You are on page 1of 25

จัดทำคู่มือโดย โครงการวิจัย

"ข้อจำกัดของกระบวนการยุติธรรมเพื่อป้องกันและปราบปรามพิศวาสอาชญากรรม (ROMANCE SCAM) และแนวทางสร้างความตระหนักรู้ให้กับประชาชน"


คูมือปองกันพิศวาสอาชญากรรม ฉบับผูดูแลระบบ และ ผูบังคับใชกฎหมาย

คณะทํางาน : ผูชวยศาสตราจารย ดร.ทศพล ทรรศนกุลพันธ


นางสาวปทชา ศึกษากิจ
นางสรชา สุเมธวานิชย
นางสาววิชญาดา อําพนกิจวิวัฒน
นายเขมชาติ ตนบุญ

พิมพครั้งแรก : 2562
จํานวนพิมพ : 500 เลม
ออกแบบ/พิมพที่ : หจก.วนิดาการพิมพ 14/2 หมู 5 ตําบลสันผีเสื้อ
อําเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม
โทรศัพท/โทรสาร 0 5311 0503-4
โครงการขอจำกัดของกระบวนการยุติธรรม
เพื่อปองกันและปราบปรามพิศวาสอาชญากรรม (Romance Scam)
และแนวทางสรางความตระหนักรูใหกับประชาชน

สนับสนุนโดย : สํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)


ชั้น 14 อาคาร เอส เอ็ม ทาวเวอร
979/17-21 ถนนพหลโยธิน แขวงสามเสนใน
เขตพญาไท กรุงเทพฯ 10400
โทรศัพท : 0 2278 8200 โทรสาร : 0 2298 0476
website : http://www.trf.or.th

ดําเนินการผลิต : ศูนยศกึ ษากฎหมายกับเทคโนโลยี คณะนิตศิ าสตร มหาวิทยาลัยเชียงใหม


โทรศัพท 0 5394 2920
Facebook : www.facebook.com/ศูนยศึกษากฎหมายกับเทคโนโลยี
“พิศวาสอาชญากรรม”
หรือ
“Romance Scam”
คือ การที่นักตมตุน (Scammer) ใชเทคนิคทางจิตวิทยา และการสราง
ความสัมพันธผานชองทางอินเทอรเน็ต จนเหยื่อหลงเชื่อ และไวใจในความ
สัมพันธนน้ั นักตมตุน จะเริม่ แสดงออกถึงความตองการของตน เชน มีการพูดคุย
เรื่องเงินบอยขึ้น มีการสรางสถานการณหลอกใหเหยื่อโอนเงิน หรือหลอกลอ
ใหเหยื่อยกสิ่งของมีคาใหกับตน ซึ่งวิธีการของนักตมตุนมักจะมาพรอมคํา
สัญญาตางๆ เชน สัญญามาจะมาแตงงานดวย สัญญาวาจะมาสรางครอบครัว
ดวยกันกับเหยื่อ สัญญาวาจะสรางธุรกิจรวมกัน โดยเหยื่อไมมีทางรูทันคําลวง
ของนักตมตุน เมือ่ เหยือ่ โอนเงิน หรือยกทรัพยสนิ สิง่ ของมีคา ใหนกั ตมตุน หมด
แลว หรือกระทั่งเหยื่อเริ่มรูสึกไดวาตนกําลังถูกหลอก นักตมตุนจะเปลี่ยนวิธี
การ หรือปดกั้นการคุยกับเหยื่อทันที จนสุดทายแลวเหยื่อจะไมสามารถติดตอ
หรือหาตัวนักตมตุนได

ขอมูลอางอิงจาก: https://www.naewna.com/local/417058
ฉบับผูดูแลระบบ และ ผูบังคับใชกฎหมาย 5

ป‚ 2558
มีเหยื่อสูญเสียเงินมากสุด 33 ลŒานบาท
โดยถูกหลอกใหŒโอนเงิน 26 ครั้ง ภายใน 2 ป‚

กลยุทธการลอลวง การทำใหเหยือ่ เสียทรัพย


ลักษณะการลอลวงของนักหลอกลวงรัก (Romance Scammer) อาศัย
หลักการพื้นฐานทางจิตวิทยารวมกับการเก็บรวบรวมขอมูล การวิเคราะห
ขอมูล การวางแผน และการดําเนินขั้นตอนตามที่วางแผนไว หรือเรียกรวมๆ
วา “วิศวกรรมสังคม” (Social Engineering) โดยกระบวนการลอลวงนี้สามารถ
แบงไดเปนขั้นตอนหลัก 6 ขั้นตอน ดังนี้
1. การปลอมโปรไฟล
2. เลือกชองทางในการลอลวงเปาหมาย
3. เลือกเปาหมาย (เหยื่อ)
4. สรางบทบาทเพื่อเขาถึงเปาหมาย
5. การสรางสถานการณ
6. บรรลุภารกิจทางการเงิน
6 Romance Scam
คูมือปองกันพิศวาสอาชญากรรม

1. การปลอมโปรไฟล
การปลอมโปรไฟล
สรางโปรไฟลทั้งเพศชาย เพศหญิง และเพศทางเลือกดวยการขโมย
รูปภาพบุคคลอื่นที่มีลักษณะบุคลิกภาพดี หนาตาดี และดูภูมิฐานจากเว็บไซต
เครือขายสังคมออนไลนตา งๆ เชน Facebook, Instagram, twitter หรือเว็บเพจตางๆ
สวนใหญมกั อางตัวเปน “ฝรัง่ ผิวขาว” ทีเ่ ปนเพศชายมากกวาเพศหญิง ลักษณะรวม
ของคนเหลานี้มักอางวาโสด หรือหยาราง/หมาย และตองการตามหารักแท
และชีวิตรักที่สมบูรณ

