Universiteit Antwerpen

Debat: Niet akkoord met bama-hervorming “Bama hervorming is flauwe soep en creëert een eenheidsworst”1

Francine Carron Publieke Opinie Prof. Thijssen Vrijdag, November 13, 2009

1

Verhoest, F. (2009, September 22). De Standaard Online: Bama-hervorming is ‘flauwe soep'. Retrieved November 2, 2009, from De Standaard: http://dsonline.be/Artikel/Detail.aspx?artikelId=9M2FFFFL

1

INHOUDSTAFEL

I. II.

Bama hervorming in het kort Tegenargumenten en de negatieve gevolgen van de bama- hervorming 1. Bama hervorming ≠ internationaal en Europees vergelijkbaar 2. De Master is niet exclusief noch geloofwaardig 3. Geen Bachelor entry functies 4. Diplomatittel verwarring 5. Verwarring in verband met opleidingsprofiel 6. Verdwijnen van hogescholen 7. Onduidelijke afbakening van undergraduate en post-graduate faculteiten 8. Flexibiliseringsdecreet verlaagt de kwaliteit van het onderwijs

III.

Oplossing voor bama (bama 2) 1. Hogeschool = Junior College 2. Algemene Bachelors met majors en minors 3. Bama II = Liberal Arts 4. Democratie in plaats van Egalitarisme

IV.

Conclusie

2

Het bama-systeem werd ingevoerd om het Europees onderwijs te internationaliseren. Nochtans is het bama-stelsel niet internationaal noch Europees gemakkelijk vergelijkbaar. Landen binnen de Europese Gemeenschap zoals België en Nederland hanteren verschillende bama-graden voor hun opleidingsinstituten. Het bama-systeem neemt de internationale exclusiviteit van het Masterdiploma weg en komt globaal niet geloofwaardig over. De hervorming creëert verwarring over diplomatittels en opleidingsprofielen. Het huidige systeem kent geen duidelijk onderscheid tussen ‘undergraduate en post-graduate’ faculteiten binnen de universiteiten. Door de bamahervorming dreigen hogescholen te verdwijnen, moet het secundair onderwijs en de arbeidsmarkt hervormd worden. Bama schiet tekort op vele vlakken en heeft dringend nood aan een tweede hervormingsfase. I. Bama hervorming in het kort.

De basis van de internationalisering van het Europese hoger onderwijs werd gelegd 2 tijdens de viering van het 750-jarig bestaan van de Parijse Sorbonne in 1998.3 Tijdens deze viering werden de beleidsmakers er aan herinnerd dat in de Middeleeuwen Europese studenten en docenten ook vlot van de ene naar de andere universiteit reisden.4 Op dit event ondertekenden op 25 mei 1998 Engeland, Frankrijk, Italie en Duitsland de zogenaamde Sorbonne-verklaring.5 Ongeveer een jaar na de Sorbonneverklaring kwam er het Bolognadecreet die de BachelorMasterstructuur (ook wel het Bachelor-Masterstelsel of bama-stelsel genoemd) uitwerkt. 29 Europese ministers van onderwijs ondertekenden de Bolognaverklaring op 19 juni 19996 met als doel in de komende tien jaar te komen tot één Europese hogeronderwijsruimte.7 De principes van het Bolognaproces zijn dat de overheid (niet de privésector) het initiatief neemt om de kennismaatschappij bij zoveel mogelijk Europeanen te brengen.8 De nieuwe
Redant, V. (2004). Bama: (r)evolutie in het hoger onderwijs? Antwerpen - Appeldoorn: Viviane Redant en Garant Uitgevers.
3 2

Id. Id.

4

5

Provinciale Hogeschool Limburg. (2008-2009). Situering Bama - hervorming. Retrieved November 2 , 2009, from phl.be: http://cms.phl.be/eCache/DEF/2/020.html Wikimedia Foundation, Inc. (2009, Augustus 27). Bolognaverklaring. Retrieved November 2, 2009, from Wikipedia, de vrije encyclopedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Bolognaverklaring Wikimedia Foundation, Inc. (2009, Juni 19). Bachelor-Masterstructuur. Retrieved November 2, 2009, from Wikipedia, de vrije encyclopedie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Bachelor-Masterstructuur Id.

6

7

8

3

onderwijsstructuur zou de mobiliteit van studenten in Europa bevorderen door het uitreiken van vergelijkbare diploma’s via het bama-stelsel. Binnen deze structuur kunnen studiepunten, studenten en docenten worden uitgewisseld. Het Bolognadecreet pleit voor het bevorderen van samenwerking tussen opleidingsinstituten en het creëren van een onafhankelijke kwaliteitscontrole.9 Europa moet komen tot een grotere harmonisering en vergelijkbaarheid van het hoger onderwijs.10 Het Bolognaproces streeft naar het invoeren van een uniforme curriculumopbouw die moet bestaan uit twee cycli, undergraduate en graduate. De undergraduate cyclus moet minimum drie jaar duren en leiden tot een diploma dat toegang geeft tot de arbeidsmarkt.11 Pas nadat de eerste cyclus is afgerond, kan de student toegelaten worden tot de tweede cyclus die moet uitmonden in de graad van Master en/of doctor.12 Er wordt niet vermeld dat het undergraduate diploma Bachelor moet heten, noch wordt er iets gezegd over de studieduur van de tweede cyclus.13 De Bachelor-Masterstructuur ging voor het hele hoger onderwijs in Vlaanderen van start op 1 september 2004.14 II. Argumenten tegen de Bama hervorming

1. Bama hervorming ≠ internationaal, Europees vergelijkbaar De Bolagnaverklaring werd onder meer ondertekend omdat Europa, waar mensen zich vrij kunnen verplaatsen, nood had aan een Europees onderwijssysteem. Zodanig de terwerkstellingskansen van Europese burgers de arbeidsmarkt die ook geen grenzen meer kent, te verhogen. Daarom werd een systeem van herkenbare en vergelijkbare graden ingevoerd. Dit zou het internationale concurrentievermogen van het Europese hoger onderwijs verhogen. 15 In Europa is men ervan overtuigd dat door internationale of Amerikaanse tittels te hanteren het onderwijs internationaal is; dit is niet accuraat.
9

Id.

Symoens, H. d. (2002, Maart). Afscheidsrede: Nieuwe wijn in oude zakken, of toch niet? De Bologanverklaring in historisch perspectief. Retrieved November 2, 2009, from Faculteit Letteren en Wijsbegeerte: http://www.flwi.ugent.be/fasti/pages/Afscheidsrede.htm
11

10

Id. Id. Id.

12

13

14

Wikimedia Foundation, Inc. (2009, Juni 19). Bachelor-Masterstructuur. Retrieved November 2, 2009, from Wikipedia, de vrije encyclopedie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Bachelor-Masterstructuur

Symoens, H. d. (2002, Maart). Afscheidsrede: Nieuwe wijn in oude zakken, of toch niet? De Bologanverklaring in historisch perspectief. Retrieved November 2, 2009, from Faculteit Letteren en Wijsbegeerte: http://www.flwi.ugent.be/fasti/pages/Afscheidsrede.htm

