You are on page 1of 67

1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Πρωτοχρονια.... οι γιορτές, τα δώρα,


και ο Άγιος Βασίλης
Σελίδες 4-5

Thutmose ΙΙΙ: Ο μεγαλύτερος κατακτητής


της Αιγίπτου
Σελίδες 6-10

Το Αμφιλεγόμενο Πρόσωπο της Μαρίας


Μαγδαληνής
Σελίδες 11-15

Το ευαγγέλιο του Ιούδα: Το γνωστικό κείμενο


που “διχάζει”
Σελίδες 15-23

Άουσβιτς: Αναμνήσεις από τη κόλαση Το


ευαγγέλιο του Ιούδα: Το γνωστικό κείμενο που
“διχάζει”
Σελίδες 24-29

Ταξιδιώτες του χρόνου


Σελίδες 30-36

Εφευρέσεις του Δαίδαου


Σελίδες 37-40
3

Αναλύοντας την αλήθεια του κώδικα Da Vinci στα


άδυτα του κώδικα Μέρος 2ο
Σελίδες 41-47

Το βασίλειο του Άδη


Σελίδες 48-55

Η Αμερική πριν Χριστόφορο Κολόμβο


Σελίδες 56-61

Ήξερες οτι...
Σελίδες 62-66

Γνωμικά
Σελίδες 67-68
4

Πρωτοχρονια.... οι
γιορτές, τα δώρα,
και ο Άγιος Βασίλης

Στην Ελλάδα η Πρωτοχρονιά είναι μεγάλη και η πιο σημαντική γιορτή Τα


Πρωτοχρονιάτικα Κάλαντα είτε μόνα τους το καθένα είτε σε ομάδα, σε οικίες,
καταστήματα, δημόσιους χώρους, με τη συνοδεία του πατροπαράδοτου
σιδερένιου τριγώνου, αλλά και άλλων μουσικών οργάνων, από νωρίς το πρωί
μέχρι το μεσημέρι. Τα παιδιά ρωτούν «Να τα πούμε;» και περιμένουν την
απάντηση με αγωνία τελειώνοντας με μία Ευχή. Τα τελευταία χρόνια ως
ανταμοίβει δίνουν κάποιο χρηματικό ποσό ενώ παλιότερα τους πρόσφεραν
μελομακάρονα, κουραμπιέδες ή δίπλες. Σε κάποια χωριά αυτό το έθιμο των
κερασμάτων το κρατούν ακόμη. Την Παραμονή της πρωτοχρονιάς αλλά
και ανήμερα μαζεύονται όλοι οι συγγενείς μαζί στο σπίτι σε οικογενειακή
συγκέντρωση ανταλλάζουν δώρα και τρώνε γύρο από το οικογενειακό τραπέζι
όλοι μαζί. Το βράδυ παραμονή της Πρωτοχρονιάς μετά την αλλαγή του
χρόνου, και το κόψιμο της Βασιλόπιτας την ώρα που έχουν ξαπλώσει τα παιδιά
στα κρεβάτια τους οι γονείς κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο αφήνουν τα
δώρα για να τα βρουν την επόμενη μέρα το πρωί με τη σκέψη των παιδιών ότι
τα δώρα τα έχει φέρει ο Άγιος Βασίλης, καθώς του αφήνουν και ένα ποτήρι γάλα
5

και κουραμπιέδες για να τον ευχαριστήσουν. Πολλές οικογένειες κρατούν ακόμη


και το έθιμο και με τους καλικάντζαρούς για να έχουν τα παιδία τους την πιο ιχυρή
φαντασία και τις πιο αξέχαστες αναμμήσεις...

Μπάκα Σουζάνα, Αρχισυντάκτρια


6

Thutmose ΙΙΙ: Ο
μεγαλύτερος
κατακτητής
της Αιγύπτου
7

Το Thutmose III, ήταν ο έκτος Φαραώ της Δεκάτης Δυναστείας. Κατά τα πρώτα
22 χρόνια της βασιλείας του ήταν συν - αντιβασιλέας με την μητέρα του και την θεία
του, Hatshepsut, που ονομάστηκε Φαραώ. Ενώ απεδείχθει πρώτα για τα επιζώντα
μνημεία, και οι δύο είχαν τα συνήθη βασιλικά ονόματα και δεν τους δόθηκε καμία
προφανής αρχαιότητα έναντι του άλλου.
Μετά το θάνατο της Hatshepsut, ο Τhutmose III, δημιούργησε την μεγαλύτερη
αυτοκρατορία που είχε δει ποτέ η Αίγυπτος. Πραγματοποιήθηκαν, όχι λιγότερες,
από 17 εκστρατείες και κατέκτησε από τη Niya στη Βόρεια Συρία, τον τέταρτο
Καταρράκτη του Νείλου στη Nubia .
Επισήμως, ο Thutmose ΙΙΙ κυβερνούσε την Αίγυπτο εδώ και 54 χρόνια και η
βασιλεία του είναι συνήθως χρονολογημένη από τις 24 Απριλίου 1479 π.Χ. έως
τις 11 Μαρτίου 1425 π.Χ. Ωστόσο, αυτό περιλαμβάνει τα 22 χρόνια, που ήταν
συν-αντιβασιλέας με την Hatshepsut. Κατά τα τελευταία 2 χρόνια της βασιλείας
του, διόρισε τον γιο και τον διάδοχό του, Αmenhotep II, ως τον κατώτερο συν-
αντιβασιλέα του. Ο πρωτότοκος γιος του και κληρονόμος στον θρόνο, ο Amenem-
hat, προηγήθηκε του Thutmose III. Όταν πέθανε ο Thutmose III, θάφτηκε στην
Κοιλάδα των Βασιλέων, όπως και οι υπόλοιποι βασιλιάδες από την περίοδο αυτή
στην Αίγυπτο.
8

Οικογένεια
Ο Thutmose III ήταν γιος του Thutmose II από την δεύτερη σύζυγο του, την Iset.
Η μεγάλη βασιλική σύζυγος του πατέρα του ήταν η βασίλισσα Hatshepsut. Η κόρη
της, η Neferure, ήταν η μισή αδελφή του Thutmose.
Όταν ο Thutmose II πέθανε, ο Thutmose III ήταν πολύ νέος για να κυβερνήσει
κι έτσι η Hatshepsut έγινε αντιβασιλιάς του και λίγο αργότερα δήλωσε ότι ήταν ο
Φαραώ, χωρίς ποτέ να αρνηθεί την συγγένεια με τους νεαρούς Thutmose ΙΙ και
III. Ο Thutmose III είχε μικρή εξουσία στην αυτοκρατορία, ενώ η Hatshepsut
άσκησε τον επίσημο τίτλο της βασιλείας. Η κυριαρχία της ήταν αρκετά ευημερής
και χαρακτηρίστηκε από μεγάλες εξελίξεις. Όταν έφτασε σε μια κατάλληλη ηλικία
και επέδειξε την ικανότητα, τον διόρισε να ηγηθεί των στρατών της.
Ο Thutmose III είχε αρκετές συζύγους:
• Satiah: Ίσως ήταν η μητέρα του πρωτότοκου γιου του, Amenemhat. Μια
εναλλακτική θεωρία είναι ότι το αγόρι ήταν ο γιος της Neferure.
• Hatshepsut: Ο διάδοχος του Thutmose, ο πρίγκιπας της κορώνας και ο
μελλοντικός βασιλιάς Amenhotep, ήταν ο γιος της Hatshepsut. Τα παιδιά τους
ήταν ο Menkheperre και οι κόρες που ονομάζονται Nebetiunet , Meryetamun
και Iset. Η Hatshepsut ήταν η κόρη της θείας αδερφής Ηoui.
• Nebtu: Απεικονίζεται σε έναν πυλώνα στον τάφο του Thutmose III.
• Menwi, Merti, Menhet: Τρεις ξένες σύζυγοι.
• Neferure: O Thutmose III μπορεί να παντρεύτηκε την αδελφή του, αλλά δεν
υπάρχουν τεκμηριωμένα στοιχεία γι’ αυτόν τον γάμο. Έχει αναφερθεί ότι η
Neferure, αντί της Satiah, μπορεί να ήταν η μητέρα του Amenemhat.
9

Οι στρατιωτικές εκστρατείες του Thutmose


Θεωρείται ευρέως ως στρατιωτική ιδιοφυΐα από τους ιστορικούς αφού
πραγματοποίησε τουλάχιστον 15 εκστρατείες σε 20 χρόνια. Ήταν ενεργός
επεκτατικός κυβερνήτης, και ονομάζεται ως ο μεγαλύτερος κατακτητής της
Αιγύπτου ή “ο Ναπολέοντας της Αιγύπτου”. Καταγράφεται ότι έχει καταλάβει
350 πόλεις, κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής του και κατέκτησε μεγάλο μέρος
της Εγγύς Ανατολής από τον Ευφράτη στη Nubia, κατά τη διάρκεια δεκαεπτά
γνωστών στρατιωτικών εκστρατειών. Ήταν ο πρώτος Φαραώ, μετά τον Thut-
mose I που διέσχισε τον Ευφράτη, κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του, εναντίον
του Mitanni. Τα αρχεία της καμπάνιας καταγράφηκαν στους τοίχους του ναού
του Amun στο Καρνάκ και τώρα καταγράφονται στο Urkunden IV. Θεωρείται
σταθερά ως ένας από τους μεγαλύτερους Φαραώ πολεμιστές της Αιγύπτου, οι
οποίοι μεταμόρφωσαν την Αίγυπτο σε μια διεθνή υπερδύναμη, δημιουργώντας μία
αυτοκρατορία που απλώνεται από τη νότια Συρία μέχρι τη Χαναάν και τη Νουβία.
Στις περισσότερες εκστρατείες του, οι εχθροί του ηττήθηκαν από την πόλη, μέχρι
να ξυλοκοπούν. Η προτιμώμενη τακτική ήταν να υποτάξει μια πολύ πιο αδύναμη
πόλη, μέχρι να επιτευχθεί πλήρης κυριαρχία.
10

Πολλά είναι γνωστά για τον πολεμιστή, Thutmose III, όχι μόνο λόγω των
στρατιωτικών επιτεύξεών του, αλλά και λόγω του βασιλικού γραμματέα και του
στρατιωτικού διοικητή του, Thanuny, ο οποίος έγραψε για τις κατακτήσεις και
τη βασιλεία του. Ο πρωταρχικός λόγος για τον οποίο o Thutmose μπόρεσε
να κατακτήσει τόσο μεγάλο αριθμό χωρών, οφείλεται στην επανάσταση και τη
βελτίωση των στρατιωτικών όπλων. Όταν οι Υψοί εισέβαλαν και ανέλαβαν την
Αίγυπτο με πιο εξελιγμένα όπλα, όπως άμαξα, οι άνθρωποι της Αιγύπτου έμαθαν
να χρησιμοποιούν αυτά τα όπλα. Αντιμετώπισε μικρή αντίσταση από τα γειτονικά
βασίλεια, επιτρέποντάς του να επεκτείνει εύκολα τη σφαίρα επιρροής του. Ο
στρατός του είχε επίσης μεταφέρει σκάφη σε ξηρή γη. Αυτές οι εκστρατείες είναι
γραμμένες στο εσωτερικό τοίχωμα του μεγάλου θαλάμου, που φιλοξενεί το “ιερό
των αγίων” στο ναό του Karnak στο Amun. Αυτές οι επιγραφές δίνουν τον πιο
λεπτομερή και ακριβή απολογισμό οποιουδήποτε Αιγυπτιακού βασιλιά.

Ταμπάκη Στέλλα, Δημοσιογράφος


11

Το Αμφιλεγόμενο
Πρόσωπο της Μαρίας
Μαγδαληνής

Η Μαρία Μαγδαληνή είναι ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα πρόσωπα του


Χριστιανισμού. Αναγνωρίζεται ως Αγία από την Ορθόδοξη, την Καθολική,
την Λουθηρανική, την Αγγλικανική και μερικές ακόμα Προτεσταντικές
Εκκλησίες. Ποια ήταν όμως η Μαρία Μαγδαληνή; Γιατί το πρόσωπό της
αποτελούσε και συνεχίζει να αποτελεί λόγω συγκρούσεων και με ποιο τρόπο
έχει διαστρεβλωθεί η εικόνα της;
Η καταγωγή της Μαρίας Μαγδαληνής ήταν από τα Μάγδαλα, μια μικρή πόλη
στα δυτικά της λίμνης Γεννησαρέτ και νότια της πεδιάδας της Γαλιλαίας. Έτσι
προέκυψε και το όνομα «Μαγδαληνή». Καταγόταν από πλούσια και επιφανή
οικογένεια. Κατά τον βιογράφο της, Νικηφόρο Κάλλιστο Ξανθόπουλο, δεν
12

ήθελε να ασχοληθεί με όσα έκαναν οι γυναίκες της εποχής και επέλεξε να


σπουδάσει.
Σύμφωνα με τα Ευαγγέλια, η Αγία Μαρία
η Μαγδαληνή ήταν μία από τις πολλές
ακολούθους που ευεργετήθηκαν από τον
Ιησού και ίσως, όπως οι μαθητές, έτσι κι
εκείνες, κατά καιρούς εγκατέλειπαν τα σπίτια
τους για να υπηρετήσουν το ιεραποστολικό
έργο του Ιησού. Ο ευαγγελιστής Λουκάς
διασώζει την πληροφορία ότι πολλές από
εκείνες τις μαθήτριες συντηρούσαν οικονομικά
μεγάλο μέρος του ιεραποστολικού έργου και
συνεισέφεραν στη συντήρηση, μετακίνηση και
διαμονή της συνοδείας του Ιησού.

