Univerzitet u Sarajevu Elektrotehnički fakultet Sarajevo

Sarajevo, 15. 03. 2008.

UPUTE I PITANJA ZA USMENI (ZAVRŠNI ) ISPIT IZ INŽENJERSKE MATEMATIKE 2 (u akad. 2007/2008. godini)
U skladu sa Nastavnim programom kursa INŽENJERSKA MATEMATIKA 2 (IM2) na dodiplomskom studiju Elektrotehničkog fakulteta Univerziteta u Sarajevu (ETF), osnovni cilj kursa IM2 je da studenti nauče metodološko - operativne aspekte matematičke analize, s posebnom pozornošću na realne funkcije s više realnih promjenljivih i na obične diferencijalne jednadžbe.

Prema Nastavnom programu (dijelu koji se odnosi na Način provjere znanja) kursa IM2 i Pravilima provjere znanja na dodiplomskom studiju Univerziteta u Sarajevu, svaki student prve godine studija koji je tokom trajanja drugog semestra ostvario 40 ili više bodova pristupa usmenom /završnom ispitu (UZI / ZUI). Ovaj ispit se sastoji iz diskusije zadataka s parcijalnih i integralnih ispita i domaćih zadaća (DZ) i odgovora na jednostavna i najvažnija pitanja koja se odnose na teme kursa IM2 (osnovne definicije i iskazi, odnosno formulacije definicija najvažnijih pojmova i njihovih osnovnih svojstava i/ili teorema, objašnjenja osnovnih ideja i važnih postupaka/metoda), kao i izvođenja/dokazivanja važnih obrazaca/formula i glavnih rezultata iz programskih sadržaja kursa IM2 (koja omogućuju povezivanje više pojmova, primjenu njihovih glavnih svojstava i njihovo bolje razumijevanje/usvajanje, odnosno koja treba da studentima omoguće razvijanje sposobnosti opisivanja i modeliranja inženjerskih problema pomoću elemenata matematičke analize), tj. odgovora na sljedeća PITANJA: 1. Pojmovi metrike /udaljenosti (apstraktna formulacija), metričkog prostora, pseudometričkog prostora, semimetričkog prostora i ultrametričkog prostora (Formulisati definicije tih pojmova i poznate nejednakosti u opštim metričkim prostorima, te dokazati jednu od tih nejednakosti.). 2. Pojam diskretnog prostora. Važni primjeri metričkih prostora (Navesti, uz odgovarajuće obrazloženje, primjere takvih prostora i objasniti zašto su međusobno ekvivalentne poznate metrike d 2 , d1 , d ∞ ). 3. Pojmovi udaljenosti tačke od skupa, udaljenosti između dva skupa, ograničenog (neograničenog) skupa, ograničenog (neograničenog) preslikavanja/funkcije (i, specijalno, ograničenog/neograničenog niza) i dijametra skupa u metričkom prostoru. 4. Pojmovi otvorene (zatvorene) kugle, unutrašnje tačke skupa, spoljašnje tačke skupa, granične (rubne) tačke skupa, izolovane tačke skupa, tačke gomilanja skupa, otvorenog skupa i zatvorenog skupa u metričkom prostoru. 5. Osnovna svojstva okolina tačke u metričkom prostoru. 6. Nizovi u metričkom prostoru (Definirati pojmove : konvergentan niz, divergentan niz, Caucyjev/fundamentalan niz i potpun metrički prostor, a zatim dokazati da je svaki fundamentalan niz u metričkom prostoru ograničen i da je svaki konvergentan niz u metričkom prostoru fundamentalan ). 7. Pojmovi norme, normiranog prostora, Banachovog prostora, skalarnog proizvoda,
1

unitarnog/prethilbertovog prostora i Hilbertovog prostora (Definirati te pojmove.. Pojmovi i važni primjeri realne funkcije više realnih promjenljivih/varijabli i vektorske funkcije više realnih promjenljivih. Invarijantnost forme totalnog diferencijala (prvog reda). potreban uslov (formulacija i dokaz) za postojanje lokalnih ekstrema (Fermatova teorema) funkcije više promjenljivih.) . klasifikacija i Silvesterov kriterijum). 16. 13. 18. Granična vrijednost (simultana i uzastopna/ sukcesivna) funkcije s više realnih promjenljivih – pojam. 15.. 19. 20. Primjeri inženjerskih funkcija više varijabli. Geometrijska interpretacija totalnog diferencijala. Neprekidnost i uniformna/ravnomjerna neprekidnost funkcija dviju ili više promjenljivih. te iskoristiti izvod kompozicije F (t) = f ( x1 (t ). Potrebni uslovi diferencijabilnosti i dovoljan uslov diferencijabilnosti funkcija dviju ili više promjenljivih (Formulacija tih uslova i izvođenje bar jednog od njih. 17.ortogonalnosti. Jacobijan i regularno preslikavanje (regularne funkcije) – pojam i osnovna svojstva (uz izvođenje svojstva o znaku Jacobijana i o neprekidnosti regularnog preslikavanja. xn (t )) funkcija F i f i pripadnu Taylorovu formulu za funkcije jedne promjenljive. Složene funkcije i elementarne funkcije više realnih varijabli. Pojmovi diferencijabilnosti i totalnog diferencijala funkcija više promjenljivih . 14. Važni primjeri Banachovih prostora i Hilbertovih prostora . Računanje parcijalnih izvoda. Lagrangeova teorema srednje vrijednosti za funkcije više promjenljivih (Formulacija. Hamiltonov operator nabla (Definirati te pojmove. Lokalna i globalna svojstva neprekidnih funkcija više promjenljivih.Pojmovi povezanog i konveksnog skupa u Euklidovom prostoru.odnosno kompleksnog) Euklidovog prostora. b) Objasniti postupak za određivanje lokalnih ekstrema funkcija dviju i funkcija triju ili više promjenljivih (sa i bez upotrebe drugog diferencijala). 12. 23. Geometrijska interpretacija parcijalnih derivacija. a zatim ustanoviti njihova osnovna svojstva i međusobne veze. 22. Eulerova teorema za homogene funkcije više promjenljivih.). Preslikavanje (funkcije) iz Rn u Rm. Grafici nekih elementarnih funkcija dviju realnih varijabli. kvadratne forme (pojam. dokaz i njene važne posljedice i primjene. a) Ekstremne vrijednosti funkcija dviju ili više promjenljivih – Optimizacija I: Definicija lokalnog slobodnog ekstrema funkcija više promjenljivih.). Parcijalni izvodi i diferencijali složenih funkcija. a zatim izvesti njihove jednačine. te navesti. Jednačina tangentne ravni (tangencijalne ravnine) i jednačine normale na površ (Definirati pojmove tangentne ravni i normale na površ. 8. Izvod funkcije u zadanom pravcu i gradijent funkcije..) . Parcijalni izvodi i diferencijali drugog ili višeg reda realnih funkcija više realnih promjenljivih. Pojmovi nivo – linija (nivoskih linija) i nivo – površi. a) Taylorova formula i MacLaurinova formula za funkcije dviju ili više promjenljivih (Formulacija i glavne ideje u njenom izvođenju: definirati odgovarajuću funkciju jedne promjenljive F (t). Pojam n – dimenzionalnog (realnog.). Osnovna svojstva i predstavljanje funkcija više promjenljivih. 2 . 24. 21.. 11.) . dovoljan uslov (uz dokaz za funkcije dviju promjenljivih) za lokalni ekstrem funkcija dviju ili više promjenljivih. 9. Primjene totalnog diferencijala u približnim računima. Parcijalni izvodi/ parcijalne derivacije i parcijalni diferencijali (prvog reda). primjer normiranog prostora u kome ne vrijedi jednakost paralelograma. 10. osnovna svojstva i računanje pomoću transformacije koordinata.). Cauchyjeva nejednakost. stacionarne tačke. a zatim formulisati teoreme o Schwarzovoj nejednakosti i jednakosti paralelograma. Problem određivanja njiohovog domena i graf(ik).. uz obrazloženje. b) Aproksimacija površi (plohe) tangentnom ravninom.