15

4

Onder de huidige bama structuur zijn de diploma’s nog steeds zeer moeilijk te vergelijken. Waardoor er geen verschil is met het oude kandidaat- licentiaat systeem. Hilde de Ridder- Symoens, ex- hoogleraar Middeleeuwse Geschiedenis Vrije Universiteit Amsterdam, is het ook eens met bovenstaande stelling. Volgens deze oud professor blijven de verschillen in de huidige “bama-structuur in universitair onderwijs tussen Noord-Amerika en Continentaal Europa groot”.16 De Europese universiteiten proberen om het oude systeem zoveel mogelijk in te passen in de Bologna geformuleerde structuur. Dit speelt dan weer in de kaart van de docenten en bestuurders, die eigenlijk alles bij het oude willen laten zegt hoogleraar Ridder- Symoens in haar afscheidsrede aan de Vrije Universiteit Amsterdam.17 Zij stelt dat er niets veranderd is en dat een mislukte kopie van de oude structuur binnen het bama-stelsel is. Er wordt vanuit gegaan dat de huidige Master idem is aan het laatste licentiejaar. Dit is absoluut een verkeerde manier van denken. Een Master is een volledig specialitiejaar dat apart staat van het Bachelor diploma. Faculteiten en opleidingen hebben zich beperkt tot meer artificiële aanpassingen in titulatuur en programmering.18 Internationalisering is niet gelukt door alleen het invoeren van Amerikaanse diplomatittels. De bama-hervorming kan een trans-Atlantisch vergelijking niet doorstaan – wat het wel zou moeten kunnen. EU-burgers werken niet langer alleen binnen de Europese grenzen maar werken als Europeanen in landen zoals China en Amerika, wat momenteel zelfs zeer populair is. De bama hervorming zou internationaal moeten zijn en zeker trans-Atlantisch, aangezien de meerderheid van de ‘Global 500’ bedrijven Amerikaans is. De Bolagna-verklaring heeft zich gelimiteerd tot het creëren van een Europees hoger onderwijs-systeem waardoor Europa zichzelf begrensd heeft. Waarom hebben de 29 ministers van onderwijs zich niet gefocust op een ruimere globale structuur van het onderwijs? Zij hebben het Angelsaksisch systeem ingevoerd en omgezet naar Europese standaarden maar zijn er niet in geslaagd om het globaal om te draaien. Nochtans was het de bedoeling van het Bolagnaproces om een internationaal hoger onderwijs systeem in te voeren. Het woord “internationaal” zou meteen moeten vervangen worden door Europees. De 29 beleidsmakers zeggen een systeem gecreëerd te hebben van Europees herkenbare en vergelijkbare graden, maar zelfs dit blijkt niet waar te zijn. Zo werden er allerlei toevoegingen gedaan. Zo kent Nederland naast het Belgische Academische en Professionele Bachelors, een Bachelor of Education (Bed) en Bachelor of engineering (Beng) voor technische Bachelors aan de hogeschool. Waar in de wereld bestaat er naast België en Nederland nog professionele en

16

Id. Id. Id.

17

18

5

academische Bachelors? Op internationaal vlak spreekt men van een Bachelor of Arts of een Bachelor of Science. Het merendeel van de multinationals zijn Amerikaans en hebben Amerikaanse afdelingshoofden in Europa. (Dit wordt meestal gedaan om een oogje in het zeil te houden op de Europese tak van de bedrijven- controlerende/spion functies) Stel dat je solliciteert bij een Amerikaans bedrijf “X” en er op jouw CV staat dat je een Professionele Bachelor Communicatie hebt. Jouw CV wordt uit de hoge stapel sollicitatiebrieven geselecteerd door de Belgische Human Resource Manager en je mag op interview gaan bij het Amerikaanse afdelingshoofd. Deze Amerikaanse manager neemt een interview met je af en vraagt je uit te leggen wat een professionele Bachelor is en waarom jouw Bachelor maar drie jaar heeft geduurd. Daar zit je dan 30 minuten uit te leggen wat jouw diploma waard is en wat het exact betekent. Na een half uur saaie uitleg zal deze manager zijn interesse in jouw meteen verloren zijn. Heeft de Bama hervorming dan een gemakkelijke vergelijkende structuur gecreëerd? Absoluut niet. Wij hadden ons even goed kunnen houden aan de termen graduaat, kandidaat, licentiaat als je toch moet uitleggen wat jouw diploma betekent en dit in eigen land. Volgens het artikel “Bama en de farce van internationale excellentie” - uit de Nederlandse Nationale Dialoog, is het onder het huidige systeem wel gemakkelijker geworden uit te leggen in welk stadium van de- studie je je bevindt, maar in de praktijk blijkt dat er binnen de begrippen Bachelor en Master grote verschillen bestaan in Europese en Amerikaanse instellingen. Mijn eigen ervaring is een voorbeeld. Hieronder licht ik het toe. Ik werd in 2006 aangeworven bij Jones Lang LaSalle als Project Manager voor Procter & Gamble. Jones Lang LaSalle het grootste corporate immobiliën bedrijf, ter wereld behartigt de faciliteiten van Procter & Gamble wereldwijd. Ik werd uitgenodigd door het afdelingshoofd, een Amerikaanse vrouw van het Project & Development Services Departement voor een interview. Ze vertelde me meteen waarom ik op interview mocht komen op het Europees hoofdkwartier van Procter & Gamble. Het was omwille van het feit dat ze de diploma’s op mijn CV begreep. Op mijn CV staat duidelijk vermeld: Bachelor of Arts International Affairs & Politics met minor in Communications van Vesalius College, Vrije Universiteit Brussel. Na een vlot gesprek werd ik dus aangenomen voor een ingenieursfunctie. Dit omdat mijn diploma titel begrijpbaar was voor haar en de Amerikaanse en Britse collegas. Ik als concludeer als ervaringsdeskundige hieruitdat er op internationaal een vlak een structureel probleem is met de diploma-titels. Ook blijkt uit onderzoek “dat uitwisseling met buitenlandse universiteiten op andersoortige basis nog altijd moeilijk ligt”.19 Nederland en België maakten snel een overstap naar het Angelsaksishe systeem maar veel andere Europese landen bleven achter. West19

bnvis. (2009, Juni 10). Bama en de farce van internationale excellentie. Retrieved November 2, 2009, from denationaledialoog.nl: http://denationaledialoog.nl/profile/676/bnvis.aspx

6

Europese landen zijn hierdoor gemakkelijk te bezoeken, maar een echte uitwisseling voor de Nederlandse en Belgische studenten naar andere Europese landen is nog steeds complex omwille van de trage bama-integratie bij de buurlanden. Volgens de Nederlands Nationale Dialoog is voor de uitwisseling van de eigen studenten nauwelijks iets veranderd. Nederlanders vinden namelijk dat hun regering “onnadenkend maar vooruitstrevend van start ging”20 met de bama hervorming. Vandaag hebben zij het gevoel dat ze in “een halfbakken systeem zitten met een slechte uitvoering”. 21 Het zou beter zijn dat Europa het Angelsaksisch systeem volledig overnam, dan zouden we Europees, trans-Atlantisch en internationaal op hetzelfde niveau zitten. Volgens Professor Oosterlinck, voormalig rector K.U. Leuven, vrezen de meest Europeanen onterecht dat het onderwijs “geamerikaniseerd” zou worden. “Dat we ervan uitgaan dat er zulke sterke Amerikaanse invloed is, heeft natuurlijk alles te maken met de toonaangevende plaats die de Verenigde Staten innemen in de globale kennismaatschappij’, zegt KUL voormalig Rector Oosterlinck. Indien Europa wil mee tellen op internationaal vlak, moet zij zich meten met de besten,22 namelijk de Verenigde Staten. Momenteel stellen de Amerikaanse instellingen de Europese licentiaat Master gelijk aan hun Amerikaanse Bachelor diploma. Ook al zien zij duidelijk dat de Europse diploma’s een Masterniveau hebben. Volgens ex- hoogleraar Hilde de Ridder –Symoens vinden de officiële instanties overzee nu eenmaal dat de langere studieduur van een Amerikaanse Master degree die maatregel rechtvaardigt.23 Om het Europees onderwijs internationaal en Europees vergelijkbaar te maken is het aangewezen bama te veramerikaniseren. 2. De Master ≠ exclusief noch geloofwaardig Binnen het bama-systeem is het overstappen naar een Master zeer gemakkelijk. Er zijn zelfs studenten die nog aan hun Bachelor diploma aan het werken zijn en al vakken uit de Master volgen. Op 22-jarige leeftijd kunnen Belgische studenten al in het bezit zijn van twee Masterdiploma’s. Op internationaal vlak lijkt dit extreem. Een voorbeeld: Ellen begint met studeren op
20

Id. Id.

