You are on page 1of 88

Druk nr 562

Warszawa, 26 maja 2008 r.


SEJM
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
VI kadencja
Prezes Rady Ministrów
RM 10-62-08

Pan
Bronis!aw Komorowski
Marsza!ek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia


2 kwietnia 1997 r. przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt
ustawy

- o zmianie ustawy o drogach


publicznych oraz niektórych innych
ustaw wraz z projektem aktu wykonawczego.
Projekt ma na celu wykonanie prawa Unii Europejskiej.
W za!"czeniu przedstawiam tak#e opini$ dotycz"c" zgodno%ci
proponowanych regulacji z prawem Unii Europejskiej.
Ponadto uprzejmie informuj$, #e do prezentowania stanowiska Rz"du
w tej sprawie w toku prac parlamentarnych zosta! upowa#niony Minister
Infrastruktury.

(-) Donald Tusk


Projekt

USTAWA

z dnia

o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw1),2)

Art. 1. W ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych


(Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, Nr 23, poz. 136 i Nr 192, poz. 1381 oraz
z 2008 r. Nr 54, poz. 326) wprowadza si! nast!puj"ce zmiany:

1) w art. 13:

a) w ust. 2 dodaje si! pkt 3 w brzmieniu:

„3) przejazdy po drogach krajowych pojazdów samo-


chodowych, o których mowa w art. 2 pkt 33 ustawy
z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogo-
wym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z pó#n.
zm.3)), o dopuszczalnej masie ca$kowitej powy%ej
3,5 tony, w tym autobusów niezale%nie od ich do-
puszczalnej masy ca$kowitej.”,

b) w ust. 3 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmie-


nie:

„Od op$at, o których mowa w ust. 1 i 2 pkt 1 i 2, s" zwol-


nione:”,

c) po ust. 3 dodaje si! ust. 3a w brzmieniu:

„3a. Od op$at, o których mowa w ust. 2 pkt 3, s" zwolnio-


ne:
1) pojazdy Si$ Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej,
a tak%e si$ zbrojnych pa&stw obcych, je%eli umo-
wa mi!dzynarodowa, której Rzeczpospolita Pol-
ska jest stron", tak stanowi;

2) pojazdy Pa&stwowej Stra%y Po%arnej i innych


jednostek ochrony przeciwpo%arowej, pogotowia
ratunkowego, Stra%y Granicznej, Biura Ochrony
Rz"du, S$u%by Wi!ziennej, Inspekcji Transportu
Drogowego oraz Policji;

3) pojazdy zarz"dcy dróg krajowych wykorzystywa-


ne do utrzymania tych dróg.”,

d) ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5. Korzystaj"cy z drogi publicznej mo%e by' zwolniony


z op$at, o których mowa w ust. 1 i 2 pkt 1 i 2, w przy-
padku wykonywania przez niego przejazdów w ra-
mach pomocy humanitarnej lub medycznej.”;

2) w art. 13g ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4. Dokonuj"cy przejazdu pojazdem nienormatywnym, maj"-


cy miejsce sta$ego zamieszkania w kraju, uiszcza wymie-
rzon" kar! pieni!%n" w terminie do 21 dni od dnia jej
wymierzenia oraz jest obowi"zany do niezw$ocznego
przekazania dowodu uiszczenia kary pieni!%nej organo-
wi, który j" wymierzy$.”;

3) po art. 13h dodaje si! art. 13ha-art. 13hd w brzmieniu:

„Art. 13ha. 1. Op$ata, o której mowa w art. 13 ust. 2 pkt 3,


zwana dalej „op$at" elektroniczn"”, jest pobie-
rana za przejazd po drogach krajowych lub
ich odcinkach, okre(lonych zgodnie z ust. 6.

2. Op$at! elektroniczn" ustala si! jako iloczyn


liczby kilometrów przejazdu i stawki tej op$aty
za kilometr dla danej kategorii pojazdu.

2
3. Ustala si! nast!puj"ce kategorie pojazdów
w celu okre(lenia stawki op$aty elektronicznej:

1) kategoria 1 – pojazdy samochodowe


o dopuszczalnej masie ca$kowitej powy%ej
3,5 tony i poni%ej12 ton;

2) kategoria 2 – pojazdy samochodowe


o dopuszczalnej masie ca$kowitej co naj-
mniej 12 ton;

3) kategoria 3 – autobusy.

4. Stawka op$aty elektronicznej za przejazd 1 ki-


lometra drogi krajowej, niezale%nie od katego-
rii, o której mowa w ust. 3, nie mo%e by' wy%-
sza ni% 2,50 z$ oraz nie mo%e przekroczy'
stawki tej op$aty obliczonej zgodnie
z przepisami wydanymi na podstawie ust. 5.

5. Rada Ministrów okre(li, w drodze rozporz"-


dzenia, szczegó$ow" metodologi! obliczania
maksymalnej stawki op$aty elektronicznej za
przejazd 1 kilometra drogi krajowej, uwzgl!d-
niaj"c koszty budowy drogi krajowej lub jej
odcinka, w tym koszty finansowe, koszty
utrzymania, koszty remontów, ochrony oraz
zarz"dzania drog", koszty poboru op$aty elek-
tronicznej oraz inne koszty eksploatacji.

6. Rada Ministrów, w drodze rozporz"dzenia,


mo%e:

1) okre(li' drogi krajowe lub ich odcinki, na


których pobiera si! op$at! elektroniczn",
oraz

3
2) ustali' dla nich wysoko(' stawek op$aty
elektronicznej za przejazd 1 kilometra, dla
danej kategorii pojazdu, w wysoko(ci nie
wi!kszej ni% okre(lona w ust. 4

– maj"c na uwadze potrzeby utrzymania


i ochrony dróg istotnych dla rozwoju sieci
drogowej, koszty poboru op$aty elektronicznej
oraz klas! drogi, na której jest pobierana
op$ata elektroniczna.

7. Rada Ministrów w rozporz"dzeniu, o którym


mowa w ust. 6, mo%e:

1) zró%nicowa' stawki op$aty elektronicznej


ze wzgl!du na emisj! spalin pojazdu sa-
mochodowego, por! dnia, kategori! dnia
i por! roku, maj"c na uwadze zapewnienie
potrzeb ochrony (rodowiska, p$ynno(ci ru-
chu, ochron! dróg publicznych, optymali-
zacj! wykorzystania infrastruktury trans-
portu l"dowego, a tak%e propagowanie
bezpiecze&stwa ruchu drogowego;

2) wprowadzi' stawki abonamentowe dla


niektórych u%ytkowników drogi krajowej
w wysoko(ci nie mniejszej ni% 87 % stawki
op$aty elektronicznej, przy za$o%eniu za-
chowania zasady przejrzysto(ci i niedy-
skryminacji.

Art. 13hb. 1. Op$at! elektroniczn" pobiera Generalny Dy-


rektor Dróg Krajowych i Autostrad, z zastrze-
%eniem ust. 3.

2. Op$ata elektroniczna stanowi przychód Kra-


jowego Funduszu Drogowego.

4
3. Minister w$a(ciwy do spraw transportu, za
zgod" Rady Ministrów wyra%on" w drodze
uchwa$y, mo%e powierzy' przygotowanie,
wdro%enie, budow! lub eksploatacj!, w tym
pobór op$aty elektronicznej, drogowej spó$ce
specjalnego przeznaczenia, utworzonej w try-
bie ustawy z dnia 12 stycznia 2007 r.
o drogowych spó$kach specjalnego przezna-
czenia, z zastrze%eniem art. 13hd ust. 3.

Art.13hc. 1. Uiszczenie op$aty elektronicznej nast!puje


w systemie elektronicznego poboru op$at,
zgodnie z art. 13i, z zastrze%eniem ust. 2.

2. Podmioty pobieraj"ce op$aty elektroniczne


z wykorzystaniem systemów elektronicznego
poboru op$at mog" umo%liwi' u%ytkownikom
dróg krajowych uiszczanie tych op$at bez ko-
nieczno(ci instalacji urz"dzenia, o którym
mowa w art. 13i ust. 3.

Art. 13hd. 1. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Auto-


strad albo drogowa spó$ka specjalnego prze-
znaczenia, o której mowa w art. 13hb ust. 3,
za zgod" ministra w$a(ciwego do spraw
transportu i po uzgodnieniu z ministrem w$a-
(ciwym do spraw finansów publicznych, mo%e
w drodze umowy powierzy' budow! lub eks-
ploatacj! systemu elektronicznego poboru
op$at elektronicznych innemu podmiotowi,
zwanemu dalej „operatorem”.

2. Wybór operatora nast!puje zgodnie z ustaw"


z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówie&
publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 223,
poz. 1655).

5
3. Umowa z operatorem na budow! lub eksplo-
atacj! systemu elektronicznego poboru op$at
elektronicznych mo%e upowa%ni' operatora
do poboru tych op$at.

4. Umowa, o której mowa w ust. 1, przewiduje


coroczne prawo odkupu, za wynagrodzeniem
ustalonym na podstawie tej umowy, na rzecz
Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Au-
tostrad lub drogowej spó$ki specjalnego prze-
znaczenia, systemu elektronicznego poboru
op$at elektronicznych, w przypadku gdy sys-
tem ten zosta$ sfinansowany ze (rodków ope-
ratora.”;

4) w art. 13i:

a) w ust. 1 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmie-


nie:

„Wprowadzane po dniu 1 stycznia 2007 r. systemy elek-


tronicznego poboru op$at, o których mowa w art. 13
ust. 2, oraz op$aty za przejazd autostrad", o których mo-
wa w ustawie z dnia 27 pa#dziernika 1994 r. o autostra-
dach p$atnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym
(Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2571, z pó#n. zm.4)), po-
winny wykorzystywa' co najmniej jedn" z nast!puj"cych
technologii:”,

b) po ust. 4 dodaje si! ust. 4a i 4b w brzmieniu:

„4a. Kieruj"cy pojazdem samochodowym wyposa%onym


w urz"dzenie, o którym mowa w ust. 3, jest obowi"-
zany do:

1) w$"czenia urz"dzenia podczas przejazdu po dro-


dze, na której pobiera si! op$at!;

6
2) wprowadzenia do urz"dzenia prawid$owych da-
nych o rodzaju pojazdu;

3) u%ywania urz"dzenia zgodnie z przeznaczeniem.

4b. Kieruj"cy pojazdem samochodowym wyposa%onym


w urz"dzenie, o którym mowa w ust. 3, w przypadku
stwierdzenia niesprawno(ci tego urz"dzenia, jest
obowi"zany do niezw$ocznego zjechania z drogi ob-
j!tej obowi"zkiem uiszczenia op$aty elektronicznej.”;

5) po art. 13j dodaje si! art. 13k i 13l w brzmieniu:

„Art. 13k. 1. Za przejazd po drodze krajowej pojazdem sa-


mochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 2
pkt 3, za który pobiera si! op$at! elektroniczn":

1) bez uiszczenia tej op$aty – wymierza si! ka-


r! pieni!%n" w wysoko(ci 3 000 z$;

2) bez uiszczenia tej op$aty w pe$nej wysoko(ci


– wymierza si! kar! pieni!%n" w wysoko(ci
1 500 z$.

2. Kieruj"cemu pojazdem samochodowym, o któ-


rym mowa w art. 13 ust. 2 pkt 3, który narusza
obowi"zek okre(lony w art. 13i:

1) w ust. 4a:

a) pkt 1 – wymierza si! kar! pieni!%n"


w wysoko(ci 3 000 z$,

b) pkt 2 – wymierza si! kar! pieni!%n"


w wysoko(ci 1 500 z$,

c) pkt 3 – wymierza si! kar! pieni!%n"


w wysoko(ci 1 500 z$;

2) w ust. 4b – wymierza si! kar! pieni!%n"


w wysoko(ci 3 000 z$.

7
3. Kar pieni!%nych, o których mowa w ust. 2, nie
wymierza si!, gdy kieruj"cy ui(ci$ w inny spo-
sób op$at! elektroniczn".

4. Kary pieni!%ne, o których mowa w ust. 1 i 2,


nak$adaj", w drodze decyzji administracyjnej,
uprawnieni do kontroli, o których mowa
w art. 13l ust. 1.

5. Decyzji, o której mowa w ust. 4, nadaje si! ry-


gor natychmiastowej wykonalno(ci, z zastrze-
%eniem ust. 6.

6. Zobowi"zany do uiszczenia kary pieni!%nej,


który kieruje pojazdem samochodowym, maj"-
cy miejsce sta$ego zamieszkania w kraju, uisz-
cza t! kar! w terminie do 21 dni od dnia jej na-
$o%enia oraz jest obowi"zany do niezw$ocznego
przekazania dowodu uiszczenia kary pieni!%nej
organowi, który j" na$o%y$.

7. Do uiszczania kar pieni!%nych, o których mowa


w ust. 1 i 2, przepisy art. 13g ust. 5-7 oraz 9-12
stosuje si! odpowiednio.

8. W przypadku uwzgl!dnienia odwo$ania, uisz-


czona kara pieni!%na podlega zwrotowi z ra-
chunku bankowego Generalnej Dyrekcji Dróg
Krajowych i Autostrad, o którym mowa
w art. 40a ust. 1, w terminie 14 dni od dnia
uchylenia decyzji nak$adaj"cej kar!.

Art. 13l. 1. Do kontroli prawid$owo(ci uiszczenia op$aty


elektronicznej, w tym kontroli zainstalowanego
w poje#dzie urz"dzenia, o którym mowa
w art. 13i ust. 3, je%eli jest wymagane, oraz na-
$o%enia i pobierania kar pieni!%nych, o których
mowa w art. 13k, s" uprawnieni:

8
1) funkcjonariusze Policji;

2) inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowe-


go;

3) naczelnicy urz!dów celnych i dyrektorzy izb


celnych;

4) funkcjonariusze Stra%y Granicznej.

2. Minister w$a(ciwy do spraw transportu w poro-


zumieniu z ministrem w$a(ciwym do spraw fi-
nansów publicznych oraz ministrem w$a(ciwym
do spraw wewn!trznych okre(li, w drodze roz-
porz"dzenia, szczegó$owy tryb, sposób i zakres
kontroli, o której mowa w ust. 1, uwzgl!dniaj"c
technologi! wykorzystan" w systemie elektro-
nicznego poboru op$at elektronicznych.”;

6) w art. 18 w ust. 2:

a) po pkt 8 dodaje si! pkt 8a w brzmieniu:

„8a) pobieranie op$aty elektronicznej zgodnie z art. 13hb


ust. 1;”,

b) pkt 9 otrzymuje brzmienie:

„9) podejmowanie dzia$a& maj"cych na celu wprowadze-


nie systemów elektronicznego poboru op$at i szero-
kiego zastosowania tych systemów, w zakresie okre-
(lonym w ustawie;”;

7) w art. 40a:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Op$aty okre(lone w art. 13 ust. 1 i 2, z wy$"czeniem


op$aty elektronicznej, art. 13f ust. 1 i art. 40 ust. 3 oraz
kary pieni!%ne okre(lone w art. 13g ust. 1, art. 13k
ust. 1 i 2, art. 29a ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 12, a tak-
%e op$aty z tytu$u umów zawieranych na podstawie

9
art. 22 ust. 2 i art. 39 ust. 7, s" przekazywane odpo-
wiednio do bud%etów jednostek samorz"du terytorial-
nego lub na wyodr!bniony rachunek bankowy Gene-
ralnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.”,

b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. )rodki z op$at i kar gromadzone na wyodr!bnionym


rachunku bankowym Generalnej Dyrekcji Dróg Krajo-
wych i Autostrad, o którym mowa w ust. 1, s" przeka-
zywane w terminie pierwszych dwóch dni roboczych
po zako&czeniu tygodnia, w którym wp$yn!$y, na ra-
chunek Krajowego Funduszu Drogowego, z przezna-
czeniem na budow!, przebudow!, remont, utrzymanie
i ochron! dróg krajowych, drogowych obiektów in%y-
nierskich i przepraw promowych oraz na zakup urz"-
dze& do wa%enia pojazdów.”,

c) dodaje si! ust. 4 i 5 w brzmieniu:

„4. )rodki z op$at elektronicznych s" przekazywane na


rachunek Krajowego Funduszu Drogowego, z prze-
znaczeniem na utrzymanie dróg krajowych obj!tych
op$atami elektronicznymi, budow! dróg krajowych
oraz wynagrodzenie dla operatora.

5. Minister w$a(ciwy do spraw transportu w porozumieniu


z ministrem w$a(ciwym do spraw finansów publicz-
nych okre(li, w drodze rozporz"dzenia:

1) tryb, sposób i termin wnoszenia op$at elektronicz-


nych oraz ich rozliczania, w tym tryb dokonywania
zwrotu nienale%nie pobranych op$at elektronicz-
nych,

2) tryb i termin przekazywania op$at elektronicznych


oraz kar pieni!%nych, o których mowa w art. 13k
ust. 1 i 2, na rachunek Krajowego Funduszu Dro-
gowego

10
– maj"c na uwadze sprawny pobór op$at elektronicz-
nych od u%ytkowników, efektywn" obs$ug! Krajowego
Funduszu Drogowego, o którym mowa w ustawie
z dnia 27 pa#dziernika 1994 r. o autostradach p$at-
nych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, oraz
technologi! wykorzystan" w systemie elektronicznego
poboru op$at elektronicznych.”;

8) art. 40d otrzymuje brzmienie:

„Art. 40d. 1. W przypadku nieterminowego uiszczenia op$at


okre(lonych w art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 40
ust. 3, op$at wynikaj"cych z umów zawieranych
zgodnie z art. 22 ust. 2 i art. 39 ust. 7 oraz kar
pieni!%nych okre(lonych w art. 13k ust. 1 i 2,
art. 29a ust. 1 i 2 i art. 40 ust. 12 pobiera si!
odsetki ustawowe.

2. Op$aty okre(lone w art. 13 ust. 1 pkt 2 i art. 40


ust. 3 wraz z odsetkami za zw$ok!, op$aty
okre(lone w art. 13f ust. 1 oraz kary pieni!%ne
okre(lone w art. 13k ust. 1 i 2, art. 29a ust. 1 i 2
i art. 40 ust. 12 wraz z odsetkami za zw$ok!
podlegaj" przymusowemu (ci"gni!ciu w trybie
okre(lonym w przepisach o post!powaniu eg-
zekucyjnym w administracji.

3. Obowi"zek uiszczenia op$at okre(lonych


w art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13f ust. 1 i art. 40
ust. 3 oraz kar pieni!%nych okre(lonych
w art. 13g ust. 1, art. 13k ust. 1 i 2, art. 29a ust.
1 i 2 oraz w art. 40 ust. 12 przedawnia si!
z up$ywem 5 lat, licz"c od ko&ca roku kalenda-
rzowego, w którym op$aty lub kary powinny zo-
sta' uiszczone.”.

11
Art. 2. W ustawie z dnia 27 pa#dziernika 1994 r. o autostradach p$at-
nych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 256,
poz. 2571, z pó#n. zm.4)) wprowadza si! nast!puj"ce zmiany:

1) art. 37a otrzymuje brzmienie:

„Art. 37a. 1. Za przejazd autostrad" s" pobierane op$aty,


z zastrze%eniem ust. 3 i 4.

2. Op$aty za przejazd autostrad" pobiera spó$ka,


która zawar$a umow! o budow! i eksploatacj!
albo wy$"cznie eksploatacj! autostrady, zwana
dalej „spó$k"”, na warunkach okre(lonych
w umowie.

3. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad


mo%e pobiera' op$aty za przejazd autostrad"
w okresie nieobj!tym umow", o której mowa
w ust. 2, pod warunkiem przystosowania auto-
strady do poboru tych op$at.

4. Drogowa spó$ka specjalnego przeznaczenia


mo%e pobiera' op$aty za przejazd autostrad"
na warunkach okre(lonych w umowie, o której
mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia
2007 r. o drogowych spó$kach specjalnego
przeznaczenia (Dz. U. Nr 23, poz. 136).

5. Op$at! za przejazd autostrad" ustala si! jako


iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki
op$aty za kilometr dla danej kategorii pojazdu.

6. Ustala si! nast!puj"ce kategorie pojazdów


w celu okre(lenia stawek op$at za przejazd au-
tostrad":

1) kategoria 1 – motocykle;

12
2) kategoria 2 – pojazdy samochodowe o do-
puszczalnej masie ca$kowitej nieprzekracza-
jacej 3,5 tony;

3) kategoria 3 – pojazdy samochodowe o do-


puszczalnej masie ca$kowitej powy%ej 3,5
tony i poni%ej 12 ton;

4) kategoria 4 – pojazdy samochodowe o do-


puszczalnej masie ca$kowitej co najmniej
12 ton;

5) kategoria 5 – autobusy;

6) kategoria 6 – pojazdy niemieszcz"ce si!


w kategoriach od 1 do 5 oraz pojazdy, któ-
rych wymiary albo nacisk osi lub ci!%ar
przekraczaj" normy okre(lone w przepisach
o ruchu drogowym.”;

2) w art. 37b:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Op$aty za przejazd autostrad" pobrane przez spó$k!


stanowi" jej przychód, z zastrze%eniem ust. 2-4.”,

b) dodaje si! ust. 4 w brzmieniu:

„4. Umowa o budow! i eksploatacj! albo wy$"cznie eks-


ploatacj! autostrady mo%e stanowi', %e op$aty za
przejazd autostrad" stanowi" przychód Funduszu.”;

3) art. 37d i 37e otrzymuj" brzmienie:

„Art. 37d. 1. Stawki op$at, o których mowa w art. 37a ust. 2,


warunki zmian tych stawek oraz sposób ich
wprowadzenia ustala umowa o budow! i eks-
ploatacj! albo wy$"cznie eksploatacj! autostra-
dy, z zastrze%eniem ust. 2.

13
2. Stawki, o których mowa w ust. 1, nie mog" by'
wy%sze ni% stawki obliczone zgodnie z przepi-
sami wydanymi na podstawie art. 13ha ust. 5
ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach pu-
blicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115,
Nr 23, poz. 136 i Nr 192, poz. 1381 oraz
z 2008 r. Nr 54, poz. 326).

3. Spó$ka og$asza w prasie o zasi!gu lokalnym


i ogólnokrajowym oraz w punktach poboru op$at
informacj! o wysoko(ci op$at za przejazd auto-
strad" lub ich zmianie, w terminie co najmniej
czternastu dni przed dniem rozpocz!cia pobie-
rania tych op$at.

Art. 37e. 1. Stawki op$at, o których mowa w art. 37a ust. 3


i 4, za przejazd 1 kilometra autostrad", nieza-
le%nie od kategorii, o której mowa w art. 37a
ust. 6, nie mog" by' wy%sze ni% 2,50 z$ oraz nie
mog" przekroczy' stawek op$at za przejazd ob-
liczonych zgodnie z przepisami, wydanymi na
podstawie art. 13 ha ust. 5 ustawy z dnia
21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

2. Minister w$a(ciwy do spraw transportu okre(li,


w drodze rozporz"dzenia, stawki op$at za prze-
jazd autostrad", o których mowa w art. 37a
ust. 3 i 4, z uwzgl!dnieniem ust. 1, maj"c na
uwadze potrzeby utrzymania i ochrony dróg
istotnych dla rozwoju sieci drogowej.

3. Minister w$a(ciwy do spraw transportu w rozpo-


rz"dzeniu, o którym mowa w ust. 2, mo%e:

1) zró%nicowa' stawki op$at za przejazd auto-


strad" ze wzgl!du na emisj! spalin pojazdu
samochodowego, por! dnia, kategori! dnia

14
i por! roku, maj"c na uwadze zapewnienie
potrzeb ochrony (rodowiska, p$ynno(ci ru-
chu, ochron! dróg publicznych, optymaliza-
cj! wykorzystania infrastruktury transportu
l"dowego, a tak%e propagowanie bezpie-
cze&stwa ruchu drogowego;

2) wprowadzi' stawki abonamentowe dla nie-


których u%ytkowników autostrady w wyso-
ko(ci nie mniejszej ni% 87 % stawki op$aty
za przejazd autostrad", przy za$o%eniu za-
chowania zasady przejrzysto(ci i niedy-
skryminacji.”;

4) uchyla si! art. 37f;

5) art. 37g otrzymuje brzmienie:

„Art. 37g. Od op$at za przejazd, o których mowa w art. 37a


ust. 2-4, s" zwolnione pojazdy uprzywilejowane
wykonuj"ce zadania w zakresie okre(lonym
w art. 53 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 czerw-
ca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U.
z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z pó#n. zm.3)).”;

6) w art. 39b w ust. 1:

a) pkt 5 i 5a otrzymuj" brzmienie:

„5) (rodków pochodz"cych z op$at za przejazdy auto-


strad", pobieranych przez Generalnego Dyrektora
Dróg Krajowych i Autostrad;

5a) (rodków pochodz"cych z op$at za przejazdy auto-


strad", pobieranych przez drogow" spó$k! specjal-
nego przeznaczenia, je%eli umowa, o której mowa
w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 2007 r.
o drogowych spó$kach specjalnego przeznaczenia,
nie stanowi inaczej;”,

15
b) po pkt 5a dodaje si! pkt 5b i 5c w brzmieniu:

„5b) (rodków pochodz"cych z op$at za przejazd autostra-


d", pobieranych przez spó$k!, je%eli umowa, o której
mowa w art. 37b ust. 4, tak stanowi;

5c) (rodków pochodz"cych z op$at elektronicznych,


o których mowa w ustawie z dnia 21 marca 1985 r.
o drogach publicznych;”,

c) pkt 11b otrzymuje brzmienie:

„11b) innych wp$ywów z op$at i kar okre(lonych


w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach pu-
blicznych oraz wp$ywów z op$at okre(lonych
w ustawie z dnia 6 wrze(nia 2001 r. o transporcie
drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874,
Nr 176, poz. 1238 i Nr 192, poz. 1381), z zastrze-
%eniem ust. 3;”;

7) w art. 39f dodaje si! ust. 5 i 6 w brzmieniu:

„5. Ze (rodków Funduszu dokonuje si! wyp$aty wynagrodze-


nia operatora, o którym mowa w art. 13hd ust. 1 ustawy
z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

6. Ze (rodków Funduszu dokonuje si! zwrotu niewykorzy-


stanej cz!(ci op$aty, o której mowa w art. 7 ustawy z dnia
…………. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr ….., poz. ……).”;

8) w art. 39k dodaje si! ust. 3 w brzmieniu:

„3. Bank Gospodarstwa Krajowego, na wniosek odpowiednio


Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad albo
drogowej spó$ki specjalnego przeznaczenia, dokonuje ze
(rodków Funduszu wyp$aty wynagrodzenia operatorowi, o
którym mowa w art. 13hd ust. 1 ustawy z dnia
21 marca 1985 r. o drogach publicznych.”;

9) uchyla si! za$"cznik do ustawy.

16
Art. 3. W ustawie z dnia 6 wrze(nia 2001 r. o transporcie drogowym
(Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, Nr 176, poz. 1238 i Nr 192, poz. 1381)
wprowadza si! nast!puj"ce zmiany:

1) uchyla si! art. 42 i 42a;

2) w art. 43 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Od przedsi!biorców zagranicznych mog" by' pobierane


op$aty na zasadach wzajemno(ci.”;

3) w art. 44 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Jednostki, o których mowa w art. 17 ust. 2, art. 26 pkt 2,


art. 32 pkt 2 oraz art. 43 ust. 2, otrzymuj" prowizj! od
pobranych op$at, w wysoko(ci nie mniejszej ni% 7 % i
nie wi!kszej ni% 10 %, z zastrze%eniem ust. 1b.”;

4) w art. 45 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Przedsi!biorca wykonuj"cy transport drogowy mo%e by'


zwolniony z op$at, o których mowa w art. 43, w przypad-
ku wykonywania przez niego przewozów w ramach po-
mocy humanitarnej, medycznej lub w przypadku kl!ski
%ywio$owej.”;

5) uchyla si! art. 45a;

6) w art. 46:

a) w ust. 1 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmie-


nie:

„Wp$ywy uzyskane z op$at, o których mowa w art. 43,


oraz wp$ywy z op$at z tytu$u:”,

b) ust. 2 i 3 otrzymuj" brzmienie:

„2. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad


sprawuje nadzór nad prawid$ow" realizacj" wp$ywów
z op$at, o których mowa w art. 43.

3. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad


przekazuje kwoty pobranych op$at, o których mowa

17
w ust. 1, w terminie pierwszych dwóch dni roboczych
po zako&czeniu tygodnia, w którym wp$yn!$y, na ra-
chunek Krajowego Funduszu Drogowego, z prze-
znaczeniem na budow! i utrzymanie dróg krajowych
oraz na potrzeby gromadzenia danych o drogach
publicznych i sporz"dzania informacji o sieci dróg
publicznych, jak równie% na popraw! bezpiecze&-
stwa ruchu drogowego i budowy autostrad.”;

7) w art. 50 dodaje si! pkt 9 w brzmieniu:

„9) prawid$owo(ci uiszczenia op$aty elektronicznej, o któ-


rej mowa w art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca
1985 r. o drogach publicznych.”;

8) w art. 55 w ust. 1 po pkt 3 dodaje si! pkt 3a w brzmieniu:

„3a) kontroli zainstalowanego w poje#dzie urz"dzenia,


o którym mowa w art. 13i ust. 3 ustawy z dnia 21 mar-
ca 1985 r. o drogach publicznych;”;

9) w art. 87 w ust. 1:

a) wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca


pojazdu samochodowego, z zastrze%eniem ust. 4, jest
obowi"zany mie' przy sobie i okazywa', na %"danie
uprawnionego organu kontroli, kart! kierowcy, zapisy
urz"dzenia rejestruj"cego samoczynnie pr!dko(' jazdy,
czas jazdy i czas postoju, obowi"zkowe przerwy i czas
odpoczynku oraz za(wiadczenie albo o(wiadczenie,
o których mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia
2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92,
poz. 879, z 2005 r. Nr 180, poz. 1497 oraz z 2007 r.
Nr 99, poz. 661 i Nr 192, poz. 1381), a ponadto:”,

18
b) dodaje si! pkt 5 w brzmieniu:

„5) urz"dzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 ustawy


z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, je-
%eli jest wymagane.”;

10) w za$"czniku do ustawy:

a) skre(la si! pkt 4,

b) dodaje si! pkt 4a w brzmieniu:

„4a. WYKONYWANIE TRANSPORTU DROGOWEGO PRZEZ PRZE-


WO*NIKÓW ZAGRANICZNYCH Z NARUSZENIEM PRZEPISÓW
DOTYCZ+CYCH OP,AT, O KTÓRYCH MOWA W ART. 43 UST. 1

4a.1. Wykonywanie transportu drogowego 3.000


przez przewo#ników zagranicznych bez
uiszczenia op$aty

4a.2. Wykonywanie transportu drogowego 500”


przez przewo#ników zagranicznych bez
posiadanego w poje#dzie dowodu uisz-
czenia op$aty

Art. 4. W ustawie z dnia 12 stycznia 2007 r. o drogowych spó$kach


specjalnego przeznaczenia (Dz. U. Nr 23, poz. 136) wprowadza si! nast!puj"-
ce zmiany:

1) w art. 4 w ust. 2:

a) po pkt 1 dodaje si! pkt 1a w brzmieniu:

„1a) przygotowanie, wdro%enie, budow! lub eksploatacj!


systemu elektronicznego poboru op$at elektronicz-
nych, o którym mowa w art. 13i ustawy z dnia
21 marca 1985 r. o drogach publicznych;”,

19
b) po pkt 8 dodaje si! pkt 8a w brzmieniu:

„8a) pobieranie op$at elektronicznych, o których mowa


w art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca
1985 r. o drogach publicznych;”;

2) w art. 6 dodaje si! ust. 6 w brzmieniu:

„6. Warunki umowy, o której mowa w ust. 1, wymagaj"


uzgodnienia z ministrem w$a(ciwym do spraw finansów
publicznych.”;

3) w art. 7:

a) wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Umowa, o której mowa w art. 6 ust. 1, odpowiednio do


zakresu przedsi!wzi!cia drogowego, okre(la w szczegól-
no(ci:”,

b) po pkt 10 dodaje si! pkt 10a w brzmieniu:

„10a) tryb i warunki poboru op$at elektronicznych, o któ-


rych mowa w art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia
21 marca 1985 r. o drogach publicznych;”;

4) art. 9 otrzymuje brzmienie:

„Art. 9. 1. W celu realizacji przedsi!wzi!cia drogowego lub


jego cz!(ci spó$ka mo%e zawrze' z wykonawc"
umow! na eksploatacj! drogi, z zastrze%eniem
art. 9a.

2. Do wyboru wykonawcy oraz do zawierania


umów, o których mowa w ust. 1, stosuje si!
przepisy ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r.
– Prawo zamówie& publicznych, z zastrze%eniem
art. 10.

3. Spó$ka mo%e powierzy' wykonawcy, o którym


mowa w ust. 1, pobieranie op$at, o których mowa
w art. 4 ust. 2 pkt 7-8a.”;

20
5) po art. 9 dodaje si! art. 9a i 9b w brzmieniu:

„Art. 9a. W celu realizacji przedsi!wzi!cia drogowego lub


jego cz!(ci, o którym mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1a,
spó$ka mo%e powierzy' operatorowi, o którym mo-
wa w art. 13hd ust. 1 ustawy z dnia 21 marca
1985 r. o drogach publicznych, pobieranie op$at
elektronicznych z zachowaniem warunków okre-
(lonych w art. 13hd ust. 4 tej ustawy.

Art. 9b. Warunki umów, o których mowa w art. 9 i 9a, wy-


magaj" uzgodnienia z ministrem w$a(ciwym do
spraw finansów publicznych.”;

6) w art. 10 w ust. 2 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) obowi"zek z$o%enia o(wiadczenia przez uczestnika po-


st!powania, %e jego wspólnicy albo akcjonariusze, któ-
rzy dysponuj" bezpo(rednio lub po(rednio co najmniej
20 % g$osów na zgromadzeniu wspólników albo na wal-
nym zgromadzeniu lub którzy posiadaj" bezpo(rednio
co najmniej 20 % udzia$ów lub akcji w innej spó$ce kapi-
ta$owej, nie ubiegaj" si! o zawarcie umowy, o której
mowa w art. 9 ust. 1, dotycz"cej tego samego post!po-
wania;”.

Art. 5. 1. W okresie wa%no(ci kart op$at za przejazd po drogach krajo-


wych, o którym mowa w art. 7 ust. 1, do przejazdu po autostradach p$atnych
pojazdów samochodowych posiadaj"cych wa%n" kart! op$aty za przejazd oraz
do zwrotu (rodków finansowych z tytu$u tego przejazdu stosuje si! przepisy
ustawy wymienionej w art. 2, w jej dotychczasowym brzmieniu.

2. Zwrotu (rodków finansowych, o których mowa w ust. 1, do-


konuje si! ze (rodków Krajowego Funduszu Drogowego.

21
Art. 6. 1. Do systemów pobierania op$at za przejazd autostrad" usta-
lonych przed dniem wej(cia w %ycie ustawy, z zastrze%eniem ust. 2, stosuje si!
przepisy dotychczasowe w zakresie sposobu ustalania wysoko(ci op$at za prze-
jazd autostrad" i ich zmiany, sposobu pobierania tych op$at i og$aszania ich wy-
soko(ci oraz kategorii pojazdów, od których pobiera si! op$aty za przejazd au-
tostrad".

2. Do systemów pobierania op$at za przejazd autostrad", o któ-


rych mowa w ust. 1, stosuje si! przepisy ustawy, o której mowa w art. 2,
w brzmieniu nadanym niniejsz" ustaw" – w zakresie ustalania wysoko(ci op$at
za przejazd autostrad", je%eli ustalony system pobierania op$at za przejazd au-
tostrad" jest zmieniony po dniu jej wej(cia w %ycie w stopniu istotnym w zakre-
sie sposobu ustalania stawek op$at za przejazd autostrad".

Art. 7. 1. Karty op$aty za przejazd pojazdu samochodowego po dro-


gach krajowych nabyte przed dniem wej(cia w %ycie niniejszej ustawy mog"
by' stosowane i zachowuj" swoj" wa%no(' przez okres, na jaki zosta$y wydane,
jednak nie d$u%ej ni% do dnia 30 czerwca 2009 r., z zastrze%eniem ust. 2.

2. Podmiot wykonuj"cy przewóz drogowy mo%e wyst"pi' do


kierownika jednostki, o której mowa w art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 6 wrze(nia
2001 r. o transporcie drogowym, z wnioskiem o zwrot niewykorzystanej op$aty
rocznej w terminie do dnia 31 lipca 2008 r.

3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, podmiot wykonuj"cy


przewóz drogowy do$"cza odcinek kontrolny karty op$aty, o której mowa
w ust. 1, jako dokument potwierdzaj"cy jej wniesienie.

4. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, jest rozpatrywany w ter-


minie 21 dni od dnia jego z$o%enia.

5. Przy rozpatrywaniu wniosku ka%dy rozpocz!ty miesi"c uwa-


%a si! za miesi"c wykorzystany.

6. Wysoko(' niewykorzystanej op$aty rocznej jest obliczana ja-


ko iloczyn liczby pe$nych miesi!cy pozosta$ych do ko&ca okresu, za który op$ata

22
zosta$a uiszczona, i 1/12 wysoko(ci uiszczonej op$aty rocznej, pocz"wszy od
dnia z$o%enia wniosku.

7. Zwrotu niewykorzystanej op$aty rocznej odmawia si! w przy-


padku:

1) podejrzenia podrobienia albo przerobienia odcinka kon-


trolnego;

2) z$o%enia odcinka kontrolnego wype$nionego niew$a(ciwie;

3) z$o%enia uszkodzonego odcinka kontrolnego;

4) z$o%enia odcinka kontrolnego nosz"cego (lady ingerencji


chemicznej lub mechanicznej;

5) z$o%enia odcinka kontrolnego uniemo%liwiaj"cego spraw-


dzenie umieszczonych na dokumencie zabezpiecze&,
w szczególno(ci odcinka zafoliowanego (zalaminowane-
go);

6) niez$o%enia odcinka kontrolnego.

8. Zwrotu niewykorzystanej op$aty rocznej dokonuje si! w ter-


minie do dnia 30 wrze(nia 2008 r.

9. Kwot! niewykorzystanej op$aty rocznej podlegaj"cej zwroto-


wi zaokr"gla si! do pe$nych z$otych.

10. Zwrotu niewykorzystanej op$aty rocznej, na rzecz wniosko-


dawcy na rachunek bankowy przez niego wskazany, dokonuje Bank Gospodar-
stwa Krajowego ze (rodków Krajowego Funduszu Drogowego zgodnie z wyka-
zem nale%no(ci sporz"dzonym przez kierownika jednostki, o której mowa
w ust. 2, z$o%onym do Banku Gospodarstwa Krajowego przez Generalnego Dy-
rektora Dróg Krajowych i Autostrad.

Art. 8. Ustawa wchodzi w %ycie z dniem 1 lipca 2008 r.

__________________
1)
Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdro%enia dyrektywy 2006/38/WE Par-
lamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. zmieniaj"cej dyrektyw! 1999/62/WE

23
w sprawie pobierania op$at za u%ytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ci!-
%arowe (Dz. Urz. UE L 157 z 09.06.2006, str. 8).
2)
Niniejsz" ustaw" zmienia si! ustawy: z dnia 27 pa#dziernika 1994 r. o autostradach p$atnych
oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, z dnia 6 wrze(nia 2001 r. o transporcie drogowym,
z dnia 12 stycznia 2007 r. o drogowych spó$kach specjalnego przeznaczenia.
3)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta$y og$oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 109,
poz. 925, Nr 175, poz. 1462, Nr 179, poz. 1486 i Nr 180, poz. 1494 i 1497, z 2006 r. Nr 17,
poz. 141, Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 190, poz. 1400, Nr 191, poz. 1410 i Nr 235, poz. 1701
oraz z 2007 r. Nr 52, poz. 343, Nr 57, poz. 381, Nr 99, poz. 661, Nr 123, poz. 845 i Nr 176,
poz. 1238.
4)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta$y og$oszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273,
poz. 2703, z 2005 r. Nr 155, poz. 1297 i Nr 172, poz. 1440, z 2006 r. Nr 12, poz. 61 oraz
z 2007 r. Nr 23, poz. 136 i Nr 99, poz. 666.

09/05/BS

24
UZASADNIENIE

Projekt przedmiotowej ustawy zmieniaj"cej ustaw! o drogach publicznych oraz


niektóre inne ustawy zosta$ opracowany ze wzgl!du na konieczno(' wdro%enia
do polskiego porz"dku prawnego przepisów dyrektywy 2006/38/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. zmieniaj"cej dyrektyw!
1999/62/WE w sprawie pobierania op$at za u%ytkowanie niektórych typów infra-
struktury przez pojazdy ci!%arowe (Dz. U. UE L Nr 157 z 09.06.2006, str. 8),
zwanych dalej odpowiednio „dyrektyw" 2006/38/WE” lub „dyrektyw"
1999/62/WE”.

Proponowane zmiany ustawowe dotycz" równie% innych kwestii zwi"zanych


z systemem op$at za korzystanie z dróg publicznych w Polsce, tj.:

1) zast"pienia systemu rycza$towych op$at za przejazd pojazdu samochodo-


wego po drogach krajowych (tzw. „op$aty winietowe” lub „system winietowy”)
systemem op$at za przejazd zale%nych od przejechanego kilometra%u, na-
zywanych w j!zyku potocznym mytem lub op$atami bezpo(rednimi, pobiera-
nych za pomoc" (rodków elektronicznych (zdefiniowanych w projekcie jako
„op$aty elektroniczne”) ,

2) w konsekwencji rozwi"zania opisanego w pkt. 1 przywrócone zostaj" zasa-


dy poboru op$at za przejazd po autostradach p$atnych obowi"zuj"ce przed
dniem 1 wrze(nia 2005 r. Oznacza to zniesienie prawa do nieodp$atnego
przejazdu pojazdów ci!%arowych po autostradach p$atnych na podstawie
posiadanej karty op$aty winietowej, a tym samym brak przes$anek do wyp$a-
ty spó$kom, z którymi zawarto umow! o budow! i eksploatacj! albo wy$"cz-
nie eksploatacj! autostrady p$atnej („spó$ki koncesyjne”), zwrotu (rodków fi-
nansowych (tzw. „rekompensat”) z tego tytu$u.

Wprowadzenie powy%ej opisanych zmian zosta$o dokonane przez nowelizacj!


ni%ej wymienionych ustaw:

1) ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r.


