Druk nr 275

Warszawa, 20 lutego 2008 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Minister Skarbu Pa!stwa MSP/DERRiUA/1866/07MU Pan Bronis"aw Komorowski Marsza"ek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marsza"ku, W za"#czeniu przedk"adam dokument

- Sprawozdanie o stanie mienia Skarbu Pa!stwa na dzie! 31 grudnia 2006 r.
Przed"o$enie Sprawozdania Sejmowi, na podstawie upowa$nienia Rady Ministrów, stanowi wykonanie dyspozycji zawartej w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnie! przys"uguj#cych Skarbowi Pa!stwa (Dz.U. nr 106, poz. 493 z pó%n. zm.). 3 stycznia 2008 r. Rada Ministrów przyj&"a Sprawozdanie o stanie mienia Skarbu Pa!stwa na dzie! 31 grudnia 2006 r. oraz upowa$ni"a Ministra Skarbu Pa!stwa do prezentowania stanowiska Rz#du w tej sprawie w toku prac parlamentarnych. Jednocze'nie Ministerstwo przesy"a do Kancelarii egzemplarzy dokumentu w celu udost&pnienia go Pos"om. Z powa$aniem (-) Aleksander Grad Sejmu 460

M I N I S T E R S T W O S K A R B U P A" S T W A

SPRAWOZDANIE O STANIE MIENIA SKARBU PA"STWA
MAJ#TEK SKARBU PA"STWA I PA"STWOWYCH OSÓB PRAWNYCH NA DZIE" 31 GRUDNIA 2006 R.

W A R S Z A W A 2007

2

SPIS TRE!CI WST"P ............................................................................................................................. 7
1.1. PODSTAWA PRAWNA SPRAWOZDANIA .............................................................................................................. 7 1.2. ZAKRES PRZEDMIOTOWY SPRAWOZDANIA ....................................................................................................... 7 1.3. KLASYFIKACJA MIENIA SKARBU PA(STWA ...................................................................................................... 8 1.4. PODMIOTY DYSPONUJ)CE MIENIEM SKARBU PA(STWA ................................................................................. 10 1.5. POLITYKA W*A+CICIELSKA ............................................................................................................................. 11 1.5.1. Tworzenie rezerw na realizacj! i finansowanie wybranych zada" publicznych .............................. 12 1.5.2. Ochrona interesów Skarbu Pa"stwa................................................................................................ 12 1.5.3. Wykonywanie praw z akcji i udzia#ów ............................................................................................. 14 1.6. ZASADY WYCENY MIENIA SKARBU PA(STWA ................................................................................................ 15 1.7. ,RÓD*A DANYCH ............................................................................................................................................ 17

2. DOBRA KULTURY I ZASOBY ARCHIWALNE .................................................... 19
2.1. ZABYTKI ......................................................................................................................................................... 19 2.1.1. Prawa Skarbu Pa"stwa do zabytków ............................................................................................... 19 2.1.2. Organy ochrony zabytków ............................................................................................................... 19 2.1.3. Ewidencja zabytków......................................................................................................................... 19 2.1.4. Zabytki w Polsce .............................................................................................................................. 20 2.2. MUZEALIA ...................................................................................................................................................... 20 2.3. MATERIA*Y BIBLIOTECZNE............................................................................................................................. 21 2.4. ZASOBY ARCHIWALNE .................................................................................................................................... 23 2.4.1. Zakres praw Skarbu Pa"stwa .......................................................................................................... 23 2.4.2. Ewidencja ........................................................................................................................................ 23 2.4.3. Materia#y archiwalne....................................................................................................................... 24 2.4.4. Narastaj$cy zasób archiwalny......................................................................................................... 24 2.4.5. Reprografia...................................................................................................................................... 24

3. ZASOBY NATURALNE .................................................................................................... 25
3.1. WODY ............................................................................................................................................................. 25 3.1.1. Zakres praw Skarbu Pa"stwa i wykonywanie uprawnie"................................................................ 25 3.1.2. Ewidencja ........................................................................................................................................ 26 3.2. LASY ............................................................................................................................................................... 26 3.2.1. Zakres praw Skarbu Pa"stwa, powi!kszanie zasobów i wykonywanie uprawnie" .......................... 26 3.2.2. Zasoby le%ne..................................................................................................................................... 27 3.3. GEOLOGICZNE ZASOBY NATURALNE ............................................................................................................... 27 3.3.1. Zakres praw Skarbu Pa"stwa i wykonywanie uprawnie"................................................................ 27 3.3.2. Ewidencja zasobów kopalin............................................................................................................. 28 3.3.3. Zasoby bilansowe kopalin w Polsce................................................................................................. 28 3.3.4. Wody lecznicze, termalne, solanki, zwyk#e wody podziemne ........................................................... 29 3.4. PARKI NARODOWE.......................................................................................................................................... 30 3.5. -YWE ZASOBY MORZA .................................................................................................................................... 30 3.6. ZASOBY CZ.STOTLIWO+CI RADIOWYCH .......................................................................................................... 31

4. GRUNTY SKARBU PA#STWA ......................................................................................... 32
4.1. DYSPONENCI I U-YTKOWNICY GRUNTÓW SKARBU PA(STWA......................................................................... 32 4.2. ROZPORZ)DZANIE NIERUCHOMO+CIAMI SKARBU PA(STWA .......................................................................... 33 4.3. EWIDENCJA GRUNTÓW I BUDYNKÓW .............................................................................................................. 35 4.4. GRUNTY SKARBU PA(STWA ........................................................................................................................... 37 4.5. ZMIANY W STANIE GRUNTÓW SKARBU PA(STWA W ROKU 2006 .................................................................... 39 4.6. GRUNTY ZASOBU W*ASNO+CI ROLNEJ SKARBU PA(STWA ............................................................................ 40 4.7. GRUNTY SKARBU PA(STWA W MIASTACH ...................................................................................................... 40 4.8. ZASÓB NIERUCHOMO+CI SKARBU PA(STWA W GOSPODAROWANIU STAROSTÓW I PREZYDENTÓW MIAST ...... 42 4.9. NIERUCHOMO+CI W GOSPODAROWANIU MINISTRA SPRAW WEWN.TRZNYCH I ADMINISTRACJI .................... 44 4.10. GRUNTY POD AUTOSTRADY .......................................................................................................................... 45 4.11. SZACUNKOWA WARTO+/ GRUNTÓW SKARBU PA(STWA .............................................................................. 46

3

5. OBIEKTY INFRASTRUKTURY ......................................................................................... 47
5.1. DROGI ............................................................................................................................................................. 47 5.1.1. &ród#a praw Skarbu Pa"stwa i wykonywanie uprawnie"................................................................ 47 5.1.2 Ewidencja sieci dróg krajowych ....................................................................................................... 47 5.1.3. Wycena warto%ci sieci dróg krajowych............................................................................................ 48 5.2. MAJ)TEK SKARBU PA(STWA ZWI)ZANY Z GOSPODARK) WODN) ................................................................. 49 5.3. MELIORACJE WODNE PODSTAWOWE I OBIEKTY PRZECIWPOWODZIOWE .......................................................... 49 5.3.1. Ewidencja ........................................................................................................................................ 49 5.3.2 Stan ilo%ciowy i utrzymanie urz$dze" melioracyjnych...................................................................... 50 5.3.3. Warto%' melioracji wodnych podstawowych i obiektów przeciwpowodziowych ............................. 50 5.4. WODNE BUDOWLE IN-YNIERSKIE UTRZYMYWANE PRZEZ URZ.DY MORSKIE ................................................. 51 5.4.1. Zarz$dzanie i ewidencja .................................................................................................................. 51 5.4.2. Warto%' budowli .............................................................................................................................. 51

6. MIENIE SKARBU PA#STWA WYDZIELONE W MAJ$TKI ODR"BNE .................................. 52
6.1. LASY PA(STWOWE.......................................................................................................................................... 52 6.1.1. Gospodarowanie gruntami le%nymi ................................................................................................. 52 6.1.2. Grunty w zarz$dzie Lasów Pa"stwowych ........................................................................................ 53 6.1.3.Maj$tek pa"stwowej jednostki organizacyjnej PGL Lasy Pa"stwowe ............................................. 53 6.2. W*ASNO+/ ROLNA SKARBU PA(STWA ........................................................................................................... 53 6.2.1. Gospodarowanie Zasobem W#asno%ci Rolnej Skarbu Pa"stwa ....................................................... 54 6.1.2. Nieruchomo%ci Zasobu wy#$czone z obrotu..................................................................................... 56 6.1.3. Inne mienie Zasobu.......................................................................................................................... 56 6.1.4. Warto%' Zasobu ............................................................................................................................... 57 6.3. MIENIE POWIERZONE AGENCJI MIENIA WOJSKOWEGO ................................................................................... 58 6.4. MIENIE POWIERZONE WOJSKOWEJ AGENCJI MIESZKANIOWEJ........................................................................ 59 6.5. REZERWY PA(STWOWE................................................................................................................................... 60

7. PA#STWOWE JEDNOSTKI SFERY BUD%ETOWEJ ............................................................. 61 8. AKCJE I UDZIA&Y SKARBU PA#STWA ........................................................................... 69
8.1. PODMIOTY WYKONUJ)CE PRAWA Z AKCJI I UDZIA*ÓW SKARBU PA(STWA .................................................... 69 8.2. AKCJE I UDZIA*Y Z KTÓRYCH PRAWA WYKONUJE MINISTER SKARBU PA(STWA............................................ 69 8.2.1. Jednoosobowe spó#ki Skarbu Pa"stwa, w których prawa z akcji wykonuje MSP............................ 70 8.2.2. Maj$tek jednoosobowych spó#ek Skarbu Pa"stwa w nadzorze MSP ............................................... 71 8.2.3. Spó#ki z cz!%ciowym udzia#em Skarbu Pa"stwa............................................................................... 73 8.3. AKCJE I UDZIA*Y Z KTÓRYCH PRAWA WYKONUJ) INNE ORGANY LUB JEDNOSTKI PA(STWOWE ..................... 77 8.4. WARTO+/ AKCJI I UDZIA*ÓW SKARBU PA(STWA ........................................................................................... 79 8.5. UDZIA*Y W MI.DZYNARODOWYCH INSTYTUCJACH FINANSOWYCH ................................................................ 80

9. PRZEDSI"BIORSTWA PA#STWOWE ............................................................................... 81
9.1. USTRÓJ PRZEDSI.BIORSTWA PA(STWOWEGO I ZAKRES UPRAWNIE( SKARBU PA(STWA ................................ 81 9.2. SYTUACJA PRAWNO – EKONOMICZNA PRZEDSI.BIORSTW ............................................................................... 81 9.3. PRZEDSI.BIORSTWA PA(STWOWE W NADZORZE MINISTRA SKARBU PA(STWA ............................................. 82 9.4. PRZEDSI.BIORSTWA W NADZORZE ZA*O-YCIELSKIM WOJEWODÓW ............................................................... 83 9.5. PRZEDSI.BIORSTWA W NADZORZE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ ............................................................. 86 9.6. WARTO+/ MAJ)TKU PRZEDSI.BIORSTW PA(STWOWYCH ............................................................................... 86

10. INNE PA#STWOWE OSOBY PRAWNE ............................................................................ 88
10.1. PA(STWOWE SZKO*Y WY-SZE ...................................................................................................................... 88 10.2. INSTYTUCJE KULTURY I INSTYTUCJE FILMOWE ............................................................................................. 89 10.3. JEDNOSTKI BADAWCZO – ROZWOJOWE ......................................................................................................... 90 10.4. SAMODZIELNE PUBLICZNE ZAK*ADY OPIEKI ZDROWOTNEJ ........................................................................... 91 10.5. POLSKA AKADEMIA NAUK ........................................................................................................................... 92 10.6. BANK GOSPODARSTWA KRAJOWEGO ........................................................................................................... 92 10.7. JEDNOSTKI CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI..................................................................................................... 92 10.8. AGENCJE, FUNDACJE I FUNDUSZE PA(STWOWE ............................................................................................ 93 10.9. USTANOWIONE USTAW) MONOPOLE............................................................................................................. 96 10.10. O+RODKI DORADZTWA ROLNICZEGO .......................................................................................................... 96

11. INNE SK&ADNIKI MIENIA SKARBU PA#STWA .............................................................. 97
11.1. NALE-NO+CI Z TYTU*U ZBYCIA I ODP*ATNEGO KORZYSTANIA Z MIENIA SKARBU PA(STWA ....................... 97

4

11.2. NALE-NO+CI POZOSTA*E PO ZLIKWIDOWANYCH JEDNOSTKACH ORGANIZACYJNYCH ................................... 97 11.3. MIENIE RZECZOWE POZOSTA*E PO ZLIKWIDOWANYCH JEDNOSTKACH ORGANIZACYJNYCH ......................... 98 11.4. WIERZYTELNO+CI SKARBU PA(STWA I ICH ZABEZPIECZENIA ..................................................................... 100 11.5. NALE-NO+CI Z TYTU*U GWARANTOWANYCH PRZEZ SKARB PA(STWA UBEZPIECZE( EKSPORTOWYCH ..... 101 11.6. NALE-NO+CI ZAGRANICZNE SKARBU PA(STWA ......................................................................................... 101

12. OBCI$%ENIA PUBLICZNOPRAWNE I ZOBOWI$ZANIA SKARBU PA#STWA ................... 102
12.1. ZASOBY MAJ)TKOWE S*U-)CE REALIZACJI ZADA( PUBLICZNYCH PA(STWA ............................................ 102 12.2. ZADANIA PUBLICZNE PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH ................................................................................. 102 12.2.1. Zadania realizowane na podstawie ustaw ................................................................................... 102 12.2.2. Decyzje w#a%cicielskie na rzecz bezpiecze"stwa i obronno%ci pa"stwa....................................... 104 12.2.3. Bezpiecze"stwo energetyczne w polityce w#a%cicielskiej ............................................................. 105 3. Szczególne zasady prywatyzacji spó#ek................................................................................................ 106 12.3. ZASÓB NA ZASPOKOJENIE ROSZCZE( Z TYTU*U POR.CZE( I GWARANCJI SKARBU PA(STWA ..................... 107 12.4. ZOBOWI)ZANIA WOBEC PRACOWNIKÓW KOMERCJALIZOWANYCH PRZEDSI.BIORSTW ............................... 109 12.5. ZAPLANOWANE W BUD-ECIE PA(STWA PRZYCHODY Z PRYWATYZACJI ...................................................... 109 12.6. PRZEZNACZENIE PRZYCHODÓW Z PRYWATYZACJI. ZASOBY NA REALIZACJ. CELÓW USTANOWIONYCH USTAW) O KOMERCJALIZACJI I PRYWATYZACJI .............................................................................................. 110 12.6.1. Cele zwi$zane z zaspokojeniem roszcze" by#ych w#a%cicieli........................................................ 110 12.6.2. Pomoc na restrukturyzacj! przedsi!biorców ............................................................................... 110 12.6.3. Cele zwi$zane z rozwojem nauki i technologii polskiej ............................................................... 110 12.6.4. Inne rozdysponowanie przychodów z prywatyzacji ..................................................................... 111 12.7. ZAD*U-ENIE SKARBU PA(STWA ................................................................................................................ 112 12.8. REKOMPENSATY I ODSZKODOWANIA OD SKARBU PA(STWA ...................................................................... 112

13. ZESTAWIENIE ZBIORCZE MIENIA SKARBU PA#STWA ............................................... 114 14. ZA&$CZNIKI ............................................................................................................. 116
14.1. ZA*)CZNIKI DO ROZDZIA*U 4..................................................................................................................... 117 14.2. ZA*)CZNIK DO ROZDZIA*U 6 I 7 ................................................................................................................ 119 14.3. ZA*)CZNIKI DO ROZDZIA*U 8 .................................................................................................................... 120 Akcje Skarbu Pa"stwa w spó#kach publicznych....................................................................................... 120 Jednoosobowe spó#ki Skarbu Pa"stwa .................................................................................................... 122 14.4. ZA*)CZNIKI DO ROZDZIA*U 9..................................................................................................................... 132 14.5. ZA*)CZNIKI DO ROZDZIA*U 12................................................................................................................... 133 SPIS TABEL........................................................................................................................................................... 135

5

6

WST$P
1.1. Podstawa prawna Sprawozdania
Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnie! przys"uguj#cych Skarbowi Pa!stwa (Dz. U. nr 106, poz. 493, z pó%n. zm.): „Minister w%a&ciwy do spraw Skarbu Pa!stwa przygotowuje i przedk%ada Radzie Ministrów oraz, z jej upowa'nienia, Sejmowi coroczne sprawozdania o stanie mienia Skarbu Pa!stwa oraz o ekonomicznych, finansowych i spo%ecznych skutkach prywatyzacji”. Niniejsze Sprawozdanie o stanie mienia Skarbu Pa"stwa wykonano wed"ug stanu na dzie! 31 grudnia 2006 r. w zakresie okre'lonym w rozporz#dzeniu Rady Ministrów z dnia 14 wrze'nia 1999 r. w sprawie szczegó"owych zasad ewidencjonowania maj#tku Skarbu Pa!stwa (Dz. U. nr 77, poz. 864, z pó%n. zm.) i na podstawie danych zawartych w zbiorczej ewidencji maj#tku Skarbu Pa!stwa prowadzonej przez Ministra Skarbu Pa!stwa. Sprawozdanie o ekonomicznych, finansowych i spo#ecznych skutkach prywatyzacji przedk"adane jest Sejmowi jako odr&bny dokument.

1.2. Zakres przedmiotowy Sprawozdania
Z mocy art. 34 Kodeksu Cywilnego1 Skarb Pa!stwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowi#zków, które dotycz# tylko mienia pa!stwowego nie nale$#cego do innych pa!stwowych osób prawnych. 1 Zgodnie z art. 44 § 1 Kodeksu Cywilnego w"asno'0 i inne prawa maj#tkowe, stanowi#ce mienie pa!stwowe, przys"uguj# Skarbowi Pa!stwa albo innym pa!stwowym osobom prawnym. Skarb Pa!stwa jest w"a'cicielem ca"ego maj#tku pa!stwowego tylko w sensie ekonomicznym. Wzgl&dem pa!stwowych osób prawnych tzn. jednostek organizacyjnych posiadaj#cych osobowo'0 prawn#, których mienie jest w ca"o'ci mieniem pa!stwowym, Skarb Pa!stwa - dzia"aj#cy poprzez w"a'ciwe organy - dysponuje tylko uprawnieniami maj#tkowymi, które zgodnie z art. 441 § 2 Kodeksu Cywilnego, okre'laj# odr&bne przepisy, w szczególno'ci reguluj#ce ustrój poszczególnych pa!stwowych osób prawnych. Sprawozdanie. . . obejmuje maj#tek pa!stwowy obj&ty zbiorcz# ewidencj# maj#tku Skarbu Pa!stwa o której mowa w powo"ywanym wy$ej rozporz#dzeniu Rady Ministrów. Zgodnie z postanowieniami rozporz#dzenia w ewidencji zbiorczej uwzgl&dnia si& sk"adniki wyró$nione rodzajowo, sk"adniki maj#ce form& maj#tków odr&bnych oraz prawa maj#tkowe które stanowi# wk"ad za"o$ycielski w pa!stwowych osobach prawnych. W Sprawozdaniu . . . przedstawiono zasoby maj#tku s"u$#ce realizacji zada! publicznych pa!stwa i przeznaczone na wykonanie zobowi#za! publicznoprawnych, wynikaj#cych z ustaw lub przepisów wydanych na ich podstawie. W stosunkach maj#tkowych Skarb Pa!stwa wyst&puje bowiem nie tylko jako podmiot praw w"a'cicielskich lub wierzyciel. W licznych sytuacjach – na podstawie Konstytucji, kodeksu cywilnego lub kodeksów post&powania cywilnego i administracyjnego - ci#$# na nim obowi#zki wynikaj#ce z ustaw2, umów lub z tytu"u szkód wyrz#dzonych przez niezgodne z prawem dzia"anie w"adzy pa!stwowej3.
Dz.U. 1964 r.,nr16, poz .93 z pó(n. zm. Jak np. w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r o realizacji prawa do rekompensaty z tytu#u pozostawienia mienia poza obecnymi granicami pa"stwa polskiego (Dz.U. nr 169 poz.1418 z pó(n.zm). 3 W sprawach o naprawienie szkody wyrz$dzonej przez wydanie ustawy, rozporz$dzenia Rady Ministrów lub rozporz$dzenia innego organu konstytucyjnie do tego powo#anego, niezgodnych z Konstytucj$, ratyfikowan$ umow$ mi!dzynarodow$ lub ustaw$, a tak)e w sprawie o naprawienie szkody wyrz$dzonej przez niewydanie takiego aktu normatywnego, którego obowi$zek wydania przewiduje przepis prawa, wierzyciel - wskazuj$c na tytu# egzekucyjny - wzywa do spe#nienia %wiadczenia bezpo%rednio ministra w#a%ciwego do spraw Skarbu Pa"2 1

7

1.3. Klasyfikacja mienia Skarbu Pa'stwa
Funkcjonalne i rzeczowe wyodr&bnienie sk"adników mienia Skarbu Pa!stwa z dawnego mienia ogólnonarodowego (pa!stwowego) zosta"o zasadniczo dokonane poprzez dwie ustawy z 1990 r. Wraz z utworzeniem samorz#du gminnego i ustanowieniem mienia komunalnego4 mieniem pa!stwowym pozosta"y sk"adniki, które wówczas: ! s"u$y"y wykonywaniu zada! publicznych nale$#cych do w"a'ciwo'ci organów administracji rz#dowej, s#dów oraz organów w"adzy pa!stwowej, ! nale$a"y do przedsi&biorstw pa!stwowych lub jednostek organizacyjnych wykonuj#cych zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, ! nale$a"y do Pa!stwowego Funduszu Ziemi. Nast&pnie z dniem 5 grudnia 1990 r. budynki i inne urz#dzenia oraz lokale na gruntach stanowi#cych w"asno'0 Skarbu Pa!stwa lub w"asno'0 gminy (zwi#zku mi&dzygminnego), b&d#ce w zarz#dzie pa!stwowych osób prawnych sta"y si& z mocy prawa w"asno'ci# tych osób.5 Do pa!stwa nale$# zatem w uj&ciu funkcjonalnym: ! przedmioty potrzebne do wykonywania funkcji ustrojowych, takich m.in. jak obrona, bezpiecze!stwo obywateli, administracja - powierzone pa!stwowym jednostkom organizacyjnym; ! mienie udost&pniane obywatelom i ich organizacjom w celu wspierania ich ró$norodnej dzia"alno'ci gospodarczej i niegospodarczej, dotyczy to na przyk"ad dóbr kultury, ró$nego rodzaju dokumentacji, zasobów naturalnych czy dróg; ! zasoby kapita"u, w który wyposa$ono przedsi&biorców oraz pa!stwowe osoby prawne prowadz#ce dzia"alno'0 naukow#, kulturaln#, edukacyjn#, ochron& zdrowia, itp.; ! maj#tek rzeczowy przeznaczony do zagospodarowania przez inwestorów prywatnych; jak na przyk"ad zasoby nieruchomo'ci rolnych lub powojskowych czy rzeczy i prawa pozosta"e po likwidacji pa!stwowych jednostek organizacyjnych. W niniejszym Sprawozdaniu, zgodnie z powo"ywanym rozporz#dzeniem Rady Ministrów zastosowano przede wszystkim klasyfikacj& rodzajow#, z uwzgl&dnieniem przeznaczenia, warto'ci, sposobu zagospodarowania oraz ewidencjonowania poszczególnych sk"adników i ich grup rodzajowych.
stwa, który jest obowi$zany spe#ni' niezw#ocznie %wiadczenie stwierdzone tytu#em egzekucyjnym ze %rodków utworzonej w ramach bud)etu pa"stwa rezerwy celowej. (Art. 1060 § 11 Kodeksu Post!powania Cywilnego dodany przez ustaw! z dnia 28 lipca 2005 r. zmieniaj$c$ KPC z dniem 10 grudnia 2005 r. (Dz.U.05.172.1438) W uchwale z 7 grudnia 2006 r. S$d Najwy)szy przes$dzi#, )e odpowiedzialno%' odszkodowawcz$ za decyzje nacjonalizacyjne uznane za niewa)ne lub podj!te z naruszeniem prawa dotycz$ce mienia, które nast!pnie zosta#o skomunalizowane ponosi Skarb Pa"stwa. W ocenie Prokuratorii Generalnej stanowi to powa)ne zagro)enie dla Skarbu Pa"stwa, poniewa) dotychczas znaczna cz!%' takich roszcze" kierowana by#a przeciwko gminom. 4 Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzaj$ce ustaw! o samorz$dzie terytorialnym i ustaw! o pracownikach samorz$dowych (Dz.U. nr 32, poz.191). 1 stycznia 1999 r. w zwi$zku z utworzeniem powiatów i województw samorz$dowych, z mienia Skarbu Pa"stwa wydzielono i przekazano im na w#asno%' sk#adniki maj$tku s#u)$ce wykonaniu powierzonych im zada".( Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorz$dzie województwa (Dz. U. 2001r., nr 142, poz. 1590, z pó(n. zm.), ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorz$dzie powiatowym (Dz. U. 2001r., nr 142, poz. 1592, z pó(n. zm.); ustawa z dnia 13 pa(dziernika 1998 r. Przepisy wprowadzaj#ce ustawy reformuj#ce administracj& publiczn# (Dz. U. 1998 r., nr 133, poz. 872, z pó(n. zm.). 5 Grunty stanowi$ce w#asno%' Skarbu Pa"stwa (a tak)e w#asno%' gminy lub zwi$zku mi!dzygminnego, z wy#$czeniem gruntów Pa"stwowego Funduszu Ziemi), b!d$ce w tym dniu w zarz$dzie pa"stwowych osób prawnych innych ni) Skarb Pa"stwa, sta#y si! z mocy prawa przedmiotem u)ytkowania wieczystego. Ustawa z dnia 7 pa(dziernika 1992 r. zmieniaj$ca ustaw! o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wyw#aszczaniu nieruchomo%ci (Dz. U. nr 91, poz.455).