Η σύγχυση γύρω από το πρόσωπο της Μαρίας


Μαγδαληνής και η ταύτιση της με την αμαρτωλή γυναίκα ξεκινάει από τη σύγχυση
διαφορετικών περιστατικών στα Ευαγγέλια.
Στο Ευαγγέλιο του Λουκά, λίγο πριν αναφερθεί το όνομα της Μαρίας Μαγδαληνής
για πρώτη φορά, περιγράφεται ένα περιστατικό στο σπίτι του Σίμωνα του
Φαρισαίου, όπου κάποια μετανοημένη ιερόδουλη μύρωσε το κεφάλι και τα πόδια
του Ιησού. Τα Ευαγγέλια δεν μας παραδίδουν το όνομα αυτής της γυναίκας, ούτε
σε κανένα άλλο σημείο τους διασώζεται κάποια νύξη για το όνομα της άγνωστης
αυτής γυναίκας.
Υπάρχει επίσης σύγχυση με τη διήγηση της άλειψης του Ιησού με μύρο, στο σπίτι
του Σίμωνα του λεπρού στη Βηθανία. Στο γεγονός αυτό, ο Ιωάννης προσδιορίζει τη
γυναίκα: είναι η Αγία Μαρία (η αδελφή του Αγίου Λαζάρου) τον οποίο ανέστησε ο
Ιησούς. Φυσικά, και σε αυτή την περίπτωση η Μαρία αυτή δεν είναι η Μαγδαληνή.
Το πρώτο περιστατικό που όντως αναφέρεται στη Μαρία Μαγδαληνή, βρίσκεται
στο αμέσως επόμενο κεφάλαιο από αυτό της ιερόδουλης στο σπίτι του Σίμωνα
του Φαρισαίου. Εκεί, γίνεται αναφορά στην Αγία και στο ότι από αυτήν έβγαλε ο
Ιησούς «επτά δαιμόνια».
Όλες αυτές οι διηγήσεις περιπλέχτηκαν και τα παραπάνω διαφορετικά πρόσωπα
ταυτίστηκαν με αυτό της Μαρίας της Μαγδαληνής.
13

Στα τέλη του 6ου μ.Χ. αιώνα ο Πάπας Άγιος Γρηγόριος Α’, σε μία ομιλία του
φαίνεται να ταυτίζει τις τρεις γυναίκες σε ένα πρόσωπο (την ιερόδουλη, την αδερφή
του Λαζάρου και τη Μαρία Μαγδαληνή). «Αυτή που ο Λουκάς αποκαλεί αμαρτωλή
γυναίκα, αυτή που ο Ιωάννης αποκαλεί Μαρία, πιστεύουμε ότι είναι η Μαρία απ’
την οποία βγήκαν τα επτά δαιμόνια σύμφωνα με τον Μάρκο. Και τι θα μπορούσαν
να είναι αυτά τα επτά δαιμόνια, αν όχι τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα;»
Κατά την ορθόδοξη εκκλησία, η ταύτιση της Αγίας Μαρίας της Μαγδαληνής με την
αμαρτωλή γυναίκα του Ευαγγελίου αποτελεί βλάσφημο λόγο εναντίον της. Ο Άγιος
Ιωάννης ο Χρυσόστομος επισημαίνει ότι η πόρνη που μετανόησε περιγράφεται στα
Ευαγγέλια αλλά ήταν μια άλλη γυναίκα, που ουδεμία σχέση έχει με τη Μαρία τη
Μαγδαληνή. Για την ορθόδοξη εκκλησία η Μαρία η Μαγδαληνή υπήρξε δια βίου
παρθένος και ένα απόλυτα σεβαστό πρόσωπο.
Ήταν μία από τις πιστότερες ακολούθους του Ιησού. Η Μαρία Μαγδαληνή
εμφανίζεται ξανά στη Σταύρωση. Μετά την αποκαθήλωση, ήταν μία απ’ τις γυναίκες
που άλειψαν το σώμα του Χριστού με μύρο και ήταν η πρώτη που Τον είδε μετά
την Ανάσταση. Και οι τέσσερις Ευαγγελιστές την αναφέρουν ως μάρτυρα της
Αναστάσεως (στα χωρία Ματθαίου28:1-10, Μάρκου 16:1-8, Λουκά 23:55-24:11,
Ιωάννη 20:1-18) και δύο (Μάρκος και Ιωάννης) ως απόστολο των αποστόλων, οι
οποίοι μάλιστα, δε την εμπιστεύθηκαν αμέσως.
14

Η ιστορία της Μαρίας Μαγδαληνής περιπλέκεται περισσότερο στα απόκρυφα


Ευαγγέλια. Ειδικά στο λεγόμενο Ευαγγέλιο του Φιλίππου, που αποδίδεται στο
μαθητή του Ιησού, Φίλιππο, αναφέρεται ότι η Μαρία Μαγδαληνή ήταν η σύντροφος
του Ιησού. Εκεί γράφεται για τον Ιησού: «[...]Μαρία λεγόταν η αδελφή του και η
μητέρα του και η σύζυγος του», «Η σύζυγος του ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή.
Ο Ιησούς την αγάπησε πολύ [...]», «Την αγαπούσε περισσότερο από όλους τους
άλλους μαθητές και την φιλούσε συχνά στο στόμα».
Σύμφωνα με την Elaine Pagels, καθηγήτρια θρησκειολογίας στο πανεπιστήμιο
του Πρίνστον: «Η νύξη περί ερωτικής σχέσης μεταξύ του Ιησού και της Μαρίας
της Μαγδαληνής μπορεί να υπονοεί μια μυστικιστική επαφή· η ιστορία μας
αποκαλύπτει πως οι μυστικοί πολλών παραδόσεων επέλεξαν σεξουαλικές μεταφορές
για να περιγράψουν εμπειρίες τους».
Να σημειώσουμε πως τα απόκρυφα Ευαγγέλια δεν θεωρούνται έγκυρα ούτε από
την Ορθόδοξη, αλλά ούτε και από την Καθολική Εκκλησία.
15

Σύμφωνα με την θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας, μετά την Ανάληψη Του Χριστού
και την ίδρυση της πρώτης Χριστιανικής Εκκλησίας στα Ιεροσόλυμα, η Αγία
Μαρία η Μαγδαληνή εξακολούθησε να υπηρετεί το ευαγγελικό κήρυγμα. Έπειτα
ταξίδεψε και κατέληξε στην Έφεσο, κοντά στον Ευαγγελιστή Ιωάννη, όπου και
πέθανε. Η εκκλησία την τιμά ως ισαπόστολο και Μυροφόρο και γιορτάζει τη μνήμη
της στις 22 Ιουλίου και στις 4 Μαΐου (ημέρα ανακομιδής των λειψάνων της). Επίσης
την συνεορτάζει μαζί με τις άλλες Άγιες Μυροφόρες Γυναίκες, την τρίτη Κυριακή
μετά το Πάσχα (την Κυριακή των Μυροφόρων).

Νένα Πασβάντη, Δημοσιογράφος


16

Το ευαγγέλιο του Ιούδα:


Το γνωστικό κείμενο
που “διχάζει”
Η Αίγυπτος είναι μία περιοχή
με σημαντική ιστορία στο
πέρασμα των αιώνων. Tόσο
κάτω από την έρημο της όσο
και στα σπουδαία μνημεία
της κρύβονται αρχαιολογικά
ευρήματα, υψίστης σημασίας,
τα οποία με την πάροδο
του χρόνου «εμφανίζονται»
στο φως της ημέρας. Ένα
από τα ευρήματα αυτά που
εκπλήσσουν συνεχώς στον
κόσμο είναι και το λεγόμενο Ευαγγέλιο του Ιούδα, το οποίο ανατρέπει όσα ξέραμε
για τον ίδιο και τον παρουσιάζει ως ήρωα και όχι ως προδότη.

Η εμφάνιση του Ευαγγελίου


Η εμφάνιση του Ευαγγελίου του Ιούδα δεν είναι
γνωστή. Δεν ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά από
τους αρχαιολόγους. Εικάζεται ότι ανακαλύφθηκε τη
δεκαετία του 70’ σε έναν τάφο στην Αίγυπτο, ενώ
μαζί με το Ευαγγέλιο του Ιούδα βρέθηκαν άλλα
τρία κείμενα τα οποία βρίσκονται σε ένα πάπυρο,
δηλαδή σε μορφή βιβλίου, ο οποίος ονομάστηκε
Codex Tchacos.
Ο πάπυρος είχε παραμείνει στην κατοχή ενός αρχαιοκάπηλου, ο οποίος μόλις
αντιλήφθηκε την αξία του προσπάθησε να τον πουλήσει. Eν τέλει το ποσό που
17
18

ζήτησε , εμπόδισε τρεις μελετητές που προσπάθησαν να το αγοράσουν.


Τελικά, ο πάπυρος ήρθε στην κατοχή της Φρίντα Νουσμπεργκερ - Τσάκος, μιας
Ελβετίας αρχαιοσυλλέκτη . Έπειτα από αρκετές ταλαιπωρίες, ο κώδικας κατέληξε
στο Maecenas Foundation και τη National Geographic. Οι ειδικοί ανέλαβαν να
αντικαταστήσουν τον πάπυρο οποίος είχε υποστεί σημαντικές ζημιές και επιπλέον
θα καθόριζαν την ηλικία του ,θα το μετέφραζαν και θα ανέλυαν το περιεχόμενό του.

Πότε γράφτηκε το Ευαγγέλιο και από ποιον


Αφού λοιπόν το ευαγγέλιο του Ιούδα αποκαταστάθηκε και ανασυνδέθηκε,
πραγματοποιήθηκε από τους ειδικούς η χρονολόγηση του με τον άνθρακα 14.
Με βάση τη χρονολόγηση το αντίγραφο του Ευαγγελίου του Ιούδα πρέπει να
γράφτηκε , στην κοπτική γλώσσα, στα τέλη του τρίτου αιώνα ή στις αρχές του
τέταρτου αιώνα.
Βέβαια, το πότε γράφτηκε το πρωτότυπο Ευαγγέλιο, δεν είναι εύκολο να
καθοριστεί. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η συγγραφή του Ευαγγελίου του Ιούδα
πρέπει να έγινε τουλάχιστον έναν αιώνα νωρίτερα και τους ισχυρισμούς τους

ενισχύει και ο Ειρηναίος , Επίσκοπος Λουγδούνων ( Σημερινή Λυών).


Ο Ειρηναίος υπήρξε από τους πρώτους αντίπαλους των αιρέσεων, γράφοντας
αρκετά συγγράμματα για να τις πολεμήσει. Μάλιστα γύρω στα 180 μ.Χ ,στο έργο
του «Κατά των αιρέσεων» γίνεται η πρώτη αναφορά σε ένα κείμενο που ονομάζεται
Ευαγγέλιο του Ιούδα, οπότε οι ερευνητές θεωρούν ότι πιθανώς το πρωτότυπο
Ευαγγέλιο να υπήρχε πριν το 180 μ.Χ.
19

Το ενδιαφέρον της έρευνας έχει προκαλέσει και το ποιος είναι ο συγγραφέας του
Ευαγγελίου του Ιούδα. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν αποδείξεις και μαρτυρίες για
το ποιος είναι ο συγγραφέας του κειμένου, ενώ και μέσα στο ίδιο το κείμενο δεν

υπάρχει κάποια ένδειξη που να μαρτυρεί το συγγραφέα του.


Μία μικρή μερίδα ερευνητών υπονοεί, έμμεσα φυσικά, ότι συγγραφέας του
Ευαγγελίου πιθανώς να είναι ο ίδιος ο Ιούδας ο Ισκαριώτης . ,μία τέτοια άποψη,
όμως ,δεν βασίζεται στη λογική ,καθώς πρώτον όπως αναφέραμε και πιο πάνω
μέσα στο ίδιο το κείμενο δεν υπάρχει κάποια ένδειξη είτε σε πρώτο πρόσωπο
είτε στο τέλος του κειμένου, η οποία να υποδηλώνει τον συγγραφέα του έργου.
Δεύτερον, ήταν πολύ δύσκολο να αποδοθεί στον Ιούδα τον Ισκαριώτη η συγγραφή
του συγκεκριμένου Ευαγγελίου, διότι αφού πρόδωσε τον Ιησού, παρέδωσε πίσω
στους Αρχιερείς τα χρήματα που είχε λάβει και κρεμάστηκε από τις τύψεις του.
Οπότε το ποιος είναι ο συγγραφέας του έργου, παραμένει ένα άλυτο μυστήριο, το
οποίο οδηγεί προς προσεκτική διερεύνηση.

Το ευαγγέλιο του Ιούδα και η σχέση του με τον Γνωστικισμό


Γύρω στον 2ο αιώνα, οι γνωστικοί μία από τις μεγαλύτερες αιρέσεις έγραψαν αρκετά
έργα, τα οποία ήταν θεολογικά αντίθετα με τα κείμενα των πρώτων Χριστιανών. Με
βάση τον Ειρηναίο και το έργο του Κατά των Αιρέσεων, το Ευαγγέλιο του Ιούδα
γράφτηκε από οπαδούς του Κάϊν, τους λεγόμενους Καϊνίτες, μία ομάδα γνωστικών.
Εκτός τον Ειρηναίο και άλλοι Πατέρες της εκκλησίας που ασχολήθηκαν με την
καταπολέμηση των αιρέσεων, κατηγορούν την αίρεση των Καναιτών ,καθώς ως
20

αίρεση επιδοκίμαζαν σκοτεινές


προσωπικότητες, όπως τον Κάϊν,
τον Κόρε και τους κατοίκους
των Σοδόμων και Γομόρρων.
Τους επιδοκίμαζαν, διότι για
τους Γνωστικούς το σώμα είναι
η φυλακή του πνεύματος και
οποιοσδήποτε προσπαθεί να
απαλλάξει το πνεύμα από το
σώμα επιβραβεύεται από τους
ίδιους.
Οι Καϊνίτες, στους οποίους
αναφέρεται ο Ειρηναίος, είναι
από τις πιο απόκρυφες γνωστικές
ομάδες. Σήμερα οι ερευνητές
που ασχολούνται με θεολογικά
και ιστορικά ζητήματα τους
αποκαλούν ως «σηθιανούς» Γνωστικούς.
Γενικά, οι Γνωστικοί είναι χωρισμένοι σε αρκετές
ομάδες, όπου η καθεμία αναπτύσσει τη δική της
σκέψη η οποία έρχεται σε αντίθεση με τους
πρώτους χριστιανούς. Οι Γνωστικοί πίστευαν
ότι υπήρχαν δύο κόσμοι, ο υπέρτατος κόσμος
όπου υπάρχει ο ένας καλός θεός και ο κατώτερος
κόσμος ο οποίος είναι δημιούργημα ενός
κατώτερου Θεού. Για τους Γνωστικούς λοιπόν,
ο συγκεκριμένος κόσμος και ειδικά το σώμα
μας είναι η φυλακή του πνεύματος και μόνοι
όσοι ανήκαν στο Γνωστικισμό είχαν τη «γνώση»
ώστε να σωθούν με το Θείο και να λυτρωθούν.
Σε αυτό το σημείο είναι εμφανής ο επηρεασμός
των Γνωστικών από τον Πλάτωνα, καθώς ο ίδιος
ο Πλάτωνας πίστευε ότι το σώμα είναι φυλακή
της ψυχής και κάθε τι υλικό δεν γίνεται να είναι
21

δημιουργία του Αγαθού Θεού.