21

Oosterlinck, P. A. (September). Toespraak door Prof. A. Oosterlinck, rector K.U.Leuven, Opening Academiejaar 2002-2003: Europees en Amerikaans hoger onderwijs. Retrieved November 2, 2009, from Katholieke Universiteit Leuven: http://www.kuleuven.be/openingacademiejaar/0203/rector0203.html uit Cohen, D. (2002, September 17). Wistful thinking. Retrieved November 2, 2009, from guardian.co.uk: http://www.guardian.co.uk/education/2002/sep/17/internationaleducationnews.highereducation en Rothblatt, S. (2002, September 3). Down the US route. Retrieved November 2, 2009, from guardian.co.uk: http://www.guardian.co.uk/education/2002/sep/03/internationaleducationnews.accesstouniversity Symoens, H. d. (2002, Maart). Afscheidsrede: Nieuwe wijn in oude zakken, of toch niet? De Bologanverklaring in historisch perspectief. Retrieved November 2, 2009, from Faculteit Letteren en Wijsbegeerte: http://www.flwi.ugent.be/fasti/pages/Afscheidsrede.htm
23

22

7

haar 17 jaar aan de Universiteit Antwerpen en behaalt een Academische Bachelor Europese studies op haar 20ste. Ze gaat verder studeren en studeert een jaar later af met een Master Internationale Betrekkingen. Ellen weet niet wat ze wil worden en beslist om nog een jaar Master Politieke Communicatie te volgen. Ze studeert op haar 22ste af en heeft twee Masters in haar bezit. Hierdoor lijkt Ellen internationaal gezien een genie. Hierdoor brengt zij de exclusiviteit naar beneden maar ook de geloofwaardigheid. Vergelijk Ellen nu met Eva die ook ging studeren op haar 17 aan een Ivy League Universiteit. Eva studeert af op haar 21ste met een Bachelor of Arts in International Affairs en een minor in History. Zij studeert verder en behaalt op haar 23ste een Master of Arts in International Affairs. Als we deze twee profielen van studenten naast elkaar leggen komt Eva geloofwaardig over. En dit niet omdat ze naar een Ivy League Universiteit ging, maar omdat haar Bacheloropleiding 4 jaar heeft geduurd en een internationaal aanvaardbare tittel heeft. Ook haar Master programma duurde twee jaar waardoor na zes jaar studies Eva maar één Master heeft kunnen behalen terwijl Ellen in vijf jaar tijd twee Masters heeft behaald. Indien Ellen tussen haar Bachelor zou gewerkt hebben, zou ze internationaal wel geloofwaardig overkomen. Indien Eva tussen Bachelor en Master zou gewerkt hebben, zou ze er nog sterker voorstaan. Het lijkt wel een ridicule situatie; zoveel jonge Belgen met dubbele Masters. Volgens het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) Nederland zouden de Masteropleidingen langer moeten worden. Zij vangen signalen op dat Nederlanders moeite hebben met het vinden van een baan in het buitenland.24 De reden is dat bedrijven en instellingen de voorkeur geven aan een student uit een ander land, waar de Masters vaak twee jaar in beslag nemen, aldus ISO. Tijdens de Masters wordt de opleiding verdiept aan de hand van stages, onderzoek en het schrijven van een scriptie.25 Nederlanders en Belgen hebben voor die verdieping maar een jaar. Dat is te kort. Een internationaal bedrijf maakt dan al snel de keuze voor iemand die daar meer tijd aan heeft kunnen besteden, zei ISO-voorzitter E. van Roemburg. Voorlopig pleit het ISO voor een verlenging van de Master naar anderhalf jaar in Nederland. In het Angelsaksisch systeem is de bedoeling van een Master dat het exclusief is, dat het een tweede- diploma is. Om toegelaten te worden tot Programma’s in de Master-opleidingen, dienen de studenten aan de volgende criteria te voldoen: Bachelor- diploma’s met onderscheiding, drie aanbevelingen van professoren uit de Bachelor-studie, een essay schrijven waarin je duidelijk je motivatie en doel van de uitgekozen Master-richting stelt. Iedere universiteit heeft zijn commissie voor het accepteren of verwerpen van een Master-applicatie. Verwerping kan gebaseerd zijn op een slechte motivatie voor de Master-studie bijvoorbeeld. Voor gerenomeerde universiteiten moeten er ook kopijen van Bachelor-papers worden ingestuurd, een nationaal
24

Id.

Masterkiezen (Telegraaf). (2006, April 11). Master kiezen - Niet zoeken, maar kiezen. Retrieved November 2, 2009, from Masterkiezen.nl: http://www.Masterkiezen.nl/index.aspx?pgeId=49

25

8

Master-ingang-examen zoals de GMAT, MCAT of GRE worden afgelegd naar gelang de gekozen richting. Het bezitten van een Bachelor alleen geeft geen toegang tot de Master-studie. Het is dus onmogelijk binnen het Angelsaksisch systeem om nog aan een Bachelor te werken en tegelijkertijd Master lessen volgen. Kortom, binnen het Angelsaksisch systeem geraak je zomaar niet binnen in een graduate school. Historisch gezien was dit ook zo in West Europa. Het licentiaatdiploma, het eerste diploma uitgereikt aan de universiteit. Dit licentiaat gaf toegang tot de graad van Meester. Ex- hoogleraar Hilde de Ridder- Symoens zegt duidelijk in haar afscheidstoespraak: “Reeds in de twaalfde-eeuwse pre-universitaire scholen werd aan studenten die bewezen hadden
over voldoende kennis en vaardigheden te beschikken om zelf les te kunnen geven de licentia ubique docendi (toelating om waar ook te doceren) gegeven. De licentie of het licentiaat is dan ook de eerste graad die aan de universiteit werd verleend. Na het behalen van de graad van licentiaat konden de voorbereidingen getroffen worden om als nieuwe magister (meester) opgenomen te worden in het gilde van de pairs, van de gelijken. De daaraan verbonden graad was die van magister voor de artiesten en theologen en doctor voor de juristen en medici.”
26

Na de Master kon de student een doctoraatstitel krijgen. Logisch gezien zou de licentiaattitel gelijkgesteld moeten worden aan vier jaar Bachelor. De vraag is waarom dit niet werd gedaan? Vroeger was het een, of twee jaar Master en dan een doctoraat. De Master moet een tweede diploma blijven en moet zijn exclusiviteit behouden. Historisch gezien was het pas later dat de graad van baccalaureaat en kandidaat werden ingevoerd om dan weer afgevoerd worden. In Frankrijk is baccalaureaat de titel die toegang verleent tot de universiteit. Er is duidelijk geen Europese eenheid binnen het Bolognadecreet. Binnen het angelsaksisch systeem is de structuur met drie graden blijven bestaan. België kent nu ook een structuur met drie graden dat totaal niet overeenstemt met onze arbeidsmarkt. In de VS hebben door het bestaan van de ‘exclusieve’ Master veel minder mensen deze tittel en verdienen mensen met een Master Degree aanzienlijk hogere lonen dan degenen met Bachelor’s Degrees. 3. Geen Bachelor entry functies. Doordat de Master in België absoluut niet exclusief is, is de Master de standaard geworden. Ik heb de vacature van 24 Oktober 2009 bekeken en uit 68 vacatures zijn er voor 59 een Master diploma nodig. In de V.S. en het Verenigd Koninkrijk is er een enorm aanbod voor Bachelor entry functies, in België niet. Het probleem van bama is dat ook onze arbeidsmarkt niet is meegeëvolueerd met de bama invoering. Zoals ik eerder al vermeldde wordt de huidige Master vergeleken met het laatste jaar licentiaat. Wat absoluut de bedoeling niet is. De Master is een jaar
Symoens, H. d. (2002, Maart). Afscheidsrede: Nieuwe wijn in oude zakken, of toch niet? De Bologanverklaring in historisch perspectief. Retrieved November 2, 2009, from Faculteit Letteren en Wijsbegeerte: http://www.flwi.ugent.be/fasti/pages/Afscheidsrede.htm
26