8

Zgodnie z zakresem przedmiotowym okre'lonym w rozporz#dzeniu, a tak$e uwzgl&dniaj#c stosowane klasyfikacje - wyró$niono: 1. Dobra kultury narodowej – muzealia, zabytki i zasoby biblioteczne - stanowi#ce publiczne dobra dziedzictwa narodowego, które pa!stwo zamierza utrzymywa0 bezterminowo ze wzgl&du na ich wyj#tkowe w"a'ciwo'ci historyczne, kulturowe lub 'rodowiskowe;
2. Zasoby archiwalne; 3. Zasoby naturalne, czyli dobra naturalne w stanie nieprzetworzonym, z których korzysta si& bez ogranicze! w celach niekomercyjnych, lub które mog# by0 wykorzystywane gospodarczo pod warunkiem uzyskania koncesji lub pozwolenia: - kopaliny, - wody, - $ywe zasoby morza, - cz&stotliwo'ci radiowe i telewizyjne, - lasy (obszary le'ne i drzewostan) w zarz#dzie PGL Lasy Pa!stwowe, w zarz#dzie Parków Narodowych, wchodz#ce w sk"ad Zasobu W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa i inne; 4. Grunty: - zasób nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa, którym gospodaruj# starostowie, - grunty w trwa"ym zarz#dzie pa!stwowych jednostek organizacyjnych, w tym wykorzystywane na cele statutowe przez urz&dy organów w"adzy i administracji pa!stwowej, - grunty w Zasobie W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa, - grunty zarz#dzane przez PGL Lasy Pa!stwowe, - grunty powierzone Agencji Mienia Wojskowego i Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, - grunty oddane w u$ytkowanie wieczyste osobom prawnym lub fizycznym6; 5. Urz(dzenia infrastruktury (rozumiane tu jako ogólnodost&pne obiekty, urz#dzenia i instalacje wykorzystywane dla u"atwienia dostaw dóbr i us"ug lub zapewnienia niezak"óconego dzia"ania pa!stwa i gospodarki): - drogi, mosty i wiadukty, - obiekty budownictwa wodnego 'ródl#dowego i morskiego, - inne urz#dzenia, w tym melioracje; 6. Budynki i budowle: - wykorzystywane przez pa!stwowe jednostki organizacyjne do realizacji ich zada! administracyjnych i 'wiadczenia us"ug publicznych, - powierzone Agencjom wykonuj#cym zadania z zakresu gospodarowania sk"adnikami maj#tku Skarbu Pa!stwa, - pozosta"e po likwidacji i upad"o'ci przedsi&biorstw pa!stwowych i spó"ek z udzia"em Skarbu Pa!stwa; 7. Finansowe sk%adniki maj(tku trwa%ego Skarbu Pa!stwa, w tym przede wszystkim akcje i udzia"y w spó"kach handlowych; 8. Sk%adniki maj(tku obrotowego, w tym nale'no&ci Skarbu Pa!stwa z tytu"u oddania mienia do odp"atnego korzystania i z innych umów zawartych przez Skarb Pa!stwa i jego poprzedników prawnych; 9. Rezerwy pa!stwowe gospodarcze; 10. Uprawnienia wynikaj(ce z wniesienia wk%adu maj(tkowego do przedsi)biorstw pa!stwowych; 11. Uprawnienia w stosunku do maj(tku innych pa!stwowych osób prawnych utworzonych ustawami (agencji, funduszy, pa!stwowych szkó" wy$szych) lub na podstawie ustaw (instytucji kultury, jednostek badawczo-rozwojowych, pa!stwowych Samodzielnych Publicznych Zak"adów Opieki Zdrowotnej itd.);
6

W Sprawozdaniu . . . uwzgl!dniono równie) klasyfikacj! gruntów wed#ug u)ytków.

9

12. Ustanowione ustaw( monopole, w tym monopol na gry losowe i zak"ady wzajemne.

1.4. Podmioty dysponuj(ce mieniem Skarbu Pa'stwa
W"asno'0 pa!stwowa – ze wzgl&du na jej znaczne rozmiary i zró$nicowane przeznaczenie - zarz#dzana jest w ró$norodnych formach. Cz&'0 z nich nale$y do wykonywania w"adzy, a inne s# aktami woli w"a'ciciela z zakresu prawa cywilnego. Sprawy dotycz#ce gospodarowania i rozporz#dzania mieniem Skarbu Pa!stwa, w tym zw"aszcza komercjalizacji i prywatyzacji przedsi&biorstw pa!stwowych, obejmuje dzia" administracji rz#dowej Skarb Pa!stwa. Do tego dzia"u nale$y te$ ochrona interesów Skarbu Pa!stwa. Minister kieruj#cy dzia"em wykonuje uprawnienia wzgl&dem pa!stwowych osób prawnych, je$eli nie zosta"y one zastrze$one na rzecz innych organów. Skarbowi Pa!stwa reprezentowanemu przez Ministra przys"uguj# te$ prawa maj#tkowe do sk"adnika mienia pa!stwowego je$eli z odr&bnych przepisów nie wynika, $e przys"uguj# one pa!stwowej osobie prawnej7. ! Minister Skarbu Pa!stwa: - wykonuje prawa z akcji i udzia"ów, - gospodaruje mieniem pozosta"ym po zlikwidowanych pa!stwowych jednostkach organizacyjnych lub spó"kach z udzia"em Skarbu Pa!stwa, mieniem po rozwi#zanych b#d% wygas"ych umowach o oddanie przedsi&biorstwa do odp"atnego korzystania oraz mieniem przej&tym przez Skarb Pa!stwa z innych tytu"ów, - zbywa akcje i udzia"y, - sk"ada o'wiadczenia woli o utworzeniu spó"ki handlowej lub innej osoby prawnej, - wyra$a zgod& na prywatyzacj& bezpo'redni# przedsi&biorstwa pa!stwowego, - udziela wsparcia w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsi&biorstw pa!stwowych oraz spó"ek z udzia"em Skarbu Pa!stwa - rozpatruje wnioski o zgod& na rozporz#dzenie przez pa!stwow# osob& prawn# sk"adnikami aktywów trwa"ych, je$eli warto'0 rynkowa przedmiotu rozporz#dzenia przekracza równowarto'0 w z"otych kwoty 50.000 EURO, - zg"asza sprzeciw wobec wniosków organów za"o$ycielskich przedsi&biorstw pa!stwowych o likwidacj& przedsi&biorstwa z przyczyn ekonomicznych, - wykonuje prawa i obowi#zki wynikaj#ce z umów o oddanie przedsi&biorstwa do odp"atnego korzystania i umów sprzeda$y przedsi&biorstwa, - nadzoruje realizacj& zobowi#za! pozacenowych zapisanych w umowach sprzeda$y akcji lub udzia"ów Skarbu Pa!stwa w spó"kach handlowych oraz w statutach i umowach spó"ek powsta"ych w wyniku prywatyzacji bezpo'redniej, - wykonuje programy prywatyzacyjne finansowane ze 'rodków pomocowych, - wykonuje uprawnienia Skarbu Pa!stwa w post&powaniu upad"o'ciowym, - reprezentuje Skarb Pa!stwa w post&powaniu egzekucyjnym, - podejmuje czynno'ci procesowe w sprawie przeciw Skarbowi Pa!stwa o naprawienie szkody wyrz#dzonej przez wydanie ustawy lub rozporz#dzenia Rady Ministrów niezgodnych z Konstytucj#, ratyfikowan# umow# mi&dzynarodow# lub ustaw#, a tak$e w sprawie o naprawienie szkody wyrz#dzonej przez niewydanie takiego aktu normatywnego, którego obowi#zek wydania przewiduje przepis prawa. ! Ministrowie kieruj(cy dzia%ami (gospodarki, finansów, transportu) lub inne instytucje (Agencja Nieruchomo'ci Rolnych) wykonuj# prawa wynikaj#ce z akcji i udzia"ów Skarbu Pa!stwa w spó"kach, których dotycz# przepisy szczególne.

7

Ustawa z 4 wrze%nia 1997 r. o dzia#ach administracji rz$dowej (Dz.U. 2007 r. nr 65 poz. 437 z pó(n zm.)

10

! Minister Finansów zapewnia realizacj& dochodów i wydatków bud$etu pa!stwa, realizuje polityk& zaci#gania d"ugu publicznego, emituje skarbowe papiery warto'ciowe, dochodzi nale$no'ci i obs"uguje zobowi#zania Skarbu Pa!stwa, udziela por&cze! i gwarancji; ! Kierownicy urz)dów i pa!stwowych jednostek organizacyjnych reprezentuj# Skarb Pa!stwa w odniesieniu do powierzonego im mienia i w zakresie zada! ich urz&dów lub jednostek a tak$e zarz#dzaj# sk"adnikami maj#tkowymi wykorzystywanymi przez organy w"adzy i administracji pa!stwowej w realizacji funkcji publicznych pa!stwa (maj#tek administracyjny). Przepisy o gospodarce finansowej uwa$aj# je za maj#tek w"asny jednostki, ewidencjonowany i wykazywany we w"a'ciwych dokumentach i sprawozdaniach. ! Organy w%adzy wykonawczej i administracji – bezpo'rednio lub poprzez podleg"e im jednostki organizacyjne - wykonuj# funkcje zarz#dcze, regulacyjne, czy inwestorskie wobec mienia o charakterze dóbr publicznych. Specyficzny zakres i sposób wykonywania tych uprawnie! przedstawiany jest w niniejszym Sprawozdaniu w wyodr&bnionych podrozdzia"ach. Niektóre sk"adniki takiego mienia – jak np. grunty i z"o$a kopalin – bywaj# obci#$ane odp"atnie na rzecz osób trzecich. Inne udost&pniane s# obywatelom nieodp"atnie (drogi, wody, zbiory bibliotek). Sk"adniki te najcz&'ciej nie podlegaj# obrotowi cywilnoprawnemu jako nale$#ce do ca"ego narodu. Dla takich dóbr nie prowadzi si& ewidencji finansowej i nie ujmuje si& ich w aktywach bilansów jednostek dzia"aj#cych w imieniu Skarbu Pa!stwa. S# one rejestrowane w zbiorach informacji nazywanych ewidencjami przedmiotowymi. ! Pa!stwowe osoby prawne lub jednostki organizacyjne nie posiadaj#ce osobowo'ci prawnej gospodaruj# szczególnymi, oddanymi im w zarz#d powierniczy, rzeczowymi sk"adnikami mienia Skarbu Pa!stwa i wykonuj# w jego imieniu prawo w"asno'ci: - Agencja Nieruchomo'ci Rolnych (ANR), - Agencja Rezerw Materia"owych (ARM), - Wojskowa Agencja Mieszkaniowa (WAM), - Agencja Mienia Wojskowego (AMW), - Lasy Pa!stwowe (PGL LP); ! Inne pa!stwowe osoby prawne wyposa$one s# przez pa!stwo w sk"adniki maj#tkowe niezb&dne do podj&cia dzia"alno'ci statutowej w"adaj#ce nimi pod nadzorem ministra lub wojewody wskazanego przez powo"uj#c# je ustaw&, rozporz#dzenie lub statut. Podmioty te wyst&puj# w obrocie prawnym w swoim imieniu i na swoj# rzecz. Warto'0 przys"uguj#cych im sk"adników mienia pa!stwowego jest uj&ta w ich ksi&gach, prowadzonych na podstawie odpowiednich przepisów o gospodarce finansowej i rachunkowo'ci. - przedsi&biorstwa i banki pa!stwowe, - jednostki badawczo – rozwojowe, - pa!stwowe szko"y wy$sze, - pa!stwowe instytucje kultury, - fundacje, których jedynym fundatorem jest Skarb Pa!stwa, - pa!stwowe agencje i fundusze celowe, - pa!stwowe samodzielne publiczne zak"ady opieki zdrowotnej, - pozosta"e pa!stwowe osoby prawne.

1.5. Polityka w)a*cicielska
Polityka w"a'cicielska pa!stwa8 okre'la docelowy kszta"t sektora publicznego w gospodarce, zakres bran$owy oraz strategi& zaanga$owania pa!stwa jako w"a'ciciela9 i regulatora.
Informacja pt. „W KIERUNKU NOWEJ POLITYKI W*A+CICIELSKIEJ PA,STWA” by#a przedstawiona Sejmowi w dniu 10 maja 2006 r. Krótkookresowe zamierzenia w#a%cicielskie Ministerstwa przestawiane s$ Sejmowi corocznie w „Kierunkach prywatyzacji maj$tku Skarbu Pa"stwa” 9 Formy dzia#ania pa"stwa jako w#a%ciciela sformu#owane s$ w projekcie ustawy o nadzorze w#a%cicielskim nad spó#kami z udzia#em Skarbu pa"stwa oraz o przekszta#ceniach w#asno%ciowych.
8

11

Sformu"owanie tego modelu docelowego b&dzie oznacza0 wyra%n# artykulacj& woli politycznej, daj#cej ramy dzia"ania administracji pa!stwowej. Model ten przewiduje, $e w spó"kach istotnych dla Skarbu Pa!stwa zostanie utrzymany udzia" wi&kszo'ciowy lub zachowany udzia" obecny je'li ju$ jest on mniejszy od 50%. Spó"ki te b&d# podlega0 szczególnemu nadzorowi. Dla podmiotów podlegaj#cych prywatyzacji stworzony b&dzie szczegó"owy d"ugoletni harmonogram prywatyzacji. 1.5.1. Tworzenie rezerw na realizacj+ i finansowanie wybranych zada' publicznych Dysponowanie maj#tkiem pa!stwowym oraz cz&'ci# przychodów uzyskiwanych z jego zbywania podlega ograniczeniom wynikaj#cym z aktów ustawowych lub programów rz#dowych. Cz&'0 akcji lub udzia"ów stanowi rezerw& przeznaczon# na nieodp"atne udost&pnienie pracownikom i innym grupom uprawnionych. +rodki specjalne (fundusze) z przychodów ze sprzeda$y maj#tku Skarbu Pa!stwa utworzono w celu finansowania wybranych zada! publicznych: ! zwi#zanych z zaspokojeniem roszcze! by"ych w"a'cicieli mienia przej&tego przez Skarb Pa!stwa, ! wsparcia w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsi&biorstw pa!stwowych oraz spó"ek z udzia"em Skarbu Pa!stwa, ! zwi#zanych z rozwojem nauki i technologii, ! roszcze! z tytu"u por&cze! i gwarancji Skarbu Pa!stwa, ! przeciwdzia"ania bezrobociu. 1.5.2. Ochrona interesów Skarbu Pa'stwa
Umowy prywatyzacyjne

Polityka prywatyzacyjna rz#du ukierunkowana jest na pozyskiwanie inwestorów gwarantuj#cych zaanga$owanie kapita"owe w rozwój sprywatyzowanych spó"ek. Prywatyzacja powinna tak$e wp"ywa0 stabilizuj#co na lokalny rynek pracy, nie tworz#c równocze'nie barier w procesie restrukturyzacji spó"ek. Wa$nym celem umów prywatyzacyjnych jest zapewnienie dalszego istnienia i rozwoju sprywatyzowanego podmiotu poprzez zamieszczanie w umowach z inwestorami zobowi#za! pozacenowych. W ten sposób zabezpiecza si& interesy zarówno spó"ki jak i Skarbu Pa!stwa. Do umów wprowadza si& zobowi#zania o charakterze strategicznym i d"ugookresowym, jak m.in. zobowi#zania dotycz#ce zakazu likwidacji lub rozwi#zania spó"ki, zakazu zbywania przez inwestora akcji/udzia"ów przez okre'lony czas, nakazu reinwestowania zysków, czy te$ nakazu podwy$szania kapita"u zak"adowego spó"ki. Ponadto w umowach prywatyzacyjnych zawierane s# zobowi#zania uwzgl&dniaj#ce specyfik& prowadzonej przez dany podmiot dzia"alno'ci gospodarczej lub po$#dane z punktu widzenia szerszego interesu Skarbu Pa!stwa, np.: realizacja inwestycji proekologicznych, zobowi#zania z zakresu ochrony 'rodowiska, zobowi#zanie do zawierania umów kontraktacyjnych, zobowi#zanie do prowadzenia prac badawczo-rozwojowych. Niewykonanie lub nienale$yte wykonanie zobowi#za! pozacenowych wynikaj#cych z umów prywatyzacyjnych, zabezpieczane jest sankcjami finansowymi w postaci kar umownych lub klauzul gwarancyjnych, jak równie$ poprzez z"o$enie por&czonych weksli in blanco, gwarancji bankowych lub poddanie si& egzekucji.
Zobowi!zania pozacenowe inwestorów

Respektowana b&dzie zasada, aby po uzyskaniu optymalnej ceny za zbywane aktywa dodatkowo uzyskiwa0 pozacenowe zobowi#zania inwestora wobec przedsi&biorstwa lub pracowników, które przyczyni# si& do rozwoju prywatyzowanego podmiotu. Do umowy prywa12

tyzacyjnej cz&sto za"#czony jest tak$e pakiet socjalny, zawieraj#cy dodatkowe zobowi#zania kupuj#cego wobec pracowników prywatyzowanej spó"ki. Realizacja zobowi#za! podlega kontroli. Ministerstwo Skarbu Pa!stwa sprawuje bie$#cy nadzór nad zobowi#zaniami wynikaj#cymi z 389 umów z inwestorami. Wed"ug stanu na koniec 2006 roku Ministerstwo Skarbu Pa!stwa zako!czy"o nadzór nad stanem realizacji i dokona"o rozlicze! zobowi#za! pozacenowych wynikaj#cych z 1423 umów10.

Zast"pstwo procesowe

Ustaw# z 8 lipca 2005 r., zmienion# 16 grudnia 2005, utworzona zosta"a Prokuratoria Generalna Skarbu Pa!stwa, która jest uprawniona do wykonywania zast&pstwa Skarbu Pa!stwa przed s#dami powszechnymi, mi&dzynarodowymi, S#dem Najwy$szym i Arbitra$em11.
Do jej zada! nale$y te$ wydawanie, na wniosek jednostek pa!stwowych opinii prawnych w

sprawach znacz#cych dla praw lub interesów maj#tkowych pa!stwa. Prokuratoria Generalna zajmuje si& zast&pstwem procesowym w sprawach, w których Skarb Pa!stwa jest najcz&'ciej stron# pozwan#12. Takich spraw b&dzie przybywa"o, poniewa$ przepisy przewiduj# coraz szersz# odpowiedzialno'0 Skarbu Pa!stwa za dzia"ania w"adzy publicznej, tzn. za decyzje administracyjne, orzeczenia s#dowe oraz za bezprawie legislacyjne. Podstaw# wyst&powania przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej przez inwestorów zagranicznych s# te$ i mog# by0 w przysz"o'ci umowy mi&dzynarodowe o ochronie i wzajemnym popieraniu inwestycji. W ocenie Prokuratorii Generalnej nale$y liczy0 si& powa$nym ryzykiem rozstrzygni&0 niekorzystnych dla strony polskiej. Najwi&cej pozwów przeciwko Skarbowi Pa!stwa dotyczy spraw podatkowych oraz prywatyzacyjnych. Sprawy podatkowe to najcz&'ciej spory o ulgi, zwolnienia podatkowe, wydanie i wykonanie wadliwych decyzji administracyjnych. Sprawy prywatyzacyjne dotycz# mienia zabu$a!skiego, nieruchomo'ci odebranych tzw. dekretem warszawskim, maj#tków przej&tych na podstawie przepisów o reformie rolnej.
Wed#ug stanu na koniec 2006 roku Ministerstwo Skarbu Pa"stwa nadzorowa#o i monitorowa#o 389 umów prywatyzacyjnych, w których zobowi$zania z nich wynikaj$ce pozostaj$ w trakcie realizacji. Wst!pnie stwierdzono niewykonanie zobowi$za" - ró)nej rangi - w 98 z tych umów. Zgodnie z regulacjami umownymi do ko"ca 2006 roku inwestorzy powinni dokona' nak#adów inwestycyjnych w wysoko%ci 29.399.146 tys. z#. Ministerstwo Skarbu Pa"stwa stwierdzi#o niewykonanie nak#adów inwestycyjnych na kwot! 604.013 tys. z#, co stanowi 1,24 % ogólnej kwoty zobowi$za" inwestycyjnych wynikaj$cych z czynnych umów prywatyzacyjnych. Do dnia 31 grudnia 2006 roku stwierdzono niewykonanie zobowi$zania do utrzymania poziomu zatrudnienia w przypadku 28 czynnych umów prywatyzacyjnych, z czego w 24 przypadkach inwestorzy uregulowali kary umowne. W pozosta#ych przypadkach prowadzone jest stosowne post!powanie maj$ce na celu wyegzekwowanie nale)nej kary umownej. W umowach zamkni!tych do ko"ca 2006 roku Ministerstwo Skarbu Pa"stwa stwierdzi#o niewykonanie nak#adów inwestycyjnych na kwot! 492.989 tys. z#, co stanowi 2,9 % ogólnej kwoty zobowi$za" inwestycyjnych wynikaj$cych z zawartych umów. Jednocze%nie inwestorzy zrealizowali inwestycje nie wymagane postanowieniami umów na kwot! 5.052.219 tys. z#. Zobowi$zanie do utrzymania poziomu zatrudnienia zosta#o okre%lone w 1017 umowach. Niewykonanie zobowi$zania stwierdzono w przypadku 88 umów. 11 (Dz.U. nr 169, poz.1417 z pó(n. zm.) Prokuratoria Generalna nie reprezentuje Skarbu Pa"stwa przed s$dami administracyjnymi, które rozstrzygaj$ spory dotycz$ce przej!cia zak#adów produkcyjnych, które nie powinny zosta' znacjonalizowane. Aby pokrzywdzony decyzj$ nacjonalizacyjn$ móg# dochodzi' odszkodowania przed s$dem powszechnym z tytu#u bezprawnie zabranego mienia, powinien najpierw uzyska' stwierdzenie niewa)no%ci tej decyzji przed s$dem administracyjnym albo w post!powaniu administracyjnym. W takich przypadkach spory przed s$dami powszechnymi tocz$ si! zazwyczaj o wysoko%' odszkodowania. 12 W 2006 r. Prokuratoria prowadzi#a przed s$dami powszechnymi 948 spraw z czego 882 skierowane przeciwko Skarbowi Pa"stwa. 218 spraw zosta#o wygranych, a suma roszcze" oddalonych od Skarbu Pa"stwa wynios#a 1 029 mln z#. (Siedem spraw przegrano – suma roszcze" zas$dzonych od Skarbu Pa"stwa wynios#a 29,6 mln z#) Pozosta#e sprawy by#y w toku.
10