Το περιεχόμενο του Ευαγγελίου του Ιούδα


Στο ευαγγέλιο του Ιούδα κεντρικό πρόσωπο αποτελεί ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, ο
οποίος από προδότης και τραγικό πρόσωπο, καθώς παρέδωσε τον Ιησού στους
Αρχιερείς, μεταλλάσσεται στον ήρωα, οποίος μόνο αυτός καταλαβαίνει τα λόγια
του Ιησού- σε σχέση με τους άλλους μαθητές- και η προδοσία του λυτρώνει τον

Χριστό από το σώμα του, που τον κρατάει φυλακισμένο σε αυτό τον κόσμο.

Από την αρχή του Ευαγγελίου φαίνεται η γνωστική σκέψη. Το κείμενο στην αρχή
αναφέρει ότι ο Χριστός εμφανίστηκε στη γη, κάτι το οποίο αναδεικνύει ότι ήρθε
ο ίδιος ή από κάποιον άλλο κόσμο. Σύμφωνα με τους γνωστικούς υπάρχουν δύο
κόσμοι, ο πρώτος δημιουργήθηκε από τους κατώτερους θεούς και ο δεύτερος
από τον ανώτερο. Έτσι σκοπός του ανθρώπου είναι να αποκτήσει τη «γνώση» και
να τον οδηγήσει στον άλλο κόσμο, ο οποίος χαρακτηρίζεται από τον Ιούδα ως
«Μπαρμπέλο». Από την αρχή του Ευαγγελίου φαίνεται ότι ο Ιούδας ξεχωρίζει,
καθώς είναι ο μόνος που αντιλαμβάνεται τα λόγια του Ιησού και είναι ο μόνος που
γνωρίζει ποιος είναι ο Ιησούς και από πού προέρχεται.
Συνεχίζοντας, στο ευαγγέλιο ο Ιησούς κάνει λόγο για την « Αγία και Μεγάλη γενεά»
Σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, μόνο η ψυχή εκείνων που ανήκουν στη γενεά του Σηθ
είναι αθάνατη και θα μπορέσουν να δουν τον Ουράνιο κόσμο, εκεί που βρίσκεται ο
ένας Θεός και ο Ιούδας, ο οποίος είναι το κεντρικό πρόσωπο, είναι ένας από αυτούς
που ανήκει στη συγκεκριμένη γενεά. Η γενεά των μαθητών, με βάση το κείμενο,
δεν θα μπορέσει να δει τον Ουράνιο κόσμο, καθώς δεν έχουν την απαραίτητη
22

«γνώση», την οποία κατέχουν μόνο οι Γνωστικοί.


Παρακάτω, στο ευαγγέλιο ξεχωρίζει για μία ακόμα φορά
η προσωπικότητα του Ιούδα του Ισκαριώτη, καθώς σε
συνομιλία του με τον Ιησού, του εξιστορεί και αυτός ένα
όραμα που είχε και τότε ο Ιησούς τον αποκαλεί ως το
δέκατο τρίτο πνεύμα ή δαίμονα και με αυτόν τον τρόπο
τον διαφοροποιεί και τον ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους
δώδεκα μαθητές.
Στη συνέχεια του Ευαγγελίου, βλέπουμε ξανά την
σηθιανή διδασκαλία σχετικά με τη δημιουργία των θείων
οντοτήτων και της ανθρωπότητας. Με βάση τη σηθιανή
γνώση υπάρχουν δύο κόσμοι, ο μεν πρώτος κόσμος είναι
ο ουράνιος και ο δε δεύτερος είναι ο κατώτατος. Στον
πρώτο κόσμο κυβερνά ο ένας θεός, που ονομάζεται
ο Μέγας Ένας και δίπλα σε αυτό βρίσκεται η μητέρα
Σοφία και ο Θείος Αυτογενής. Ο κατώτερος κόσμος
δημιουργήθηκε όταν η Μητέρα Σοφία προσπάθησε
να δημιουργήσει χωρίς το Μέγα Ένα και έφτιαξε ένα
παράξενο Ον, τον Άρχοντα, ο οποίος δημιούργησε και
23

το κατώτερο κόσμο.
Στο τελευταίο μέρος του Ευαγγελίου εκτυλίσσεται η σκηνή
της προδοσίας. Σε σύγκριση με τα Ευαγγέλια της Καινής
Διαθήκης απουσιάζει το φιλί της προδοσίας του Ιούδα προς
τον Χριστό, ενώ λείπει και το περιστατικό με το αυτί του
δούλου. Το ευαγγέλιο του Ιούδα τελειώνει με την προδοσία
του Χριστού και όχι με τη σταύρωση του, καθώς κεντρικό
πρόσωπο και ήρωας είναι ο Ιούδας. Η προδοσία του προς το
πρόσωπο του Ιησούς παρουσιάζεται ως μία σημαντική πράξη,
καθώς έσωσε τον Ιησού από το σώμα του, το οποίο φυλάκιζε
τον πνεύμα του και το εμπόδιζε να οδηγηθεί στον ανώτερο
κόσμο.
Τσάλιος Αλέξανδρος, Δημοσιογράφος
24

Άουσβιτς: Αναμνήσεις από


τη κόλαση
«Αν υπάρχει θεός, θα πρέπει να με παρακαλέσει για να τον συγχωρέσω». Αυτό είναι
από τα χαραγμένα στους τοίχους συνθήματα, που βρέθηκαν μέσα στο στρατόπεδο
συγκέντρωσης του Άουσβιτς. Είναι γραμμένο από κάποιον μελλοθάνατο που οι
Γερμανική ομάδα των Ναζί, έκρινε πως πρέπει να πεθάνει.

Το Άουσβιτς ήταν ένα από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Ναζιστικής


Γερμανίας. Μέσα στο Άουσβιτς υπήρχε θάλαμος αερίων και κρεματόριο. Στην
αρχή του απάνθρωπου αυτού εγχειρήματος μηχανικοί των SS κατασκεύασαν έναν
αυτοσχέδιο θάλαμο αερίων στο υπόγειο της φυλακής, Αργότερα, δημιουργήθηκε
ένας μόνιμος θάλαμος αερίων που κατασκευάστηκε ως τμήμα του αρχικού
κρεματόριου σε ξεχωριστό κτήριο έξω από το κτηριακό συγκρότημα των
κρατουμένων.
Το στρατόπεδο του Άουσβιτς βρίσκεται στη Πολωνία και τα φρικιαστικά ερείπια
του, που στοιχειώνουν την ανθρώπινη ιστορία μέχρι και σήμερα, ανήκουν από το
1979 στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
25

Το στρατόπεδο συγκέντρωσης, είχε στην είσοδο του επιγραφή που έλεγε «Η


εργασία απελευθερώνει». Στόχοι των στρατοπέδων συγκέντρωσης της εποχής,
συνεπώς και του Άουσβιτς ήταν: Αρχικά η φυλάκιση των υποτιθέμενων «εχθρών»
του ναζιστικού καθεστώτος αλλά και των γερμανικών κατοχικών αρχών στην
Πολωνία, για πάντα! Στη συνέχεια ήθελαν τον εγκλεισμό εξαναγκασμένων
εργατών για να τους εκμεταλλευτούν ως εργατικό δυναμικό για την υλοποίηση
καταναγκαστικής εργασίας σε κατασκευαστικές επιχειρήσεις ιδιοκτησίας των SS.
Τέλος τα στρατόπεδα γίνονταν ο τόπος φυσικής εξόντωσης πολλών πληθυσμιακών
ομάδων, των οποίων η θανάτωση είχε κριθεί αναγκαία από τα SS και τις αστυνομικές
αρχές για την ασφάλεια της ναζιστικής Γερμανίας.
Αναμνήσεις από τη κόλαση, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν οι αναμνήσεις των
επιζώντων από το Άουσβιτς.

Στο Άουσβιτς, ιατροί των SS πραγματοποιούσαν ιατρικά πειράματα στο


νοσοκομείο, στην Πτέρυγα 10. Διεξήγαγαν ψευδοεπιστημονική έρευνα σε νήπια,
δίδυμα και νάνους, και προέβαιναν σε υποχρεωτικές στειρώσεις, ευνουχισμούς και
πειράματα υποθερμίας σε ενήλικες. Ο πιο γνωστός μεταξύ αυτών των ιατρών ήταν
ο λοχαγός των SS Δρ. Γιόζεφ Μένγκελε.
26

Ο Ισαάκ Μιζάν, ήταν Έλληνας και έμενε στην Άρτα, στο ρεπορτάζ «Χωρίς σύνορα
2013», μοιράστηκε συγκινημένος τη δική του ιστορία, λέγοντας:
«Η κληρονομιά μου από το Άουσβιτς είναι ο αριθμός 182641 που χαράχτηκε
στο χέρι μoυ. Μας κατεβάσανε απ’ τα βαγόνια και έπεφτε καμιά βουρδουλιά.
Μας χώρισαν σε άνδρες και γυναίκες και μας εξέταζε ένας γιατρός των SS. Όσους
ήτανε για τα κρεματόρια τους φόρτωναν σε φορτηγά. Γυναίκες με παιδιά πήγαιναν
κατευθείαν στους φούρνους. Το τραγικότερο όλων ήταν τα μικρά κοριτσόπουλα
που νόμιζαν ότι πηγαίνοντας με το φορτηγών θα τύχουν καλύτερης μεταχείρισης
και παίρναν παιδάκια στην αγκαλιά τους. Ήταν το λάθος το μεγάλο για τα κορίτσια
αυτά. Όπως και για τους άντρες, οι οποίοι άλλοι έκαναν τους κουτσούς, άλλοι
έκαναν τους στραβούς και γι’ αυτούς υπήρχε ίδια η μοίρα τους που τους ξεχώρισαν
τους ‘βαλαν στα φορτηγά και τους πήγαν κατευθείαν για τα κρεματόρια.
Την ώρα που ξεχωρίσανε τον πατέρα μου από μένα πάω στον Γερμανό και λέω εγώ
είμαι μικρός και θέλω να πάω μαζί με τον πατέρα μου. Βεκ, βεκ, μου λέει και με
διώχνει. Από εκείνη τη στιγμή δεν ξαναείδα ούτε τους γονείς, ούτε τις αδερφές μου
που μαζί με τα παιδιά τους, κατευθείαν τους έβαλαν στους θαλάμους αερίων και
κατέληξαν στα κρεματόρια».
Στο στρατόπεδο υπήρχαν επίσης πτέρυγες, στις οποίες γινόντουσαν ιατρικά
πειράματα πάνω στους κρατούμενους.
Η Ελεονώρα Κοέν, με τον αριθμό 415779. Σε δίκη της στο Λονδίνο το 1964 και
αργότερα, το 1979 σε συνέντευξη της, είπε:
«Μια μέρα, διάλεξαν ορισμένες από εμάς, μάς ξεχώρισαν και μάς πήγαν πορεία
στο Μπιργκενάου. Συνοδοί μας ναζίστριες με περίστροφα και μπρος-πίσω, κάτι
αγριόσκυλα. Μας εξέτασε ένας γιατρός και μας γύμνωσαν για να περάσουμε, λέει,
από ακτίνες. Μας έβαλαν σ’ ένα μηχάνημα που ήταν σαν πρέσα. Με δύο ξύλα μπρος
και πίσω, με τα οποία μάς συμπίεσαν πολύ στην κοιλιά. Ήταν ζεστά. Μείναμε,
η κάθε μία, αρκετά λεπτά στο μηχάνημα και μόλις μας έβγαλαν αρχίσαμε τους
εμετούς. Μάς ξαναπήγαν πίσω σε κακά χάλια. Αρχίσαμε να έχουμε ένα κάψιμο στην
κοιλιά και σταμάτησε η περίοδος. Αργότερα μάθαμε ότι μας είχαν καταστρέψει
τα ωάρια και ίσως τις σάλπιγγες. Βγάλαμε όλες σπυριά στο σώμα και κάτι λευκά
σημάδια στο δέρμα, που τα είχα μέχρι πριν χρόνια.
Όσο μαθαίναμε τί μας έκαναν εδώ, τόσο τρέμαμε. Οι ναζί μας καθησύχασαν
ότι πάντως δε θα έχουμε επιλογή και φόβο για κρεματόριο. Κάτι ήταν κι αυτό.
Μείναμε περίπου τρείς μήνες σαν καραντίνα, σαν ανάπαυση και όλο μας πήγαιναν
για γυναικολογικές εξετάσεις. Μας κοιτούσαν στα γυναικολογικά, μας έδιναν να
27

πιούμε εκείνο και το άλλο. Εμείς ούτε θάρρος να ρωτήσουμε το παραμικρό.


Τα ονόματα των γιατρών ήταν Κλάουμπερ και Σούμαν, με επικεφαλής τον
Μένγκελε. Ήταν μάλιστα και ορισμένοι βοηθοί τους Εβραίοι γιατροί, που γρήγορα
τους ξεπαστρέψανε. Μάθαμε εκεί ότι τα πειράματα που κάνουν στην ομάδα μας,
για γυναικολογικά θέματα, τα έκαναν και σε άλλες με άλλους τρόπους. Με ενέσεις
(αντί για πρέσα), με εγχειρήσεις κ.λπ. Μια μέρα με πήγαν στο χειρουργείο. Μου
έκαναν μια ένεση στη σπονδυλική στήλη και ναρκώθηκε το μέρος κάτω από τη
μέση. Άκουγα και καταλάβαινα τα πάντα. Μιλιά όμως καμιά. Μου αφαίρεσαν
όπως έμαθα, σάλπιγγες και μήτρα. Τα ήθελαν για να κάνουν πειράματα. Με πήγαν,
κατόπιν, σ’ ένα μεγάλο θάλαμο, του (ο Θεός να το κάνει) νοσοκομείου. Εκεί
ήταν και πολλές άλλες «εγχειρισμένες». Αρχίσαμε όλες τα κλάματα. Ότι δε θα
μπορούσαμε να κάνουμε ποτέ οικογένεια, παιδί δικό μας. Παρηγορούμαστε με τη
σκέψη πως σε άλλες είχαν κάνει χειρότερα. Τεχνητές εγκυμοσύνες, μεταμοσχεύσεις
γεννητικών οργάνων, ενέσεις φενόλ στην καρδιά και τόσα άλλα.
Ένα βράδυ πέθανε κάποια δική μας και την κλαίγαμε σαν να κλαίμε τον εαυτό
μας. Έμεινα στο αναρρωτήριο περίπου τρείς μήνες και μου συνέστησαν να βγω,
γιατί προοριζόμουνα για το κρεματόριο, αν συνεχιζόταν η εξασθένιση και η
κατάθλιψή μου. Απελευθερώθηκα τον Μάιο του 1945, αφού εργάστηκα σε σκληρές
δουλειές κι αφού στο «Μπλοκ 10» φέρνανε συνέχεια καινούργιες δυστυχισμένες για
πειράματα..».
28

Ανάμεσα στο κρεματόριο και την πτέρυγα των ιατρικών πειραμάτων υψωνόταν ο
«Μαύρος Τοίχος» στον οποίο οι φρουροί των SS εκτέλεσαν χιλιάδες κρατούμενους.
Ο Σαμουήλ Προφέτας από τη Θεσσαλονίκη, με χαραγμένο αριθμό στο μπράτσο
του 111383, ήταν ένας ακόμα που χρησιμοποιήθηκε ως πειραματόζωο των
ναζιστών Γερμανών. Σε μαρτυρία του το 1979, αναφέρει:
«Μας μάζεψαν καμιά τριανταριά και μας πήγαν δυο χιλιόμετρα από το
Μπιργκενάου, σε κάποιο άλλο στρατόπεδο της περιοχής του Άουσβιτς. Ήταν και
άλλοι εκεί. Ζήτησαν ηλικίες. Ποίοι είναι από 16 έως 27 χρονών. Με ξεχώρισαν.
Μας πήγαν σε ένα νοσοκομείο και, αφού μας ξεγύμνωσαν, μας περνούσαν έναν-έναν
από κάποιο μηχάνημα με ακτινοβολίες. Για λίγα λεπτά. Σκεφτήκαμε, φωτογραφίες
θα βγάζουν, ακτινογραφίες, κάτι τέτοιο. Μετά, μας πήγαν στο «Μπλοκ 9» και μας
έδωσαν μια μαύρη κάρτα. Ήταν η κάρτα των πειραματόζωων. Μια μέρα μας
πήγαν στα «εργαστήρια». Μας έβαλαν ένα ξύλο στον πρωκτό κι ένα σωληνάκι στα
γεννητικά όργανα. Μ’ αυτόν τον επώδυνο τρόπο, μας πήραν σπέρμα. Αρχίσαμε
να αναρωτιόμαστε γιατί όλα αυτά. Είμαστε από τους πρώτους «πελάτες» και δεν
είχαμε παλιότερους να μας εξηγήσουν. Μας έκαναν διάφορες «εξετάσεις» πολλοί
ναζιστές γιατροί με επικεφαλής τον Μένγκελε.
Σε λίγο μας έκαναν κλύσμα και μετά μια ένεση πίσω, στη βάση της σπονδυλικής
στήλης. Μας ξάπλωσαν σε ένα κρεβάτι χειρουργείου και ένοιωθα ότι κάτι κάνουν
στα γεννητικά μου όργανα. Μετά από λίγο μας πήγαν σε ένα θάλαμο.
Όταν άρχισε να φεύγει η νάρκωση, πονούσαμε στο κάτω μέρος. Διαπιστώσαμε
ότι μας είχαν αφαιρέσει τον έναν όρχι. Κοιταζόμαστε στα μάτια και νιώσαμε
συντετριμμένοι, σαν κουρέλια. Ορισμένοι έκλαψαν και όλοι μαζί χειρονομούσαμε
πως θα εκδικηθούμε. Αλλά το πρώτο, ήταν πως θα γλυτώσουμε. Ήλθαν και μας
«ξανά-εξέτασαν», χωρίς να λένε μιλιά. Μας έδιναν κάποια σούπα και όλοι νιώθαμε
πολύ εξαντλημένοι. Στο θάλαμο είχε πέσει σιωπή, τί να συζητήσουμε; Μετά από
εφτά μέρες διαπιστώνεται ότι ο δεύτερος όρχεις είχε γεμίσει πύον. Με πήραν και
μου έκαναν δεύτερη τομή. Είναι να το πάρεις απόφαση και να έχεις τύχη. Πράγμα
όχι εύκολο. Άλλοι πέθαναν από τις μολύνσεις ή αυτοκτόνησαν από τις δοκιμασίες.
Δεν το άντεξαν. Έμεινα στο αναρρωτήριο δύο περίπου μήνες και η μαύρη κάρτα
με συνόδευε παντού. Όλοι εμείς είμαστε οι πρώτοι σε κάθε διαλογή που γινόταν
για τα κρεματόρια. Το πως γλύτωσα τόσες φορές από του χάρου τα δόντια, είναι
μια άλλη ολόκληρη ιστορία. Απελευθερώθηκα τον Μάιο του 1945, αφού με είχαν
μεταφέρει από μήνες πριν σε στρατόπεδα μέσα στην Γερμανία. Τον πρώτο καιρό
ένιωθα μειωμένες τις δυνάμεις μου κατά 90% και είχαν πιαστεί όλων τα πόδια μας...
29

Γύρισα από το στρατόπεδο και ήμουνα 28 κιλά. Σήμερα ζυγίζω τα διπλά.»


Το μαρτύριο για τους επιζώντες θεωρητικά τελείωσε στις 27 Ιανουαρίου 1945, όταν
ο σοβιετικός στρατός μπήκε στο Άουσβιτς, το Μπίρκεναου και το Μόροβιτς και
απελευθέρωσε περίπου 7.000 κρατούμενους. Οι περισσότεροι όμως ήταν άρρωστοι
και ετοιμοθάνατοι. Οι νεκροί των SS και της αστυνομίας ήταν τουλάχιστον 1,3
εκατομμύρια ανθρώπους στο σύμπλεγμα του Άουσβιτς κατά τη πενταετία 1940 έως
το 1945. Από αυτούς δολοφονήθηκαν 1,1 εκατομμύρια άνθρωποι.
Όσοι πέθαναν, μαρτύρησαν, όσοι έζησαν ωστόσο φαίνεται πως μαρτυρούν ακόμα
και σήμερα έχοντας ως μόνιμους εφιάλτες τις αναμνήσεις τους.

Καρδολάμα Κλεοπάτρα, Δημοσιογράφος


30

Ταξιδιώτεςτου χρόνου
Ο Προφήτης του Θεού, Ιερεμίας, λέει στο νεαρό αγόρι Αβιμέλεχ: “Πάρε παιδί
μου ένα κοφίνι και πάνε στο χωράφι του Αγρίππα και μάζεψε σύκα να τα φέρεις
στους αρρώστους του λαού, να τους ευράνεις και να τους δώσεις μια αναψυχή!”
Εκείνος έφυγε αμέσως για το χωράφι. Ήταν ή ώρα πού βασίλευε ό ήλιος.

Και να! Ό στρατός των Χαλδαίων ήρθε και κύκλωσε την Ιερουσαλήμ. Και σάλπισε
ό μεγάλος άγγελος, λέγοντας:
Μπείτε μέσα στην πόλη όλοι οι Χαλδαίοι!
Να, σας άνοιξα την πύλη!
Τότε ό Ιερεμίας πήρε τα κλειδιά του Ναού, βγήκε από την πόλη, τα έριξε μπροστά
στον ήλιο και είπε:
Πάρε τα και φύλαξε τα μέχρι τη μέρα πού θα σου τα ζητήσει ό Κύριος. Γιατί εμείς
δε βρεθήκαμε άξιοι να τα φυλάξουμε.
Ό Αβιμέλεχ πάλι, αφού μάζεψε τα σύκα μέσα στη ζέστη, βρήκε ένα δέντρο και
κάθισε στη σκιά του για να ξεκουραστεί λίγο. Καθώς όμως έγειρε το κεφάλι του στο
κοφίνι, τον πήρε ό ύπνος. Και κοιμήθηκε εβδομήντα ολόκληρα χρόνια!
31

Όταν ξύπνησε ο Αβιμέλεχ πήρε το κοφίνι με τα σύκα και γύρισε στην Ιερουσαλήμ.
Φτάνοντας είδε ότι η πόλη ήταν γεμάτη με περίεργους στρατιώτες. Τα είχε χαμένα
και ρώτησε έναν γέροντα που στεκόταν εκεί δίπλα: “Τι συμβαίνει εδώ; Που είναι ο
προφήτης Ιερεμίας και όλοι οι υπόλοιποι;”
Και ο γέρος του απαντά: “Σήμερα μετά από τόσα χρόνια θυμήθηκες τον Ιερεμία
και ρωτάς για αυτόν; Ο λαός είναι στη Βαβυλωνία εδώ και εβδομήντα χρόνια,
αιχμάλωτος του βασιλιά Ναβουχοδονόσορ! Αλλά πως εσύ, τόσο νέος και αγέννητος
τότε, ρωτάς για εκείνους που δεν πρόφτασες να δεις;”
Το απόσπασμα αυτό είναι σε ελεύθερη μετάφραση και είναι μια ιστορία που χάνεται
στην παράδοση. Δεν αναφέρεται στην Παλαιά διαθήκη, αλλά πολλοί πιστεύουν ότι
ήταν μέρος της. Επίσης υπάρχει η πεποίθηση σε μερικούς ερευνητές, ότι αυτή
είναι η πρώτη αναφορά σε κάποιον ταξιδιώτη του χρόνου. Είναι όμως ένα ταξίδι
στο χρόνο εφικτό; Μπορεί ένας άνθρωπος να ταξιδέψει στο παρελθόν ή αντίστοιχα
στο μέλλον; Κάποιοι το θεωρούν εφικτό και κάνουν επίκληση σε πειράματα,
επιτυχημένα και μη, μεγάλων επιστημόνων του παρελθόντος. Κάποιοι άλλοι το
θεωρούν αδύνατον. Και τέλος υπάρχουν και εκείνοι που θεωρούν ότι τέτοιου είδους
ταξίδια είναι εφικτά, αλλά δεν υπάρχει ακόμη η κατάλληλη τεχνογνωσία για να
επιτευχθούν.

Το μακρινό 1905 ο Άλμπερτ Αϊνστάιν


δημοσιεύει την θεωρία της σχετικότητας.
Μια θεωρία που φέρνει τα πάνω κάτω
στην αντίληψη που είχαμε για το χρόνο.
Η μέχρι τότε πεποίθηση ήταν ότι ο χώρος
και ο χρόνος είναι δύο διαφορετικές
έννοιες που δεν είχαν ιδιαίτερη σχέση
μεταξύ τους. Ο χώρος είναι ένα σταθερό
“κιβώτιο” και ο χρόνος μια σταθερή ροή.
Ο Αϊνστάιν το άλλαξε αυτό θεμελιώνοντας
την έννοια του χωροχρόνου. Η θεωρία της
σχετικότητας μας λέει με απλά λόγια ότι
όσο πιο κοντά ταξιδεύουμε στην ταχύτητα
του φωτός τόσο πιο αργά κυλάνε οι
δείκτες του ρολογιού για μας.
32

Εκατομμύρια άνθρωποι τα
τελευταία χρόνια έχουν αναφέρει
ότι έχουν έρθει σε επαφή με
εξωγήινους ή ότι έχουν δει περίεργα
φώτα και ιπτάμενα αντικείμενα
στον ουρανό. Ένα ερώτημα
που προέκυψε σε βάθος χρόνου
(πέρα απ’ το πόσο αληθείς είναι
οι συγκεκριμένες μαρτυρίες) είναι αν οι εξωγήινοι είναι
ταξιδιώτες του χρόνου. Αν δηλαδή είναι όντα με τόσο
προηγμένη τεχνογνωσία που να μπόρεσαν να ελέγξουν το
χωροχρόνο έτσι ώστε να εξυπηρετεί του σκοπούς τους. Ή
αν είναι μια μελλοντική
εκδοχή της ανθρώπινης
φυλής που κατάφερε να
κατακτήσει τη γνώση
που για μας ακόμη
είναι απρόσιτη και
άγνωστη.

Ποια θα μπορούσε άραγε να είναι μέθοδος για να ταξιδέψει κάποιος στο χρόνο;
Υπάρχουν πολλές θεωρίες και κάποιες απ’ αυτές έχουν επιστημονική βάση. Μία απ’
αυτές είναι οι σκουληκότρυπες.
33

H σκουλικότρυπα αναφέρεται συχνά πυκνά σε βιβλία και ταινίες. Είναι


ουσιαστικά μια υποθετική τοπολογική ιδιότητα του χωροχρόνου που συνδέει
δύο απομακρυσμένα σημεία στο σύμπαν. Θέλουμε με απλά λόγια να κάνουμε
ένα γρήγορο -για τα δεδομένα του διαστήματος- ταξίδι στον γειτονικό γαλαξία
της Ανδρομέδας; Υπό κανονικές συνθήκες κάτι τέτοιο είναι αδύνατον αφού
θα χρειαζόμασταν εκατομμύρια χρόνια για να φτάσουμε εκεί. Μέσω μίας
σκουληκότρυπας όμως, θα μπορούσαμε να κάνουμε αυτό το ταξίδι εφικτό!
Φυσικά κανένας έως σήμερα δεν έχει παρατηρήσει σκουληκότρυπες στο διάστημα.
Υπάρχουν όμως έγκυρες λύσεις που προκύπτουν απ’ τις εξισώσεις της Γενικής
θεωρίας της σχετικότητας που τις περιλαμβάνουν.

Ας δούμε σε θεωρητικό μοντέλο πως λειτουργεί μια σκουληκότρυπα:


Όπως είπαμε μια σκουληκότρυπα λειτουργεί ως διαστημικό τούνελ για να ενώσει
δύο απομακρυσμένα σημεία στο Σύμπαν. Θα ήταν μια καλή λύση για να ταξιδέψει ο
άνθρωπος μέσα στον Γαλαξία αλλά και έξω από αυτόν. Επίσης θα ήταν εξαιρετική
επιλογή για έναν εξωγήινο πολιτισμό για να κάνει το ίδιο ταξίδι.
Η σκουληκότρυπα εκτός από τη δυνατότητα ταξιδιού θα λειτουργούσε και ως
παράθυρο, αφού θα μπορούσαμε να δούμε τι υπάρχει από την άλλη πλευρά.
Ο διάσημος αστρονόμος Κιπ Θορν ανέφερε πως για να μπορέσει να υπάρξει μια
34

διαπερατή σκουληκότρυπα θα έπρεπε να έχουμε τεράστια ποσότητας εξωτικής


ύλης, τη λεγόμενη αρνητική μάζα, η οποία θα λειτουργούσε ως αντιβαρύτητα. Αν η
Γη είχε αντιβαρύτητα αυτή τη στιγμή και αφήναμε ένα μπαλάκι του τένις να πέσει
απ’ το χέρι μας αυτό θα ανέβαινε προς τα πάνω.
Μπορεί η αρνητική ενέργεια να μας φαίνεται περίεργη και ξένη ως έννοια, αλλά η
φυσική την δέχεται ως πιθανότητα.
Τέλος η απόσταση απ’ τα θεωρητικά μοντέλα μέχρι την πράξη και την υλοποίηση
απέχει πολύ.
Με έναν πρόχειρο υπολογισμό θα χρειαζόταν όση ενέργεια παράγει ο Ήλιος σε
100 εκατομμύρια χρόνια, προκειμένου να δημιουργηθεί μια σκουληκότρυπα στο
μέγεθος... ενός μήλου.
Αυτό για το οποίο δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι είναι αν ένας εξελιγμένος
πολιτισμός κατάφερε κάποια στιγμή να διαχειριστεί σωστά την άπειρη και
αδάμαστη για εμάς ενέργεια του Σύμπαντος, κάνοντας τα ταξίδια στο χωροχρόνο
εφικτά!
Μια άλλη περίπτωση ταξιδιού στο χρόνο αποτελεί μια πολύ γνωστή ιστορία
που έμεινε στο χρόνο ως το πείραμα της Φιλαδέλφεια! Ένα πείραμα που
πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβρη του 1943 και το καλύπτει ένα μυστηριακό πέπλο
μέχρι και σήμερα. Δεν υπάρχει οπτικοακουστικό υλικό και τα γεγονότα που έλαβαν
χώρα στο λιμάνι της Φιλαδέλφεια εκείνη τη μέρα, βασίζονται μόνο σε μαρτυρίες.
Είναι μια απόδειξη ότι η δυνατότητα ταξιδιών στο χρόνο είναι εφικτή ή έχουμε να
κάνουμε με έναν ακόμη αστικό μύθο;
Η ιστορία λέει ότι το πολεμικό ναυτικό των ΗΠΑ ήθελε να δοκιμάσει να κάνει τα
πλοία του αόρατα στον εχθρό. Και τι καλύτερο από ένα πλοίο γεμάτο με μάχιμους
στρατιώτες; Ζητήθηκε η συμβολή του διάσημου φυσικού Άλμπερτ Αϊνστάιν και
εκείνος δέχτηκε με χαρά. Το «Rainbow Project» -όπως είναι η επίσημη ονομασία
του πειράματος, έμεινε στην ιστορία ως το «Πείραμα της Φιλαδέλφειας», έχοντας
στηριχθεί στη Θεωρία των Ενιαίων Πεδίων του Αϊνστάιν.
Η συμμετοχή του Αϊνστάιν δεν αμφισβητήθηκε ποτέ και δεν είναι βέβαιο αν η
εξαφάνιση του πλοίου και η επανεμφάνιση του 18 λεπτά αργότερα αποτελεί προϊόν
οπτικής εξαφάνισης, τηλεμεταφοράς ή χωροχρονικής μετακίνησης.
Κανένας απ’ τους παραβρισκόμενους δεν γνώριζε με πιο τρόπο θα προσπαθούσαν
να καταφέρουν το ακατόρθωτο. Ο αρχικός στόχος ήταν να δημιουργήσουν γύρω
από το πλοίο ένα ισχυρό μαγνητικό πεδίο το οποίο θα λειτουργούσε ως ασπίδα για
τα εχθρικά πυρά και τορπίλες. Οι επιστήμονες όμως έδειχναν ανικανοποίητοι και
35

αποφάσισαν να κάνουν το πλοίο κυριολεκτικά αόρατο. Να το εξαφανίσουν!


Τα μάτια του κόσμου είναι στραμμένα στο πλοίο και παρακολουθεί με κομμένη
την ανάσα. Ξαφνικά το περίγραμμα του πλοίου χάνεται σταδιακά και στο τέλος
εξαφανίζεται τελείως απ’ τα μάτια τους.
Υπάρχουν αναφορές ότι το πλοίο εμφανίστηκε στο λιμάνι του Νόρφολκ στην
Βιρτζίνια 300 χιλιόμετρα μακριά. Έκανε μέσα σε λίγα λεπτά ένα ταξίδι που υπό
κανονικές συνθήκες θα χρειαζόταν 24 ώρες. Μετά από 18 λεπτά εμφανίστηκε πάλι
στη Φιλαδέλφεια.
Οι μαρτυρίες θέλουν το πλήρωμα του πλοίου – «πειραματόζωου» να επιστρέφει με
σημαντικές απώλειες σε δραματικά άσχημη κατάσταση. Ορισμένοι δεν επέστρεψαν
ποτέ, με τους ειδικούς να κάνουν λόγο για «απώλειες κατά τη μεταφορά». Η μοίρα,
όμως, ήταν ακόμη πιο σκληρή για όλους εκείνους που κατάφεραν να γυρίσουν. Το
θέαμα που αντίκρυσαν όσοι τόλμησαν να εισέλθουν μετά την επανεμφάνισή του,
ήταν αποτρόπαιο.
Άνθρωποι σε απόλυτη σύγχυση, λέγοντας ασυναρτησίες, με κενό βλέμμα, που
έδιναν την εντύπωση πως είχαν χάσει τα λογικά τους, καθιστούσαν σαφές πως κάτι
δεν πήγαινε καλά. Άλλοι, είχαν χτιστεί κυριολεκτικό στους τοίχους του πλοίου, ενώ
πολλοί είχαν χάσει τη δυνατότητα ομιλίας. Λέγεται, μάλιστα πως πολλοί από τους
επιζώντες εξαφανίζονταν και επανεμφανίζοντας για ώρες μετά την επιστροφή του
πλοίου στο λιμάνι.
Αναφορές υποστηρίζουν ότι το πλοίο ταξίδεψε στο 1983, δηλαδή 40 χρόνια
μπροστά στο χρόνο.
Μετά απ’ την ολοκλήρωση του πειράματος ο Αϊνστάιν κατέστρεψε τις σημειώσεις
του λέγοντας τρομοκρατημένος ότι κανένας άνθρωπος δεν είναι έτοιμος για τόσο
μεγάλη γνώση.
Το 1951 η Αμερική δώρισε το συγκεκριμένο πλοίο στο Ελληνικό ναυτικό το οποίο
μετονομάστηκε σε Λέων.
Ο θρύλος λέει ότι το 1950, κατά τη διάρκεια μια άσκησης στο Ιόνιο, το πλοίο
εξαφανίστηκε για 2 μέρες. Μετά την επανεμφάνισή του το πλήρωμα έκανε λόγο για
αλλαγές στο εσωτερικό του. Πόρτες σφραγισμένες και καλώδια που ξεκινούσαν απ’
το πουθενά και κατέληγαν επίσης στο πουθενά.
Κανένας δεν γνωρίζει αν όλη ή μέρος αυτής της τρομακτικής ιστορίας είναι αλήθεια
ή είναι ένας ακόμα θρύλος, αλλά οι μαρτυρίες ανθρώπων που γνώριζαν άτομα απ’
το πλήρωμα που συμμετείχε στο πείραμα του 1943 αλλά και του συμβάντος στο
Ιόνιο είναι εκπληκτικές.
36

Έκαναν λόγο για ναύτες που απέκτησαν νευρολογικά και ψυχολογικά προβλήματα,
καθώς και κοινές παραισθήσεις τρομερών γεγονότων.
Είναι λοιπόν η θεωρία των ενιαίων πεδίων του Αϊνστάιν – που χρησιμοποιήθηκε στο
πείραμα της Φιλαδέλφεια- μία μέθοδος για να ταξιδέψει ο άνθρωπος στο χρόνο;
Είναι ένα ερώτημα που δεν μπορεί να απαντηθεί ακόμη. Ίσως αν ο διάσημος
φυσικός δεν κατέστρεφε, σύμφωνα με μαρτυρίες της εποχής, τις σημειώσεις του να
είχαμε μια γερή βάση προς την σωστή κατεύθυνση. Ίσως πάλι τα αποτελέσματα
που θα είχαμε να ήταν καταστροφικά. Κανείς δεν ξέρει.
Είναι λοιπόν τα ταξίδια στο χρόνο εφικτά; Το όραμα της χρονομηχανής του
Τζόρτζ Όργουελ θα μπορούσε να πάρει σάρκα και οστά; Η θεωρία του Άρθουρ

Κλαρκ για εξωγήινους που εγκατέλειψαν τα φθαρτά σώματα τους και έγιναν
ενέργεια του Σύμπαντος, με αποτέλεσμα να ταξιδεύουν ανάμεσα αστέρια στο
διηνεκές; Θεωρητικά μοντέλα σπουδαίων επιστημόνων υποστηρίζουν την ιδέα
αλλά η τωρινή επιστημονική γνώση δεν μπορεί να τα κάνει πράξη. Ίσως όμως μια
μελλοντική, επιστημονικά εξελιγμένη, εκδοχή της ανθρωπότητας ή ένας εξωγήινος
πολιτισμός με ισχυρή γνώση για τα διαστημικά ταξίδια να το έχει καταφέρει. Το
πέρας του χρόνου θα εμφανίσει αυτά που το παρόν κρατάει κλειδωμένα.

Κώστας Καμπάκης
37

Εφευρέσεις του
Δαίδαλου
Ο Δαίδαλος εργάστηκε στην Αθήνα και κοντά του μαθήτευσε ο Τάλως, γιος
της αδελφής του Πέρδικα. Λέγεται ότι ο Τάλως διακρινόταν για τη δεξιοτεχνία
του και την ημέρα που ανακάλυψε το πριόνι, εμπνευσμένος από το σαγόνι ενός
φιδιού, ο Δαίδαλος ζήλεψε τόσο πολύ που τον σκότωσε, ρίχνοντάς τον από
την Ακρόπολη Ωστόσο, το έγκλημα αποκαλύφθηκε και ο Δαίδαλος, αφού
καταδικάστηκε από τον Άρειο Πάγο, κατέφυγε στην Κρήτη, βρίσκοντας άσυλο στο
παλάτι του Μίνωα. Η αδερφή του Δαίδαλου αυτοκτόνησε από τον καημό της που
έχασε τον μονάκριβο γιο της Τάλω και ο Δαίδαλος τελικά κατέληξε στην Κρήτη.
Στην Κρήτη ο Δαίδαλος έγινε αμέσως δεκτός γιατί η φήμη του ως εξαιρετικός
τεχνίτης είχε προηγηθεί και μάλιστα γίνεται έμπιστος του Μίνωα, του μυθικού
βασιλιά της Κνωσού. Ο Μίνωας ανέθετε στο Δαίδαλο όλα τα τεχνικά έργα στο
ανάκτορο και έτσι ο μύθος θέλει το Δαίδαλο να είναι ο εφευρέτης σχεδόν σε όλες
τις τεχνολογικές καινοτομίες της εποχής.
Στην Κρήτη ο Δαίδαλος γνώρισε την Ναυκράτη, που δούλευε στην υπηρεσία του
Μίνωα και μαζί της αποκτά τον Ίκαρο.

Τα έργα του Δαίδαλου στην Κρήτη


Το χοροστάσι της Αριάδνης
Ο Δαίδαλος είναι αυτός που έφτιαξε την πρώτη «πίστα» χορού στην ιστορία για
την πριγκίπισσα Αριάδνη, το χοροστάσι της Αριάδνης, που ακόμα και οι θεοί το
θαύμασαν.
38

Τα Δαιδάλια
Μία άλλη εφεύρεση του Δαίδαλου θεωρείται το ακρόπρωρο του πλοίου. Γι’ αυτό
και τα ακρόπρωρα ονομάζονταν και δαιδάλια στην αρχαία Ελλάδα.

Η ξύλινη αγελάδα της Πασιφάης

Ο Μίνωας για να αποδείξει ότι είναι ο πιο ικανός από τα αδέρφια του και να κερδίσει
το θρόνο του βασιλιά της Κνωσσού, είχε ζητήσει από το θείο του Ποσειδώνα (το

θεό της θάλασσας) να του στείλει ένα σημάδι.


Ο Ποσειδώνας έστειλε έναν πανέμορφο ταύρο που ο Μίνωας όφειλε να
θυσιάσει προς τιμή του Ποσειδώνα. Ο Μίνωας όμως δεν ήθελε να σκοτώσει
ένα τόσο ξεχωριστό ζώο και με πονηριά θυσίασε άλλο ταύρο στη θέση του.
Ο Ποσειδώνας εξοργίστηκε και τιμώρησε το Μίνωα για την ασέβεια του με
ένα ασυνήθιστο τρόπο: έκανε τη σύζυγο του Μίνωα, βασίλισσα Πασιφάη, να
ερωτευτεί τον ταύρο.
Η Πασιφάη τρελή από έρωτα για τον ταύρο
ζήτησε από το Δαίδαλο να της βρει τον τρόπο
για να συνευρεθεί ερωτικά μαζί του χωρίς να
κινδυνεύσει η ζωή της.
Ο Δαίδαλος λοιπόν έφτιαξε μια ξύλινη αγελάδα,
κούφια στο εσωτερικό της, την έντυσε με το
δέρμα μιας αληθινής αγελάδας και την άφησε σε
ένα λιβάδι με τη βασίλισσα μέσα της.
Ο ταύρος ξεγελάστηκε, πλησίασε την αγελάδα,
ζευγάρωσε μαζί της και από την αφύσικη αυτή
ένωση γεννήθηκε ο Μινώταυρος, ένα τέρας που
από τη μέση και πάνω ήταν ταύρος και ο άλλος
μισός άνθρωπος.

Ο λαβύρινθος του Δαίδαλου


Ο Δαίδαλος κλήθηκε μετά τη γέννηση του Μινώταυρου να βρει ένα τρόπο
να κρύψει την ντροπή του Μίνωα για αυτή του την βαριά τιμωρία, δηλαδή να
φτιάξει κάτι όπου θα φυλάκιζε τον Μινώταυρο.
39

Ο Δαίδαλος κατασκεύασε τον λαβύρινθο, ένα κτίριο που


αποτελείται από στενούς διαδρόμους και πολύπλοκες
στροφές, που μπέρδευε τόσο πολύ όποιον έμπαινε μέσα
ώστε δεν μπορούσε να βρει την έξοδο.
Πού βρίσκεται ο λαβύρινθος δεν έχουμε ιδέα, αν και
πολλοί τον ταυτίζουν με το ίδιο το ανάκτορο της Κνωσού.
Είναι γεγονός ότι το ανάκτορο της Κνωσού αποτελείται
από πάρα πολλούς δωμάτια που συνδέονται μεταξύ τους
με στενούς διαδρόμους. Εξάλλου, σύμφωνα με το μύθο,
και η Κνωσός κτίστηκε από τον αρχιτέκτονα Δαίδαλο.

Τα κέρινα φτερά
Ο Δαίδαλος δεν είχε κακή πρόθεση όταν βοηθούσε την
Πασιφάη και την Αριάδνη, αλλά το αποτέλεσμα ήταν να
έρθει σε ρήξη με το Μίνωα. Είναι λογικό ότι ο βασιλιάς
δεν ήθελε ούτε η γυναίκα του να βρει τρόπο να ζευγαρώσει
με τον ταύρο, ούτε ο Θησέας να μπορέσει να βγει από τον λαβύρινθο.
Η οργή του ήταν μεγάλη με αποτέλεσμα ο πατέρας Δαίδαλος και ο γιός Ίκαρος
να φυλακιστούν στον άδειο πια Λαβύρινθο, που ας μη ξεχνάμε, ήταν έργο του
ίδιου του Δαίδαλου. Όμως ο Αθηναίος τεχνίτης κατάφερε να ξεφύγει από τον
λαβύρινθο, φτιάχνοντας κέρινα φτερά, συμβούλεψε όμως στον γιο του τον Ίκαρο
να μην πετάξει κοντά στον ήλιο αλλά αυτός δεν τον άκουσέ, και τσακίστηκε  τα
κέρινα φτερά του έλιωσαν από την ηλιακή θερμότητα και έπεσε στη θάλασσα, η
οποία από τότε ονομάζεται Ικάριο Πέλαγος . Μετά το θάνατο του γιού του, ο
Δαίδαλος καταφέρνει μόνος του πια να φτάσει στην Κάμικο ή Κύμη της Σικελίας,
στο βασίλειο του Κώκαλου.

Τα έργα του Δαίδαλου στη Σικελία

Κάτω από την προστασία του Κώκαλου ο περιζήτητος Δαίδαλος έμεινε στη
40

Σικελία και μάλιστα σε αυτόν αποδίδονται κάποια πολύ σημαντικά έργα.


Για να ευχαριστήσει τον βασιλιά Κώκαλο ο Δαίδαλος κατασκεύασε έναν πύργο
όπου φυλάσσονταν οι θησαυροί του βασιλιά.

Άλλο έργο του Δαίδαλου είναι η ακρόπολη στην Κάμικο, σημερινή Caltabellotta.
Η ακρόπολη βρισκόταν στην κορυφή ψηλού βράχου και για να φτάσει κάποιος εκεί,
έπρεπε να ανέβει ένα στενό φιδογυριστό δρόμο. Στην κορυφή του στενού δρόμου
ήταν η είσοδος της ακρόπολης  και μια μικρή φρουρά μπορούσε να αποκρούσει
οποιονδήποτε εχθρό.
Μία τεχνητή λίμνη στην πόλη Μέγαρα της Σικελίας, που συνδεόταν με τη θάλασσα
μέσα από έναν ποταμό, αποδίδεται επίσης στον Δαίδαλο.
Στον Σελινούντα, όπως μας λέει ο μύθος, υπήρχε μια σπηλιά με μεγάλη θερμότητα
στο εσωτερικό της. Ο Δαίδαλος εκμεταλλεύτηκε τη φυσική θερμότητα για να
ζεστάνει το νερό μιας πηγής και έφτιαξε ιαματικά λουτρά.

Μπίτζιος Γιώργος, Δημοσιογράφος


41

Αναλύοντας την
αλήθεια του κώδικα Da
Vinci στα άδυτα του κώδικα
Μέρος 2ο

Στο προηγούμενο τεύχος κάναμε μία μικρή εισαγωγή και αναλύσαμε την
έναρξη του έργου του Dan Brown για τον “Κώδικα Ντα Βίντσι”. Τώρα θα
διεισδύσουμε λίγο περισσότερο και θα αναλύσουμε τι υπήρχε στο βιβλίο και στην
ταινία. Η εισαγωγή του συγγραφέα ότι “ Οι περιγραφές των έργων τέχνης, της
αρχιτεκτονικής, των εγγράφων και των μυστικών τελετών είναι ακριβείς...”, είναι
αλήθεια ή απλά ήθελε να κινήσει το ενδιαφέρον από τις πρώτες γραμμές;

Χρησιμοποιώντας το παγκοσμίως διάσημο


έργο “Μυστικός Δείπνος”, ο συγγραφέας
βάζει στην πλοκή τον Ντα Βίντσι.

Τα υποτιθέμενα γεγονότα συγκλίνουν στην Μαγδαληνή.


42

Κατά τον Brown, η ίδια η Μαγδαληνή είναι


το Άγιο Δισκοπότηρο. Για αρχή λέει πως είναι
η μήτρα της Μαρίας της Μαγδαληνής και
κατ’ επέκταση η ίδια η Μαγδαληνή. Γίνεται
η μητέρα της γενιάς του Ιησού. Σύμφωνα
με τον Brown η δυναστεία συνεχίζεται για
να γίνει η δυναστεία των Μεροβίγγειων της
Γαλλίας, όπου τελικά αναγκάζεται να ζει στη
μυστικότητα.

Κρύβει άραγε ο “Μυστικός


Δείπνος” ένα κώδικα που
αποδεικνύει την θεωρία για την
Μαρία την Μαγδαληνή;
Είχε η ίδια μία ξεχωριστή θέση
ανάμεσα στους αποστόλους;

Ο Brown, δεν είναι ο πρώτος που


αναφέρεται στην σχέση μεταξύ Ιησού
και Μαγδαληνής και στον επικείμενο
γάμο τους.
43

Οι περισσότερες πληροφορίες είναι παρόμοιες με το βιβλίο, του 1983, “Άγιο Αίμα,


Άγιο Δισκοπότηρο”. Ο Λουίς Πέρντου, ένας ακόμη γνωστός συγγραφέας, θεωρεί
ότι οι αλήθειες στον Κώδικα Ντα Βίντσι, πλησιάζουν πολύ την μυθοπλασία δύο
δικών του βιβλίων, “ Η Κληρονομιά του Ντα Βίντσι” και “ Η Κόρη του Θεού”.
Σε συνέντευξη του, ο ίδιος δήλωσε : “ Όταν διάβασα τον Κώδικα, δεν με πείραξαν
τόσο οι ομοιότητες, αλλά η ανακάλυψη ότι υπήρχαν λάθη που
μόνο εγώ είχα κάνει και επαναλαμβάνονται. Για παράδειγμα
στην “Κληρονομιά”, έγραψα λανθασμένα ότι ο Κώδικας του
Λέστερ Ντα Βίντσι, είναι σε περγαμηνή. Μόνο στο βιβλίο
του Brown αναφέρεται αυτό το λάθος. Υπάρχουν όμως κι
άλλα. Έχω γυναικείους πνευματικούς χαρακτήρες με τους
οποίους η ηρωίδα έχει σύνδεση. Το ίδιο έχει και ο Brown.
Και στη Κληρονομιά και στον Κώδικα, ο τέταρτος ειδικός
τέχνης, αφήνει το τελευταίο μήνυμα με το αίμα του στο σώμα
του. Και στα δύο βιβλία, αυτό διαδραματίζεται στην σελίδα
35. Επίσης ένα δολοφονημένος έφορος, αφήνει ένα χρυσό
κλειδί σε ένα ξύλινο έργο τέχνης που αναφέρεται στη Ιερή

Γυναίκα. Το κλειδί που δεν ανοίγει κλειδαριές, ανοίγει μία θυρίδα σε μία τράπεζα
της Ζυρίχης που περιέχει ένα άλλο κουτί κλειδωμένο με συνδυασμό, μέσα στο

οποίο φυλάσσονται πολύ σπουδαία μυστικά. Αν δεν


είχα γράψει την Κληρονομιά είκοσι χρόνια πριν τον
Κώδικα, θα πίστευα ότι πήρα όλες τις ιδέες μου από
τον Brown.”
Παρ’ όλα αυτά, ο Brown δηλώνει πως δεν γνωρίζει
τον Πέρντου, ούτε και την δουλειά του.
44

Στην απεικόνιση της Μαγδαληνής, τα


πράγματα περιπλέκονται. Στο μυθιστόρημα
παρουσιάζεται ως η εκλεκτή όλων των οπαδών
του Ιησού και ως γυναίκα του. Οι θρύλοι για
την σχέση τους άρχισαν τον 9ο αιώνα στη

Νότια Γαλλία. Κάποιοι συνδέουν


την Μαρία την Μαγδαληνή με την
θεά Ίσιδα.

Ο συγγραφέας φαίνεται να
προσπαθεί να υποστηρίξει την ιδέα
αυτή, με νύξεις από τα Γνωστικά
45
46

Ευαγγέλια. Τα ευαγγέλια γράφουν ότι η Μαγδαληνή ήταν αφοσιωμένη στον Ιησού.


Τον ακολουθεί στη Γαλιλαία, τον φροντίζει, παρακολουθεί τη σταύρωση,
είναι στα πόδια του σταυρού και είναι η πρώτη που βλέπει την ανάστασή Του.
Εκείνη ανακοίνωση στους μαθητές Του, την ανάστασή Του. Γίνεται Απόστολος
στους Αποστόλους Του. Επειδή κανένα κείμενο δεν περιγράφει την σχέση τους,
προσπάθησε να το κάνει μέσω άλλης πηγής. Ο Ντα Βίντσι ως Μέγας Μάγιστρος
του Κοινού της Σιών, ήξερε τα μυστικά και ζωγράφισε ορισμένα στοιχεία σε έναν
από τους πιο διάσημους πίνακες του; Ο Ντα Βίντσι ήταν στην υπηρεσία του δούκα

του Μιλάνο. Ο δούκας του παρήγγειλε τον Μυστικό Δείπνο,


για το μοναστήρι της Σάντα Μαρία ντέλε Γκράτσιε με σκοπό
να βλέπουν κάτι ευχάριστο οι μοναχοί την ώρα του φαγητού.
Στο βιβλίο διαβάζουμε ότι ο Λεονάρντο που ήξερε το
47

μυστικό ζωγράφισε την Μαγδαληνή


δεξιά από τον Ιησού και όχι τον Ιωάννη.
Αυτό έχει μεγάλη σημασία για την
κατανόηση του βιβλίου.
Ισχυρίζεται ότι ο Ντα βίντσι δεν έκανε
έναν απλό πίνακα, αλλά είπε στον κόσμο
κάτι τρομακτικής σημασίας. Κατά τον
Brown, απεικονίζεται ο Ιησούς την ώρα
της ευλογίας όταν λέει : <<Αυτό είναι το
σώμα μου... Αυτό είναι το αίμα μου>>.

Η Μαγδαληνή κάθεται δεξιά του δηλώνοντας στον κόσμο ότι δεν είναι απλώς η
εκλεκτή, αλλά το Άγιο Δισκοπότηρο.
Αυτό έρχεται σε αντίθεση με ότι λέει ο ίδιος ο Λεονάρντο στο έργο του, “Διατριβή
περί Ζωγραφικής”. Ο Λεονάρντο, ζωγράφιζε ανάλογα με τα μοντέλα του. Επέλεγε
διάφορους τύπους. Ο τύπος του μαθητή ήταν πολύ σημαντικός ανάμεσα τους. Ο
Ιωάννης, ήταν ο νεότερος από τους μαθητές και αυτός που “αγαπούσε” πιο πολύ ο
Ιησούς. O Λεονάρντο ως Μέγας Μάγιστρος, θα ήταν ελεύθερος να παρερμηνεύσει
τις γραφές;
Στην Αναγέννηση, έδιναν παραγγελίες στους καλλιτέχνες. Τους άφηναν ελευθερίες,
ωστόσο υπήρχαν και σαφέστατες οδηγίες τις οποίες υποθέτουμε, ότι ο Λεονάρντο
ακολούθησε.
Ο Λεονάρντο, δεν απεικονίζει την στιγμή της ευλογίας, αλλά την στιγμή της
προδοσίας, όταν οι Απόστολοι δηλώνουν, ότι δεν θα Τον προδώσουν ποτέ. Ο
Ιούδας, ο Πέτρος και ο Ιωάννης κάθονται μαζί, γιατί φανερώνουν τις 3 αντιδράσεις
προς τον Χριστό. Ο Ιούδας τον προδίδει και δεν επιστρέφει, ο Πέτρος τον
εγκαταλείπει αλλά επιστρέφει, ο Ιωάννης όμως είναι ο μοναδικός που ούτε τον
εγκαταλείπει ούτε τον προδίδει. Έτσι εξηγείται γιατί στον Μυστικό Δείπνο
απεικονίζονται όλοι να έχουν ποτήρια. Ο πίνακας δεν αφορά την Μετάληψη.
Υπάρχει όμως ακόμη ένα λάθος που δεν κατάλαβαν οι ερευνητές και είναι πιο
ευδιάκριτο στα μάτια ενός ιστορικού τέχνης....

Συνέχεια στο 3ο και τελευταίο μέρος της Ανάλυσης μας.


Μπάκα Σουζάνα, Αρχισυντάκτρια
48

Το Βασίλειο του
Άδη
49

Η ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΚΑΙ


ΣΤΟΥΣ ΚΛΑΣΣΙΚΟΥΣ

Είναι γεγονός ότι οι επιθανάτιες αντιλήψεις και οι ταφικές τελετές ενός πολιτισμού
προσφέρουν ένα εξαιρετικά πρόσφορο έδαφος για τη μελέτη της «κοσμοθεωρίας»
του. Συνηθίζεται μάλιστα το φαινόμενο του θανάτου να συνδέεται με μια
χωροχρονική διαίρεση του Κοσμικού σύμπαντος σε Απάνω (επίγειο) Κόσμο
των ζωντανών και σε Κάτω (υπόγειο) Κόσμο, όπου είναι η περιοχή των νεκρών
ψυχών.Έτσι λοιπόν και ο ελληνικός πολιτισμός φαντάζεται τον Άδη σαν έναν
απέραντο υπόγειο κόσμο μέσα βαθιά στη γη, κοινό τόπο όλων των νεκρών,
δικαίων και αδίκων, αλλά χωρισμένο οριστικά και διακριτά σε χώρο αγίων και
σε χώρο αμαρτωλών, όπως δηλαδή πίστευαν οι αρχαίοι Έλληνες τουλάχιστον
από την κλασική εποχή και ύστερα.Ειδικότερα οι γραφές και οι παραστάσεις της
νεότερης λαογραφικής μας παράδοσης για τον κάτω κόσμο (Άδη), σαν κοινό τόπο
μετάστασης των νεκρών, είναι ανάλογες με αυτές των αρχαίων Ελλήνων, της Π.
Διαθήκης, της Κ. Διαθήκης, της δογματικής διδασκαλίας των μεγάλων Πατέρων
και των εκκλησιαστικών συγγραφέων, της υμνογραφίας της Ορθόδοξης Ανατολικής
Εκκλησίας και της βυζαντινής αγιογραφίας, χωρίς φυσικά να εκλαμβάνονται
κατ’ουσίαν αυτές οι τοπογραφικές κατευθύνσεις και περιγραφές του Άδη.
50

Άδης ο υποχθόνιος θεός του Κάτω Κόσμου και ο τόπος διαμονής


των νεκρών

Ο Άδης ή Αϊδης ή Αϊδωνεύς ή Αις ή Αΐδας (δωρική διάλεκτος), γιος του Κρόνου
και της Ρέας, αδελφός του πατέρα των θεών Δία,δεν ήταν παλιός θεός της προ-
ελληνικής θεόλατρείας, αλλά «γνήσιο δημιούργημα της αριστοκρατικής κοινωνίας
των πρώτων χρόνων, με σκοπό να απορροφήσει πλήθος τοπικών υποχθόνιων
θεών του Κάτω Κόσμου και φυσικά να υποκαταστήσει στο υποχθόνιο βασίλειο
τον “γαιάοχο” Ποσειδώνα και τον “καταχθόνιο” Δία, τους οποίους οι ίδιοι οι
άνθρωποι ύψωσαν σε ουράνιες σφαίρες». Πάντως, στα ομηρικά χρόνια εμφανίζεται
μία θεότητα, ο Άδης ο σκοτεινός, τον οποίο φοβούνται και μισούν θεοί και
άνθρωποι και επίσης ένα βασίλειο για τη διαμονή των νεκρών ψυχών καθορισμένο
τοπογραφικά και μορφολογικά, στο οποίο βασιλεύει αυτός και η σύζυγός του
Περσεφόνη.
Παρόλα αυτά, ο Άδης, αντίθετα με τους άλλους ολύμπιους θεούς, δεν αναφέρεται
πολύ συχνά από τη μυθολογία. Ελάχιστες φορές παρουσιάζεται να εξέρχεται από
το σκοτεινό βασίλειό του, είτε για να αρπάξει την Περσεφόνη, μετά από εντολή του
Δία.
Τα ομηρικά προσωνύμια για τον Άδη εκφράζουν την βαρβαρότητα, τη φρίκη
και τον τρόμο που εμπνέει ο υποχθόνιος αυτός θεός: «Ίφθιμος», «Κρατερός» ,
«Στυγερός», «Αμείλιχος» και «Αδάμαστος». Με την ομηρική αυτή ιδιότητα του
φοβερού βασιλιά του κατω κόσμου, ο υποχθόνιος θεός Άδης, θα μετάλαμπαδευτεί
και από τους μεταγενέστερους τραγικούς ποιητές.

Αχέροντας, η πύλη του Κάτω Κόσμου

Ο Αχέρων είναι ποταμός της περιφέρειας της Ηπείρου και διασχίζει τους Νομούς
Πρεβέζης, Θεσπρωτίας και Ιωαννίνων. Το όνομα του προέρχεται από τη λέξη
«άχος» που σημαίνει θλίψη και αναφέρεται στη θλίψη του θανάτου. Ο ποταμός
συνδέεται με τη μυθολογία, την ιστορία, τη θρησκεία και τη λαογραφία. Σύμφωνα
με τη μυθολογία η πεδιάδα του Αχέροντα ήταν ο τόπος όπου κατοικούσαν οι
ψυχές των νεκρών. Ο ποταμός ήταν ο δρόμος μέσω του οποίου ο Χάροντας
οδηγούσε τις ψυχές στη Λίμνη Αχερουσία, στα έγκατα της οποίας βρισκόταν το
βασίλειο του Άδη. Στο βορειοανατολική όχθη της Αχερουσίας λίμνης ιδρύθηκε ο
51

σπουδαιότερος χώρος λατρείας των θεών του Κάτω Κόσμου και επικοινωνίας με
τις ψυχές των νεκρών, το Νεκρομαντείο του Αχέροντα.Οι επισκέπτες θέλοντας να
επικοινωνήσουν με τους αγαπημένους τους που έφυγαν από τη ζωή υποβάλλονταν
σε πολυήμερη προετοιμασία που περιελάμβανε πλήρη απομόνωση και ειδική
διατροφή. Έπειτα οδηγούνταν στις υπόγειες αίθουσες του Νεκρομαντείου, όπου
επικοινωνούσαν με τα πνεύματα των αγαπημένων τους που προφήτευαν το μέλλον.
52

Σύμφωνα με την αρχαία παράδοση λοιπόν, ο Αχέρων κατέληγε στην παγωμένη


και έρημη Αχερουσία λίμνη, χωρίς ίχνος ζωής γύρω της. Τις Πύλες του Άδη
φρουρούσε ο άγριος και άσπλαχνος σκύλος Κέρβερος που είχε τρία κεφάλια, χαίτη
από φίδια και αγκαθωτή ουρά. Ο βαρκάρης-χάροντας παραλάμβανε τις ψυχές των
νεκρών και τις μετέφερε με τη βάρκα του στον Κάτω Κόσμο.Το αντίτιμο για το
ταξίδι στον Άδη ήταν ένας οβολός, γι’ αυτό και οι αρχαίοι Έλληνες ενταφίαζαν
τους νεκρούς τους με το αντίστοιχο ποσό. Η ψυχή που δεν μπορούσε να πληρώσει
ήταν καταδικασμένη να περιπλανιέται και να βασανίζεται αιώνια στις όχθες του
ποταμού. Εκτός από τον Αχέροντα, στον Άδη οδηγούσαν ο Κωκυτός και ο
Πυριφλεγέθοντας, οι οποίοι συμβόλιζαν τα μαρτύρια που περνούσε μια ψυχή όταν
κατέβαινε στον Άλλο Κόσμο.Οι μύθοι δε σταματούν όμως εδώ, στη μυθολογία
επίσης αναφέρεται ότι κατά την τιτανομαχία οι Τιτάνες έπιναν νερό από τον
Αχέροντα για να ξεδιψάσουν γεγονός που προκάλεσε την οργή του Δία ο οποίος
μαύρισε και πίκρανε τα νερά του. Τα νερά του ποταμού παρέμεναν πικρά λόγω ενός
«στοιχειού» που ζούσε στις πηγές του και δηλητηρίαζε τα νερά. 
53

ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΟΥ ΑΔΗ ΣΤΗ ΜΑΝΗ

Στην  δυτική πλευρά του ακρωτηρίου Ταίναρο,διακρίνεται η είσοδος του σπηλαίου.


Το σπήλαιο σύμφωνα με τους μύθους  ήταν η πύλη του Άδη, και η είσοδος γίνονταν
με βάρκα. Μετά τον κατακλυσμό του Αιγαίου  το σπήλαιο  κατακλυσθηκε.Πάνω
από την είσοδο του σπηλαίου φαίνεται η  οπή, όπου γίνονταν οι καθαρμοί και πιο
ψηλά, μία αίθουσα. Aυτή την μεταφυσική διαδικασία φαίνεται πώς ένοιωθαν οι
αρχαίοι που κατοικούσαν αυτόν τον τόπο, τη Mάνη, εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια
πριν και ας δυσκολευόντουσαν να εξασφαλίσουν τα προς το ζην, οι προϊστορικοί
άνθρωποι που δόμησαν άγνωστο πολιτισμό σε μας, ο οποίος άφησε για χνάρι
του το Nεκρομαντείο του Ποσειδώνα στο Tαίναρο.Στον τόπο αυτό, πίστευαν οι
αρχαίγονοι άνθρωποι πως το Φυσικό επικοινωνεί με το συμπαντικό, γι’ αυτό σε
τούτη την σπηλιά θεώρησαν πως βρισκόταν η πύλη του Άδη και στο νεκρομαντείο
του Ποσειδώνα μπορούσαν να επικοινωνήσουν με τις ψυχές των Προγόνων τους.
Tην ίδια μεταφυσική παράδοση,ένοιωθαν οι γεωγραφικοί πρόγονοι των Mανιατών,
οι Λακεδαιμόνιοι, που είχαν την ακροταινάρια Γη ως αναπόσπαστο κομμάτι της
πόλης κράτους τους ως τις αρχές του 2ου π.X. αιώνα, οι Aχαιοί την μνημόνευαν
την Γη αυτή για τη σημασία της την εποχή του Oμήρου, ο οποίος έγραφε “οι τε
Λάαν είχον, (οι Aχαιοί), η δ’ Oίτυλον αμφενέμοντο”.Mία τόσο άγονη Γη και κατά
συνέπεια φτωχή που με δυσκολία έτρεφε τους κατοίκους της, κάτι το ονειρικόθα
είχε και γινόταν μεταφυσικό δέλεαρ των ανθρώπων, ούτως ώστε να συνθέτουν μία
54

διαχρονική πόλη-κράτος της οποίας η νόησή της βρισκόταν υπεράνω της λογικής
της.Ένα γένος που βασιζόταν σε δεσμούς αίματος αλλά και πνεύματος, αφού τα
μέλη της είχαν αναπτύξει την τεχνική του να ισορροπούν το θυμικό τους με το
νοητό τους και να αναδεικνύουν λαμπρά ήθη και έθιμα και αξίες.Στα Νεκρομαντεία
ο χρηστηριαζόμενος υποβαλλόταν πρώτα σε νηστεία και καθαρμό, για να είναι
άξιος να προσέλθει στον αναγκασμό.  
55

Στο Νεκρομαντείο του Ταινάρου (Βασίλειο του Αδη) είχε εισέλθει ο Oρφέας για να
συναντήσει την Ευρυδίκη. Το Μαντείον ήταν υπό την προστασία του “ενοσίγαιου”
Ποσειδώνα.
Στην κορυφή του βράχου δεσπόζει ο ναός του Ποσειδώνος, τώρα Βυζαντινός ναός
των Ασωμάτων – Μιχαήλ και Γαβριήλ.

Συνοψίζοντας αξίζει να επισημάνουμε γενικότερα ότι οι αντιλήψεις για τον θάνατο


και τον Κάτω Κόσμο, καθώς και οι μεταθανάτιες ιδέες ήταν εκτεθειμένες σε
μεγάλες και ριζικές αλληλερμηνείες. Έτσι, σύμφωνα με τη βασική αρχαιοελληνική
φιλοσοφία ότι η ζωή συνεχίζεται μετά το θάνατο και ότι ο Κάτω Κόσμος δεν
είναι παρά επανάληψη του επίγειου, οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι όλοι οι
άνθρωποι εξακολουθούσαν να ζουν και στην άλλη ζωή, όπως ακριβώς και πάνω
στην υπάρχουσα ζωή. Βέβαια το ομηρικό έπος «αντιστάθηκε σθεναρά σε κάθε
ιδέα εντεταλμένης ύπαρξης της ψυχής μετά το θάνατο». Η ομηρική αντίληψη περί
θανάτου υπόσχεται στον άνθρωπο μόνο μια ύπαρξη στερημένη από οποιαδήποτε
ευχαρίστηση που θα την καθιστούσε αντάξια της ζωής.

Παπαδής Λάμπρος, Δημοσιογράφος


56

Η Αμερική πριν
Χριστόφορο Κολόμβο
Από τότε που ο Πλάτωνας έγραψε τον Τίμαιο και τον Κριτία, την ανθρώπινη
σκέψη την απασχολεί ο μύθος της Ατλαντίδας. Σύμφωνα με τα γραφόμενα του
Πλάτωνα, οι ιερείς ενός ναού στην αιγυπτιακή πόλη Σάϊδα διηγήθηκαν στο
Σόλωνα ότι πέρα από τις Στήλες, στον Ατλαντικό Ωκεανό υπήρχε μια εκτεταμένη
μεγαλόνησος ή ήπειρος, η Ατλαντίδα, “μεγαλύτερη από τη Λιβύη και την Ασία
μαζί”, οι κάτοικοι της οποίας 9000 χρόνια πριν από την εποχή του Σόλωνα
επιχείρησαν να κατακτήσουν ολόκληρο τον κόσμο αλλά αποκρούστηκαν από τους
τότε Aθηναίους. Η Ατλαντίδα τελικά καταποντίστηκε στα νερά του ωκεανού, που
στο σημείο αυτό δεν είναι πια πλωτός.
Από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας πολλοί γοητεύτηκαν από τις προοπτικές
ανατροπής πολλών ιστορικών δεδομένων, που θα προκαλούσε η επαλήθευσή του
μύθου της Ατλαντίδας, άλλοι όμως, λογικότεροι, απέρριψαν μια τέτοιαν εκδοχή
και κράτησαν μόνο τον γοητευτικό μύθο. O επιφανέστερος μαθητής του Πλάτωνα,
ο Αριστοτέλης, τον αντιμετωπίζει σα μύθο. “Όπως τη δημιούργησε έτσι και την
κατέστρεψε, (ο Πλάτωνας την Ατλαντίδα)”, γράφει σχολιάζοντας το απότομο
τέλος της σχετικής διήγησης στον Κριτία.
Νεότεροι ερευνητές, (Μαρινάτος, Γαλανόπουλος), δέχονται την αλήθεια της
πλατωνικής διήγησης, τοποθετούν όμως την Ατλαντίδα στο Αιγαίο και ειδικότερα
στη Θήρα, υποστηρίζοντας ότι όλοι οι, υπερβολικοί, αριθμοί, που δίνει ο Πλάτωνας
για την αρχαιότητα, την απόσταση, το μέγεθος, το στρατό και το στόλο της
Ατλαντίδας οφείλονται σε λανθασμένη μεταγραφή των αιγυπτιακών αριθμητικών
ψηφίων σε ελληνικά και πρέπει να διαιρεθούν δια του δέκα. Έτσι η ηλικία των
9000 χρόνων πριν από το Σόλωνα γίνεται 900, (γύρω στο 1500 π.Χ.), η απόσταση
των 5000 χιλιομέτρων από την Αίγυπτο γίνεται 500, (δηλαδή ως στις Κυκλάδες)
και η διάμετρος των 300 χιλιομέτρων για την κεντρική περιοχή της Ατλαντίδας
γίνεται μόνο 30, όση η αρχική διάμετρος της Θήρας, όταν πριν ανατιναχθεί από
την έκρηξη του ηφαιστείου της, ονομαζόταν ακόμα Στρογγύλη.
57