9

op zich dat volledig apart - staat van het Bachelor diploma. Ik ging onlangs op een stage sollicitatie en de interviewer zei me ‘dat het wel goed was dat ik terug naar de universiteit ben gekeerd om mijn Master af te maken’. Waarop ik duidelijk heb gezegd dat ik niet teruggekeerd ben om iets af te maken maar een nieuw diploma te behalen. Met dit voorbeeld uit mijn eigen ervaring wil ik aantonen dat binnen de Belgische context het duidelijk is dat er wordt van uitgegaan dat een Bachelor geen diploma is, maar eerder een deelcertificaat, net zoals een kandidaatsdiploma. Mensen hebben totaal geen weet meer wat het principe van een Master werkelijk is. De Bama-hervorming heeft dit volledig naar beneden gehaald. Doordat de arbeidsmarkt niet mee geëvolueerd is met de hervorming lijkt de Master het minimum-diploma te zijn, de norm. Ik pleit dan ook voor een invoering van meer Bachelor functies op de arbeidsmarkt zodanig dat de Master een exclusieve onderscheiding is. Indien er in de toekomst wordt verder gegaan met de gemakkelijke instroming naar de Master via schakeljaren en dergelijke, heeft iedere universitaire student binnenkort een Master op zak. Om zich te onderscheiden in de toekomst zal je verplicht zijn een doctoraat te behalen. Tot op een gegeven moment het doctoraat de norm zal worden. Waar staan we dan met functies op de arbeidsmarkt? Een Angelsaksisch Master geeft ook meer toegang tot exclusieve jobs zoals professor aan de universiteit, dit is niet mogelijk in België. (Een Amerikaans professor met een doctoraat verdient wel meer dan een professor met Master) Kortom, het grote verschil tussen de Europese en Amerikaanse universiteiten is dat de “Amerikaanse universiteit de junior en senior years' studenten (3e en 4e jaars Bachelor) goed in de gaten houdt.”27 Wie het potentieël heeft om een Master te behalen, krijgt de kans - Anderen niet. Een Bachelor is geen automatische toegang tot een Master.28 Maar er zijn wel wijd en zijd entry level jobs voor Bachelors maar in België en Nederland niet.”29 Dit komt doordat er in de lagelanden ‘een collectieve twijfel over de waarde van de Bachelor nadien op de arbeidsmarkt’ bestaat.30 Studenten voelen deze problemen ook en kiezen er daarom in grote getale voor om door te gaan naar de Master. In Nederland en België is op dit niveau nauwelijks een toelatingseis aanwezig.31 Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld V.K., Italië en de V.S. (daar wordt vaak al op

27

Lievers, M. (2008, December 23). Bama universiteit is kinderopvang geworden . Retrieved November 2, 2009, from Beter Onderwijs Nederland: http://beteronderwijsnederland.net/node/5249 Id. Id.

28

29

bnvis. (2009, Juni 10). Bama en de farce van internationale excellentie. Retrieved November 2, 2009, from denationaledialoog.nl: http://denationaledialoog.nl/profile/676/bnvis.aspx
31

30

Id.

10

dat niveau geselecteerd voor de PhD, waardoor er weinig Masters bestaan), waar de Bachelor het gangbare academische niveau is. 4. Diploma-tittel verwarring Volgens de Nationale Dialoog kunnen de begrippen Bachelor en Master zodanig van land tot land verschillen dat het vrijwel onmogelijk is geworden de behaalde tittels aan elkaar gelijk te stellen.32
“De verwarring is wat dat betreft juist groter geworden, dan toen binnenlandse titels nog een internationale vertaalslag nodig hadden. Bovendien blijkt dat vele landen, waaronder ook Nederland, de drang om te diversifiëren niet kunnen weerstaan. De titels en structuur wordt dus 33 gehandhaafd, maar er is weinig nagedacht over de invulling en uitvoering.”

Zoals ik eerder al aangehaalde creërt de bama-hervorming veel verwarring doordat het niet echt te vergelijken valt op internationaal vlak. Niet alleen professionele en academische Bachelors diplomatittels creëren verwarring maar ook de Master titel creëert verwarring. Bijvoorbeeld, onze richting Master Politieke Communicatie: zijn wij Master of Science Politieke Communicatie of Master of Arts in Politieke Communicatie? Het staat niet vermeld op de website Master politieke communicatie hoedat de officiële tittel van het diploma heet. Ik heb de vraag schriftelijk gesteld aan de onderwijs administratie en kreeg geen duidelijk en volledig antwoord. De administratie wist duidelijk niet waarover ik sprak. Ik heb deze vraag ook mondeling gesteld aan een professor en hij zei me eerst dat het een Master of Arts was en een kwartiertje later liet hij me weten dat hij niet zeker was en dit onderzocht werd. Hiermee is het toch wel duidelijk dat er grote verwarring bestaat dat tot zelfs bij de professors en onderwijs administratie. Ik wacht ondertussen nog steeds op mijn antwoord. Hierover zou absoluut geen betwisting mogen bestaan en moet duidelijk zijn. 5. Verwarring in verband met opleidingsprofiel Een andere reden voor verwarring is de taakafbakening tussen hogescholen en universiteiten. Volgens de bama-hervorming moeten universiteiten en hogescholen meer samenwerken.34 Opleidingen die rechtstreeks voorbereiden op een beroep (professionele Bachelor) komen bij de hogescholen terecht, terwijl de universiteiten de verantwoordelijkheid krijgen over de opleidingen die meer wetenschappelijk georiënteerd zijn (academische Bachelor als

32

Id. Id.

33

34

Verhoest, F. (2009, September 22). De Standaard Online: Bama-hervorming is ‘flauwe soep'. Retrieved November 2, 2009, from De Standaard: http://dsonline.be/Artikel/Detail.aspx?artikelId=9M2FFFFL

11

voorbereiding op een Master)35 Hogescholen mogen ook academische Bachelor’s uitreiken maar dit enkel in samenwerking met een universiteit. Hoewel er formeel geen onderscheid wordt gemaakt tussen de academische opleidingen van de hogescholen en die van de universiteiten (de graad is immers identiek), worden de verschillen nog meer verduidelijkt via de vermelde kwalificatie (bv. handelswetenschappen versus toegepaste economische wetenschappen), of beroepstitulatuur (bv. architect vs. burgerlijk ingenieur-architect).36 De opleiding industrieel ingenieur bijvoorbeeld staat al dicht bij een integratie in het universitair onderwijs, maar er is nog altijd geen beslissing gevallen.37 In andere gevallen is het veel minder duidelijk waar de hervorming naartoe leidt. Wat is nog het onderscheid tussen handelswetenschappen (aan de hogeschool) en toegepaste economische wetenschappen?38 Niemand weet het nog, de bamahervorming leidt tot enorme verwarring en studenten kunnen er niet meer aan uit. Volgens Jonas Boonen, voorzitter van de Leuvense studentenraad is “het voor een achttienjarige vaak niet duidelijk waar hij of zij nu juist aan begint”.39 Om overlappingen te vermijden zouden universiteiten en hogescholen richtingen moeten schrappen. Noch de universiteiten noch de hogescholen hebben hier de moed voor. De politiek is zeer goed op de hoogte van de problematiek rond de verwarring over het bama-profiel. Vlaams minister- president Kris Peeters dringt zelfs aan op snelle beslissingen over integratie.40 Op de opening van het academie jaar van de Katholieke Universiteit Leuven waarschuwde hij dat te lang wachten op beslissingen tot immobilisme zal leiden.41 Uit mijn voorgaand voorbeeld ivm de Master-tittel politieke communicatie is het over-duidelijk dat er naamsverwarringen bestaan bij universiteiten, docenten en bij studenten vanwege het gebrek aan een duidelijke omschrijving van het profiel. Studenten weten niet meer waaraan of waaraf. Sommige richtingen kampen nog met besluiteloosheid. We weten niet of het academische of professionele Bachelors zijn. We kunnen simpelweg stellen dat we het toch maar bij het oude systeem hadden gelaten. 6. Verdwijnen van hogescholen
35

Id.

