You are on page 1of 62

1

ΠΕΡΙΟΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΣ


Σελίδες 4

Βρικόλακες στην Ελλάδα


Σελίδες 4 - 11

Η Θεωρία της Σχετικότητας


Σελίδες 13 - 19

Οι χαμένες πολιτίες της Βίβλου


Σελίδες 20 - 25

Αναλύωντας την αλήθεια του κώδικα


Da Vinci
Σελίδες 26 - 32

Ναϊτες Ιππότες
Σελίδες 34 - 40

Ο θεός της διακυνδήνευσης


Σελίδες 41 - 47
3

Οφιδολατρεία
Σελίδες 49 - 52

Ήξερες την ιστορία για την Παρασκευή


και 13;
Σελίδες 53 - 56

Γνωμικά
Σελίδες 57 - 59

Διδάσκεται η απάθεια και η μείωση της;


Σελίδες 60 - 62
4

Όλοι περιμένουν
με ανύπωτη χαρά να έρθουν τα Χριστούγεννα. Στολισμένα σπίτια, παντού γλυκές
μυρωδιές και όλα τα παιδιά τρέχουν ξέγνιαστα στους δρόμους, παίζοντας -πολλές
φορές- με τα χίονια. Αυτός ο μήνας προμηνύει ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ. Ναι ξέρουμε
όλη αυτή η χαρά και η γιορτή είναι για τον Δεκέμβριο, αλλά.... τον Νοέμβριο, όλοι
ξεκινούν την προετοιμασία γιατί τους αρέσει να έχουν ένα σπίτι στολισμένο και να το
χαίρονται οι ίδιοι και τα παιδιά τους περισσότερο. Έλατα μέσα στο σπίτι, στολισμένες
κάλτσες στο τζάκι και στα παράθυρα και δώρα κάτω από τα δέντρα. Σε όλα τα σπίτια
υπάρχουν φρεσκοψημένα κουλουράκια, και περιμένουν με ανηπομονησία τη στιγμή
όπου τα κάλαντα θα ακούγονται από όλα τα παιδιά και σε όλους τους δρόμους θα
ηχεί η Άγια νύχτα..

Αυτοί είναι οι μήνες της οικογένειας...


Μπάκα Σουζάνα, Αρχισυντάκτρια...
5

ΒΡΙΚOΛΑΚΕΣ
ΣΤΗΝ ΕΛΛAΔΑ
Στον τομέα της βαμπιρολογίας, ελάχιστες κουλτούρες στον κόσμο διαθέτουν τόσο πλούσιες
και διατηρητέες, μέχρι και σήμερα, παραδόσεις και μύθους, όσο οι Έλληνες.
Ορολογικά οι βρικόλακες είναι νεκροζώντανοι που σηκώνονται από τους τάφους τους τη
νύχτα για να πιούν το αίμα των ζωντανών.

Το ότι πίστευαν στην ύπαρξη υπερφυσικών όντων που έπιναν αίμα και επιτίθενται στους
ανθρώπους, ο φόβος πως κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες το σώμα ζωντάνευε, και το ότι το
αίμα πρόσφερε δύναμη ικανή να επιτρέψει στους πεθαμένους να περάσουν την διαχωριστική
γραμμή που τους χώριζε από τους ζωντανούς, είναι αποδείξεις ότι οι δοξασίες αυτές είναι
σαφώς επηρεασμένες και από την αρχαία ελληνική μυθολογία.

Η Ελλάδα λοιπόν είναι από τις γενέτειρες των δοξασιών και μύθων μαζί με την Ρουμανία,
την Ουγγαρία, την Γερμανία, την Σερβία, τη Ρωσία κ.α. Στα νησιά του Αιγαίου λέγεται ότι
έμεναν βρικόλακες κάθε είδους, Η Ελληνική παράδοση είναι γεμάτη με παρόμοιες ιστορίες
από μικρά και συνήθως έρημα νησάκια που «φιλοξενούσαν» βρικόλακες. Τα πιο γνωστά είναι
τα παρακάτω:
6

• Νησάκι Μπάου – Απέναντι από το λιμάνι της Μυκόνου


• Νησίδα Εκάτη – Δήλος
• Ύφαλος Παναγιά η Νησιώτισσα ή Θεανώ – Βόρεια Εύβοια
• Νησίδα Καμένη – Σαντορίνη
• Νησί Τάφος – Κεφαλλονιά
• Βραχονησίδα Νεκροθήκες και νησίδα Πλατύ – Ψέριμος
• Βρικολακονήσια – Βόρεια Σκύρος
• Βραχονησίδα Καλαθάς – Χανιά
• Δαιμονονήσια – Βόρειες Σποράδες
• Βραχονησίδα Γόνι – Οινούσσες
• Νησίδα Βενετικό – Χίος

Ο George Horton έγινε Αμερικανός πρόξενος στην Αθήνα το 1893, όπου προώθησε ενεργά
την αναγέννηση των Ολυμπιακών Αγώνων και ενέπνευσε τη συμμετοχή της Αμερικάνικης
ομάδας. Ταξίδεψε πολλές φορές, σ’ ολόκληρη την – τότε – μικρή Ελλάδα και μελέτησε με
πάθος τα νέα ελληνικά. Σε μικρό, μάλιστα, χρονικό διάστημα μαθαίνει, όχι μόνο να μιλά, αλλά
και να γράφει. Το 1911, παράλληλα με το συγγραφικό του έργο, γίνεται Γενικός Πρόξενος των
Η.Π.Α. στη Σμύρνη. Ασχολήθηκε με τα ήθη και έθιμα του Ελληνικού λαού αλλά αυτό που
τον εντυπωσίασε περισσότερο ήταν οι απόκρυφες ιστορίες από τα νησιά της Μεσογείου. Στο
βιβλίο Νησιά της Ελλάδας - Σπίτι των Νυμφών και των Βρικολάκων, ο Horton καταγράφει την
ιστορία ενός «βρικόλακα», ο οποίος, όταν ήταν άνθρωπος, έφθασε σε ένα προχωρημένο στάδιο
της ηλικίας του και πέθανε.
7

Μετά από κάμποσο καιρό βγήκε από τον τάφο του, περιπλανήθηκε τη νύχτα για δύο
εβδομάδες και στο τέλος έφυγε από το νησί που τον είχαν θάψει. Στον νέο του τόπο,
ξαναπαντρεύτηκε και απέκτησε παιδιά. Κάθε βδομάδα, από την νύχτα της Παρασκευής μέχρι
την Κυριακή, επέστρεφε στο πρώτο του νησί. Η νέα του σύζυγος, άρχισε να υποψιάζεται ότι
κάτι δεν πήγαινε καλά, όχι μόνο λόγω των απουσιών του Σαββατοκύριακου, αλλά και επειδή
διαπίστωσε ότι του άρεσε, ολοένα και πιο έντονα, το άψητο κρέας των ζώων αντί των κανονικών
μαγειρεμένων γευμάτων. Στη διήγηση, γίνεται παράλληλα, κάποιος λόγος και για τα περίεργα
χαρακτηριστικά των παιδιών του όπου ο κόσμος άρχιζε να τα κοιτά με καχυποψία. Τα πάντα,
όμως, αποκαλύφθηκαν από τον αδερφό του βρικόλακα, ο οποίος τυχαία επισκέφτηκε το
γειτονικό νησί, τον είδε, τον αναγνώρισε και σοκαρίστηκε αφού, φυσικά, ήξερε ότι ο αδελφός
του είχε πεθάνει προ πολλού.
Σ’ αυτή την ιστορία, όπως και σε άλλες αντίστοιχες με νεκροζώντανους στα νησιά των
Κυκλάδων, δεν υπάρχει κάποιο ανθρώπινο θύμα όπως έχουμε συνηθίσει στα διάφορα
διηγήματα ή στις κινηματογραφικές ταινίες. Στην παραπάνω ιστορία, πρέπει να πούμε ότι μετά

την αποκάλυψη του αδελφού του, τέθηκε ο ίδιος ως στόχος από τους συγχωριανούς του που
τον κατέστρεψαν βάζοντάς του φωτιά. Οι βρικόλακες της Τήνου έχουν τη μορφή του νεκρού,
με σχετικά υπόλευκο δέρμα, κάτι «σαν φαντάσματα» δηλαδή, αλλά με μακριά γένια, μακριά
μαλλιά και μακριά γαμψά νύχια , ενώ, δεν εμφανίζονται ποτέ την Παρασκευή. Στις διάφορες
λαϊκές αφηγήσεις για τους νεκροζώντανους της Βωλάξ της Τήνου, αυτοί εμφανίζονται ως
«κανονικοί» άνθρωποι που έχουν αφεθεί, αλλά δύσκολα καταλαβαίνεις ότι κρύβουν κάτι άλλο
ξεκάθαρα εξώκοσμο. Δεν κάνουν επί της ουσίας κάτι κακό, αλλά πρέπει να καταστραφούν –
8

συνήθως με φωτιά – γιατί παραβαίνουν τον φυσικό νόμο του Θεού και όλο το χωριό βρίσκεται
σε «εν δυνάμει κίνδυνο». Η απήχηση αυτών των λαϊκών δεισιδαιμονιών, για τους νεκρούς που
δεν είχαν πεθάνει ακριβώς και που έπρεπε να καούν για να σωθεί το χωριό, εμφανίστηκαν μετά
την επιδημία που αφάνισε αρκετούς τα χρόνια εκείνα. Ειδικά μέσα στο πρώτο μισό του 19ου
αιώνα, ο τρόμος της πανώλης δεν έλειψε ποτέ από το Αιγαίο και τις απέναντι μικρασιατικές
ακτές, με τις οποίες η Τήνος είχε επικοινωνία. Στην απογραφή του χωριού, του 1861, είχαμε
134 εγγραφές, και στην αμέσως επόμενη, μετά από 15 χρόνια, μόλις 83... Δηλαδή ένας στους
τρεις είχε χαθεί... (για περισσότερα δείτε την ιστορία του Αγ. Μάρκου)

Ένας παλιός μύθος αναφέρεται σε ένα φαινομενικά τυχαίο γεγονός μιας ανατίναξης για την
απόφραξη ενός λαγκαδιού σε κάποιο ήσυχο χωριό της Τήνου, που απελευθερώνεται το πνεύμα
κάποιου παλιού κάτοικου που έμεινε εγκλωβισμένο για παραπάνω από ενάμιση αιώνα, σε ένα
βράχο κοντά στις πηγές. Η τοποθεσία είναι κοντά σε ένα παλαιό οικισμό (χωριό) ο οποίος δεν
υπάρχει πια εξαιτίας της πανούκλας. Αυτό το χωριό που βρισκόταν μεταξύ του Κρόκου και
της Περάστρας, μέσα στο λαγκάδι, λεγόταν Λάζαρος. Παλαιά, πολλά λέγονταν για αυτό το
πέρασμα από το οποίο περνούσε όλος ο κόσμος που ήθελε να πάει και να έρθει στην Χώρα.
: «Κανένας δεν μπόρεσε ποτέ να πει με βεβαιότητα πώς άρχισε. Ορισμένοι ξένοι ταξιδευτές,
δημοσιεύοντας πολύ αργότερα τις εντυπώσεις τους από τα νησιά του Αιγαίου, υποστήριξαν
ότι σχετιζόταν με τον δυνατό σεισμό που ταρακούνησε για δευτερόλεπτα όλες τις Κυκλάδες.
Οι αρουραίοι εμφανίστηκαν τη νύχτα, πρώτα χωριστά, σε μικρές ομάδες, ύστερα μαζικά και
πανικόβλητοι, θαρρείς κυνηγημένοι από κάτι.

Απλώθηκαν στα χωράφια ρημάζοντας τους καρπούς, όρμησαν στις αποθήκες όπου οι
κάτοικοι του Λάζαρου φύλαγαν το καλαμπόκι, το λάδι και το λίπος από τα χοιροστάσια,
γλίστρησαν στους στάβλους και δάγκωσαν μικρά και μεγάλα ζώα, έπειτα τρύπωσαν στα σπίτια
ροκανίζοντας κάθε τροφή μέσα στις καλαμένιες κλούβες » Η πανούκλα απλώθηκε και τίποτα –
ούτε μακρόσυρτες παρακλήσεις στον καθεδρικό της Παναγίας στην αντιπέρα, τη δυτική όχθη
της ρεματιάς – δεν έδειχνε ικανό να τη σταματήσει. Ο θρήνος διαπέρασε τους τοίχους των
σπιτιών που χτύπησε η κατάρα, σκορπίστηκε σπαραχτικός από τα μονοπάτια ίσαμε το Λιβάδι
και από κει αντιλάλησε στα πιο μακρινά χωράφια. Όσοι μπόρεσαν να σταθούν στα πόδια τους
έτρεχαν εδώ κι εκεί, στα δωμάτια, στους στάβλους, στους περιστεριώνες, απομακρύνοντας
τους πεθαμένους από τα νεκροκρέβατα και αδειάζοντας τα ψόφια ζώα στα γκρεμνά του
λαγκαδιού. Οι πρώτοι νεκροί είχαν την πολυτέλεια μιας ατομικής νεκρώσιμης ακολουθίας.
Οι άλλοι άρχισαν να ενταφιάζονται, στην αρχή με την επιβαλλόμενη κοσμική αξιοπρέπεια
και ύστερα να ρίχνονται όπως όπως στο χωνευτήρι πίσω από την εκκλησία της Παναγίας.
Για όσους περίσσευαν δόθηκε εντολή να στοιβαχτούν σε λάκκο με ασβέστη. [...] Πριν ακόμα
τελειώσει το έργο της μακάβριας ομαδικής ταφής, η στέρνα είχε ξεχειλίσει από άκαμπτα
σώματα παστωμένα με ασβέστη».
9

Στο νότιο Αιγαίο, ο λαός πίστευε ότι για κάποιους νεκρούς ότι «καμιά φορά, σε βαθιά νύχτα,
ακούγονταν ακόμη που βογκάει το αίμα ζητώντας εκδίκηση και δικαιοσύνη». Αυτούς, είτε τους
έκαιγαν «να λυτρωθούν», είτε τους ξανά έθαβαν μακριά από το χωριό, σε κάποια ξερονήσια.
Γι αυτό και υπήρχε μια έμφυτη απέχθεια γι’ αυτά τα νησιά: «Γινόντουσαν “καταραμένα” και
οι άνθρωποι που περνούσαν από κει χωρίς να ξέρουν τις ιστορίες τους, άκουγαν τρομακτικές
κραυγές και μερικοί από αυτούς χάνονταν». «Τους νεκρούς τους θάβουν μέσα στις μεγάλες
εκκλησίες των χωριών. Συμβαίνει μερικές φορές τα μνήματα να βρίσκονται σε έδαφος
αργιλώδες και ξερό, ώστε τα πτώματα να είναι δύσκολο να λιώσουν, αφού η υγρασία τους
απορροφάται από το χώμα. Όταν ανοίξουν το μνήμα για να θάψουν άλλους, βλέποντας ότι τα
σώματα αντί να έχουν λιώσει έχουν ξεραθεί, τα βγάζουν έξω και αφού αφαιρέσουν και κάψουν
την καρδιά το θάβουν ξανά. Είναι βέβαιοι τότε, ότι τίποτα δε θα τα εμποδίσει να λιώσουν.
Αυτό το φαινόμενο, όταν συμβαίνει, προκαλεί τη μεγαλύτερη στεναχώρια των συγγενών γιατί
δεν παραλείπουν να ισχυριστούν ότι ο νεκρός απορρίπτεται όχι μόνο από τον ουρανό αλλά
και από την κόλαση, εφόσον η γη αρνείται να προσφέρει άσυλο στο θνητό σώμα του. Κάποιος
αφηγείται ότι είδε τον νεκρό να κυκλοφορεί τη νύχτα στο σκοτάδι βγάζοντας τρομακτικές
κραυγές. Ένας άλλος ότι τον είδε να διασχίζει τον αέρα καταμεσήμερα σ’ ένα δρόμο φωτιάς.
Άλλοι ότι τα μεσάνυχτα μόλις είχαν αποκοιμηθεί τρομεροί αναστεναγμοί τους ξύπνησαν και
ότι ανοίγοντας τα μάτια τυφλώθηκαν από μεγάλες φωτιές, στη λάμψη
των οποίων διέκριναν ένα μεγάλο άσπρο φάντασμα, αλυσοδεμένο και
βασανιζόμενο από μια λεγεώνα δαιμόνων. Όλοι αυτοί οι ψίθυροι
που στην αρχή ήταν τιποτένιοι, διογκώνονται και αυξάνουν και
ενισχύονται ο ένας από τον άλλο. Δυναμώνουν αμοιβαία, αποκτούν
αληθοφάνεια και συναρπάζουν και κατακυριεύουν την κοινή γνώμη.
Σύντομα τους αποδέχονται σαν απόλυτες αλήθειες που κανείς δεν
επιτρέπεται να αμφισβητήσει. Και για να εξιλεώσει τις αμαρτίες του,
ο νεκρός έρχεται να τρομάξει τους ζωντανούς. Πότε τραβάει τους
κοιμισμένους από τα πόδια, πότε αφαιρεί ένα μέρος από την τροφή
τους και πότε τρέχει προς όλες τις κατευθύνσεις στα κτήματα, μέσα
στους θάμνους, στα αγκάθια και στους βάτους, ή να μεταμορφώνεται
σε μεγάλο μαύρο σκύλο, ή σε κάποιο άλλο ζώο οποιοδήποτε, ικανό
να τρομοκρατήσει με τις κραυγές του. Γενικότερα, πάντως, ιστορίες
με νεκρούς και ψυχές υπάρχουν αρκετές στο χωριό. Τα παλιά τα
χρόνια, ένας χωρικός από τη Βωλάξ, γύρναγε, αργά τη νύχτα, από
τον Φαλατάδο πίσω στο χωριό, καβάλα στο γέρικο γαϊδουράκι του.
Κάποια στιγμή το ζωντανό γονάτισε χωρίς να βγάλει κανέναν ήχο και
ψόφησε. Αφήνοντας το ζώο του καταγής, ξεκίνησε να επιστρέψει στο χωριό με τα πόδια. Το
επόμενο πρωί, μαζί με κάποιον συγχωριανό του, επέστρεψε στον τόπο που το είχε αφήσει αλλά
δεν το βρήκε. Το γαϊδουράκι βρέθηκε καμιά πενηνταριά μέτρα πιο πέρα. Αυτό που πίστευε ο
10

χωρικός είναι ότι κάποιος πήγε να κλέψει την ψυχή του αλλά δεν μπόρεσε να την βγάλει, επειδή
ήταν μεγάλο ζώο και όχι πιο μικρό, όπως ο άνθρωπος για παράδειγμα.

Πολλά νησιά και βραχονησίδες, σε όλη την Ελλάδα, αποτελούσαν τους τόπους κατοικίας των
βρικολάκων, με τα περισσότερα από αυτά να βρίσκονται στο Αιγαίο: Το Φαρμακονήσι, μεταξύ
Λέρου και Τουρκίας, είναι ένα αυτά. Στη Μύκονο, οι βρικόλακες κατοικούσαν στο νησάκι του
Αγίου Γεωργίου ή στο νησάκι Μπάου όπου μέχρι σήμερα ο θρύλος λέει ότι υπάρχουν, ακόμα,
αποτυπωμένες οι μορφές τους στα βράχια. Τόπος εξορίας και κολασμού των Βρικολάκων
είναι και η νήσος Καημένη/Καμένη στη Σαντορίνη. Κοντά στη Σκύρο, μερικές εκατοντάδες
μέτρα ανατολικά του ακρωτηρίου Πουριά, ορατά από την πρωτεύουσα του νησιού υπάρχουν
τα Βρικολακονήσια.

Σε ένα από αυτά, είναι κτισμένο το ξωκλήσι του Άγιου Ερμόλαου, σε μια περιοχή με βράχια
καμωμένα με σταυρούς, φτιαγμένους από ασβέστη. Λίγο πιο πέρα, υπάρχει ένας μεγάλος
βράχος από πωρόλιθο όπου στο κάτω μέρος του έχει λαξευτεί και υπάρχει στο εσωτερικό
του άλλο ένα ξωκλήσι. Τα Βρικολακονήσια πήραν τ’ όνομά τους από το γεγονός ότι είχαν
θαφτεί εκεί θύματα κάποιας παλιάς επιδημίας. Σε κείμενο, του 1918, βρίσκουμε: «[...] τα
Βρικολακονήσια είχανε ξυπνήσει τους πεθαμένους τους, θαμμένους εκεί από μια πανούκλα
του παλιού καιρού, κι αφήνανε τους βόγγους τους και τα παράπονα τους να τραβούνε και
να φτάνουνε ως έξω στην ακτή». Στη βραχονησίδα Νεκροθήκες κοντά στην Κάλυμνο, η
παράδοση αναφέρει ότι το νησί χρησίμευε παλαιότερα ως νεκροταφείο, ενώ έως και σήμερα
πιστεύετε ότι όταν δύει ο ήλιος βρικόλακες βγαίνουν και περιφέρονται στην επιφάνεια. Στη
Χίο, δαιμονικά νησιά είναι οι βραχονησίδες Γούνι και Βενέτικο και στη Σάμο η περιοχή
Διαβολολίμανο.

Νησάκι - νεκροταφείο, κατά τον 18ο και 19ο αιώνα, ήταν η Εκάτη (Δήλος), ενώ στην Κρήτη,
βρικόλακες («καταχανάδες») υπήρχαν στο νησάκι του Καλαθά, στο βόρειο τμήμα του Ακρωτηρίου
των Χανίων. Οι υδάτινοι όγκοι που απομόνωναν τα νησιά θεωρούνταν ιδεώδης τρόπος αποτροπής
των βρικολάκων. Δεν ξέρουμε πόσο συμπτωματικό είναι ότι, το νεκροταφείο του Αγ. Μάρκου
στη Βωλάξ, οι νεκροί έπεφταν – μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ‘80! - σε τρύπα που μέσα της
πέρναγε νερό.

Ο Μουζάκης αναφέρει ότι ένα ρέμα χωρίζει τον οικισμό από το κεντρικό νεκροταφείο της
Αττικής, της Σίφνου και της Τήνου στη λογική του Αχέροντα. Το νερό κρατάει, σύμφωνα
πάντα με την παράδοση, την επιστροφή των βρικολάκων στην... κανονική ζωή. Η σχέση των
βρικολάκων της ελληνικής παράδοσης, με αυτές των βιβλίων και του κινηματογράφου, είναι μικρή
έως ανύπαρκτη. «Ο νεοελληνικός βρικόλακας είναι βασικά ένας νεκροζώντανος. Τα βαμπίρ είναι
ιδιαίτερα όντα που μοναδικό σκοπό έχουν να πίνουν αίμα ως τροφή και ως δύναμη ζωής. Στις
11

νεοελληνικές παραδόσεις, οι βρικόλακες εμφανίζονται να εκτελούν και βιοποριστικές εργασίες,


να τρώνε φαγητά, να κάνουν ζημιές και μερικές φορές είναι εντελώς άκακοι. Βρικολακιάζουν
σε προαύλιο εκκλησίας και μέσα στην εκκλησία, ενώ δεν πολλαπλασιάζονται (σε αντίθεση με τα
βαμπίρ που πολλαπλασιάζονται πίνοντας αίμα). Βρικόλακας λοιπόν είναι ο εκδικητικός νεκρός που
απειλεί να βασανίσει τους ζωντανούς επιστρέφοντας μετά θάνατο».
Τσίπτσιος Κωνσταντίνος
12
13

ΑΛΜΠΕΡΤ ΑΪΝΣΤΑΙΝ:
ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ
ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ
14

Άλμπερτ Αϊνστάιν

Ο διάσημος φυσικός και θεμελιωτής της ειδικής και γενικής θεωρίας της σχετικότητας
γεννήθηκε στην πόλη Ουλμ, που βρίσκεται στη νότια Γερμανία το μακρινό 1879. Ήταν
γερμανοεβραϊκής καταγωγής και ακολούθησε μια ζωή με πολλά επιτεύγματα που εξέλιξαν
τη φυσική, αλλάζοντας μια για πάντα τον τρόπο που βλέπουμε και αντιλαμβανόμαστε τον
κόσμο. Βραβεύθηκε πολλές φορές με κορυφαία διάκριση το Νομπέλ για την προσφορά του
στη φυσική το 1921.

Στα πρώτα 15 χρόνια του 20ού αιώνα, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν ανέπτυξε μια σειρά από θεωρίες
που διακήρυξαν, για πρώτη φορά, την ισοδυναμία της μάζας προς την ενέργεια ενώ ταυτόχρονα
έδωσαν εντελώς νέο περιεχόμενο στις έννοιες του χώρου, του χρόνου και της βαρύτητας. Οι
θεωρίες αυτές ήταν κατ’ ουσίαν μια βαθιά αναθεώρηση της παλαιάς Νευτώνειας Φυσικής και
αποτέλεσαν επανάσταση για την επιστημονική αλλά και φιλοσοφική έρευνα.
Η επίδραση των ανακαλύψεων του Αϊνστάιν εξακολουθεί να είναι καίρια και μόνιμο αντικείμενο
έρευνας για τη φυσική, την κοσμολογία, τα μαθηματικά και την αστροφυσική.
15

Ας ξετυλίξουμε το κουβάρι απ’ την αρχή:

Φωτοηλεκτρικό φαινόμενο
Αρκετός κόσμος έχει τη λανθασμένη εντύπωση ότι ο Αϊνστάιν έλαβε το βραβείο Νόμπελ
για την διατύπωση της διάσημης θεωρίας της σχετικότητας. Το Νόμπελ απονεμήθηκε στον
σπουδαίο φυσικό για την καινοτόμο εξήγηση που έδωσε για το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο.

Το 1905 ο Αϊνστάιν δημοσίευσε τέσσερα άρθρα του στο γνωστό γερμανικό επιστημονικό
περιοδικό Annalen der Physik (Τα χρονικά της Φυσικής). Στο πρώτο απ’ τα άρθρα έκανε την
αναφορά στο εν λόγω φαινόμενο.

Μια απλουστευμένη εξήγηση του φαινομένου είναι ότι: το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο είναι μια
κβαντική διεργασία, όπου τα ηλεκτρόνια απελευθερώνονται απ’ την επιφάνεια ενός αγωγού όταν
αυτός δεχθεί υψηλή ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία συχνότητας. Η ακτινοβολία αυτή πρέπει
να τέτοια ώστε τα ηλεκτρόνια να καταφέρουν να υπερπηδήσουν το φράγμα της δυναμικής
ενέργειας που τα συγκρατεί στον αγωγό.
Η κλασική φυσική της εποχής αδυνατούσε
να εξηγήσει το φαινόμενο, αφού υποστήριζε
ότι ένα σώμα απορροφά ή εκπέμπει
ενέργεια κατά τρόπο συνεχή. Η ακαριαία
απελευθέρωση των ηλεκτρονίων έκανε τους
επιστήμονες να τα χάσουν αφού θεωρούσαν
αδύνατο να συμβαίνει χωρίς πρώτα να
φωτίσουν για κάποιο χρόνο το μέταλλο.
16

Επίσης η αδυναμία εξήγησης της επιστήμης του τότε, έγκειται στο γεγονός ότι πίστευαν
ακράδαντα ότι η μέγιστη ταχύτητα των ηλεκτρονίων θα έπρεπε να είναι ανάλογη της έντασης
της ακτινοβολίας που δέχεται το μέταλλο και όχι ανάλογη της συχνότητας που συνέβαινε στα
αλήθεια.

Και κάπου εκεί μπήκε στο κάδρο ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, που για να ερμηνεύσει το φαινόμενο
υπέθεσε ότι η ηλεκτρομαγνητική ενέργεια δεν μεταφέρεται ίσα κατανεμημένη αλλά σε διακριτές
ποσότητες που ονομάζονται φωτόνια. Η εξήγηση αυτή σε συνδυασμό με την ερμηνεία της
ακτινοβολίας του μέλανος σώματος του Μαξ Πλανκ και την παρατήρηση του φαινομένου
Κόμπτον (σκέδαση ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας από φορτισμένα σωματίδια) αποτέλεσε
τον θεμέλιο λίθο για την ανάπτυξη της πρώιμης Κβαντικής Μηχανικής.

Με άλλα λόγια ο Αϊνστάιν απέδειξε ότι το φως εκτός από ενέργεια είναι και σώμα (φωτόνιο) και
για όλα αυτά βραβεύθηκε με το Νόμπελ φυσικής το 1921

Ειδική θεωρία της σχετικότητας

Ο διάσημος φυσικός το 1905 διατύπωσε τη συγκεκριμένη θεωρία, η οποία συμπληρώνει


τους νόμους της Νευτώνειας μηχανικής έτσι ώστε οι κινήσεις να ισχύουν και σε ταχύτητες
συγκρίσιμες με αυτή του φωτός.
17

Η διάσημη θεωρία της ειδικής σχετικότητας, την οποία ο Αϊνστάιν θέσπισε σε ηλικία μόλις 26
ετών, είναι ουσιαστικά εμπνευσμένη απ’ τα έργα του Γαλιλαίου Γαλιλέι. Ο Γαλιλαίος το 1633
ήρθε αντιμέτωπος με την Ιερά Εξέταση, η οποία τον καταδίκασε σε ισόβιο εγκλεισμό στην οικία
του με την κατηγορία της αθέτησης του Διατάγματος του Καταλόγου των Απαγορευμένων που
θεσπίστηκε στις 6 Μαρτίου του 1616. Του είχε απαγορευθεί ρητά να υποστηρίξει δημόσια
την ακινησία του Ήλιου και της περιστροφικής κίνησης της Γης γύρω απ’ αυτόν. Ο Γαλιλαίος
είχε υποσχεθεί να υπακούσει. Μέχρι τότε, είχε δώσει μεγάλο αγώνα, ώστε να πείσει για την
εγκυρότητα του Kοπερνίκιου δόγματος (του ότι ο Ήλιος στέκει ακίνητος, έχοντας την Γη
να περιστρέφεται γύρω του εκτελώντας διπλή κίνηση). Το αμέλημα λοιπόν που έφερε στο
προσκήνιο το Διάταγμα του 1616 ήταν η δημοσίευση του Διαλόγου περί των δύο Μεγίστων
Συστημάτων του Κόσμου το 1632, το οποίο σύμφωνα με τους αρμόδιους του Ιεροδικείου
παραβαίνει ρητά την παραπάνω εντολή (Διάταγμα του 1616). Ο Γαλιλαίος κλήθηκε στο
Ιεροδικείο στη Ρώμη το 1633, φυλακίστηκε τυπικά, και αφού αρνήθηκε πως μέσα από τον
Διάλογο κηρύσσει το δόγμα του Κοπέρνικου ως αστρονομική αλήθεια, κάτι το οποίο δεν
γίνεται δεκτό από τους δικαστές, τελικά αποκηρύσσει τις ιδέες του όσον αφορά την κίνηση της
Γης. Αυτουργός της απόφασης των δικαστών φαίνεται να είναι ο τότε πάπας Ουρβανός Η’, ο
οποίος ενοχλήθηκε που, κατά τη γνώμη του, ο Διάλογος δεν αναδείκνυε τη θεία παντοδυναμία
έναντι της επιστημονικής - φυσικής αλήθειας, όπως ο ίδιος είχε συμφωνήσει με τον Γαλιλαίο.

Σύμφωνα με τον μύθο, ο Γαλιλαίος φεύγοντας από την Ιερά Εξέταση επέμεινε στην άποψη του
αναφωνώντας “Και όμως γυρίζει”.
18

Πριν από τον Γαλιλαίο οι άνθρωποι πίστευαν ότι για κάθε αντικείμενο πχ μια βάρκα υπήρχε
μόνο μια κατάσταση: Η στάση! Η κίνηση θεωρείται μια διαφορετική, μη φυσική κατάσταση.
Ο Γαλιλαίος το αμφισβήτησε! Είχε παρατηρήσει ότι αν ο επιβάτης μια βάρκας δεν έχει κάποιο
σημείο αναφοράς πχ ένα ορόσημο δεν ξέρει ότι η βάρκα του κινείται.
Ας υποθέσουμε ότι ο επιβάτης ρίχνει μια μπάλα. Αν η βάρκα είναι ακίνητη η μπάλα φαίνεται να
πέφτει σε ευθεία γραμμή. Όταν η βάρκα κινείται με μία σταθερή ταχύτητα συμβαίνει ακριβώς
το ίδιο με πριν: Για τον επιβάτη η μπάλα φαίνεται να πέφτει και πάλι κάθετα.
Για τον Γαλιλαίο η εξήγηση του φαινομένου ήταν απλή: Οι φυσικοί νόμοι που διέπουν την
κίνηση των αντικειμένων είναι οι ίδιοι, είτε εμείς είμαστε σε κίνηση είτε είμαστε στατικοί.
Δηλαδή η κίνηση και η ακινησία δεν είναι απόλυτες καταστάσεις αλλά σχετικές.
Όταν ήρθε ο Αϊνστάιν στο προσκήνιο στης αρχές του 20ου αιώνα όλα τα υλικά αντικείμενα
φαίνονται να εκ πληρούν τη θεωρία της σχετικότητας.

Μέσα σε όλα αυτά όμως και υπάρχει και μία εξαίρεση: Η κίνηση του φωτός. Την εποχή
του Αϊνστάιν είχε εδραιωθεί η θεωρία ότι τα κύματα του φωτός κινούνται πάντα με την ίδια
ταχύτητα άσχετα από ποιο σημείο παρατηρούνται. Όμως ο Αϊνστάιν ένιωθε ότι αυτό ερχόταν
σε αντιπαράθεση με την θεωρία που είχε θεσπίσει.
Ας φανταστούμε ένα τρένο που κινείται με 100 χλμ την ώρα. Ένας επιβάτης σηκώνεται απ’ τη
θέση του στο πίσω βαγόνι και προχωρά με σταθερή ταχύτητα 5χλμ την ώρα προς το μπροστινό
βαγόνι. Για έναν ακίνητο παρατηρητή που βρίσκεται έξω απ’ το τρένο, ο επιβάτης θα φαίνεται
ότι κινείται με 105 χλμ την ώρα και όχι με 5! Αυτό το απλό πείραμα επιβεβαιώνει την αρχή της
σχετικότητας, δηλαδή ότι η ταχύτητα του επιβάτη είναι σχετική με την ταχύτητα του τρένου.

Βέβαια όμως αυτός ο απλός κανόνας πρόσθεσης δεν ισχύει και στην περίπτωση του φωτός.
Αυτή τη φορά ο επιβάτης μας που βρίσκεται στο τελευταίο βαγόνι στέλνει μια δέσμη φωτός με
ένα φακό στο μπροστινό μέρος του τρένου. Σε σχέση με τον επιβάτη το φως θα κινηθεί με την
19

φυσιολογική ταχύτητά του, δηλαδή 300.000 χλμ το δευτερόλεπτο.


Το φως φαίνεται να κινείται πάντα με την ίδια ταχύτητα άσχετα με το ποιος το παρατηρεί.
Για να βρει λύση σε αυτή την παράξενη αντίθεση ο Αϊνστάιν σκέφτηκε μια εξίσου παράξενη
ιδέα. Ισχυρίστηκε ότι αν η ταχύτητα του φωτός είναι σταθερή, ο χρόνος είναι ελαστικός. Με
άλλα λόγια ο χρόνος δεν κινείται με την ίδια ταχύτητα για έναν σταθερό παρατηρητή και έναν
κινούμενο.
Αυτό το είδος πειράματος που ο Αϊνστάιν το ονόμασε ιδεατό αποδεικνύει ότι ο χρόνος δεν
είναι απόλυτος όπως πίστευαν, άλλα σχετικός και η κίνηση του εξαρτάται από την κίνηση του
ατόμου που τη μετράει. Τα αποτελέσματα της σχετικότητας παρατηρούνται μόνο σε ταχύτητες
κοντινές σε αυτή του φωτός.

Πχ ο Αϊνστάιν προέβλεψε ότι σε ένα διαστημόπλοιο που ταξιδεύει με τέτοιες ταχύτητες ο


χρόνος θα κυλάει πιο αργά από ότι στη Γη.
Αυτό το πολύ ενδιαφέρον αποτέλεσμα της διαστολής του χρόνου είναι το παράδοξο των
διδύμων.
Καμπάκης Κωστας
20

ΟΙ ΧΑΜΕΝΕΣ
ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΤΗΣ
ΒΙΒΛΟΥ
21

Πρόκειται για κάποιες από τις πιο ανατριχιαστικές ιστορίες της Βίβλου. Ιστορίες για θρυλικές
πόλεις, που καταστράφηκαν από το χέρι του Θεού. Τα Σόδομα και τα Γόμορρα κατακάηκαν
από βροχή φωτιάς και θειαφιού, ενώ τα τείχη της πόλης της Ιεριχούς κατέρρευσαν υπό τους
ήχους των σαλπίγγων.
Ωστόσο, οι ιστορίες αυτές είναι αληθινές ή φανταστικές; Με το πέρασμα των χρόνων, οι
αρχαιολόγοι άρχισαν να δίνουν κάποιες απαντήσεις και αποδεικτικά στοιχεία των βιβλικών
αυτών καταστροφών υπάρχουν παντού. Τεκμηριώνουν, όμως, την περιγραφή της Βίβλου ή
μήπως υποδηλώνουν κάτι άλλο;

Η καταστροφή των Σοδόμων και των Γομόρρων


Είναι η πόλη της αμαρτίας, εκείνη που σύμφωνα πάντα με
την Παλαιά Διαθήκη, καταστράφηκε από τον Θεό με φωτιά
και θειάφι. Τα Σόδομα, αλλά και τα γειτονικά Γόμορρα,
ισοπεδώθηκαν, σύμφωνα με την Αγία Γραφή, γιατί οι
κάτοικοί τους ήταν γεμάτοι από αμαρτία και διαφθορά. Οι
αρχαιολόγοι που ανέσκαψαν στην περιοχή Tall el Hammam,
τονίζουν ότι πρόκειται για μια μεγάλη πόλη της Εποχής του Χαλκού και πως πληρεί όλα
τα κριτήρια για να είναι τα Σόδομα. Η ομάδα των αρχαιολόγων πραγματοποιεί ανασκαφές
στην περιοχή από το 2005, και έχει ανακαλύψει ίχνη παλατιού, πύργους, καθώς και αμυντικές
ζώνες. Εντοπίστηκαν προμαχώνες και χοντρά πλίνθινα τείχη πάχους 5,2 μέτρων και ύψους 10
μέτρων, με πύλες, παρατηρητήρια και τουλάχιστον ένα οδόστρωμα.
Κατά τη διάρκεια της Μέσης Εποχής του Χαλκού, ο τοίχος αυτός αντικαταστάθηκε από ένα
τεράστιο προμαχώνα 7 μέτρων με μια επίπεδη κορυφή, που απλωνόταν γύρω από την πόλη.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η πόλη που ανακάλυψαν είναι τα Σόδομα, καθώς τα στοιχεία
δείχνουν ότι ευδοκίμησε στις όχθες του ποταμού Ιορδάνη και ήταν ένας σημαντικός εμπορικός
δρόμος, όπως περιγράφεται στη Βίβλο. Τα Σόδομα είχαν χαρακτηριστεί ως εμπορικό
πέρασμα και, λόγω του μεγέθους της, η πόλη αναφερόταν ως βαριά οχυρωμένη με πύργους
και ψηλά χοντρά τείχη. Περαιτέρω στοιχεία που να στηρίζουν τους ισχυρισμούς είναι ότι το
Tall el-Hamaam εγκαταλείφθηκε ξαφνικά σε κάποιο χρονικό σημείο, πριν το τέλος της Μέσης
Εποχής του Χαλκού. Για την ακρίβεια, η πόλη χρονολογείται μεταξύ του 3500 – 1540 π.Χ.
22

«Το Tall el-Hamaam ταιριάζει με την περιγραφή του χώρου, όπου βρισκόταν τα Σόδομα,
σύμφωνα με τη Βίβλο, ως η μεγαλύτερη πόλη της εύφορης ανατολικής περιοχής Kikkar. Έτσι,
αν ήθελε κάποιος να βρει τα Σόδομα, θα έπρεπε να αναζητήσει τη μεγαλύτερη πόλη που
υπήρχε στην περιοχή αυτή, κατά τη διάρκεια της Εποχής του Χαλκού, την εποχή του Αβραάμ.
Μετά την έρευνα της περιοχής, το Tall el-Hamaam ήταν μια προφανής επιλογή, δεδομένου ότι
ήταν πέντε έως δέκα φορές μεγαλύτερο από τις άλλες πόλεις της Εποχής του Χαλκού, σε όλη
την περιοχή, ακόμη και από εκείνες που βρισκόταν πέρα από τον Ιορδάνη ποταμό», ανέφερε ο
Steven Collins, επικεφαλής της ανασκαφής, στο «Popular Archaeology». Ωστόσο, σύμφωνα με
τον Collins, οι πληροφορίες είναι πολύ λίγες για την εποχή του Χαλκού στα νότια της κοιλάδας
του Ιορδάνη. Οι περισσότεροι αρχαιολογικοί χάρτες της περιοχής ήταν κενοί.
«Ήταν μια ακατοίκητη έρημος για πάνω από 700
χρόνια, αλλά στη συνέχεια, μετά από αυτούς τους
επτά αιώνες, άρχισε να ακμάζει και πάλι, όπως
αποδεικνύεται από την τεράστια σιδερένια πύλη,
που οδηγεί στην πόλη», σημειώνει. O Dr. Col-
lins επισημαίνει ότι η πόλη εγκαταλείφθηκε στο
τέλος της Εποχής του Χαλκού, ίσως έπειτα από
έναν σεισμό, αλλά άλλοι επιστήμονες θεωρούν ότι
η ερήμωση προήλθε από πτώση αστεροειδούς, που
ερμηνεύθηκε ως θεϊκή οργή. Η περιοχή παρέμεινε έρημη
για περίπου 700 χρόνια και μετά ξανά κατοικήθηκε,
όπως αποδεικνύεται από τα ευρήματα και τα λείψανα
ενός οικισμού της Εποχής του Σιδήρου. Η πλειονότητα
των αναφορών σχετικά με τα Σόδομα και τα Γόμορρα
περιέχονται στο βιβλίο της «Γενέσεως» και εκεί οι δύο
πόλεις θεωρούνται βασίλεια, που ήταν εγκατεστημένα
στις όχθες του Ιορδάνη ποταμού, βόρεια της Νεκρά Θάλασσας. Περιγράφονται επίσης ως
πλούσιες και καταπράσινες πόλεις, με καλή άρδευση. Οι αναφορές υπάρχουν και στην Καινή
και στην Παλαιά Διαθήκη.
23

Η πτώση της Ιεριχούς και η Αγία Γραφή


Η πτώση της Ιεριχούς αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη (Ιησούς του Ναυή, κεφάλαιο 6)
και αποτελεί μια από τις δραματικότερες σκηνές που περιγράφονται στη Βίβλο. Για έξι
ημέρες οι Ισραηλίτες περπατούσαν γύρω από την πόλη μια φορά την ημέρα. Την έβδομη
πραγματοποίησαν το γύρο της πόλης επτά φορές.
Όταν επτά ιερείς σήμαναν τις σάλπιγγες, όλοι οι Ισραηλίτες φώναξαν με δυνατή φωνή και
τα τείχη της Ιεριχούς ισοπεδώθηκαν. Οι Ισραηλίτες τότε εισέβαλαν στην πόλη και την
κατέστρεψαν ολοκληρωτικά.

