikazioak erositakoak be- Microsft Of"ice bateragarriak eta, orain, hipermerkatu eta
Iraultza teknologikoak eka- librea erabiltzen dute. An‐ zain !idagarriak ote dira? dira %90ean. Jende askori denda txikien kexa eta bel‐
rri dizkigun erronkak goi droiden zatirik handiena soft‐ Zergatik kode irekiko sis- %10 horrek atzera eragiten die. durra Amazon bezalako erral‐
mailako langile gaituak es- ware librea da. Egia da ma‐ tema eragile eta aplika- Bukatzeko, aplikazioen au‐ doiei zuzenduta dagoela.
katzen ditu, bai eta ohiko haigaineko sistema eragilee‐ zioak ez dira horren era- kerak. Argazkiak prozesatze‐ Orain, muga gure planeta da.
lanpostuetan aritu direnen tan Linuxrk oso kuota txikia biliak? ko balio duen The Gimp pro‐ Bitartean, baserritarren pro‐
moldaketa ere. Badugu na- daukala, baina gai honetan grama erabiltzaile arrunt ba‐ duktuak Tolosako azokan
hikorik edo ondo trebatu-
tako profesionalen premia
baikorra naiz. Bestalde, gaur
egun hodei‐konputazioak
“Oso modu axolagabean ten behar guztiak asetzen
ditu. Zertarako behar dut
saltzen dira, baita Interneten
ere. Produktuek, zerbitzuek
dago? gero eta garrantzi handiagoa ari gara ematen Photoshop? Ikasleek askotan eta gure lanpostuek garran‐

Aldaketarako eta ikasteko


dauka: bezeroetan baino, da‐
tuak non dauden, haiekin zer
gure datuak” galdetzen didate: zein da pro‐
gramarik onena X egiteko?
tzia daukaten bitartean, mer‐
kataritza lokalak bere lekua
prest dauden pertsonak hez‐ egiten den eta noren menpe Software baten atzean en‐ Nik galdera bueltatzen diet: izango du, aberastasuna ber‐
tean dago gakoa. Gizartea, dauden kontuan izan behar presa handi bat egoteak se‐ zein da kotxerik onena? One‐ tan gelditzen delako.
teknologiak, egunero aldat‐ dugu. Oso modu axolagabean gurtasuna ematen die askori. na zertarako? Onena zertan?
zen dira, oso azkar. Horre‐ ari gara ematen gure datuak Software librea garatu eta za‐ Zer sorpresa berri ekarriko
gatik, helburu hau bilatzen enpresa erraldoiei, eta haien baltzen duten erabiltzaileak Zeintzuk dira, zure ustez, dizkigute teknologia be-
dituzten egiturak sortu behar morroi bihurtzen ari gara. oso eskuzabalak dira, eta en‐ enpresa eta saltoki txikiek rriek hurrengo urteetan?
dira. Tamalez, urte askoan Nik gai honetan jarriko nuke presa handi batek eman de‐ Interneten izan ditzaketen Zer da etorkizunak ekarri-
esan diegu ikasleei zein den argi gorria. zakeen zerbitzua baino era‐ aukerak, aipatutako saltzai- ko diguna?
erantzun zuzena, eta ez diegu ginkorragoa da. le erraldoi horien konpe-
galderak eta erantzunak bi‐ Kode irekiak eta lankide- Beste kontu bat: batera‐ tentzia garaiezina izanik? Teknologiaren arloan gehien
latzen utzi. tzan garatzen diren doako garritasuna. Libre Of"ice eta beldurtzen nauen arazoa des‐
Duela urte batzuk banaketa jabetzea da. Teknologia gero
eta salmenta arloan denda eta arrotzago bihurtzen ari
txikiak besterik ez zeuden: zaigu. Gero eta gehiago era‐
harategiak, arraindegiak, fru‐ biltzen dugu, baina bezero
ta‐dendak, zapata‐dendak… tonto moduan. Ez dakigu nola
Poliki‐poliki supermerkatuak funtzionatzen duen, eta ez
eta hipermerkatuak agertzen digute erakutsi nahi. Gure da‐
hasi ziren enpresa handien tuak eta gure seme‐alabenak
menpe. Orain, eskala beste ematen dizkiegu musu‐truk,
maila batetara igo da: Amazon eta haiek negozioa egiten
eta AliExpress bezalako mak‐ dute. Gero eta zerbitzu ge‐
roenpresek denetarik saltzen hiago eskainiko dizkigute
dute, eta “marketplace” fun‐ erraldoi teknologikoek, baina
tzioa ere betetzen dute. Ba‐ hasierako “salbatzaile” ilusioa
dirudi erraldoi hauen goseak “zurrupatzaile” bihurtzen ari
ez daukala inongo mugarik. da, gero eta nabarmenago.
Bitxia da duela urte batzuk Ez da nire intentzioa etor‐
denda txikien kexa hipermer‐ kizun iluna margotzea, argi
Luengoren iritziz ikasleek galderak eta erantzunak bilatu behar dituzte. katuetara zuzenduta zegoela, gorri bat piztea baizik.
12 2019ko iraila