Nr 19, poz. 115 i Nr 23, poz. 136),
2) ustawy z dnia 27 pa#dziernika 1994 r. o autostradach p$atnych oraz o Kra-
jowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2571, z pó#n.
zm.),

3) ustawy z dnia 6 wrze(nia 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r.


Nr 125, poz. 874),

4) ustawy z dnia 12 stycznia 2007 r. o drogowych spó$kach specjalnego prze-


znaczenia (Dz. U. Nr 23, poz. 136).

Celem wdra%anej dyrektywy 2006/38/WE jest harmonizacja warunków dotycz"-


cych pobierania op$at winietowych i op$at typu myto za korzystanie z dróg na
terytorium pa&stw cz$onkowskich od pojazdów ci!%arowych.

Termin wdro%enia dyrektywy 2006/38/WE, zgodnie z jej art. 2 pkt 1, up$ywa


z dniem 10 czerwca 2008 r.

Dyrektywa 2006/38/WE zmienia dyrektyw! 1999/62/WE w sprawie pobierania


op$at za u%ytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ci!%arowe,
która reguluje sposób pobierania op$at oraz sposób okre(lenia wysoko(ci sta-
wek op$at.

Dyrektywa 2006/38/WE wprowadza szereg zmian zwi"zanych z mechanizmem


ustalania stawek pobierania op$at od niektórych pojazdów ci!%arowych korzy-
staj"cych z infrastruktury drogowej oraz obejmuje swoim zakresem przedmio-
towym pojazdy ci!%arowe o dopuszczalnej masie ca$kowitej powy%ej 3,5 t. Po-
niewa% w Polsce stosuje si! ju% przepisy odnosz"ce si! do pojazdów o ww. do-
puszczalnej masie ca$kowitej w niniejszej nowelizacji wdra%a si! dyrektyw!
2006/38/WE w pozosta$ym wymaganym zakresie.

Zasadniczo zarówno dyrektywa 1999/62/WE, jak i dyrektywa 2006/38/WE prze-


widuj" dwa alternatywne rodzaje op$at, które pa&stwo cz$onkowskie mo%e
wprowadzi' na swoim terytorium dla pojazdów nimi obj!tych. S" to op$aty typu
winietowego (op$aty za okre(lony czas korzystania z infrastruktury) lub op$aty
typu myto (op$ata za przejechane kilometry). Ze wzgl!du na to, %e przedmioto-
wy projekt przewiduje likwidacj! obowi"zuj"cego systemu winietowego oraz
wprowadzenie mo%liwo(ci nak$adania wy$"cznie op$at za przejazd (op$aty typu

2
myto) projekt uwzgl!dnia regulacje dyrektywy 2006/38/WE zwi"zane wy$"cznie
z tym typem op$at.

Obecny system poboru op$at za przejazd po drogach krajowych od pojazdów


ci!%arowych oraz autobusów jest oparty na op$atach rycza$towych (typu winie-
towego), uiszczanych przez podmioty wykonuj"ce po drogach krajowych prze-
wóz drogowy pojazdami ci!%arowymi o dopuszczalnej masie ca$kowitej powy%ej
3,5 t oraz autobusami (art. 42 ustawy o transporcie drogowym oraz przepisy
rozporz"dzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie op$at za
przejazd po drogach krajowych).

S" to op$aty uiszczane poprzez zakup odpowiedniej karty op$aty (tzw. winiety)
stanowi"cej prawo do przejazdu po drogach krajowych przez odpowiedni okres
(od jednego dnia do jednego roku). Op$aty tego rodzaju nie maj" zwi"zku z ilo-
(ci" przejechanych kilometrów na sieci dróg krajowych, nie oddaj" wi!c w od-
powiedni sposób kosztów wynikaj"cych ze zu%ycia dróg krajowych, jakie powo-
duj" przejazdy pojazdów ci!%arowych.

System winietowy zosta$ wprowadzony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej


w 1997 r. ustaw" z dnia 2 sierpnia 1997 r. o warunkach wykonywania mi!dzy-
narodowego transportu drogowego (Dz. U. Nr 106, poz. 677, ze zm.) i obejmo-
wa$ jedynie transport mi!dzynarodowy.

Obj!cie systemem winietowym transportu krajowego nast"pi$o w 2002 r. na


mocy ustawy z dnia 6 wrze(nia 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U.
z 2007 r. Nr 125, poz. 874, ze zm.).

W tym czasie, zgodnie z ustaw" z dnia 27 pa#dziernika 1994 r. o autostradach


p$atnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 256,
poz. 2571, ze zm.), pobierane by$y równie% op$aty za przejazd pojazdów ci!%a-
rowych po autostradach p$atnych (op$aty typu myto).

W zwi"zku z zaistnia$ym wówczas zarzutem tzw. podwójno(ci op$at, postawio-


nym przez Komisj! Europejsk" w (wietle zapisów dyrektywy 1999/62/WE,
w 2005 r. dokonano zmiany ustawy o autostradach p$atnych oraz o Krajowym
Funduszu Drogowym. Zmiana ta polega$a na zwolnieniu pojazdów ci!%arowych
z op$at za przejazd p$atnymi odcinkami autostrad po okazaniu winiety i wy$"cz-
nie w okresie wa%no(ci op$at winietowych, w zamian za zwrot (rodków finanso-

3
wych dla spó$ek koncesyjnych. Zwrot (rodków finansowych (tzw. rekompensa-
ta) nast!puje z Krajowego Funduszu Drogowego z wp$ywów ze sprzeda%y wi-
niet i innych op$at pobieranych na podstawie przepisów o transporcie drogo-
wym.

Zmiana przepisów w tym zakresie nast"pi$a jednak przy za$o%eniu tymczaso-


wo(ci przyj!tych rozwi"za&, tj. na okres roku – dwóch lat (po pierwsze dla unik-
ni!cia zarzutu Komisji Europejskiej o istnieniu tzw. podwójno(ci op$at, po drugie
wobec planowanego przez Rz"d wprowadzenia – jako docelowego – modelu
pobierania op$at typu myto) oraz powi"zaniu wysoko(ci wyp$at rekompensat
z wysoko(ci" wp$ywów z op$at winietowych.

Z analiz wykonanych na potrzeby resortu infrastruktury wynika, %e sta$y wzrost


ruchu ci!%arowego na autostradach i indeksacja stawki rozliczeniowej b!d"cej
podstaw" do kalkulacji wielko(ci rekompensaty wp$ywa' b!d" na wzrost wiel-
ko(ci (rodków finansowych wyp$acanych spó$kom koncesyjnym. Obecnie prze-
jazd pojazdu ci!%arowego kategorii IV przez 3 odcinki autostrady p$atnej A2,
mi!dzy Koninem a Nowym Tomy(lem, posiadaj"cego wykupion" winiet! jedno-
dniow" (o warto(ci 27 z$), powoduje obowi"zek wyp$aty rekompensaty ze (rod-
ków Krajowego Funduszu Drogowego dla spó$ki koncesyjnej w wysoko(ci oko$o
190 z$. Nale%y si! spodziewa', %e ju% od 2009 r. wielko(ci kwot rekompensat
przekrocz" uzyskiwane wp$ywy ze sprzeda%y winiet i innych op$at pobieranych
na podstawie ustawy o transporcie drogowym. Najnowsze szacunki Generalnej
Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wskazuj", %e wielko(' rekompensat mo%e
przewy%szy' wp$ywy z op$at i kar okre(lonych w ustawie o transporcie drogo-
wym i ustawie o drogach publicznych o ok. 150 mln z$ ju% w roku bie%"cym. Do-
datkowo rozwój sieci drogowej doprowadzi$by do skokowego wzrostu wyp$at
rekompensat z chwil" oddania do ruchu kolejnych odcinków autostrad p$atnych:
A1 Gda&sk-Nowe Marzy oraz A2 )wiecko-Nowy Tomy(l, a w dalszej perspek-
tywie równie% A1 Stryków-Pyrzowice oraz A2 Stryków-Konotopa. Z tego wzgl!-
du, a tak%e ze wzgl!du na planowany do wprowadzenia jako docelowy system
op$at typu myto, wyst"pi$a konieczno(' zmiany prawa w zakresie obowi"zuj"-
cego systemu op$at za korzystanie z dróg publicznych, na który dzi( sk$adaj"
si! op$aty winietowe (sie' dróg krajowych) oraz op$aty za przejazd autostrad"
(odcinki autostrad p$atnych), na rzecz wyboru jednego systemu op$at, tj. op$at

4
typu myto, i to w sposób niepowoduj"cy tzw. podwójno(ci op$at. Opracowanie
projektu przedmiotowej ustawy nast"pi$o niezw$ocznie po zrealizowaniu nie-
zb!dnych w tym zakresie ekspertyz o charakterze prawnym oraz ekonomiczno-
-finansowym.

Projekt przewiduje – z dniem 1 lipca 2008 r. – zniesienie systemu winietowego


(przy czym proponuje si! zachowanie wa%no(ci wydanych winiet do ko&ca
okresu ich obowi"zywania z zachowaniem prawa do bezp$atnego przejazdu po
odcinkach autostrad p$atnych). W przypadku odcinków autostrad p$atnych
oznacza to powrót do op$at bezpo(rednich (myto) i brak przes$anek do wyp$a-
cania spó$kom koncesyjnym rekompensat, które przewidziano wy$"cznie
w okresie wa%no(ci winiet. Projekt przewiduje jednocze(nie mo%liwo(' wpro-
wadzenia systemu op$at elektronicznych, czyli op$at za przejazd typu myto, po-
bieranych wy$"cznie za pomoc" (rodków elektronicznych, na bazie technologii
okre(lonej w obowi"zuj"cym prawie unijnym (dyrektywa Parlamentu Europej-
skiego i Rady 2004/52/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie interoperacyj-
no(ci systemów elektronicznych op$at drogowych we Wspólnocie (Dz. Urz. WE
L 166 z 30.4.2004, str. 124. Polskie wydanie specjalne, roz. 13, t. 34
p. 856-863) oraz obowi"zuj"cych przepisów ustawy o drogach publicznych
(art. 13i).

Projekt ustawy przewiduje mo%liwo(' obj!cia systemem op$aty elektronicznej


tych samych kategorii pojazdów, które s" obj!te systemem winietowym (pojaz-
dy ci!%arowe o dopuszczalnej masie ca$kowitej powy%ej 3,5 t oraz autobusy).
Wzorem innych krajów cz$onkowskich Unii Europejskiej system op$aty elektro-
nicznej b!dzie wprowadzany na wybranych odcinkach dróg krajowych o naj-
wy%szym standardzie (w szczególno(ci le%"ce w sieci TEN-T autostrady i drogi
ekspresowe, przy czym system op$aty elektronicznej b!dzie wdra%any na sieci
drogowej wybudowanej i eksploatowanej w systemie tradycyjnym).

Przewiduje si!, %e obj!cie systemem op$aty elektronicznej zarówno autostrad,


jak i dróg ekspresowych, generowa' b!dzie w okresie 2011-2020 wy%sze przy-
chody w porównaniu z przychodami, jakie by$y generowane w systemie winie-
towym. Na wysoko(' przychodów z op$at pobieranych w systemie elektronicz-
nym wp$yw b!dzie mia$ wzrost ruchu oraz stopniowy wzrost d$ugo(ci sieci dróg

5
obj!tych tym systemem. System op$aty elektronicznej mo%e by' sukcesywnie
rozszerzany na drogi alternatywne, tak aby nie dopu(ci' do ucieczki ruchu na
drogi pozostaj"ce poza systemem, co w konsekwencji mog$oby doprowadzi' do
zwi!kszenia kosztu eksploatacji, w tym utrzymania dróg alternatywnych.

System op$at za przejazd typu myto jest uznawany za system wydajniejszy ni%
system winietowy oraz bardziej sprawiedliwy dla u%ytkowników dróg. Winieta
bowiem jest op$at" rycza$tow", natomiast myto jest op$at" za rzeczywist" liczb!
przejechanych kilometrów. Poziom op$aty za przejazd mo%na ponadto lepiej
zrelacjonowa' do kosztów budowy i eksploatacji infrastruktury drogowej. Nie-
zb!dnym elementem wspierania zrównowa%onego rozwoju transportu w krajach
Unii Europejskiej jest bardziej sprawiedliwy system op$at za korzystanie z infra-
struktury drogowej oparty na zasadzie „u%ytkownik p$aci” oraz mo%liwo(' sto-
sowania zasady „zanieczyszczaj"cy p$aci”, na przyk$ad przez wprowadzenie
zró%nicowanych op$at za przejazd w zale%no(ci od wp$ywu pojazdu na (rodowi-
sko.

Op$aty typu winietowego s" w wielu krajach europejskich coraz cz!(ciej zast!-
powane przez systemy elektronicznego poboru op$at oparte na przejechanym
kilometra%u (Austria, Niemcy, Czechy, a w najbli%szych latach równie% S$owacja
i W!gry). W innych krajach Unii Europejskiej funkcjonuj" systemy oparte na
tradycyjnym mycie (punktach poboru op$at), ale i tam wprowadza si! coraz cz!-
(ciej pobór op$at za pomoc" (rodków elektronicznych. Systemy elektroniczne
umo%liwiaj" bowiem p$ynny przep$yw ruchu i skracaj" tym samym czas przejaz-
du.

Wdro%enie systemu elektronicznego poboru op$at za przejazd ma umo%liwi'


w przysz$o(ci (wiadczenie europejskiej us$ugi op$aty elektronicznej na transeu-
ropejskiej sieci drogowej, zgodnie z dyrektyw" 2004/52/WE Parlamentu i Rady
w sprawie interoperacyjno(ci systemów elektronicznych op$at drogowych.
Z tego wzgl!du projektowane zmiany ustawowe przewiduj", %e pobór op$aty
elektronicznej b!dzie dokonywany za pomoc" technologii okre(lonych w ww.
dyrektywie 2004/52/WE i wymienionych w art. 13i ustawy o drogach publicz-
nych.

6
W trakcie prowadzonych w resorcie prac analitycznych nad systemem op$at za
korzystanie z dróg publicznych w Polsce wzi!to pod uwag! specyficzne uwa-
runkowania polskiego sektora drogowego (m. in. brak rozwini!tej sieci autostrad
i dróg szybkiego ruchu, nisk" si$! nabywcz" wi!kszo(ci u%ytkowników dróg,
du%" sk$onno(' do unikania op$at, uwarunkowania umów zawartych ze spó$ka-
mi koncesyjnymi). Na tej podstawie okre(lono cele systemu poboru op$at, które
zosta$y podzielone na cele krótko-, (rednio- i d$ugoterminowe.

Cele krótkookresowe (najbardziej pilne, szczegó$owe):

1) zniesienie bie%"cych rekompensat z Krajowego Funduszu Drogowego dla


spó$ek koncesyjnych,

2) wprowadzenie zasady „u%ytkownik p$aci” (za koszty eksploatacji, w tym


utrzymanie drogi),

3) stworzenie stabilnego #ród$a pokrycia wydatków na eksploatacj!, w tym


utrzymanie sieci dróg o najwy%szym standardzie.

Cele (redniookresowe:

1) stworzenie jednolitego, przejrzystego i uporz"dkowanego systemu op$at za


korzystanie z dróg ruchu szybkiego, interoperacyjnego z innymi krajami Unii
Europejskiej,

2) utrzymanie ruchu ci!%arowego na autostradach i drogach ekspresowych


przez maksymalne wykorzystanie korytarzy dróg ruchu szybkiego i ograni-
czenie wypychania najci!%szych pojazdów na drogi alternatywne, przy jed-
noczesnym spe$nieniu wymaga& technicznych odno(nie warunków ruchu
drogowego,

3) zapewnienie okre(lonego poziomu wp$ywów – zrównowa%enie przychodów


i wydatków zwi"zanych z eksploatacj", w tym utrzymaniem sieci dróg
o najwy%szym standardzie, z uwzgl!dnieniem kosztów zabezpieczenia po-
wstaj"cych na drogach alternatywnych oraz kosztów wdro%enia i utrzymania
samego systemu poboru op$at,

4) wp$yw na kszta$towanie poziomu ruchu na drogach ruchu szybkiego (w za-


le%no(ci od kategorii pojazdu, standardu drogi i jej „otoczenia” oraz pory
dnia),

7
5) mo%liwo(' rozszerzenia zakresu poboru op$at elektronicznych na kolejne
odcinki infrastruktury drogowej oddawane do eksploatacji.

Cele d$ugookresowe (cele okre(lone w strategiach transportowych Unii Euro-


pejskiej i Rzeczypospolitej Polskiej, tj. cele, do których osi"gni!cia system po-
boru op$at za korzystanie z dróg krajowych mo%e si! przyczyni' w sposób po-
(redni):

1) uzyskanie zrównowa%enia w transporcie przez kszta$towanie popytu na


transport drogowy i kolejowy, z uwzgl!dnieniem kosztów zewn!trznych,

2) zwi!kszenie konkurencyjno(ci gospodarki przez przenoszenie kosztów ko-


rzystania z infrastruktury na u%ytkowników, co wp$ynie na optymalizacj! za-
da& przewozowych,

3) mo%liwo(' kompensacji przyrodniczej z tytu$u przebiegu drogi szybkiego


ruchu w utrudnionych (rodowiskowo warunkach.

Niniejszy projekt realizuje ww. cele w zakresie systemu op$at za korzystanie


z dróg krajowych.

Wprowadzenie systemu op$aty elektronicznej na drogach krajowych pozytywnie


wp$ynie na konkurencyjno(' przewo#ników kolejowych, którzy ponosz" op$aty
za korzystanie z infrastruktury kolejowej. Szczegó$owy wp$yw proponowanej
regulacji na konkurencyjno(' innych ga$!zi transportu (w szczególno(ci prze-
wo#ników kolejowych) zostanie okre(lony na etapie przygotowania studium wy-
konalno(ci, które b!dzie stanowi' podstaw! podj!cia decyzji o wdro%eniu sys-
temu przez Rad! Ministrów, zgodnie z projektowanym art. 13ha ust. 6 noweli-
zowanej ustawy o drogach publicznych.

Nale%y zaznaczy', %e obecnie przewo#nicy drogowi, w przeciwie&stwie do


przewo#ników kolejowych, nie p$ac" za faktyczne wykorzystanie infrastruktury
drogowej. Op$aty typu winietowego, jakie s" stosowane dotychczas, maj" cha-
rakter rycza$towy i nie s" zwi"zane z faktycznym wykorzystaniem drogi przez
pojazdy, a zatem s" niezale%ne od rzeczywistego kosztu zu%ycia tej drogi, co
nie sprzyja efektywno(ci, tj. nie wymusza racjonalizowania przewozów po sieci
dróg krajowych.

8
Zaproponowane w projekcie rozwi"zanie przewiduje powi"zanie wysoko(ci
op$at elektronicznych z d$ugo(ci" odcinka drogi przebytej przez pojazd oraz
z ustalon" dla danej kategorii pojazdu stawki op$aty za kilometr. Stawka op$aty
elektronicznej, wyliczana zgodnie z wymogami dyrektywy 1999/62 zmienionej
dyrektyw" 2006/38, ma by' oparta o zasad! zwrotu kosztów infrastruktury
i b!dzie powi"zana z kosztami budowy oraz kosztami eksploatacji,
w tym utrzymania danej infrastruktury.

Zastosowanie kilometra%owej stawki op$aty elektronicznej jest zgodne ze


wspóln" polityk" transportow" Wspólnoty Europejskiej i zbli%a system op$at
w transporcie drogowym do systemu op$at stosowanego w transporcie kolejo-
wym, który jest oparty na stawkach za u%ytkowanie torów.

System pobierania op$at za korzystanie z infrastruktury drogowej, oparty na za-


sadzie „u%ytkownik p$aci”, oraz mo%liwo(' stosowania zasady „zanieczyszcza-
j"cy p$aci”, przez wprowadzenie zró%nicowanych op$at za przejazd w zale%no(ci
od przebytej odleg$o(ci i wp$ywu pojazdu na (rodowisko, jest niezb!dnym ele-
mentem wspierania zrównowa%onego rozwoju transportu w UE. Wprowadzamy
tym samym mo%liwo(' porównania kosztów transportu drogowego i kolejowego,
co powinno sprzyja' w szczególno(ci poprawie konkurencyjno(ci transportu
kolejowego. Uwzgl!dniaj"c mo%liwo(ci wdro%enia systemu op$aty elektronicz-
nej, implementacja powy%szego nast"pi nie wcze(niej ni% w 2013 r., a wi!c
wtedy, gdy powstanie ju% zasadnicza cz!(' sieci autostrad i dróg ekspreso-
wych, zgodnie z Programem Budowy Dróg Krajowych na lata 2008-2012.

Podstawowe rozwi"zania projektu zawarte s" w art. 1 projektu zawieraj"cym


zmiany do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

Zmiany proponowane do art. 13 wprowadzaj" mo%liwo(' pobierania op$aty od-


niesionej do przejechanego kilometra%u jako „op$aty elektronicznej”, któr" po-
nosz" wszyscy korzystaj"cy z dróg krajowych, wykorzystuj"cy pojazdy samo-
chodowe o dopuszczalnej masie ca$kowitej (dmc) powy%ej 3,5 t, w tym autobu-
sy, niezale%nie od ich dopuszczalnej masy ca$kowitej.

W projekcie wskazano przes$anki zró%nicowania stawek op$aty elektronicznej


i mo%liwo(' wprowadzenia stawek ulgowych, zgodnie z przepisami dyrektywy

9
2006/38/WE, a tak%e okre(lono zakres zwolnie& ustawowych od obowi"zku
uiszczania op$aty elektronicznej.

Zakres zwolnie& od op$aty elektronicznej zawarty w projektowanym art. 13


ust. 3a nowelizowanej ustawy o drogach publicznych ró%ni si! od zakresu zwol-
nie& przewidzianych dla pozosta$ych op$at przewidzianych w ww. ustawie. Ró%-
nica powy%sza wynika z faktu, %e op$ata elektroniczna nie b!dzie pobierana od
wszystkich pojazdów samochodowych (tak jak to ma miejsce w przypadku in-
nych op$at), a jedynie od pojazdów o dopuszczalnej masie ca$kowitej powy%ej
3,5 t., czyli od pojazdów najci!%szych. To determinuje zakres zwolnienia. Po-
nadto zakres dopuszczalnych zwolnie& od op$aty elektronicznej zosta$ ustalony
zgodnie z postanowieniami wdra%anej w projekcie dyrektywy 2006/38/WE.

Proponowane zmiany w systemie op$at za korzystanie z dróg publicznych nie


powinny wp$yn"' w istotny sposób na dzia$alno(' przewo#ników wykonuj"cych
us$ug! publicznego drogowego transportu zbiorowego. Przewozy w ramach
transportu zbiorowego odbywaj" si! g$ównie na sieci dróg o charakterze regio-
nalnym i lokalnym, która pozostaje ogólnodost!pna i nie b!dzie podlega' op$a-
cie elektronicznej.

W dalszych przepisach projektu wdra%ane s" postanowienia dyrektywy


2006/38/WE w zakresie sposobu ustalania stawek op$aty elektronicznej, z za-
chowaniem zasady, %e stawka op$aty elektronicznej powinna odzwierciedla'
koszty budowy i eksploatacji infrastruktury drogowej.

Wprowadzono podzia$ pojazdów obj!tych systemem op$aty elektronicznej na


trzy kategorie w zale%no(ci od dopuszczalnej masy ca$kowitej:

1) kat. 1 – pojazdy o dmc powy%ej 3,5 t i poni%ej 12 t,

2) kat. 2 – pojazdy o dmc co najmniej 12 t,

3) kat. 3 – autobusy (niezale%nie od dmc).

Zgodnie z wymogami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w projekcie wska-


zano stawk! maksymaln" op$aty elektronicznej – okre(lono j" na poziomie
2,50 z$, który zosta$ ustalony z uwzgl!dnieniem wielu czynników, w tym pozio-
mu maksymalnych stawek op$at za przejazd 1 km autostrady, zawartych
w aktualnie obowi"zuj"cym za$"czniku do ustawy o autostradach p$atnych oraz

10
o Krajowym Funduszu Drogowym w odniesieniu do pojazdów najci!%szych (nie-
normatywnych) oraz prognozy wzrostu tych stawek wynikaj"cych m. in. ze
wzrostu inflacji oraz wzrostu kosztów budowy i utrzymania infrastruktury drogo-
wej (projekt nie przewiduje indeksacji tej stawki). Stawki op$aty za przejazd
w systemach op$at, które b!d" stosowane w nowych umowach o budow! i eks-
ploatacj! autostrad p$atnych (w (wietle dyrektywy 2006/38/WE ka%da umowa
ustanawia odr!bny system op$at), b!d" ograniczone poziomem stawki, który
wynika ze sposobu obliczania stawki op$aty elektronicznej, zgodnie z art. 13ha
ust. 5.

Stawka op$aty faktycznie pobieranej od u%ytkowników w systemie op$aty elek-


tronicznej oraz w systemach op$at stosowanych w nowych umowach o budow!
i eksploatacj! autostrad p$atnych b!dzie uwzgl!dnia' rozwój sieci autostrad
i dróg szybkiego ruchu, nisk" si$! nabywcz" wi!kszo(ci u%ytkowników dróg,
du%" sk$onno(' do unikania obowi"zku uiszczania op$at oraz uwarunkowania
umów zawartych ze spó$kami koncesyjnymi.

Dla szacowania skutków finansowych projektowanej regulacji przyj!to stawki


dla ruchu ci!%arowego wariantowe na poziomie 0,23 gr, 0,34 gr, 0,46 gr za
przejazd 1 km.

Projekt przewiduje upowa%nienie dla Rady Ministrów do ustalenia szczegó$o-


wego sposobu obliczania stawki op$aty elektronicznej jednego kilometra drogi
krajowej.

Wprowadzana op$ata elektroniczna ma charakter op$aty fakultatywnej. Projekt


stanowi, %e Rada Ministrów, w drodze rozporz"dzenia, okre(li drogi krajowe lub
ich odcinki, na których pobiera si! op$at! elektroniczn" i ustali dla nich wyso-
ko(' stawek tej op$aty. Projekt w art. 13hb przewiduje, %e poboru op$at elektro-
nicznych dokonuje Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad lub drogowa
spó$ka specjalnego przeznaczenia. Podmioty te mog" upowa%ni' do poboru
op$at podmiot, z którym zawar$y umow! o budow! lub eksploatacj! systemu
op$aty elektronicznej (operatora systemu). W przypadku zawarcia umowy
o budow! lub eksploatacj! systemu op$aty elektronicznej z operatorem
i sfinansowania systemu ze (rodków operatora przewiduje si! coroczne prawo

11
odkupu systemu op$aty elektronicznej na rzecz GDDKiA lub drogowej spó$ki
specjalnego przeznaczenia.

Rozwi"zanie przyj!te w projektowanym art. 13hb ust. 3, które dopuszcza po-


wierzenie przez ministra w$a(ciwego do spraw transportu – drogowej spó$ce
specjalnego przeznaczenia – poboru op$aty elektronicznej wydaje si! uzasad-
nione. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wykonuje szereg zada&
przewidzianych ustaw" o drogach publicznych w zakresie inwestycji drogo-
wych, utrzymania dróg, ochrony i zarz"dzania drogami. Wdro%enie przedsi!-
wzi!cia polegaj"cego na organizacji systemu op$aty elektronicznej i sam pobór
op$at jest zadaniem nowatorskim, skomplikowanym technicznie i organizacyjnie,
mo%e zatem by' celowe powierzenie tego zadania jako zadania wy$"cznego
– specjalnie w tym celu utworzonej spó$ce. Takie rozwi"zania s" przyj!te w kil-
ku krajach, które tego rodzaju op$aty ju% wprowadzi$y. Ponadto wp$ywy z tych
op$at w ka%dym przypadku maj" stanowi' przychód Krajowego Funduszu Dro-
gowego, a ewentualny zysk spó$ki, zgodnie z art. 4 ust. 6 ustawy z dnia
12 stycznia 2007 r. o drogowych spó$kach specjalnego przeznaczenia, prze-
znacza si! na finansowanie realizacji powierzonego przedsi!wzi!cia drogowe-
go lub przekazuje na rzecz Krajowego Funduszu Drogowego.

W proponowanym art. 13i ustawy o drogach publicznych zosta$y uwzgl!dnione


obowi"zki kieruj"cego pojazdem, korzystaj"cego z urz"dzenia na potrzeby po-
bierania op$at (dodany ust. 4a).

W ustawie o drogach publicznych dodano art. 13k dotycz"cy kar pieni!%nych za


brak uiszczenia op$aty elektronicznej, b"d# uiszczenia op$aty w niepe$nej wyso-
ko(ci oraz za naruszenie obowi"zków przez kieruj"cego pojazdem, korzystaj"-
cego z urz"dzenia na potrzeby pobierania op$at. Projektowany przepis art. 13l
okre(la organy uprawnione do kontroli prawid$owo(ci uiszczania op$aty elektro-
nicznej, jej nak$adania oraz pobierania. S" to podmioty, które w aktualnym sta-
nie prawnym dokonuj" m.in. kontroli uiszczania op$at za przejazd po drogach
krajowych (winiety). Wydaje si! celowe, by wykonywa$y one analogiczne kon-
trole w stosunku do wprowadzanych w miejsce winiet op$at elektronicznych.
Szczegó$owy sposób kontroli prawid$owo(ci uiszczania op$at zostanie okre(lony
w drodze rozporz"dzenia ministra w$a(ciwego do spraw transportu. Przewiduje

12
si! wydanie powy%szego rozporz"dzenia po dokonaniu w Polsce wyboru tech-
nologii, która zostanie wykorzystana do poboru op$aty elektronicznej.

Przewiduje si!, %e zadania zwi"zane z kontrol" w systemie op$aty elektronicz-


nej b!d" finansowane ze (rodków organów wskazanych w art. 13l ust. 1 w ra-
mach (rodków pozostaj"cych w gestii dysponenta odpowiedniej cz!(ci bud%e-
towej, z której finansowane s" te podmioty.

W projekcie okre(lono, %e wp$ywy z op$aty elektronicznej b!d" przekazywane


bezpo(rednio na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego z przeznaczeniem
na wynagrodzenie dla operatora, utrzymanie dróg obj!tych op$at" elektroniczn"
oraz budow! dróg krajowych – w tym celu dodano do art. 40a nowe ust. 4 i 5.
W drodze rozporz"dzenia, wydanego po dokonaniu wyboru technologii, która
zostanie wykorzystana do poboru op$aty elektronicznej, nast"pi okre(lenie try-
bu, sposobu i terminu wnoszenia op$aty elektronicznej oraz jej rozliczenia, trybu
dokonywania zwrotu nienale%nie pobranych op$at elektronicznych, a tak%e trybu
i terminu przekazywania op$at elektronicznych oraz kar pieni!%nych na rachu-
nek Krajowego Funduszu Drogowego.

Pozosta$e zmiany dokonane w ustawie o drogach publicznych maj" charakter


porz"dkuj"cy.

W art. 2 projektu ustawy zawarto zmiany do ustawy z dnia 27 pa#dziernika


1994 r. o autostradach p$atnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym.

Zmiana pierwsza dotyczy art. 37a, w którym dodano ust. 5 zawieraj"cy definicj!
op$aty za przejazd autostrad", zgodn" z definicj" op$aty elektronicznej. Ponadto
do art. 37a dodano ust. 6, okre(laj"cy kategorie pojazdów, którym przyporz"d-
kowane b!d" stawki op$aty za przejazd autostrad". Kategorie te s" spójne
z kategoriami proponowanymi w przepisach ustawy o drogach publicznych, do-
tycz"cymi op$aty elektronicznej, przy czym wyodr!bniono trzy dodatkowe kate-
gorie pojazdów: motocykle, pojazdy samochodowe o dmc nieprzekraczaj"cej
3,5 t oraz tzw. pojazdy nienormatywne.

Kolejna zmiana dotyczy przepisu art. 37b, w którym dodano ust. 4, przewiduj"-
cy, %e op$aty za przejazd autostrad" pobierane przez spó$k!, z któr" zawarto
umow! o budow! i eksploatacj! albo wy$"cznie eksploatacj! autostrady, mog"
stanowi' przychód Krajowego Funduszu Drogowego. W obowi"zuj"cym stanie

13
prawnym op$aty pobierane za przejazd autostrad" mog" stanowi' przychód
spó$ki koncesyjnej. Nowa regulacja ma sprzyja' z jednej strony bardziej sku-
tecznej kontroli wysoko(ci wp$ywów z op$at za przejazd autostrad", a zarazem
pozostawi' Ministrowi Infrastruktury mo%liwo(' szczegó$owego rozliczania
wp$ywów z op$at za przejazd autostrad" w powi"zaniu z kosztami przedsi!-
wzi!cia w umowie o budow! i eksploatacj! albo wy$"cznie eksploatacj! auto-
strady.

Dalsze zmiany dotycz" art. 37d i 37e ustawy o autostradach p$atnych oraz
o Krajowym Funduszu Drogowym, wyra%aj"cych zasad!, %e stawki op$at za
przejazd autostrad", w przypadku odcinków, dla których s" zawarte umowy
o budow! i eksploatacj!, albo wy$"cznie eksploatacj! autostrady, s" ustalane
zgodnie z zasadami obliczania stawek w systemie op$at elektronicznych, okre-
(lonymi w proponowanych przepisach w ustawie o drogach publicznych, a tym
samym realizuj" postanowienia dyrektywy 2006/38/WE.

W przypadku budowy lub eksploatacji autostrady przez drogowe spó$ki specjal-


nego przeznaczenia oraz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad
stawki op$at za przejazd autostrad" równie% musz" by' obliczane i ró%nicowane
zgodnie z zasadami obliczania stawek w systemie op$at elektronicznych, okre-
(lonymi w proponowanych przepisach w ustawie o drogach publicznych, a po-
nadto ich maksymalna wysoko(' nie mo%e przekroczy' 2,50 z$.

W konsekwencji zmian dokonanych w art. 1 projektu do ustawy o drogach pu-


blicznych, dotycz"cym funkcjonowania operatora systemu op$aty elektronicznej,
rozszerzono przepis art. 39f ustawy o autostradach p$atnych oraz o Krajowym
Funduszu Drogowym o mo%liwo(' wyp$aty wynagrodzenia dla tego operatora
ze (rodków Krajowego Funduszu Drogowego oraz przewidzianego w art. 7 pro-
jektu zwrotu niewykorzystanej op$aty rocznej za przejazd po drogach krajowych.

Pozosta$e zmiany maj" charakter porz"dkuj"cy.

W art. 3 projektu dokonuje si! zmian ustawy z dnia 6 wrze(nia 2001 r. o trans-
porcie drogowym.

Zmiany s" zwi"zane ze zniesieniem obowi"zku uiszczania dotychczas pobiera-


nych, na podstawie art. 42 ww. ustawy, op$at za przejazd po drogach krajowych
(winiety).

14
W art. 3 projektu wprowadzono tak%e zmiany dotycz"ce rozszerzenia zada&
Inspekcji Transportu Drogowego, zwi"zane z wprowadzeniem do systemu pra-
wa op$aty elektronicznej. Wprowadzone przepisy przewiduj" dla Inspekcji
Transportu Drogowego prawo do kontroli prawid$owo(ci uiszczania op$aty elek-
tronicznej oraz kontroli urz"dze& instalowanych w pojazdach na potrzeby pobie-
rania op$at – zmiany w art. 50a oraz art. 55. Pozosta$e zmiany maj" charakter
porz"dkuj"cy.

Art. 4 projektu zawiera zmiany do ustawy z dnia 12 stycznia 2007 r. o drogo-


wych spó$kach specjalnego przeznaczenia.

Wprowadzone zmiany stanowi" konsekwencj! zmian dokonanych w art. 1-3


projektu, zasadniczo zwi"zanych z mo%liwo(ci" wykonywania przez drogow"
spó$k! specjalnego przeznaczenia zada& dotycz"cych budowy lub eksploatacji
systemu op$aty elektronicznej i jej pobierania. Wprowadzono równie% przepis
przewiduj"cy uzgodnienie warunków umów zawieranych przez ministra w$a(ci-
wego do spraw transportu z drogow" spó$k" specjalnego przeznaczenia
z ministrem w$a(ciwym do spraw finansów publicznych. Takie uzgodnienie jest
wymagane tak%e dla umów wskazanych w art. 9 i 9a przedmiotowej ustawy.

W projekcie zawarto przepisy przej(ciowe dotycz"ce:

1) w art. 5 – zachowania wa%no(ci wydanych kart op$at za przejazd po drogach


krajowych do ko&ca okresu ich obowi"zywania, z zachowaniem powi"zane-
go z tym prawa do bezp$atnego przejazdu po odcinkach autostrad p$atnych
dla pojazdów ci!%arowych, a co za tym idzie p$atno(ci tzw. rekompensat
spó$kom koncesyjnym.

2) w art. 6 – przewiduje si! zachowanie dotychczasowych zasad w stosunku


do op$at za przejazd autostrad", wynikaj"cych z umów o budow! i eksplo-
atacj! albo wy$"cznie eksploatacj! autostrady zawartych przed dniem wej-
(cia w %ycie ustawy:

– w zakresie ustalania wysoko(ci op$at za przejazd autostrad", ich zmia-


ny,

– sposobu pobierania tych op$at i og$aszania ich wysoko(ci,

– kategorii pojazdów, od których pobiera si! op$aty za przejazd autostrad".

15
Zgodnie z postanowieniami dyrektywy 2006/38/WE nowe przepisy, w szczegól-
no(ci odnosz"ce si! do obligatoryjnej metodologii ustalania op$at, b!d" mia$y
zastosowanie w przypadku, gdy ustalony przed dniem wej(cia w %ycie ustawy
system pobierania op$at b!dzie zmieniany w stopniu istotnym (w my(l ww. dy-
rektywy w stopniu „znacznym”). Postanowienia dyrektywy nie definiuj" tego po-
j!cia, jednak dla celów niniejszego projektu okre(lono dodatkowo, %e nowe
przepisy znajd" zastosowanie, wówczas gdy ustalony przed dniem wej(cia
w %ycie ustawy system op$at za przejazd autostrad" – jest zmieniany w stopniu
istotnym w zakresie sposobu ustalania stawek op$at za przejazd autostrad".

3) w art. 7 – zasad zwrotu niewykorzystanej op$aty rocznej.

W przypadku, w którym koszty zwi"zane z realizacj" projektu w okresie przej-


(ciowym, tj. do po$owy 2009 r., dotycz"ce wyp$aty rekompensat oraz zwrotu
niewykorzystanej op$aty rocznej b!d" wy%sze ni% przewidywane na ten cel
(rodki Krajowego Funduszu Drogowego, co stworzy zagro%enie dla p$ynno(ci
finansowej Funduszu, organy sprawuj"ce nadzór nad przedmiotowym Fundu-
szem – minister do spraw finansów publicznych oraz minister w$a(ciwy do
spraw transportu podejm" wspólnie dzia$ania na rzecz pozyskania niezb!dnych
(rodków finansowych ze wszystkich mo%liwych #róde$ finansowania.

Zasadniczym dla przedmiotowego projektu aktem normatywnym jest rozporz"-


dzenie przewidziane w art. 13ha ust. 5 nowelizowanej ustawy o drogach pu-
blicznych. Dotyczy ono szczegó$owej metodologii obliczania maksymalnej
stawki op$aty elektronicznej za przejazd jednego kilometra drogi krajowej. Zgod-
nie z postanowieniami dyrektywy 2006/38/WE metodologia powy%sza jest obli-
gatoryjna dla ustalania wszystkich rodzajów op$at za przejazd na sieci TEN-T,
wprowadzanych po dniu 10 czerwca 2008 r.

W przypadku niniejszego projektu ustawy metodologia ta dotyczy' b!dzie m.in.


op$at elektronicznych, których wdro%enie przewidziane jest w ci"gu najbli%szych
trzech lat. Rozporz"dzenie dotycz"ce metodologii dokonuje wy$"cznie transpo-
zycji Dyrektywy 2006/38/WE (w tym przede wszystkim za$"cznika nr III do dy-
rektywy). Projekt tego rozporz"dzenia jest za$"czony do przedmiotowego pro-
jektu ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych
ustaw.

16
Pozosta$e akty wykonawcze przewidziane w art. 131 ust. 2 i art. 40a ust. 5 no-
welizowanej ustawy o drogach publicznych, zgodnie z wytycznymi mog" zosta'
przedstawione dopiero po wyborze jednej z trzech technologii wskazanych w
dyrektywach Unii Europejskiej. Wybór ten nast"pi nie wcze(niej ni% po wej(ciu
w %ycie niniejszej ustawy – przez podmiot wskazany zgodnie z ustaw" do przy-
gotowania i wdro%enia systemu elektronicznego poboru op$at, czyli Generalne-
go Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad albo, za zgod" Rady Ministrów –przez
drogow" spó$k! specjalnego przeznaczenia.

Akty wykonawczy przewidziany w art. 37e ust. 2 nowelizowanej ustawy o auto-


stradach p$atnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym ma ustala' stawki
op$at za przejazd autostrad" pobierane przez Generalnego Dyrektora Dróg Kra-
jowych i Autostrad oraz drogowe spó$ki specjalnego przeznaczenia. Stawki te
musza by', zgodnie z przepisami wdra%anej Dyrektywy 2006/38/WE, tj. wyli-
czone w oparciu o koszty budowy i eksploatacji danej drogi. Aktualnie nie za-
ko&czono budowy %adnej z dróg, dla których przewidywano pobór op$at przez
Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz drogowe spó$ki specjalnego prze-
znaczenia.

Przedmiotowy projekt nie zawiera przepisów technicznych, w rozumieniu rozpo-


rz"dzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funk-
cjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U.
Nr 239, poz. 2039), w zwi"zku z tym nie wymaga notyfikacji.

Projekt ustawy, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o dzia$alno(ci lob-
bingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. Nr 169, poz. 1414), zosta$ udo-
st!pniony w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Transportu z dniem
wys$ania projektu do uzgodnie& mi!dzyresortowych. Na obecnym etapie prac
%adne podmioty nie zg$osi$y zainteresowania pracami nad tym projektem.

Projekt ustawy by$ przedmiotem obrad Komisji Wspólnej Rz"du i Samorz"du


Terytorialnego w dniu 5 listopada 2007 r. na posiedzeniu Zespo$u ds. Infrastruk-
tury, Rozwoju Lokalnego, Polityki Regionalnej oraz )rodowiska. Podczas obrad
proponowane w projekcie ustawy rozwi"zania zosta$y szczegó$owo omówione
przez przedstawicieli resortu infrastruktury. W zwi"zku z uwagami przedstawio-
nymi podczas tego posiedzenia pismem z dnia 15 listopada 2007 r. przekazano

17
Komisji Wspólnej Rz"du i Samorz"du Terytorialnego dodatkowe wyja(nienia
dotycz"ce kwestii poruszonych na posiedzeniu Zespo$u wraz z rozszerzonym
tekstem uzasadnienia i Oceny Skutków Regulacji. Komisja Wspólna Rz"du
i Samorz"du Terytorialnego nie przedstawi$a opinii w sprawie projektu ustawy
o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw w termi-
nie okre(lonym w ustawie z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rz"du
i Samorz"du Terytorialnego oraz przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej
w Komitecie Regionów Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 90, poz. 759).

Przedmiotowy projekt ustawy jest zgodny z obowi"zuj"cymi regulacjami Unii


Europejskiej w tym zakresie.

Termin wej(cia w %ycie ustawy jest zwi"zany z terminem wdro%enia dyrektywy


2006/38/WE.

18
OCENA SKUTKÓW REGULACJI

I. Podmioty, na które oddzia$uje regulacja

Projekt jest kierowany do wszystkich podmiotów korzystaj"cych z dróg kra-


jowych, wykorzystuj"cych w tym celu pojazdy samochodowe o dopuszczal-
nej masie ca$kowitej powy%ej 3,5 t, w tym autobusy niezale%nie od ich masy.

Ponadto regulacja oddzia$uje na podmioty, z którymi minister w$a(ciwy do


spraw transportu zawar$ b"d# zawrze umow! o budow! i eksploatacj! albo
wy$"cznie eksploatacj! autostrady p$atnej, Generalnego Dyrektora Dróg Kra-
jowych i Autostrad, Inspekcj! Transportu Drogowego, Bank Gospodarstwa
Krajowego prowadz"cy obs$ug! Krajowego Funduszu Drogowego oraz dro-
gow" spó$k! specjalnego przeznaczenia, w przypadku powierzenia jej za-
da& z zakresu systemu op$aty elektronicznej.

II. Konsultacje spo$eczne

Projekt zmian zosta$ poddany konsultacjom przez:

1. Przes$anie do nast!puj"cych organizacji zrzeszaj"cych przewo#ników


drogowych:

1) Zrzeszenie Mi!dzynarodowych Przewo#ników Drogowych w Polsce,


Warszawa,

2) Polska Izba Gospodarcza Transportu Samochodowego Spedycji,


Warszawa,

3) Polskie Stowarzyszenie Przewo#ników Autokarowych, Warszawa,

4) Ogólnopolskie Porozumienie Zwi"zków Zawodowych, Warszawa,

5) Sekretariat Transportowców NSZZ „Solidarno('”, Warszawa,

6) Ogólnopolski Zwi"zek Pracodawców Transportu Drogowego, Stob-


no/k. Pi$y

7) Forum Zwi"zków Zawodowych, Bydgoszcz.

19
2. Przes$anie do podmiotów, z którymi minister w$a(ciwy do spraw transpor-
tu zawar$ b"d# zawrze umow! o budow! i eksploatacj! albo wy$"cznie
eksploatacj! autostrady p$atnej:

1) Autostrada Wielkopolska S.A.,

2) Stalexport Autostrada Ma$opolska S.A.,

3) Gda&sk Transport Company S.A.,

4) Konsorcja znajduj"ce si! na krótkiej li(cie firm, z którymi minister


w$a(ciwy do spraw transportu zawrze umow! o budow! i eksploata-
cj! albo wy$"cznie eksploatacj! autostrady p$atnej: A1 Stryków-
Pyrzowice, A2 Stryków-Konotopa.

3. Przes$anie do Banku Gospodarstwa Krajowego.

Wyniki konsultacji spo$ecznych:

W trakcie konsultacji uwagi zg$osili: Sekcja Krajowa Drogownictwa NSZZ


„Solidarno('”, Forum Zwi"zków Zawodowych, Zrzeszenie Mi!dzynarodo-
wych Przewo#ników Drogowych w Polsce, Polska Izba Gospodarcza Trans-
portu Samochodowego i Spedycji, Ogólnopolski Zwi"zek Pracodawców
Transportu Samochodowego, Autostrada Po$udnie S.A., STRABAG
AG/Autostrada Centralna, Stalexport Autostrada Ma$opolska S.A., Gda&sk
Transport Company S.A., Autostrada Wielkopolska S.A., Bank Gospodar-
stwa Krajowego.

W toku konsultacji wyra%ano ró%ne opinie odno(nie projektu ustawy.

Tytu$em przyk$adu mo%na wskaza', %e zdaniem Zrzeszenia Mi!dzynarodo-


wych Przewo#ników Drogowych w Polsce likwidacja kart op$aty drogowej
i przywrócenie myta na p$atnych odcinkach autostrad i dróg ekspresowych
dla pojazdów wykonuj"cych przewóz drogowy w rozumieniu ustawy o trans-
porcie drogowym przyniesie szereg negatywnych skutków spo$ecznych, któ-
rych koszty przewy%sz" korzy(ci dla bud%etu pa&stwa. Zrzeszenie Mi!dzy-
narodowych Przewo#ników Drogowych w Polsce wskaza$o ponadto, %e
wprowadzenie op$at dla pojazdów powy%ej 3,5 t za przejazdy po drogach
krajowych spowoduje: likwidacj! wielu firm transportowych i miejsc pracy,
gdy% ju% obecnie cz!(' przewo#ników wykonuje przewozy za minimalne

20
stawki frachtów, gwarantuj"ce jedynie zwrot kosztów dzia$ania firmy, szybk"
degradacj! dróg alternatywnych i id"ce za tym zwi!kszone koszty ich eks-
ploatacji, zwi!kszenie liczby wypadków na skutek korzystania z gorszej ka-
tegorii dróg niezapewniaj"cych bezkolizyjnego przejazdu, zwi!kszenie
uci"%liwo(ci transportu wynikaj"cej ze zwi!kszenia ha$asu, powi!kszonej
emisji spalin, tworzenia zatorów drogowych, co oprócz kosztów zewn!trz-
nych transportu spowoduje olbrzymie protesty spo$eczne.

Z kolei Polska Izba Gospodarcza Transportu Samochodowego i Spedycji


wskazywa$a, %e popiera zast"pienie systemu op$at winietowych systemem
op$at za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych powy-
%ej 3,5 t, ale jednocze(nie zwraca$a uwag!, %e w ustawie powinny si! zna-
le#' zapisy okre(laj"ce zasady, na jakich przewo#nicy b!d" wyposa%ani
w urz"dzenia do rejestracji drogi, od kogo i na jakich warunkach przewo#ni-
cy otrzymaj" niezb!dne urz"dzenia, kto i za jakie (rodki wybuduje infrastruk-
tur! do pobierania op$at, a tak%e postulowa$a wyd$u%enie terminu (do dnia
31 lipca 2008 r.) z$o%enia wniosku o zwrot op$aty, wskazuj"c jednocze(nie,
%e stawka maksymalnego poziomu op$aty na poziomie 2,50 z$ jest zbyt wy-
soka.

Ogólnopolski Zwi"zek Pracodawców Transportu Samochodowego wnosi$


o wy$"czenie z op$at za drogi ekspresowe autobusów wykonuj"cych komu-
nikacj! regularn" lub wprowadzenie minimalnych stawek za przejechany ki-
lometr, argumentuj"c, %e wykonywana komunikacja regularna przez spó$ki
PKS jest ma$o rentowna, a w niektórych przypadkach, nawet je(li przynosi
strat!, jest konieczna do utrzymania ze wzgl!dów spo$ecznych, takich jak
np. zapewnienie dost!pu spo$ecze&stwu, szczególnie mniej zamo%nemu, do
edukacji, o(rodków zdrowia, urz!dów itp. Ww. organizacja postulowa$a
zmniejszenie maksymalnej stawki op$aty do 1,50 z$.

W ocenie Forum Zwi"zków Zawodowych wprowadzenie nowego systemu


op$at w stosunku do autobusów mo%e przyczyni' si! do upadku przedsi!-
biorstw PKS, funkcjonuj"cych cz!sto na granicy op$acalno(ci, a w rzeczywi-
sto(ci nie b!dzie odcinka drogi krajowej, który nie podlega$by op$acie.

21
Spó$ki, które zawar$y umow! o budow! i eksploatacj! albo wy$"cznie eks-
ploatacj! autostrady, wskazywa$y, %e wej(cie w %ycie ustawy mo%e rodzi'
powstanie odpowiedzialno(ci odszkodowawczej Skarbu Pa&stwa. Tytu$em
przyk$adu Stalexport Autostrada Ma$opolska S.A. wskazuje, %e: „(…) jaka-
kolwiek zmiana prawa powoduj"ca zmian! w obecnie obowi"zuj"cym sys-
temie poboru op$at, w tym w systemie rekompensat, stanowi' b!dzie „Istot-
ne Negatywne Zdarzenie”, chyba %e sytuacja ekonomiczna Koncesjonariu-
sza oraz kredytodawców finansuj"cych realizacj! Przedsi!wzi!cia nie zo-
stanie pogorszona w stosunku do sytuacji, w której Koncesjonariusz i kredy-
todawcy byliby, gdyby zmiana nie mia$a miejsca”. Tymczasem, jak podnosi
Stalexport Autostrada Ma$opolska S.A., sytuacja ekonomiczna Koncesjona-
riusza zostanie pogorszona na skutek odp$ywu ruchu z autostrady na drogi
równoleg$e. Spó$ka podnosi, %e: „zgodnie z postanowieniami Umowy zmiana
w przepisach prawa, która w sposób istotnie negatywny wp$ywa na Konce-
sjonariusza i która w jakikolwiek sposób b!dzie wp$ywa$a na prawo Konce-
sjonariusza do pobierania op$at za przejazd Autostrad" lub ich wysoko(',
lub taka zmiana, która powoduje zniesienie lub zmian! systemu autostrad
p$atnych nadmiernie utrudniaj"c Koncesjonariuszowi realizacj! Przedsi!-
wzi!cia stanowi' b!dzie „Istotne Negatywne Zdarzenie” i mo%e prowadzi'
do powstania odpowiedzialno(ci odszkodowawczej po stronie Skarbu Pa&-
stwa, na zasadach okre(lonych w Umowie.” Spó$ka zwraca uwag!, %e spo-
sób indeksacji uzgodnionych stawek op$at za przejazd autostrad" zosta$
ustalony w umowie, a naruszenie okre(lonych w niej zasad mo%e stanowi'
„Istotne Negatywne Zdarzenie”. Stalexport wskazuje ponadto, %e ustawa
przewiduje now" kategoryzacj! pojazdów w celu okre(lenia op$at za prze-
jazd, zmienion" art. 37a ust. 6 ustawy o autostradach, opart" o cechy ukryte
pojazdu, takie jak masa ca$kowita, które uniemo%liwiaj" identyfikacj! pojaz-
dów na punktach poboru op$at. Spó$ka proponuje, aby ww. kategoryzacja
by$a oparta o cechy zewn!trzne pojazdu, takie jak gabaryty czy liczba osi.
STRABAG AG/Autostrada Centralna zwraca uwag!, %e obni%enie stawek
powinno by' konsultowane z operatorami autostrad przed ich og$oszeniem,
gdy% obni%enie stawki mo%e przyczyni' si! do zwi!kszenia ruchu oraz do
wzrostu kosztów eksploatacyjnych, ponadto mechanizm pobierania op$at

22
podlega cz!sto zewn!trznemu audytowi. Autostrada Centralna zwróci$a si!
z pro(b" o potwierdzenie, %e proponowane przepisy nie b!d" mia$y nieko-
rzystnego wp$ywu na przedsi!wzi!cie oraz nie spowoduj" zmiany przycho-
dów konsorcjum, obliczanych i p$aconych z zastosowaniem „Gwarantowa-
nych Stawek Op$at” wskazanych w dokumentacji przetargowej dotycz"cej
Autostrady A1 „Stryków I” – „Pyrzowice”. Gda&sk Transport Company S.A.
zwraca uwag!, %e „Zmiana Poboru Op$at” powinna by' zgodnie z umow"
nale%ycie zg$oszona z zastosowaniem postanowie& rozdzia$u 59 umowy,
okre(laj"cych czy „Zmiana Poboru Op$at” stanowi „P$atn" Zmian!” czy „Zda-
rzenie Odszkodowawcze”. Zmiany do systemu klasyfikacji pojazdów b!d"
mia$y – w ocenie GTC S.A. – wp$yw na obecny system poboru op$at wdra-
%any zgodnie z umow" i b!d" stanowi' „P$atn" Zmian!” lub „Zdarzenie Od-
szkodowawcze”. W ocenie spó$ki Autostrada Wielkopolska S.A. przyj!cie
projektu w obecnym kszta$cie mo%e skutkowa' „Zmian" Wymogów”
i „Istotnym Negatywnym Zdarzeniem”, zgodnie z rozumieniem tych poj!'
w Umowie Koncesyjnej projektu Autostrady P$atnej A-2 oraz roszczeniem
Autostrady Wielkopolskiej S.A. o odszkodowanie, z tytu$u negatywnej zmia-
ny warunków finansowych funkcjonowania projektu A-2. Proponowana
zmiana zdaniem spó$ki Autostrada Wielkopolska S.A. wprowadzi drastycz-
n" zmian! w warunkach finansowych funkcjonowania projektu A-2, nega-
tywnie wp$ywaj"c na ustalony z rz"dem plan finansowy „Pierwszego Odcin-
ka o Oddzielnym Finansowaniu” ustalony na podstawie okre(lonego
w aneksie nr 6 do Umowy Koncesyjnej zwrotu (rodków finansowych dla
Koncesjonariusza z tytu$u przejazdu przez autostrad! pojazdów o wadze
ponad 3,5 t. Ponadto spó$ka ta wskazuje, %e wprowadzenie nowych katego-
rii pojazdów mo%e przyczyni' si! do powi!kszenia szkody Koncesjonariu-
sza, podnosz"c jednocze(nie, %e brak jest przepisów okre(laj"cych sku-
teczne techniczne rozwi"zania, maj"ce na celu rozró%nienie pojazdów nale-
%"cych do poszczególnych kategorii.

W opinii Banku Gospodarstwa Krajowego zniesienie systemu winietowego


jest rozwi"zaniem jak najbardziej uzasadnionym w (wietle rosn"cych wydat-
ków na wyp$at! rekompensat dla spó$ek koncesyjnych oraz wskazuje, %e ko-
rzystnym rozwi"zaniem by$oby skrócenie zapisanego w ustawie terminu

23
wa%no(ci kart op$at za przejazd, bior"c pod uwag! fakt, %e cena winiety jest
nieporównywalnie ni%sza od kwot, jakie s" zwracane spó$kom koncesyjnym
za przejazd pojazdów ci!%arowych. Bank Gospodarstwa Krajowego zwraca
uwag!, %e brak jest okre(lonego szacunkowego kosztu systemu elektro-
nicznego poboru op$at oraz kosztów urz"dze& instalowanych w pojazdach,
a projekt pomija kwesti! terminów ko&cowych do uruchomienia nowych
systemów poboru op$at. Bank Gospodarstwa Krajowego zwraca uwag!, %e
w art. 6 ust. 2 istniej" nieprecyzyjne zapisy stanowi"ce, %e w zakresie op$at
za przejazd autostrad" ustalonych przed dniem jej wej(cia w %ycie, stosuje
si! przepisy tej ustawy, tylko gdy „ustalony system pobierania op$at za prze-
jazd zmieniany jest w stopniu istotnym”. Na tym tle rodzi si! pytanie, kto i na
podstawie jakich kryteriów mia$by decydowa', w jakim stopniu zmieni$ si!
system poboru op$at. Podobnie Stalexport Autostrada Ma$opolska S.A.
zwraca uwag! na ten fakt, wskazuj"c, %e „zgodnie z przepisami przej(cio-
wymi art. 6 ust. 2 ustawy do op$at za przejazd autostrad", ustalonych przed
dniem wej(cia w %ycie ustawy (tak jak ma to miejsce w przypadku umowy)
przepisy ustawy maj" znale#' automatyczne zastosowanie, je%eli ustalony
system pobierania op$at za przejazd autostrad" jest zmieniany w stopniu
istotnym po dniu wej(cia ustawy w %ycie. Nie jest przy tym jasne, kto ma
ocenia', czy ustalony system pobierania op$at zmieni$ si! w stopniu istot-
nym. Mo%na jednak domniemywa', %e za taki przypadek b!dzie uznany fakt
utraty wa%no(ci kart op$at winietowych z dniem 30 czerwca 2009 r. i tym
samym brak przes$anek do dalszego wyp$acania odpowiednich rekompensat
na rzecz Koncesjonariusza.”

Uwagi zg$oszone do projektu ustawy w wi!kszo(ci nie zosta$y uwzgl!dnione,


a odpowied# na wi!kszo(' z nich znajduje si! w uzasadnieniu do ustawy lub
w samej tre(ci przepisów projektu ustawy.

Koncepcja przyj!ta przez Ministra Infrastruktury zak$ada, %e w pierwszej ko-


lejno(ci systemem op$aty elektronicznej zostan" obj!te drogi krajowe
o najwy%szej klasie technicznej, czyli autostrady i drogi ekspresowe. Kwe-
stionowana w konsultacjach wysoko(' stawki op$aty elektronicznej (2,50 z$)
stanowi zarazem stawk! maksymaln". Ponadto obok tej stawki istnieje rów-
nolegle drugie ograniczenie wysoko(ci stawki op$aty elektronicznej wyra%o-

24
ne w art. 13ha ust. 4 nowelizowanej ustawy o drogach publicznych. Przepis
ten ogranicza wysoko(' potencjalnej stawki op$aty elektronicznej do mak-
symalnej wysoko(ci okre(lonej zgodnie z metodologi" wynikaj"c" z rozpo-
rz"dzenia wydanego na podstawie art. 13ha ust. 5 nowelizowanej ustawy
o drogach publicznych. Rozporz"dzenie okre(la zasady ustalenia stawki
w powi"zaniu z kosztami budowy i utrzymania ka%dego odcinka drogi, czyli
zgodnie z postanowieniami wdra%anej dyrektywy 2006/38/WE. Wysoko('
stawek op$at elektronicznych nie b!dzie zatem mog$a przekracza' wysoko-
(ci stawek wyliczonych wed$ug kosztów faktycznie poniesionych dla danego
odcinka drogi.

W projekcie ustawy zosta$y przyj!te zasady równego traktowania u%ytkowni-


ków dróg, przy zachowaniu zasady „u%ytkownik p$aci”(w ocenie Ministra In-
frastruktury nie ma podstaw do zwolnienia z op$at autobusów). Autostrady
oraz drogi ekspresowe s" drogami o najwy%szym standardzie. Wprowadze-
nie systemu op$aty elektronicznej na drogach krajowych jest uzasadnione
w (wietle rosn"cych wydatków na budow! i utrzymanie dróg krajowych,
zw$aszcza autostrad i dróg ekspresowych. Nale%y zwróci' uwag!, %e zgod-
nie z art. 6 ust. 1 projektu „do op$at za przejazd autostrad", wynikaj"cych
z umów o budow! i eksploatacj! albo wy$"cznie eksploatacj! autostrady
zawartych przed dniem wej(cia w %ycie ustawy, z zastrze%eniem ust. 2, sto-
suje si! przepisy dotychczasowe w zakresie sposobu pobierania tych op$at
i og$aszania ich wysoko(ci oraz kategorii pojazdów, od których pobiera si!
op$aty za przejazd autostrad".”

Warto podkre(li' fakt, %e zniesienie wymogu niepobierania op$at za przejazd


autostrad" od pojazdów, które posiadaj" wa%n" kart! op$aty za przejazd po
drogach krajowych, i przywrócenie swobody prowadzenia dzia$alno(ci go-
spodarczej w tym zakresie spó$kom koncesyjnym uzasadnia jednoczesne
zniesienie tzw. rekompensat.

Ocena spó$ek koncesyjnych, %e zniesienie rekompensat mo%e powodowa'


powstanie odpowiedzialno(ci Skarbu Pa&stwa, nie jest zasadna, poniewa%
proponowana zmiana przywraca w istocie rzeczy stan prawny, jaki istnia$
w momencie zawierania umów z tymi spó$kami koncesyjnymi.

25
Nale%y podkre(li', %e wprowadzenie rekompensat nast"pi$o od wrze(nia
2005 r. i by$o w zamierzeniu rozwi"zaniem tymczasowym, zwi"zanym
z konieczno(ci" likwidacji tzw. podwójno(ci op$at, tj. likwidacj" zakwestio-
nowanego przez Komisj! Europejsk" systemu op$at, w którym samochody
ci!%arowe uiszcza$y dwie niezale%ne op$aty za przejazd po tym samym od-
cinku drogi, tj. op$at! za przejazd po drogach krajowych (winieta)
i jednocze(nie op$at! za przejazd autostrad".

Przyj!cie takiego tymczasowego rozwi"zania Polska deklarowa$a w listopa-


dzie 2004 r. w trakcie rozmów z przedstawicielami Komisji Europejskiej,
w których sprecyzowano okres przej(ciowy dla zachowania winiet – nie
d$u%szy ni% trzy lata. Deklaracje strony polskiej przewidywa$y zarazem
wprowadzenie po ww. okresie przej(ciowym w miejsce systemu winietowe-
go – systemu elektronicznego poboru op$at opartego na d$ugo(ci przejazdu.
Tym samym op$aty za przejazd autostradami oraz nowo wprowadzone op$a-
ty elektroniczne na innych drogach krajowych – jako odnoszone do d$ugo(ci
przejazdu – nie by$yby uznane w %adnym przypadku za niedopuszczalne,
gdy% odnoszone by$yby do danego odcinka drogi, a nie do ca$ej sieci, jak do-
tychczasowy system winietowy.

Wprowadzenie w 2005 r. rekompensat, a nast!pnie ich zniesienie jest, za-


tem konsekwentn" realizacj" deklaracji strony polskiej z 2004 r. w szeroko
rozumianej p$aszczy#nie dostosowania prawa polskiego do Dyrektywy
99/62/WE, a obecnie tak%e do Dyrektywy 2006/38/WE, a ponadto jest zgod-
ne z kierunkami zmian w systemach poboru op$at w innych krajach europej-
skich.

Informacja o wy%ej przedstawionych zamierzeniach w kwestii polityki op$at


za korzystanie z dróg publicznych by$a wielokrotnie szeroko prezentowana
nie tylko spó$kom koncesyjnym, ale rozpowszechniona w mediach zarówno
przez Generaln" Dyrekcj! Dróg Krajowych i Autostrad, która prowadzi$a ne-
gocjacje ze spó$kami koncesyjnymi, jak i ówczesnego Ministra Infrastruktury.
Ponadto sprawa ta by$a wielokrotnie poruszana i wyja(niana w toku prac le-
gislacyjnych w Sejmie i Senacie RP, przy czym w posiedzeniach tych
uczestniczyli równie% przedstawiciele spó$ek koncesyjnych. Wyja(nienia za-

26
wiera$y informacje, %e przewiduje si! funkcjonowanie systemu rekompensat
przez okres 1-2 lat pozwalaj"cego na opracowanie zmian przepisów tworz"-
cych ramy prawne dla instytucjonalnego wdro%enia systemu elektronicznego
poboru op$at.

W toku prac legislacyjnych w Sejmie RP by$y przedstawiane równie% – przez


Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad dane o ruchu na auto-
stradach p$atnych, z których wynika$o, %e system rekompensat b!dzie mia$
uzasadnienie ekonomiczne maksymalnie na 2-3 lata i to przy za$o%eniu, %e
nie zwi!ksz" si! op$aty za przejazd autostrad" i nie przyb!d" nowe p$atne
odcinki autostrad.

Praktyka pokaza$a %e spó$ki podnios$y op$aty za przejazd przed dniem wej-


(cia w %ycie rekompensat, mimo %e system rekompensat zdj"$ ryzyko ruchu
ze spó$ek koncesyjnych kosztem Skarbu Pa&stwa. Dodatkowo zwolnienie
pojazdów ci!%arowych od uiszczania op$at za przejazd autostrad" doprowa-
dzi$o do zasadniczego zwi!kszenia ruchu na autostradach p$atnych (do 3,5
razy w przypadku Autostrady Wielkopolskiej SA) i w konsekwencji do
znacznego zwi!kszenia przychodów spó$ek koncesyjnych, które jest finan-
sowane przez Skarb Pa&stwa.

W tym (wietle nie znajduj" uzasadnienia i budz" zastrze%enia komentarze


spó$ek koncesyjnych, które powo$uj" si! na mo%liwo(' odpowiedzialno(ci
odszkodowawczej Skarbu Pa&stwa z tytu$u zniesienia rekompensat, które
z za$o%enia by$y przewidziane jako rozwi"zanie przej(ciowe i negocjowane
ze spó$kami przy tym za$o%eniu.

W pierwszej kolejno(ci nale%y ponownie wskaza', %e po stronie spó$ek kon-


cesyjnych istnia$a pe$na (wiadomo(' tymczasowo(ci przyj!tych rozwi"za&.
Ponadto rozwi"zania prawne dotycz"ce likwidacji rekompensat by$y proce-
dowane jednocze(nie z inn" ustaw", tj. ustaw" o zmianie ustawy o drogach
publicznych, która stwarza$a zarazem podstawy prawne do podj!cia prac na
rzecz wprowadzenia elektronicznego systemu poboru op$at, wskazuj"c m.in.
mo%liwe do zastosowania technologie.

Nale%y tak%e wzi"' pod uwag!, %e u podstaw koncepcji op$at za przejazdy


autostradami, w systemie BOT (build-operate-transfer), który wprowadza$a

27
ustawa o autostradach p$atnych le%a$o za$o%enie, %e partner prywatny z tytu-
$u udzielenia mu wy$"cznego prawa do budowy autostrady p$atnej otrzymuje
w zamian wy$"czne prawo do jej eksploatacji w umówionym okresie,
w tym w szczególno(ci nieograniczone prawo do bezpo(redniego poboru
op$at od wszystkich pojazdów, niezale%nie od ich masy ca$kowitej. Na bazie
takiego za$o%enia zosta$y zawarte umowy o budow! i eksploatacj! autostrad
p$atnych ze spó$kami koncesyjnymi (1997 r.). Tego za$o%enia nie zmieniono
w toku dalszej realizacji projektów koncesyjnych. Rekompensaty, ogranicza-
j"c w 2005 r. (czyli po wielu latach od zawarcia umów) prawo spó$ek konce-
syjnych do poboru op$at od niektórych pojazdów, stanowi$y jedynie o zwrocie
(rodków finansowych z tytu$u tego ograniczenia, tak aby nie pogorszy' sy-
tuacji finansowej spó$ek koncesyjnych.

W przedmiotowym projekcie ustawy – w zakresie dotycz"cym omawianej


kwestii – nast!puje jedynie przywrócenie nieograniczonych praw spó$ek
koncesyjnych do poboru op$at, a zatem powrót do stanu faktycznego praw-
nego i finansowego, jaki by$ uzgodniony w umowach ze spó$kami koncesyj-
nymi przed dniem wej(cia w %ycie systemu rekompensat. Je%eli zatem jest
to przywrócenie stanu poprzedniego, nie znajduj" uzasadnienia uwagi spó$-
ek koncesyjnych dotycz"ce potencjalnej odpowiedzialno(ci Skarbu Pa&-
stwa. Ponadto zniesienie rekompensat nie wymaga dokonywania zmian
w zawartych umowach o budow! i eksploatacj! autostrady.

Je%eli spó$ki koncesyjne podtrzymywa$yby tez! o pogorszeniu ich sytuacji fi-


nansowej z powodu zniesienia rekompensat, mog$oby to oznacza', %e uzna-
j" zarazem, %e poziom tych rekompensat by$ zawy%ony w stosunku do rze-
czywi(cie ponoszonych nak$adów w zwi"zku z utrzymaniem autostrady. Za-
$o%eniem podstawowym wprowadzenia rekompensat by$o zachowanie sytu-
acji finansowej spó$ek koncesyjnych na analogicznym poziomie, jak wynika-
j"cy z postanowie& zawartej umowy o budow! i eksploatacj! autostrady.

Nale%y tak%e wskaza', %e jakkolwiek ustawa z dnia 28 lipca 2005 r.


o zmianie ustawy o autostradach p$atnych oraz o Krajowym Funduszu Dro-
gowym oraz ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 155,
poz. 1297) wprowadzaj"ca system rekompensat nie okre(li$a wyra#nie okre-

28
su wyp$at rekompensat (w rozumieniu podania daty kalendarzowej), to jed-
nak na aspekt czasowy i warunkowy przyj!tych rozwi"za& wskazuje tak%e
powi"zanie finansowania rekompensat z jednego #ród$a, jaki stanowi" przy-
chody z winiet wp$ywaj"ce do Krajowego Funduszu Drogowego. Ponadto
ustawodawca nie przewidzia$ %adnego innego (rodka na finansowanie re-
kompensat.

Sposób sformu$owania tre(ci zasadniczego dla wprowadzonych zmian


art. 37a ust. 4 ustawy potwierdza warunkowo(' i zarazem czasowy charak-
ter wprowadzonych rozwi"za&. Zgodnie z ratio legis tego przepisu istnieje
bezpo(rednia zale%no(' mi!dzy istnieniem op$at tzw. winietowych i okresem
ich wa%no(ci, osi"gni!ta przez odes$anie do konkretnie wskazanego przepi-
su ustawy o transporcie drogowym, a prawem do niepobierania op$at od po-
jazdów, które posiadaj" wa%ne winiety. W konsekwencji od ka%dego pojazdu
ci!%arowego, który nie dysponuje wa%n" winiet", spó$ka koncesyjna ma
obowi"zek pobrania op$aty za przejazd w formie takiej, jak od samochodów
osobowych, a zarazem nie przys$uguje jej prawo do %"dania rekompensaty.

Gdyby za$o%y' sytuacj!, w której samochody ci!%arowe nie posiadaj" wyku-


pionych winiet – wszystkie maj" obowi"zek wnie(' op$at! za przejazd auto-
strad" bezpo(rednio na rzecz spó$ki koncesyjnej. W tym (wietle, tak%e
i w aktualnym stanie prawnym obowi"zek wyp$aty rekompensat z mocy
prawa istnieje tylko, o ile istnieje, obowi"zek uiszczania winiet.

Reasumuj"c, w ocenie wnioskodawcy zapowiedzi spó$ek koncesyjnych


o potencjalnej odpowiedzialno(ci odszkodowawczej z tytu$u zniesienia re-
kompensat nie znajduj" dostatecznego uzasadnienia.

Odno(nie pogl"du wyra%onego podczas konsultacji, %e art. 6 ust. 2 projektu


ustawy mo%e budzi' w"tpliwo(ci interpretacyjne, nale%y wskaza', %e przepis
ten jest wdro%eniem postanowienia zawartego w art. 7a ust. 3 dyrektywy
1999/62/WE, zgodnie z którym: „(…) Systemy pobierania op$at za przejazd
obowi"zuj"ce ju% w dniu 10 czerwca 2008 r. lub te, na które, zgodnie z pro-
cedur" udzielania zamówie& publicznych, wp$yn!$y oferty lub odpowiedzi na
zaproszenie do udzia$u w procedurze negocjacji przed dniem 10 czerwca
2008 r., nie podlegaj" obowi"zkom zawartym w niniejszym ust!pie w okre-

29
sie ich obowi"zywania oraz pod warunkiem, %e nie zostan" zmienione
w znacznym stopniu. W projekcie doprecyzowano ten przepis poprzez ode-
s$anie do zmian w zakresie sposobu ustalania stawek op$at za przejazd au-
tostrad".

III. Wp$yw na sektor finansów publicznych, w tym na bud%et pa&stwa i bud%et


samorz"du terytorialnego

Zniesienie systemu winietowego oznacza brak wp$ywów z op$at winietowych


z jednoczesnym brakiem konieczno(ci wyp$acania tzw. rekompensat spó$-
kom koncesyjnym.

Z analiz przeprowadzonych w resorcie transporcie wynika, %e pozostawienie


systemu winietowego w dotychczasowym kszta$cie spowodowa$oby ju%
w 2009 r. sytuacj!, w której rekompensaty przewy%szy$yby poziom wp$ywów
uzyskiwanych z op$at winietowych.

Proponowane w niniejszym projekcie przej(cie na system op$at za przejazd


oparty na przejechanym kilometra%u nie wi"%e si! z konieczno(ci" wyp$aty
rekompensat. Nale%y oczekiwa', %e do momentu wprowadzenia stawek
op$at za przejazd po drogach krajowych pobieranych w systemie op$aty elek-
tronicznej, odp$yw ruchu z autostrad p$atnych na drogi równoleg$e mo%e si!-
gn"' 65%, co mo%e wp$yn"' na zwi!kszenie kosztów ich utrzymania
i remontów, kosztów ekonomicznych wypadków drogowych oraz kosztów
ekonomicznych zanieczyszczenia (rodowiska.

Jak wskazuj" do(wiadczenia innych krajów, zastosowanie elektronicznego


poboru op$at przyczynia si! do powrotu pojazdów na drogi p$atne (zwi!k-
szenie komfortu przejazdu), a w ka%dym razie do zmniejszenia odp$ywu ru-
chu na drogi alternatywne. Odp$yw ruchu na drogi alternatywne b!dzie do-
datkowo zmniejszony przez obj!cie elektronicznym poborem op$at dróg eks-
presowych oraz wybranych dróg krajowych równoleg$ych. Zwi!kszone
koszty utrzymania dróg alternatywnych, b!d"cych w gestii jednostek samo-
rz"du terytorialnego, okre(lono w OSR na str. 25. Koszty te, jak wskazano,
dotyczy' b!d" dróg wojewódzkich, poniewa% drogi powiatowe, jako drogi o
charakterze lokalnym wykluczaj" ze wzgl!dów technicznych mo%liwo(' ich
wykorzystania przez pojazdy ci!%arowe jako trasy tranzytowej. Nie przewi-

30
duje si! zmian w #ród$ach finansowania wydatków zwi"zanych z kosztami
utrzymania dróg alternatywnych.

Nale%y mie' na uwadze, %e wprowadzenie ustawy nie przywróci sytuacji


sprzed wrze(nia 2005 r., kiedy to obci"%enie ruchem autostrad p$atnych by$o
znacznie mniejsze, a dróg krajowych czy wojewódzkich znacznie wi!ksze
ni% po wprowadzeniu mo%liwo(ci skorzystania z bezp$atnego przejazdu au-
tostrad" na podstawie winiety. Sytuacja obecnie jest zdecydowanie inna,
bowiem zwi!kszy$a si! sie' autostrad i dróg ekspresowych, która dalej b!-
dzie si! dynamicznie zwi!ksza'. Nale%y liczy' si! z tym, %e tylko ci!%arówki
poruszaj"ce si! w transporcie regionalnym b!d" stara$y si! zjecha' na drogi
równoleg$e. Przejazdy w ruchu mi!dzyregionalnym i krajowym z omini!ciem
autostrad b!d" nieuzasadnione ekonomicznie (potencjalne oszcz!dno(ci na
op$atach nie b!d" równowa%y$y strat na czasie przejazdu).

W tabeli poni%ej przedstawiono szacunkowe konsekwencje bud%etowe pro-


ponowanych zmian prawnych dla pierwszych 12 miesi!cy od daty zniesienia
op$at typu winietowego.

Konsekwencje bud%etowe w systemie finansowania dróg krajowych (dane na


podstawie danych dla 2008 r. w mln z$, w nawiasach podano warto(ci ujemne)

Zmniejszenie wp$ywów Krajowego Funduszu Drogowego z tytu$u (660)*


op$at winietowych (po odliczeniu kosztów prowizyjnych dla dystry-
butorów)
Zmiana przep$ywów finansowych do spó$ek koncesyjnych 612
Zwi!kszenie kosztów finansowych na sieci dróg równoleg$ych (do- (55)
datkowe remonty na drogach krajowych i wojewódzkich)
Zwi!kszenie kosztów ekonomicznych zdarze& drogowych i ofiar (85)
wypadków
Zwi!kszenie kosztów ekonomicznych zanieczyszczenia (rodowi- (34)
ska
Ogó$em konsekwencje (222)
* scenariusz realistyczny

Z szacunkowych analiz ekonomiczno-finansowych przeprowadzonych w resor-


cie transportu wynika, %e pozosta$e konsekwencje zniesienia systemu winieto-
wego mog" wyra%a' si! w poni%szych zdarzeniach i w poni%szej skali:

31
1) spadek Produktu Krajowego Brutto kraju o 48 mln z$ (0,004%),

2) wzrost inflacji maksymalnie o 0,003%,

3) wzrost importu o 14 mln USD (pogorszenie salda bilansu p$atniczego),

4) spadek kosztów ekonomicznych eksploatacji pojazdów o 0,7 mln z$,

5) wzrost kosztów ekonomicznych czasu u%ytkowników dróg o 0,2 mln z$.

Nale%y wzi"' pod uwag! fakt, %e zniesienie sytemu winietowego nie oznacza
wyga(ni!cia wa%no(ci kart op$aty winietowej nabytych przed dniem 1 lipca
2008 r., a zatem karty op$aty winietowej pozostan" w obiegu do dnia 1 lipca
2009 r. Przewiduje si!, %e podmioty, które naby$y karty op$aty winietowej, mog"
zwróci' si! o zwrot op$aty na podstawie art. 7 projektu (zak$ada si!, %e liczba
kart op$aty winietowej pozostaj"cych w obiegu b!dzie systematycznie male').
W konsekwencji przewiduje si!, %e do po$owy 2009 r. mo%e wyst"pi' koniecz-
no(' wyp$acenia ze (rodków Krajowego Funduszu Drogowego tzw. rekompen-
sat dla spó$ek koncesyjnych z tytu$u nieodp$atnego przejazdu po autostradzie
p$atnej samochodów ci!%arowych, posiadaj"cych wa%n" kart! op$aty winieto-
wej. Nale%y przy tym zaznaczy', %e od po$owy 2008 r. do momentu wprowa-
dzenia op$aty elektronicznej za przejazd po wybranych drogach krajowych
Krajowy Fundusz Drogowy nie b!dzie uzyskiwa' wp$ywów za korzystanie
z infrastruktury drogowej (z wyj"tkiem wp$ywów z op$at za przejazd autostrad",
pobieranych na odcinkach autostradowych budowanych w systemie tradycyj-
nym). Przewiduje si!, %e Krajowy Fundusz Drogowy b!dzie w okresie od dnia
1 lipca 2008 r. do dnia 1 lipca 2009 r. obci"%ony wydatkami z tytu$u rekompen-
sat, których wielko(' b!dzie systematycznie male' (w 2009 r. w obiegu pozo-
stan" ju% tylko winiety roczne). Jedyne miarodajne szacunki co do wielko(ci
tych wydatków b!dzie mo%na uzyska' na podstawie danych o sprzeda%y winiet
(przede wszystkim winiet rocznych) w ostatnich miesi"cach sprzeda%y winiet.
Ponadto, proponowana regulacja przewiduje jeden miesi"c na z$o%enie wniosku
o zwrot niewykorzystanej op$aty rocznej. Na pocz"tku sierpnia 2008 r. b!dzie
mo%liwe na podstawie ilo(ci winiet pozostaj"cych w obrocie okre(lenie (rodków
niezb!dnych na zwrot op$aty oraz oszacowanie wielko(ci (rodków na wyp$at!
rekompensat do czerwca 2009 r.

32
Spowodowany zniesieniem systemu winietowego odp$yw ruchu z autostrad
p$atnych na drogi równoleg$e spowoduje konieczno(' opracowania i wdro%enia
programu ich zabezpieczenia (ronda, przew!%enia i inne rozwi"zania spowal-
niaj"ce ruch ci!%arowy), co zwi"zane jest z kosztami, które równie% b!d" mu-
sia$y zosta' sfinansowane ze (rodków publicznych.

Koszty przedsi!wzi!' drogowych s$u%"cych spowolnieniu ruchu ci!%arowego


na alternatywnych drogach równoleg$ych do autostrad p$atnych zosta$y
uwzgl!dnione w przewidywanych wielko(ciach kosztów zwi"zanych z utrzyma-
niem dróg alternatywnych (krajowych i samorz"dowych), które zosta$y przed-
stawione w OSR na stronach 24 i 25. Niektóre z tych przedsi!wzi!' b!d" reali-
zowane w ramach dzia$a& s$u%"cych poprawie bezpiecze&stwa ruchu drogowego.

Wprowadzenie systemu op$aty elektronicznej przewiduje si! na zasadniczej


sieci autostrad i dróg ekspresowych, która zgodnie z postanowieniami Progra-
mu Budowy Dróg Krajowych powstanie w latach 2008-2012, przy czym, jak ju%
wspomniano w uzasadnieniu, systemem tym b!d" obj!te odcinki dróg budowa-
ne w systemie tradycyjnym. Odcinki dróg eksploatowane w ramach umów
o budow! i eksploatacj! lub wy$"cznie eksploatacj! autostrad b!d" mog$y by'
obj!te systemem, przy za$o%eniu dokonania odpowiednich uzgodnie& ze spó$-
kami.

Szacuje si!, %e obj!cie systemem op$aty elektronicznej sieci autostrad i dróg


ekspresowych przyniesie, w zale%no(ci od przyj!tych stawek tej op$aty, nast!-
puj"ce korzy(ci finansowe dla sektora finansów publicznych:
Ró%nice mi!dzy wp$ywami z systemu op$aty elektronicznej a wydatkami
z tytu$u zobowi"za& wobec spó$ek koncesyjnych (wp$ywy netto)

Stawka w z$ Stawka w z$ Suma dla okresu 2011-


(pojazdy lekkie o (pojazdy ci!%arowe 2020 (w mln z$, warto(ci
dmc poni%ej 3,5 t) o dmc powy%ej 3,5 t) rzeczywiste)
0,1 0,23 15 946

0,15 0,34 29 473

0,2 0,46 40 108

33
Przyj!to, %e stawka op$aty za przejazd dla pojazdów ci!%kich b!dzie stanowi'
230% stawki za pojazdokilometr dla pojazdów lekkich na autostradach. Na dro-
gach ekspresowych pojazdy ci!%kie p$ac" 80% stawki autostradowej.

Przewiduje si!, %e uzyskane wp$ywy netto zostan" przeznaczone na:

1) pokrycie krajowego wk$adu w$asnego w projektach wspó$finansowanych


przez Uni! Europejsk",

2) pokrycie kosztów budowy oraz eksploatacji (w tym ci!%kiego utrzymania)


odcinków autostrad i dróg ekspresowych, eksploatowanych przez stron!
publiczn",

3) koszty zwi"zane z budow" i eksploatacj" systemu op$aty elektronicznej.

Z analiz wykonanych na potrzeby resortu transportu wynika, %e przy obj!ciu


op$at" elektroniczn" zarówno sieci autostrad, jak i dróg ekspresowych, wp$ywy
netto z op$at b!d" najwy%sze. W tabeli poni%ej porównano wp$ywy netto dla
trzech wariantów:

1) wariant I – system op$aty elektronicznej za przejazd po autostradach i dro-


gach ekspresowych,

2) wariant II – system op$aty elektronicznej za przejazd po autostradach,

3) wariant III – zachowanie obecnie obowi"zuj"cego systemu winietowego


(przy czym zak$ada si! brak op$at za przejazd na sieci autostrad w przypad-
ku pojazdów lekkich i realistyczny scenariusz wzrostu przychodów z op$at
winietowych ).

Porównanie wp$ywów netto dla trzech wariantów systemowych (w mln z$, war-
to(ci rzeczywiste)
Wariant I Wariant II Wariant III
Stawka w z$ Suma Stawka w z$
Obecny Suma
(pojazdy lekkie dla (pojazdy lekkie Suma
system dla okresu
o dmc poni%ej 3,5 okresu o dmc poni%ej dla okresu
op$at – 2011-
t), autostrady i 2011- 3,5 t), autostra- 2011-2020
winiety 2020
drogi ekspresowe 2020 dy
0,1 15 946 0,1 7 354 -
0,15 29 473 0,15 17 411 - -13 342
0,2 40 108 0,2 22 936 -

34
Przyj!to, %e stawka op$aty za przejazd dla pojazdów ci!%kich b!dzie stanowi'
230% stawki za pojazdokilometr dla pojazdów lekkich na autostradach. Na dro-
gach ekspresowych pojazdy ci!%kie p$ac" 80% stawki autostradowej.

Maj"c na uwadze powy%sze, projektowany akt prawny mo%e przynie(' nast!pu-


j"ce skutki finansowe dla sektora finansów publicznych w stosunku do wielko(ci
wynikaj"cych z obowi"zuj"cych przepisów:

– wydatki Krajowego Funduszu Drogowego zmniejsz" si! w wyniku likwidacji


rekompensat wyp$acanych spó$kom koncesyjnym oraz wyeliminowania za-
gro%enia wyp$acania (rodków finansowych z tytu$u wyst"pienia zdarzenia
polegaj"cego na niezrealizowaniu gwarantowanego poziomu przychodów.
W przypadku zachowania obecnie obowi"zuj"cych przepisów przewidywana
wielko(' wyp$acanych rekompensat wraz z wielko(ci" (rodków z tytu$u nie-
zrealizowania gwarantowanego poziomu przychodów do 2012 r. w jednej
z umów o budow! i eksploatacj! autostrady (w tym roku do u%ytku zostanie
oddana zasadnicza sie' autostrad i dróg ekspresowych) przedstawia si! na-
st!puj"co:

2008 2009 2010 2011 2012

814,7* 1 380,3 1 559,8 2 423,4 2 540,6

*w mln z$

Ponadto wydatki Krajowego Funduszu Drogowego zmniejsz" si! w zwi"zku


z likwidacj" kart op$aty drogowej (wydatki na druk kart op$at drogowych). Zosta-
n" wyeliminowane równie% inne koszty funkcjonowania systemu karty op$aty
drogowej, np. koszty obs$ugi systemu i dystrybucji ponoszone przez dzia$aj"ce
przy Ministrze Transportu gospodarstwo pomocnicze – Biuro Obs$ugi Transpor-
tu Mi!dzynarodowego.

– wp$ywy Krajowego Funduszu Drogowego zmniejsz" si! w wyniku likwidacji


kart op$aty drogowej, w nast!puj"cy sposób:

2008 2009 2010 2011 2012

660,3* 705,8 821,1 859,4 899,3

*w mln z$

35
– wp$ywy Krajowego Funduszu Drogowego w zwi"zku z wprowadzeniem sys-
temu op$aty elektronicznej wynios" (symulacja dla okresu 2008-2012):

2008 2009 2010 2011 2012

623* 900 1 146 1 468 1 871

* w mln z$, kwoty odzwierciedlaj" przychody brutto z op$at pobieranych na


autostradach i drogach ekspresowych od pojazdów ci!%arowych o dmc
pow. 3,5 t, przy stawce op$aty – 0,46 gr na autostradach i 0,36 gr na dro-
gach ekspresowych

– wydatki Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad zwi"zane z utrzy-


maniem sieci dróg krajowych (dróg alternatywnych), w zwi"zku ze zniesie-
niem winiet i wprowadzeniem systemu op$aty elektronicznej na autostradach
i drogach ekspresowych wzrosn" w nast!puj"cy sposób:

2008 2009 2010 2011 2012

Wzrost wydat-
ków na remonty 80,0* 112,1 136,7 182,3 178,5
dróg krajowych

Wzrost wydat-
ków na remonty
0,2 0,2 0,2 0,5 0,4
dróg ekspreso-
wych

,"czne wydatki 80,2 112,3 136,9 182,8 178,9

*w mln z$, wzrost przeci!tnych wydatków na remonty

– koszty wdro%enia i funkcjonowania systemu op$aty elektronicznej b!d" za-


le%ne od przyj!tego rozwi"zania technologicznego oraz instytucjonalnego.
W przypadku wyboru, w drodze rozporz"dzenia, zgodnie z projektowanym
art. 13 i ust. 6 nowelizowanej ustawy o drogach publicznych, technologii mi-
krofalowej koszty te mog" kszta$towa' si! (redniorocznie na poziomie
od 10 do 20% przychodów (do(wiadczenia innych krajów europejskich).
W przypadku wyboru technologii satelitarnej, koszty te b!d" wy%sze.

36
Koszty wdro%enia i funkcjonowania systemu op$aty elektronicznej mog" obej-
mowa': koszty budowy i utrzymania systemu (ponoszone w okresie umowy
zawartej z operatorem systemu – finansowane w ramach partnerstwa publicz-
no-prywatnego z przychodów z tych op$at), koszty strony publicznej (np. koszty
nowych zada& Inspekcji Transportu Drogowego i innych podmiotów dokonuj"-
cych kontroli w systemie op$at), koszty utworzenia i wynagrodzenia drogowej
spó$ki specjalnego przeznaczenia w przypadku powierzenia jej poboru op$at lub
koszty administracyjne w przypadku zarz"dzania systemem przez Generaln"
Dyrekcj! Dróg Krajowych i Autostrad.

Najnowsze do(wiadczenia czeskie wskazuj", %e koszty wdro%enia systemu


elektronicznego op$aty elektronicznej (w technologii mikrofalowej) zwracaj" si!
w okresie siedmiu miesi!cy od rozpocz!cia poboru op$at. Szczegó$owe koszty
wdro%enia systemu elektronicznego poboru op$at zostan" okre(lone na etapie
opracowania studium wykonalno(ci, które b!dzie stanowi' podstaw! podj!cia
decyzji o wdro%eniu tego systemu przez Rad! Ministrów.

Nale%y spodziewa' si!, %e projektowane zmiany ustawowe wp$yn" ujemnie na


bud%ety jednostek samorz"du terytorialnego, w szczególno(ci województw,
przy przeniesieniu ruchu na drogi o ni%szym standardzie wskutek eliminacji sys-
temu winietowego (powrót do op$at typu myto na autostradach). Nale%y tu jed-
nak zwróci' uwag! na to, %e w zwi"zku z przeniesieniem cz!(ci ruchu na drogi
wojewódzkie mog" si! zwi!kszy' dochody województw z uwagi na zmiany
w otoczeniu gospodarczym danego województwa, co mo%e zrównowa%y'
wzrost wydatków. Przeniesienie ruchu ci!%kiego na drogi alternatywne z jednej
strony spowoduje wzrost kosztów ich utrzymania, z drugiej natomiast mo%e
wp$yn"' na wzrost warto(ci dodanej w sektorze us$ug przydro%nych i w sekto-
rze produkcji i dystrybucji paliw p$ynnych (wzrost wp$ywów z podatków docho-
dowych od osób fizycznych i prawnych). Nale%y oczekiwa', %e zwi!kszenie za-
potrzebowania na us$ugi gastronomiczne i baz! noclegow" oraz paliwa p$ynne
b!dzie bezpo(rednim skutkiem zwi!kszonego ruchu i wyd$u%onego czasu po-
dró%y. W zwi"zku z tym nast"pi wzrost zatrudnienia w tych sektorach. Nale%y
oczekiwa', %e wzrost zatrudnienia nast"pi równie% w sektorze transportu dro-
gowego, co b!dzie nast!pstwem wzrostu czasu pracy kierowców.

37
Przewiduje si!, %e wydatki wojewódzkich jednostek samorz"du terytorialnego
na utrzymanie dróg w zwi"zku z przeniesieniem cz!(ci ruchu ci!%arowego na
drogi alternatywne o ni%szej kategorii zwi!ksz" si! w okresie 2008-2012 o na-
st!puj"ce kwoty:

Wzrost przeci!tnych wydatków na remonty dróg wojewódzkich w przypadku


obj!cia systemem op$aty elektronicznej autostrad lub autostrad i dróg ekspre-
sowych (w mln z$)

2008 2009 2010 2011 2012

Obj!cie auto-
strad i dróg
ekspresowych 108,3 162,1 164,3 203,4 208,6
op$at" za
przejazd
Obj!cie auto-
strad op$at" za 17,8 25,7 42,1 50,7 50,7
przejazd

Efekt ten mo%e by' neutralizowany przez podejmowanie dzia$a& prawnych, or-
ganizacyjnych i in%ynieryjnych zabezpieczaj"cych drogi alternatywne przed
zwi!kszonym ruchem ci!%kim.

Rozszerzanie sieci dróg obj!tych op$at" elektroniczn" mo%e spowodowa' wi!k-


sze koszty utrzymania dróg ponoszone przez jednostki samorz"dowe, ponie-
wa% ruch b!dzie przenosi$ si! na drogi nie obj!te systemem. Analizy wskazuj"
jednak, %e wprowadzenie op$aty elektronicznej dla pojazdów ci!%kich na dro-
gach ekspresowych zmniejsza efekt odp$ywu ruchu z autostrad na drogi alter-
natywne. A zatem ucieczka ruchu na drogi alternatywne b!dzie stosunkowo
najmniejsza przy obj!ciu op$at" $"cznie sieci autostrad i dróg ekspresowych.

Proponowane rozwi"zania umo%liwiaj" wprowadzenie op$aty elektronicznej na


okre(lonych odcinkach pozosta$ych dróg krajowych, jednak z uwagi na to, %e
system powinien obejmowa' swoim zasi!giem drogi o najwy%szym standardzie,
zasadne jest wprowadzenie op$at w pierwszej kolejno(ci na autostradach i dro-
gach ekspresowych. Tylko w uzasadnionych przypadkach, przy spodziewanym
du%ym odp$ywie ruchu na drogi alternatywne, system b!dzie stosownie rozsze-

38
rzany na pozosta$e drogi krajowe, je(li tylko pozwoli na to zastosowana techno-
logia poboru op$at.

Ponadto nale%y uwzgl!dni', %e analiz" nie obj!to dróg powiatowych ze wzgl!du


na fakt, %e ich celem jest zapewnienie po$"cze& mi!dzy o(rodkami powiatowy-
mi. Oznacza to, %e s" wykorzystywane przede wszystkim w celu zaspokojenia
lokalnych potrzeb komunikacyjnych. Jest to pochodn" ich ograniczonej no(no-
(ci, w"skiego przekroju poprzecznego, no(no(ci obiektów in%ynierskich (licz-
nych przepustów, mostów i wiaduktów) wykluczaj"cych mo%liwo(' ich wykorzy-
stania przez pojazdy ci!%arowe jako trasy tranzytowej.

W tabeli poni%ej przedstawiono wp$ywy netto skorygowane o koszty utrzymania


dróg alternatywnych dla wariantu I i wariantu II.

Wp$ywy netto w okresie 2011-2020 z uwzgl!dnieniem kosztu utrzymania dróg


alternatywnych dla wariantu I (w mln z$, warto(ci rzeczywiste)

Wp$ywy Koszt utrzymania Wp$ywy netto Relacja kosztu utrzy-


netto skorygowane mania dróg alternatyw-
dróg alternatyw-
(1-2) nych do wp$ywów netto
(1) nych (2)
(2/1) (w %)

Wariant I

A, S 0,1 15 946 2 220 13 726 13,9

A, S 0,15 29 473 3 251 26 222 11,0

A, S 0,2 40 108 5 051 35 057 12,5

Wariant II

A 0,1 7 354 1 611 5 743 21,9

A 0,15 17 411 2 259 15 152 12,9

A 0,2 22 936 3 250 19 686 14,1

Koszt utrzymania dróg alternatywnych oznacza $"czny koszt ponoszony z tytu$u


zwi!kszonego nat!%enia na drogach alternatywnych pokrywany ze (rodków
bud%etowych pa&stwa i jednostek samorz"du terytorialnego

39
Koszt utrzymania dróg alternatywnych mo%e ulec zmniejszeniu po wdro%eniu
programu zabezpieczenia dróg alternatywnych przed zwi!kszeniem nat!%enia
ruchu.

Przewiduje si!, %e wprowadzenie op$aty elektronicznej poci"gnie za sob" rów-


nie% skutki dla gospodarki narodowej, niezwi"zane z bezpo(rednimi przep$y-
wami finansowymi, czyli:

1) koszty zmiany ilo(ci zdarze& drogowych zwi"zanych ze zmienionym ruchem


na poszczególnych kategoriach dróg,

2) koszty zwi!kszenia lub korzy(ci ze zmniejszenia zanieczyszczenia (rodowi-


ska naturalnego,

3) koszty ekonomiczne czasu u%ytkowników dróg.

W tabeli poni%ej przedstawiono efekt finansowy systemu op$at dla sektora pu-
blicznego z uwzgl!dnieniem wp$ywu kosztów utrzymania dróg alternatywnych
oraz kosztów i korzy(ci ekonomicznych dla ka%dego z wariantów:

Efekt finansowy systemu op$aty elektronicznej dla sektora publicznego


(w mln z$, warto(ci rzeczywiste)

Wariant I Wariant II Wariant III


Stawka w z$ Stawka w z$
Obecny
(pojazdy lekkie o (pojazdy lekkie Efekt
Efekt Efekt system
dmc poni%ej 3,5 t), o dmc poni%ej finan-
finansowy finansowy op$at –
autostrady i drogi 3,5 t), autostra- sowy
winiety
ekspresowe dy
0,1 7 084 0,1 448 -
-13
0,15 14 771 0,15 5 384 -
342
0,2 15 525 0,2 3 277 -

Wariant oparty na op$atach typu winietowego przyj!to jako wariant bazowy

Z przedstawionych danych wynika, %e najbardziej efektywny dla sektora finan-


sów publicznych jest wariant I, czyli obj!cie op$at" elektroniczn" autostrad
i dróg ekspresowych.

40
IV. Wp$yw regulacji na rynek pracy

Pobieranie op$at w systemie op$aty elektronicznej b!dzie mia$o pozytywny


wp$yw na rynek pracy – szacuje si!, %e powstanie ok. 700 miejsc pracy.
Równie% zniesienie systemu winietowego i powrót do myta tradycyjnego na
autostradach p$atnych, czyli pobierania op$aty za przejazd zale%nej od liczby
przejechanych kilometrów b!dzie mia$ efekt pozytywny – wzrost zatrudnie-
nia o ok. 500 osób, spowodowany przez wzrost czasu pracy kierowców oraz
wzrost popytu na us$ugi na drogach równoleg$ych.

V. Wp$yw regulacji na konkurencyjno(' gospodarki i przedsi!biorczo(', w tym


na funkcjonowanie przedsi!biorstw

Zniesienie op$at typu winietowego spowoduje zmniejszenie obci"%e& finan-


sowych przewo#ników. Nale%y jednak zaznaczy', %e za przejazd po istnie-
j"cych odcinkach autostrad p$atnych przewo#nicy b!d" zobligowani do uisz-
czania op$at bezpo(rednich wed$ug obowi"zuj"cej taryfy op$at. Do czasu
wprowadzenia sytemu op$aty elektronicznej na wybranych odcinkach dróg
krajowych przewo#nicy b!d" obowi"zani zatem tylko do ponoszenia op$at
na odcinkach autostrad p$atnych.

Wdro%enie systemu op$aty elektronicznej wi"za' si! b!dzie z wprowadze-


niem zasady, %e stawka op$aty b!dzie odzwierciedla' faktyczny koszt zu%y-
cia drogi przez u%ytkownika. Wymusi to zracjonalizowanie kosztów przez
wszystkie podmioty, które korzystaj" z dróg publicznych, wykorzystuj"ce po-
jazdy o dmc powy%ej 3,5 t. Ponadto nale%y oczekiwa', %e nast"pi zwi!ksze-
nie racjonalno(ci w strukturze przewozów, tj. zmniejszenie udzia$u pustych
przejazdów dalekobie%nych oraz przeniesienie cz!(ci przewozów towaro-
wych i osobowych na alternatywne (rodki transportu (w szczególno(ci
transport kolejowy).

VI. Wp$yw regulacji na sytuacj! i rozwój regionów

Nie przewiduje si! wp$ywu projektowanych zmian ustawowych na sytuacj!


i rozwój regionów. Zakres pozytywnych efektów finansowych zwi"zanych ze
spodziewanym wzrostem zatrudnienia i popytu na us$ugi na drogach równo-
leg$ych oraz zmiana stopnia obci"%enia przewo#ników op$atami za przejazd
b!d" zale%e' od zakresu sieci dróg krajowych, na których b!dzie wprowa-

41
dzony system op$aty elektronicznej. Obszaru tego na obecnym etapie przy-
gotowa& do wprowadzenia systemu op$aty elektronicznej nie mo%na jedno-
znacznie wyodr!bni'.

VII. Wskazanie #róde$ finansowania

Przewiduje si!, %e system op$aty elektronicznej mo%e zosta' sfinansowany


z wp$ywów, które przyniesie wprowadzenie op$at. Do jego budowy mog"
równie% zosta' wykorzystane (rodki unijne.

Do(wiadczenia europejskie wskazuj", %e koszty budowy i eksploatacji sys-


temu op$aty elektronicznej mo%na finansowa' w drodze umowy zawartej
z operatorem typu BOT ze (rodków operatora. Zabezpieczeniem w tego
rodzaju transakcjach s" przewidywane wp$ywy z op$at.

Koszty systemu op$aty elektronicznej ponoszone bezpo(rednio przez stro-


n! publiczn" b!d" obci"%a' bud%ety poszczególnych organów (np. Gene-
ralnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, G$ównego Inspektora
Transportu Drogowego), a w przypadku powierzenia przedsi!wzi!cia dro-
gowej spó$ce specjalnego przeznaczenia – Krajowy Fundusz Drogowy.
Koszt wdro%enia systemu zostanie okre(lony w kompleksowych opraco-
waniach, w szczególno(ci w analizie wykonalno(ci wdro%enia systemu
op$aty elektronicznej na okre(lonej sieci drogowej.

10/05/BS

42
Za!"cznik do Oceny Skutków Regulacji

Szczegó$owa analiza wp$ywu proponowanych w projekcie ustawy o zmianie ustawy


o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw rozwi"za& na stan finansów
publicznych.

Analiza wp$ywu proponowanych w projekcie ustawy o zmianie ustawy o drogach


publicznych oraz niektórych innych ustaw rozwi"za& na stan finansów publicznych
zosta$a przygotowana z uwzgl!dnieniem:

– utraconych korzy(ci z tytu$u kart op$aty drogowej,

– potencjalnych przychodów z tytu$u op$at rzeczywistych,

– ró%nic mi!dzy prognozami przychodów z tytu$u wp$ywów ze sprzeda%y karty


drogowej oraz prognozy przychodów op$at rzeczywistych,

– prognozy zobowi"za& Skarbu Pa&stwa w zale%no(ci od przyj!tego systemu.

– salda wydatków z tytu$u rekompensat dla koncesjonariuszy w przypadku


niedokonywania zmiany obecnego stanu prawnego i utrzymania zwolnienia
pojazdów ci!%arowych z wykupion" kart" op$aty drogowej z op$at rzeczywistych
oraz refundacji dla koncesjonariuszy w przypadku zmiany prawa,

– analizy skutków finansowych funkcjonowania okresu przej(ciowego,

– prognozy skutków finansowych dla finansów publicznych.

1. Utracone przychody z tytu$u kart op$aty drogowej.

W ocenie resortu zniesienie obowi"zku posiadania kart op$aty drogowej oznacza'


b!dzie zaniechanie generowania jakichkolwiek wp$ywów do bud%etu pa&stwa
z tego tytu$u.

Scenariusz realistyczny wp$ywów z tytu$u kart op$aty drogowej przedstawia si!


nast!puj"co:

1) 2007 r. – 511 880 tys. z$

2) 2008 r. – 536 760 tys. z$

3) 2009 r. – 562 472 tys. z$

4) 2010 r. – 647 907 tys. z$


5) 2011 r. – 688 940 tys. z$

6) 2012 r. – 724 232 tys. z$

7) 2013 r. – 745 754 tys. z$

8) 2014 r. – 775 719 tys. z$

9) 2015 r. – 932 202 tys. z$

10) 2016 r. – 971 065 tys. z$

11) 2017 r. – 1 011 092 tys. z$

12) 2018 r. – 1 052 335 tys. z$

13) 2019 r. – 1 094 666 tys. z$

14) 2020 r. – 1 137 996 tys. z$

Z powy%szego wynika, %e wp$ywy z kart op$aty drogowej kszta$tuj" si!


(redniorocznie na poziomie 813 787 tys. z$.

2. Potencjalne przychody z tytu$u op$at rzeczywistych.

Przeanalizowano 2 warianty rzeczywistego poboru op$at, tj.

1) Wariant A, 10 gr, oznaczaj"cy pobór op$at na autostradach, w wysoko(ci 10 gr


za km od samochodów osobowych i 23 gr za km od samochodów
ci!%arowych,

2) Wariant A S, 20 gr, oznaczaj"cy pobór op$at na autostradach i drogach


ekspresowych, w wysoko(ci 20 gr za km od samochodów osobowych na
autostradach (na drogach ekspresowych bez op$at) i 46 gr za km na
autostradach oraz 36 gr za km na drogach ekspresowych dla pojazdów
ci!%arowych,

3) Za$o%enie – pierwsze wp$ywy z op$at rzeczywistych pojawi" si! na ca$ej sieci


(z wyj"tkiem odcinków koncesyjnych autostrad) w 2013 r. (pe$ne wdro%enie;
przed 2013 r. na sieci drogowej mo%liwe jest wdro%enie ograniczone –
pilota%owe).

Prognozowane (rednioroczne przychody z tytu$u op$at rzeczywistych kszta$tuj"


si! na poziomie od 3 000 191 tys. z$ do 6 527 846 tys. z$ w zale%no(ci od
przyj!tego wariantu.

2
Tabela 1. Potencjalne przychody z tytu$u op$at rzeczywistych (tys. z$).

Wariant A, 10 gr

tys. z$
2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
A, 10 gr 2 600 073 2 759 519 2 928 869 2 998 405 3 069 595 3 142 479 3 217 096 3 293 490

Wariant A, S, 20 gr

tys. z$
2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
A, S, 20 gr 5 023 961 5 487 302 5 997 048 6 337 065 6 706 038 7 107 133 7 543 902 8 020 319

Równolegle dla okresu 2008-2013 przyj!to za$o%enia, %e op$aty rzeczywiste b!d"


pobierane wy$"cznie na odcinkach autostrad zrealizowanych w systemie partnerstwa
prywatno-publicznego. Przychody z tego tytu$u zosta$y przedstawione na podstawie
wyników z modeli finansowych projektów koncesyjnych.

1. Wariant A (10gr/km) – (redniorocznie 0,86 mld z$

2. Wariant A, S (20 gr/km) – (redniorocznie 0,88 mld z$

Tabela 2. Przychody z tytu$u op$at rzeczywistych na odcinkach koncesyjnych


(tys. z$)
Lp. Nazwa Okres

2008 2009 2010 2011 2012

1 Wariant A 500 192 636 980 705 689 1 210 398 1 273 816
(10 gr)
(tys. z$)

2 Wariant A, S 433 704 555 639 620 971 1 351 195 1 442 163
(20 gr)
(tys. z$)

3. Ró%nica mi!dzy prognozami przychodów z tytu$u wp$ywów ze sprzeda%y karty


drogowej oraz prognozy przychodów op$at rzeczywistych.
W pocz"tkowym okresie funkcjonowania op$at rzeczywistych przychody
z systemu op$at rzeczywistych s" mniejsze ni% przychody generowane z tytu$u
karty op$aty drogowej. Zale%nie od przyj!tego wariantu kszta$tuj" si! na poziomie

3
od (-) 36 568 tys. z$ (wariant A, 10 gr) do 6 882 323 tys. z$ (wariant A,S, 20 gr).
Dok$adne szacunki przedstawia poni%sza tabela.

Tabela 3. Ró%nica mi!dzy przychodami z op$at rzeczywistych a przychodami ze


sprzeda%y kart op$aty drogowej (tys. z$)

Wariant A, 10 gr – ró%nica mi!dzy wp$ywami z systemu op$at rzeczywistych a


wp$ywami z tytu$u sprzeda%y kart op$aty drogowej (znak ujemny oznacza
niekorzy(' nowego systemu, tj. mniejsze przychody)

tys. z$
2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
-36 568 74 508 57 782 521 458 549 584 1 854 319 1 983 800 1 996 667 2 027 340 2 058 503 2 090 144 2 122 430 2 155 494

Wariant A, S, 20 gr – ró%nica mi!dzy wp$ywami z systemu op$at rzeczywistych


a wp$ywami z tytu$u sprzeda%y kart op$at drogowej (znak ujemny oznacza niekorzy('
nowego systemu, tj. mniejsze przychody)

tys. z$
2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
-103 056 -6 833 -26 936 662 255 717 931 4 278 207 4 711 583 5 064 846 5 366 000 5 694 946 6 054 798 6 449 236 6 882 323

4. Prognozy zobowi"za& Skarbu Pa&stwa w zale%no(ci od przyj!tego systemu.

Implementacja przedmiotowego projektu ustawy b!dzie mia$a wp$yw na kwesti!


zobowi"za& strony publicznej (Skarbu Pa&stwa) wobec obecnych i przysz$ych
spó$ek buduj"cych i eksploatuj"cych odcinki autostrad p$atnych w ramach
systemu partnerstwa publiczno-prywatnego. Dokonano analizy 2 przypadków.

– Przypadek 1 – brak wdro%enia przedmiotowego projektu ustawy pozostawienie


jej w niezmienionej tre(ci, zgodnie z któr" pojazdy ci!%arowe z wykupion" kart"
op$aty drogowej s" zwolnione z uiszczania op$at rzeczywistych za przejazd
autostrad" i innymi drogami publicznymi – tzw. wariant „bez op$at”,

– Przypadek 2 – wprowadzenie w %ycie przedmiotowego projektu ustawy


i zniesienie zwolnienia pojazdów ci!%arowych z op$at rzeczywistych za
autostrady i inne drogi publiczne.

Dla wariantu tzw. „bez op$at” polegaj"cego na pozostawieniu kart op$aty drogowej
oraz zwolnieniu pojazdów ci!%arowych posiadaj"cych kart! op$aty drogowej

4
z op$at za korzystanie z autostrady, zobowi"zania strony publicznej wzgl!dem
wszystkich koncesjonariuszy autostrad p$atnych prognozowane s" na poziomie
od 661 039 tys. z$ (2007 r.) do 2 450 920 tys. z$ (2020 r.).

Zobowi"zania strony publicznej wzgl!dem wszystkich koncesjonariuszy autostrad


p$atnych b!d" si! kszta$towa$y na poziomie przedstawionym w poni%szej tabeli 4.

Tabela 4. Prognozy zobowi"za& Skarbu Pa&stwa w „wariancie bez op$at” (tys. z$).

tys. z$

2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013

Wariant „bez op$at” 661 039 592 180 711 022 1 063 423 2 013 744 2 080 749 2 111 636

2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020

Wariant „bez op$at” 2 154 908 2 216 228 2 340 836 2 347 685 2 362 101 2 395 920 2 450 920

Dla scenariusza A, 10 gr (op$aty pobierane tylko na autostradach, stawka bazowa


równa 10 gr) zobowi"zania strony publicznej wzgl!dem wszystkich
koncesjonariuszy autostrad p$atnych b!d" si! kszta$towa$y na poziomie
przedstawionym w poni%szej tabeli 5.

Tabela 5. Prognozy zobowi"za& Skarbu Pa&stwa w zale%no(ci od przyj!tego


wariantu (tys. z$)
tys. z$
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013

A, 10 gr 602 273 500 192 624 540 956 628 1 842 243 1 918 078 1 974 665

2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020

A, 10 gr 2 030 094 2 101 547 2 234 747 2 257 345 2 286 768 2 338 789 2 396 796

5. Saldo wydatków z tytu$u rekompensat dla koncesjonariuszy w przypadku


niedokonywania zmiany obecnego stanu prawnego i utrzymania zwolnienia
pojazdów ci!%arowych z wykupion" kart" op$aty drogowej z op$at rzeczywistych
oraz refundacji dla koncesjonariuszy w przypadku zmiany prawa.
Przeprowadzona zosta$a wnikliwa analiza dla nast!puj"cych scenariuszy:
– Wariant A, 10 gr – ró%nica mi!dzy wydatkami na refundacje dla
koncesjonariuszy w przypadku zmiany prawa a wydatkami w przypadku
pozostawienia niezmienionego stanu prawnego i utrzymania zwolnienia

5
z op$at pojazdów ci!%arowych posiadaj"cych kart! op$aty drogowej (znak
ujemny oznacza korzy(ci nowego systemu, tj. mniejsze wydatki);
– Wariant A, S, 20 gr – ró%nica mi!dzy wydatkami na refundacje dla
koncesjonariuszy w przypadku zmiany prawa a wydatkami w przypadku
pozostawienia niezmienionego stanu prawnego i utrzymania zwolnienia
z op$at pojazdów ci!%arowych posiadaj"cych kart! op$aty drogowej (znak
ujemny oznacza korzy(ci nowego systemu, tj. mniejsze wydatki).
Analiza potwierdza korzy(ci nowego systemu ze wzgl!du na fakt zmniejszenia
wydatków Skarbu Pa&stwa na poziomie od 51 124 tys. z$ do nawet blisko
350 000 tys. z$ (zale%nie od przyj!tego wariantu). Dok$adne szacunki
przedstawione s" w za$"czonej tabeli 6.
Tabela 6. Saldo wydatków z tytu$u rekompensat dla koncesjonariuszy
w przypadku zachowania obecnego stanu prawnego i zachowania zwolnienia
pojazdów ci!%arowych z op$at rzeczywistych oraz refundacji dla koncesjonariuszy
w przypadku zmiany prawa

Wariant A, 10 gr

tys. z$
2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
-91 988 -86 482 -106 795 -171 501 -162 671 -136 971 -124 814 -114 681 -106 089 -90 340 -75 333 -57 131 -54 124

Wariant A, S, 20 gr

tys. z$
2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
-145 853 -153 927 -204 451 -344 789 -328 157 -293 663 -281 558 -259 277 -241 925 -218 056 -198 472 -174 470 -164 846

6. Analiza skutków finansowych funkcjonowania okresu przej(ciowego.


Szczegó$owej analizie poddano tzw. okres przej(ciowy, czyli okres od
dnia 1 lipca 2008 r. do dnia 30 czerwca 2009 r., w którym utrzymaj" wa%no('
winiety roczne zakupione do dnia 30 czerwca 2008 r.
Dokonano za$o%enia, %e w przypadku winiet dziennych, siedmiodniowych oraz
miesi!cznych przychody z ich tytu$u w 2008 r. b!d" równe po$owie przychodów
prognozowanych na 2008 r. W przypadku winiet rocznych przyj!to, %e winiety
zakupione w 2008 r., ale przed dniem 30 czerwca 2008 r. zostan" zwrócone.
W zwi"zku z tym przychody z tytu$u sprzeda%y karty op$aty drogowej za 2008 r.

6
zosta$y odpowiednio zmniejszone. Ponadto przyj!to, %e cz!(' kierowców
zdecyduje si! wykupi' winiety roczne przed dniem 30 czerwca 2008 r. Szacunku
przychodów z tego tytu$u opracowano dla wielu wariantów (procent pojazdów, dla
których zostanie wykupiona winieta roczna). Równolegle zosta$y oszacowane
zobowi"zania Skarbu Pa&stwa z tytu$u refundacji dla koncesjonariuszy autostrad
p$atnych w zwi"zku ze zwolnieniem pojazdów posiadaj"cych winiety roczne
w okresie przej(ciowym.
W przedmiotowej analizie obliczono zmniejszone przychody z tytu$u sprzeda%y
kart op$aty drogowej w 2008 r. W rzeczywisto(ci pocz"tkowe wp$ywy z tytu$u
sprzeda%y kart rocznych mog" by' wy%sze, jednak konieczne b!dzie
dokonywanie zwrotów (rodków za karty op$aty drogowej, które zostan" zwrócone
zgodnie z przepisami prawa. Z tego te% powodu w po$owie 2008 r. zaistnieje
konieczno(' zgromadzenia odpowiednich (rodków na dokonywanie wyp$at.
Skutki finansowe (saldo) funkcjonowania okresu przej(ciowego zale%nie od
przyj!tego wariantu oscyluj" na poziomie od (-)27 888 tys. z$ do (-)518 608 tys. z$.
Dok$adne estymacje przedstawiono w poni%szej tabeli 7.

Tabela 7. Skutki finansowe (saldo) funkcjonowania okresu przej(ciowego.


Wariant najbardziej/najmniej korzystny (tys. z$).

Wariant 0% – wariant najbardziej korzystny

tys. z$
2008 2009 Razem
Wp$ywy z tytu$u kart op$aty drogowej 276 918 0 276 918
Refundacje 304 807 0 304 807
Saldo okresu przej(ciowego -27 888 0 -27 888

Wariant 70% – wariant najmniej korzystny

tys. z$
2008 2009 Razem
Wp$ywy z tytu$u kart op$aty drogowej 365 944 0 365 944
Refundacje 518 172 366 380 884 552
Saldo okresu przej(ciowego -152 228 -366 380 -518 608

7
7. Prognoza skutków finansowych dla finansów publicznych.

W poni%szej tabeli 8 skutki finansowe dla finansów publicznych (tys. z$)


przedstawiono zestawienie salda przychodów, salda wydatków oraz salda
funkcjonowania okresu przej(ciowego wraz z podsumowaniem wyników dla
finansów publicznych (saldo przychodów pomniejszone o saldo wydatków
powi!kszone o saldo okresu przej(ciowego). Ze wzgl!du na za$o%enia przyj!te
przy szacowaniu potencjalnych przychodów w okresie 2008-2013 (op$aty
pobierane wy$"cznie na odcinkach koncesyjnych) saldo przychodów w tym
okresie mo%e by' zawy%one, co oznacza, %e wynik dla finansów publicznych
mo%e by' bardziej korzystny ni% w rzeczywisto(ci. Nale%y liczy' si! z tym, %e
w pocz"tkowym okresie funkcjonowania nowych przepisów wprowadzonych
przedmiotowym projektem ustawy, strona publiczna b!dzie ponosi' wy%sze
zobowi"zania ni% osi"gnie rzeczywiste wp$ywy. Szacunkowy wynik finansowy jest
korzystny dla strony publicznej. Oscyluje na poziomie od (-)2 855 tys. z$ do
7 047 169 tys. z$ (zale%nie od przyj!tego wariantu).

8
Tabela 8. Skutki finansowe dla finansów publicznych (tys. z$). Wariant najbardziej/najmniej korzystny

Wariant 10%

tys. z$

A, S, 20 gr 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Saldo przychodów a -103 056 -6 833 -26 936 662 255 717 931 4 278 207 4 711 583 5 064 846 5 366 000 5 694 946 6 054 798 6 449 236 6 882 323
Saldo wydatków b -145 853 -153 927 -204 451 -344 789 -328 157 -293 663 -281 558 -259 277 -241 925 -218 056 -198 472 -174 470 -164 846
Saldo okresu przej(ciowego c -45 652 -52 340 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Wynik dla finansów
-2 855 94 754 177 515 1 007 044 1 046 088 4 571 870 4 993 141 5 324 123 5 607 925 5 913 002 6 253 270 6 623 706 7 047 169
publicznych a-b+c

Wariant 20%
tys. z$
A, 10 gr 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Saldo przychodów a -36 568 74 508 57 782 521 458 549 584 1 854 319 1 983 800 1 996 667 2 027 340 2 058 503 2 090 144 2 122 430 2 155 494
Saldo wydatków b -91 988 -86 482 -106 795 -171 501 -162 671 -136 971 -124 814 -114 681 -106 089 -90 340 -75 333 -57 131 -54 124
Saldo okresu przej(ciowego c -63 415 -104 680 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Wynik dla finansów
publicznych a-b+c -7 995 56 310 164 577 692 959 712 255 1 991 290 2 108 614 2 111 348 2 133 429 2 148 843 2 165 477 2 179 561 2 209 618

A, S, 20 gr 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Saldo przychodów a -103 056 -6 833 -26 936 662 255 717 931 4 278 207 4 711 583 5 064 846 5 366 000 5 694 946 6 054 798 6 449 236 6 882 323
Saldo wydatków b -145 853 -153 927 -204 451 -344 789 -328 157 -293 663 -281 558 -259 277 -241 925 -218 056 -198 472 -174 470 -164 846
Saldo okresu przej(ciowego c -63 415 -104 680 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Wynik dla finansów
publicznych a-b+c -20 618 42 414 177 515 1 007 044 1 046 088 4 571 870 4 993 141 5 324 123 5 607 925 5 913 002 6 253 270 6 623 706 7 047 169

9
8. Koszty budowy lub dostosowania oraz koszty utrzymania i eksploatacji systemu
op$aty elektronicznej.

Celem ustalenia pe$nego wp$ywu na stan finansów publicznych rozwi"za&


proponowanych w projekcie ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz
niektórych innych ustaw wskazane jest uwzgl!dnienie kosztów
budowy/dostosowania oraz kosztów utrzymania i eksploatacji systemu op$aty
elektronicznej.

9. Analiza techniczno-ekonomiczna systemu op$aty elektronicznej w Polsce.

Przygotowana zosta$a analiza techniczno-ekonomiczna systemu op$aty


elektronicznej (Electronic Fee Collection – EFC), w ramach której dokonano
wst!pnych oszacowa& wysoko(ci nak$adów inwestycyjnych oraz kosztów
eksploatacji ró%nych wariantów systemów poboru op$at. Analizie poddano
wy$"cznie system DSCR (mikrofalowy) elektronicznego poboru op$at, pomini!to
analiz! systemu GNSS (satelitarny).

W ramach prac przeanalizowano nast!puj"ce warianty systemów poboru op$at:

– Single lane tolling without EFC – tradycyjny system r!cznego poboru op$at,

– Single lane tolling with EFC – system r!cznego poboru op$at oraz
elektronicznego poboru op$at z bramkami na ka%dym pasie ruchu w punkcie
poboru op$at,

– Open Road Tolling – system r!cznego poboru op$at oraz elektronicznego


poboru op$at na pasie bez bramek (system otwarty).

Analizie poddano wariant, w którym op$ata elektroniczna jest pobierana wy$"cznie


na sieci autostrad, przy za$o%eniu, %e do 2015 r. w Polsce funkcjonowa' b!dzie
1645 km autostrad. Jednocze(nie za$o%ono, %e wysoko(' stawek op$at
pobieranych b!dzie kszta$towa$a si! na poziomie:

1. Dla pojazdów osobowych op$ata za 1 km – taryfa niska – 18 gr; taryfa wysoka


– 22 gr,

2. Dla pojazdów ci!%arowych op$ata za 1 km – taryfa niska – 40 gr; taryfa wysoka


– 48 gr.

10
Nak$ady inwestycyjne na budow! systemu op$aty elektronicznej zgodnie
z ww. za$o%eniami zosta$y przedstawione w poni%szych tabelach.

Tabela 9. System na pojedynczych pasach bez EFC


SYSTEM NA POJEDYNCZYCH Koszty ogó$em
Ilo('
PASACH BEZ EFC (z$)
Tradycyjne, wyjazdowe pasy poboru
568 630 196 000 z$
op$at
Pasy wjazdowe 320 336 000 000 z$

Pasy poboru op$at ETC 0 0 z$

Bramki ETC 0 0 z$

Punkty sprzeda%y ETC 0 0 z$

Koszty migracji ETC 0 0 z$

Koszty integracji 0 77 295 680 z$

Koszty sprz!tu pok$adowego ETC 0 z$

OGÓ,EM 1 043 491 680 z$

Tabela 10. System poboru op$at na pojedynczych pasach z EFC


SYSTEM POBORU
Koszty ogó$em
NA POJEDYNCZYCH Ilo('
(z$)
PASACH Z EFC
Tradycyjne, wyjazdowe pasy poboru
198 219 681 000 z$
op$at
Tradycyjne pasy wjazdowe 101 106 050 000 z$

P$atne pasy wyjazdowe ETC 238 274 473 500 z$

P$atne pasy wjazdowe ETC 236 258 125 000 z$

Bramki ETC 0 0 z$

Punkty sprzeda%y ETC 45 2 252 250 z$

Koszty migracji ETC 0 0 z$

Koszty integracji 0 94 663 993 z$

Koszty sprz!tu pok$adowego ETC 52 605 000 z$

OGÓ,EM 1 035 850 743 z$

11
Tabela 11. Pobór op$at na otwartej drodze
POBÓR OP,AT Koszty
Ilo('
NA OTWARTEJ DRODZE ogó$em (z$)
Tradycyjne, wyjazdowe pasy poboru
210 232 995 000 z$
op$at
Tradycyjne pasy wjazdowe 122 128 100 000 z$

P$atne pasy wyjazdowe ETC 207 238 722 750 z$

P$atne pasy wjazdowe ETC 205 215 250 000 z$

Bramki ETC 62 76 340 600 z$

Punkty sprzeda%y ETC 45 2 252 250 z$

Koszty migracji ETC 0 0 z$

Koszty integracji 0 100 075 308 z$

Koszty sprz!tu pok$adowego ETC 52 605 000 z$

OGÓ,EM 1 088 340 908 z$

Na podstawie powy%szych informacji wida', %e bez wzgl!du na wdro%ony system


nak$ady inwestycyjne s" zbli%one i wynosz" ok. 300 mln euro netto, przy
za$o%eniu, %e do roku 2015 w Polsce b!dzie funkcjonowa' 1645 km autostrad.

11/05/BS

12