36

Wikimedia Foundation, Inc. (2009, Juni 19). Bachelor-Masterstructuur. Retrieved November 2, 2009, from Wikipedia, de vrije encyclopedie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Bachelor-Masterstructuur Verhoest, F. (2009, September 22). De Standaard Online: Bama-hervorming is ‘flauwe soep'. Retrieved November 2, 2009, from De Standaard: http://dsonline.be/Artikel/Detail.aspx?artikelId=9M2FFFFL Id. Id. Id. Id.

37

38

39

40

41

12

Door het gebrek aan uitgelijnde profielen zoals ik hierboven heb aangehaald, zullen hoge scholen in de toekomst meer als technische instituten beschouwd worden. Professionele Bachelors zijn enkel beroepsrichtingen. Hogescholen zullen tweederangs scholen worden. Zoals ik eerder al had vermeld, zijn er op de arbeidsmarkt niet veel vacatures voor professionele Bachelors met als gevolg dat het nut van professionele Bachelors zal verdwijnen samen met de hogescholen. Uit het artikel “Ba-Ma hervorming is een ‘flauwe soep’ blijkt dat doordat het integratieproces zo moeizaam verloopt hogescholen zich nu al underdog voelen. Zij denken opgeslorpt te worden door de universiteiten. 42 Volgense de Vlaamse Onderwijsraad vrezen de hogescholen dat ze hun eigenheid kwijtraken en universiteiten vrezen dat zij een hogeschool wordt.43 Volgens, Professor Oosterlinck komt “de vrees, de argwaan van beide kanten”.44 Ook de Nederlands minister van onderwijs Ronald Plasterk, herkende dat beide onderwijsinstellingen (hogeschool – universiteit) steeds meer op elkaar zijn gaan lijken, en onvermijdelijk naar elkaar toe groeien.45 Bij de opening van het academiejaar 2009-2010 zei Minister Plasterk dat ‘de oude tweedeling hogeschool-universiteit zijn tijd heeft gehad’. 7. Onduidelijke afbakening van undergraduate en postgraduate faculteiten Volgens de definitie van de online Wikipedia encyclopedie over Bachelor-Master streeft ieder land naar onderling vergelijkbare graden in het hoger onderwijs. In essentie is het hoger onderwijssysteem in ieder land straks gebaseerd op twee cycli, undergraduate en graduate46. Nochtans is er op de UA geen duidelijk onderscheid tussen de graduate en undergraduate schools. Het enige onderscheidt dat ik kan maken is de Master na Master (ManaMa) dat op internationaal vlak geen steek houdt. Een Master na Master wat is dat nu? Wat is daarvan de bedoeling? Indien je twee Masters hebt is dat ook geen Master na Master? Nee, een manama is een speciale opleiding wat gewoon een Master of Science of Arts is. Wat wel duidelijk is dat manama in het postgraduaat-vakje valt onder UAMS en de gewone Master blijft in de grijze zone zweven tussen de undergraduate en graduate faculteiten. Op www.millian.nl, de grootste site over opleiding, training en talentontwikkeling voor hoogopgeleiden en professionals. Kan je alle Masters en MBA’s in Europa opzoeken. Als je klikt op de Master sectie van de Universiteit
42

Id.

43

Vlaamse Onderwijsraad. (2007). Flexibilisering van het hoger onderwijs. Antwerpen - Appeldoorn: Vlaamse Onderwijsraad en Garant Uitgevers nv. Ibid

44

Hulspas, M. (2009, September 2). Haal de toppers juist weg bij universiteit. Retrieved November 2, 2009, from depers.nl : http://www.debeurs.nl/wetenschap/333611/Haal-de-toppers-juist-weg-bij-universiteit.html
46

45

Wikimedia Foundation, Inc. (2009, Juni 19). Bachelor-Masterstructuur. Retrieved November 2, 2009, from Wikipedia, de vrije encyclopedie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Bachelor-Masterstructuur

13

Antwerpen verschijnen alleen de Manama van de UAMS , duidelijk postgraduate. Het gaat duidelijk om de postgraduate. Het is overduidelijk dat bij het uitrollen van bama er geen duidelijke scheiding is doorgevoerd. De verwarring is hierdoor nog groter. 8. Flexibiliseringsdecreet verlaagt de kwaliteit van het onderwijs Het flexibiliseringsdecreet is bedoeld om de mobiliteit te vergroten, levenslang te leren en de combinatie werk en studeren gemakkelijker te maken. Deze flexibilisering geeft aanleiding tot onnodig uitstelgedrag en studieverlenging.47 Door de geinvidualiseerde trajecten moeten de faculteiten de studenten meer begeleiden. Hiervoor is niet genoeg personeel en onstaat er een verhoogde werkdruk. Door flexibilisering vergroot de jaargroep en dit betekent dat de docent zijn contactmomenten zal moeten multipliceren, ook moet de docent meer aangepaste leerstof ontwikkelen voor zij- instromers. Sinds de bama-hervorming zijn uurroosters complexer en zijn er diverse intakemomenten. Ook zijn er verschillende vormen van contracten zoals diploma of examen contract. Met andere woorden de flexibilisering maakt het ingewikkelder voor de universiteiten en hogescholen. Het verhoogt de werkdruk van de docenten waardoor zij geen kwalitatief onderwijs meer kunnen aanbieden. Tenzij de universiteiten meer financiele steun van de overheid krijgen; wat niet het geval is. III. Oplossingen voor Bama

1. Hogeschool = Junior College In de V.S. bestaan er “Junior Colleges”, de definitie van Junior Colleges volgens de online encyclopedia Wikipedia luidt als volgt: “In the United States, a junior college is a two-year postsecondary school whose main purpose is to provide academic, vocational and professional education. “
The highest certificate offered by such schools is usually an associate's degree, although many junior college students continue their education at a university or college, transferring some or all of the credit earned at the junior college toward the degree requirements of the four-year 48 school.”