13

Zdarzaj# si& te$ roszczenia o maj#tki przej&te na podstawie przepisów o nacjonalizacji, ale s#dy najcz&'ciej oddalaj# je13. Natomiast sprawy, w których Skarb Pa!stwa pozywa, wynikaj# najcz&'ciej z umów. S# to sprawy przesy"ane najcz&'ciej przez Ministra Skarbu Pa!stwa dotycz#ce umów prywatyzacyjnych, o doradztwo lub zaskar$enia uchwa" walnych zgromadze!. 1.5.3. Wykonywanie praw z akcji i udzia)ów W okresie dochodzenia do docelowego kszta"tu sektora pa!stwowego prowadzi si& aktywn# polityk& w"a'cicielsk#, sprzyjaj#c# poprawie zarz#dzania w"asno'ci# pa!stwow# oraz efektywnemu prowadzeniu procesów prywatyzacji. Podejmowanie decyzji strategicznych przys"uguj#cych najwy$szym organom spó"ek jest oddzielone od bie$#cego zarz#du. Nadzór w"a'cicielski sprawuj# departamenty nadzoru w Ministerstwie Skarbu Pa!stwa kieruj#c si& przepisami kodeksu spó"ek handlowych, ustaw szczególnych, umów i statutów. Sta"y nadzór korporacyjny jest wykonywany przez Rady Nadzorcze powo"ywane w ca"o'ci lub w cz&'ci z osób rekomendowanych przez Ministra. Szczegó"owe zasady nadzoru w"a'cicielskiego nad spó"kami z udzia"em Skarbu Pa!stwa i pa!stwowymi osobami prawnymi oraz zasady post&powania przy wykonywaniu czynno'ci nadzorczych przez komórki organizacyjne Ministerstwa sformu"owane s# w zarz#dzeniach Ministra Skarbu Pa!stwa. Na ich podstawie w spó"kach Skarbu Pa!stwa wdra$a si& rozszerzone w porównaniu do obowi#zuj#cych przepisów prawa powszechnego formy i procedury nadzoru, wprowadza szczególne mechanizmy monitorowania i oceny dzia"alno'ci spó"ek, dobiera kadr& zarz#dzaj#c# i cz"onków Rad Nadzorczych spo'ród osób w"a'ciwie przygotowanych i spe"niaj#cych podwy$szone kryteria14. Polski system prawny w zakresie modelu nadzoru w"a'cicielskiego nad podmiotami z kapita"owym udzia"em Skarbu Pa!stwa zasadniczo odpowiada standardom zawartym w Wytycznych OECD dotycz$cych nadzoru korporacyjnego w przedsi!biorstwach publicznych. Podstawowym rozwi#zaniem, które gwarantuje istnienie efektywnych ram prawnych dla przedsi&biorstw publicznych jest oparcie funkcjonowania spó"ek z udzia"em Skarbu Pa!stwa na jawnych regu"ach okre'lonych w Ustawie o komercjalizacji i prywatyzacji oraz Kodeksie spó"ek handlowych. Ministerstwo Skarbu Pa!stwa wdra$a strategi& nadzoru w"a'cicielskiego która przynosi: 1. wzrost efektywno'ci dzia"ania, skuteczno'0 zarz#dzania i przyrost warto'ci spó"ek z udzia"em Skarbu Pa!stwa, 2. transparentno'0 dzia"alno'ci spó"ek z udzia"em Skarbu Pa!stwa, 3. skuteczne wykorzystywania praw w"a'cicielskich dla realizacji celów polityki gospodarczej pa!stwa. Osi#gni&ciu tych celów s"u$y0 b&d# podejmowane ju$ dzia"ania: 1. wdro$enie systemu informatycznego pozwalaj#cego na szybkie uzyskiwanie danych o kondycji ekonomicznej podmiotów znajduj#cych si& w nadzorze MSP; 2. poprawa systemu naboru i oceny osób reprezentuj#cych Skarb Pa!stwa w radach nadzorczych spó"ek15 oraz procedur powo"ywania zarz#dów w kontrolowanych spó"kach;

Zgodnie z orzeczeniem S$du Najwy)szego z 2001 roku powodowie nie mog$ skutecznie powo#ywa' si! na to, )e ustawa nacjonalizacyjna zawiera upowa)nienie do wydania rozporz$dzenia reguluj$cego spraw! odszkodowa". S$dy uznaj$, )e obecnie nie mog#oby ono zosta' wydane, a sprawa odszkodowa" mo)e zosta' uregulowana wy#$cznie w ustawie. 14 Na stronach internetowych Ministerstwa Skarbu Pa"stwa jest umieszczana informacja o sk#adach organów spó#ek z udzia#em Skarbu Pa"stwa. Wykaz ten jest aktualizowany co kwarta#. 15 31 grudnia 2006 r. w radach nadzorczych spó#ek z udzia#em Skarbu Pa"stwa wi!kszym ni) 50%, jego reprezentanci zajmowali 1233 miejsca. Z tej liczby 732 miejsca zosta#y obsadzone w roku 2006.

13

14

3. przyspieszenie i ulepszenie procedur likwidacyjnych przedsi&biorstw pa!stwowych i spó"ek handlowych. Oczekiwania Skarbu Pa!stwa jako w"a'ciciela skatalogowano i sformu"owano w dokumencie pt Zasady nadzoru w#a%cicielskiego nad spó#kami z udzia#em Skarbu Pa"stwa oraz innymi pa"stwowymi osobami prawnymi. Zebrano w nim standardy i mechanizmy wykonywania nadzoru w"a'cicielskiego, obowi#zuj#ce w obszarze maj#tku pa!stwowego. Okre'laj# one cele nadzoru w"a'cicielskiego, procedury i kryteria doboru oraz kompetencje, organizacj& i ocen& pracy jak równie$ wynagradzanie cz"onków rad nadzorczych i zarz#dów spó"ek, system monitorowania podmiotów z udzia"em Skarbu Pa!stwa, zasady wspó"pracy rady nadzorczej z audytorem, wskazówki odno'nie wspó"pracy komórek organizacyjnych Ministerstwa Skarbu Pa!stwa realizuj#cych zadania nadzoru z radami nadzorczymi, zadania w zakresie nadzorowania podmiotów zale$nych i sposób monitorowania zobowi#za! pozacenowych. Ze wzgl&du na rozproszenie nadzoru w'ród ró$nych instytucji, Zasady . . . obowi#zuj# jedynie wobec podmiotów nadzorowanych przez Ministra Skarbu Pa!stwa16.

1.6. Zasady wyceny mienia Skarbu Pa'stwa
Rozporz$dzenie Rady Ministrów w sprawie ewidencjonowania maj$tku Skarbu Pa"stwa daje Ministrowi Skarbu Pa!stwa prawo oszacowania lub ustalenia warto'ci sk"adników mienia Skarbu Pa!stwa na potrzeby ewidencji zbiorczej. Korzystaj#c z tego przepisu w Sprawozdaniu dla ka'dego rodzaju sk%adników mienia przyjmowano mo'liwie najbardziej adekwatn( metod) wyceny. Zasadniczo przyj&to, $e do wyceny maj#tku Skarbu Pa!stwa mo$na stosowa0 te same metody, które powszechnie wykorzystuje si& do oszacowania warto'ci pieni&$nej podmiotów gospodarczych i ich mienia oraz rzeczy i praw maj#tkowych b&d#cych przedmiotem obrotu rynkowego. Takie oszacowanie mo$e by0 przydatne w ochronie interesów Skarbu Pa!stwa w razie formu"owania programów u$ycia maj#tku Skarbu Pa!stwa do zaspokajania ró$nych roszcze! lub wsparcia programów pa!stwowych. Z drugiej strony uznano, $e do sprawowania funkcji nie polegaj#cych na obrocie sk"adnikami maj#tkowymi wystarcz# dane ilo'ciowe i opisowe, ograniczone do charakterystyki rzeczowej i cech prawnych wyodr&bniaj#cych maj#tek nale$#cy do Skarbu Pa!stwa. Uwzgl&dnienie powy$szych kryteriów powoduje podzia" mienia, o którym mowa, na trzy podstawowe grupy: ! dobra nie b&d#ce przedmiotem obrotu, stale pozostaj#ce w"asno'ci# Skarbu Pa!stwa, dla których niemo$liwe jest okre'lenie nak"adów poniesionych na nabycie, wytworzenie lub odtworzenie (mienie w stanie wolnym, z"o$a kopalin, dobra kultury), ! dobra nie przeznaczone do obrotu, nabyte lub wytworzone za 'rodki publiczne przez jednostki pa!stwowe w celu wype"niania ich zada!, ! mienie stanowi#ce obecnie lub w przysz"o'ci przedmiot obrotu, w tym prywatyzacji. Sprawozdanie o stanie mienia Skarbu Pa"stwa sporz#dzane jest zatem w uj&ciu: " rzeczowym - tylko opisowym lub rodzajowo–ilo'ciowym, bez dokonywania wyceny – dla dóbr w stanie naturalnym, dóbr kultury, zasobów dokumentacyjnych i archiwaliów; " warto&ciowym-szacunkowym, stosowanym przede wszystkim do gruntów, uwzgl&dniaj#cym (zagregowan#) warto'0 wg szacunku eksperckiego (w ten sposób ustalono warto'0 gruntów le'nych, wy"#czonych z obrotu) lub na podstawie przeci&tnych cen rynkowych
W dniu 15 lutego 2006 r. Minister Gospodarki przyj$# dokument pt. Zasady sprawowania nadzoru w"a'cicielskiego przez Ministra Gospodarki nad przedsi&biorstwami górniczymi – spó"kami z udzia"em Skarbu Pa!stwa, który implementuje przyj!te przez Ministra Skarbu Pa"stwa Zasady nadzoru w#a%cicielskiego nad spó#kami z udzia#em Skarbu Pa"stwa.
16

15

(rejestrowanych przez Agencj& Nieruchomo'ci Rolnych lub badanych przez G"ówny Urz#d Statystyczny); " warto&ciowym-ksi)gowym, polegaj#cym na ustalaniu warto'ci sk"adników podlegaj#cych ewidencji ksi&gowej na podstawie sprawozda! sporz#dzanych zgodnie z przepisami o rachunkowo'ci oraz innymi przepisami szczególnymi dotycz#cymi jednostek pa!stwowych; " warto&ciowym-rynkowym, odwo"uj#cym si& do cen w rzeczywistych transakcjach dobrami lub prawami okre'lonymi co do rodzaju, które zastosowano do akcji notowanych w obrocie na Gie"dzie Papierów Warto'ciowych w Warszawie i Centralnej Tabeli Ofert. Zastosowanie zasad wyceny
Ewidencja *ród%owa +ród%a danych O'rodek Dokumentacji Zabytków Metoda wyceny Rodzaj dóbr Zabytki Eksponaty muzealne i materia"y biblioteczne
Archiwalia Zasoby naturalne, wody Kwoty po"owowe Grunty zasobu w"asno'ci rolnej skarbu pa!stwa Pozosta"e grunty Nieruchomo'ci lasów pa!stwowych Drogi i obiekty drogowe Urz#dzenia wodne, Infrastruktura rolna Mienie za granic#

Muzea i biblioteki RodzajowoNaczelna Dyrekcja Archiwów ilo'ciowa (niefinansowa) Pa!stwowych G"ówny Geolog Kraju Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ceny transakcyjne ANR RodzajowoCeny rynkowe rejestrowane przez ilo'ciowa GUS; dane ilo'ciowe G"ównego (z warto'ci# Geodety Kraju szacunkow#) PGL Lasy Pa!stwowe Ilo'ciowowarto'ciowa (kosztowa) Informacje w"a'ciwych ministerstw Bilanse placówek: Ministerstwo Gospodarki, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Polska Akademia Nauk Bilanse dysponentów cz&'ci bud$etu i wojewodów Protoko"y przej&cia przez MSP i AMW Ewidencja MSP i bilanse podmiotów Ewidencja MSP Ilo'ciowowarto'ciowa (rynkowa)

Bez wyceny

Szacunek na podstawie przeci&tnych cen transakcyjnych Szacunek ekspercki Wg kosztów odtworzenia Wg poniesionych nak"adów i stopnia zu$ycia Wg warto'ci ksi&gowej poszczególnych grup rodzajowych aktywów podmiotu

Ilo'ciowowarto'ciowa (ksi&gowa)

Mienie pa!stwowych jednostek organizacyjnych Wg operatów szacunko- Nale$no'ci po likwidacji, wych mienie przekazane AMW Akcje i udzia"y, maj#tek Wg warto'ci maj#tku agencji, przedsi&biorstw oraz innych pa!stwowych osób netto podmiotu prawnych Kilkuprocentowe pakiety Wg warto'ci nominalnej, i ksi&gowej lub ceny zby- akcji wudzia"ów Skarbu Pa!stwa spó"kach niepubliczcia nych Akcje w spó"kach publicznych

Cedu"a gie"dowa

Wg kursu gie"dowego

Przyj&ta metoda wyceny mienia Skarbu Pa!stwa, wykorzystuj#ca zró$nicowan# baz& danych %ród"owych, powoduje jednak$e niewspó"mierno'0 poszczególnych warto'ci, a zatem brak mo$liwo'ci podania warto'ci mienia Skarbu Pa!stwa jako jednej kwoty. Warto jeszcze raz podkre'li0, i$ „wycena” nie oznacza tu próby ustalenia ceny, po której sk"adniki maj#tkowe zmieni"yby w"a'ciciela. Metodologia wyceny wynika z poszukiwania optimum mi&dzy kompleksowo'ci# i warto'ci# informacyjn# z jednej strony, a kosztami wyceny z drugiej. Uj&cie takie nie pozwala na pos"ugiwanie si& ustalonymi tu warto'ciami w
16

prognozowaniu cen w transakcjach dotycz#cych konkretnych sk"adników. Dla takich celów niezb&dne jest zastosowanie odr&bnych, specjalistycznych metod wyceny uwzgl&dniaj#cych jednostkowe cechy przedmiotu transakcji i aktualne w okresie transakcji warunki rynkowe.

1.7. ,ród)a danych
Obowi#zek prowadzenia ewidencji przepisy prawa nak"adaj# na liczne instytucje pa!stwowe, organy administracji i jednostki organizacyjne. Ustanawiaj#c takie obowi#zki brano pod uwag& regu"y realizacji bud$etu pa!stwa, prowadzenie przejrzystej gospodarki powierzonym mieniem, kontrol& wewn&trzn#, potrzeb& ustalania stanu faktycznego b#d% prawnego dla bezpiecze!stwa obrotu gospodarczego, albo te$ inne cele specjalne. Rozporz#dzenie Rady Ministrów z dnia 14 wrze'nia 1999 r. w sprawie szczegó"owych zasad ewidencjonowania maj#tku Skarbu Pa!stwa17 zobowi#zuje dysponentów cz&'ci bud$etu i organy nadzoru nad podmiotami, którym powierzono mienie Skarbu Pa!stwa, do przekazywania Ministrowi Skarbu Pa!stwa: ! kopii bilansów "#cznych dla jednostek nie posiadaj#cych osobowo'ci prawnej, ! bilansów pa!stwowych osób prawnych b&d#cych w ich nadzorze, ! informacji o stanie innego mienia Skarbu Pa!stwa, uzyskiwanych na podstawie odr&bnych przepisów, z racji posiadanych uprawnie! za"o$ycielskich lub nadzorczych albo obowi#zku prowadzenia ewidencji przedmiotowych.
Dokumenty wykorzystywane w zbiorczej ewidencji maj!tku Skarbu Pa#stwa – w pierwszym rz"dzie bilanse i informacje o stanie mienia – nie zawieraj! danych pozwalaj!cych na przedstawianie powodów zaistnienia wykazywanych stanów ilo$ciowych b!d% zmian warto$ci.

Analizy takie dokonywane s# natomiast w innych dokumentach sprawozdawczych sk"adanych Radzie Ministrów i Sejmowi przez w"a'ciwe jednostki takich jak „sprawozdania z dzia"alno'ci” lub „sprawozdania z wykonania bud$etu”. Odst&pstwem od tej regu"y jest bardziej szczegó"owe obja'nienie zmian powodowanych decyzjami i dzia"aniami organów (zw"aszcza Ministra Skarbu Pa!stwa) i jednostek (agencji) dla których gospodarowanie mieniem Skarbu Pa!stwa jest g"ównym b#d% jednym z istotnych zakresów dzia"alno'ci. W Sprawozdaniu wykorzystano informacje z urz&dów, jednostek i podmiotów jakie Ministerstwo uzyska"o w odpowiedzi na kierowane do nich zapytania w sprawach spó"ek, akcji lub udzia"ów, z których prawa na mocy szczególnych przepisów wykonuj# Ministrowie Gospodarki, Finansów, Transportu nie ujmowanych w bilansach odpowiednich ministerstw. Ze standardowych sprawozda! z dzia"alno'ci Agencji zawieraj#cych bilanse i informacje dodatkowe pochodz# dane o stanie i warto'ci mienia Skarbu Pa!stwa, którym na podstawie ustaw gospodaruj# lub zarz#dzaj# pa!stwowe osoby prawne. Bilanse "#czne dysponentów cz&'ci bud$etu pa!stwa na dzie! 31 grudnia 2006 roku sporz#dzone dla podleg"ych jednostek bud$etowych, zak"adów bud$etowych i gospodarstw pomocniczych pozwoli"y na przedstawienie w Sprawozdaniu m.in. zbiorczej warto'ci maj#tku pozostaj#cego w dyspozycji pa!stwowych jednostek organizacyjnych nie posiadaj#cych osobowo'ci prawnej, którym przys"uguje prawo wykonywania uprawnie! maj#tkowych lub reprezentowania Skarbu Pa!stwa w zakresie mienia powierzonego tym jednostkom dla wykonywania ich zada! z zakresu administracji publicznej. Za po'rednictwem tych urz&dów otrzymano te$ liczne bilanse lub wyci#gi z bilansów nadzorowanych pa!stwowych osób prawnych. Urz&dy pa!stwowe i podleg"e im jednostki organizacyjne dysponuj# znacznym maj#tkiem Skarbu Pa!stwa, który nie jest ujmowany w ewidencji bilansowej a uwzgl&dnianym w ewidencji zbiorczej. Dla zbiorczego przedstawienia tych sk"adników maj#tkowych, wykorzystano inne informacje urz&dów:
17

Rozporz$dzenie Rady Ministrów z dnia 14 wrze%nia 1999 r. w sprawie szczegó#owych zasad ewidencjonowania maj$tku Skarbu Pa"stwa (Dz. U. nr 77, poz. 864, z pó(n. zm.).

17

- Krajowy Wykaz Gruntów sporz#dzany przez urz#d G"ównego Geodety Kraju, - zestawienia Ministerstwa +rodowiska ujmuj#ce zasoby kopalin i wód leczniczych, a tak$e dotycz#ce gruntów zarz#dzanych przez Lasy Pa!stwowe i Parki Narodowe, - oszacowanie warto'ci odtworzenia sieci dróg krajowych przygotowane przez Generaln# Dyrekcj& Dróg Krajowych i Autostrad, - dane Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi o urz#dzeniach melioracyjnych i kwotach po"owowych, - dane o warto'ci mienia Skarbu Pa!stwa znajduj#cego si& za granic# z Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Ministerstwa Gospodarki, - informacje Ministerstwa Finansów o d"ugu publicznym i innych zobowi#zaniach Skarbu Pa!stwa. Z zasobów dokumentacyjnych Ministerstwa Skarbu Pa!stwa w opracowaniu wykorzystano: - bilanse spó"ek nadzorowanych przez Ministerstwo Skarbu Pa!stwa i przedsi&biorstw pa!stwowych, dla których organem za"o$ycielskim jest Minister Skarbu Pa!stwa, - posiadane inne informacje o spó"kach z udzia"em Skarbu Pa!stwa, - dane o mieniu pozosta"ym po likwidacji i upad"o'ci przedsi&biorstw pa!stwowych i spó"ek z udzia"em Skarbu Pa!stwa oraz pozosta"ym po rozwi#zanych umowach o odp"atnym korzystaniu z mienia Skarbu Pa!stwa, - dane o nale$no'ciach Skarbu Pa!stwa powsta"ych w wyniku procesów prywatyzacyjnych, - rejestry, sprawozdania i dane analityczne, opracowane w komórkach Ministerstwa. Ministerstwo Skarbu Pa!stwa przygotowuj#c niniejsze Sprawozdanie d#$y do stosowania tej samej co w latach poprzednich metodologii wyceny i agregacji zbiorczej. Jednak je'li wchodz# w $ycie nowe przepisy dotycz#ce klasyfikacji i ewidencji lub zmienia si& zawarto'0 sprawozda! jednostek gospodaruj#cych mieniem Skarbu Pa!stwa, uk"ad i sposób prezentacji danych szczegó"owych w niektórych cz&'ciach dokumentu mo$e ró$ni0 si& od dotychczasowego. W tek'cie uwzgl&dnia si& równie$ szczególnie istotne zdarzenia dotycz#ce mienia Skarbu Pa!stwa, które mia"y miejsce w roku 2007, w czasie przygotowywania dokumentu.

18

2. DOBRA KULTURY I ZASOBY ARCHIWALNE
2.1. Zabytki
Zabytkiem jest nieruchomo'0 lub rzecz ruchoma, ich cz&'0 lub zespó", b&d#ce dzie"em cz"owieka lub zwi#zane z jego dzia"alno'ci# i stanowi#ce 'wiadectwo minionej epoki b#d% zdarzenia, których zachowanie le$y w interesie spo"ecznym ze wzgl&du na posiadan# warto'0 historyczn#, artystyczn# lub naukow#18. 2.1.1. Prawa Skarbu Pa'stwa do zabytków Art. 35 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami reguluje spraw& w"asno'ci ruchowych zabytków archeologicznych. W"asno'0 Skarbu Pa!stwa stanowi# przedmioty b&d#ce zabytkami archeologicznymi odkrytymi, przypadkowo znalezionymi albo pozyskanymi w wyniku bada! archeologicznych. Wojewódzki konserwator zabytków przekazuje je, w drodze decyzji, w depozyt muzeum lub innej jednostce organizacyjnej za jej zgod#. W przypadku wyst#pienia zagro$enia dla zabytku ruchomego wpisanego do rejestru, polegaj#cego na mo$liwo'ci jego zniszczenia, uszkodzenia, kradzie$y, zagini&cia lub nielegalnego wywiezienia za granic&, wojewódzki konserwator zabytków mo$e wyda0 decyzj& o zabezpieczeniu tego zabytku w formie ustanowienia czasowego zaj&cia do czasu usuni&cia zagro$enia – tzn. przekazania go do muzeum, archiwum lub biblioteki. Je$eli usuni&cie zagro$enia nie jest mo$liwe, zabytek ruchomy mo$e by0 przej&ty przez wojewódzkiego konserwatora zabytków, w drodze decyzji, na w"asno'0 Skarbu Pa!stwa, z przeznaczeniem na cele kultury, o'wiaty lub turystyki, za odszkodowaniem odpowiadaj#cym warto'ci rynkowej tego zabytku. W przypadku wyst#pienia zagro$enia dla zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru, polegaj#cego na mo$liwo'ci jego zniszczenia lub uszkodzenia, starosta na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków mo$e wyda0 decyzj& o zabezpieczeniu tego zabytku w formie ustanowienia czasowego zaj&cia do czasu usuni&cia zagro$enia. Je$eli nie jest mo$liwe usuni&cie ww. zagro$enia, zabytek nieruchomy mo$e by0 na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków, wyw"aszczony przez starost& na rzecz Skarbu Pa!stwa lub gminy w"a'ciwej ze wzgl&du na miejsce po"o$enia tego zabytku, w trybie i na zasadach przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomo'ciami. 2.1.2. Organy ochrony zabytków Organami ochrony zabytków s#: minister w"a'ciwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, w imieniu którego zadania i kompetencje, w tym zakresie, wykonuje Generalny Konserwator Zabytków; wojewoda, w imieniu którego zadania i kompetencje, w tym zakresie, wykonuje wojewódzki konserwator zabytków. Generalny Konserwator Zabytków jest sekretarzem lub podsekretarzem stanu w urz&dzie obs"uguj#cym ministra w"a'ciwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Generalny Konserwator Zabytków sprawuje nadzór nad dzia"alno'ci# wojewódzkich konserwatorów zabytków. 2.1.3. Ewidencja zabytków Dla zabytków znajduj#cych si& na terenie danego województwa, wojewódzki konserwator zabytków prowadzi rejestr zabytków. Ponadto Generalny Konserwator Zabytków prowadzi krajow# ewidencj& zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajduj#cych si& w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zabytków wpisanych do inwentarza muzeum lub
18

Stosownie do przepisu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568, z pó(n. zm.).