AHOLKUAK

Lan-istripuak saihesteko sei aholku


Lan-baldintza egokiak bermatzea ezinbestekoa da
langileek osasun arazoak eta lan-istripuak ez izateko.
Hemen, edozein lanetan gerta daitezkeen lan-
istripuak saihesteko aholkuen inguruan arituko gara.

Kalitatezko lanaren helburua lan-istripuak ahal den neurrian saihestea edo gutxitzea da.

Gomendagarria da elektrizitate lapurren erabilera ekiditea.


Laneko postura desegokiek erlazioa dute nahaste muskulu-eskeletikoekin.

Langileek gero eta garrantzi handia‐ instalazioak ez erabiltzea, horiek kon‐


goa ematen diote lan‐baldintza ego‐ pondu arte.
Garrantzitsua da estresaren arrazoiak ezagutzen jakitea.
kienak izateari, osasunean inolako
Postura edo keinu desegokiek
eraginik ez izateko. Lan‐istripuak ez
eragindako neke
dira kasualitatez gertatzen; istripuan ren erregulazio kaskarrak ere. Era askotarikoak izan daitezke, besteak
amaitzen diren jarraikako kausa ba‐ Laneko posturak nahaste muskulu‐ berean, gehiegizko argiztapenak on‐ beste, familia, lana edota dirua.
tzuen ondorioak dira. eskeletikoekin erlazionatutako faktore doeza eragin dezake, eta, ondorioz, Horri aurre egiteko, komeni da ar‐
Kalitatezko lanak lan‐istripuak ahal garrantzitsuak dira. Horien agerpena ikusmen arazoak eta nekea sortu. nasketa ariketak eta jarduera fisikoa
den neurrian ekidin edo gutxi‐tzea izan jarrera behartuek eragiten dute. Ko‐ egitea, bai eta alkohola eta tabakoa
Pisuen karga kontrolatu
behar du xede. Horregatik, ondorengo menigarria da bizkarrean doitu dai‐ ekidin ere.
lerroetan lan mota guztietara egokitu tekeen aulki bat izatea eta oinak lu‐ Zamaren manipulazioa eskuz egitean,
daitezkeen eta kontuan izan behar rrera iristea. Gomendagarria da pan‐ karga modu egokian altxatzeko, han‐ Zaratak ekiditea eta tenperatura
diren sei aholku proposatzen dira: taila begien altuera baino apur bat kak banandu, belaunak makurtu, kar‐ egokia izatea
beherago izatea eta orduro luzaketa ga gorputzetik gertu jarri, eta altxatu Laneko zarataren arazoa laneko gai‐
Arrisku elektrikoak arinak egitea. pisua hanken indarra erabiliz, eta ez xotasun ohikoenetakoa da. Istripuak,
Komenigarria da ekipoak arrazional‐ bizkarrarekin. entzumen galerak, estresa eta ondorio
Argiztapen egokia izatea
tasunez erabiltzea eta instalazio elek‐ "isiologiko kaltegarriak eragin ditzake.
Estresa kudeatzen jakitea
trikoak ez manipulatzea. Adituek go‐ Argi gutxiko leku batean lan egiteak Hortaz, zarata‐iturriak kontrolatu
mendatzen dute elektrizitate lapurren ikusmen nekea eragin dezake, bai Garrantzitsua da estresaren arra‐ behar dira, eta, ahal den neurrian,
erabilera saihestea eta hondatutako eta ordenagailuko pantailaren argia‐ zoiak ezagutzen jakitea, eta horiek aireztapen naturala izan.
2019ko iraila 13

IKUSPEGIAK

«Sektore Publiko Juan Carlos Alcaide


Berritzaile baten Kontsultorea
premia dago»