Een “junior college” of “community college” is vaak voor studenten die geen goede resultaten behaalden op het nationaal universitair ingangsexamen (SAT) of voor studenten die naar school willen blijven gaan in de gemeenschap waar ze wonen. Junior Colleges zijn-vergelijkbaar met de Belgische hogescholen. Er wordt daar ook gefocust op de professionele vorming. Er kan wel
47

Redant, V. (2004). Bama: (r)evolutie in het hoger onderwijs? Antwerpen - Appeldoorn: Viviane Redant en Garant Uitgevers. Wikimedia Foundation, Inc. (2009, October 27). Junior college- Wikipedia. Retrieved November 2, 2009, from Wikipedia the free encyclopedia: http://en.wikipedia.org/wiki/Junior_college

48

14

geen Bachelor-diploma behaald worden maar wel een Associate Degree. Met een Associate Degree (AD) heb je toegang tot de universiteit zonder nogmaals het SAT examen af te leggen. De credits die behaald werden tijdens de junior colleges jaren worden gewaived, getransfereed naar uw Bachelors degree waardoor zij vaak kunnen instappen in het 3de jaar Bachelor (Junior Year). Indien we de Belgische hogescholen willen redden zouden we de AD degree moeten toevoegen aan het huidige bama-systeem. Waardoor er in de hogescholen alleen Associate diploma’s kunnen worden uitgereikt voor professionele opleidingen (twee tot maximum drie jaar). Er kan hierdoor geen discussie meer zijn tussen universiteiten en hogescholen en voor het uitreiken van Bachelors zullen er ook minder overlappingen zijn. Het oude systeem kende een kandidaats-tittel. Wat is er met deze tittel gebeurd? Een licentiaat was vier jaar waarvan twee kandidaatsjaren. De bama-hervorming had naast de invoering van de Angelsaksische diplomatitels ook de inhoud van de richtingen moeten veranderen door de kandidaatsjaren te veralgemenen bijvoorbeeld. Dan kon de kandidaats tittel gelijkgesteld worden aan de Associate Degree en het licentiaat aan de Master of Science, Arts. Binnen de structuur van associate(twee jaar), Bachelor (twee jaar-totaal vier) en Master (een of twee jaar) had men veel problemen kunnen vermijden. De diploma’s zouden internationaal gemakkelijker vergelijkbaar geweest zijn indien de inhoudelijke verandering ook zou zijn doorgevoerd. Bovenstaande argumenten worden opnieuw ondersteund door de woorden van Vlaams minister president Kris Peeters die op de openingsspeech van het academiejaar 2009- 2010 waarschuwde “dat de universiteiten de integratie niet ten nadele van de hogescholen mogen verlopen”; “Ik zal niet dulden dat de hogescholen uitgekleed worden en fincancieel onleefbaar worden, zonder vangnet voor het personeel”. 49Vlaams Minister President Kris Peeters ziet dus ook de ondergang naderen van de hogescholen waarbij de oplossing erin bestaat om deAssociate Degrees in te voeren. 2. Algemene Bachelors met major en minors Binnen het Europees bama-stelsel is er ook geen optie opengehouden voor een combinatie van richtingen mogelijk te maken. Er zijn geen majors en geen minors. Studenten zouden de mogelijkheid moeten hebben om buiten de door hen gekozen studierichting vakken te volgen die vorm krijgen een zogenaamde minor.50 Waarom een minor?
49

Verhoest, F. (2009, September 22). De Standaard Online: Bama-hervorming is ‘flauwe soep'. Retrieved November 2, 2009, from De Standaard: http://dsonline.be/Artikel/Detail.aspx?artikelId=9M2FFFFL

50

Boon, L. (2004, Maart 25). Observant Online: Voor wie meer wil en kan..Honorsprogrammas en minors aan de Universiteit Maastricht. Retrieved November 2 , 2009, from observantonline: http://www.observant.unimaas.nl/default.asp?page=/jrg24/obs27/art10.htm

15

Volgens Louis Boon die het artikel schreef “Wie meer wil en meer kan…” en postte op de observantonline.nl werden er enkele redenen aangehaald waarom een minor zou moeten ingevoerd worden in het huidige systeem: Ten eerste, een minor verbreedt het perspectief van de student. Verbreding is goed omdat de problemen waarmee de wereld nu kampt niet door één discipline opgelost kunnen worden. Ten tweede, door middel van een minor kan de student zijn positie op de arbeidsmarkt verbeteren. Een econoom met een minor rechten kan aantrekkelijk zijn, wanneer er iemand moet worden ingehuurd. Ten derde, studenten vinden een studie met combinatiemogelijkheden aantrekkelijker dan wanneer hen alleen een perspectief op een discipline wordt aangeboden. 51“Een studie zonder minor is als een televisie met maar een kanaal. De postmoderne jongere heeft geen lange aandachtsboog en wil ook in de studie kunnen zappen tussen rechten en bedrijfskunde, met misschien nog een likje cultuurwetenschappen.” 52 Koen Geens*, LLM, Phd., gewoon hoogleraar KU Leuven en, lid van de commissie Corporate Governance bama-hervorming, pleit in zijn artikel “Bama een tegendraads voorstel” ook voor meer algemene Bachelor opleidingen te creëren die studenten beter voorbereiden op een definitieve meesterskeuze. De markt wordt daarbij op haar wenken bediend, maar niet zoals zij dat wenst.53 Door een algemene Bachelor opleiding in te voeren waarvan twee jaar een algemene opleiding en twee jaar specialisatie kan de student een betere keuze maken voor de Master-richting. Het is wel opportuun om eerst werkervaring op te doen zoals verplicht bij het studeren van een Master of Business Administration(MBA). Een Master-diploma moet een specialisatie zijn voor het beroepsleven. Professor Geens geeft het voorbeeld van het rechten diploma:
“Veronderstellen we even dat de faculteiten rechten, economie, geschiedenis en politieke & sociale wetenschappen de handen in mekaar zouden slaan en een gemeenschappelijke baccalaureusopleiding zouden maken. Niet om de humaniora nog wat te verlengen, maar om een aantal belangrijke disciplines 'à fond' aan te bieden: micro- en macro-economie, verbintenissen- en staatsrecht, sociologie en politologie, oude en moderne geschiedenis. Het voordeel van dergelijke optie is dat de keuze wordt uitgesteld, zonder dat aan diepgang wordt ingeboet. Meteen zou geen ruimte meer bestaan voor het nu bestaande gevoel dat een aantal
51

Id. Id.

52

53

Geens, K. (2009, Maart 30). Koen Geens- De BAMA- hervorming: een tegendraads voorstel. Retrieved November 2, 2009, from Koen Geens: http://www.koengeens.be/profiel/BAMA_hervorming/

*Koen Geens, LLM, Phd, (Gewoon hoogleraar K.U.Leuven, Lid Faculteitsraad Rechtsgeleerdheid, Directeur Jan Ronse Instituut voor Vennootschapsrecht, Stichtend vennoot-advocaat Eubelius, Lid van het Beheersorgaan van de Geïntegreerde Faculteit Rechtsgeleerdheid K.U.Leuven-K.U.Brussel, Lid van de Commissie Corporate Governance de BAMA-hervorming

16

vakken van algemene vorming slechts bezigheidstherapie zijn. Niettemin zou de Bacheloropleiding algemeen blijven en mensen afleveren die kunnen uitstromen naar gelijk welke functie waarvoor een bijzonder degelijke algemene vorming volstaat: onderwijs en bedrijfsleven zouden hiermee een zeer goede zaak doen.Daarnaast zou reeds in het derde jaar door een maior-minorsysteem een eerste voorbereidende keuze voor rechten, economie, geschiedenis of politieke & sociale wetenschappen kunnen gemaakt worden. De definitieve keuze zou dan in de meestersopleiding liggen, waar gedurende twee jaar de reeds bijzonder stevig voorbereide studenten wetenschappelijk zouden gevormd worden tot hetzij juristen, hetzij 54 economisten, hetzij historici, hetzij pol & soc'ers.”