19

wchodz#cych w sk"ad narodowego zasobu bibliotecznego nie wpisuje si& do rejestru zabytków19. 2.1.4. Zabytki w Polsce Krajowa ewidencja zabytków prowadzona przez podleg"y Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego Krajowy O'rodek Bada! i Dokumentacji Zabytków nie obejmuje aktualizacji danych dotycz#cych spraw w"asno'ciowych. Przedstawiane poni$ej zestawienie obejmuje zatem stan rejestru zabytków istniej#cych na terytorium Polski. Tab. 2.1. Zabytki w rejestrze
L.p. Zabytki nieruchome 1 Dolno'l#skie 7 776 2 Kujawsko-Pomorskie 2 734 3 Lubelskie 3 527 4 Lubuskie 3 612 5 *ódzkie 2 450 6 Ma"opolskie 4 693 7 Mazowieckie 6 011 8 Opolskie 2 800 9 Podkarpackie 3 451 10 Podlaskie 2 181 11 Pomorskie 2 819 12 +l#skie 3 550 13 +wi&tokrzyskie 1 518 14 Warmi!sko-Mazurskie 5 350 15 Wielkopolskie 6 599 16 Zachodniopomorskie 2 994 Ogó"em 2006 62 065 Ogó"em 2005 61 213 &ród#o: Krajowy O%rodek Bada" i Dokumentacji Zabytków. Województwo Zabytki Zabytki ruchome archeologiczne 25 557 1 475 5 213 176 16 693 165 3 608 534 12 859 143 18 413 425 17 404 393 6 474 1 137 44 296 470 3 244 270 4 487 563 6 121 239 9 421 210 3 591 280 14 461 634 1 819 375 193 661 7 489 190 152 7 475 Razem 34 808 8 123 20 385 7 754 15 452 23 531 23 808 10 411 48 217 5 695 7 869 9 910 11 149 9 221 21 694 5 188 263 215 258 840

Wi&kszo'0 zabytków ruchomych poza zbiorami muzeów jest w"asno'ci# ko'cio"ów, zwi#zków wyznaniowych i osób prywatnych. Do Skarbu Pa!stwa nale$y ok. 5% tych zabytków, ok. 2100 spo'ród 7,5 tys. stanowisk archeologicznych i ok. 15% zabytków architektury i budownictwa, a tak$e wi&kszo'0 zabytków ruchomych klasyfikowanych jako zabytki techniki i pozosta"e.

2.2. Muzealia
Muzeum jest jednostk# organizacyjn#, nienastawion# na osi#ganie zysku, której celem jest sprawowanie opieki nad zabytkami, informowanie o warto'ciach i tre'ciach gromadzonych zbiorów, upowszechnianie podstawowych warto'ci historii, nauki i kultury polskiej oraz 'wiatowej, kszta"towanie wra$liwo'ci poznawczej i estetycznej oraz umo$liwianie kontaktu ze zbiorami. Muzealiami s# rzeczy ruchome i nieruchomo'ci wpisane do inwentarza muzealiów. Muzealia stanowi# dobro ogólnospo"eczne. Muzeami pa!stwowymi s# muzea utworzone przez organy administracji rz#dowej. Na koniec 2006 r. by%o ich 17 (w tym dwa w organizacji). Muzea utworzone albo przej&te przez jednostki samorz#du terytorialnego s# muzeami samorz#dowymi20.
19

Rozporz$dzenie Ministra Kultury z dnia 14 maja 2004 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granic! niezgodnie z prawem (Dz. U. nr 124, poz. 1305). 20 Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 1997 r., nr 5, poz. 24, z pó(n. zm.).

20

Wszystkie dobra kultury przechowywane w muzeach s# ewidencjonowane. Wpis w karcie ewidencyjnej, ksi&dze inwentarzowej i ksi&dze depozytów zawiera mo$liwe do ustalenia, nast&puj#ce dane identyfikacyjne zabytku: okre'lenie autorstwa lub wytwórcy, pochodzenie, warto'0 w dniu nabycia, czas i miejsca powstania, materia", techniki wykonania, wymiary, ewentualnie jego wag& oraz okre'lenie cech charakterystycznych. W razie braku danych identyfikacyjnych wpisuje si& w odpowiedniej rubryce ksi&gi wyraz „nieznane”21. Pa!stwowe i samorz#dowe muzea i biblioteki publiczne obj&te s# jednocze'nie sta"ym badaniem statystycznym, które obejmuje w szczególno'ci liczb& jednostek wed"ug rodzajów dzia"alno'ci oraz zasoby i okazy muzealne i biblioteczne. Tab. 2.2. Muzea pa!stwowe i ich zbiory
L.p. Muzea 1 Centralne Muzeum Morskie 2 Muzeum Historii Polski* 3 Muzeum *azienki Królewskie 4 Muzeum *owiectwa i Je%dziectwa 5 Muzeum Narodowe w Krakowie 6 Muzeum Narodowe Poznaniu 7 Muzeum Narodowe Warszawie 8 Muzeum Pa"ac w Wilanowie 9 Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie** 10 Muzeum Zamkowe w Malborku 11 Muzeum -up Krakowskich 12 Pa!stwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau 13 Pa!stwowe Muzeum na Majdanku 14 Pa!stwowe Muzeum Stutthof 15 Zamek Królewski w Warszawie 16 Zamek Królewski na Wawelu - Pa!stwowe Zbiory Sztuki 17 Muzeum Wojska Polskiego Ogó"em * Powo#ane z dniem 2 maja 2006; w organizacji **Powo#ane z dniem 1 maja 2005; organizacji. &ród#o: Dane Muzeów za po%rednictwem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Liczba muzealiów 31 XII 2005 31 XII 2006 13 946 14 056 1 1 775 1 793 10 138 10 245 650 969 659 193 292 204 212 391 462 281 461 281 7 625 7 745 1 1 52 441 52 660 14 569 14 654 95 005 95 191 6 475 6 551 989 1 003 16 502 16 599 43 402 43 628 192 596 194 381 1 860 917 1 791 373

2.3. Materia)y biblioteczne
Biblioteki i ich zbiory stanowi# dobro narodowe oraz s"u$# zachowaniu dziedzictwa narodowego. Biblioteki organizuj# i zapewniaj# dost&p do zasobów dorobku nauki i kultury polskiej oraz 'wiatowej. Prawo korzystania z bibliotek ma charakter powszechny. Materia"ami bibliotecznymi s# w szczególno'ci dokumenty zawieraj#ce utrwalony wyraz my'li ludzkiej, przeznaczone do rozpowszechniania, niezale$nie od no'nika fizycznego i sposobu zapisu tre'ci, a zw"aszcza: dokumenty graficzne (pi'miennicze, kartograficzne, ikonograficzne i muzyczne), d%wi&kowe, wizualne, audiowizualne i elektroniczne. Zbiory bibliotek maj#ce wyj#tkow# warto'0 i znaczenie dla dziedzictwa narodowego stanowi#, w ca"o'ci lub cz&'ci, narodowy zasób biblioteczny, który podlega szczególnej ochronie22. W Polsce istniej# 4 biblioteki zorganizowane przez ministrów i kierowników urz&dów centralnych jako instytucje kultury. S# to: - Biblioteka Narodowa, która jest centraln# bibliotek# pa!stwa, - G"ówna Biblioteka Lekarska, - Centralna Biblioteka Rolnicza,
21

Rozporz$dzenie Ministra Kultury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie zakresu, form i sposobu ewidencjonowania zabytków w muzeach (Dz. U. nr 202, poz. 2073). 22 Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz. U. nr 85, poz. 539, z pó(n. zm.).

21

- Centralna Biblioteka Wojskowa. Tab. 2.3. Zbiory bibliotek pa!stwowych zorganizowanych jako instytucje kultury
Zbiory Ksi&gozbiór Zbiory specjalne R&kopisy Mikrofilmy W tym: Materia"y audiowizualne Dokumenty elektroniczne Liczba tytu"ów czasopism bie$#cych &ród#o: Dane przes#ane przez Biblioteki. Ksi#$ki Czasopisma G%ówna Biblioteka Biblioteka Narodowa Lekarska 2 427 756 843 606 3 504 134 26 692 350 238 93 508 10 576 8 078 431 301 154 384 1 157 44 466 647 184 675 Centralna Biblioteka Rolnicza 99 175 62 607 Centralna Biblioteka Wojskowa 288 405 144 655 595 148 762 1 672 1 467 393 457

41 973

607

Trzy inne biblioteki maj# status pa!stwowych jednostek organizacyjnych nie posiadaj#cych osobowo'ci prawnej: - Biblioteka Polskiej Akademii Nauk, - Centralna Bibliotek Statystyczna, - G"ówna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Spo"ecznego. Tab. 2.4. Zbiory bibliotek zorganizowanych jako pa!stwowe jednostki organizacyjne
Zbiory Ksi&gozbiór Zbiory specjalne R&kopisy Mikrofilmy W tym: Materia"y audiowizualne Dokumenty elektroniczne Liczba tytu"ów czasopism bie$#cych &ród#o: Biblioteki. Ksi#$ki Czasopisma Biblioteki Polskiej Akademii Nauk 757 853 174 658 281 716 24 521 18 718 238 917 772 Centralna Biblioteka Statystyczna 273 890 105 578 3650 1 1 083 484 G%ówna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Spo%ecznego 56 416 5 678 4 458 28 247

Zasady ewidencji materia"ów bibliotecznych w bibliotekach wchodz#cych w sk"ad ogólnokrajowej sieci bibliotecznej okre'la"o rozporz#dzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego23. Ewidencja materia"ów polega"a na uj&ciu wp"ywów i ubytków w sposób umo$liwiaj#cy identyfikacj& tych materia"ów oraz na uj&ciu ilo'ciowym i warto'ciowym ich stanu i zachodz#cych w nim zmian. Szczegó"ow# ewidencj& wp"ywów wydawnictw zwartych i ci#g"ych oraz zbiorów specjalnych prowadzono w ksi&dze inwentarzowej. W terminach ustalonych przez kierownika biblioteki, nie rzadziej jednak ni$ raz w roku, sporz#dzano zestawienie liczby i warto'ci zinwentaryzowanych jednostek ewidencyjnych. Rozporz#dzenie nie przewidywa"o prowadzenia ewidencji centralnej.

Rozporz$dzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 5 listopada 1999 r. w sprawie zasad ewidencji materia#ów bibliotecznych (Dz.U. nr 93, poz.1077, z pó(n. zm.). Po zmianie ustawy o bibliotekach (Dz.U. 2006 r. nr 220, poz.1600) Minister w#a%ciwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego w porozumieniu z w#a%ciwymi ministrami okre%li, w drodze rozporz$dzenia, sposób ewidencji materia#ów bibliotecznych, maj$c na uwadze zapewnienie sprawnej realizacji zada" bibliotek.

23

22

2.4. Zasoby archiwalne
Z mocy prawa w"asno'ci# Skarbu Pa!stwa s# liczne zasoby dokumentacji. Rozporz#dzenie w sprawie szczegó"owych zasad ewidencji maj#tku Skarbu Pa!stwa nakazuje uwzgl&dnia0 w ewidencji zbiorczej jedynie zasoby archiwalne. 2.4.1. Zakres praw Skarbu Pa'stwa Materia"ami archiwalnymi wchodz#cymi do narodowego zasobu archiwalnego, s# wszelkiego rodzaju akta i dokumenty, korespondencja, dokumentacja finansowa, techniczna i statystyczna, mapy i plany, fotografie, filmy i mikrofilmy, nagrania d%wi&kowe i wideofonowe, dokumenty elektroniczne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji dzia"alno'ci podmiotów realizuj#cych zadania publiczne24 oraz inna dokumentacja, bez wzgl&du na sposób jej wytworzenia, maj#ca znaczenie jako %ród"o informacji o warto'ci historycznej o dzia"alno'ci Pa!stwa Polskiego, jego poszczególnych organów i innych pa!stwowych jednostek organizacyjnych oraz o jego stosunkach z innymi pa!stwami, o rozwoju $ycia spo"ecznego i gospodarczego, o dzia"alno'ci organizacji o charakterze politycznym, spo"ecznym i gospodarczym, zawodowym i wyznaniowym, o organizacji i rozwoju nauki, kultury i sztuki, a tak$e o dzia"alno'ci jednostek samorz#du terytorialnego i innych samorz#dowych jednostek organizacyjnych - powsta"a w przesz"o'ci i powstaj#ca wspó"cze'nie. Narodowy zasób archiwalny s"u$y nauce, kulturze, gospodarce narodowej oraz potrzebom obywateli i w zale$no'ci od stosunku w"asno'ci materia"ów archiwalnych, dzieli si& na: 1) pa!stwowy zasób archiwalny, 2) niepa!stwowy zasób archiwalny25. Pa!stwowy zasób archiwalny stanowi# wszelkie zapisy informacji o warto'ci historycznej, które dokumentuj# dzia"alno'0 pa!stwa, jego poszczególnych organów i pa!stwowych jednostek organizacyjnych, jego stosunki z innymi pa!stwami oraz $ycie spo"eczne i gospodarcze, a tak$e dzia"alno'0 samorz#du terytorialnego i samorz#dowych jednostek organizacyjnych oraz – o ile odpowiednie dokumenty znajduj# si& na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej – dzia"alno'0 obcych organów w"adzy i administracji oraz si" zbrojnych. Pa!stwowy zasób archiwalny tworz# równie$ - je$eli znalaz"y si& w posiadaniu Pa!stwa – maj#ce warto'0 historyczn# zapisy informacji o dzia"alno'ci organizacji politycznych, spo"ecznych, zawodowych i gospodarczych oraz innych niepa!stwowych organizacji i jednostek organizacyjnych, o dzia"alno'ci ko'cio"ów i zwi#zków wyznaniowych, osobisto'ci, rodzin i rodów, które wywar"y wp"yw na rozwój Pa!stwa, $ycie polityczne, spo"eczne i gospodarcze oraz rozwój nauki, techniki, kultury i sztuki. Materia"y archiwalne udost&pnia si& bezp"atnie jednostkom organizacyjnym i obywatelom dla potrzeb nauki, kultury, techniki oraz gospodarki. Centralnym organem administracji rz#dowej w sprawach pa!stwowego zasobu archiwalnego jest Naczelny Dyrektor Archiwów Pa!stwowych. Nadzór nad Naczelnym Dyrektorem Archiwów Pa!stwowych sprawuje minister w"a'ciwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. 2.4.2. Ewidencja Jednostki podleg"e Naczelnemu Dyrektorowi Archiwów Pa!stwowych gromadz# spisy przekazywanych im materia"ów archiwalnych, sporz#dzaj# inwentarze zbiorów i zespo"ów archiwalnych, a tak$e inne szczegó"owe pomoce ewidencyjne. Ponadto opracowuj# informatory i przewodniki po zasobach poszczególnych archiwów pa!stwowych.
24 25

Dz. U. Nr 64, poz. 565 Art.2 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., nr 97, poz. 673, z pó(n. zm.).

23

Wybrane dane o zasobach archiwalnych jednostek podleg"ych Naczelnemu Dyrektorowi Archiwów Pa!stwowych obj&te s# badaniami statystyki publicznej26. Tab. 2.5. Archiwalne pomoce ewidencyjne
Inwentarze archiwalne Wyszczególnienie kartkowe ksi#$kowe Liczba

Spisy zdawczo-odbiorcze Indeksy Sumariusze Przewodniki Informatory Pomoce archiwalne publikowane &ród#o: Sprawozdanie z wykonania prac archiwalnych w 2006 roku wed#ug stanu na 31 grudnia 2006 r.

16 350 42 663 27 603 2 009 19 117 152 372

2.4.3. Materia)y archiwalne
Zasób Archiwów Pa!stwowych Stan zasobu archiwalnego Nabytki w roku na koniec 2005 sprawozdawczym z archiwów zewidencjo- ogó%em ogó%em nowany zak%adowych Ubytki w roku sprawozdawczym

Zespo"y (zbiory) 79 747 78 664 2 604 1 416 56 Metry bie$#ce 253 313,77 246 723,88 8138,42 5 493,05 270,23 Jednostki inwentarzowe 35 608 423 33 258 213 663 046 603 413 20 072 aktowe materia"y archi19 507 945 18 890 501 walne dokumenty pergaminowe i 143 705 142 230 papierowe dokumentacja techniczna 581 620 532 841 kartografia 597 229 497 252 fotografia 14 523 319 12 950 388 filmy 3 930 3 607 nagrania d%wi&kowe 34 672 33 944 piecz&cie 24 272 21275 inne 191 731 186 175 &ród#o: Sprawozdanie z wykonania prac archiwalnych w 2006 roku wed#ug stanu na 31 grudnia 2006 r. Liczba pa!stwowe samorz(dowe 5 247 4 446 przyby"o 77 55 w tym: uby"o 88 7 Materia"y archiwalne w metrach bie$#cych 342 066 57 533 w tym materia"y do przej&cia 38 096 7 889 &ród#o: Sprawozdanie z wykonania prac archiwalnych w 2006 roku wed#ug stanu na 31 grudnia 2006 r. Nadzorowane jednostki organizacyjne

2.4.4. Narastaj(cy zasób archiwalny

2.4.5. Reprografia
Zbiory reprograficzne Liczba Mikrofilmy u$ytkowe w metrach bie$#cych 16 500 277,68 Mikrofilmy akt spoza pa!stwowego zasobu archiwalnego w klatkach 14 009 919 &ród#o: Sprawozdanie z wykonania prac archiwalnych w 2006 roku wed#ug stanu na 31 grudnia 2006 r.

26

Rozporz$dzenie Rady Ministrów z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie programu bada" statystycznych statystyki publicznej na rok 2004 (Dz. U. nr 159, poz. 1538, z pó(n. zm.); Rozporz$dzenie Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2005 r. w sprawie programu bada" statystycznych statystyki publicznej na rok 2006 (Dz.U. nr 178, poz. 1482).

W tym nast&puj#ce rodzaje jednostek inwentarzowych:

24

3. ZASOBY NATURALNE
Strategicznymi zasobami naturalnymi kraju s#27: 1) wody podziemne oraz wody powierzchniowe w ciekach naturalnych i w %ród"ach, z których te cieki bior# pocz#tek, w kana"ach, w jeziorach i zbiornikach wodnych o ci#g"ym dop"ywie, 2) wody polskich obszarów morskich wraz z pasmem nadbrze$nym i ich naturalnymi zasobami $ywymi i mineralnymi, a tak$e zasobami naturalnymi dna i wn&trza ziemi znajduj#cego si& w granicach tych obszarów, 3) lasy pa!stwowe, 4) z"o$a kopalin nie stanowi#ce cz&'ci sk"adowych nieruchomo'ci gruntowej, 5) zasoby przyrodnicze parków narodowych. Zasoby te, stanowi#ce w"asno'0 Skarbu Pa!stwa, nie podlegaj# przekszta"ceniom w"asno'ciowym, z zastrze$eniem przepisów zawartych w ustawach szczególnych. Gospodarowanie strategicznymi zasobami naturalnymi jest prowadzone zgodnie z zasad# zrównowa$onego rozwoju w interesie dobra ogólnego. Oznacza to, $e w"a'ciwe organy administracji publicznej oraz inne podmioty sprawuj#ce na podstawie odr&bnych przepisów zarz#d nad zasobami naturalnymi maj# obowi#zek: 1) utrzyma0, powi&ksza0 i doskonali0 zasoby odnawialne, 2) u$ytkowa0 z"o$a kopalin zgodnie z zasad# zrównowa$onego rozwoju. +wiadczenia pozaprodukcyjne zasobów naturalnych Skarbu Pa!stwa na potrzeby w"asne ludno'ci, szczególnie rekreacj& oraz niekomercyjny zbiór runa le'nego s# nieodp"atne.

3.1. Wody
3.1.1. Zakres praw Skarbu Pa'stwa i wykonywanie uprawnie' W"asno'0 Skarbu Pa!stwa stanowi# wody morza terytorialnego, morskie wody wewn&trzne wraz z morskimi wodami wewn&trznymi Zatoki Gda!skiej, 'ródl#dowe wody powierzchniowe p"yn#ce oraz wody podziemne28. W"asno'0 Pa!stwa stanowi# tak$e grunty pokryte pa!stwowymi wodami p"yn#cymi. P"yn#ce wody stanowi#ce w"asno'0 Skarbu Pa!stwa lub jednostek samorz#du terytorialnego i pokryte nimi grunty, z wyj#tkiem przypadków okre'lonych w ustawie, nie podlegaj# obrotowi cywilnoprawnemu. Prawa w"a'cicielskie w stosunku do wód publicznych stanowi#cych w"asno'0 Skarbu Pa!stwa wykonuj#: minister w"a'ciwy do spraw gospodarki morskiej, Prezes Krajowego Zarz#du Gospodarki Wodnej, dyrektor parku narodowego, marsza"ek województwa. Wody powierzchniowe p"yn#ce, stanowi#ce w"asno'0 Skarbu Pa!stwa, dyrektor regionalnego zarz#du gospodarki wodnej oddaje za op"at# do korzystania rybackiego. Uprawnienia w"a'cicielskie Skarbu Pa!stwa w stosunku do wód stoj#cych oraz wody w rowach, znajduj#cych si& na terenie nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa, wykonuj# na podstawie odr&bnych przepisów podmioty reprezentuj#ce Skarb Pa!stwa. Uprawnienia w"a'cicielskie w stosunku do wód jezior stoj#cych (tj. bez sta"ego lub okresowego odp"ywu lub dop"ywu wód powierzchniowych p"yn#cych) przys"uguj# w"a'cicielowi gruntu pod tym jeziorem. Prawo do zbywania gruntów pod 'ródl#dowymi wodami powierzchniowymi stoj#cymi, stanowi#cymi w"asno'0 Skarbu Pa!stwa, ma minister w"a'ciwy
Ustawa z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz. U. nr 97, poz. 1051, z pó(n. zm.). Wst!p do lasów pa"stwowych i dost!p do cieków i zbiorników wodnych stanowi$cych w#asno%' Skarbu Pa"stwa jest wolny, a szczegó#owe zasady korzystania ludno%ci z zasobów naturalnych okre%laj$ odr!bne przepisy. Roszczenia osób fizycznych, by#ych w#a%cicieli lub ich spadkobierców z tytu#u utraty w#asno%ci zasobów zaspokojone zostan$ w formie rekompensat wyp#aconych ze %rodków bud)etu pa"stwa na podstawie odr!bnych przepisów. 28 Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r, nr 239 poz. 2019).
27

25

do spraw Skarbu Pa!stwa, po uzyskaniu zgody ministra w"a'ciwego do spraw gospodarki wodnej. Prawo do zbywania gruntów pod jeziorami stoj#cymi, które stanowi# zasób nieruchomo'ci rolnych Skarbu Pa!stwa posiada Agencja Nieruchomo'ci Rolnych ustanowiony przepisami ustawy z dnia z dnia 19 pa%dziernika 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomo'ciami rolnymi skarbu Pa!stwa. Prawo to up"ywa z ko!cem 2011 r. Op"aty za grunty Skarbu Pa!stwa pokryte wodami, niezb&dne do realizacji przedsi&wzi&0 gospodarczych pozostaj#cych w gestii innych administratorów stanowi# dochód bud$etu pa!stwa, z tym $e op"aty za u$ytkowanie gruntów pokrytych wodami w stosunku do których prawa wykonuje Prezes Krajowego Zarz#du Gospodarki Wodnej stanowi# przychód Narodowego Funduszu Ochrony +rodowiska i Gospodarki Wodnej. Korzystanie z wód mo$liwe jest zgodnie z przypadkami okre'lonymi w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Ustawa ta okre'la warunki korzystania z wód, które polegaj# na u$ywaniu wód na potrzeby ludno'ci oraz gospodarki. Wyró$niamy korzystanie powszechne, zwyk"e i szczególne (wykraczaj#ce poza wcze'niej wymienione), które wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. W ramach korzystania powszechnego ka$demu przys"uguje amatorski po"ów ryb bez u$ycia specjalistycznych narz&dzi, na zasadach okre'lonych w przepisach odr&bnych. Organem w"a'ciwym do przeprowadzenia post&powania administracyjnego, a nast&pnie wydania pozwolenia wodnoprawnego, jest starosta, a w przypadkach o którym mówi art. 140 ust. 2 Prawa wodnego wojewoda. Ponadto dyrektor regionalnego zarz#du gospodarki wodnej oddaje w u$ytkowanie ustanowione na wodach p"yn#cych obwody rybackie, po rozstrzygni&ciu konkursu ofert i wy"onieniu u$ytkownika rybackiego, prawo rybackiego korzystania z wód p"yn#cych. 3.1.2. Ewidencja Zbiorem dokumentów ewidencjonuj#cych zasoby wód 'ródl#dowych, powierzchniowych i podziemnych, rejestruj#cym dane dotycz#ce wód oraz urz#dze! wodnych jest kataster wodny. Kataster zawiera dane o sieci hydrograficznej, zasobach i zbiornikach wód podziemnych, ilo'ci i jako'ci zasobów wody, zanieczyszcze!, stanu biologicznego 'rodowiska, obwodów rybackich, stref i obszarów ochronnych oraz nara$onych na niebezpiecze!stwo powodzi. Prowadzenie katastru wodnego dla obszaru pa!stwa jest obowi#zkiem Prezesa Krajowego Zarz#du Gospodarki Wodnej. Dane niezb&dne do prowadzenia katastru przekazywane s# nieodp"atnie przez organy administracji publicznej, jednostki badawczo-rozwojowe, zak"ady i w"a'cicieli urz#dze! wodnych.