Giza faktoreari dagokionez,


egungo zerbitzu publikoko sistema,
zenbait arlotako tenporalitate han‐
diarekin batera, ez da aldaketa eta
berrikuntza sustatzeko apropose‐
na. Dena dela, aldaketa gutxirekin
urrats garrantzitsuak egin daitezke,
«Zilarizazioa Zilarizazioak adinekoei tratu
diferentzial, segmentatu eta fo‐
adibidez, praktika onak aitortuz
eta txarrak zigortuz, ekintzailetza
zer den» kala emateko estrategiak eta tak‐
tikak garatzea du xede. Garran‐
prestakuntza ikastaroak progra‐ tzitsua da enpresa guztiak, edo‐
matuz, etab. zein sektoretakoak direla ere, zi‐
Francisco J. Delgado Baliabide materialei begira, ba‐ Juan Carlos Alcaide kontsultoreak larizatzea. Beraz, gure buruari
Rivero liabide gehiago, aurrekontu gehia‐ konpainien zilarizazio prozesuaren ondorengo galdera egingo diogu:
go eta "inantzaketa hobea beha‐ eta etorkizuneko bezeroaren ingu‐ gure proposamen komertziala
Unibertsitateko irakaslea rrezkoak dira. Alabaina, plangintza ruko artikulu interesgarria idatzi du. erakargarria eta atsegina al da
eta, batez ere, ex‐ante (aurretik) Munduko Biztanleriaren Perspek‐ adinekoentzat?
Francisco J. Delgado Ekonomia eta ex‐post (ondoren) ebaluazio tiba 2019 txostenaren datuen arabera,
Ageing friendly
Aplikatuko irakasleak sektore pu‐ hobearekin, ingurune oso aldako‐ 2050. urtean, munduan sei pertsonatik
bliko berritzaile baten beharraz rretan neurriak zuzentzeko gaita‐ batek 65 urte baino gehiago izango Zilarrezko ekonomiarekin erlazio
diharduen artikulua argitaratu du. suna izango da. ditu (%16), egungo proportzioa baino estua du ageing friendly edota adi‐
Sektore Publiko Berritzaile ba‐ gehiago, egun 11 pertsonatik batek nekoarekiko marketin lagunkoia
Proaktibotasuna bultzatzea
ten premia dago, bai maila zen‐ baitu 65 urtetik gora (%9). Hala, zi‐ bezala ezagutzen den kontzeptuak.
tralean, bai eskualdeko eta tokiko Sektore Publikoa, edozein dela ere, larizazioa goranzko joera duen ten‐ Adinekoetan segmentatuz, plaze‐
administrazioetan, bakoitzak bere Estatukoa, eskualdekoa, udalerri‐ dentzia horren ondorioa da. raren, konplizitatearen eta sinpa‐
berariazko ezaugarriak, onurak, koa, unibertsitatekoa… ezin daiteke Zilarizazioa produktuak eta zer‐ tiaren bitartez, erosketa eta leial‐
gaitasunak eta mugak dituelarik. geratu ezer egin gabe, "inantzake‐ bitzuak merkatuaren errealitate tasuna bilatzea da.
Bilatzen den aldaketa lortzeko, tan hobekuntzak eta baliabide ge‐ demogra"ikora egokitzeko prozesu Eremu emozionalaren funtsez‐
funtsezko eragina izan behar da, hiago lortzeko zain. Proaktiboa‐ eraldatzaileari deritzo, betiere, ko garrantzia gogoratu. Adineko
gutxienez, hiru alderditan: giza‐ goak izan behar dugu, aldaketa, adinarekin lotutako aurreiritziak pertsonei produktuak eta zerbi‐
kiarengan, materialean eta arau‐ etengabeko hobekuntza, motiba‐ saihestuz eta berariazko eskaki‐ tzuak aurkezteko modua ere ga‐
dian. zioa eta eraginkortasuna bilatuz. zunak kontuan izanik. rrantzitsua da.
14 2019ko iraila

TEKNOLOGIA

First Lego Leagueren


hamargarren urteurrena
First Lego League lehiaketak bidez gazteen artean zientzia
10 urte bete ditu gazteen ar‐ eta teknologiarekiko jakin‐
tean zientzia eta teknologia mina zabaltzen duena.
sustatzen. Innobasque‐Berri‐
kuntzaren Euskal Agentziak 10 urte hauetan, Lehen eta
bultzatuta, STEAM (Science, Bigarren Hezkuntzako 6.000
Technology, Engineering, Arts ikaslek baino gehiagok hartu
& Maths-en ingelesezko ak- dute parte programa honetan;
ronimoa) hezkuntzaren ar‐ urtero egiten da ehun bat he‐
loko Euskadiko erreferen‐ rrialdetan, eta euskal taldeek
tziazko prestakuntza‐progra‐ arrakasta handiak lortu di‐
ma da, erronka tematikoen tuzte bertan.

IKASKETAK

Zibersegurtasun Masterra
Mondragon Unibertsitateak rrean proaktiboki jokatzeko
informazioaren segurtasuna‐ eta enpresetan zibersegur‐
ren arloan (IT) eta ingurune tasunaren elementuak txer‐
industrialetako segurtasuna‐ tatu ahal izateko. Hala, mas‐
ren arloan (OT) trebatzea xede terrak segurtasun mehatxuei
duen Zibersegurtasun Mas‐ modu eraginkorrenean eran‐
terra eskaintzen du Hernaniko tzuten irakasten die ikasleei.
Orona Ideo campusean. Modalitate erdi‐presentziala
du, eta gaztelaniaz eskaintzen
Prestakuntza Programa ho‐ den 1.500 orduko programa
nek ezagutza, trebetasun da. Ingeniaritza informati‐
praktikoak eta beharrezko koan, telekomunikazioan edo
konpetentziak ematen dizkie matematikan graduatutakoei
parte‐hartzaileei, arazoen au‐ zuzenduta dago.

JATETXEA

Trabakua Betiko euskal sukaldaritzan


espezializatuak dira, eta, ber‐

Behekoa tan, tradizioa eta moderno‐


tasuna uztartzen dituzten su‐
kaldaritzako platerak dasta‐
Trabakua Behekoa Mallabiko tzeko aukera dago. Jatetxeko
udalerrian dagoen jatetxea kartan eta menuetan asko‐
da. Jabeek beraien aitona‐ tariko jakiak eskaintzen dira,
amonek 1928an abiarazi zu‐ eta, horien zaporea berma‐
ten abenturari jarraipena tzeko, kalitatezko eta sasoian
ematen diote, guztiz zahar‐ sasoiko produktuak erabil‐
berritutako baserri tradizio‐ tzen dituzte. Astelehenetik
nalean. Trabakuako goialdeko ostiralera, eguneko menuaren
gune naturalean dago, eta bi‐ prezioa 14 €‐koa da.
sitariari ikuspegi paregabeez
gozatzeko aukera ematen dio. www.trabakua-jatetxea.com
2019ko iraila 15