Bernoullijeva. Riccatijeva. Osnovna svojstva Laplaceovih transformacija. 34. odnosno osnovni rezultati o konvergenciji Fourierovog reda funkcije f i o njegovoj povezanosti s 3 . Pojmovi trigonometrijskog reda . Direktna i inverzna Laplaceova transformacija. a zatim navedite i dokažite bar po jedno svojstvo svakog od tih pojmova. 38. slika (transformat). potreban uslov za lokalni vezani ekstrem funkcije (za lokalni ekstrem funkcije definirane na krivoj. 31. Objasnite pojam fiksne (nepokretne) tačke operatora i opišite metod uzastopnih aproksimacija. Razvoj funkcije (parne ili neparne na simetričnom intervalu) u nepotpuni Fourierov red. opšti oblik diferencijalne jednačine prvog reda. početni uslovi. rješenja Cauchyjevog problema. Primjene Laplaceove transformacije u rješavanju sistema diferencijalnih jednačina. matrična metoda i metoda prvih integrala). Superpozicija partikularnih rješenja. a zatim objasnite njegov značaj i primjenu u teoriji diferencijalnih jednačina. tačke u kojima postoje vezani ekstremi. 37.Diracova impulsna funkcija.). Eulerove formule. Obične diferencijalne jednačine prvog reda – Osnovni koncepti i ideje. Apsolutni (globalni. neprekidnog operatora i operatora kontrakcije. Teoreme o egzistenciji Fourierovog reda (Dirichletov teorem i dr. 39. Clairautova jednačina). Definirajte pojmove linearnog operatora. linearne. Vezani (uslovni. polje smjerova i izokline. 35. Formulišite Banachov teorem o fiksnoj tački. homogene. Rješavanje diferencijalnih jednačina prvog ili višeg reda primjenom Laplaceove transformacije. gradijent u kritičnoj tački.25. a) Objašnjenje na konkretnim primjerima (po vlastitom izboru) opštih metoda za rješavanje homogenih i nehomogenih linearnih diferencijalnih jednačina drugog i višeg reda (s konstantnim koeficijentima i s promjenljivim koeficijentima). Periodičke funkcije. Fourierovog reda i trigonometrijskog Fourierovog reda. 26. 30. posebno sistema linearnih diferencijalnih jednačina sa konstantnim koeficijentima. Šta je operator. 41. problem pronalaženja opštih rješenja. uvjetni) ekstremi funkcije više promjenljivih – Optimizacija II: Zadavanje krive i površi u implicitnoj formi. Lagrangeova jednačina. Jedinična skok funkcija. a šta funkcional? Navedite primjere operatora i funkcionala. 28.Varijacija konstanti. c) Linearne diferencijalne jednačine s konstantnim koeficijentima – homogeni dio. jedinstvenost partikularnog rješenja. 42. a) Osnovne diferencijalne jednačine prvog reda riješene po izvodu (sa separiranim/ razdvojenim promjenljivim. Eulerov multiplikator. Objašnjenje na konkretnim primjerima (po sopstvenom izboru) osnovnih metoda za rješavanje sistema diferencijalnih jednačina (metoda eliminacije. pojmovi i osnovna svojstva originala (Laplaceovih funkcija). Laplaceova transformacija izvoda i integrala. Lagrangeovi multiplikatori – Lagrangeov postupak za traženje uslovnih ekstrema). Direktna integracija. Metoda pogađanja partikularnog rješenja. Osnovne diferencijalne jednačine prvog reda koje nisu riješene po izvodu (jednačine koje se rješavaju uvođenjem parametra. kritične tačke. Metoda varijacije konstanti. na površi. b) Metode rješavanja diferencijalnih jednačina. b) Linearna nezavisnost rješenja. 36. njeno partikularno i opšte/opće rješenje. Separacija varijabli. egzaktna /totalnog diferencijala). 33. totalni) ekstremi realnih funkcija dviju ili više realnih promjenljivih. 32. 40. Funkcije s proizvoljnim periodom. 27. 29. problem pronalaženja opštih rješenja i problem rješavanja Cauchyjevog problema za diferencijalne jednačine drugog ili višeg reda. geometrijsko razmatranje opšteg rješenja.

Površinski integrali prve i druge vrste (orijentisana površ. 4 . površ. osnovne ravni (oskulatorna. prirodni trijedar (propratni trobrid prostorne krivulje). normalna i rektifikaciona). hodograf vektorske funkcije. 49. ds dn db = −κ t + τ b . diferencijalni operator nabla (hamiltonijan) “. pojam vektorskog polja. formule koje opisuju promjenu prirodnog trijedra od tačke do tačke po dijelovima glatke krive čija je vektorska jednačina r = r (t ) . dužina luka krive. krivolinijski integral po luku/krivolinijski integral prve vrste/. 48. (vektorske) linije vektorskog polja. 43. prostorni izvod. površinski integral po površini površi /površinski integral prve vrste/. krivolinijski integral po koordinatam/krivolinijski integral druge vrste/. vektorski (krivo)linijski integral) – pojmovi. osnovna svojstva i njihovo izračunavanje. Skalarna i vektorska polja (pojam skalarnog polja. Pojmovi i osnovna svojstva integrala po figuri. Kompleksna forma Fourierovog trigonometrijskog reda. torzija (druga zakrivljenost. izvod u pravcu i gradijent skalarnog polja. 44. osnovna svojstva i njihovo izračunavanje. Površina ravninskih likova pomoću dvojnog integrala. binormala krive. formule za direktnu i inverznu Fourierovu transformaciju. Prijelaz na cilindrični i sferni sistem/sustav u trojnom integralu. brzina i ubrzanje. 51. trojnog integrala (po kvadru i cilindru). Promjena poretka integracije i prijelaz na polarni sistem u dvojnom integralu. Teorema srednje vrijednosti za dvojne/dvostruke i trojne/trostruke integrale. tangenta krive. divergencija i rotor vektorskog polja.Serretove formule (tj. druga krivina. uvijenost) i poluprečnik torzije krive). krivina/fleksija (zakrivljenost. Lagrangeova i Taylorova formula za vektorske funkcije jednog skalarnog argumenta. b) Izvesti Frenet . 52. 47. Fourierov integral za parne i neparne funkcije. krive i površi klase regularnosti C(n). dokaz i primjene Greenove teoreme/formule u ravni). Direktna i inverzna Fourierova transformacija. glavna normala. površinski integral po koordinatama /površinski integral druge vrste/. 53. Objašnjenje postupka predstavljanja funkcije Fourierovim integralom. Fourierov integral kao granični slučaj Fourierovog reda. vektorski površinski integral) – pojmovi. ds ds 50. prva krivina) i poluprečnik krivine krive. dt = κ n. = −τ n . 45. Volumen tijela pomoću trojnih integrala. Transformacija dvojnih integrala u linijske integrale (formulacija. vektorske funkcije dva skalarna argumenta i njeni parcijalni izvodi prvog ili višeg reda). izvod /derivacija. a) Elementi diferencijalne geometrije (kriva.funkcijom f . strana površi. linije na površi. Kompleksna forma Fourierovog integrala. Primjene dvojnih i trojnih integrala. a koje u proizvoljnoj tački krive imaju oblik: gdje je τ torzija krive). (Krivo)linijski integrali prve i druge vrste (orijentacija krive. te o vezi trigonometrijskih redova s Fourierovim redovima. Elementi vektorske analize (vektorska funkcija više realnih promjenljivih. Laplaceov operator (ili laplasijan) D. 46. fluks i cirkulacija vektorskog polja). pri čemu funkcija r (t ) ima izvode do uključivo trećeg reda. vektor krivine. veza između Laplaceove i Fourierove transformacije. neodređeni i određeni integral vektorske funkcije jednog skalarnog argumenta. dvojnog integrala (po pravougaoniku i krivolinijskom trapezu). Svođenje n – integrala na uzastopne integrale i zamjena promjenljivih u n – integralu (višestrukom Riemannovom integralu). površina površi.(i općenito) n –integrala i višestrukog Riemanovog integrala.

Naučna knjiga... (http://courses...... Momčilo P. Ivanšić.... Domaće zadaće i Zadaci sa ispita. Fourierov red i integral.. te za preradu /za diskusije i rješenja/ zadataka s parcijalnih i integralnih ispita i DZ) koristiti preporučenu osnovnu i dopunsku literaturu (http://c2..... I. student na ovom ispitu mora ostvariti najmanje 20 bodova...unsa. Liber. izradu DZ...... [ Za pripremu odgovora na pitanja 1... Usmeni popravni ispit iz IM2 donosi najviše 40 bodova...... – 25. Vinko Dragičević.... Usmenom dijelu popravnog ispita može pristupiti svaki student koji je nakon polaganja pismenog dijela popravnog ispita iz IM2 uspio ostvariti ukupan skor od 40 ili više bodova... Predavanja iz Inženjerske matematike 2.etf...ba/)..... Sarajevo........ 1979... 1971... [6] Pavle M... Da bi postigao pozitivnu završnu ocjenu..... polaganje parcijalnih ispita i polaganje pismenog dijela popravnog ispita. Linijski integrali neovisni o putu integracije (formulacija i primjene teoreme o neovisnosti (krivo)linijskih integrala o putu integracije)..... 55. Gaussova (Gauss – Ostrogradskog ili Green – Gauss – Ostrogradskog) teorema/ formula o divergenciji.etf. Svaki od studenata koji ne ostvari ovaj minimum pristupa usmenom dijelu popravnog ispita.. Elementi matematičke analize II. [7] Mervan Pašić... Đ... sa prethodne liste i za preradu zadataka sa ispita i domaćih zadaća. 2006. solenoidalno polje i vektorski potencijal vektorskog polja.. za pripremu odgovora na svako od pitanja sa gore navedenog spiska . Zagreb......... posljedice i primjene Gaussove formule i Stokesove formule..... 2.. Klasifikacija vektorskih polja (potencijalno polje i skalarni potencijal vektorskog polja.....@. 5 ....... Tošić... Predavanja iz Inženjerske matematike 2. [4] I...P. Mihailović.54.. Stokesova teorema/formula (Izvođenje.etf. Beograd.. . Ušćumlić.... © SRETNO! ...ba/).. 2007/2008. Zbirka zadataka iz više matematike II... [Za pripremu odgovora na pitanja sa prethodne liste i za preradu zadataka sa ispita i domaćih zadaća]. Domaće zadaće i Zadaci sa ispita.......ba/).... Beograd..... godini.2006/2007.. Sarajevo... student na ovom ispitu mora ostvariti najmanje 20 bodova... 56. Bilješke i slajdovi s predavanja iz IM2 u akademskoj 2007/2008....unsa. 2005/2006. [2] Huse Fatkić..ISPITNI ZADACI / zadaci koji su predviđeni za tutorijale iz IM2/]. Miličić. Pripremni zadaci........... .. . Sarajevo......... Da bi postigao pozitivnu ocjenu.. D....... Zagreb........).... [Za pripremu odgovora na neka od pitanja sa prethodne liste i za preradu zadataka sa ispita i domaćih zadaća].. Svjetlost....unsa.. ovaj skor sastoji se od bodova ostvarenih kroz prisustvo nastavi. Merkur ABD..... (http://c2. a posebno sljedeće reference/literaturu: [1] Huse Fatkić. 1988. 2006.. Usmeni završni ispit iz IM2 boduje se sa 40 bodova. 1976.. [Za pripremu odgovora na pitanja sa prethodne liste i za preradu zadataka sa ispita i domaćih zadaća].. Laplaceovo polje i lamelarno polje).. za pripremu završnog ispita iz IM2 (tj. [3] Huse Fatkić.. Diferencijalne jednadžbe. Diferencijalni račun funkcija dviju i više promjenljivih. 1991. Svaki student prve godine ETF-a koji ne ostvari ovaj minimum ponovo upisuje kurs iz IM2 (u narednoj akademskoj godini).... s posebnom pozornošću na Poglavlje: Dodatak II .. Napomene: 1...... U skladu s rečenim na predavanjima..... 3. [5] D.. Građevinska knjiga.. Matematika 2 sa zbirkom riješenih primjera i zadataka...