3.2. Lasy
3.2.1. Zakres praw Skarbu Pa'stwa, powi+kszanie zasobów i wykonywanie uprawnie' Lasami Skarbu Pa!stwa zarz#dza Pa!stwowe Gospodarstwo Le'ne Lasy Pa!stwowe29 pa!stwowa jednostka organizacyjna nie posiadaj#ca osobowo'ci prawnej – które reprezentuje Skarb Pa!stwa w zakresie zarz#dzanego mienia, prowadzi gospodark& le'n#, gospodaruje gruntami i innymi nieruchomo'ciami oraz ruchomo'ciami zwi#zanymi z gospodark# le'n#, a tak$e prowadzi ewidencj& maj#tku Skarbu Pa!stwa oraz ustala jego warto'030. Podstawowe zadanie PGL Lasy Pa!stwowe to zachowanie trwa"o'ci lasów oraz ci#g"o'0 i zrównowa$one wykorzystanie wszystkich pe"nionych przez nie funkcji.

Ustawa z dnia 28 wrze%nia 1991 r. o lasach. (Dz. U. z 2005 r., nr 45, poz. 435, z pó(n. zm.). Zasada ta nie dotyczy lasów w zarz$dzie parków narodowych, wchodz$cych w sk#ad Zasobu W#asno%ci Rolnej Skarbu Pa"stwa i b!d$cych w u)ytkowaniu wieczystym na mocy odr!bnych przepisów. 30 Rozporz$dzenie Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1994 r. w sprawie szczegó#owych zasad gospodarki finansowej w Pa"stwowym Gospodarstwie Le%nym Lasy Pa"stwowe. (Dz. U. nr 134, poz. 692).

29

26

Sprzeda$ lasów, gruntów i innych nieruchomo'ci w zarz#dzie Lasów Pa!stwowych mo$e nast&powa0 tylko w przypadkach okre'lonych w ustawie. Je$eli jest to uzasadnione potrzebami gospodarki le'nej i nie narusza interesu Skarbu Pa!stwa kierownik jednostki organizacyjnej Lasów Pa!stwowych za zgod# Dyrektora Generalnego, mo$e nabywa0 grunty i nieruchomo'ci. W zarz#d Lasów Pa!stwowych (nadle'nictw) przekazuje si& decyzj# starosty grunty stanowi#ce w"asno'0 Skarbu Pa!stwa przeznaczone do zalesienia w planach zagospodarowania lub w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. 3.2.2. Zasoby le*ne Powierzchnia lasów i gruntów zalesionych nale$#cych do Skarbu Pa!stwa wed"ug Krajowego Wykazu Gruntów wynosi 7 564 885 ha z czego: - w zarz#dzie PGL Lasy Pa!stwowe jest 7 157 509 ha31; - 82 tys. ha znajduje si& w Zasobie W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa32; - 300 tys. ha jest zarz#dzanych lub pozostaje w gospodarowaniu innych podmiotów reprezentuj#cych Skarb Pa!stwa (w tym parków narodowych); - 25 tys. ha u$ytkuj# u$ytkownicy wieczy'ci. Zasobno$& lasów w Lasach Pa!stwowych wed"ug najnowszych dost&pnych danych (na 1 stycznia 2006 r.) wynosi"a 231 m3 drewna na hektar lasu i 1 629 m3 grubizny ogó"em.

3.3. Geologiczne zasoby naturalne
3.3.1. Zakres praw Skarbu Pa'stwa i wykonywanie uprawnie' W"asno'ci# Skarbu Pa!stwa s# z"o$a kopalin nie stanowi#ce cz&'ci sk"adowych nieruchomo'ci gruntowej33, a zatem g"ównie z"o$a eksploatowane metod# podziemn#. Z zasady nie jest dopuszczalne przeniesienie w"asno'ci takiego z"o$a na osob& trzeci#. Skarb Pa!stwa mo$e, z wy"#czeniem innych osób, korzysta0 ze z"ó$ kopalin oraz rozporz#dza0 prawem do nich przez ustanowienie u$ytkowania górniczego. Ustanowienie u$ytkowania górniczego nast&puje w drodze umowy z w"a'ciwym organem, za wynagrodzeniem, pod warunkiem uzyskania koncesji. Z przepisów kodeksu cywilnego (art. 143) wynika, $e z"o$a kopalin eksploatowane metod# odkrywkow# nale$# do w"a'ciciela nieruchomo'ci gruntowej. Tak wi&c w"asno'ci# Skarbu Pa!stwa s# z"o$a eksploatowane odkrywkowo tylko wtedy, gdy nieruchomo'0 gruntowa, w obr&bie której wyst&puj#, równie$ stanowi w"asno'0 Skarbu Pa!stwa. Gospodarowanie tymi z"o$ami mo$e polega0 na przeniesieniu praw w"asno'ci lub innego prawa do gruntu i przeznaczeniu terenu pod wydobycie w planie zagospodarowania przestrzennego za op"at# uwzgl&dniaj#c# warto'0 z"ó$ znajduj#cych si& w granicach nieruchomo'ci. Podj&cie wydobycia te$ jest uwarunkowane uzyskaniem przez przedsi&biorc& koncesji. Koncesji na poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin podstawowych maj#cych strategiczne znaczenie dla bezpiecze!stwa energetycznego pa!stwa, gospodarki narodowej, lecznictwa, a tak$e kopalin wyst&puj#cych w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej udziela minister w"a'ciwy do spraw 'rodowiska. W przypadku pozosta"ych kopalin podstawowych, a tak$e kopalin pospolitych, od 1 stycznia 2006 koncesji udziela marsza"ek województwa. W odniesieniu do kopalin pospolitych wyst&puj#cych na powierzchni nie wi&kszej ni$ 2 ha i przy wydobyciu nie przekraczaj#cym 20 000 tys m^3 rocznie oraz bez u$ycia materia"ów wybuchowych, organem koncesyjnym jest starosta. Przedsi&biorca wydobywaj#cy kopalin& ze z"o$a uiszcza op"at& eksploatacyjn# za wydobyt# kopalin&. Wysoko'0 op"aty jest iloczynem stawki kwotowej oraz ilo'ci wydobytej koWg danych PGL Lasy Pa"stwowe lasy w zarz$dzie PGL mia#y powierzchni! 7 249 827 ha (por. ni)ej) Wg danych ANR w zasobie W#asno%ci Rolnej Skarbu pa"stwa pozostaje ok. 41 tys. ha gruntów le%nych. 33 Z#o)em kopaliny jest takie naturalne nagromadzenie minera#ów i ska# oraz innych substancji sta#ych, gazowych i ciek#ych, których wydobywanie mo)e przynie%' korzy%' gospodarcz$. Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. 2005 r. nr 228, poz. 1947, z pó(n. zm.).
32 31

27

paliny, za' obowi#zek jej ustalenia oraz wp"acenia spoczywa na przedsi&biorcy. Op"ata eksploatacyjna stanowi dochód Narodowego Funduszu Ochrony +rodowiska i Gospodarki Wodnej i gminy, na terenie której prowadzona jest dzia"alno'0 wydobywcza. 3.3.2. Ewidencja zasobów kopalin Przedsi&biorca wydobywaj#cy kopaliny jest zobowi#zany do prowadzenia ewidencji zasobów z"o$a na podstawie dokumentacji geologicznej i projektu zagospodarowania z"o$a. Prowadzenie ewidencji zasobów z"o$a kopaliny polega na ustalaniu zmian, których przyczyn# jest dok"adniejsze rozpoznanie, eksploatacja, zmiana granic lub podzia" z"o$a, albo przeklasyfikowanie zasobów. Coroczny krajowy bilans zasobów kopalin i wód podziemnych sporz#dza, zgodnie z art. 49 prawa geologicznego i górniczego, Minister +rodowiska. Bilans ten, na zlecenie Ministerstwa +rodowiska wykonuje Pa!stwowy Instytut Geologiczny w Warszawie na podstawie sprawozda! zbiorczych przedsi&biorców. W bilansie nie ma informacji o w"a'cicielu z"o$a. 3.3.3. Zasoby bilansowe kopalin w Polsce
Tab. 3.1. Zasoby bilansowe z"ó$ kopalin
[w mln ton; gaz ziemny w mld m3] Ilo&, z%ó' Zasoby bilansowe WydobyKopalina zagospostan zagospocie razem darowane 31.XII.2006 darowane 602 326 55 919,23 17 361,13 156,71 SUROWCE ENERGETYCZNE 211 58 55 656,72 17 202,47 150,19 w tym sta"e: 258 180 143,26 113,33 5,26 Gaz ziemny* 51 22 95,30 24,89 0,48 Metan pok"adów w&gla* 82 66 23,95 20,44 0,78 Ropa naftowa* 76 11 13 660,82 1 852,49 60,85 W&gle brunatne 135 47 41 995,90 15 349,98 89,34 W&gle kamienne SUROWCE METALICZNE 35 9 2 129,85 1 608,64 30,19 Rudy cynku i o"owiu 21 3 168,58 29,47 4,29 w tym: cynk metaliczny 6,54 1,22 o"ów metaliczny 3,01 0,45 Rudy miedzi 14 6 1 961,27 1 579,17 25,90 w tym: mied% metaliczna 38,20 31,60 Rudy $elaza zasoby pozabilansowe SUROWCE CHEMICZNE 49 11 81 920,71 11 841,47 4,44 5 5,66 Baryty 2 0,54 Fluoryt 18 5 523,06 34,27 0,82 Siarka 5 1 669,11 72,08 Sole potasowo-magnezowe 19 5 80 722,34 11 735,12 3,62 Sól kamienna SUROWCE INNE (SKALNE) 8 535 2 957 53 674,44 15 802,07 215,10 8 1 2,73 0,51 Bentonity i i"y bentonitowe 11 4 350,88 161,82 3,04 Dolomity 15 5 268,07 136,27 1,35 Gipsy i anhydryty 29 5 141,91 7,06 0,25 Gliny ceramiczne 17 3 55,30 4,49 0,18 Gliny ogniotrwa"e 590 240 8 414,88 3 964,40 36,60 Kamienie "amane i bloczne 196 54 198,27 20,18 0,15 Kreda 19 1 13,79 6,91 0,55 Kwarcyty ogniotrwa"e 7 3 6,57 5,35 0,00 Kwarc $y"owy 6 1 14,87 4,67 0,06 Magnezyty 79 11 345,03 89,13 1,17 Piaski formierskie Piaski do produkcji betonu komórkowego 154 44 718,16 131,40 1,84 i ceg"y wapienno-piaskowej (1,8*) 33 9 4 515,84 933,79 10,53 Piaski podsadzkowe (1,7*) 5 649 2 143 14 824,74 3 414,29 116,69 Piaski i $wiry 1 207 288 3 976,12 497,54 4,81 Surowce ceramiki budowlanej (2,0*) 28 5 219,51 0,53 0,13 Surowce do produkcji cementu

28

Surowce do produkcji kruszywa lekkiego 48 2 384,63 34,18 0,29 (2,0**) 14 2 214,58 81,92 0,30 Surowce kaolinowe 9 2 97,89 11,11 0,13 Surowce skaleniowe 30 8 597,26 215,85 1,97 Surowce szklarskie 208 89 75,85 48,65 0,99 Torf 178 37 18 237,57 6 032,02 34,07 Wapienie i margle *Ropa i gaz – zasoby wydobywalne. Zasoby gazu ziemnego dotycz$ ilo%ci kopaliny gazowej w stanie naturalnym o zmiennych parametrach jako%ciowych. **Zasoby przeliczone z mln m3 na mln ton, wg podanej g!sto%ci przestrzennej. Dane Ministerstwa +rodowiska.

3.3.4. Wody lecznicze, termalne, solanki, zwyk)e wody podziemne Do wód leczniczych zalicza si& zarówno wody mineralne (zawieraj#ce w 1 dm3 wody nie mniej ni$ 1000 mg rozpuszczonych sk"adników sta"ych) jak i wody s"abo zmineralizowane, ale zawieraj#ce sk"adniki farmakodynamiczne (radon, fluor, siarkowodór itp.). W bilansie ujmuje si& równie$ wody termalne. Tab. 3.2. Zasoby eksploatacyjne wód leczniczych, termalnych i solanek
Województwo Liczba z%ó' Dolno'l#skie 18 Kujawsko-Pomorskie 3 Lubelskie 1 Lubuskie 1 *ódzkie 3 Ma"opolskie 29 Mazowieckie 2 Podkarpackie 6 Pomorskie 2 +l#skie 4 +wi&tokrzyskie 3 Wielkopolskie 1 Zachodniopomorskie 8 Z"o$a udokumentowane 2006 79 Z"o$a udokumentowane 2005 61 &ród#o: Dane Ministerstwa +rodowiska. Ogó%em w m3/h Zasoby eksploatacyjne (m3/godz.) 499,89 321,00 96,00 5,00 332,60 1 487,97 69,12 87,07 75,00 11,25 20,71 15,70 707,92 3 729,23 3 349,63

Pobór (m3/rok) 1 220 711,75 133 553,11 3 839,00 2 990 212,52 180 630,00 46 370,40 30 012,00 7 315,02 78 424,30 1 007 532,00 5 698 600,10 5 316 623,03

Tab. 3.3. Zestawienie ustalonych zasobów eksploatacyjnych zwyk"ych wód podziemnych

Stan zasobów eksploatacyjnych w m3/h z utworów L.p. czwartorz)do- trzeciorz)- kredowych starszych Województwo wych dowych 1 909 649,63 1 258 401,59 194 520,24 260 956,68 195 771,12 Ogó"em 87 916,01 59 897,59 19 929,43 3 210,40 4 878,59 1 Dolno'l#skie 147 862,07 117 626,95 23 472,72 5 507,70 1 254,70 2 Kujawsko-Pomorskie* 131 228,85 21 447,90 12 324,70 96 650,95 805,30 3 Lubelskie 90 919,34 84 371,84 6 533,50 14,00 0,00 4 Lubuskie 154 091,30 59 894,76 6 516,60 58 492,74 29 187,20 5 *ódzkie 68 059,90 38 241,27 7 164,78 12 625,39 10 028,46 6 Ma"opolskie 227 017,87 175 445,01 17 544,86 24 225,30 9 802,70 7 Mazowieckie** 54 113,60 23 665,35 14 393,75 1 914,00 14 140,50 8 Opolskie 57 452,01 51 647,87 4 348,93 1 422,51 32,70 9 Podkarpackie 75 253,60 73 139,50 2 068,10 34,00 12,00 10 Podlaskie 162 038,50 134 347,90 15 574,30 12 072,30 44,00 11 Pomorskie 111 598,97 21 990,86 2 117,95 4 267,60 83 222,56 12 +l#skie 59 920,90 6 830,05 4 160,20 14 076,84 34 853,81 13 +wi&tokrzyskie 129 392,90 122 405,40 6 839,30 148,20 0,00 14 Warmi!sko-Mazurskie 182 200,04 110 333,87 44 164,52 24 855,65 2 846,00 15 Wielkopolskie 170 583,77 157 115,47 7 366,60 1 439,10 4 662,60 16 Zachodniopomorskie * w woj. kujawsko-pomorskim brak danych z 1 powiatu, ** w woj. mazowieckim brak danych z 4 powiatów.

29

3.4. Parki Narodowe
Parki Narodowe obejmuj# obszary wyró$niaj#ce si& szczególnymi warto'ciami przyrodniczymi, naukowymi, spo"ecznymi, na których ochronie podlega ca"o'0 przyrody oraz swoiste cechy krajobrazu. Park narodowy tworzy si& w celu zachowania ró$norodno'ci biologicznej, zasobów, tworów i sk"adników przyrody nieo$ywionej i walorów krajobrazowych, przywrócenia w"a'ciwego stanu zasobów i sk"adników przyrody oraz odtworzenia zniekszta"conych siedlisk przyrodniczych, siedlisk ro'lin, siedlisk zwierz#t lub siedlisk grzybów. Obszar parku narodowego jest udost&pniany w celach naukowych, edukacyjnych, kulturowych, turystycznych, rekreacyjnych i sportowych w sposób, który nie wp"ynie negatywnie na przyrod&. Za wst&p mog# by0 pobierane op"aty. Nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa po"o$one w granicach parku narodowego zostaj# oddane w trwa"y zarz#d parku. Parkowi narodowemu przys"uguje prawo pierwokupu nieruchomo'ci po"o$onej w jego granicach na rzecz Skarbu Pa!stwa. Likwidacja parku narodowego mo$e nast#pi0 wy"#cznie w razie bezpowrotnej utraty jego warto'ci przyrodniczych i kulturowych. Poszczególne Parki powo"ywane s# rozporz#dzeniami Rady Ministrów34. Tab. 3.4. Powierzchnia i zapas drewna w parkach narodowych

W tym: Obszar w%asno&, Skarbu Pa!- w%asno&, Parku stwa w zarz(dzie prywatLp. Park Narodowy Narodowego na i poinnych Parku Naogó%em rodowego jednostek zosta%a w ha 1. Babiogórski 3 390 3 253 17 121 2. Bia"owieski 10 517 10 517 0 3. Biebrza!ski 59 223 32 395 1 730 25 098 4. Bieszczadzki 29 201 29 058 99 44 5. Bory Tucholskie 4 613 4 599 11 3 6. Drawie!ski 11 342 11 122 190 30 7031 6 562 5 464 7. Gorcza!ski 8. Gór Sto"owych 6 339 6 182 64 93 9. Kampinoski 38 548 32 624 432 5 492 10. Karkonoski 5 580 5 563 4 13 11. Magurski 19 439 19 351 76 12 12. Narwia!ski 7 350 1 642 415 5 293 13. Ojcowski 2 146 1 385 19 742 14. Pieni!ski 2 346 1 311 47 988 15. Poleski 9762 8397 16 1349 16. Roztocza!ski 8 483 8 337 54 92 17. S"owi!ski 32 744* 20 764 571 11 409 18. +wi&tokrzyski 7 626 7 462 33 131 19. Tatrza!ski 21 187 18 408 9 2 770 20. Uj'cie Warty 8 074 7 792 438 144 21. Wielkopolski 7 584 6 626 120 838 22. Wigierski 15 000 12 320 6 2 674 23. Woli!ski 10 937 10 852 71 14 Ogó%em 328 464 266 527 4 416 57 811 *Podana powierzchnia Parku uwzgl!dnia równie) wody przybrze)ne Morza powierzchnia Parku wynosi 21 573 ha. &ród#o: Ministerstwo +rodowiska.

Zapasy Grunty drewna le&ne w%asno&, Skarbu Skarbu Pa!Pastwa stwa w tys. m3 3 121 1 075 9 974 4 076 13 764 2 331 24 709 7 810 3 936 918 9 564 2 614 6 409 2 431 5 776 1 821 27 526 6 424 4 021 711 18 560 4 157 46 3 1 175 442 1 067 419 4254 697 8 073 2 869 6 181 1 015 7 212 2 049 13 787 3 954 80 0,14 4 651 1 057 9 009 3 198 4 642 1 777 187 551 44 035 Ba#tyckiego; bez tych wód

3.5. %ywe zasoby morza
Utrzymanie i odtwarzanie zasobów ryb w polskich obszarach morskich jest dokonywane przez zarybianie tych obszarów zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o
34

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92, poz. 880 z pó(n. zm.).

30

rybo"ówstwie35. Zarybianie polskich obszarów morskich prowadzi minister w"a'ciwy ds. rolnictwa. Koszty zarybiania polskich obszarów morskich ponoszone s# corocznie przez bud$et pa!stwa, z cz&'ci której dysponentem jest minister w"a'ciwy ds. rolnictwa. Ustanowienie ogólnego dopuszczalnego po"owu w podziale na "owiska i rozdzielenie mo$liwo'ci po"owowych jest obecnie kompetencj# Rady Unii Europejskiej. Zgodnie z rozporz#dzeniem Rady z dnia 22 grudnia 2005 r. ustalaj#cym wielko'ci dopuszczalne po"owów na rok 200636, dla Polski dopuszczalny po"ów na Ba"tyku w granicach wód terytorialnych Wspólnoty wynosi: 1) dorsza – 15 310 ton; 2) "ososia – 28 368 sztuk; 3) 'ledzia – 35 042 ton; 4) szprota – 123 552 ton.

3.6. Zasoby cz+stotliwo*ci radiowych
Dzia"alno'0 w dziedzinie telekomunikacji wykonuj# podmioty, które otrzyma"y zezwolenie lub dokona"y zg"oszenia dzia"alno'ci telekomunikacyjnej nie obj&tej sprzeciwem, przy czym nale$y zaznaczy0, $e podmioty, które otrzyma"y zezwolenie przed dniem 3 wrze'nia 2004 r., tj przed dniem wej'cia w $ycie ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo Telekomunikacyjne zosta"y z urz&du wpisane przez Prezesa Urz&du regulacji Telekomunikacji i Poczty do rejestru przedsi&biorców telekomunikacyjnych. Organem w"a'ciwym w sprawach prowadzenia dzia"alno'ci telekomunikacyjnej wg stanu prawnego na 31 grudnia 2005 r. by" Prezes Urz&du Regulacji Telekomunikacji i Poczty, a od 13 stycznia 2006 r. Prezes Urz&du Komunikacji Elektronicznej. Podmioty, które uzyska"y prawo do wykorzystywania cz&stotliwo'ci, w tym w pozwoleniu radiowym, uiszczaj# roczne op"aty za prawo do dysponowania cz&stotliwo'ci#. Op"aty te, pobierane przez Urz#d Komunikacji Elektronicznej, stanowi# dochód bud$etu pa!stwa.

35 36

Dz. U. z 2004 r., nr 62, poz. 574 ze zm. Dziennik Urz!dowy Unii Europejskiej L.06.16.1 z 20.01.2006 r.

31

4. GRUNTY SKARBU PA"STWA
Grunty Skarbu Pa!stwa zajmuj( 11 671 368 ha co odpowiada 37,4% terytorium kraju.
W 'asno$& gruntów w Polsce
Sam orz"dy terytorialne 3,7% O soby prawne 3,4%

Skarb Pa!stwa 37,4% O soby fizyczne 55,5%

4.1. Dysponenci i u-ytkownicy gruntów Skarbu Pa'stwa
Dysponentami gruntów reprezentuj#cymi prawa maj#tkowe Skarbu Pa!stwa i dzia"aj#cymi w jego imieniu i na jego rzecz s#: - starostowie i prezydenci miast na prawach powiatu wykonuj#cy zadania z zakresu administracji rz#dowej, do których nale$y gospodarowanie zasobem nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa37; - Minister Spraw Wewn&trznych i Administracji gospodaruj#cy gruntami przeznaczonymi na potrzeby statutowe centralnych i naczelnych organów pa!stwa oraz urz&dów wojewódzkich; - Agencja Nieruchomo'ci Rolnych w stosunku do gruntów Zasobu W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa; - Wojskowa Agencja Mieszkaniowa i Agencja Mienia Wojskowego - odpowiednio w zakresie powierzonego im mienia; - Lasy Pa!stwowe dzia"aj#ce poprzez Generaln# Dyrekcj& Lasów Pa!stwowych i regionalne dyrekcje Lasów Pa!stwowych w zakresie gospodarowania lasami i gruntami le'nymi, - minister w"a'ciwy do spraw Skarbu Pa!stwa, który rozstrzyga o sposobie zagospodarowania nieruchomo'ci, które pozosta"y po zlikwidowanej lub sprywatyzowanej pa!stwowej osobie prawnej38. Prawo trwa"ego zarz#du maj# w szczególno'ci: - Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w zakresie gruntów po"o$onych w pasach drogowych dróg krajowych oraz pod urz#dzeniami towarzysz#cymi; - regionalne zarz#dy gospodarki wodnej w zakresie gruntów pod wodami p"yn#cymi i po"o$onych w wyznaczonych strefach ochrony przeciwpowodziowej; - Parki Narodowe w zakresie obszarów i stref ochronnych tych Parków.

Zasób nieruchomo%ci Skarbu Pa"stwa stanowi$ nieruchomo%ci, które s$ w#asno%ci$ Skarbu Pa"stwa z wy#$czeniem gruntów w u)ytkowaniu wieczystym i gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi p#yn$cymi. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomo%ciami (Dz. U. z 2004 r., nr 261 poz. 2603, z pó(n. zm.). 38 Nieruchomo%ci te przechodz$ z mocy prawa na rzecz Skarbu Pa"stwa, odpowiednio z dniem likwidacji lub z dniem zako"czenia prywatyzacji. Je)eli Minister lub inny upowa)niony organ nie zagospodarowa# takich nieruchomo%ci, przekazuje je protokolarnie staro%cie do zasobu nieruchomo%ci Skarbu Pa"stwa. Minister w#a%ciwy do spraw Skarbu Pa"stwa mo)e tak)e wnosi' nieruchomo%ci stanowi$ce w#asno%' Skarbu Pa"stwa jako wk#ad niepieni!)ny (aport) do spó#ki, jak równie) mo)e wyposa)y' fundacj! lub dokona' darowizny nieruchomo%ci z zasobu Skarbu Pa"stwa na rzecz fundacji.

37

32

Szczególnymi podmiotami w"adaj#cymi z mocy prawa jako u$ytkownicy wieczy'ci gruntów Skarbu Pa!stwa s# mi&dzy innymi Polskie Koleje Pa!stwowe S.A i Poczta Polska.39. Odr&bny zasób nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa stanowi# grunty pod wodami powierzchniowymi p"yn#cymi, w stosunku do którego przepisy ustawy o gospodarce nieruchomo'ciami zostaj# wy"#czone. Zgodnie z przepisem art. 11 ust. 1 pkt 1 - 4 w zwi#zku z art. 14 ust. 1 Prawa wodnego40 dysponentami gruntów reprezentuj#cymi prawa maj#tkowe Skarbu Pa!stwa i dzia"aj#cymi w jego imieniu i na jego rzecz s#: – minister w"a'ciwy do spraw gospodarki morskiej - w stosunku do gruntów pokrytych wodami morza terytorialnego oraz morskich wód wewn&trznych wraz z wodami Zatoki Gda!skiej; – dyrektor parku narodowego - w stosunku do gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami p"yn#cymi znajduj#cymi si& w granicach parku, z wy"#czeniem wód, które s# sklasyfikowane w klasie wy$szej ni$ klasa I, na podstawie ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o $egludze 'ródl#dowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 43, z pó%n. zm.); – marsza"ek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rz#dowej wykonywane przez samorz#d województwa - w stosunku do gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami p"yn#cymi istotnymi dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, s"u$#cymi polepszeniu zdolno'ci produkcyjnej gleby i u"atwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do gruntów pokrytych pozosta"ymi wodami. Ponadto Prezes Krajowego Zarz#du Gospodarki Wodnej, przy pomocy dyrektorów regionalnych zarz#dów gospodarki wodnej, reprezentuje prawa maj#tkowe Skarbu Pa!stwa i dzia"a w jego imieniu i na jego rzecz w stosunku do gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami p"yn#cymi istotnymi dla kszta"towania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej.

4.2. Rozporz(dzanie nieruchomo*ciami Skarbu Pa'stwa
Nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa mog# by0 przedmiotem obrotu41. W szczególno'ci mog# by0 przedmiotem sprzeda$y, zamiany i zrzeczenia si&, mog# by0 wnoszone jako wk"ady niepieni&$ne (aporty) do spó"ek, przekazywane jako wyposa$enie tworzonych przedsi&biorstw pa!stwowych oraz jako maj#tek tworzonych fundacji, a od roku 2005 tak$e jako wk"ad w"asny podmiotu publicznego w celu realizowania zada! publicznych w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego. Pa!stwowe osoby prawne oraz pa!stwowe jednostki organizacyjne, z dniem ich utworzenia, s# wyposa'ane w nieruchomo&ci niezb)dne do ich dzia%alno&ci odpowiednio przez ministra w"a'ciwego do spraw Skarbu Pa!stwa, organ za"o$ycielski lub przez organ nadzoruj#cy. Wyposa$enie polega na przeniesieniu na rzecz pa!stwowej osoby prawnej w"asno'ci

39

Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsi!biorstwa pa"stwowego „Polskie Koleje Pa"stwowe” oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomo%ciami (Dz. U. nr 80, poz. 720). Nieruchomo%ci PKP zajmuj$ 106 tys. ha. 40 Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne Art. 14a ust. 1 (Dz. U. z 2005 nr 239, poz. 2019). 41 Podstawowe zasady gospodarowania nieruchomo%ciami pa"stwowymi reguluje Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomo%ciami (Dz. U. z 2004 r., nr 261 poz. 2603, z pó(n. zm.). Przepisy dotycz$ce nieruchomo%ci o szczególnym charakterze lub szczególnych form gospodarowania zawarte s$ w licznych aktach prawnych, w tym zw#aszcza w kodeksie cywilnym, ustawie z dnia 28 wrze%nia 1991 r. o lasach. (Dz. U. z 2005 r., nr 45, poz. 435, z pó(n. zm); ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. 2007 r. nr 19 poz. 115 z pó(n. zm.); ustawie z dnia 19 pa(dziernika 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomo%ciami rolnymi Skarbu Pa"stwa (Dz. U. z 2004 r., nr 208, poz. 2128, z pó(n. zm); ustawie z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi sk#adnikami mienia Skarbu Pa"stwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. 2004 r., nr 163 poz. 1711, z pó(n. zm.); ustawie z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Si# Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r., nr 41, poz. 398), a tak)e wielu innych.

33

nieruchomo'ci albo oddaniu jej nieruchomo'ci gruntowej w u$ytkowanie wieczyste lub na oddaniu pa!stwowej jednostce organizacyjnej nieruchomo'ci w trwa"y zarz#d. W przypadku zbywania nieruchomo&ci Skarbu Pa!stwa osobom fizycznym i prawnym pierwsze!stwo w ich nabyciu przys"uguje osobie, która: 1) ma roszczenie o nabycie nieruchomo'ci, 2) jest poprzednim w"a'cicielem pozbawionym prawa w"asno'ci tej nieruchomo'ci przed dniem 5 grudnia 1990 r. albo jego spadkobierc#, 3) jest najemc# lokalu mieszkalnego, a najem zosta" nawi#zany na czas nieoznaczony. Sprzeda$ nieruchomo'ci albo oddanie w u$ytkowanie wieczyste nieruchomo'ci gruntowej nast&puje w drodze przetargu42. W niektórych przypadkach, okre'lonych w ustawie zbycie nieruchomo'ci mo$e nast#pi0 w drodze bezprzetargowej. Zbycia dokonuje starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) wykonuj#cy zadania z zakresu administracji rz#dowej za zgod# wojewody. Sprzeda$, a w okre'lonych przypadkach tak$e nieodp"atne przekazanie, nale$y do form gospodarowania nieruchomo'ciami przez ANR, AMW, WAM. Zbycie nieruchomo'ci nie mo$e nast#pi0, je'li toczy si& post&powanie administracyjne dotycz#ce prawid"owo'ci nabycia nieruchomo'ci przez Skarb Pa!stwa. Nieruchomo'0 Skarbu Pa!stwa mo$e by0 oddana osobie fizycznej lub prawnej w u'ytkowanie wieczyste. U$ytkownik ma obowi#zek jej wykorzystywania w sposób okre'lony w umowie. Niewykonanie tego obowi#zku mo$e prowadzi0 do rozwi#zania umowy. W my'l kodeksu cywilnego oddanie gruntu w u$ytkowanie wieczyste nast&puje na okres 99 lat, ale w przypadkach wyj#tkowych dopuszczalne jest oddane terenu na okres krótszy, co najmniej jednak na lat czterdzie'ci. Nieruchomo'0 gruntowa oddana w u$ytkowanie wieczyste mo$e by0 sprzedana wy"#cznie u$ytkownikowi wieczystemu. U$ytkowanie wieczyste ustanawia si& za wynagrodzeniem, które stanowi pierwsza op"ata i op"ata roczna. Stawka procentowa pierwszej op"aty z tytu"u u$ytkowania wieczystego wynosi od 15% do 25% ceny nieruchomo'ci. Wysoko'0 op"aty rocznej dla nieruchomo'ci wykorzystywanych do prowadzenia dzia"alno'ci gospodarczej wynosi 3% ceny. Osoby fizyczne b&d#ce w dniu 12 pa%dziernika 2005 r. u$ytkownikami wieczystymi nieruchomo'ci zabudowanych na cele mieszkaniowe lub gara$ami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudow& oraz nieruchomo'ci rolnych mog# wyst#pi0 z $#daniem przekszta"cenia prawa u$ytkowania wieczystego tych nieruchomo'ci w prawo w"asno'ci. Decyzj& o nabyciu prawa w"asno'ci nieruchomo'ci - w odniesieniu do nieruchomo'ci stanowi#cych w"asno'0 Skarbu Pa!stwa, w tym równie$ nieruchomo'ci, w stosunku do których prawo w"asno'ci Skarbu Pa!stwa wykonuj# inne pa!stwowe osoby prawne - wydaje starosta43. Nieruchomo'0 Skarbu Pa!stwa mo$e by0 tak$e przedmiotem darowizny na cele publiczne. Darowizny nieruchomo'ci stanowi#cej w"asno'0 Skarbu Pa!stwa dokonuje starosta, wykonuj#cy zadanie z zakresu administracji rz#dowej, za zgod# wojewody. W umowie darowizny okre'la si& cel, na który nieruchomo'0 jest darowana. W przypadku niewykorzystania nieruchomo'ci na ten cel, darowizna mo$e by0 odwo"ana. W drodze darowizny przekazuje si& m. in.: gminie nieruchomo'ci stanowi#ce zasób nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa przeznaczone w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe oraz na realizacj& zwi#zanych z tym budownictwem urz#dze! infrastruktury. Pa!stwowe jednostki organizacyjne nie posiadaj#ce osobowo'ci prawnej w"adaj# nieruchomo'ciami sprawuj#c trwa%y zarz(d. Nabywaj# one nieruchomo'ci na w"asno'0 lub u$ytkowanie wieczyste Skarbu Pa!stwa.
Na poczet ceny sprzeda)y nieruchomo%ci stanowi$cych w#asno%' Skarbu Pa"stwa albo ceny sprzeda)y prawa u)ytkowania wieczystego przys#uguj$cego Skarbowi Pa"stwa mo)na zaliczy' warto%ci nieruchomo%ci pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w zwi$zku z wojna rozpocz!t$ w roku 1939. 43 Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekszta#ceniu prawa u)ytkowania wieczystego w prawo w#asno%ci nieruchomo%ci (Dz.U. nr 175, poz. 1459).
42

34

Prawo korzystania z nieruchomo'ci oddanej w trwa"y zarz#d, ogranicza si& do: 1) korzystania w celu prowadzenia dzia"alno'ci nale$#cej do zakresu jej dzia"ania; 2) zabudowy, odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy lub remontu obiektu budowlanego na nieruchomo'ci, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, za zgod# organu nadzoruj#cego; 3) oddania nieruchomo'ci lub jej cz&'ci w najem, dzier$aw& albo u$yczenie na czas nie d"u$szy ni$ czas, na który zosta" ustanowiony trwa"y zarz#d, z równoczesnym zawiadomieniem w"a'ciwego organu i organu nadzoruj#cego, je$eli umowa jest zawierana na okres do 3 lat, lub za zgod# tych organów, je$eli umowa jest zawierana na okres powy$ej 3 lat. Nieruchomo'ci stanowi#ce w"asno'0 Skarbu Pa!stwa, w stosunku do których trwa"y zarz#d wygas" na skutek likwidacji jednostki organizacyjnej organ nadzoruj#cy przekazuje protokolarnie do zasobu nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa lub, na podstawie odr&bnych przepisów, WAM albo AMW. Nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa mog# by0 oddawane w najem lub dzier'aw), u'yczane, osobom fizycznym lub prawnym i mog# by0 obci#$ane ograniczonymi prawami rzeczowymi.

4.3. Ewidencja gruntów i budynków
Zakres danych obj&tych ewidencj# gruntów i budynków oraz sposób i terminy sporz#dzania terenowych i krajowych zestawie! zbiorczych reguluje rozporz#dzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa44. W systemie ewidencji zawarte s# liczne dane niezb&dne dla ewidencjonowania nieruchomo'ci stanowi#cych w"asno'0 Skarbu Pa!stwa. Danymi ewidencyjnymi dotycz#cymi dzia"ki ewidencyjnej s# m.in.: pole powierzchni, u$ytki gruntowe i klasy gleboznawcze, warto'0. Danymi ewidencyjnymi dotycz#cymi budynków i lokali s# m.in.: informacje dotycz#ce funkcji podstawowej, warto'ci, roku zako!czenia budowy, pola powierzchni zabudowy, powierzchni u$ytkowej. Rejestr gruntów i kartoteka budynków uwzgl&dniaj# informacje dotycz#ce warto'ci dzia"ki, budynku lub lokalu tylko wówczas je$eli warto'0 tych nieruchomo'ci jest znana45. Starosta prowadzi rejestr cen nieruchomo'ci okre'lonych w aktach notarialnych oraz warto'ci nieruchomo'ci okre'lonych przez rzeczoznawców maj#tkowych w operatach szacunkowych. Okresowych bada! rynku nieruchomo'ci dokonuje Minister w"a'ciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej. Statystyczne badanie transakcji kupna sprzeda$y nieruchomo'ci i ich cen prowadzi G"ówny Urz#d Statystyczny. W gminach, powiatach i urz&dach marsza"kowskich sporz#dzane s# gminne, powiatowe i wojewódzkie wykazy gruntów wed"ug stanu na 1 stycznia ka$dego roku. Wykaz gruntów jest spisem danych o ogólnej powierzchni i warto'ci gruntów po"o$onych w granicach jednostki ewidencyjnej, zestawionych wed"ug ich przynale$no'ci do poszczególnych grup i podgrup rejestrowych z jednoczesnym podzia"em na u$ytki gruntowe. Na podstawie wykazów danych ewidencyjnych opracowanych przez starostów46 sporz#dza si& powiatowe, wojewódzkie i krajowe zestawienie danych ewidencyjnych. Krajowe zestawienia zbiorcze sporz#dza G"ówny Geodeta Kraju.
44

Rozporz$dzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454). 45 Termin rozpocz!cia powszechnej taksacji nieruchomo%ci okre%li ustawa. (Art. 163 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomo%ciami, Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603, z po(n. zm.). 46 W kwietniu 2006 r. Najwy)sza Izba Kontroli dokona#a kompleksowej oceny realizacji przez starostów i prezydentów miast na prawach powiatu zleconych im ustawowo zada" z zakresu administracji rz$dowej, dotycz$cych gospodarowania nieruchomo%ciami Skarbu Pa"stwa. Wed#ug ustale" NIK (Informacja o wynikach kontroli gospodarowania przez starostów nieruchomo'ciami stanowi#cymi w"asno'0 Skarbu Pa!stwa) G#ówny Geodeta Kraju tylko w niewielkim zakresie zapewnia# warunki techniczno-organizacyjne do wykonywania przez staro-

35

Wykaz budynków jest spisem danych o liczbie i warto'ci budynków, wybudowanych na gruntach po"o$onych w granicach jednostki ewidencyjnej, zestawionych wed"ug przynale$no'ci budynków do poszczególnych grup i podgrup rejestrowych z jednoczesnym podzia"em na rodzaje budynków oraz wyró$nieniem budynków, które stanowi# cz&'ci sk"adowe gruntów, oraz budynków, które stanowi# odr&bne od gruntu nieruchomo'ci. Wykaz lokali jest spisem danych o liczbie i warto'ci lokali, stanowi#cych odr&bne nieruchomo'ci, znajduj#cych si& w granicach jednostki ewidencyjnej, zestawionych wed"ug przynale$no'ci lokali do poszczególnych grup i podgrup rejestrowych. Zbiorcze zestawienia danych ewidencyjnych o budynkach i lokalach, obejmuj#ce obszar ca"ego kraju, sporz#dzone zostanie po raz pierwszy na dzie! 1 stycznia 2011 r. Grunty Skarbu Pa!stwa w ewidencji gruntów i budynków klasyfikuje si& wg osób, organów i jednostek organizacyjnych, posiadaj#cych prawa do nieruchomo'ci oraz przeznaczenia. W podziale gruntów Skarbu Pa!stwa na grupy rejestrowe wyodr&bnia si&: grup) 1 - grunty Skarbu Pa!stwa, z wy"#czeniem gruntów przekazanych w u$ytkowanie wieczyste. Wed"ug stanu prawnego na dzie! 31 grudnia 2006 r. tworzy"y j# grunty: - Agencji Nieruchomo'ci Rolnych, - Pa!stwowego Gospodarstwa Le'nego Lasy Pa!stwowe, - pa!stwowych jednostek organizacyjnych nie posiadaj#cych osobowo'ci prawnej, z wy"#czeniem Pa!stwowego Gospodarstwa Le'nego Lasy Pa!stwowe, - Agencji Mienia Wojskowego, - Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, - pozosta"e. grup) 2 - grunty Skarbu Pa!stwa przekazane w u$ytkowania wieczyste. U$ytkowników wieczystych gruntów nale$#cych do Skarbu Pa!stwa dzieli si& na nast&puj#ce podgrupy: - osoby fizyczne, - pa!stwowe osoby prawne, - spó"dzielnie mieszkaniowe, - pozosta"e osoby. W"asn# ewidencj& gruntów do w"asnych potrzeb prowadz# ich najwi&ksi dysponenci – Lasy Pa!stwowe i Agencja Nieruchomo'ci Rolnych. Ze wzgl&du na wyodr&bnianie w wykazach gruntów osobnych grup rejestrowych dla gruntów pozostaj#cych w zarz#dzie i u$ytkowaniu wieczystym, powierzchnia gruntów przypisywana tym podmiotom w Krajowym Wykazie Gruntów jest mniejsza ni$ wed"ug danych dysponentów. Poniewa$ ewidencja budynków jest ci#gle w trakcie powstawania, w Sprawozdaniu nie by"o mo$liwo'ci ukazania danych ilo'ciowych ani warto'ciowych o budynkach i budowlach Skarbu Pa!stwa w gospodarowaniu starostów i prezydentów miast na prawach powiatu.

stów modernizacji ewidencji gruntów i budynków. W zwi$zku z tym, )e niektórzy starostowie wykazywali dane niezgodne ze stanem rzeczywistym w powiatowych zbiorczych zestawieniach danych obj!tych ewidencj$ gruntów i budynków, tak)e G#ówny Geodeta Kraju sporz$dza# nierzetelne krajowe zbiorcze zestawienia ww. danych. Wdra)anie komputerowej ewidencji gruntów i budynków nie uwzgl!dnia#o potrzeby jednoznacznego zdefiniowania danych i wprowadzenia ujednoliconych baz danych. Na koniec 2004 r. starostowie do prowadzenia ewidencji gruntów i budynków wykorzystywali 31 ró)nych programów komputerowych. Budowa tych programów i opis zawartych w nich danych uniemo)liwia#y #atwe i powszechne udost!pnianie przez starostów danych ewidencyjnych w formie plików komputerowych oraz wymiany danych pomi!dzy prowadzon$ ewidencj$, a innymi ewidencjami i rejestrami. Dlatego te) do tej pory nie ma systemowych mo)liwo%ci monitorowania /kontrolowania tych danych na szczeblu wojewódzkim – marsza#ek, wojewoda czy krajowym – G#ówny Geodeta Kraju.

36

4.4. Grunty Skarbu Pa'stwa
Na grunty Skarbu Pa!stwa sk"adaj# si& przede wszystkim lasy – 65% ogólnej powierzchni gruntów Skarbu Pa!stwa i grunty rolne – ok. 22%. Tylko niewiele ponad 1% stanowi# cenne grunty wykorzystywane lub przeznaczone pod zabudow&. Tym niemniej udzia" Pa!stwa w ogólnym areale gruntów zabudowanych i zurbanizowanych w Polsce wynosi ponad 23%, co mimo do'0 szybkiego spadku (na koniec roku 2004 – 27%)trzeba uzna0 za ilo'0 znacz#c#. 80% tych terenów przekazano w u$ytkowanie wieczyste lub oddano w trwa"y zarz#d jednostkom pa!stwowym. Wysoki jest udzia" Skarbu Pa!stwa w puli terenów komunikacyjnych: drogowych (36%), a zw"aszcza kolejowych (94%) oraz pokrytych wodami (94%).

Grunty Skarbu Pa#stwa wg u(ytków
Razem u#ytki ekologiczne, tereny ró#ne, nieu#ytki 3,3%

Tereny komunikacyjne 3,3% Razem grunty zabudowane i zurbanizowane 1,1%

Wody 5,1%

Razem u#ytki rolne 22,3%

Razem u#ytki le$ne i grunty zadrzewione 64,8%

Wi&ksza cz&'0 gruntów Skarbu Pa!stwa znajduje si& w zachodnich i pó"nocnych rejonach kraju, co wynika z warunków przyrodniczych (wi&kszego udzia"u lasów i wód) i historyczno – politycznych (zagospodarowanie ziemi rolniczej przez pa!stwowe gospodarstwa rolne, a po ich likwidacji przez Agencj& W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa i Agencj& Nieruchomo'ci Rolnych). Znacz#co ni$szym udzia"em gruntów Skarbu Pa!stwa charakteryzuj# si& rolnicze rejony Polski centralnej, po"udniowej i wschodniej.

37

Tab. 4.1. Grunty Skarbu Pa!stwa wg grup rejestrowych i u$ytków
Razem grunty zabudowane i zurbanizowane Wody Pole powierzchni ogólnej na 1.01.2006 86 162 2 514 287 2 600 449 326 507 7 229 141 7 555 648 80 462 508 667 589 129 58 649 191 144 249 793 3 431 5 590 9 021 1 324 1 758 3 082 94 500 378 698 473 198 133 583 197 441 331 024 x x x x x x x 529 3 805 4 334 873 3 700 4 573 5 038 2 607 7 645 4 889 2 788 7 677 596 332 928 833 176 1 009 6 477 2 568 9 045 76 805 20 540 97 345 96 039 36 517 132 556 23% 98 478 37 728 136 206 328 6 546 6 873 735 10 830 11 565 12 686 74 073 86 759 14 740 49 193 63 933 380 131 511 34 211 245 28 981 116 500 145 481 21 129 43 238 64 367 79 012 300 721 379 733 43% 82 931 313 140 396 071 1 939 68 266 70 205 4 415 171 400 175 815 13 680 46 164 59 844 4 845 12 126 16 971 1 861 4 065 5 926 176 642 818 7 835 24 681 32 516 9 694 19 021 28 715 44 444 346 366 390 810 56% 45 984 329 728 375 712 12 791 186 492 199 283 655 10 729 11 385 32 839 197 965 230 803 13 744 40 209 53 952 6 8 14 2 54 56 19 012 70 408 89 420 2 257 8 835 11 092 81 306 514 699 596 005 94% 80 985 512 869 593 853 Tereny komunikacyjne Razem u'ytki ekologiczne, tereny ró'ne, nieu'ytki

Razem u'ytRazem Pole poki le&ne Wyszczególnienie gruntów wcho- Rodzaj jed- wierzchni u'ytki i grunty zadz#cych w sk"ad grupy lub podgru- nostki teryrolne ogólnej drzewione torialnej py rejestrowej stan na 1.01.2007 r. w hektarach Miasto 82 969 64 643 2 740 Grunty wchodz#ce w sk"ad Zasobu Wie' 2 381 053 2 036 263 79 681 W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa Ogó"em 2 464 022 2 100 905 82 422 Miasto 326 342 7 866 311 798 Grunty Pa!stwowego GospodarWie' 7 214 279 171 908 6 845 711 stwa Le'nego Ogó"em 7 540 621 179 774 7 157 509 Miasto 77 792 4 214 9 337 Grunty w trwa"ym zarz#dzie pa!stwowych jednostek organizacyj- Wie' 513 656 48 355 144 493 nych bez PGL Ogó"em 591 449 52 569 153 830 Miasto 56 040 10 447 7 376 Grunty wchodz#ce w sk"ad zasobu Wie' 208 978 63 095 41 567 nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa Ogó"em 265 018 73 542 48 943 3 172 199 129 Grunty Skarbu Pa!stwa przekazane Miasto do zagospodarowania Agencji Mie- Wie' 15 982 1 263 10 183 nia Wojskowego Ogó"em 19 154 1 462 10 312 1 244 150 49 Grunty Skarbu Pa!stwa przekazane Miasto do zagospodarowania Wojskowej Wie' 1 542 172 287 Agencji Mieszkaniowej Ogó"em 2 786 322 336 Miasto 91 973 12 828 16 839 Pozosta"e grunty SP Wie' 377 597 93 546 69 894 Ogó"em 469 570 106 374 86 733 Miasto 129 798 14 079 5 834 Grunty Skarbu Pa!stwa przekazane Wie' 188 953 78 353 18 966 w u$ytkowanie wieczyste Ogó"em 318 750 92 432 24 800 Miasto 769 329 114 425 354 103 Grunty Skarbu Pa!stwa 1.01.2007 Wie' 10 902 039 2 492 954 7 210 782 Ogó"em 11 671 368 2 607 379 7 564 885 Skarb Pa!stwa w % ogó"u gruntów 37% 14% 80% Miasto 784 617 119 851 356 389 Grunty Skarbu Pa!stwa 1.01.2006 Wie' 11 026 727 2 603 698 7 229 565 Ogó"em 11 811 344 2 723 548 7 585 954 &ród#o: G#ówny Geodeta Kraju - Krajowy Wykaz Gruntów.

38

4.5. Zmiany w stanie gruntów Skarbu Pa'stwa w roku 2006
Na zmniejszanie si& powierzchni gruntów Skarbu Pa!stwa decyduj#cy wp"yw ma zbywanie gruntów przez Agencj& Nieruchomo'ci Rolnych. W 2006 r. nieznacznie zmniejszy" si& obszar pa!stwowych gruntów zabudowanych. Nadal trwa przekazywanie samorz#dom gruntów pod drogami. Zmala" obszar terenów le'nych i zadrzewionych, ale powi&kszy"y si& obszary chronione. Tab. 4.2. Grunty Skarbu Pa!stwa, zmiany w strukturze u$ytków w roku 2006
Rodzaj jednostki terytorialnej Zmiany ogó%em U'ytki ekoloU'ytki le&ne Grunty za- Tereny giczne, tereny budowane komunii grunty za- i zurbanizo ró'ne, niedrzewione kacyjne wane u'ytki w ha -15 288 -5 426 -2 286 -2 439 -3 919 -1 540 -124 688 -110 744 -18 783 -1 211 -12 419 16 638 U'ytki rolne 15 098 -429 -21 483 Wody

Miasto Wie' Zmiany ogó"em -139 976 -116 169 -21 069 -3 650 -16 338 w 2006 Zmiany ogó"em -145 195 -133 815 30 439 -21 283 -21 634 w 2005 Zmiany ogó"em -132 597 -117 405 55 037 -3 682 -37 612 w 2004 &ród#o: Obliczenia MSP na podstawie Krajowego Wykazu Gruntów.

321 1 830 2 152 1 527 -7 454

W roku 2006 trwa"a tendencja ograniczania si& publicznego i grupowego w"adania gruntami. Widoczne jest równie$ stopniowe zast&powanie prawa u$ytkowania wieczystego prawem w"asno'ci osób fizycznych i osób prawnych tak pa!stwowych jak i niepa!stwowych. Tab. 4.3. W"asno'0 gruntów w Polsce, zmiany w roku 2006
Grupa rejestrowa Grunty Zasobu W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa Grunty Pa!stwowego Gospodarstwa Le'nego* Grunty w trwa"ym zarz#dzie pa!stwowych jednostek organiza591 449 cyjnych bez PGL Zasób nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa 265 018 Grunty Agencji Mienia Wojskowego 19 154 Grunty Wojskowej Agencji Mieszkaniowej 2 786 Grunty pozosta"e 469 570 Grunty Skarbu Pa!stwa w u$ytkowaniu wieczystym 318 750 Grunty Skarbu Pa!stwa 11 671 368 Grunty pa!stwowych osób prawnych 51 549 Grunty samorz#dów terytorialnych oddane w u$ytkowanie 90 791 wieczyste Inne grunty samorz#dów terytorialnych 1 088 335 Grunty osób fizycznych 17 330 997 Grunty spó"dzielni 224 220 Grunty ko'cio"ów i zwi#zków wyznaniowych 132 436 Grunty wspólnot gruntowych 122 594 Grunty osób prawnych 529 608 Tylko grunty zaliczone do grup rejestrowych (powierzchnia ewidencyjna), bez wyrównawczej. &ród#o: Obliczenia MSP na podstawie Krajowego Wykazu Gruntów. * Inne dane PGL Lasy Pa"stwowe zob. tab. 6.1 na str. 53. Powierzchnia w ha 31 XII 2006 31 XII 2005 zmiana 2 464 022 2 600 449 -136 427 7 540 621 7 555 648 -15 027 589 129 249 793 9 021 3 082 473 198 331 024 11 811 344 38 663 93 020

2 320 15 225 10 133 -296 -3 628 -12 274 -139 976 12 886 -2 229

1 075 965 12 370 17 238 312 92 685 228 287 -4 067 133 737 -1 301 123 325 -731 501 766 27 842 uwzgl!dnienia powierzchni

39

4.6. Grunty Zasobu W)asno*ci Rolnej Skarbu Pa'stwa
Na koniec 2006 r. w Zasobie pozostawa"y nieruchomo'ci o powierzchni 2 639 437 ha47. Wykazywana w tabelach poni$ej powierzchnia obejmuje pozostaj#ce jeszcze w ewidencji zasobu 219 tys. ha gruntów pod wodami p"yn#cymi, dla których prawa u$ytkowania rybackiego przesz"y do regionalnych zarz#dów gospodarki wodnej, a tak$e grunty uczelni publicznych, które wcze'niej by"y w ich u$ytkowaniu wieczystym, a od 2006 stanowi# ich w"asno'0. W miar& protokolarnego przekazywania tych nieruchomo'ci nowym dysponentom b&d# one zmniejsza"y powierzchni& gruntów Zasobu. Tab. 4.4. Zagospodarowanie gruntów Zasobu W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa w ha
L.p. 1 2 3 4 5 6 Grunty W dzier$awie W administrowaniu W zarz#dzie i u$ytkowaniu wieczystym Inne zagospodarowanie* Do rozdysponowania Grunty obce w zasobie Ogó%em *W do)ywotnim u)ytkowaniu, u)yczone, itp. &ród#o: Raport z dzia#alno%ci Agencji Nieruchomo%ci Rolnych na Zasobie W#asno%ci Rolnej Skarbu Pa"stwa w 2006 r. Powierzchnia 31XII 2006 1 905 607 2 304 89 181 37 047 386 248 219 050 2 639 437 Powierzchnia 31XII 2005 2 205 844 2 378 108 303 29 863 453 117 2 799 505

Tab. 4.5.Grunty Zasobu W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa wg województw
Województwo

Powierzchnia w ha 2006 2005 Dolno'l#skie 305 125 318 829 Kujawsko-Pomorskie 148 670 168 987 Lubelskie 85 395 91 217 Lubuskie 211 106 229 504 *ódzkie 36 863 38 561 Ma"opolskie 20 765 21 429 Mazowieckie 56 220 59 820 Opolskie 121 305 130 618 Podkarpackie 56 776 60 794 Podlaskie 68 647 71 864 Pomorskie 212 484 228 043 +l#skie 57 526 56 541 +wi&tokrzyskie 25 701 27 272 Warmi!sko-Mazurskie 434 983 462 732 Wielkopolskie 307 098 310 000 Zachodniopomorskie 490 773 523 294 Ogó"em ANR 2 639 437 2 799 505 &ród#o: Raport z dzia#alno%ci Agencji Nieruchomo%ci Rolnych.

4.7. Grunty Skarbu Pa'stwa w miastach
W granicach administracyjnych polskich miast ponad 50% stanowi# grunty rolne i lasy. Dotyczy to tak samo miast du$ych (wojewódzkich) jak i mniejszych. Struktura u$ytków gruntowych w miastach sprawia, $e ponad po"ow# gruntów miejskich zarz#dzaj# lub gospodaruj# terenowe agendy PGL Lasy Pa!stwowe lub Agencji Nieruchomo'ci Rolnych.

47

Bardziej szczegó#owe dane o gruntach ANR i gospodarowaniu nimi zawiera „Raport z dzia"alno'ci Agencji Nieruchomo'ci Rolnych na Zasobie W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa w 2006 r.”

40

Udzia" gruntów Skarbu Pa!stwa w poszczególnych miastach kszta"tuj# czynniki trudne do jednoznacznej klasyfikacji. Z tabeli 4.9 wynika, $e udzia" ten jest wysoki je$eli granicami miasta obj&te zosta"y du$e akweny (Szczecin) lub tereny le'ne (Katowice, Bydgoszcz) jako stanowi#ce w"asno'0 pa!stwa. Ni$szy udzia" gruntów Skarbu Pa!stwa charakterystyczny jest dla miast Polski centralnej i po"udniowo – wschodniej, nie le$#cych nad du$ymi rzekami, (Rzeszów, Lublin, *ód%) i obszarowo mniejszych. W takich miastach wzgl&dnie du$# cz&'0 gruntów Skarbu Pa!stwa zajmuj# tereny zabudowy mieszkaniowej i przemys"owej. Znacz#c# cz&'0 gruntów pa!stwowych w miastach stanowi# tereny kolejowe. Tab. 4.6. W"asno'0 gruntów w miastach
Grunty za- Tereny Grunty Udzia% budowane komu- pod wo- Inne Razem w w poLasy i zurbanizo nikacyjgrunty miastach wierzch W%a&ciciel dami wane ne ni miast w ha Skarb Pa!stwa 2006 114 425 354 103 96 039 79 012 44 444 81 306 769 329 36,0% Samorz#dy 134 817 38 778 131 996 73 301 4 199 17 485 400 576 18,7% terytorialne Inne osoby prawne 699 898 85 007 159 821 7 698 1 698 14 548 968 670 45,3% i osoby fizyczne Razem 2006 949 140 477 888 387 856 160 011 76 477 87 203 2 138 575 100% U'ytki rolne Skarb Pa!stwa 2005 119 851 356 389 98 478 82 931 80 985 Razem 2005 952 006 475 889 381 647 160 531 87 055 &ród#o: Obliczenia w#asne na podstawie Krajowego Wykazu Gruntów. 45 984 784 617 36,7% 78 738 2 135 866 100,0%

Tab. 4.7. Grunty Skarbu Pa!stwa w miastach wojewódzkich
Miasto Wroc"aw Bydgoszcz Lublin Gorzów Wlkp. *ód% Kraków Warszawa Opole Rzeszów Bia"ystok Gda!sk Katowice Kielce Udzia% Grunty U'ytki grunSP ra- rolne tów SP zem 35% 10 277 3 140 48% 30% 27% 19% 25% 34% 30% 18% 28% 39% 62% 34% 8 422 4 356 2 324 5 585 8 299 17 659 2 913 1 403 2 835 10 284 10 216 3 745 333 74 1 104 724 1 660 2 011 408 181 94 1 496 276 140 Lasy 1 380 4 781 1 337 379 424 515 4 215 871 161 1 442 3 571 6 552 1 845 Grunty zabudowane i zurbanizowane 1 817 1 359 1 182 460 2 446 3 172 4 895 556 446 689 1 567 1 981 837 Tereny komunikacyjne 1 263 563 1 224 197 1 784 1 978 4 370 469 368 504 1 601 1 091 681 229 1 611 840 Grunty pod wodami 820 663 386 128 110 490 1 456 307 162 39 1 171 54 45 753 309 7 102 Inne grunty 1 857 723 153 56 97 484 712 302 85 67 878 262 197 58 920 1 055

Olsztyn 29% 2 518 402 462 614 Pozna! 27% 7 014 1 399 1 173 1 602 Szczecin 48% 14 342 887 2 621 1 837 &ród#o: Obliczenia w#asne na podstawie danych G#ównego Geodety Kraju.

41

Tab. 4.8. Tereny zurbanizowane, w"asno'0 Skarbu Pa!stwa w najwi&kszych miastach
Miasto Warszawa mieszkaniowe 462 Grunty zurbanizowane Skarbu Pa!stwa przemy- inne zabu- niezabu- rekreacyjno - ogó%em s%owe dowane dowane wypoczynkowe 1 751 2 020 216 446 4 895

Tereny kolejowe Skarbu Pa!stwa 1259 634 560 709 566 366 535 280 548 329

Kraków 193 2 132 664 52 131 3 172 *ód% 354 782 745 229 336 2 446 Wroc"aw 120 1 047 407 67 176 1 817 Pozna! 139 811 490 56 106 1 602 Gda!sk 71 949 311 128 108 1 567 Szczecin 79 1 331 325 76 26 1 837 Bydgoszcz 62 825 353 58 61 1 359 Katowice 332 1 173 352 43 81 1 981 Lublin 47 466 427 124 118 1 182 &ród#o: Obliczenia w#asne na podstawie danych G#ównego Geodety Kraju. Stan na 1 I 2007 r.

Tab. 4.9. Dysponenci gruntów zabudowanych i zurbanizowanych Skarbu Pa!stwa w miastach
Dysponent Zasób W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa Pa!stwowe Gospodarstwo Le'ne Pa!stwowe jednostki organizacyjne (trwa"y zarz#d) Starostowie i prezydenci miast (zasób nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa) Agencja Mienia Wojskowego Wojskowa Agencja Mieszkaniowa Pozostali U$ytkownicy wieczy'ci Grunty Skarbu Pa!stwa ogó"em 2006 Grunty Skarbu Pa!stwa ogó"em 2005 Grunty Skarbu Pa!stwa ogó"em 2004 Udzia% W tym Powierzchnia w ha Warszawa Kraków -ód* 0,6% 529 18 2 1 0,9% 873 5 0 1 5,2% 5,1% 0,6% 0,9% 6,7% 80,0% 100% 100% 100% 5 038 4 889 596 833 6 477 76 805 96 039 98 478 104 356 589 329 28 74 991 2 861 4 895 4 969 5 073 217 121 4 13 154 2 661 3 172 3 292 3 358 71 127 2 148 801 1 295 2 446 2 769 3 327

80% zabudowanych gruntów miejskich Skarbu Pa!stwa przekazano w u$ytkowanie wieczyste lub s"u$y wykonywaniu zada! jednostek pa!stwowych, co ogranicza mo$liwo'ci innego zadysponowania. Na zagospodarowanie oczekuje ok. 13 tys. ha takich gruntów.

4.8. Zasób nieruchomo*ci Skarbu Pa'stwa w gospodarowaniu starostów i prezydentów miast
Zasób nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa wed"ug Krajowego Wykazu Gruntów stanowi"y dzia"ki o "#cznej powierzchni 265 tys. ha, z czego 56 tys. ha w miastach, w tym 4,9 tys. ha przypada"o na grunty zabudowane i przeznaczone pod zabudow&. Gospodaruj#c zasobem nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa starostowie i prezydenci miast na prawach powiatu w szczególno'ci: 1) ewidencjonuj# nieruchomo'ci; 2) zapewniaj# wycen& tych nieruchomo'ci; 3) sporz#dzaj# plany wykorzystania zasobu; 4) zabezpieczaj# nieruchomo'ci przed uszkodzeniem lub zniszczeniem; 5) wykonuj# czynno'ci zwi#zane z naliczaniem nale$no'ci za nieruchomo'ci udost&pniane z zasobu oraz prowadz# windykacj& tych nale$no'ci;
42

6) wspó"pracuj# z innymi organami, które na mocy odr&bnych przepisów gospodaruj# nieruchomo'ciami Skarbu Pa!stwa, a tak$e z w"a'ciwymi jednostkami samorz#du terytorialnego; 7) zbywaj# oraz nabywaj#, za zgod# wojewody, nieruchomo'ci wchodz#ce w sk"ad zasobu; 8) wydzier$awiaj#, wynajmuj# i u$yczaj# nieruchomo'ci wchodz#ce w sk"ad zasobu, przy czym umowa zawierana na czas d"u$szy ni$ 3 lata wymaga zgody wojewody; 9) podejmuj# czynno'ci w post&powaniu s#dowym, w szczególno'ci w sprawach dotycz#cych w"asno'ci lub innych praw rzeczowych na nieruchomo'ci, o zap"at& nale$no'ci za korzystanie z nieruchomo'ci, o roszczenia ze stosunku najmu, dzier$awy lub u$yczenia, o stwierdzenie nabycia spadku, o stwierdzenie nabycia w"asno'ci nieruchomo'ci przez zasiedzenie oraz o wpis w ksi&dze wieczystej48.

W toku kompleksowej oceny realizacji zada" starostów i prezydentów miast na prawach powiatu dotycz$cych gospodarowania nieruchomo%ciami Skarbu Pa"stwa z kwietnia 2006 r. prowadzonej przez Najwy)sz$ Izb! Kontroli stwierdzono istotne nieprawid#owo%ci, daj$ce podstawy do oceny o gospodarowaniu nieruchomo%ciami Skarbu Pa"stwa w sposób nielegalny, nierzetelny i niegospodarny. Starostowie nie posiadali udokumentowanych informacji o wszystkich nieruchomo%ciach, w stosunku do których reprezentuj$ Skarb Pa"stwa. Prawie po#owa obj!tych kontrol$ starostów (47%) nielegalnie i nierzetelnie ewidencjonowa#a te nieruchomo%ci. W rezultacie sporz$dzali oni nieprawdziwe zbiorcze powiatowe zestawienia danych obj!tych ewidencj$ gruntów i budynków. Pomimo, )e co najmniej 25% nieruchomo%ci skarbowych nie posiada#o uregulowanego stanu prawnego, to tyko 12 starostów (35,3%) podejmowa#o dzia#ania w zakresie regulacji stanu prawnego nieruchomo%ci. Starostowie nie wykorzystywali mo)liwo%ci znacznego zwi!kszenia dochodów bud)etu pa"stwa i bud)etów powiatów. Niedostateczne by#y dzia#ania w podejmowaniu czynno%ci windykacyjnych oraz nie korzystano z uprawnienia do przeszacowania warto%ci udost!pnianych nieruchomo%ci i aktualizowania op#at rocznych z tytu#u u)ytkowania wieczystego i trwa#ego zarz$du nieruchomo%ciami. Starostowie 19 powiatów (55,9%) nie sporz$dzali planów wykorzystania zasobu nieruchomo%ci Skarbu Pa"stwa, a 5 (14,7%) nie prowadzi#o nawet ewidencji tego zasobu. Stwierdzone nieprawid#owo%ci dotycz$ce udost!pniania i zbywania nieruchomo%ci, aktualizacji stawek op#at rocznych za korzystanie z nieruchomo%ci Skarbu Pa"stwa, naliczania i poboru wierzytelno%ci, umarzania i naliczania odsetek wskazuj$ – zdaniem NIK – na mo)liwo%' istnienia lub powstania mechanizmów korupcjogennych, polegaj$cych zw#aszcza na nierówno%ci w dost!pie do informacji o zbywanych i udost!pnianych nieruchomo%ciach oraz na dowolno%ci w post!powaniu urz!dników. Jedn$ z wa)nych przyczyn niewywi$zywania si! przez starostów z obowi$zków gospodarowania nieruchomo%ciami Skarbu Pa"stwa w sposób zgodny z zasadami prawid#owej gospodarki, by#y zbyt niskie kwoty dotacji celowych z bud)etu pa"stwa przekazanych na realizacj! tych zada". Przyznane w latach 2003 - 2005 dotacje na finansowanie zada" zleconych z zakresu gospodarowania nieruchomo%ciami skarbowymi by#y ni)sze o 52,5% od zg#oszonych potrzeb i nie pozwala#y na sfinansowanie wielu niezb!dnych wydatków. Pozytywnie oceniono wykorzystanie dotacji celowych przeznaczonych starostom na finansowanie gospodarowania nieruchomo%ciami Skarbu Pa"stwa. W ocenie NIK równie) wojewodowie nienale)ycie wywi$zywali si! z obowi$zku sprawowania kontroli dzia#alno%ci starostów. Dzia#ania kontrolne skupia#y si! przede wszystkim na pozyskiwaniu i odprowadzaniu dochodów bud)etowych z tytu#u gospodarowania nieruchomo%ciami Skarbu Pa"stwa oraz na prawid#owym wykorzystaniu dotacji na zadania z zakresu administracji rz$dowej. Zdecydowana wi!kszo%' wojewodów nie posiada#a nawet pe#nej wiedzy co do liczby i powierzchni nieruchomo%ci Skarbu Pa"stwa na terenie województwa. Wojewodowie nie posiadali rozeznania pozwalaj$cego planowa' dochody, w zakresie rezerw tkwi$cych w udost!pnianiu nieruchomo%ci Skarbu Pa"stwa, jak te) potrzeb dotowania realizacji zleconego zadania. Wojewódzcy inspektorzy nadzoru geodezyjnego i kartograficznego podejmowali kontrole prawid#owo%ci prowadzenia przez starostów ewidencji gruntów i budynków, jednak)e wp#yw tych kontroli na gospodarowanie przez starostów nieruchomo%ciami Skarbu Pa"stwa by# niezauwa)alny. Skala i rodzaj nieprawid#owo%ci stwierdzonych w gospodarowaniu przez starostów nieruchomo%ciami Skarbu Pa"stwa, wskazywa#y na potrzeb! podj!cia wielokierunkowych dzia#a" w celu poprawy gospodarowania tymi nieruchomo%ciami. W zwi$zku z tym NIK wyst$pi#a m.in. o nowelizacj! ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomo%ciami w zakresie ewidencjonowania nieruchomo%ci Skarbu Pa"stwa, planowania wykorzystania zasobu nieruchomo%ci Skarbu Pa"stwa oraz poprzez wprowadzenie obowi$zków informacyjnych i sprawozdawczych starostów na rzecz wojewodów dotycz$cych sposobu gospodarowania nieruchomo%ciami. Ponadto NIK wskaza#a na potrzeb! podj!cia przez Prezesa Rady Ministrów szybkich dzia#a" nadzorczych wobec wojewodów, maj$cych na celu popraw! gospodarowania nieruchomo%ciami Skarbu Pa"stwa.

48

43

4.9. Nieruchomo*ci w gospodarowaniu Ministra Spraw Wewn+trznych i Administracji
Do ministra w"a'ciwego do spraw administracji publicznej nale$y gospodarka nieruchomo'ciami stanowi#cymi w"asno'0 Skarbu Pa!stwa, na potrzeby statutowe Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Trybuna"u Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, S#du Najwy$szego, Naczelnego S#du Administracyjnego i innych s#dów administracyjnych, Najwy$szej Izby Kontroli, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Krajowego Biura Wyborczego, Instytutu Pami&ci Narodowej - Komisji +cigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Pa!stwowej Inspekcji Pracy, a tak$e ministerstw, urz&dów centralnych i urz&dów wojewódzkich49. Minister oddaje nieruchomo'ci jednostkom organizacyjnym w trwa"y zarz#d nieodp"atnie, w drodze decyzji, po uprzednim zawarciu porozumienia ze starost#. Tab. 4.10. Nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa oddane w trwa"y zarz#d urz&dom pa!stwowym
Lp. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34.
49

Nazwa urz)du (instytucji) Kancelaria Sejmu RP Kancelaria Senatu RP Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Trybuna" Konstytucyjny Rzecznik Praw Obywatelskich S#d Najwy$szy Naczelny S#d Administracyjny Najwy$sza Izba Kontroli Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji Krajowe Biuro Wyborcze Pa!stwowa Inspekcja Pracy Ministerstwo Budownictwa Ministerstwo Edukacji Narodowej Ministerstwo Finansów Ministerstwo Gospodarki Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wy$szego Ministerstwo Obrony Narodowej Ministerstwo Pracy i Polityki Spo"ecznej Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Ministerstwo Skarbu Pa!stwa Ministerstwo Sprawiedliwo'ci Ministerstwo Spraw Wewn&trznych i Administracji Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ministerstwo +rodowiska Ministerstwo Transportu Ministerstwo Zdrowia G"ówny Urz#d Geodezji i Kartografii Urz#d Ochrony Konkurencji i Konsumentów G"ówny Urz#d Miar G"ówny Inspektorat Jako'ci Handlowej Art. R-S G"ówny Urz#d Statystyczny

Liczba nieru- Pow. gruntu w trwa%ym chomo&ci zarz(dzie (m2) 2006 2005 2006 2005 5 5 71 306 71 306 1 1 315 315 14 14 1 636 401 1 636 401 10 9 1 768 998 1 786 575 1 1 5 729 5 729 1 1 1 125 1 125 1 1 6 249 6 249 6 7 11 268 11 687 11 10 109 215 105 850 1 1 5 840 5 840 3 3 944 944 14 13 18 483 17 539 1 1 666 4 5 21 239 24 905 6 6 111 152 111 152 3 3 22 714 22 714 5 5 1 081 819 1 081 819 1 3 666 8 8 96 581 96 581 3 3 3 742 3 742 2 2 17 601 17 601 1 1 7 993 7 993 2 2 7 060 7 060 5 4 74 065 69 977 11 12 1 349 344 1 349 268 5 5 11 250 11 250 1 1 8 998 8 998 3 4 11 593 13 259 5 6 18 976 21 578 2 2 26 121 26 121 1 1 2 831 2 831 1 1 8 311 8 311 1 1 1 350 1 350 2 1 77 673 31 718

Art. 60 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomo%ciami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603, z pó(n. zm.).