Συσχετίζοντας την καταστροφή της Ιεριχούς με άλλα ιστορικά γεγονότα που αναφέρονται στη
Βίβλο θα πρέπει να την τοποθετήσουμε γύρω στο 1400 π.Χ. Θα ήταν λοιπόν αναμενόμενο να
ανακαλυφθεί ένα στρώμα καταστροφής που να χρονολογείται σ’ αυτή την εποχή. Σύμφωνα
όμως με τις μέχρι σήμερα μελέτες των ιστορικών που βασίζονται κατά κύριο λόγο στις
ανακαλύψεις της Βρετανίδας αρχαιολόγου Kenyon, η πόλη της Ιεριχούς είχε καταστραφεί
νωρίτερα.
Η άποψη της Kenyon είναι ότι την εποχή του Ιησού του Ναυή η πόλη της Ιεριχούς δεν υπήρχε,
μαζί της δε συμφώνησαν και οι περισσότεροι αρχαιολόγοι. Η θέση αυτή βρήκε αντίθετους
εκείνους που πιστεύουν στην ιστορική αλήθεια της Βίβλου.
Πρόσφατα ο αρχαιολόγος Β. Wood, επανεξετάζοντας τα αρχαιολογικά δεδομένα της περιοχής,
κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η καταστροφή της Ιεριχούς χρονολογείται πράγματι το 1400
π.Χ. και διατύπωσε την άποψη ότι τα τελευταία 25 χρόνια οι μελετητές αμφισβήτησαν την
ιστορική αξία των ιερών γραφών, επηρεασμένοι από τη βαρύνουσα γνώμη της διακεκριμένης
αρχαιολόγου.
Στο έργο της επισημαίνει μια σειρά από λάθη, όσον αφορά το συλλογισμό και τους
υπολογισμούς, που την οδήγησαν σε μια πρώιμη χρονολόγηση της καταστροφής της πόλης.
Είναι γνωστό ότι η χρονολόγηση των στρωμάτων μιας ανασκαφής βασίζεται κατά μεγάλο
μέρος στην τυπολογία της κεραμικής, η οποία συσχετίζεται με μια συγκεκριμένη ιστορική
περίοδο.
Οι αρχαιολογικές θέσεις εντάσσονται στο ίδιο ιστορικό πλαίσιο με άλλες που παρουσιάζουν
24

αναλογίες στην κεραμική. Ο Wood υποστηρίζει ότι η Kenyon έλαβε υπόψη της για τη
χρονολόγηση του στρώματος IV, που σχετίζεται με την καταστροφή της πόλης, την απουσία
ενός είδους κεραμικής εισηγμένης από την Κύπρο, που συναντάται σε άλλες μεγάλες
Παλαιστινιακές πόλεις στο 1500 – 1400 π.Χ. Έτσι, οδηγήθηκε στο συμπέρασμα ότι την εποχή
της εξάπλωσης αυτής της κεραμικής, η πόλη της Ιεριχούς είχε ήδη καταστραφεί.
Το επιχείρημα αυτό δεν θεωρείται ικανοποιητικό από τον Αμερικανό αρχαιολόγο, επειδή
η Ιεριχώ ήταν την περίοδο αυτή μια μικρή πόλη, απομακρυσμένη από τις εμπορικές οδούς.
Εξάλλου, αμφισβητεί το πόσο αντιπροσωπευτικό ήταν το τμήμα, που ανέσκαψε η Kenyon
για ολόκληρη την πόλη και θεωρεί ότι η ανασκαφή περιορίζεται σε ένα τμήμα της πόλης

με φτωχικές κατοικίες, όπου θα ήταν αναμενόμενο να μην συναντήσει κανείς εισαγμένη και
δαπανηρή κεραμική.
Πέρα όμως από την χρονολογική ταύτιση, ο Wood επεσήμανε και αντιστοιχίες μεταξύ των
αρχαιολογικών ευρημάτων και της Βιβλικής περιγραφής. Η ίδια η Kenyon αναφέρεται στο
εντυπωσιακό οχυρωματικό σύστημα της Ιεριχούς και στις πλίνθους, που ανακάλυψε στους
πρόποδες του λόφου, οι οποίες είχαν καταπέσει από τα ψηλότερα σημεία του τείχους. Ο Wood
πιστεύει πως τα τείχη πραγματικά «σείστηκαν», σύμφωνα με τις βιβλικές αναφορές.
Εξάλλου, η Kenyon ανακάλυψε σε όλο τον ανασκαμμένο χώρο ένα στρώμα τέφρας, βάθους
ενός μέτρου, που δηλώνει πως η πόλη καταστράφηκε από μεγάλη πυρκαγιά, πράγμα που
ενισχύει την ιστορική αλήθεια των γραφομένων στην Παλαιά Διαθήκη ότι όταν οι Ισραηλίτες
απέκτησαν πρόσβαση στην πόλη, την έκαψαν μαζί με ότι υπήρχε μέσα σε αυτή.
Πώς εξηγείται όμως η ύπαρξη μιας μεγάλης ποσότητας σιταριού που βρέθηκε και αυτή
αποτεφρωμένη στα στρώματα καταστροφής της πόλης; Θα ήταν λογικό οι εισβολείς να
έπαιρναν το πολύτιμο σιτάρι μετά την κατάκτηση της πόλης.
Σύμφωνα με τις Γραφές, αναφέρει o Wood, είχε δοθεί στους Ισραηλίτες η Θεία εντολή να μη
25

πάρουν ούτε έναν κόκκο σιταριού από την Ιεριχώ. Η αποθήκευση μεγάλης ποσότητας σιταριού
δηλώνει πως η πόλη καταστράφηκε λίγο μετά την περίοδο του θερισμού. Αυτή την εποχή του
έτους, προκύπτει από αναφορές στην Παλαιά Διαθήκη ότι έγινε η εισβολή των Ισραηλιτών.
Εξάλλου το μεγάλο απόθεμα σιταριού καθιστά πιο πειστική την άποψη ότι η πόλη
καταστράφηκε μετά από το σύντομο διάστημα των επτά ημερών, παρά έπειτα από
πολυήμερη πολιορκία. Ακόμα και μια ραδιοχρονολόγηση, που πραγματοποιήθηκε σε δείγμα
ξυλοκάρβουνου έδωσε ενδείξεις ότι η καταστροφή της πόλης συντελέστηκε γύρω στο 1410 π.Χ.
Το ζήτημα της χρονολόγησης της καταστροφής της Ιεριχούς δεν είναι καινούριο.
Αντικρουόμενες απόψεις διαμορφώθηκαν από την πρώτη φορά που ανασκάφθηκε η πόλη, στις
αρχές του αιώνα. Ο C. Watzinger ήταν ο πρώτος που συμπέρανε ότι η πόλη ήταν ανοχύρωτη
και ακατοίκητη, κατά την περίοδο που σύμφωνα με την Βίβλο, οι Ισραηλίτες εμφανίστηκαν στη
Χαναάν και κατέστρεψαν την Ιεριχώ.
Την δεκαετία του 1930, ο J. Garstang, χρησιμοποιώντας πιο εξελιγμένες μεθόδους, κατέληξε
στο συμπέρασμα ότι υπάρχει συμφωνία ανάμεσα στη διήγηση της Βίβλου και τα αρχαιολογικά
δεδομένα και ότι το τέλος της πόλης ήλθε γύρω στο 1400 π.Χ. Η θέση του Garstang προκάλεσε
εκ νέου διαφωνίες και ο ίδιος ζήτησε από τη Βρετανή αρχαιολόγο, Kenyon, να επανεξετάσει τα
μέχρι τότε ευρήματα. Η άποψή της, όμως, συνέκλινε με εκείνη των Sellin και Watzinger.
Η πρόσφατη άποψη του Wood έρχεται να συμπληρώσει μια μακρά περίοδο συζητήσεων,
σχετικά με τη χρονολογία της καταστροφής.

Ταμπάκη Στέλλα
26

ΑΝΑΛΥΟΝΤΑΣ
ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΟΥ
ΚΩΔΙΚΑ DA VINCI
27

ΣΤΑ ΑΔΥΤΑ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ


Ένα από τα πιο γνωστά μυθιστορήματα που άφησαν και θα αφήσουν εποχή είναι το βιβλίο του
Dan Brown “ΚΩΔΙΚΑΣ DA VINCI”. Έγινε για αρκετό διάστημα αντικείμενο σχολιασμού,
με πολλούς να το εκθειάζουν και με άλλους να το κριτικάρουν.
Είναι ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, με ρίζες στη χριστιανοσύνη, που πολλούς διαφώτισε και
άλλους τους ενόχλησε.
Μετά την μεγάλη και κινηματογραφική του επιτυχία, ο συγγραφές ρωτήθηκε για το έργο του
και εκείνος έδωσε την εξής απάντηση: << Είναι ζητήματα που αγγίζουν βαθιά σε πνευματικό
επίπεδο>>. Επίσης ο ίδιος ισχυρίζεται πως αναφέρεται σε αλήθειες, σε αντίθεση με πολλούς
άλλους συγγραφείς.
Όπως αναφέρει και μέσα στο βιβλίο : << Μήπως όσα μας δίδαξαν οι προγονοί μας, ήταν
ψέματα;>>.

• “Αληθεύει ότι οι πρώτοι πατέρες της εκκλησίας συνωμότησαν και έκρυψαν την αληθινή
διδασκαλία του Χριστού;’’
• “Αληθεύει ότι οι ακόλουθοί του, τον θεωρούσαν θνητό προφήτη και ότι την θεϊκή του
υπόσταση, την εφεύρε ένας Ρωμαίος αυτοκράτορας;”

Αυτό που συναντάμε αρκετά μέσα στο έργο αυτό, είναι οι κωδικοποιημένες πληροφορίες
που βρίσκονται παντού στα έργα του Da Vinci, εξού και η ονομασία του έργου. Μέσα σε
κάποιες από αυτές τις πληροφορίες, αποδεικνύεται πως ο Ιησούς παντρεύτηκε κρυφά με την
Μαγδαληνή. Κάτι που ενόχλησε αρκετά όσους το διάβασαν. Είναι όμως αλήθεια ή όχι;
28

Υπάρχουν μυστικές οργανώσεις που ιδρύθηκαν πριν εκατοντάδες χρόνια και συνεχίζουν ως
σήμερα την δράση τους;
Μήπως ο Da Vinci, ο Νεύτων, ο Μποτιτσέλι και άλλοι προστάτευσαν τα μυστικά για να μην τα
καταστρέψει η εκκλησία;

Αυτά τα μυστικά, ανακάλυψε ο Dan Brown ή ήταν ένα ακόμη κόλπο για αυτήν προώθηση
του βιβλίου του;

Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή...


Ο Ιησούς ήταν παντρεμένος με την Μαγδαληνή και έκανα παιδιά, των οποίων οι απόγονοι
συνενώθηκαν με γάμο, με την βασιλική δυναστεία της Γαλλίας.

“Ιδού η γυναίκα μου”.

Η εκκλησία φαίνεται να το γνωρίζει, αλλά το κρατάει μυστικό φοβούμενη μην χάσει την εξουσία
της.
Ο Da Vinci όμως, τι σχέση έχει με όλα αυτά; Βάση της γυναίκας του Dan Brown, η οποία είναι
ιστορικός τέχνης, γράφει για κρυμμένες αλήθειες προσεκτικά ελεγμένες. Οι χαρακτήρες είναι
μεν πλασματικοί, όμως επιμένει ότι η έρευνα για θρησκευτικές οργανώσεις, αρχιτεκτονική,
ιστορία και έργα τέχνης είναι αυθεντική.
Όλη η έρευνα ξεκινάει μέσα από το Λούβρο. Ένα από τα σημαντικότερα και πιο γνωστά
μουσεία κλασικής τέχνης στο κόσμο και έχει αρκετά έργα του Leonardo Da Vinci.
29

Στην αρχή του έργου βλέπουμε έναν φόνο στο εσωτερικό του μουσείου ενός έφορου και
Μέγα Μαγίστρου μιας παμπάλαιας μυστικής εταιρείας, ονόματι Κοινό της Σιών. Ο αλμπίνος
δολοφόνος του είναι μέλος είναι μέλος μίας άλλης σκοτεινής θρησκευτικής σέκτας του Opus
Dei. Όσο και αν φαίνεται παράξενο όμως, στην όλη υπόθεση δεν αναζητείται ο δολοφόνος,
αλλά η αιτία του φόνου. Το θύμα πριν ξεψυχήσει, αφήνει αινιγματικά στοιχεία με την μορφή,
δύσκολων κωδικών. Εδώ καλείται ειδικός των συμβόλων και η εγγονή του θύματος και
κρυπτογράφος να λύσουν το μυστήριο. Μια σειρά στοιχείων μας φέρνει αντιμέτωπους με το
τελετουργικό του Κοινού της Σιών που εκτός των άλλων ίδρυσε και το Τάγμα των Ναϊτών.
(φωτο : Κοινό της Σιών)
(φώτο : Τάγμα των Ναϊτών)
30

Κατά τον ίδιο τον Dan Brown, ξεκίνησε το βιβλίο ως σκεπτικιστής, όταν άρχισε την έρευνα
νόμιζε πως θα αναιρούσε τις θεωρίες για την Μαγδαληνή, το Ιερό Αίμα και όλα τα άλλα. Έγινε
πιστός.

Πολλοί λένε πως προσπαθεί να επιβάλει την άποψη ότι όσα


γράφει είναι αληθινά, καθώς ξεκινάει λέγοντας : “ Το Κοινό
της Σιών, ευρωπαϊκή εταιρεία που ιδρύθηκε το 1099, είναι
πραγματική”. Στην ίδια σελίδα παρακάτω λέει: ‘’ Το Opus
Dei, είναι θρησκόληπτη καθολική σέκτα”. Τέλος γράφει : “ Οι
περιγραφές των έργων τέχνης, της αρχιτεκτονικής, των εγγράφων
και των μυστικών τελετών, είναι ακριβείς”.

Οι ισχυρισμοί του συγγραφέα έχουν βασική σημασία για την έναρξη της έρευνας. Συνεχίζουμε
με το Κοινό της Σιών για το οποίο ο Brown συνεχίζει : “Είναι ευρωπαϊκή μυστική εταιρεία,
η οποί ιδρύθηκε στην Ιερουσαλήμ το 1099.” “ Το 1975, η Εθνική Βιβλιοθήκη του Παρισιού
ανακάλυψε περγαμηνές ονόματι <<Μυστικοί Φάκελοι>>. Εκεί αναφέρονται πολλά φωτισμένα
μέλη της εταιρείας, όπως οι : Σερ Ισαάκ Νεύτων, Μποτιτσέλι, Βίκτωρ Ουγκώ και Ντα Βίντσι”.
(φωτο: Νεύτων, Μποτιτσέλι. Ουγκώ και Ντα Βίντσι, με τα ονόματα τους σε λεζάντα)

Νεύτων Μποτιτσέλι

Bίκτωρ Ουγκώ Ντα Βίντσι


31

Με τον τρόπο αυτό ο συγγραφέας


συνδέει τον Λεονάρντο με το αρχαίο
μυστικό τάγμα. Το Κοινό της Σιών,
ίδρυσε το Τάγμα των Ναϊτών που
είχαν το αρχηγείο τους στο Όρος
του Ναού, στην Ιερουσαλήμ.

Με πρόσχημα την προστασία των προσκυνητών και


την ευλογία του Πάπα, συγκέντρωσαν απίστευτους
θησαυρούς και πολιτική δύναμη.
Το επόμενο γεγονός μας φέρνει πιο κοντά στην
εποχή μας. Δύο βασικοί χαρακτήρες, ο αλμπίνος
δολοφόνος και ο πατήρ Αρινθαρόσα, είναι μέλη
του Opus Dei, μιας σύγχρονης οργάνωσης.
Η συγκεκριμένη οργάνωση, ιδρύθηκε στις 2
Οκτωβρίου το 1928 και τα μέλη της είναι λαϊκοί και
μόνο το 2% είναι ιερείς. Στα λατινικά ο όρος «Opus
Dei» σημαίνει «Έργο του Κυρίου». Έχει 80.000
μέλη σε 60 χώρες και η βάση τους είναι στη Ρώμη.

Το 1982, ο παπάς Ιωάννης Παύλος


εξέλεξε την οργάνωση ως
Αρχιερατείο. Στις 6 Οκτωβρίου του
2002, αγιοποίησε τον ιδρυτή Χοσέ
Μαρία Εσκρίβα.
32

Στη Νέα Υόρκη υπάρχει ένα κτίριο τους στη λεωφόρο


Λέξιγκτον 243.

Ο Brown διαπιστώνει στο έργο του ότι έχουν κτίριο στη Νέα
Υόρκη, κάτι που όπως προανέφερα είναι αληθές. Η ύπαρξη
τους αποδεικνύει την άποψη του συγγραφέα ότι συνδέονται
με σκοτεινές δραστηριότητες; Είναι όντως μυστική εταιρεία;
Υπάρχουν μοναχοί που υποβάλλονται σε φριχτές τελετές; Ο
«Επίσκοπος» της οργάνωσης είναι αληθινός; Το Αρχιερατείο
διέκοψε τις σχέσεις του με την Εκκλησία; Οι Μυστικοί
φάκελοι που βρέθηκαν, είναι αυθεντικοί;

Όλες οι απαντήσεις στην συνέχεια του επόμενου τεύχους.

Μπάκα Σουζάνα
33
34

ΝΑΙΤΕΣ
ΙΠΠΟΤΕΣ
35

Οι ιππότες του ναού ή Ναΐτες γνωστοί και ως Φτωχοί Συστρατιώτες του Χριστού και του Ναού
του Σολομώντα, αποτέλεσαν ένα από τα πρώτα στρατιωτικά τάγματα στην ιστορία. Ήταν
ενεργοί για σχεδόν δύο αιώνες.
Ιδρύθηκαν το 1118 μ.Χ. λίγο μετά το τέλος της Α’ Σταυροφορίας (1099 τελείωσε) με
σκοπό να βοηθήσουν το χριστιανικό βασίλειο της Ιερουσαλήμ να διατηρηθεί ενάντια των
μουσουλμάνων και να εξασφαλίσει την ασφαλή και ελεύθερη προσέλευση του μεγάλου αριθμού
των Ευρωπαίων προσκυνητών που συνέρρεαν στην Ιερουσαλήμ, μετά την κατάκτησή της από
τους Σταυροφόρους. Φρουρούσαν ακόμη το σπουδαιότερο σκεύος της χριστιανοσύνης,
το Άγιο Δισκοπότηρο. Αυτοαποκαλούνταν Ακτήμονες Ιππότες του Χριστού. Η ονομασία
τους πιθανόν προέρχεται από το γεγονός ότι στο Όρος του Ναού (τμήμα στην Ιερουσαλήμ)
υπήρχε ο περίφημος Ναός του Σολομώντα. Οι Ιππότες του Ναού ήταν ενεργοί από το 1119
μέχρι και το 1312 και δηλώνανε την πίστη
τους στον Πάπα. Το αρχηγείο του
τάγματος βρισκότανε στο Όρος του Ναού
στην Ιερουσαλήμ και αποτελούνταν από
15.000 με 20.000 μέλη που το 10% από αυτούς
ήτανε ιππότες. Ακόμη οι Ναΐτες έχτισαν
κάστρα και εκκλησίες στο Παρίσι, Προβηγκία
(νοτιοανατολική Γαλλία), Γερμανία,
Ιταλία, Νορβηγία, Αγγλία και Σκοτία

Υπήρχανε 4 βασικές κατηγορίες μέσα στο τάγμα. Οι ιππότες που είχαν εξοπλισμό βαρέος
ιππικού, οι υπαξιωματικοί που είχαν εξοπλισμό ελαφρύ ιππικού και ήτανε κατώτερης κοινωνικής
τάξης από τους ιππότες. Υπήρχαν επίσης οι κτηματίες που διαχειρίζονταν την περιουσία του
τάγματος και οι ιερείς στρατιωτικοί που ήταν ιερείς για να καλύπτουν τις πνευματικές ανάγκες
του τάγματος. Ο κάθε ιππότης ξεχωριστά είχε 10 άτομα για υποστήριξη. Υπήρχε επίσης ο
αρχηγός του τάγματος, που ονομαζότανε μέγας μάγιστρος.
Μετά λοιπόν το τέλος της Α’ Σταυροφορίας δημιουργήθηκε το Χριστιανικό βασίλειο της
Ιερουσαλήμ. Η μεγαλύτερη απειλή για το βασίλειο της Ιερουσαλήμ ήταν οι ηττημένοι
Σαρακηνοί. Δεν εξοντώθηκαν εντελώς μετά το τέλος της Α’ Σταυροφορίας και εξαιτίας ότι
διέθεταν μεγάλο αριθμό οχυρών στην Παλαιστίνη αποτελούσαν κίνδυνο. Το βασίλειο της
Ιερουσαλήμ ήθελε να είχε στην κατοχή του τα οχυρά των Σαρακηνών οπότε θέλανε την ολική
καταστροφή τους. Οι Ναΐτες Ιππότες συνέτριψαν τους μουσουλμάνους στην πολιορκία της
Ασκάλωνας το 1153 στη μάχη του Μονζιζάρ το 1177 και στη μάχη του Άρσουφ το 1191. Στις
μάχες τους απαγορευότανε να οπισθοχωρήσουν εκτός και αν υπήρχε διαταγή ή αν η αναλογία
ήταν μεγαλύτερη από τρεις προς ένα.
36

(Οι Ιππότες του Ναού, έφιπποι, σε μάχη)

Η ιστορία των Ναϊτών είναι συνδεδεμένη με τον Κόμητα,


Ούγο της Καμπανίας που στο δεύτερο ταξίδι του, το
1114 ήταν συνοδευόμενος από έναν ιππότη. Τον Ούγο
ντε Πάιν. Το 1118 μ.Χ. ο Ούγος μαζί με άλλους 8 ιππότες
παρουσιάστηκαν στον βασιλιά και του πρότειναν να
δημιουργήσουν ένα τάγμα ιπποτών που θα είχαν ως στόχο
να προστατεύουν τους προσκυνητές. Οι εννιά ιππότες
ήταν ο Ούγος ντε Πάιν, ο Γοδεφρείδος ντε Σαιν - Ομέρ,
ο Αρκαμπώ ντε Σαιντ - Αινιάν, ο Παγιάν ντε Μοντιντιέ,
και οι Ζοφρουά Μπισσό, Ροσσάλ ή Ρολάν, Γκοντεμάρ,
Γκοντφρουά και τον Αντρέ ντε Μονμπάρ. Οι 9 ιππότες
την ημέρα των Χριστουγέννων του 1119 ενώνονται και
δίνουν τρεις όρκους για πενία, αγνότητα και υποταγή
και ένα επιπλέον όρκο που είναι να προστατεύουν τους
προσκυνητές. Η ένωση έγινε στον ναό του Αγίου Τάφου
παρουσία του Πατριάρχη. Έτσι συγκροτήθηκε το
πρώτο τάγμα των Ιπποτών. Ο βασιλιάς Βαλδουίνος Β’
και ο Πατριάρχης έδωσαν άμεσα χρηματική βοήθεια
στο τάγμα. Επίσης ο Βαλδουίνος Β’ τους παραχώρησε
μία πτέρυγα του παλατιού κοντά στον παλαιό Ναό του
Σολομώντα για να ασκούν την δράση τους.
37

Υποστήριξη δέχτηκε επίσης το Τάγμα των Ναϊτών


από τον Άγιο Βερνάρδο του Κλερβώ που εκτός από
ότι τους αναγνώρισε επίσημα σαν ένα στρατιωτικό και
θρησκευτικό τάγμα αλλά σύνταξε και την ορκωμοσία
που έδιναν οι ιππότες που αργότερα ονομάστηκε
Κανόνας των Ναϊτών. Ακόμη το 1128 μ.Χ. συγκαλεί
σύνοδο στην Τρουά της Γαλλίας όπου γράφει το
εγκώμιο των Στρατιωτών και ετοιμάζει τον Κανόνα
που αποτελείται από 72 άρθρα. Μέσα στον Κανόνα
υπήρχανε οι υποχρεώσεις, μαζί με το τι θα φοράνε
και πως θα ήτανε το σήμα τους. Κάποιες από τις
υποχρεώσεις τους ήταν:
Απαγορευόταν η συναναστροφή των ιπποτών με
ιππότες που είχαν αφοριστεί. Όμως αν ερχότανε
κάποιος στο Ναό σαν ικέτης όφειλαν να τον δεχθούν
χριστιανικά.
Οι ιππότες επιβάλλεται να κοιμούνται με πουκάμισο
και τα εσώρουχα σε ένα στρώμα με σεντόνι και μια
κουβέρτα.
Μετάνοια τις Παρασκευές.
Εκτός από τις υποχρεώσεις υπήρχαν και οι ρήτρες
που ξεκίνησαν να λειτουργούν μετά την λήξη της
στρατιωτικής δράσης του Τάγματος. Μέσα σε αυτές
τις απαγορεύσεις ήταν οι συναλλαγές τους με γυναίκες,
οι συκοφαντίες προς άλλα μέλη του τάγματος, και το
να χάσουν τον σκλάβο τους ή το άλογο τους.
38

Αργότερα μετά την λειτουργία του, το Τάγμα άρχισε


να προσελκύει και άλλα μέλη. Άτομα που βρίσκονταν
σε δύσκολη κατάσταση στην πατρίδα τους και
θέλανε να γλιτώσουνε εντάσσονταν στο τάγμα των
ιπποτών. Μέσα στο τάγμα υπήρχε σίγουρη κάλυψη
των βιοτικών αναγκών αλλά και πλούσιες εμπειρίες σε
ξένες χώρες.
Ο αριθμός των ιπποτών με τα χρόνια όλο και
μεγάλωνε. Προσελκύονται πλέον πολλοί σταυροφόροι
και Ευρωπαίοι ιππότες από τους Αγίους Τόπους για
να πολεμήσουν κατά των μουσουλμάνων. Οι Ναΐτες
λίγο αργότερα αποκτούν την εύνοια του Πάπα. Με
αποτέλεσμα να μην μπορεί κανείς να εμπλακεί μαζί
τους. Είχανε πλέον αποκτήσει μέσω δωρεών και
κατακτήσεων μια μεγάλη ισχυρή δύναμη και τεράστια
περιουσία. Απέκτησαν ακόμη κάποια προνόμια από
τον Πάπα. Τα προνόμια αυτά ήταν ότι το τάγμα θα
διατηρεί όλα τα λάφυρα, θα λογοδοτούν μόνο στον
Πάπα και όχι στον βασιλιά, σε επισκόπους, αλλά ούτε
και στον Πατριάρχη της Ιερουσαλήμ, και κυριότερο
θα απαλλάσσονταν από την φορολογία ενώ είχανε το
δικαίωμα στην περιοχή που βρίσκονταν να επιβάλλουν
αυτοί τους φόρους.
39

Όμως δεν θα διαρκούσε για πολύ αυτό. Την Παρασκευή


13 Οκτωβρίου του 1307 (από εκεί βγήκε και η
δεισιδαιμονία της Παρασκευής και 13) πολλοί Ναΐτες
συνελήφθησαν μετά από εντολές του βασιλιά Φιλίππου
Δ’ του Ωραίου (όπως είχε χαρακτηριστεί). Μαζί με την
υποστήριξη του Πάπα Κλήμη του Ε’ καταργήσανε το
τάγμα και προχώρησαν σε δημεύσεις των περιουσιών
τους. Τους χαρακτήρισαν αιρετικούς και τους
βασάνισαν. Μόνο στο Παρίσι βασανίστηκαν 100 μέλη
μαζί και ο Μέγας Μάγιστρος Ζακ ντε Μολέ. Πολλοί
κάηκαν στην πυρά με αποτέλεσμα να έρθει και επίσημα
το 1314 το τέλος του τάγματος. Την στιγμή όμως που
καιγότανε ο Ζακ ντε Μολέ λέγεται ότι έκανε επικλήσεις
στην Θεία Δικαιοσύνη και καταριότανε τους Κλήμη και
Φίλιππο πως σε έναν χρόνο θα πεθάνουν. Ο Κλήμης Ε’
τελικά πέθανε ένα μήνα αργότερα ενώ ο Φίλιππος οκτώ
μήνες αργότερα.
Οι Ναΐτες είχαν κατηγορηθεί για ακολασία και
ομοφυλοφιλία. Ακόμη ότι ήταν φιλικοί με τους άπιστους,
ασκούσαν μαγεία και λάτρευαν ένα είδωλο ονόματι
Μπαφομέ. Κάποιοι ισχυρίστηκαν ότι ήταν το πέτρινο
είδωλο του διαβόλου. Σύμφωνα με συνωμοσιολόγους
κάποια μέλη των Ναϊτών κατάφεραν να γλιτώσουν από
την εκτέλεση και κατέφυγαν στην Σκωτία.

(Το πέτρινο ειδώλιο του Μπαφομέ που κατηγορούσαν τους Ναΐτες ότι λάτρευαν αυτό αντί του Χριστού)
40

(Η ανάκριση του Μέγα Μαγίστρου Ζακ Ντε Μολέ που αργότερα εκτελέστηκε στις 18 Μαρτίου 1314)

Παρόλα αυτά οι θησαυροί των Ναϊτών είχαν εξαφανιστεί μυστηριωδώς όταν οι στρατιώτες του
βασιλιά πήγανε να τους πάρουνε. Εικασίες δημιουργήθηκαν ότι πριν την οριστική σύλληψη οι
ιππότες έκρυψαν τον θησαυρό. Κάποιοι λένε ότι ο θησαυρός είναι κρυμμένος μέχρι και σήμερα
κάπου που όλοι μπορούν να το βρουν αλλά κανένας δεν έχει την δυνατότητα να τον αποκτήσει.

(Το Άγιο Δισκοπότηρο, ιερό σκεύος των ιπποτών, φυλασσότανε σε ναό ειδικά χτισμένο για την προστασία του)

Ντουντουλάκης Νίκος
41

Ο ΘΕΟΣ ΤΗΣ
ΔΙΑΚΙΝΔΥΝΕΥΣΗΣ
42

Ο Θεός δεν είναι ασφαλιστική εταιρεία για το Υπερπέραν.


Διαβάστε τη Βίβλο…
Μια ηθική χωρίς διακινδύνευση είναι μια ηθική
χωρίς υποχρεώσεις ή κυρώσεις.

P.L. Bruckberger

Πρέπει να μπούμε στην περιπετειώδη αναζήτηση


της συνάντησης και να δεχθούμε να μας αναζητήσει
και να μας συναντήσει ο Θεός.

Πάπας Φραγκίσκος

Διακινδυνεύει ο Θεός; Είναι ένα παράξενο ερώτημα που μου γεννήθηκε στη διάνοια, καθώς
διάβαζα και στοχαζόμουνα κάποια κείμενα, τα οποία άφηναν να εννοηθεί, ότι, πράγματι, ο
Θεός δια-χειριζόμενος τη δική του απόλυτη ελευθερία και δίνοντας το δώρο της ελευθερίας
στα έλλογα όντα ν’ αποφασίζουν και να ενεργούν ανάλογα, έθεσε εν κινδύνω, σε αβεβαιότητα,
κάποια πράγματα, που εμείς οι άνθρωποι, θα θέλαμε για το δικό μας όφελος, αδιακινδύνευτα,
αδιατάραχτα και αδιασάλευτα.

Αλλά, καλύτερα, ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.


Η έννοια της ελευθερίας, εμπεριέχει και την έννοια της μη διασφάλισης κάποιου, ή της μη
αταλάντευτης πορείας της υπάρχουσας σταθερότητας, άρα και τον κίνδυνο μεταβολής κάποιας
υφισταμένης κατάστασης, ή τον κίνδυνο να προκύψει κάτι το κακό, το καταστροφικό. Από τη
φύση του ο Θεός, είναι το κατ’ εξοχήν ελεύθερο πρόσωπο. Η ελευθερία της βούλησής του
είναι σύμφυτη με τη φύση του. Σ’ αντίθεση μάλιστα με τους επινοημένους ψευδείς θεούς των
εθνών της αρχαιότητας και των αρχαίων ακόμα Ελλήνων, όπου και ο ίδιος ο Δίας υποτάσσεται
στην μοίρα και στην ανάγκη, διότι, “Ανάγκα και θεοί πείθονται” και, “Ανάγκα δ’ ουδέ θεοί
μάχονται”, ο Θεός της Βίβλου, είναι απολύτως ελεύθερος, μη εξαρτώμενος από οτιδήποτε.
Είναι Θεός, όχι απλά ο Ων, αλλά ‘Αυτός που θα γίνεται’ (εχυέχ ασέρ εχυέχ), ελεύθερος και από
τη φύση του, διότι ο ίδιος ως πρόσωπο συνιστά τη φύση του, σε βαθμό μάλιστα, που να φαίνεται
μερικές φορές σε κάποιες περιπτώσεις, η απόλυτη ελευθερία, οι επιλογές και οι επεμβάσεις του
στην ιστορία, ως αυθαιρεσία, σύμφωνα με το γνωστό μάλιστα χωρίο: “Ελεήσω ον αν ελεώ και
οικτειρήσω ον αν οικτείρω” (Ρωμ. 9:14).
Το πρώτο βήμα προς την διακινδύνευση, το έκανε ο Θεός δημιουργώντας έλλογα όντα, όντα
προικισμένα με ελεύθερη βούληση, όπως έχει κι αυτός ο ίδιος, χωρίς βέβαια, αυτή, να είναι
απόλυτη σ’ αυτά. Δημιουργώντας ο Θεός αγγέλους και ανθρώπους, με υψηλή νοημοσύνη και,
προικίζοντάς τους με το δώρο του αυτεξουσίου ή της ελεύθερης βούλησης, δώρο που δεν έχουν
43

τα ζώα αφού κινούνται από ένστιχτα, αυτόματα έθεσε σε κίνδυνο την αδιατάραχτη αρμονία
και την ειρήνη του σύμπαντος που δημιούργησε. Δηλονότι, ο Δημιουργός, δεν απέκλεισε το
ενδεχόμενο, δημιουργώντας όντα με ελευθερία βούλησης, ότι κάποια απ’ αυτά, θα μπορούσαν
κάνοντας κακή χρήση αυτής της ελευθερίας, ενεργώντας είτε από δόλο, είτε από άγνοια, είτε
από πλάνη, να στραφούν εναντίον του και να επαναστατήσουν! Πράγμα όπερ και εγένετο.
Πρώτον, με την επανάσταση-αποστασία του εκ πεσόντος αγγέλου, του Σατανά και των
δαιμόνων του, οι οποίοι για λόγους εγωιστικούς επαναστάτησαν, ενάντια στην αγαθή και
δικαιωματική κυριαρχία του Θεού (Α΄ Τιμ. 3:6, Κατά Ιωάν. 8:44, Αποκ. 12:7,8). Και δεύτερον,
με την εκ πλάνης έστω, αποστασία της Εύας, και την εκ προθέσεως αποστασία του Αδάμ,
που ακολούθησαν μία ‘ξένη φωνή’ και υπόδειξη, και δεν υποτάχθηκαν στο θέλημα-εντολή του
Θεού. Με άλλα λόγια, κάποια έλλογα όντα επαναστάτησαν εναντίον του Θεού κάνοντας κακή
χρήση της ελευθερίας τους, ενάντια στην ελευθερία του Θεού. Συγκρούσθηκαν οι ελευθερίες
ελευθέρων όντων! Έτσι, μια δημιουργία ελεύθερων όντων, συνεπάγεται και τη διακινδύνευση
αποσκίρτησης των όντων αυτών από την πηγή της ελευθερίας, άρα διακινδύνευση από μέρους
του Δημιουργού, που τα δημιούργησε!

Ο Θεός, θα μπορούσε να μην έχει δημιουργήσει έλλογα όντα με το δώρο της ελευθερίας
και, έτσι, να έχει ‘το κεφάλι του ήσυχο’. Θα μπορούσε να έχει δημιουργήσει μόνο το σύμπαν,
γαλαξίες, ουράνια σώματα, πλανήτες και ζώα και φυτά, και να μη διακινδυνεύσει έτσι, σε καμία
περίπτωση, το ξέσπασμα μιας επανάστασης, αποστασίας ή αποσκίρτησης, με όλα τα θλιβερά
αποτελέσματα που θα μπορούσε να είχε κάτι τέτοιο, από μέρους ελεύθερων πλασμάτων. Όπως
κι έγινε από τον Σατανά, τους δαίμονες και τους ανθρώπους.
Όμως, ο Θεός, προτίμησε να δημιουργήσει ελεύθερα έλλογα όντα διακινδυνεύοντας την
ενδεχόμενη σύγκρουσή τους με τη δική του κυριαρχία (ελευθερία), παρά να δημιουργήσει
μόνο κατώτερες μορφές ζωής ή έστω ανθρώπους-ρομπότ, χωρίς το δικαίωμα της υπαρκτικής
επιλογής.
Ένας κόσμος ανελεύθερος βέβαια, θα ήταν ένας κόσμος χωρίς προβλήματα, αλλά ένας μη
ηθικός κόσμος αφού όλοι θα έκαναν ό,τι ήθελε ο κατασκευαστής τους, χωρίς καμία παρέκκλιση.
Τέτοιου είδους κόσμο όμως, δεν θέλησε ο Θεός της ελευθερίας και της σχέσης, και γιαυτό
ο Δημιουργός, δεν τον δημιούργησε. Θέλησε έναν κόσμο ελευθερίας και ρισκάρισε το
ενδεχόμενο της αποστασίας. Αλλά, απ’ τη στιγμή που ο άνθρωπος αποστάτησε, δεν τον άφησε
αβοήθητο να βρει μόνος το δρόμο του. Τον βοήθησε να κάνει ορθή επιλογή της ελευθερίας
του, να θέσει δηλαδή, πίστη (εμπιστοσύνη) στο πρόσωπό Του, στις υποσχέσεις Του και στο
μέσον της σωτηρίας Του, τον Υιόν Του, τον μονογενή (Ιωάν. 3:15).
Ο Μπλεζ Πασκάλ (1623-1662), ο μεγάλος Γάλλος στοχαστής, σε μία Σκέψη του (234),
αναφέρθηκε στο θέμα αυτό της αβεβαιότητας, της διακινδύνευσης, που ενυπάρχει στη
χριστιανική θρησκεία. Αφήνει να εννοηθεί ότι οι ρίζες της σκέψης αυτής, ανατρέχουν πίσω,
στον ιερό Αυγουστίνο.
44

Ο Πασκάλ, δείχνει ότι πολλά πράγματα στην ανθρώπινη ζωή είναι αβέβαια. Και όμως, παρά
την αβεβαιότητα, ο άνθρωπος τολμά να ενεργήσει, να δραστηριοποιηθεί, να κάνει κάποια
πράγματα, όπως θαλασσινά ταξίδια ή μάχες. Ένα θαλασσινό ταξίδι ενέχει τον κίνδυνο
μιας τρικυμίας και καταβύθισης του πλοίου. Μία μάχη πάντα εμπεριέχει το στοιχείο της
αβεβαιότητας ως προς την έκβασή της. Κάποιο τυχαίο συμβάν, σαν αυτό στο Βατερλώ, μπορεί
ν’ ανατρέψει τα προγνωστικά για επικράτηση του ισχυρότερου (πρβλ. Εκκλησ. 9:11). Για ν’
αλλάξουμε το παράδειγμα, και να έρθουμε σε κάτι πιο συνηθισμένο. Μια νιόπαντρη γυναίκα
ηθελημένα μένει έγκυος με την ελπίδα ότι θα φέρει στον κόσμο ένα υγιές μωρό. Το γεγονός
όμως, της κυοφορίας, ενέχει κίνδυνο να μη γεννηθεί το μωρό, ή να γεννηθεί νεκρό, ή να μη
γεννηθεί αρτιμελές, ή να διακινδυνεύσει και η ζωή της ίδιας της μάνας σε μερικές περιπτώσεις.
Παρόλα αυτά η νιόπαντρη γυναίκα ρισκάρει ελπίζοντας ότι όλα θα πάνε καλά και ότι θα
αποκτήσει ένα υγιές βρέφος. Επίσης, δεν ξέρουμε τίποτα για την αυριανή μέρα. Κανείς δεν
ξέρει, δεν είναι βέβαιος, τι θα ξημερώσει αύριο (πρβλ. Παροιμ. 27:1).
Με λίγα λόγια, θα μπορούσαμε να πούμε ότι, όπου υπάρχει ζωή, υπάρχει και αγώνας για
ζωή, αγώνας με αβέβαια αποτελέσματα, αγώνας που περιέχει την έννοια του ρίσκου, της
διακινδύνευσης… και γιατί όχι, της αποτυχίας.
Παρόλα αυτά, η ζωή συνεχίζεται, και ο άνθρωπος ο κατ’ εικόνα Θεού πλασθείς, τάσσεται υπέρ
του Θεού της διακινδύνευσης, λόγω της εντολής που δόθηκε στους ανθρώπους να αυξηθούν και
να είναι παραγωγικοί, “να κυριεύσουν επί της γης” και επί όλων των ζωντανών (ιχθύων, πετεινών,
ζώων), πράγμα που δεν θα μπορούσε να γίνει, χωρίς τη χρήση των διανοητικών και ερευνητικών
του δυνάμεων και δυνατοτήτων.
Όπως ορθά παρατηρεί ο Γάλλος Ακαδημαϊκός P.L. Bruckberger: “Ξέρουμε τουλάχιστον πως
η ζωή μας προωθεί πάντα προς τα εμπρός, προς εκείνο που είναι μεγαλύτερο από μας, που
μας ξεπερνάει, και πως νόμος της ζωής σ’ όλα τα επίπεδα, είναι να δίνει κανείς μάλλον παρά
να παίρνει”. “Η ζωή ξοδεύει πάντα περισσότερα απ’ όσα αποταμιεύει, στην πραγματικότητα
αποτελεί η ίδια μια δωρεά….”.
Η ζωή η ίδια αντιμάχεται την έννοια του μηδενισμού, διότι ο μηδενισμός είναι όχι μόνο
απελπισία και άρνηση, αλλά ταυτόχρονα θέληση για απελπισία και άρνηση…
Η ίδια η ζωή ορίζεται από τους βιολόγους ως φαινόμενο υψηλά απίθανο, αλλά από τη στιγμή
που άναψε ο σπινθήρας της ζωής εδώ στη γη, συνεχίζει να υπάρχει, παρά τις όποιες αντιξοότητες
που αντιμετώπισε, και τους ορατούς και αόρατους κινδύνους … να εκλείψει.

Κάτω απ’ το πρίσμα και με τις παραπάνω σκέψεις, μπορούμε να προχωρήσουμε ένα βήμα
παραπέρα και να δούμε, να διαπιστώσουμε ότι, η έννοια της διακινδύνευσης, αναπτύσσεται
και μέσα στη διδασκαλία του από Ναζαρέτ Ιησού, με θαυμαστό μάλιστα τρόπο. Αν διαβάσει
κανείς προσεχτικά την παραβολή του σπόρου, των ταλάντων, ή των μνων, ή ακόμη και την
παραβολή του ασώτου υιού θα αποκομίσει ένα σημαντικό μήνυμα. Το μήνυμα πως, εκείνο που
παίρνει κανείς, πρέπει να το διακινδυνεύει, προσπαθώντας να είναι παραγωγικός. Δεν μπορεί να
είναι παραγωγικός χωρίς το ρίσκο της προσπάθειας και της πιθανής αποτυχίας.
45

Ο σπορέας εξέρχεται για να σπείρει τον σπόρο του, αγνοώντας την παραγωγικότητα. Ο σπόρος
ρίχνεται στη γη, για να φέρει βεβαίως καρπό. Αλλά υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να χαθεί, να πέσει
στο δρόμο και να καταπατηθεί, να πέσει σε σκληρό έδαφος, να περιπλακεί σε αγκάθια, να τον
φάνε τα πουλιά, να καταστραφεί... Αλλά πάντως, πρέπει ο σπόρος να σπαρθεί, μ’ όλους τους
κινδύνους που διατρέχει.
Το πλοίο πρέπει να βγει στη θάλασσα, να αντιμετωπίσει την ενδεχόμενη τρικυμία, το δίχτυ να
ριχτεί πολλές φορές με αβέβαια αποτελέσματα, με το ενδεχόμενο άλλες φορές να λυγίζει από
το βάρος των ψαριών και άλλες φορές να μην αποφέρει τίποτα…
Στην παραβολή του ‘ασώτου υιού’ βλέπουμε κάτι ανάλογο.
Ο άσωτος υιός επαναστατεί εναντίον του πατέρα του, ρισκάρει την ελευθερία του, σπαταλά την
περιουσία του, και φθάνει στην έσχατη εξαθλίωση, αλλά ρισκάρει ξανά, βρίσκει το θάρρος να
αναγνωρίσει το σφάλμα του, ταπεινώνεται, επιστρέφει στον πατέρα του, διακινδυνεύοντας την
απόρριψη ή την μη αποδοχή από τον πατέρα του, ελπίζοντας στην αγάπη του, τη στοργή και
το έλεός του.
Η μετάνοια είναι ένα άλλο ρίσκο, διότι κατά βάθος ο άσωτος αναγνωρίζει: “Ουκέτι ειμί άξιος
κληθήναι υιός σου…”. Και ο φιλεύσπλαχνος πατέρας, χαρίζεται στον άσωτο, μ’ έναν τρόπο
παράξενο, που σκανδαλίζει τον πρεσβύτερο γιο …Έτσι είναι η καρδιά του Θεού. Γεμάτη
έλεος. Αλλά και η δικαιοσύνη του απρόβλεπτη, χωρίς να γίνεται αντιληπτή από τη δικαιοσύνη
των ανθρώπων (Ρωμ. 10:2). Με έναν τρόπο που παραξενεύει, όπως παραξενεύει την ανθρώπινη
λογική, η αμοιβή των εργατών της παραβολής της τελευταίας ώρας, που παίρνουν το ίδιο
μεροκάματο μ’ εκείνους που δούλεψαν όλη τη μέρα!
Η διακινδύνευση γίνεται ορατή και σ’ άλλες παραβολές του Ιησού.
Ο καλός ο βοσκός που έχει ένα κοπάδι με εκατό πρόβατα, όταν χάνεται ένα, διακινδυνεύει.
Αφήνει ολόκληρο το κοπάδι του και τρέχει στην αναζήτηση του ενός, του απολωλότος, με
κίνδυνο να μην το βρει, με κίνδυνο να χαθεί κι ο ίδιος στην περιπλάνηση της αναζήτησης, με
κίνδυνο να γκρεμοτσακιστεί, ή να χάσει άλλα πρόβατα στη διάρκεια της αναζήτησης του ενός!
Σίγουρα, ανησυχεί για το κοπάδι που εγκατέλειψε, αλλά δε σταματά την αναζήτηση του ενός,
που το θεωρεί πολύτιμο!
Τα παραδείγματα μπορούν να πολλαπλασιαστούν, αλλά το συμπέρασμα είναι ένα. Ο Θεός
είναι ένας Θεός της ελευθερίας, που ενέχει κίνδυνο. Είναι Θεός της διακινδύνευσης. Και μας
καλεί και εμάς, να είμαστε παραγωγικοί όπως είναι ο ίδιος, ρισκάροντας. Ο μονογενής του
υιός, ήταν ο ίδιος πολύ καρποφόρος και παραγωγικός. Ξεκίνησε με μία δράκα ανθρώπων –
διαλεγμένων από τον ίδιο - , για να κηρύξουν το ‘Ευαγγέλιο της βασιλείας’ σπέρνοντας τον
σπόρο σε ώτα ακουόντων και μη ακουόντων. Η εντολή του Ιησού ήταν να φέρουν καρπό
πολύν (Ιωαν. 15:8, 16). Η ίδια η εκλογή των μαθητών διέτρεχε τον κίνδυνο της ανυπακοής και
της αποστασίας από μέρους τους, όπως π.χ. του Ιούδα προσωρινά ακόμη και του αποστόλου
Πέτρου. Ωστόσο, ο Ιησούς κατάρτισε την ομάδα των κηρύκων. Η ομάδα του Ιησού ήταν πολύ
ριψοκίνδυνη. Το κήρυγμα του Ευαγγελίου από τους μαθητές κινδύνευε να μην εισακουστεί,
46

να πέσει σε ώτα αδιάφορων, και οι ίδιοι οι μαθητές κινδύνευαν από τους συμπατριώτες τους,
από τη θρησκευτική ηγεσία και, αργότερα, από τους διωγμούς των Εθνικών που τους έβλεπαν
με ύποπτο μάτι να κηρύττουν «καινά δαιμόνια». Η επαναστατική παραβολή των ταλάντων,
μας δείχνει ότι ο πιστός πρέπει να είναι παραγωγικός αλλά και ριψοκίνδυνος. Διότι πρέπει να
ριψοκινδυνεύσει ό,τι του εμπιστεύθηκε ο Κύριός του, να εργασθεί, να γίνει παραγωγικός, να
αυξήσει τα τάλαντα που του δόθηκαν. Το έγκλημα που δεν πρέπει να κάνει, είναι, να κρύψει το
τάλαντό του, όπως ο πονηρός δούλος, που δεν θέλησε σε τίποτα να ρισκάρει, με αποτέλεσμα να
καταλήξει στο σκότος το εξώτερον (!) ξεκομμένος από την παρουσία και την αγάπη του Θεού.

Αλλά και η αγάπη, μήπως δεν εμπεριέχει κίνδυνο; Κάποιος είχε πει και πολύ σωστά, ότι η
αγάπη είναι παντοδύναμη γιατί είναι αδύναμη. Πάνω απ’ όλα, θα πρέπει να καταλάβει
κανείς, ότι, η ίδια η αγάπη ενέχει κίνδυνο. Διότι, κανείς δεν ξέρει, αν, αγαπώντας, ο άλλος, θα
ανταποκριθεί στην αγάπη του, αν θα του ανταποδώσει εξίσου την αγάπη που του δείχνει, ή θα
φανεί αχάριστος προς αυτόν και θα τον προδώσει!
Τώρα, το συγκλονιστικό συμπέρασμα είναι, ότι, ο Θεός της διακινδύνευσης ανέλαβε το μεγάλο
ρίσκο με την αποστολή του μονογενούς Του Υιού στον κόσμο, να σώσει τον άνθρωπο, που είναι
ελεύθερος αν θέλει να σωθεί ή όχι, υποτασσόμενος στη θεία αγάπη ή όχι!
Ο Θεός της παντοδυναμίας και της ελευθερίας ρισκάρει με τη δημιουργία των ελεύθερων
όντων, ρισκάρει και με την εκδήλωση αγάπης με την απολυτρωτική θυσία του υιού Του για
τον κόσμο του ανθρωπίνου γένους. Στη Βίβλο δεν υπάρχει καταναγκασμός, ούτε φυσικά, το
δόγμα του προκαθορισμού, το φοβερό decredum horribile του Καλβίνου. Υπάρχει ελευθερία
επιλογής. Με το βασίλειο του Θεού ή με το βασίλειο του άρχοντα του σκότους. Με την
ελευθερία και την αγάπη, ή με την αποκοπή (=κόλαση) από την πηγή της ζωής και της αγάπης,
που οδηγεί στην σχάση της σχέσης.
Ο Θεός καλεί τα ελεύθερα όντα, τους ανθρώπους, να συμμετέχουν σ’ αυτό το πανηγύρι
της ελευθερίας που εμπεριέχει την διακινδύνευση, για να σωθούν. Αλλά τα καλεί και να συ
στρατευθούν μαζί του, ενάντια στις αμετανόητες σατανικές δυνάμεις, ενάντια στο ηθικό κακό
και υπέρ της επικράτησης του αγαθού, διακινδυνεύοντας τα δικά τους αγαθά και την ίδια τη
ζωή τους! Όπως το είπε ο Ιησούς: “Όποιος δεν αποχωρίζεται τα υπάρχοντά του και αγαπάει τη
ζωή του περισσότερο από μένα, δεν είναι άξιος να είναι μαθητής μου” (Λουκ. 14:26,27,33). Ο
Ιησούς ζητάει όλα ή τίποτα! Όπως το έλεγε χαρακτηριστικά και ο Σέρεν Κίρικεγκωρ: Είτε, είτε
(Entweder-Oder). Όλα ή τίποτα. Πράγμα όπερ σημαίνει, υψηλότατο βαθμό διακινδύνευσης!
Όποιος δεν ρισκάρει τίποτα, δεν έχει τίποτα.
Δεν μπορεί να κερδίσει τίποτα. Ούτε περιουσία, ούτε αγάπη, ούτε εκτίμηση.
Διότι, η κυριότερη αρετή είναι τελικά, η τόλμη, να αναζητάς τον Θεό, και να επιτύχεις “συν
47

Θεώ”, το υψηλά απίθανο: Την απόκτηση αγάπης και την επίτευξη της όντως ζωής, την κτήση της
αιώνιας ζωής! Πρέπει όμως προηγουμένως να θέσεις πίστη, στο μεγάλο αυθύπαρκτο πρόσωπο
της ελευθερίας και της αγάπης. Πρέπει να διακινδυνεύσεις, να τολμήσεις, να συμπορευθείς μαζί
με τον Θεό της διακινδύνευσης! Entweder – Oder. Όλα ή τίποτα!

Δημήτρης Τσινικόπουλος
48
49

ΟΦΙΔΟΛΑΤΡΕΙΑ
50

Σε πολλές πρωτόγονες θρησκείες συναντάμε την θεοποίηση της μορφής του φιδιού. Στην
Αρχαία Ελληνική μυθολογία, με μορφή φιδιού εικονιζόταν, ο Πύθωνας, ο δαίμονας της
θύελλας Τυφωέας, η Λερναία Ύδρα κ.α.
Της θεάς Αθηνάς, το ιερό ζώο ήταν το φίδι, επίσης του Ασκληπιού, του Απόλλωνα και του
Ερμή.
Στην Κρήτη η θεά της Γονιμότητας κρατώντας δύο
φίδια στα χέρια της, γνωστή και σαν θεά των Όφεων.
Στην Ινδία, συμβόλιζε το Ουράνιο Νέφος, στην Περσία
ο θεός Αριμάν , δηλ. Το πνεύμα του κακού. Στην
Αυστραλία η λατρεία του Δαιμονικού φιδιού, κάνοντας
τελετές για να ησυχάσουν οι ιθαγενείς, Αμπορίτζιναλς. Αυτό
το έθιμο το συνεχίζουν έως σήμερα.
Στην αρχαία Αίγυπτο και στην Δαχομέη. Στο
Ουάυδαχ υπή ρ χε κ αι ναός όπου υπήρχαν 50 φίδια.
Στην Αμερική οι ιθαγενείς Ινδιάνοι πίστευαν πως το φίδι
είχε την δύναμη να ρυθμίζει τους ανέμους.
Ο Κουετζαλκοάτλ ο τρομερός και φοβερός θεός
των Αζτέκων ήταν ένα φίδι.
Στην Αφρική πολλές φυλές λάτρευαν τα φίδια, επίσης στις
φυλές του Αμαζονίου μέχρι και σήμερα τα φίδια τα καλούν
στις τελετές τους για να εξολοθρεύσουν τους αντιπάλους τους. Η Ολυμπιάδα, η μητέρα του
Μέγα Αλέξανδρου εμφανίζεται πολλές φορές με φίδια. Λέγεται, μάλιστα, όταν κυοφορούσε
τον Αλέξανδρο κάποιο φίδι κοιμόταν μαζί της. Ο Λουκιανός μας διαβεβαιώνει τα εξής:
<<Είχαν φίδια τεράστια σε μέγεθος, τόσο ήμερα και άκακα, που τρέφονταν από τις γυναίκες
και κοιμόντουσαν μαζί με τα παιδιά. Ακόμη κι όταν τα πατούσαν δεν ερεθίζονταν και όταν τα
ενοχλούσαν δεν οργίζονταν. Έπιναν γάλα από την θηλή, όπως τα μωρά. Υπάρχουν πολλά εκεί
στην Πέλλα>>.
Ο Πλούταρχος επίσης μας αναφέρει, ότι,<< Η Ολυμπιάδα εμφανιζόταν με εξημερωμένα φίδια
στους Βακχικούς θιάσους τα οποία έβγαιναν από τον κισσό και από τα κρυμμένα κάνιστρα
και καθώς τυλίγονταν γύρω από τις ράβδους των γυναικών και τα στεφάνια, τρόμαζαν τους
άνδρες>>.
Στην κεντρική ιερουργία των Σαβαζιακών μυστηρίων του Διόνυσου, οι Θράκες στους
μειούμενους, άφηναν να περάσει από τον κόρφο τους ένα ζωντανό φίδι, που αποτελούσε την
ενσάρκωση του θεού. Επίσης στα μυστήρια της Σαμοθράκης τα φίδια έπαιζαν σπουδαίο
ρόλο. Σε αντίθεση, με την Αρχαία Ελληνική θρησκεία, η Χριστιανική θρησκεία, άλλαξε τους
διάφορους συμβολισμούς. Προκειμένου να μην έχει κανένα κοινό, με την Αρχαία παράδοση,
βάζει στην σφαίρα του απαγορευμένου, ότι συμβόλιζε για τους Αρχαίους καλό. Έτσι, ο όφις
γίνεται ο υποχθόνιος του κάτω κόσμου, με συμβολικές απεικονίσεις , όπως ,η αναπαράσταση
του Αγίου Γεωργίου, ο οποίος, σκοτώνει τον Δαίμονα με μορφή φιδιού. Ο όφις λοιπόν, κατά
51

την Χριστιανική θρησκεία συμβολίζει, τον Διάβολο. Το πονηρό, το οποίο θεσμοθέτησε, το


έτος 540, ο πάπας Γρηγόριος ο Α΄.
Όμως, στην Βίβλο βλέπουμε, ο Θεός προστάζει τον Μωυσή να φτιάξει ένα ραβδί στολισμένο
με χάλκινα φίδια για να γίνονται καλά, όσοι, δαγκωμένοι από φίδι , θα το κοίταζαν. Στην
Ελλάδα, στο νησί της Κεφαλλονιάς, έχουμε, το λεγόμενο φιδάκι της Παναγιάς, όπου θεωρείτο
ιερό ζώο. Συγκεκριμένα στο χωριό Μαρκόπουλο, χρόνια τώρα, εμφανίζονται μικρά φίδια, από
την γιορτή της Μεταμόρφωσης, κι όσο, πλησιάζουν, οι μέρες για την κοίμηση της Θεοτόκου,
τόσο αυξάνουν. Γεμίζουν την εκκλησία ολόγυρα, αναπαύονται πάνω στον εσταυρωμένο, στις
εικόνες, στο Ευαγγέλιο, σκαρφαλώνουν στα χέρια των πιστών, χωρίς να πειράξουν κανέναν.
Μετά την γιορτή εξαφανίζονται προς άγνωστη κατεύθυνση.
Το φίδι συσχετίζεται με την ανθρώπινη υγεία. Έχει σχέση με τον κάτω κόσμο, άρα, με τους
νεκρούς και την Ανάσταση. Το δηλητήριο του, χρησιμοποιείται στην φαρμακευτική, για να
σώσει τους πάσχοντες. Όπως αλλάζει το δέρμα του και δημιουργείται καινούργιο, συμβολίζει
την Αναγέννησής του ανθρώπου.
Δεν είναι τυχαίο πως η ιατρική συμβολίζει το DNA με το σχήμα τους.
Στα πρώτα, Χριστιανικά χρόνια, εμφανίζεται έντονα η Οφιολατρία με την αίρεση των Οφιτών.
Οι Οφίτες ήταν μια ομάδα Γνωστικών και προσπαθώντας να εξηγήσουν τα ανθρωπολογικά
ζητήματα, με βάση το θρησκευτικό πλαίσιο, σε αντίθεση με την Ιουδαϊκή θρησκεία,
δημιούργησαν, την δική τους κοσμοθεωρία. Πίστευαν, πως το φίδι χρησιμοποιήθηκε, από
τον Χριστό η την σοφία του Θεού για να φωτίσει τους ανθρώπους, με τον καρπό της Γνώσης.
Ο Δημιουργός, τιμώρησε τους ανθρώπους που συνενώθηκαν. Για
την απελευθέρωση τους, ο Θεός απέστειλε τον Χριστό, τον οποίο, ο
Δημιουργός σταύρωσε. Οι Οφίτες απέκλιναν στον Πανθεϊσμό και ήταν
πολέμιοι σε καθετί, που έκανε ο Δημιουργός, όπως και ο Μωσαϊκός
νόμος.
Οι Αλχημιστές είχαν σύμβολο το φίδι που δαγκώνει την ουρά του,
που σήμαινε την αέναη επιστροφή, του αέναου χρόνου και της αέναης
ζωής. Σήμερα, ενώ διανύουμε την σύγχρονη εποχή μας, η λατρεία
του φιδιού εξακολουθεί να επιβιώνει στην Αφρική, στην Ινδία και στις
χώρες της Ωκεανίας.
52

Ο άνθρωπος καταστρέφει το φυσικό του, περιβάλλον για να επιβληθεί στην φύση, παρά να ζει
αρμονικά με αυτήν, τα φίδια θεωρούνται απαραίτητοι ρυθμιστές του βιολογικού κύκλου της
φύσης, όπως το άκακο σπιτόφιδο, (ο λαφύτης), που θεωρείται γούρι του σπιτιού και προστατεύει
τα τρόφιμα στο κελάρι από ποντίκια και άλλα τρωκτικά που παραμονεύουν.

Κάστιας Θωμάς
53

ΗΞΕΡΕΣ ΤΗΝ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ 13;
54

Η Εύα και το μήλο, η σταύρωση του Ιησού, ο Μυστικός Δείπνος, ο Ιούδας, οι θανατοποινίτες,
και άλλα πολλά που συνέβησαν την 6η μέρα της εβδομάδας και πώς αυτή συνδέθηκε αρνητικά
με τον αριθμό “13”.
Εδώ και πάρα πολλούς αιώνες η Παρασκευή και 13, είναι η μέρα συνυφασμένη με τους
χειρότερους αστικούς μύθους και τη δεισιδαιμονία, ειδικότερα στις αγγλοσαξωνικές χώρες,
τις ισπανόφωνες και τη Γερμανία. Σε αυτές τις χώρες ακόμη και σήμερα πολλά κτίρια και
ξενοδοχεία δεν αριθμούν τον 13ο όροφο περνώντας από τον 12ο στον 14ο. Το ίδιο γίνεται
και με την 13η σειρά καθισμάτων στα αεροπλάνα, αλλά και σε πολλού δρόμους όπου δεν
υπάρχει ο αριθμός 13. Σύμφωνα με τους λαογράφους, δεν υπάρχουν γραπτές αποδείξεις ότι η
«Παρασκευή και 13» είναι μια γρουσούζικη μέρα. Ολα αυτά όμως πριν από το 19ο αιώνα. Η
αρχαιότερη γνωστή τεκμηριωμένη αναφορά εμφανίζεται το 1869 στη βιογραφία του «Henry
Sutherland Edwards» του Gioachino Rossini, ο οποίος πέθανε «Παρασκευή και 13».

Παρασκευή: Η πιο κακή μέρα της εβδομάδας

Η Παρασκευή από μόνη της θεωρείται μια αρνητική ημέρα καθώς ήταν Παρασκευή όταν
σταυρώθηκε ο Χριστός, όταν η Εύα πρόσφερε το μήλο στον Αδάμ, όταν ξεκίνησε η μεγάλη
πλημμύρα από την οποία σώθηκε μονάχα ο Νώε και η οικογένειά του, όταν πραγματοποιήθηκε
η μεγάλη σύγχυση στη σκιά του Πύργου της Βαβέλ…

Ο Chaucer –στο πολυδιαβασμένο Canterbury Tales, 14ος αιώνας– χαρακτηρίζει την


Παρασκευή ως την ημέρα που όλα τα χειρότερα μπορεί να συμβούν. Ουσιαστικά όμως, η
Παρασκευή, ως μια κακότυχη ημέρα, αναφέρεται περισσότερο συστηματικά από τα μισά του
17ου αιώνα, σε λαϊκά γνωμικά και κείμενα της εποχής.

Θεωρείται λοιπόν πως είναι δυσάρεστη ημέρα για πολλές εργασίες και δραστηριότητες, όπως
είναι η γέννηση, ο γάμος, η έναρξη μιας νέας δουλειάς, το ξεκίνημα του πλοίου για ένα νέο
ταξίδι, για τις μετακομίσεις, για να κόψει κάποιος τα νύχια του κ.α.
Στην Αμερική και την Αγγλία, την ημέρα αυτή κρεμούσαν τους θανατοποινίτες –με
αποτέλεσμα να αποκαλείται συχνά η Παρασκευή και ως Ημέρα του Κρεμασμένου– γεγονός
που έκανε πολλούς κλέφτες να θεωρήσουν γρουσούζικες τις Παρασκευές για την επίτευξη μιας
καλής λείας.
Οι Ούγγροι πιστεύουν πως όταν κάποιος γεννηθεί Παρασκευή, μπορεί το κακό να φύγει από
πάνω του αν και εφόσον ρίξει λίγο από το αίμα του σε ένα κομμάτι ύφασμα από τα ρούχα του
και έπειτα το κάψει, καίγοντας μαζί οποιαδήποτε κατάρα μεταφέρει η μέρα τούτη.
55

Μονάχα σε δυο περιπτώσεις η ημέρα αυτή μπορεί να είναι ευεργετική, καθώς όλα τα δυσάρεστα
παύουν την Παρασκευή πριν το Πάσχα, αλλά και όταν κάποιος δει ένα όνειρο το βράδυ της
ίδιας μέρας.
Αν την επομένη διηγηθεί το όνειρο αυτό, είναι σχεδόν βέβαιο πως ότι είδε θα γίνει πράξη
προσφέροντας έτσι χαρά… αν φυσικά το όνειρο ήταν θετικό!

Ο «Μαγικός» Αριθμός 13

Αντίστοιχα με την Παρασκευή, ο αριθμός 13 έχει και αυτός τους δικούς του παράδοξους
συμβολισμούς που κάνει αρκετούς να το φοβούνται.
Αν ο αριθμός 12 συμβολίζει την πληρότητα, την κοσμική τάξη και αρμονία (12 ζώδια), τότε
ο 13 αριθμεί το διαμελισμό αυτού του τέλειου κύκλου, την εξαναγκαστική συνέχεια της τάξης
που οδηγεί στην ασυμμετρία και το χάος.
Δεν είναι παράλογο λοιπόν, που στον Μυστικό Δείπνο του Χριστού, οι παρευρισκόμενοι δεν
ήταν ίσοι με τον αριθμό της ισορροπίας, αλλά ήταν δεκατρείς, αριθμός που αντιστοιχεί στον
προδότη Ιούδα Ισκαριώτη!
Έκτοτε, ο αριθμός αυτός συνδέθηκε με ό,τι πιο μισητό και γι’ αυτό κανένας άρχοντας των
περασμένων εποχών, δεν θα φιλοξενήσει στο τραπέζι του 12 επισκέπτες παρά πάντα λιγότερους
ή περισσότερους, προς αποφυγήν της επανάληψης εκείνου του μιαρού βιβλικού συμβάντος!
Υπήρχε άλλωστε και ο φόβος, πως όποιος σηκωθεί πρώτος από αυτό το τραπέζι, κάποια στιγμή,
μέσα στον επόμενο χρόνο θα συναντήσει το θάνατο…
Εξαιτίας λοιπόν αυτής της αρνητικής –για τους Χριστιανούς πάντα– σημασίας του αριθμού,
θεωρήθηκε πως ήταν ο ιδανικός για τη μαύρη μαγεία και τις τελετές αυτών που έστρεψαν το
βλέμμα τους αντίθετα από τη βουλή του Κυρίου.
Η απέχθεια απέναντι στον εν λόγω αριθμό, είναι μάλιστα τόσο μεγάλη, ώστε δημόσια έγραφα,
συνοικίες αλλά και ολόκληρες πολιτείες αποφεύγουν την αναφορά του. Χαρακτηριστικό είναι
πως σε ολόκληρο το Παρίσι, υπάρχουν ελάχιστες διευθύνσεις όπου ο ακατονόμαστος αριθμός
έχει τοποθετηθεί!
Με ποιον τρόπο όμως, αυτές οι δυο αρνητικά χρονικές στιγμές δέθηκαν μαζί σε μια και κοινή
παράδοση, αυτή της Παρασκευής και 13;
56

Η μέρα που συνέλαβαν τους Ναϊτες

Δυστυχώς με μεγάλη δυσκολία μπορεί κανείς να εντοπίσει τη χρονική στιγμή που για πρώτη
φορά η Παρασκευή και 13 θεωρήθηκε ατυχής.
Είναι σίγουρο πως η παράδοση αυτή ήταν γνωστή στην Αμερική του 1913, καθώς ένας ιερέας
είχε προθυμοποιηθεί να παντρέψει δωρεάν οποιοδήποτε ζευγάρι ήθελε στις 13 του μηνός,
ημέρα Παρασκευή, για να αποδείξει έτσι το λάθος αυτής της δεισιδαιμονίας. Κάτι αντίστοιχο
έκανε και ένας Γερουσιαστής από την Oklahoma, το 1908, όπως επίσης το 1882 όταν μια
Παρασκευή και 13 ιδρύθηκε στο Λονδίνο η Λέσχη 13, που βασικός σκοπός των μελών της
ήταν η αντιμετώπιση των δεισιδαιμονιών που αφορούν τον αριθμό 13 και την περίφημη κακιά
Παρασκευή!
Και στις τρεις περιπτώσεις όμως, η δοξασία προϋπήρχε! Τι λοιπόν μπορεί να προκάλεσε τα
αισθήματα φόβου για αυτή την ημέρα;
Η μόνη απάντηση που φαίνεται να ικανοποιεί αρκετούς –αν και μάλλον πρόκειται για θεωρία
που εμφανίζεται μετά τον 19ο αιώνα, και έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής την τελευταία δεκαετία–
είναι το γεγονός της εντολής για τη σύλληψη των ιπποτών του Τάγματος των Ναϊτών, που έγινε
την Παρασκευή 13 Οκτωβρίου 1307.

Η καταδίωξη των ανθρώπων του Τάγματος από τους στρατιώτες του βασιλιά Φιλίππου του
Ωραίου, έκανε τους Ναΐτες να διασκορπιστούν στην Ευρώπη, μεταμφιεσμένοι και τρομαγμένοι
για την απροσδόκητη τροπή που είχε πάρει το περίφημο Τάγμα τους.

Ένας ανώνυμος ποιητής θα γράψει για εκείνη τη φρικιαστική ημέρα:


«Το έτος χίλια τριακόσια επτά, και μάθετέ το καλά αυτό, την εποχή εκείνη συνέλαβαν τους
πανίσχυρους Ναΐτες, και τους κακομεταχειρίστηκαν, αυτούς που κάποτε ήταν από τους πιο
γενναίους. Πιστεύω ότι επρόκειτο σίγουρα για έργο των απίστων. Τη χρονιά αυτή που ανέφερα
προηγουμένως πιάστηκαν οι ατρόμητοι Ναΐτες από τον βασιλιά της Γαλλίας. Δεν ξέρω αν αυτό
έγινε δίκαια ή άδικα. Τον Οκτώβρη, μιαν αυγή, η ημέρα ήτανε Παρασκευή…»
Για τον Ελληνο-Χριστιανικό κόσμο, είναι η Τρίτη και 13 που θεωρείται μαύρη μέρα, και αυτό
διότι αν και η πολιορκία της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους κράτησε αρκετές
μέρες, ήταν ουσιαστικά ένα πρωινό, στις 13 Απριλίου 1204, όπου έγινε η κατάληψη της Πόλης.
57

Γνωμικά
58

Ύπνος τα μικρά του θανάτου μυστήρια.


Μένανδρος, 4ος αιών π.Χ., Αρχαίος Έλληνας ποιητής
59

Κάθε τι που είναι άγνωστο έχει την τάση να φαίνεται θαυμάσιο.


Τάκιτος, 55-120 μ.Χ., Ρωμαίος ιστορικός
60

ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ ΠΛΕΟΝ
Η ΑΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ
Η ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ
ΗΘΙΚΗΣ;
61

Τα βιντεοπαιχνίδια είναι όλο και πιο ρεαλιστικά. Τόσο ρεαλιστικά , που η έρευνα έχει
επανειλημμένα διαπιστώσει ότι οι παίκτες αισθάνονται ένοχοι όταν διαπράττουν αδικαιολόγητες
πράξεις βίας μέσα στο παιχνίδι.
Μια νέα έρευνα αναφέρει ότι η ηθική απάντηση που παράγεται από την αρχική έκθεση σε ένα
video game, μειώνεται καθώς ο παίκτης ασχολείται περισσότερο με το παιχνίδι.
Τα ευρήματα παρέχουν την πρώτη πειραματική απόδειξη ,με άτομα που επανειλημμένα
παίζουν το ίδιο βίαιο παιχνίδι . Παρατηρήθηκε ότι αυτή η επανάληψη μειώνει συναισθηματικές
αντιδράσεις όπως η ενοχή, όχι μόνο για το αρχικό παιχνίδι, αλλά και σε άλλα βίαια
βιντεοπαιχνίδια.

Ωστόσο, γιατί συμβαίνει αυτό παραμένει ένα μυστήριο.

Αποκοπή από τον πραγματικό κόσμο;

Οι παίκτες συχνά ισχυρίζονται ότι οι ενέργειές τους σε ένα βιντεοπαιχνίδι είναι ανούσιες στον
πραγματικό κόσμο.
Ωστόσο, προηγούμενες έρευνες από Grizzard et al. , δείχνει ότι οι ανήθικες εικονικές ενέργειες
μπορεί να προκαλέσουν υψηλότερα επίπεδα της ενοχής . Η διαπίστωση αυτή φαίνεται να
έρχεται σε αντίθεση με ισχυρισμούς ότι οι εικονικές ενέργειες είναι εντελώς αποκομμένες από
τον πραγματικό κόσμο.
62

Η ομάδα του Grizzard ήθελε να αναπαράγει νωρίτερα την έρευνά της και να καθορίσει εάν τα
αποτελέσματα των παικτών και οι εικονικές πράξεις τους αντανακλούν στην πραγματικότητα
διαδικασίες απευαισθητοποίησης.
Παρά το γεγονός ότι τα ευρήματα της μελέτης του δείχνουν ότι συμβαίνει απευαισθητοποίηση,
μηχανισμοί που διέπουν αυτά τα ευρήματα δεν είναι απολύτως σαφής.
Πιθανές εξηγήσεις
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι υπάρχουν δύο επιχειρήματα για την επίδραση
απευαισθητοποίησης.
“Το ένα είναι ότι οι άνθρωποι απευαισθητοποιούνται , επειδή έχουν παίξει αυτά τα παιχνίδια
ξανά και ξανά .Αυτό καθιστά τους παίκτες των παιχνιδιών (gamers) λιγότερο ευαίσθητους σε
όλα τα ερεθίσματα ενοχής”.

Το δεύτερο επιχείρημα αναφέρει:

“Αυτή είναι η ιδέα ότι οι gamers των video games αντιλαμβάνονται με διαφορετικό τρόπο
από ό,τι οι μη-gamers και αυτή η διαφορά αντίληψης αναπτύσσεται με τις επαναλήψεις στο
παιχνίδι.”
Οι Μη-gamers θα δουν ένα συγκεκριμένο παιχνίδι και θα επεξεργάζονται όλα αυτά που
συμβαίνουν. Για τους μη-gamers, βιώνουν με ένταση κάθε στιγμή και σκηνή του παιχνιδιού.
Αλλά οι gamers αγνοούν το μεγαλύτερο μέρος της οπτικής πληροφορίας σε μια σκηνή όπως
αυτή η πληροφορία μπορεί να είναι χωρίς νόημα για την επιτυχία τους σε ένα παιχνίδι, σύμφωνα
με Grizzard.
Συνοψίζοντας , θα ήθελα να σας δώσω ένα απλό παράδειγμα που όλοι έχετε βιώσει:
Έχετε βρεθεί σε κάποιο μέρος που μυρίζει έντονα και μετά από λίγα λεπτά “παύει” να υπάρχει
η μυρωδιά αυτή? Είναι η ίδια ικανότητα του εγκεφάλου μας και στα οσφρητικά ερεθίσματα.
Τώρα φανταστείτε σε τι βαθμό ο τα μέσα ενημέρωσης μπορεί να επηρεάσουν την ηθική
, την ενοχή, τον θυμό . Έτσι απλά αδιαφορούμε για πράγματα που πριν δεχθούμε την
υπερπληροφορία στα ΜΜΕ, στην πραγματική ζωή μας ενοχλούσαν ή μας επηρέαζαν ενώ
πλέον αδιαφορούμε.
Μην απορείτε για την συμπεριφορά των παιδιών σας και την απάθεια όλων για όσα συμβαίνουν
στη χώρα μας
Η έρευνα δημοσιεύθηκε : Matthew Grizzard et al. , Repeated Play Reduces Video Games’
Ability to Elicit Guilt: Evidence from a Longitudinal Experiment , 30 Μαρτίου 2016

Καλέντζης Αντώνης| Ψυχολόγος, Συγγραφέας