 Το ταξίδι του Οδυσσέα στη Β. Αμερική

H Αμερικανίδα δικηγόρος Ενριέττα Μέρτζ, η οποία κατά τη διάρκεια του πολέμου


υπηρέτησε στο πολεμικό ναυτικό των ΗΠΑ, στο βιβλίο της με τον ωραίο τίτλο
“The dark wine sea”, που εκδόθηκε στα 1958, υποστηρίζει ότι ο Οδυσσέας, μετά
τους Λωτοφάγους, τους Κύκλωπες, τη νήσο του Αιόλου και τους Λαιστρυγόνες,
πέρασε το στενό του Γιβραλτάρ και ύστερα από πολλές περιπέτειες βρέθηκε στην
Αμερική. Η Μέρτζ βασιζόμενη σε περικοπές της Οδύσσειας, οι οποίες, κατά την
άποψή της, περιγράφουν νησιά του Ατλαντικού και μέρη της Βόρειας Αμερικής,
τοποθετεί το νησί της Κίρκης, Αιαία, στη Μαδέρα, τη Σκύλα και τη Χάρυβδη
στην είσοδο του κόλπου Φόντυ της Νέας Γης, το νησί της Καλυψώς, Ωγυγία, στις
Αζόρες, το νησί των Φαιάκων, Σχερία, στη Φλωρίδα κ.ου.κ.
Και η μεν περιγραφή των τοπίων από τον Ομηρο μπορεί να θυμίζει τα εν λόγω
μέρη, όπως ασφαλώς θα μπορούσε κανείς να βρεί αξιόλογες ομοιότητες με
τοποθεσίες της Παταγονίας ή της Καμτσάτκας, η Μερτζ όμως υποχρεώνει τον ήδη
πολύπλαγκτο Οδυσσέα να διανύει με απίστευτη ταχύτητα τις τεράστιες αποστάσεις
που χωρίζουν αυτά τα μέρη, τα οποία στη Μεσόγειο είναι σχετικά κοντά το
ένα με το άλλο, (π.χ. στην Οδύσσεια η απόσταση από το στενό της Σκύλας και
της Χάρυβδης ως την Ωγυγία - δηλαδή κατα την Μερτζ από τη Νέα Γη ως τις
Αζόρες - καλύπτεται με ιστιοφόρο σε δέκα μόνο μέρες), να διαπλέει προς όλες
τις κατευθύνσεις τον Ατλαντικό, για να συμφωνεί και με τη σειρά που μνημονεύει
ο Όμηρος και τελικά βάζει τους Φαίακες ναυτικούς να φέρνουν τον Οδυσσέα εν
μια νυκτί από τη Σχερία, (που τη θέλει στη Φλώριντα), στην Ιθάκη, κατόρθωμα
ανέφικτο ακόμα και με αεροπλάνο.
58

 Το ταξίδι του “Ρα” από την Αίγυπτο στις Αντίλλες

 
Ο νορβηγός εθνολόγος
και αρχαιολόγος Θωρ
Χάγιερνταλ έγινε διάσημος
με τον περίφημο διάπλου
του Ειρηνικού πάνω στη
σχεδία “Κον Τίκι”, από
τις ακτές του Περού ως
την Ανατολική Πολυνησία,
στα τέλη της δεκαετίας του
40. Με το εγχείρημά του
αυτό ο Χάγιερνταλ θέλησε
να επαληθεύσει τη θεωρία
του ότι ο πολιτισμός της
Πολυνησίας και ειδικότερα
ο πολιτισμός της Νήσου του Πάσχα, προέρχεται από την προκολομβιανή Αμερική
και συγκεκριμένα από τους ανδικούς πολιτισμούς.
Παρά το γεγονός ότι το “Κον Τίκι” έφτασε τελικά στον προορισμό του, οι
ιστορικοί δε δέχονται ότι μ’ αυτό επαληθεύεται η θεωρία του Χάγερνταλ. Εκτός
των άλλων επιχειρημάτων επισημαίνουν το γεγονός ότι το “Κον Τίκι” χρειάστηκε
να ρυμουλκηθεί σε μεγάλη απόσταση από περουβιανό πλοίο, ώσπου να συναντήσει
το ρεύμα του Χούμπολτ, που το έφερε στην Πολυνησία. Αυτό σημαίνει πως οι
σχεδίες των περουβιανών δεν ήταν δυνατό να απομακρυνθούν από τις ακτές, αλλά
κι αν το κατόρθωναν δε θα μπορούσαν ποτέ να γυρίσουν πίσω.
Ο Χάγιερνταλ πάντως χωρίς να αποθαρρυνθεί από την παγερή υποδοχή που
επεφύλαξε το σύνολο σχεδόν των επιστημόνων στην αμφιλεγόμενη επιτυχία του
“Κον Τίκι”, επιχείρησε και πέτυχε στη δεκαετία του 70 να διαπλεύσει τον Ατλαντικό
με το σκάφος “Ρα”, φτιαγμένο από δέσμες καλαμιών παπύρου, όπως έφτιαχναν τις
βάρκες τους οι αρχαίοι Αιγύπτιοι αλλά και οι (πολύ μεταγενέστεροι τους) Αϋμαρά
της λίμνης Τιτικάκα. Αυτή τη φορά ο Χάγιερνταλ θέλησε να αποδείξει πως οι
ανδικοί πολιτισμοί κατάγονται από την αρχαία Αίγυπτο και σ’ αυτό οφείλονται οι
πυραμίδες του Κούσκο, τα καλαμένια σκάφη της λίμνης Τιτικάκα, οι μούμιες των
Ίνκας κλπ.
59

 Έλληνες και Φοίνικες ναυτικοί στην Αμερική


Οι Έλληνες και οι φοίνικες ναυτικοί της αρχαιότητας ήταν εξοικειωμένοι με τη
Μεσόγειο και τις συνδεόμενες μ’ αυτήν εσωτερικές θάλασσες και τα πλοία τους ήταν
σε θέση να τις περιπλέουν με ασφάλεια σ’ όλα τα μήκη και πλάτη τους. Αντίθετα δε
φαίνεται ότι διαθέταν σκάφη ικανά να αντιμετωπίσουν τα κύματα και τους θυμούς
του Ατλαντικού ωκεανού. Παρ’ όλα αυτά επιχειρούσαν κάποτε ταξίδια πέρα από το
Στενό του Γιβραλτάρ, που στην αρχαιότητα οι μεν Έλληνες ονόμαζαν Στήλες του
Ηρακλή και οι Φοίνικες Στήλες του Μελκάρθ.
Τα γνωστότερα υπερμεσόγεια ταξίδια που κατέγραψε η ιστορία είναι ο περίπλους
της Αφρικής από τον Άννωνα τον Καρχηδόνιο και οι εξερευνήσεις του Βισκαϊκού
κόλπου και της Βόρειας θάλασσας από τον Πυθέα το Μασσαλιώτη, αλλά
οπωσδήποτε θα υπήρξαν πολύ περισσότερα που έμειναν άγνωστα, ιδιαίτερα όταν
οι Καρχηδόνιοι, μετά την άλωση και καταστροφή της Ταρτησσού, απόχτησαν τον
απόλυτο έλεγχο του Στενού. Δεν μπορούμε λοιπόν να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο
πλοία που ξανοίχτηκαν στον Ωκεανό να παρασύρθηκαν μακριά από τις ακτές και
τα ρεύματα να τα έφεραν στην Αμερική. Παρόμοιες εξαφανίσεις πλοίων ήταν
συχνές κι αυτές γέννησαν το θρύλο για την Ταρτησία Μύραινα, η οποία κατά τις
διηγήσεις των αρχαίων Ελλήνων ναυτικών ήταν μια τεράστια σαρκοφάγα σμέρνα,
που κατέστρεφε τα πλοία και καταβρόχθιζε τους επιβάτες τους.
Στη ζούγκλα της Βραζιλίας ανακαλύφθηκαν στις αρχές του αιώνα επιγραφές
σε βράχους, στις οποίες, παρά τη μεγάλη φθορά που παρουσιάζουν, διάφοροι
ευφάνταστοι ερευνητές διάβασαν ελληνικές ή φοινικικές φράσεις, ενώ άλλοι
περισσότερο ρεαλιστές τις θεωρούν πορτογαλικές, γραμμένες όμως από
αμόρφωτους τυχοδιώκτες και γι’ αυτό πολύ δυσανάγνωστες.
 

Βάσκοι, Βρεττανοί και Ουαλοί ψαράδες στην Αμερική


 
Ένας Νεοζηλανδός ερευνητής ονόματι Μπάρυ Φελλ ισχυρίστηκε στα τέλη της
δεκαετίας του 70 ότι βρήκε στην κοιλάδα Σουσκεχάννα της Πενσυλβάνιας των
ΗΠΑ ίχνη μιας αποικίας βάσκων που έφτασαν ως ναυαγοί στις ανατολικές ακτές
της Αμερικής και μη μπορώντας να γυρίσουν πίσω εγκαταστάθηκαν εκεί. Ο Φελλ
στηρίζει τη θεωρία του στη μετάφραση που ο ίδιος έκανε των κειμένων πολλών
επιγραφών σε πέτρες ή πλάκες, που ανακάλυψε.
Οι επικριτές των ισχυρισμών του Φελλ τονίζουν ότι επιβάλλεται μεγάλη
60
61

επιφυλακτικότητα στην ανάγνωση παρόμοιων επιγραφών, γιατί κι αν αποκλείσουμε


την περίπτωση της απάτης, έχει αποδειχτεί σε πολυάριθμες περιπτώσεις ότι είτε
πρόκειται για τυχαία σκαλίσματα του βράχου που προήλθαν από τη διάβρωση,
είτε πρόκειται για σχετικά πρόσφατες επιγραφές με ισπανικά, γαλλικά ή αγγλικά
κείμενα, που έγιναν ακατανόητα λόγω μεγάλης φθοράς.
Πάντως, όπως και στην προηγούμενη περίπτωση των Ελλήνων και φοινίκων
ναυτικών της αρχαιότητας, δεν αποκλείεται κατά τον Μεσαίωνα Βάσκοι, Βρεττανοί
και Ουαλοί ψαράδες να παρασύρθηκαν από τα θαλάσσια ρεύματα και να έφτασαν
ως τις ακτές της Αμερικής, χωρίς το ακούσιο αυτό ταξίδι τους να είχε άλλη συνέπεια
ή συνέχεια.
 
Μπίτζιος Γιώργος, Δημοσιογράφος
62

Ήξερες οτι.....
Υπάρχουν κάποια άλυτα μυστήρια που μέχρι και σήμερα αποτελούν σπαζοκεφαλιά
ακόμη και για τα πιο εφυέστατα μυαλά που γνώρισε ο πλανήτης μας;

Πάμε να δούμε μερικά:

Η επιγραφή του Shugborough


63

Είναι ένα μνημείο από τον 18ο αιώνα στο Staffordshire της Αγγλίας, που με την
πρώτη ματιά δεν δείχνει να έχει κάτι παράξενο. Όμως, με μια πιο προσεκτική ματιά
κάποιος, θα δει μία μυστηριώδη επιγραφή: DOUOSVAVVM.
Εδώ και 250 χρόνια, κανείς δεν έχει καταφέρει να εξηγήσει τι σημαίνουν αυτά τα
γράμματα. Παρ’ όλο που η ταυτότητα του ανθρώπου που χάραξε την επιγραφή
παραμένει άγνωστη, δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν ότι ο εν λόγω κώδικας
θα μπορούσε να αποτελεί σημαντικό κωδικοποιημένο μήνυμα του Τάγματος των
Ναϊτών σχετικά με την τοποθεσία του Ιερού Δισκοπότηρου.
64

Το Rongorongo

ο Rongorongo είναι ένα σύστημα μυστηριωδών ιερογλυφικών που ανακαλύφθηκε


γραμμένο σε διάφορα αντικείμενα στα Νησία του Πάσχα. Πολλοί πιστεύουν
ότι αντιπροσωπεύουν ένα χαμένο σύστημα γραφής ή μία πρώτη γραφή και θα
μπορούσε να είναι ένας από τις μόλις 3 ή 4 ανεξάρτητες εφευρέσεις της γραφής
στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Τα ιερογλυφικά παραμένουν ακατανόητα, και τα αληθινά τους μηνύματα -για τα
οποία ορισμένοι πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να προσφέρουν εξηγήσεις σχετικά
με την περίπλοκη κατάρρευση του πολιτισμού των Νησιών του Πάσχα- μπορεί να
χάθηκαν για πάντα.
65

3) Το αίνιγμα του Kryptos

To Kryptos είναι ένα μυστηριώδες κρυπτογραφημένο γλυπτό που σχεδιάστηκε


από τον καλλιτέχνη Jim Sanborn και βρίσκεται ακριβώς έξω από την έδρα της
CIA στο Λάνγκλεϊ της Βιρτζίνια. Πρόκειται για 865 συνολικά χαρακτήρες που δεν
βγάζουν κανένα νόημα, που είναι γραμμένοι σε χαλκό πάχους 1,25 εκ.
Ο γλύπτης εμπνεύστηκε το έργο του από την ελληνική λέξη “κρυφός” και θεωρεί
ότι είναι ένας στοχασμός στη φύση της μυστικότητας αφού το μήνυμά του είναι εξ
ολοκλήρου κρυπτογραφημένο. Παραπάνω από 20 χρόνια μετά τη δημιουργία του,
το μήνυμα αυτό δεν έχει ακόμα αποκρυπτογραφηθεί πλήρως.

Σόνια Μπλέικ
66

Γνωμικά

-Η πιο ωραία εμπειρία που μπορούμε να έχουμε είναι το μυστηριώδες. Είναι


το πρωταρχικό συναίσθημα που βρίσκεται στη βάση της αληθινής τέχνης και της
αληθινής επιστήμης.
Αλβέρτος Αϊνστάιν, 1879-1955, Γερμανοεβραίος φυσικός
67

-Το μυστήριο υπάρχει σ’ αυτήν τη ζωή. Η πραγματικότητα είναι στην άλλη.


Max Jacob, 1876-1944, Γάλλος συγγραφέας