3. Bama II = Liberal Arts De drie graden Bachelor- Master – Phd zoals we het nu kennen binnen ons huidig bamasysteem is een kopie van de Angelsaksisch structuur. Dit stelsel past ook perfect binnen het Angelsaksich systeem omdat hun undergraduate universiteiten gebaseerd zijn op het principe van ‘Liberal Arts” wat wij kennen in de humaniora. In België iedereen met een diploma secundair onderwijs de universiteit binnen waardoor mag het aangewezen is dat ook de inhoud van ons drie graads-systeem wordt aangepast naar het Liberal Arts type van onderwijs. Zowel Louis Boon als hoogleraar KUL Koen Geens menen enigmeen algemene Bachelor (vier jaar) dient ingevoerd te worden waarvan twee jaar een ‘algemene vorming met zowel alfa, beta als gamma vakken in het pakket.’55 Hiermee kan zowel de achterstand die studenten uit het beroepsonderwijs hebben, kunnen worden weggewerkt en andere studenten die zich buiten hun discipline willen verreiken kunnen dit doen door middel van een minor. Tijdens de laatste twee jaar van de Bachelor-opleiding kunnen de studenten zich meer specialiseren in hun discipline om nadien een gerichte Master keuze te kunen maken. Na vier jaar undergraduate hebben zij het diploma van Bachelor of Arts of Bachelor of Science behaald. Hierna zouden dan de uitblinkers twee of meer jaar aan een professionele school (rechten, geneeskunde, handel, economie) of in een graduate school (letteren, geschiedenis, natuurwetenschappen) verder studeren met het oog op het behalen van een Master of Arts Degree, de zogenaamde MA.56 4. Democratie ipv Egalitarisme

54

Id.

Symoens, H. d. (2002, Maart). Afscheidsrede: Nieuwe wijn in oude zakken, of toch niet? De Bologanverklaring in historisch perspectief. Retrieved November 2, 2009, from Faculteit Letteren en Wijsbegeerte: http://www.flwi.ugent.be/fasti/pages/Afscheidsrede.htm
56

55

Id.

17

Ik had al eerder vermeld dat we een veramerikanisering vrezen binnen het Europees onderwijs. Dit heeft vooral te maken met het “veronderstelde elitaire karakter.” 57 Volgens voormalig rector KUL Oosterlinck, bestaat dit heel zeker op institutioneel vlak: de ene universiteit wordt er via gepubliceerde vergelijkende overzichten, de zogenaamde rankings, erkend als beter dan de andere. Bij ons is dat voorlopig not done; in België mag men niet openlijk zeggen dat Leuven beter is dan Brussel of Gent, of omgekeerd.58 In de Verenigde Staten mag dat wél”, aldus voormalig rector Oosterlinck. In zijn openingrede voor het academiejaar 2002-2003 zij hij dat we ongetwijfeld nog veel kunnen leren van de Amerikanen. Volgens Professor Oosterlinck is het Amerikaans systeem een onverbiddelijke meritocratie; het is elitair aan de top en democratisch aan de basis. 59 Wie intellectuele talenten heeft en resultaten kan voorleggen, krijgt de beste mogelijkheden, aldus Oosterlinck. Ik citeer uit zijn speech:
“Ons Europees systeem is duidelijk veel meer op egalitarisme gericht. Bij ons kan in principe iedereen de beste opleiding starten aan de beste universiteit. Die mogelijkheid is het resultaat van een fundamentele politieke optie, en leidt op het eerste gezicht tot een democratisering van het hoger onderwijs. Echte democratisering bestaat er in dat toegang verleend wordt alleen op basis van intellectuele capaciteit. Tegelijk met drempelverlaging moet er aandacht blijven gaan naar kwaliteitstoezicht, een gezonde, groeiende financiering, en afstandelijk en behoorlijk bestuur op het niveau van de inrichtende instanties. Zonder die drie dreigen de gevaren van verspilling, verschraling en kwaliteitsdaling, zoals, bijvoorbeeld, het huidige Britse en Australische 60 onderwijs aan den lijve ondervinden.”

Hierboven heb ik in de tekst de volgende in vet gemarkeerd: “Echte democratisering bestaat er in dat toegang verleend wordt alleen op basis van intellectuele capaciteit.” Om de kwaliteit van ons hoger onderwijs te behouden is het aan te raden over te stappen naar een meer democratisch systeem zoals de woorden van Koen Geens klinken. Indien we verder gaan onder het huidige systeem zal de kwaliteit van het Belgisch onderwijs verschralen. De versoepelde doorstromingsmogelijkheden van professionele Bachelor naar Masteropleidingen is geen

Oosterlinck, P. A. (September). Toespraak door Prof. A. Oosterlinck, rector K.U.Leuven, Opening Academiejaar 2002-2003: Europees en Amerikaans hoger onderwijs. Retrieved November 2, 2009, from Katholieke Universiteit Leuven: http://www.kuleuven.be/openingacademiejaar/0203/rector0203.html uit Cohen, D. (2002, September 17). Wistful thinking. Retrieved November 2, 2009, from guardian.co.uk: http://www.guardian.co.uk/education/2002/sep/17/internationaleducationnews.highereducation en Rothblatt, S. (2002, September 3). Down the US route. Retrieved November 2, 2009, from guardian.co.uk: http://www.guardian.co.uk/education/2002/sep/03/internationaleducationnews.accesstouniversity
58

57

Id. Id. Id.

59

60

18

kwaliteitstoets voor kwaliteit. 61 Toch is het volgens ex- Vlaams minister van Werk, Onderwijs en Vorming, Frank Vandenbroucke belangrijk dat er doorheen de hoger-onderwijsruimte soepele doorstroommogelijkheden voor goede studenten bestaan. IV.Conclusie Via de implimentatie van het Bolognadecreet, het invoeren van de bama-structuur wilden beleidsmakers een Europees vergelijkbaar onderwijs creëren. Dit onderwijs systeem zou ook internationaal gemakkelijk vergelijkbaar zijn. Dit is absoluut niet gelukt. Vijf jaar na de ondertekening van de Bolognaverklaring is het duidelijk dat de diploma-tittels en de inhoud noch internationaal noch Europees te vergelijken zijn. De arbeidsmarkt heeft niet genoeg startbanen voor Bachelors waardoor het Master-diploma de norm is geworden. De Master is niet exclusief noch internationaal geloofwaardig. België had gehoopt via bama dat zijn universiteiten zich konden profileren als ‘centres of excellence’, wat tot nu nog niet gelukt is. Op de lijst van werelds top 100 universiteiten 2009 komt België niet aan bod. Nederland staat op de 83ste plaats met Delft Univeristy of Technology.62 Indien België zich door de bama-hervorming internationaal wil positioneren is er nog veel werk aan de winkel. Daarom pleit ik ook voor een tweede hervormingsfase. Deze herstructurering houdt in: 1) De inhoud van de Bachelor veranderen naar het model van de Liberal Arts colleges. Studenten studeren dan af met een Bachelor of Science of een Bachelor of Arts in de door hun bepaalde discipline. 2) Het invoeren van Associate Degrees in de hogescholen. Dit zijn professionele opleidingen van twee tot maximum drie jaar. Met dit diploma kunnen studenten doorstromen naar de vier jarige universitaire Bachelor opleiding. 3) De Bachelor (oude licentiaat) heeft een twee jarige algemene opleiding en de laatste twee jaar is een specialisatie in de discipline. 4) Het Bachelor bestaat uit een minor voor degene die dit wensen en een major. Hierdoor kan je twee richtingen tegelijkertijd studeren. 5) Het Masterdiploma moet een exclusief diploma zijn waar alleen ‘goede’ studenten naar kunnen doorstromen om kwaliteitsnormen hoog te houden. Een systeem waarbij je een democratische instroom garandeert, maar waar enkel de besten naar de top doorstromen. 6) Op de arbeidsmarkt moeten er meer startbanen voor Bachelor diploma’s. 7) Universiteiten moeten undergraduate en post – graduate faculteiten oprichten. Er moet een duidelijke afbakening zoals bij de Master na Master.
61

Vandenbroucke, F. (2004, September 30). Opening Academiejaar Erasmus hogeschool. Retrieved November 2, 2009, from www.ond.vlaanderen.be: http://www.ond.vlaanderen.be/beleid/toespraak/archief/2004/040930Erasmus.htm

QS Quacquarelli Symonds. (2009). The-QS World University Rankings. Retrieved November 7, 2009, from topuniversities.com: http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2009/results

62

19

Niet alleen ik ben ervan overtuigd dat het bama-stelsel vol met kinderziekten zit. Ook exVlaams minister van Onderwijs en Werk, Frank Vandenbroucke vermeldde in zijn openingsrede van het academiejaar 2004 aan de Erasmus hogeschool al ‘dat er correcties in de implementatie van al deze hervormingen nodig zullen zijn’. Ik citeer Frank Vandenbroucke:
“Er leven in de instellingen en op beleidsvlak trouwens ook vaak nog verschillende visies over een reeks fundamentele aspecten, zoals de precieze definitie en implicaties van academisering voor het onderzoeksbeleid in hogescholen, het gewicht van associaties tegenover de instellingen zelf, de uitstroomkwalificatie van academische Bachelors, de wenselijkheid van doorstroming van professionele Bachelors, de verhouding tussen professionele en academische elementen in de Masteropleidingen, de noodzaak en internationale herkenbaarheid van Master-na63 Masteropleidingen, de accreditatie per opleiding of meer institutioneel, enz.”