AISIALDIA LAN
ESKAINTZAK

“Eszena Gaztea” sorkuntza-espazio berria ITURGIN LAGUNTZAILEA


Iturgintza eta berokuntzarako la-
guntzailea. Enpresa txiki baten
obretan eta lan txikietan lagun-
plexuetara joango dira, parte‐har‐ tzailea izatea. Edozein momentu-
tzaile bakoitzaren gaitasunak eta tal‐ tan lanean hasteko prest egotea.
de dinamika orokorra kontuan izanik. Lan-kontratua tenporala, luzatzeko
Zortzi saioak amaitzean, performance aukera. Lan-aldi osoa.
bat egingo da, jende guztiarentzat
EUSKARA IRAKASLEA
irekia. Helduen irakaskuntzarako euskara
Ikastaro osoaren prezioa 10 euro‐ irakasle. Ezinbesteko baldintzak:
koa da, eta, guztira, 22 plaza izango Euskara (C1) eta Diplomatura edo
dira. Parte hartu nahi duten pertsonek Gradoko ikasketak. Baloratu be-
harreko baldintzak: Lan esperien-
Bilboko Udalak 18 eta 35 urte arteko Saio guztiak metodo mailakatu esteka honetan eman dezakete izena,
tzia eta malgutasuna ordutegi al-
gazteentzako “Eszena Gaztea” ize‐ batekin egingo dira. Ariketa errazekin urriaren 4ra arte: https://bilborock.ty‐ detik. Kontratu-mota: Lana bukatu
neko sorkuntza‐espazioa antolatu hasi, eta inprobisazioko egitura kon‐ peform.com/to/hCorhg. artekoa. Soldata: Konbenioa.
du. “Eszena Gaztea” antzerkiko eta
interpretazioko 8 prestakuntza‐saio UDAL ARKITEKTUA
Udal arkitektua behar da. Ezin-
dira, eta, horietan, jolas dramatikoa
besteko baldintzak: Arkitekturan li-
eta gorputz‐adierazpena landuko zentziatua edo gradua, Euskarazko
dira. 3. edo 4. hizkuntza-eskakizuna.
Saioak, urritik abendura bitartean, Esperientzia baloratuko da. Es-
Bilborock espazioan egingo dira. Ben‐ keintzen da: 4 hilabeteko interinitate
lan-kontratua. 6,5 ordu egunean.
jamín Alonso eszenako zuzendari, ko‐
Ahal bezain azkar hasteko.
reografo, aktore eta dramaturgoa ar‐
duratuko da ikastaroa emateaz. SUKALDEKO LAGUNTZAILEA
Lanpostuaren deskribapena: Su-
kalde lanetan lagundu mota guz-
tietako jakiak prestatzen. Lanaldi
EKONOMIA HIZTEGIA SUDOKU osoa, goizez bakarrik. Berehala
hasteko. Hileko soldata gordina
gutxi gorabehera: 1.360€ Ezin-
Euskara - Castellano - English besteko baldintzak: Urtebeteko
esperientzia sukalde lanetan. Ba-
loratzekoa: Autoa izatea eta eus-
Akordio - Acuerdo - Agreement
karaz hitz egitea.
Hildako - Muerto, -a - Dead
Zerbitzu - Servicio - Service DELINEANTE
Lokal komertzialak inbentariatzea
Eraikuntza - Construction - Building
eta udaleko datu basea betetzea.
Erregai - Combustible - Fuel Ezinbesteko baldintzak: Lanbiden
Ondasun - Riqueza - Wealth izena emanda langabeak izatea.
Deialdia egin eta sei hilabete lehe-
Lanaldia - Jornada laboral - Working day
nagoz Debagoienean erroldaturik
Ordezkaritza - Delegación - Representation egotea, lehentasuna emango zaie-
Erakargarri - Atractivo, -a - Attractive larik Arrasaten erroldatutakoei. Ti-
tulua: LH II edo baliokidea. Oina-
Kudeatzaile - Gestor, -a - Manager
rrizko autocad menperatzea. Eus-
Zerbitzu - Servicio - Service kara: 3 HE edo baliokidea egiaz-
Ikuskaritza - Inspección - Inspection ERANTZUNAK tatzea(agiriz). Lanbidek enplegua
sustatzeko deitutako laguntza deial-
Harreman - Relación - Relationship Zenbat denbora eman duzu
diko baldintzak betetzea(EHAA
Enplegu - Empleo - Job sudokua ebazteko?
2019/03/25). Baloratu beharreko
Hona hemen erantzunak.
Erronka - Desafío - Challenge baldintzak: Emakumea izatea.

KOMERTZIALA
Lanak: Aseguruak orokorrean salt-
zea. Lana komertziala. Dokumen-
Enpresa albisteak eta ekonomiaren bilakaera interesatzen al zaizkizu? tazioa eta aseguruak prestatzea.
enpresak formakuntza emango
Har ezazu parte ekonomiaren eremuko euskarazko lehen elkargo digitalean. du. Bezeroen kartera mantentzea

Bultza dezagun euskara!! eta berriak egitea. Ezinbestekoa:


Lehentasuna 25-50 urteko per-
tsonak.Ikasketak minimoak FP,
Aldizkariaren zenbaki guztiak webgune honetan dituzu eskuragarri batxillerra edo antzekoa Euskara
jakitea baloragarria da.
www.leizaola.eus Lan eskaintza gehiago Lanbide.net
Euskal enplegu zerbitzuko webgunean
HARREMANETARAKO TELEFONOA:
94 421 30 31
E-MAILA: ekonomiarenkz@leizaola.eus
POSTA HELBIDEA: 612 Posta Kutxatila,
48080 Bilbo
EUSKARA ARDURADUNA:
Labayru Ikastegia Ekintza honek Bizkaiko Foru
EGILEA: Leizaola Fundazioa - Mediagune Aldundiaren Kultura Sailaren
HARPIDETZAK: ekonomiarenkz@leizaola.eus laguntza jaso du. 2019ko iraila