เพศชาย เปนชายผิวขาวดูมเี สนห อบอุน มีฐานะและทาทาง


เปนคนดี อายุประมาณ 40-50 ป มีอาชีพทหาร วิศวกร นักธุรกิจ
แพทย และเจาหนาทีร่ ฐั (อาชีพทีส่ งั คมคิดวามีรายไดสงู ) สวนใหญ
เปนคนอเมริกัน อังกฤษ เยอรมัน หรือแคนาดา

เพศหญิ ง เป น นางแบบหุ น ดี หน า ตาดี น า หลงใหล


อายุไมเกิน 35 ป มีอาชีพทหาร พยาบาล ครู พนักงานบริการ
และนักศึกษา (อาชีพที่มีรายไดนอยเพื่อสรางความสงสาร
และนาเห็นใจ) สวนใหญมักอางวาเปนลูกครึ่งผสมไทย

เพศทางเลือก ภาพมักเปนนายแบบหุน ดี แตงกายดี เจาะ


กกลุม รักรวมเพศ มีอาชีพทีค่ อ นขางมัน่ คง เชน ดีไซเนอร แพทย
แ กธุรกิจ
และนั
5RPDQFH 6FDP
£·Ä¥Æ¡§q›m´¬›ÅŠ|›Œ´¤ž¶©„´©£·Â¬›m­q–» ¯´Œ´ƒ¥­§´¤¥²Â™ªŒm›ƛŠ·Â¥·¤£´Â§Â·¤ƒ´›´¥³¬Â·¤
¯´¤º¥²£´•d¯n´‰©m´Â|›Œ´©¯Â£¥ –·¥Êµ¥©¤
¶ƒ³›­¥¹¯¯³‰ƒ¦«
£¬³£ ³›šq

m ™ ­ ´ ¥  › ƒ
³ š¥
º ƒ Š
¶  ©¶ª©ƒ¥ £·™³ƒ«²–n´›†¯£ ¶©Â—¯¥q粃´¥¬¥n´‰†©´
¯´Œ· ¬m©›Å­ ­¤m´¥n´‰粗´£­´¥³ƒÃ™n
£·¬˜´›¢´ Ä¬– ƒ´¥™µ‰´›†›Â–·¤©|›ƒ§ºm£ç²Â|›Â†¥¹¯„m´¤
Š²¬¥n´‰†©´£¬³£ ³›šqĖ¤ƒ´¥Â¯´ÅŠÅ¬m¯¤m´‰¬£ÊµÂ¬£¯
£³ƒŠ²£·†µœ¯ƒ¥³ƒÃ¬›­©´›£·ƒ´¥ »–†º¤ÃœœŒ»n¬´© £·Â™†›¶†­§¯ƒ§m¯Â­¤¹Ê¯­§´¤©¶š·¬
­§¯ƒÅ­nį›Â‰¶›™·§²Â§Éƒ§ m©›Å­m œ©¶š·
²›n¯¤
ƒ£·¬˜´›ƒ´¥•q„¯†©´£Œm©¤Â­§¹¯Å›Â¥¹Ê¯‰Â‰¶› Â¥·¤ƒ¥n¯‰Â‰¶›Šµ›©›Â¤¯²Èç ç²Â ¶Ê£Šµ›©›„¸Ë›Â¥¹Ê¯¤È
£³ƒ£· n©†m¯¤§–§‰—´£†©´£Â|›ÆÆ–Ë
¯n´‰Â¥¹Ê¯‰ƒ´¥ ¶¬»Š›q¥³ƒÃ™n ¹Ê¯„¯Â‰¶›­¥¹¯Œ³ƒŒ©›™µšº¥ƒ¶Š
§²u§¹Ê¯›„³Ë›v£¹Ê¯™µ‰´›¬µÂ¥ÉŠ
Å ‰†qƒq ¥¯´Œ´ƒ¥¥££·ƒ´¥´¥u™µ¤¯–vvÃç²
¢´¤Å›¯
£·œ³Œ·š›´†´¥Å­n­¤¹Ê¯
™³Ë‰œ³Œ·—m´‰¥²Â™ªŒį›Â‰¶›­§´¤¥»Ãœœ
m›ƛŠ·Â¥·¤­¥¹¯œ³Œ·„ œ³Œ·™·ÊŌnį›Â‰¶›£·™³Ë‰œ³Œ·„¯‰Æ™¤粜³Œ·—m´‰¥²Â™ª
¯‰¥²Â™ªÆ™¤

Application

Facebook
¥»¢´ ¥²ƒ¯œŠ´ƒZZZIUHHSLNFRP

)DNHSURILOH
|›Ä¥qÆ¡§q§¯£™·Ê˜»ƒ¬¥n´‰„¸Ë› ¹Ê¯ÅŒn­§¯ƒ§©‰Â­¤¹Ê¯¸Ê‰Š²¬¥n´‰Š´ƒƒ´¥„Ä£¤¥»¢´ œº††§¯¹Ê›
6FDPPHU
¯´Œ´ƒ¥—m´‰Œ´—¶™·Ê™µƒ´¥„Ä£¤¥»¢´ Å›¯¶›Â—¯¥q›ɗ ¹Ê¯ÅŒn­§¯ƒ§©‰Â­¤¹Ê¯¸Ê‰¬m©›Å­mŠ²™µÂ|›
™·Ê¥´ƒ‘¯¤»mś¯¶›Â—¯¥q›ɗ粊²£·­§´¤Ä¥Æ¡§q ¹Ê¯ÅŒnƒ³œÂ­¤¹Ê¯™·Ê§³ƒ«•²—m´‰ƒ³›Æ „œ©›ƒ´¥¯‰†qƒ¥¯´Œ´ƒ¥¥£×m§²†›Š²£·­›n´™·Ê׃—m´‰ƒ³›Æç²£·ƒ´¥Â§¹Ê¯›„³Ë›Â£¹Ê¯™µž§‰´›Æ–n¬µÂ¥ÉŠ
ฉบับผูดูแลระบบ และ ผูบังคับใชกฎหมาย 7

2. เลือกชองทางในการลอลวงเปาหมาย
พื้น ที่ใ นการก อ เหตุ
ทีพ่ บมากสุดคือ Facebook
รองลงมาคื อ Instagram
และเว็บไซต/แอปพลิเคชั่น
หาคู เชน Skout, Tinder,
Badoo, OkCupid, Twoo,
Thai date VIP, Tagged
และ Match.com เปนตน
ขอมูลอางอิงจาก: https://www.scamalert.sg/

3. เลือกเปาหมาย (เหยือ่ )
หลักการของการเลือกเหยื่อคือ การมองหา “คนขี้เหงา” ที่ตองการหาเพื่อน/
คูชีวิตในโลกออนไลน ตอมาคือการประเมินศักยภาพทางการเงิน โดยสิง่ เหลานี้
จะถูกประเมินผานขอมูลสวนบุคคลทีแ่ สดงในเครือขายสังคมออนไลน เชน ชื่อ
อายุ อาชีพ สถานะทางการเงิน สภาพคูครอง และวิถีการดําเนินชีวิต เปนตน
รวมถึงการแชรเร่อื งราว/รูปภาพ หรือการแสดงความคิดเห็นบนโลกออนไลนดว ย

% ของผูŒเปšนเหยื่อ
8 Romance Scam
คูมือปองกันพิศวาสอาชญากรรม

ดังนั้นแนวโนมของผูที่ตกเปน “เหยื่อ” มักมีลักษณะดังนี้


เพศหญิง
อายุ 45-65 ป (คาเฉลี่ยอายุ 50 ป)
สถานภาพหยาราง/หมาย
เหงา และตองการมีเพื่อนตางชาติ
ผูท ขี่ าดความรู ความเขาใจเกีย่ วกับการนําขอมูลสวนบุคคล หรือวิถชี วี ติ
(lifestyle) เขาสูโ ลกดิจทิ ลั เชน การแสดงขอมูลชือ่ อายุ การทํางาน สถานะทางสังคม
สถานภาพคูครอง งานอดิเรก ความชื่นชอบสวนตัว การแสดงความคิดเห็น
ภาพถาย สเตตัส และการแชรขอมูล เปนตน
บุคคลที่มีบุคลิกภาพอารมณ “ออนไหวงาย” (sensitive) หรือ “ขี้สงสาร”
อยางไรก็ตามเพียงแคการเปดเผยขอมูลสวนบุคคลเปนประจํา ประกอบกับ
เปนคนขีเ้ หงา/ขีส้ งสาร และหลงเชือ่ ทีจ่ ะตอบกลับขอความจากแช็ตคนแปลกหนา
ถือวามีความเสีย่ งในการตกเปนเปาหมาย (เหยือ่ ) ของนักตมตุน (romance scam)
ไดถึง 70%

*รูปภาพประกอบจาก: www.freepik.com
ฉบับผูดูแลระบบ และ ผูบังคับใชกฎหมาย 9

4. สรางบทบาทเพือ่ เขาถึงเปาหมาย
สรางความนาเชื่อถือทางอาชีพ ดวยวิธีการดังนี้
สงภาพหนังสือเดินทาง หรือบัตรเจาหนาที่/พนักงาน
ทีผ่ า นการปลอมแปลงแลวดวยการตัดตอภาพถาย และขอมูล
สวนบุคคล ทีพ่ บมากสุดคือ การแตงกายดวยเครือ่ งแบบทหาร

สงภาพสวมเครือ่ งแบบวิศวกรสนาม ภาพถายแทนขุดเจาะ


น้าํ มันกลางทะเล ซึง่ เปนภาพทีข่ โมยมา หรือตัดตอเรียบรอยแลว

สงเว็บไซตบริษัท/สถานที่ทํางานใหเปาหมาย เพื่อให
ตรวจสอบไดวาตนไดทํางานอยูที่แหงนั้นจริง ดวยการสราง
เว็บไซตปลอมขึ้นมา

ลักษณะรวมของการแสดงบทบาทของนักหลอกลวงรักคือการสาน
สัมพันธเชิงชูสาวจนกลายเปน “คนรักในอุดมคติ” ดวยการแสดงออกดวยวิธี
ตางๆ ดังนี้

การสงขอความทักทาย และใชคาํ พูดทีแ่ สนหวาน เชน Hi dear,


Hi honey, สวัสดีที่รัก

ทําใหเปาหมายรูส กึ วา “เปนคนสําคัญ” แสดงความเอาใจใส


เชน การทักทายตอนเชา การบอกฝนดีกอนนอน การถามถึง
ความเปนอยูป ระจําวัน พร่าํ แตบอกรัก สัญญารักวาจะมัน่ คง
กับคุณคนเดียว วาดฝนวาจะมาใชชีวิตบั้นปลายรวมกัน หรือ
ตองการทําธุรกิจรวมกันที่ประเทศไทย
10 Romance Scam
คูมือปองกันพิศวาสอาชญากรรม

แสดงตัววามีลักษณะของ “คนดี” เชน การใชคําพูดและ


สํานวนในแงดที จี่ ะสือ่ นัยของการเปนคนทีซ่ อื่ สัตย จริงใจ และ
พึง่ พาได รวมถึงยอมรับขอเสียและจุดบกพรองของเปาหมาย
ไดทุกอยาง

พยายามสานสัมพันธอยางรวบรัด และรวดเร็ว ตั้งแต


2-3 วัน ไปจนกระทั่งการอดทนยอมใชเวลาเพื่อสานสัมพันธ
ไปเรือ่ ยๆ จนกวาเปาหมายจะตกหลุมพราง บางครัง้ ยาวนาน
ถึง 2 ป

มีการสงภาพถายกิจกรรมระหวางวัน วิถีชีวิต ใหเหมือน


เปนการสนทนาแบบคูรัก และแสดงใหเห็นวามีตัวตนอยูจริง

5. การสรางสถานการณ
สถานการณตางๆ ที่สรางความสงสาร ความเห็นใจ และความหวัง
วาจะไดพบกัน จะถูกสรางขึ้นเพื่อรองขอเงินจากเปาหมาย (เหยื่อ) อันนําไปสู
การสูญเสียทรัพยสิน ดังนี้

มี ป ญ หาทางการเงิ น เร ง ด ว น เช น ค า รั ก ษาพยาบาล


คาเลาเรียน ธุรกิจถูกโกง/มีปญ
 หา เกิดอุบตั เิ หตุ ซือ้ ตัว๋ เครือ่ งบิน/
ทําวีซาเพื่อเดินทางมาพบกัน คาเชาหองพัก เปนตน

สงสิ่งของ/ทรัพยสินมาให แตติดปญหาที่กรมศุลกากร
สนามบิน หรือสถานีตํารวจ ตองจายเงินคาธรรมเนียมเพื่อ
รับสิ่งของ/ทรัพยสินเหลานั้น
ฉบับผูดูแลระบบ และ ผูบังคับใชกฎหมาย 11

ชักชวนใหรว มลงทุนสรางธุรกิจเพือ่ ใชชวี ติ บัน้ ปลายรวมกัน

ขอแตงงาน และสงทรัพยสนิ ของหมัน้ มาใหยงั ประเทศไทย


แต ถู ก ยึ ด ทรั พ ย สิ น ต อ งจ า ยค า ธรรมเนี ย มก อ น (แสร ง ว า
เปนเจาหนาที่ของรัฐโทรศัพทมาแจงคาธรรมเนียมตางๆ)

เกิ ด ป ญ หาฉุ ก เฉิ น ระหว า งการเดิ น ทางมาพบกั น และ


ตองการใชเงินดวน เชน ทรัพยสินจํานวนมากที่นํามาถูกยึด
กระเปาเงินหาย ถูกกักตัวที่สนามบิน บัตรเครดิตใชงานไมได
เปนตน

เทคนิคการรŒองขอเงินหรือผลประโยชน มี 2 เทคนิค คือ


1. Foot in the door technique (FITD) ตัวอย‹างเช‹น ครัง้ แรกนักหลอกลวงรัก
จะขอใหŒเป‡าหมาย (เหยือ่ ) โอนเงินจํานวนไม‹มากนักโดยมักอŒางว‹าตŒองใชŒเงินด‹วน ขอยืมเงิน
บางส‹วน ซึง่ ถŒาเหยือ่ หลงเชือ่ ในครัง้ แรก นักตŒมตุนŽ ก็จะเริม่ ขอเงินจํานวนมากขึน้ ในครัง้ ต‹อไป
ดŒวยการอŒางสถานการณอื่นๆ
2. Door in the face technique (DITF) ตัวอย‹างเช‹น นักหลอกลวงรักขอใหŒเหยือ่
โอนเงินจํานวน 200,000 บาท เมื่อเป‡าหมาย (เหยื่อ) ปฏิเสธว‹าไม‹มีเงินมากขนาดนั้น
เขาก็ลดจํานวนเงินลงเหลือ 30,000 บาท โดยอŒางเหตุผลว‹าไดŒเงินมาบางส‹วนแลŒว
และตŒองการอีกแค‹บางส‹วนเท‹านั้น ซึ่งถŒาเป‡าหมาย (เหยื่อ) ยอมโอนเงินในครั้งแรก
ก็จะมีการขอครั้งต‹อไปเรื่อยๆ หรือบางครั้งนักหลอกลวงรักก็จะหายตัวไปทันที
12 Romance Scam
คูมือปองกันพิศวาสอาชญากรรม

6. บรรลุภารกิจทางการเงิน
นักหลอกลวงรักจะรองขอใหมีการโอนเงินจาก 3 ชองทางหลักดังนี้
1. โอนเงินไปบัญชีธนาคารภายในประเทศไทย เปนชองทางที่จะถูก
รองขอบอยที่สุดถึง 90% และสวนมากชื่อเจาของบัญชีเปนชื่อคนไทย ซึ่งการ
โอนเงินนี้มักเกิดจากกรณีที่ผูรวมขบวนการอางตัววาเปนเจาหนาที่ศุลกากร/
เจาหนาที่สนามบิน/เจาหนาที่สงพัสดุ/เจาหนาที่ของรัฐอื่นๆ โทรศัพทแจง
เปาหมาย (เหยื่อ) วา “มีผูสงพัสดุมูลคามหาศาลมาให ตองจายคาธรรมเนียม
เพื่อรับพัสดุดังกลาว” และอีกกรณีที่พบไดคือนักตมตุนอางวาเปนบัญชีของ
เพื่อน หรือคนกลางที่สามารถสงเงินตอไปยังตางประเทศไดอยางรวดเร็ว
ตัง้ แตป พ.ศ. 2560–2561 พบวาธนาคารทีน่ กั หลอกลวงรักมักรองขอใหโอนมาก
ที่สุดคือ ธนาคารไทยพาณิชย (SCB) รองลงมาคือ ธนาคารทหารไทย (TMB)
ธนาคารกรุงเทพ (BBL) และธนาคารกสิกร (KBank) ตามลําดับ
2. โอนเงินไปตางประเทศ สวนใหญประเทศปลายทางคือ ไนจีเรีย และ
มาเลเซีย ผานธนาคาร หรือสถาบันทางการเงิน Western Union ในชองทาง
ดังกลาวมักเปนกรณีที่อางวาเกิดเหตุฉุกเฉินระหวางการติดตอธุรกิจ หรือทํา
ธุรกิจตางประเทศ
3. มอบเงินดวยตนเอง ดวยเหตุผลวาจะไดพบตัวจริงของคูสนทนา
จากออนไลน แตเมือ่ ถึงเวลานัดหมายกันมักไดรบั การปฏิเสธโดยอางเหตุผลวา
โดนกักตัวในสนามบินเพราะพกทรัพยสินและเงินสดมาเปนจํานวนมาก จึงให
ตัวแทน (เพื่อน นักการทูต เจาหนาที่ศุลกากร) ถือทรัพยสิน/เงินสดมาใหแทน
และตองมีการจายเงินเพื่อแลกกับสิ่งของเหลานั้น
ฉบับผูดูแลระบบ และ ผูบังคับใชกฎหมาย 13

กรณีอื่นที่อาจเปนไปได
การถู ก แบล็ ก เมล (Blackmail) เมื่ อ นั ก หลอกลวงรั ก
สานสัมพันธรักจนเหยื่ออยูในขั้นตกหลุมรัก และไววางใจ
คูสนทนาแลว นักหลอกลวงรักมักชวนใหเหยื่อทํากิจกรรม
รักออนไลน ไมวาจะเปนการสงภาพโปเปลือย หรือรวมเพศ
ผานชองทางการสื่อสารแบบเห็นหนากัน เชน webcam,
skype, video call เปนตน ซึ่งระหวางที่เปาหมาย (เหยื่อ)
กําลังทํากิจกรรมรักออนไลนนนั้ จะถูกบันทึกภาพเหลานัน้ ไว
และนําภาพเหลานั้นกลับมา Blackmail เพื่อใหเหยื่อโอนเงิน
แลกกับการไมปลอยภาพกิจกรรมเหลานัน้ ออกสูโ ลกออนไลน

การใหเปาหมาย (เหยือ่ ) เดินทางไปตางประเทศเพือ่ พบกับ


นักหลอกลวงรัก ซึ่งเมื่อถึงเวลานัดเปาหมาย (เหยื่อ) จะไมได
พบกับบุคคลที่คาดหวังไว แตจะพบกับคนอื่นๆ ที่อางตัว
วารูจ กั กับ “คูส นทนารักออนไลน” โดยนักหลอกลวงรักเหลานัน้
จะแสดงบทบาทที่ตางกันออกไปเพื่อหลอกเงินจากเหยื่อ
ใหมากที่สุดในขณะที่เหยื่ออยูตางประเทศนั้น
RPanFHSFaPCyFlH
˜»ƒ­§¯ƒËµ

+ HOSPITAL

¬¥n´‰Ä¥Æ¡§q§¯£ §¹¯ƒŒm¯‰™´‰ƒ´¥—¶–—m¯ §¹¯ƒÂ­¤¹Ê¯­¥¹¯Âi´­£´¤ ¬¥n´‰†©´£¬³£ ³›šq ¬¥n´‰¬˜´›ƒ´¥•q ­¤¹Ê¯Ä¯›Â‰¶›

6FDPPHU 6FDPPHU
6FDPPHU
6FDPPHU Š²Â§¹¯ƒÂ­¤¹Ê¯™·Êc–ž¤„n¯ 6FDPPHU 6FDPPHU £¹Ê¯Â­¤¹Ê¯Ä¯›Â‰¶›Å­nŠ²˜¹¯©m´™µ‰´›¬µÂ¥ÉŠ
Ōn­§¯ƒ§©‰Â­¤¹Ê¯ §¹¯ƒŒm¯‰™´‰6RFLDO™³Ê©Æ™·Ê£·ž»n†›
Š²¬¥n´‰Ä¥Æ¡§q§¯£Â ¹Ê¯ /LIWVW\Hç²Ä ¬—
£»§¬m©›—³©
q¥»—³©Â¯‰Â|›¥²Šµ
œ¯ƒ¥³ƒ™ºƒ©³›
Š² »–†º¤ƒ³œÂ­¤¹Ê¯Å›ÂŒ¶‰Œ»n¬´©©m´—›¯¤´ƒ£·¥³ƒÃ™n £¹Ê¯£³Ê›ÅŠ©m´Â­¤¹Ê¯­§‰ÂŒ¹Ê¯ç²Æ©nŊ—›Ã§n© ¸Ê‰œ´‰ƒ¥•·Š²Æ–n§¹Ê¯›„³Ë›ç²Â‰¶›Â ¶Ê£„¸Ë›–n©¤
Ōn‰´›£´ƒ™·Ê¬º–¥¯‰§‰£´Â|›Ã¯ ±­´†»m ¯ƒ
­¤¹Ê¯™·Ê얉¯¯ƒ©m´¯¤´ƒÆ–
n ¹ Ōn†µ »–ì›­©´›粜 ­¤¹Ê¯ Š²Â¥¶Ê£¬¥n´‰¬˜´›ƒ´¥•q„¯†©´£Œm©¤Â­§¹¯Â¥m‰–m©› £·Œm¯‰™´‰Ä¯›Â‰¶›™´‰
|›†›u„·Ë­‰´vç²u¯ ʯ›—m´‰Œ´—¶ ¯n´‰©m´¯¤´ƒ£´ ¬¥ ´
n ‰† ¥¯ œ† ¥³©ƒ³œ ©m´—›£·{³­´Âƒ·Ê¤©ƒ³œÂ‰¶› œ³Œ·—m´‰¥²Â™ªŒm›ƛŠ·Â¥·¤
m¯›Æ­©‰m´¤v ­¥¹¯­§¯ƒÂ­¤¹Ê¯©m´Å­n¥m©£§‰™º›™µšº¥ƒƒ¶Šƒ³›
9LFWLP œ³Œ·„¯‰†›Æ™¤™·Ê˜»ƒ­§¯ƒÅ­nc–
­¤¹Ê¯Š²Â­É›Ä¥Æ¡§q™·Ê–»– œ´‰ƒ¥•·œ¯ƒ©m´Š²£´­´Â­¤¹Ê¯×mƒÉ¯n´‰©m´˜»ƒƒ³ƒ—³© ­¥¹¯­§¯ƒÅ­n¯´Â‰¶›¬–£´Å­n–n©¤—›Â¯‰
¬m©›Å­m|›™­´¥©¶ª©ƒ·£·Â¬›m­q 9LFWLP
¸Ê‰—n¯‰Å­n­¤¹Ê¯›µÂ‰¶›£´¥²ƒ³›—³©
¥›³ƒšº¥ƒ¶Š 9LFWLP
Ōn‰´›VRFLDOPHGLHç²ï ±­´†»m 9LFWLP |›†›u„·Ë­‰´v Š²¥»n¬¸ƒ­§‰¥³ƒ6FDPPHUç²­§‰ÂŒ¹Ê¯
£³ƒŠ²Âc–ž¤„n¯£»§—³©Â¯‰ç²¥»—³©Â¯‰ ©m´6FDPPHUŠ²£´¬¥n´‰†¥¯œ†¥³©ƒ³œ—› 9LFWLP
얉†©´£Œ¯œ¬m©›—³©Å­n†›¯¹Ê›Â­É› Ŋ6FDPPHU YLFWLP ¯
Š²¥»n¬¸ƒ©m´—›Â¯‰Â|›†›¬µ†³ç²£·†º•†m´ ­¤¹Ê¯Š²¥»n¬¸ƒ¬‰¬´¥ç²Â­É› ¶›Â¬¥ÉŠÆ£m¬´£´¥˜—¶–—m
œ´‰ƒ¥•·­§³‰Š´ƒÄ¯›Â‰ ¯·ƒÂ§¤
ç²Ä¯›Â‰¶›Å­n­¤¹Ê¯Ä–¤Â¥É© –n
­§‰ÂŒ¹Ê¯©m´6FDPPHUŠ²£´­´
—›Š¥¶‰ ƒ³œ6FDPPHUÆ Ëµ¯·ƒÅ›­§´¤È†¥³Ë‰
­ §¯ ƒ
­¥¹¯Š²˜»ƒ

* £¹Ê¯­§¯ƒÂ­¤¹Ê¯†¥³Ë‰Ã¥ƒ¬µÂ¥ÉŠŠ²™µƒ´¥­§¯ƒÆÂ¥¹Ê¯¤È 
Š›Â­¤¹Ê¯¬‰¬³¤­¥¹¯Š³œÆ–n­§³‰Š´ƒ›³Ë›ƒÉŠ²­´¤—³©Æç²­´Â­¤¹Ê¯¥´¤—m¯Æ
¥»¢´ ¥²ƒ¯œŠ´ƒZZZIUHHSLNFRP
การลอลวง มิใช การใหโดยเสนหา
เนื่องจากการกระทําความผิดในคดี Romance Scam เปนความผิดที่
ใชความรักเปนสาระสําคัญในการหลอกลวง โดยอาศัยหลักการพื้นฐานทาง
จิตวิทยารวมกับการเก็บรวบรวมขอมูล การวิเคราะหขอมูล การวางแผน และ
การดําเนินขัน้ ตอนตามทีว่ างแผนไว เปนการกระทําความผิดทีม่ กี ารกระทําผิด
เปนขบวนการ โดยลักษณะของการกระทําผิดเหลานี้อาจเขาขายความผิดตาม
กฎหมายไดหลายฐาน ไมวา จะเปนความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา ความ
ผิดตามพระราชบัญญัติวาดวยการกระทําความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร และ
พระราชบัญญัติปองกันและปราบปรามการมีสวนรวมในองคกรอาชญากรรม
ขามชาติ
16 Romance Scam
คูมือปองกันพิศวาสอาชญากรรม

กฎหมายอาญา ลักษณะของการกระทําความผิดในคดี Romance Scam


เขาขายความผิดตามกฎหมายอาญาไดหลายฐาน อาทิ ความผิดฐานฉอโกง1
กลาวคือ เปนการหลอกลวงดวยการแสดงขอความอันเปนเท็จ โดยการหลอก
ลวงเชนวานั้นทําใหผูกระทําไดไปซึ่งทรัพยสินจากผูถูกหลอกลวงหรือบุคคลที่
สาม ซึง่ แตกตางจากการใหโดยเสนหาทีถ่ อื เปนสัญญาประเภทหนึง่ ในกฎหมาย
แพงและพาณิชย2 นอกจากนี้การที่นักตมตุน (scammer) ไดใชวิธีการหลอก
ลวงดวยการสรางโปรไฟลหรือตัวตนใหมขึ้นมาในโลกอินเทอรเน็ต จึงเปนการ
กระทําผิดที่เขาขายความผิดฐานฉอโกงดวยการแสดงตนเปนคนอื่น3 ดวย
และในบางกรณีที่นักตมตุนไดใชวิธีการหลอกคุยกับเหยื่อเพื่อขอเงิน เมื่อไมได
ก็ใชวิธีขมขูวาจะเปดเผยบทสนทนาที่เคยคุยกันหรือรูปภาพที่เคยสงใหกัน ซึ่ง
เขาขายความผิดฐานกรรโชก4 หรือรีดเอาทรัพย5 ได

1 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341


2 ประมวลกฎหมายแพงและพาณิชย มาตรา 521
3 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 342
4 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 337
5 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 338
ฉบับผูดูแลระบบ และ ผูบังคับใชกฎหมาย 17

ความผิดตามพระราชบัญญัตคิ อมพิวเตอรฯ การทีน่ กั ตมตุน (scammer)


ปลอมแปลงตัวตนดวยการนํารูปภาพของบุคคลอื่นมาใช6 และสรางตัวตน
ใหมขึ้นมานั้นเปนการกระทําที่เขาขายการนําขอมูลอันเปนเท็จเขาสูระบบ
คอมพิวเตอร7 ทั้งนี้ การกระทําความผิดในคดี Romance Scam ยังเปนการ
กระทําทีเ่ ขาขายองคกรอาชญากรรมขามชาติอกี ดวย เนือ่ งจากเปนการกระทํา
ทีม่ ลี กั ษณะของการกระทําผิดแบบขามพรมแดน กลาวคือ เปนการกระทําความ
ผิดทีไ่ ดกระทําลงไปมากกวาหนึง่ ประเทศ หรือมีสว นหนึง่ สวนใดของการกระทํา
ผิดหรือผลกระทบเกีย่ วของตัง้ แต 2 ประเทศขึน้ ไป8 ซึง่ เปนการกระทําทีส่ ามารถ
สงตัวผูกระทําผิดที่อยูนอกราชอาณาจักรกลับมารับโทษในราชอาณาจักรได
ฐานความผิ ด ที่ แ ตกต า งกั น เหล า นี้ ส ง ผลกั บ รู ป แบบการดํ า เนิ น คดี
โดยฐานความผิดที่ไดกลาวมาขางตนมีเฉพาะความผิดฐานฉอโกงเพียงฐาน
เดียวเทานั้นที่เปนความผิดตอสวนตัวหรือเปนความผิดที่ยอมความได ดังนั้น
ความผิดฐานนี้จึงจําเปนตองมีผูเสียหาย และผูเสียหายจะตองมีการแจงความ
รองทุกขตอเจาพนักงานตํารวจดวย เจาพนักงานตํารวจจึงจะมีอํานาจทําการ
สืบสวนคดีนนั้ ตอไปได และหากตอมาผูเ สียหายตัดสินใจถอนแจงความอํานาจ
ในการสืบสวนสอบสวนคดีดังกลาวก็จะสิ้นสุดลงเชนกัน สวนความผิดฐาน
อื่นๆ นั้นเปนความผิดอาญาแผนดินผูเสียหายไมสามารถยอมความได ทําให
เจาพนักงานมีอํานาจในการสืบสวนสอบสวนคดีนี้ตอไปไดโดยไมจําเปนตอง
มีผูเสียหาย โดยเฉพาะอยางยิ่งหากเปนกรณีองคกรอาชญากรรมขามชาติ
เจาพนักงานยังสามารถนําตัวผูก ระทําผิดทีอ่ ยูน อกราชอาณาจักรมารับโทษใน
ราชอาณาจักรไดอีกดวย

6 พระราชบัญญัติวาดวยการกระทําความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร พ.ศ.2550 มาตรา 16


7 พระราชบัญญัติวาดวยการกระทําความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร พ.ศ.2550 มาตรา 14(1)
8 ชิตพล กาญจนกิจ. (2559). ความทาทายของรัฐอาเซียนในการตอตานอาชญากรรมขามชาติ.
วารสารสังคมศาสตร คณะนิติศาสตร จุฬาฯ, ปที่ 46 (ฉบับที่ 1), 54.
18 Romance Scam
คูมือปองกันพิศวาสอาชญากรรม

กฎหมายและการเยียวยา เมื่อมีความเสียหายเกิดขึ้น โดยทั่วไปเหยื่อ


(victim) หรือผูเสียหายก็มักจะเริ่มตนดวยการไปแจงความตอเจาพนักงาน
ตํารวจกอน หลังจากนั้นเจาพนักงานจะทําการรวบรวมพยานหลักฐานทุก
ชนิดที่เกี่ยวของ ทําสํานวนคดีสงใหพนักงานอัยการสงฟองตอศาลเพื่อใหศาล
พิพากษาตอไป ทัง้ นีใ้ นคดี Romance Scam ยังถือเปนคดีแพงเกีย่ วเนือ่ งกับคดี
อาญา กลาวคือ เปนคดีแพงทีผ่ เู สียหายมีสทิ ธิเรียกรองคาเสียหายอันมีมลู ฐาน
มาจากการกระทําความผิดทางอาญา ดังนี้ ในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเปน
โจทกยนื่ ฟองคดี ผูเ สียหายอาจยืน่ คํารองใหพนักงานอัยการเรียกรองทรัพยสนิ
หรือคาเสียหายที่ผูเสียหายไดสูญเสียไปคืนจากผูกระทําความผิดแทนได 9

ซึง่ นอกจากการดําเนินคดีผา นทางเจาพนักงานตํารวจหรือหนวยงานอืน่ ๆ


ที่เกี่ยวของแลว ผูเสียหายยังสามารถดําเนินคดีตอผูกระทําผิดไดดวยตนเอง
ด ว ยการฟ อ งร อ งผู ก ระทํ า ความผิ ด ต อ ศาลได โ ดยไม จํ า เป น ต อ งแจ ง ความ
รองทุกขหรือรองเรียนผานหนวยงานอื่นๆ ของรัฐมากอน

นอกจากนีก้ ารกระทําความผิดในคดี Romance Scam ยังเปนถือเปนการ


กระทําละเมิดในคดีแพงอีกดวย 10 ผูเ สียหายจึงสามารถฟองผูก ระทําละเมิดให
ชดใชสินไหมทดแทนในทางแพงเรียกรองคาเสียหายไดอีกดวย

9 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43, 44/1


10 ประมวลกฎหมายแพงและพาณิชย มาตรา 420, 422
ชองทาง / หนวยงานในการใหความชวยเหลือ
กรณี Romance Scam

หน‹วยงาน ช‹องทางติดต‹อ
ศู น ย ป ราบปรามอาชญากรรมทาง ชั้น 1 อาคาร 1 สํานักงานตํารวจแหงชาติ
เทคโนโลยี ส ารสนเทศ สํ า นั ก งาน ถนนพระรามที่ 1 แขวงวังใหมเขตปทุมวัน
ตํารวจแหงชาติ (ศปอส.ตร.) กรุงเทพฯ 10330
โทรศัพท : 02-252-7883-4
โทรสาร : 02-252-7881-2
สายดวน : 1155
ก อ ง บั ง คั บ ก า ร ป ร า บ ป ร า ม ก า ร ศู น ย ร าชการเฉลิ ม พระเกี ย รติ 80 พรรษา
กระทําความผิดเกีย่ วกับอาชญากรรม อาคาร B ชั้น 4 ถนนแจงวัฒนะ เขตหลักสี่
ทางเทคโนโลยี (บก.ปอท.) (TCSD) กรุงเทพฯ 10210
โทรศัพท : 02-142-2556
โทรสาร : 02-142-2557
E-mail : tcsdstaff@police.go.th
กองคดี เ ทคโนโลยี แ ละสารสนเทศ 128 ถนนแจงวัฒนะ แขวงทุงสองหอง เขต
กรมสอบสวนคดีพิเศษ หลักสี่ กรุงเทพฯ 10210
โทรศัพท : 0-2831-9888
โทรสาร : 0-2975-9888
E-mail : dsi@dsi.go.th
ศูนยรบั เรือ่ งรองเรียนปญหาออนไลน E-mail : 1212@mict.go.th
(Online Complaint Center: OCC) สายดวน : 1212
สถานีตํารวจทองที่เกิดเหตุ สถานีตํารวจนครบาล หรือ สถานีตํารวจภูธร
ขัน้ ตอนการแจงความ
เกีย่ วกับคดี Romance Scam

1 ใหŒ ผŒูเ สี ย หาย เตรี ย มเอกสารส‹ ว นตั ว


เช‹น สําเนาบัตรประจําตัวประชาชน หรือ
หนังสือเดินทาง

กรณีที่เสียหายต‹อชื่อเสียง โดยเตรียม
หลั ก ฐาน เช‹ น ปริ๊ น ต เ อกสารหนŒ า จอ
หนŒาเว็บไซต หนŒาโปรแกรมไลน โปรแกรม
เฟซบุ ก หรื อ หนŒ า เพจ ที่ พ บการกระทํ า
ความผิด 2
3 กรณีทเี่ สียหายต‹อทรัพย ใหŒเตรียมหลัก
ฐาน เช‹น หลักฐานการโอนเงิน หนŒาจอหรือ
รูปของบัญชีธนาคารของผูรŒ บั โอน โดยปริน๊ ต
เอกสารออกมาจากระบบคอมพิ ว เตอร
ใหŒเรียบรŒอย
ฉบับผูดูแลระบบ และ ผูบังคับใชกฎหมาย 21

4
สามารถรŒองทุกข ไดŒที่
1. กองบั ง คั บ การปราบปรามการกระทํ า ความผิ ด เกี่ ย วกั บ อาชญากรรม
ทางเทคโนโลยี (บก.ปอท.)
2. ศูนยปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยีสารสนเทศ สํานักงานตํารวจ
แห‹งชาติ (ศปอส.ตร.)
3. กรมสอบสวนคดี พิ เ ศษ (DSI) สามารถติ ด ต‹ อ ดŒ ว ยตนเอง หรื อ ติ ด ต‹ อ
ผ‹านเว็บไซต www.dsi.go.th และติดต‹อผ‹าน Call Center 1202
*ติดต‹อผ‹านศูนยปฏิบัติการคดีพิเศษทั้ง 10 เขต

สามารถแจŒงความไดŒที่
• สถานีตํารวจทŒองที่เกิดเหตุ
• สถานีตํารวจนครบาล
• สถานีตํารวจภูธร

*รูปภาพประกอบจาก: www.freepik.com
คุณโชวสิ่งใดในอินเทอรเน็ต
สิ่งที่เผยนำมาซึ่งความเสี่ยง
9 สิ่งสําคัญ ที่ผูดูแลระบบ/ผูบังคับใชกฎหมายควรเตือนประชาชน
หรือผูใชระบบใหระวังการใชขอมูลเหลานี้บนโลกอินเทอรเน็ต
1. การใชชื่อเต็ม
2. สถานะความสัมพันธ
3. รสนิยมทางเพศ
4. ID ในโปรแกรมสนทนา
5. ที่อยูจดหมายอิเล็กทรอนิกส (e-mail address)
6. ทีอ่ ยูอ อนไลนของบริการอืน่ ๆ ในเครือขายสังคมออนไลน หรือบล็อก
7. สิ่งที่สนใจ หรือกิจกรรมที่ชื่นชอบ
8. รูปภาพของตัวเอง
9. วิดโี อของตัวเอง
ฉบับผูดูแลระบบ และ ผูบังคับใชกฎหมาย 23

*รูปภาพประกอบจาก: www.freepik.com