De vroegere minister van onderwijs is op de hoogte van deze fouten- en heeft deze niet bij de eerste fase weggewerkt. We hadden toch gewoon kunnen wachten tot alle kinder-ziekten er waren uitgewerkt. Zodanig dat de beleidsmakers een perfect systeem konden implementeren. Waarom al die haast? Met het huidige bama systeem zitten we in een moeilijkere structuur dan voorheen toen er nog een tolk nodig was om diploma’s te vertalen. Het was een snelle doorvoering waardoor we nu met een onvolledig systeem zitten en deze quick fix zal nog lang een blok aan ons been zijn. Volgens de Nederlanders wil ‘de bama eenheidsworst maar niet gaar worden’64 en volgens de entertainment site ‘Guido’ kan Frank Vandenbroucke een onderscheid halen voor bama in tweede zit. 65 Het is duidelijk, Bama heeft een tweede hervorming nodig. Een tweede hervorming gefocust op de studenten. Het Bolagnaproces was tenslotte enkel gedreven door economische redenen en niet zoals de ministers van onderwijs beweren ‘om een eenheidsonderwijs te creëren’. Het aantal studenten dat in Europa kwam studeren lag drastistich lager dan het aantal Europese studenten die in het buitenland gingen studeren. De studenten waren nooit de bekommeris in de hervorming. Met het bamaII moet de student en zijn diploma’s de prioriteit worden.

63

Vandenbroucke, F. (2004, September 30). Opening Academiejaar Erasmus hogeschool. Retrieved November 2, 2009, from www.ond.vlaanderen.be: http://www.ond.vlaanderen.be/beleid/toespraak/archief/2004/040930Erasmus.htm bnvis. (2009, Juni 10). Bama en de farce van internationale excellentie. Retrieved November 2, 2009, from denationaledialoog.nl: http://denationaledialoog.nl/profile/676/bnvis.aspx
65 64

Vandenbroucke, F. (2004, September 30). Opening Academiejaar Erasmus hogeschool. Retrieved November 2, 2009, from www.ond.vlaanderen.be: http://www.ond.vlaanderen.be/beleid/toespraak/archief/2004/040930Erasmus.htm

20

Works Cited bnvis. (2009, Juni 10). Bama en de farce van internationale excellentie. Retrieved November 2, 2009, from denationaledialoog.nl: http://denationaledialoog.nl/profile/676/bnvis.aspx Boon, L. (2004, Maart 25). Observant Online: Voor wie meer wil en kan..Honorsprogrammas en minors aan de Universiteit Maastricht. Retrieved November 2 , 2009, from observantonline: http://www.observant.unimaas.nl/default.asp?page=/jrg24/obs27/art10.htm Cohen, D. (2002, September 17). Wistful thinking. Retrieved November 2, 2009, from guardian.co.uk: http://www.guardian.co.uk/education/2002/sep/17/internationaleducationnews.highereducation Geens, K. (2009, Maart 30). Koen Geens- De BAMA- hervorming: een tegendraads voorstel. Retrieved November 2, 2009, from Koen Geens: http://www.koengeens.be/profiel/BAMA_hervorming/ HDP. (2007, October 1). Interview Onderwijsminister Franck Vandenbroucke . Retrieved November 2, 2009, from guido.be: http://www.guido.be/Ontspanning/ArticleDetail/ArticleId/3211/Onderwijsminister-FRANKVANDENBROUCKE.aspx Hulspas, M. (2009, September 2). Haal de toppers juist weg bij universiteit. Retrieved November 2, 2009, from depers.nl : http://www.debeurs.nl/wetenschap/333611/Haal-de-toppers-juist-weg-bijuniversiteit.html Lievers, M. (2008, December 23). Bama universiteit is kinderopvang geworden . Retrieved November 2, 2009, from Beter Onderwijs Nederland: http://beteronderwijsnederland.net/node/5249 Masterkiezen (Telegraaf). (2006, April 11). Master kiezen - Niet zoeken, maar kiezen. Retrieved November 2, 2009, from Masterkiezen.nl: http://www.Masterkiezen.nl/index.aspx?pgeId=49 Oosterlinck, P. A. (September). Toespraak door Prof. A. Oosterlinck, rector K.U.Leuven, Opening Academiejaar 2002-2003: Europees en Amerikaans hoger onderwijs. Retrieved November 2 , 2009, from Katholieke Universiteit Leuven: http://www.kuleuven.be/openingacademiejaar/0203/rector0203.html Provinciale Hogeschool Limburg. (2008-2009). Situering Bama - hervorming. Retrieved November 2 , 2009, from phl.be: http://cms.phl.be/eCache/DEF/2/020.html QS Quacquarelli Symonds. (2009). The-QS World University Rankings. Retrieved November 7, 2009, from topuniversities.com: http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-universityrankings/2009/results Redant, V. (2004). Bama: (r)evolutie in het hoger onderwijs? Antwerpen - Appeldoorn: Viviane Redant en Garant Uitgevers. 21

Rothblatt, S. (2002, September 3). Down the US route. Retrieved November 2, 2009, from guardian.co.uk: http://www.guardian.co.uk/education/2002/sep/03/internationaleducationnews.accesstouniversity Symoens, H. d. (2002, Maart). Afscheidsrede: Nieuwe wijn in oude zakken, of toch niet? De Bologanverklaring in historisch perspectief. Retrieved November 2, 2009, from Faculteit Letteren en Wijsbegeerte: http://www.flwi.ugent.be/fasti/pages/Afscheidsrede.htm Vandenbroucke, F. (2004, September 30). Opening Academiejaar Erasmus hogeschool. Retrieved November 2, 2009, from www.ond.vlaanderen.be: http://www.ond.vlaanderen.be/beleid/toespraak/archief/2004/040930-Erasmus.htm Verhoest, F. (2009, September 22). De Standaard Online: Bama-hervorming is ‘flauwe soep'. Retrieved November 2, 2009, from De Standaard: http://dsonline.be/Artikel/Detail.aspx?artikelId=9M2FFFFL Vlaamse Onderwijsraad. (2007). Flexibilisering van het hoger onderwijs. Antwerpen - Appeldoorn: Vlaamse Onderwijsraad en Garant Uitgevers nv. Wikimedia Foundation, Inc. (2009, Juni 19). Bachelor-Masterstructuur. Retrieved November 2, 2009, from Wikipedia, de vrije encyclopedie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Bachelor-Masterstructuur Wikimedia Foundation, Inc. (2009, Augustus 27). Bolognaverklaring. Retrieved November 2, 2009, from Wikipedia, de vrije encyclopedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Bolognaverklaring Wikimedia Foundation, Inc. (2009, October 27). Junior college- Wikipedia. Retrieved November 2, 2009, from Wikipedia the free encyclopedia: http://en.wikipedia.org/wiki/Junior_college

22

23

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful