SLOVAČKA KNJIŽEVNOST 1.

SEMESTAR

Periodizacija slovačke književnosti
Starija slovačka književnost 1. (833-907) Staroslovenska književnost / Velikomoravski period 833. - nastaje Velikomoravska kneževina (prva država Slovena) 907. – Sloveni izgubili bitku od mađarskih plemena koja su došla u Panonsku niziju -Konstantin - Metodije - Kliment 2. (907-1415) Srednjovekovna književnost 1415. – spaljen Jan Hus (češki reformator) - Matuš Čak Trenčijanski 3. (1415-1648) Humanizam i renesansa 1648. – potpisan Vestfalski mir, završen tridesetogodišnji rat - Matija Korvin (1458-1490) 4. (1648-1780) Barok 1780. – na ugarski tron dolazi Jozef II, sin Marije Terezije Novija slovačka književnost 5. (1780-1818) Prosvetiteljstvo 1818. – izlazi delo Šafarikovog i Palackog : Počeci češkog pesništva 6. (1818-1835) Klasicizam 1835. – izlet Šturovaca na ruševine tvrđave Đevim 7. (1835-1875) Romantizam 1875. – zatvorena Matica slovačka (osnovana 1863.) – zabranom Ugarske 8. (1875-1918) Realizam - Martinski centar (pesnička grupa sa centrom u Martinu) - Hlasisti 9. (početak 20. veka – dvadesete g. 20. veka) Moderna - pesnički pravac - glavni predstavnik Ivan kraskov 10. (1918-1945) Međuratna književnost - književnost dvadesetih i tridesetih godina - književnost pisana za vreme rata - četrdesetih godina 11. (1945-...) Savremena književnost (1945-1948) – pluralizam (1948-1956) – totalitarizam (komunisti na vlasti) 1953. – umire Staljin 1956. – razotkrivanje kulta ličnosti (1956-1968) – socijalizam sa ljudskim likom; Praško proleće; 21.08.1968. – vojska Varšavskog pakta okupirala Čehoslovačku (1968-1989) – period „normalizacije“ Novembar 1989. – plišana revolucija; Slovačka postaje demokratska država; 01.01.1993. – Slovačka republika

poslanice.na prostoru Slovačke su postojale dve kneževine pre ujedinjenja: - . osnivanje VM (833-871) 3. se osniva VM .češki j. molitve.. prodiru : . jevanđelja. filozofski primajući karakter (importuju se gotova dela iz drugih književnosti. duhovne pesme. latinski (X-XV) . se raspalo Avarsko carstvo.plemićka tematika Opšte karakteristike slovačke književnosti srednjeg veka univerzalizam: Jezički.romanski (X-XIII) . vladavina kneza Svetopluka (871-894) 4.građanska kultura .dva perioda: 1. teološko – filozofske rasprave (dispute) – prevodi hronike ( za hroniku je potreban duži period da bi se napisala) sinkretizam tekstovi su imali vanestetsku funkciju Staroslovenska književnost nastaje izmedju uticaja zapada (franačka država Karolinga) i istoka (vizantijska tradicija) na teritoriji Velikomoravske kneževine Velikomoravski period je bitan za sve slovenske narode U ovaj period spadaju počeci slovenske književna istorije Velikomoravska kneževina Prema wikipedia. propovedi. staroslovenski (IX-X) 2.org : Мојмир I (833-846) Растислав (846-870) Славомир (871) Сватоплук I (871-894) Мојмир II (894-906) Periodi razvoja Velike Moravske : 1.gotički (XIII-XV) – u knj. apokrifi.. obredi. verski. period raspada VM (894-907) 1. .Starija slovačka književnost od prvih pisanih spomenika do baroka Srednjovekovna književnost (IX –XV) . period pre osnivanja VM (794-833) 794. psalmi. službe. period pre osnivanja VM (794-833) 2. kultura) autori su anonimni kolektivno stvaralaštvo primaoc(čitaoc) – crkvena i vladajuća hijerarhija neguju se žanrovi: žitija. 833.

) Metodije je puno uradio posle Konstantinove smrti u smislu osamostaljivanja moravske biskupije. 862. Posle trogodišnjeg rada uputili su se u Carigrad (žitije Konstantinovo govori posle četrdeset meseci) da bi njihovi učenici bili postavljeni za sveštenike. 2. Stariji sin Mojmir II je imao centralnu vlast (Svetopluk II. se obraća vizantijskom knezu Mihajlu III da mu pošalje misionare koji bi širili hrišćanstvo na jeziku razumljivom narodu./827. na obrazovanju svojih đaka i postavljanju temelja za samostalnu crkvenu provinciju. 863. period raspada VM (894-907) Posle Svetoplukove smrti sve teritorije koje je Svetopluk osvojio su se odvojile – 907. Panoniju 4. Metodije. tada je Svetopluk II bio u Nitri. sa centrom u graadu Nitri.1. Celokupna književnost VM prevodi originalna dela Radi obrazovanja i za liturgijske potrebe Najznačajniji autori: Konstantin. Konstantin . Pre dolaska su se pripremili za misiju: 1. – Mojmir je proterao Pribina i spojio dve kneževine u Veliku Moravsku 881. – Rastislav (Mojmirov sin) postaje knez Mojmir I je prihvatio franačku vlast ali posle napada Ljudevita Nemca u VM na njegovo mesto dolazi Rastislav a u Nitri je bio Svetopluk. uz reku Moravu sa centrom u gradu Mikulice – Mojmir I. kasnije monah (upravnik manastira na Olimpu). preveli su delove jevanđelja i neke crkvene tekstove. 3. braća Konstantin i Metodije dolaze u VM. Metodije je bio upravnik (arhontije) provincije u okolini Soluna. njenu osnovu čine mala slova grčke abecede . knez Pribina.Ćirilo i Metodije oko 813.miniskula (osnovu ĆIRILICE čine velika slova grčke abecede – majuskula) 2. Omogućuju bogosluženje na slovenskom jeziku. je rođen Konstantin. Završio je dvorske škole u Carigradu. istočno. sastavili su pismo – Konstantin je sastavio GLAGOLJICU.. Nije imao „univerzitetsko“ obrazovanje ali je stekao pravnu praksu 826. rodjen stariji brat Metodije („Solunska braća“). Bio je pametan vladar i znao je da ako joće da se oslobodi franačke moći mora da ima samostalnu crkvu. sekretar. tu dobija monasko ime. vladavina kneza Svetopluka (871-894) VM se proširila na Sleziju. postao bibliotekar. Bili su pre dolaska u VM na nekoliko misija (misija kod Hazara. osnivanje VM (833-871) 833. Za vreme Rastislavove vladavine VM jača i osamostaljuje se.. U jesen 863 dolaze u VM i rade na hristijanizaciji Slovena. . Kliment. Pretslav – druga dva sina). kasnije i profesor na univerzitetu. 2.

Njihov povratak je onemogućila smrt Mihajla III. grčkim i hebrejskim. ravnopravan sa latinskim. odlaze u Rim kod pape Mikulaša I ali kad su stigli tamo dočekuje ih papa Hadrijan II – odobrava staroslovenski kao četvrti jezik crkve. . 869. Zaustavljaju se u Veneciji. – Konstantin umire u Rimu Metodije dobija od pape bulu kojom se odobrava služenje liturgije (prvo na latinskom pa na staroslovenskom).