44

Komenda G"ówna Pa!stwowej Stra$y Po$arnej 1 2 9 813 69 454 Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Spo"ecznego 14 13 15 102 14 643 Urz#d Do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców 6 6 563 425 563 425 Komisja Nadzoru Finansowego 1 1 5 369 5 369 Komenda G"ówna Policji 11 10 797 610 777 868 Komenda G"ówna Stra$y Granicznej 7 5 128 108 117 597 Agencja Wywiadu 7 7 1 002 453 1 002 453 Agencja Bezpiecze!stwa Wewn&trznego 47 47 346 418 335 453 Centralne Biuro Antykorupcyjne 1 3 984 Wy$szy Urz#d Górniczy 1 1 1 622 1 622 Instytut Pami&ci Narodowej 16 15 72 661 66 236 Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad 129 124 792 072 739 822 Wojewódzkie S#dy Administracyjne 22 8 35 709 10 292 Urz&dy zniesione w r. 2006 7 23 649 Razem urz&dy centralne 404 385 10 375 964 10 295 671 1. Dolno'l#ski Urz#d Wojewódzki 11 9 42 246 39 537 2. Kujawsko-Pomorski Urz#d Wojewódzki 7 7 16 613 17 910 3. Lubelski Urz#d Wojewódzki 11 11 42 702 42 702 4. Lubuski Urz#d Wojewódzki 4 4 18 087 18 087 5. *ódzki Urz#d Wojewódzki 14 15 26 549 27 775 6. Ma"opolski Urz#d Wojewódzki 14 16 226 032 229 952 7. Mazowiecki Urz#d Wojewódzki 8 7 36 081 34 732 8. Opolski Urz#d Wojewódzki 8 6 48 951 35 721 9. Podkarpacki Urz#d Wojewódzki 11 11 40 588 41 227 10. Podlaski Urz#d Wojewódzki 9 8 36 468 39 306 11. Pomorski Urz#d Wojewódzki 5 5 23 563 23 563 12. +l#ski Urz#d Wojewódzki 6 6 32 424 28 987 13. +wi&tokrzyski Urz#d Wojewódzki 2 3 43 953 44 869 14. Warmi!sko-Mazurski Urz#d Wojewódzki 7 7 18 307 18 307 15. Wielkopolski Urz#d Wojewódzki 13 12 50 221 48 731 16. Zachodniopomorski Urz#d Wojewódzki 4 5 35 976 36 503 Razem urz&dy wojewódzkie 134 132 738 761 727 909 Nieruchomo'ci w gospodarowaniu Ministra Spraw We538 517 11 114 725 11 023 580 wn&trznych i Administracji Nieruchomo'ci w gospodarowaniu Ministra Spraw We379 6 581 328 wn&trznych i Administracji 31 XII 2001 Pozycja „powierzchnia” odnosi si! do sumy powierzchni dzia#ek gruntu (lub udzia#ów w dzia#kach) przekazanych w trwa#y zarz$d na potrzeby statutowe i gruntów pod innymi obiektami. &ród#o: Informacja MSWiA.

35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47.

4.10. Grunty pod autostrady
Nabywanie gruntów na rzecz Skarbu Pa!stwa pod autostrady p"atne nale$y do zada! Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Nieruchomo'ci te nabywane s# w drodze umowy od w"a'cicieli lub u$ytkowników wieczystych, a nieruchomo'ci przeznaczone na pasy drogowe, stanowi#ce w"asno'0 jednostek samorz#du terytorialnego, staj# si& w"asno'ci# Skarbu Pa!stwa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi sta"a si& ostateczna. W trwa"ym zarz#dzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad s# te$ grunty pozostaj#ce do 2002 r. w u$ytkowaniu zniesionej Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad. Pozyskiwanie gruntów skupia si& na odcinkach, na których budowa zosta"a rozpocz&ta lub b&dzie rozpocz&ta w najbli$szych latach. W roku 2006 odnosi"o si& to zw"aszcza do autostrady A-1 (pozyskano ponad 1 200 ha). Grunty te s# udost&pniane spó"kom, które uzyskuj# koncesje na budow& i eksploatacj& autostrad na okres budowy i eksploatacji autostrady okre'lony w umowie koncesyjnej.

45

Tab. 4.11. Grunty pod autostrady wed"ug sposobu nabycia
L.p. Sposób nabycia 31 XII 2006

Grunty przekazane przez kierowników urz&dów rejono1 wych, starostów lub wojewodów 4 123 3 854 2 392 377,8 1 344 967 168,5 2 Grunty przekazane przez Agencj& Nieruchomo'ci Rolnych 1 523 3 Grunty przekazane przez Lasy Pa!stwowe 2 201 2 010 1 127 187,0 4 Grunty nabyte poprzez zakupy lub wyw"aszczenia 7 993 6 499 4 054 1 310,5 Ogó"em 15 840 13 707 8 540 2 043,8 *Warto%' okre%lona wed#ug umów lub decyzji o odszkodowaniu, a dla gruntów pozyskanych nieodp#atnie w sposób przybli)ony, z wykorzystaniem danych o warto%ci gruntów porównywalnych. &ród#o: GDDKiA.

Ilo&, w ha Warto&, na 31 XII 31 XII 31 XII 2006 2005 2001 w mln z%*

Dla przyj&tego programu budowy autostrad50 niezb&dne jest 24 646 ha gruntów. Tab. 4.12. Grunty pod autostrady
Pas autostrady ZapotrzeOznabowanie czenie ogó%em w ha

Grunty nabyte Powierzchnia do 31 XII 2006 gruntów Odcinek potrzebnych pod powierzch- warto&, budow) odcinka nia w ha w mln w ha z%* A-1 7 723 Gda!sk -Gorzyczki –granica pa!stwa 7 723 4 559 573,9 A-2 7 800 granica - Stryków – Warszawa 5 607 4 479 390,8 A-4 7 900 Zgorzelec-Krzy$owa-Przeworsk 6 810 5 726 788,8 A-6 127 granica-Szczecin 127 126 12,8 A- 8 440 obwodnica Wroc"awia 440 342 206,3 A-18 656 Olszyna-Krzy$owa 656 608 71,2 Ogó"em 24 646 21 363 15 840 2 043,8 *Zob. uwaga do tabeli 4.12. &ród#o: GDDKiA.

4.11. Szacunkowa warto*. gruntów Skarbu Pa'stwa
Tab. 4.13. Szacunkowa warto'0 gruntów Skarbu Pa!stwa
Typ u'ytku Powierzchnia Warto&, w mln w ha z% 7 564 885 82 158 596 005 2 492 954 18 383 300 721 1 619 36 517 8 175 346 366 1 533 333 920 169 547 114 425 12 518

U$ytki le'ne Wody U$ytki rolne na wsi Tereny komunikacyjne na wsi Tereny zabudowane i zurbanizowane na wsi Tereny ró$ne, nieu$ytki na wsi Grunty w miastach (bez lasów i wód) w tym: u$ytki rolne tereny mieszkaniowe, przemys"owe, inne tereny zabudowane, 96 039 120 755 zurbanizowane tereny niezabudowane i rekreacyjne tereny komunikacyjne 79 012 25 017 tereny ró$ne i nieu$ytki 44 444 11 257 Ogó"em 11 671 368 281 415 &ród#o: Obliczenia na podstawie danych G#ównego Urz!du Statycznego „Informacja o dokonanych transakcjach w zakresie nieruchomo%ci gruntowych w II pó#roczu 2006 r.” Dla gruntów rolnych poza granicami miast za warto%' jednostkow$ przyj!to %rednie ceny transakcyjne ANR Dla lasów warto%' jednostkowa - na podstawie szacunków PGL-LP dla lasów pa"stwowych. Dla terenów komunikacyjnych przyj!to 50% %redniej ceny gruntów. Dla nieu)ytków i terenów ró)nych przyj!to 40% %redniej ceny gruntów.

50

Wg za#$cznika do Rozporz$dzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 2004 r. w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych (Dz. U. nr 128, poz. 1334).

46

5. OBIEKTY INFRASTRUKTURY
W Sprawozdaniu przedstawiono trzy grupy budowli, urz#dze! i obiektów infrastruktury stanowi#cych w"asno'0 Skarbu Pa!stwa: " drogi, " melioracje i obiekty ochrony przed powodzi#, " infrastruktura zapewniaj#ca dost&p do portów. Inne elementy sk"adaj#ce si& na infrastruktur& kraju (ruroci#gi, sieci energetyczne i telekomunikacyjne, linie kolejowe, lotniska, porty) s# z regu"y w"asno'ci# podmiotów gospodarczych i wykazuje si& je warto'ciowo w ewidencji ksi&gowej podmiotu.

5.1. Drogi
5.1.1. ,ród)a praw Skarbu Pa'stwa i wykonywanie uprawnie' W dniu 1 stycznia 1999 r. wraz z wej'ciem w $ycie reformy administracyjnej pa!stwa, sie0 dróg publicznych dostosowano do nowego uk"adu administracyjnego. Drogi, ze wzgl&du na rodzaj pe"nionych funkcji, podzielono na nast&puj#ce kategorie: " drogi krajowe, " drogi wojewódzkie, " drogi powiatowe, " drogi gminne51. Zgodnie z ustaw# drogi krajowe stanowi# w"asno'0 Skarbu Pa!stwa, natomiast drogi wojewódzkie, drogi powiatowe i drogi gminne stanowi# w"asno'0 w"a'ciwego samorz#du. Wykaz dróg krajowych ustalono w rozporz#dzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich52. Do dróg krajowych zaliczono drogi mi&dzynarodowe, których jest obecnie oko"o 5 500 km (w trzynastu odcinkach), oraz po"#czenia mi&dzy najwi&kszymi o'rodkami gospodarczymi kraju i g"ównymi przej'ciami granicznymi. Centralnym organem administracji rz#dowej w"a'ciwym w sprawach dróg krajowych jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Drogi krajowe w granicach miast na prawach powiatu zarz#dzane s# przez prezydentów miast. Zarz#dcami pozosta"ych dróg publicznych s#: " dróg wojewódzkich - zarz#dy województw, " dróg powiatowych - zarz#dy powiatów, " dróg gminnych - wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast, W miastach na prawach powiatu wszystkimi drogami publicznymi z wyj#tkiem autostrad i dróg ekspresowych zarz#dzaj# prezydenci miast. 5.1.2 Ewidencja sieci dróg krajowych Obowi#zki w zakresie gromadzenia danych dotycz#cych dróg publicznych reguluj# przepisy rozporz#dzenia Ministra Infrastruktury53. Dane gromadzone s# dla celów statystycznych, okre'lenia kwoty przeznaczonej na cz&'0 drogow# subwencji ogólnej dla jednostek samorz#du terytorialnego i obronno'ci. Dane o sieci dróg krajowych gromadzi Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.
Podzia# ten reguluje ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw okre%laj$cych kompetencje organów administracji publicznej w zwi$zku z reform$ ustrojow$ pa"stwa (Dz. U. nr 106, poz. 668). 52 Rozporz$dzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. nr 160, poz. 1071). 53 Rozporz$dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 16 lutego 2005 r. w sprawie trybu sporz$dzania informacji oraz gromadzenia i udost!pniania danych o sieci dróg publicznych, tunelach oraz promach (Dz. U. nr 67 poz. 583).
51

47

Tab. 5.1. Sie0 dróg krajowych
Klasa dróg Autostrady – A Drogi ekspresowe – S Drogi g"ówne ruchu przyspieszonego – GP Drogi g"ówne – G D"ugo'0 dróg krajowych ogó"em w granicach administracyjnych miast poza granicami administracyjnymi miast

D%ugo&, w km D%ugo&, w km 2006 2005 662,8 551 292,1 253 11 301,2 11 279 6 183,1 6 203 18 286 18 439,2 4 216,9 4 272 14 222,3 14 014 Liczba Suma d%uw 2006 go&ci w m 4 759 627 2 774 1 262 96 174 64 240 904 58 374 91 850 89 397 1 283 10 880 2 885

D%ugo&, w km 2001 374 401 11 063 6 316 18 154 4 285 13 868

Tab. 5.2. Obiekty mostowe na sieci dróg krajowych
Konstrukcja obiektów Mosty, wiadukty, estakady i k"adki dla pieszych stalowe z betonu zbrojonego ($elbetowe) z betonu spr&$onego (strunobetonowe, kablobetonowe) betonowe, kamienne, ceglane Przej'cia podziemne Tunele &ród#o: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.

Suma po- Liczba wierzchni w 2005 w m2 4 573 3 049 938 605 679 910 2 693 1 125 507 1 177 1 227 465 98 17 056 166 73 702 48 918 53

5.1.3. Wycena warto*ci sieci dróg krajowych Warto'0 odtworzeniow# maj#tku trwa"ego na sieci dróg krajowych oszacowano – metod# reprezentantów - uwzgl&dniaj#c stan ilo'ciowy sieci drogowej oraz koszty jednostkowe wymienionych obiektów. Tab. 5.3. Warto'0 odtworzeniowa dróg krajowych (wed"ug rodzaju drogi)
Rodzaj drogi Autostrady - A Drogi ekspresowe - S Drogi g"ówne ruchu przyspieszonego - GP Drogi g"ówne - G Pobocza, chodniki, urz#dzenia bezpiecze!stwa ruchu i ochrony 'rodowiska Ogó%em Konstrukcja obiektów Mosty, wiadukty, estakady i k"adki dla pieszych stalowe z betonu zbrojonego ($elbetowe) z betonu spr&$onego (strunobetonowe, kablobetonowe) betonowe, kamienne, ceglane Przej'cia podziemne Tunele Ogó%em &ród#o: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warto&, w mln z% 2006 2005 7 049 14 077 3 074 3 810 68 643 80 894 24 069 26 821 x 125 602 18 011 120 846 Warto&, w mln z% 2005 18 049 4 358 6 080 7 505 106 361 122 18 531 2004 9 965 3 022 77 678 26 235 x 116 901

Tab. 5.4. Warto'0 odtworzeniowa obiektów mostowych na sieci dróg krajowych
2006 18 623 4 578 6 111 7 857 77 317 210 19 150

2004 16 417 4 122 5 454 6 762 79 329 188 16 935

Warto&, odtworzeniowa sieci dróg krajowych wynosi 144 752 mln z%.

48

5.2. Maj(tek Skarbu Pa'stwa zwi(zany z gospodark( wodn(
Dzia" administracji gospodarka wodna obejmuje m.in. sprawy utrzymania 'ródl#dowych wód powierzchniowych stanowi#cych w"asno'0 Skarbu Pa!stwa wraz z infrastruktur# techniczn# zwi#zan# z tymi wodami, obejmuj#c# budowle oraz urz#dzenia wodne, budow&, modernizacj& utrzymanie 'ródl#dowych dróg wodnych oraz urz#dze! zabezpieczaj#cych przed powodzi#54. Dzia"em tym kieruje Minister +rodowiska. Minister w"a'ciwy do spraw gospodarki wodnej co dwa lata sk"ada Sejmowi informacj& o gospodarowaniu wodami. Na podstawie ustawy Prawo wodne cz&'0 maj#tku Skarbu Pa!stwa zwi#zanego z gospodark# wodn# powierzono marsza"kom województw, dyrektorom parków narodowych i ministrowi w"a'ciwemu do spraw gospodarki morskiej. Zadania w zakresie gospodarki wodnej (utrzymanie wód i urz#dze! wodnych - utrzymanie dna i brzegów cieków naturalnych, sztucznych zbiorników wodnych zlokalizowanych na tych ciekach oraz dna jezior przep"ywowych, zarz#dzanie budowlami i urz#dzeniami hydrotechnicznymi i regulacyjnymi niezb&dnymi do prowadzenia dzia"alno'ci okre'lonej przepisami Prawa wodnego) wykonuj# na tej podstawie: - minister w"a'ciwy do spraw gospodarki morskiej - w stosunku do wód morza terytorialnego oraz morskich wód wewn&trznych wraz z wodami Zatoki Gda!skiej; - Prezes Krajowego Zarz#du Gospodarki Wodnej - w stosunku do wód istotnych dla kszta"towania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej; - dyrektor parku narodowego - w stosunku do wód znajduj#cymi si& w granicach parku, z wy"#czeniem wód, które s# sklasyfikowane w klasie wy$szej ni$ klasa I, na podstawie ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o $egludze 'ródl#dowej55; - marsza"ek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rz#dowej wykonywane przez samorz#d województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, s"u$#cymi polepszeniu zdolno'ci produkcyjnej gleby i u"atwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do wód niewymienionych wy$ej. W stosunku do pozosta"ego mienia zwi#zanego z gospodark# wodn#, które nie posiada wskazanego administratora, organem w"a'ciwym w gospodarowaniu tym mieniem jest starosta.

5.3. Melioracje wodne podstawowe i obiekty przeciwpowodziowe
Wed"ug ustawy Prawo wodne urz#dzeniami melioracji wodnych s# urz#dzenia s"u$#ce do regulacji stosunków wodnych i polepszenia zdolno'ci produkcyjnej gleby. Urz#dzenia melioracji wodnych podstawowych i drogi dojazdowe oraz urz#dzenia melioracji wodnych szczegó"owych na gruntach stanowi#cych w"asno'0 Pa!stwa s# wykonywane (mog# by0 wspó"finansowane z publicznych 'rodków wspólnotowych) i utrzymywane na koszt Pa!stwa i stanowi# w"asno'0 Skarbu Pa!stwa 56. 5.3.1. Ewidencja Ewidencj&57 prowadz# marsza"kowie województw. Ewidencjonuje si&: 1) 'ródl#dowe wody powierzchniowe lub ich cz&'ci stanowi#ce w"asno'0 publiczn#, istotne dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, 2) urz#dzenia melioracji wodnych, 3) zmeliorowane grunty. Podstaw# dla ustalenia rozmiarów i warto'ci wykonanych prac s#:
54

Art. 11 ustawy z dnia 4 wrze%nia 1997 r. o dzia#ach administracji rz$dowej (Dz. U. z 2007 r,. nr 65, poz. 437, z pó(n. zm.). 55 Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o )egludze %ródl$dowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 43, z pó(n. zm.). 56 Art. 72 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. nr 239, poz. 2019, z pó(n. zm.). 57 Rozporz$dzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji wód, urz$dze" melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów (Dz.U. 200 r. nr 7, poz. 55).

49

a) dla urz#dze! melioracji podstawowych, utrzymywanych przez Pa!stwo, dane z ewidencji poniesionych wydatków i zobowi#za! z tytu"u wykonanych prac, a zw"aszcza protoko"y odbioru robót i kosztorysy powykonawcze oraz rachunki za paliwa i energi&, b) dla urz#dze! melioracji szczegó"owych - utrzymywanych przez spó"ki wodne - informacje tych spó"ek (zwi#zków spó"ek wodnych). Warto'0 melioracji wodnych podstawowych i obiektów przeciwpowodziowych nie jest ujmowana w ksi&gach jednostek. W zbiorczym sprawozdaniu statystycznym wykonywanym przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podaje si& powierzchni& gruntów zmeliorowanych i nawadnianych, d"ugo'0 rowów i cieków oraz warto'0 wykonanych prac. Dla melioracji podstawowych – utrzymywanych przez pa!stwo – wykazuje si& d"ugo'0 rzek, kana"ów i wa"ów przeciwpowodziowych; ilo'0 stacji pomp i ich wydajno'0, zbiorniki wodne z ich powierzchni# i pojemno'ci# oraz warto'0 wykonanych prac w rozbiciu na rzeki, kana"y, wa"y przeciwpowodziowe i stacje pomp. 5.3.2 Stan ilo*ciowy i utrzymanie urz(dze' melioracyjnych
Tab. 5.5. Stan ilo'ciowy i utrzymanie urz#dze! melioracyjnych podstawowych
Stan ilo$ciowy melioracji podstawowych

Wyszczególnienie Cieki naturalne ogó"em W tym - uregulowane Kana"y ogó"em Wa"y przeciwpowodziowe Obszar chroniony wa"ami przeciwpowodziowymi Stacje pomp odwadniaj#cych Zbiorniki wodne administrowane przez Wojewódzkie Zarz#dy Melioracji: ilo'0 zbiorników powierzchnia zbiorników pojemno'0 u$ytkowa zbiorników Rodzaje powierzchni i urz(dze! Powierzchnia u$ytków rolnych na ciekach naturalnych kana"y wa"y Urz#dzenia melioracji podstawowych zbiorniki zbiorniki stacje pomp &ród#o: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. ha km

J.m. km ha szt. ha tys. m3 J.m.

Ogó%em wg ewidencji 64 516 40 112 9 559 8 467 1 086 317 579 x 193 16 485 238 768

W tym obj)tych utrzymaniem 20 899 16 137 4 795 5 509 1 066 921 550 x 11 842 x

Urz!dzenia wymagaj!ce odbudowy lub modernizacji

szt. tys. m3 szt.

Urz(dzenia wymagaj(ce odbudowy lub modernizacji 1 417 551 14 130 2 829 3 290 14 30 763 188

5.3.3. Warto*. melioracji wodnych podstawowych i obiektów przeciwpowodziowych
Tab. 5.6. Warto'0 melioracji wodnych podstawowych i obiektów przeciwpowodziowych
L.p. 1 2 3 Rodzaj urz(dze! Obwa"owania Cieki naturalne i kana"y Zbiorniki retencyjne Stan na 31 XII 2006 stan warto&, szacunkowa ilo&ciowy w mln z% 8 467 km 2 729 74 075 km 239 mln m (193 szt.) 579 szt.
3

Stan na 31 XII 2005 warto&, szacunkowa stan w mln z% ilo&ciowy 8 469 km 2 719 73 900 km 7 573 1 100
3

7 659 932

4 Stacje pomp 658 643 Ogó"em 11 978 12 035 &ród#o: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Szacuj$c warto%' urz$dze" przyj!to: dla obwa#owa" wymagaj$cych pilnej modernizacji (3290 km) - 40% warto%ci wa#ów nowych, a dla pozo-

285 mln m (200 szt.) 572 szt.

50

sta#ych 80% warto%ci wa#ów nowych; dla koryt rzek, potoków i kana#ów uregulowanych (49 671) – 60% warto%ci pocz$tkowej robót, a dla cieków nieuregulowanych - 0; dla zbiorników retencyjnych - warto%' retencjonowanej wody = 3,90 z#/m3 pojemno%ci zbiornika; dla stacji pomp – 70% sumy warto%ci pocz$tkowej obiektów.

5.4. Wodne budowle in-ynierskie utrzymywane przez Urz+dy Morskie
W"asno'0 akwenów portowych wraz z infrastruktur# zapewniaj#c# dost&p do portów lub przystani morskich przys"uguje Skarbowi Pa!stwa i jest wy"#czona z obrotu. Budowa, modernizacja i utrzymanie infrastruktury s# finansowane ze 'rodków bud$etu pa!stwa58. Budowa, utrzymywanie i ochrona umocnie! brzegowych, wydm i zalesie! ochronnych, budowa i utrzymywanie obiektów infrastruktury zapewniaj#cej dost&p do portów i przystani morskich nale$y do zada! organów administracji morskiej59. Akweny portowe znajduj#ce si& w granicach portu lub przystani morskiej oraz ogólnodost&pne obiekty urz#dzenia i instalacje zwi#zane z funkcjonowaniem portu s# zarz#dzane i utrzymywane przez podmioty zarz#dzaj#ce portami morskimi. 5.4.1. Zarz(dzanie i ewidencja Urz&dy Morskie w Gdyni, S"upsku i Szczecinie zarz#dzaj# morskimi budowlami hydrotechnicznymi nie b&d#cymi w"asno'ci# morskich portów handlowych ani samorz#dów. Ewidencja obiektów prowadzona jest w formie zapisów w ksi&gach maj#tkowych urz&dów i podleg"ych im jednostek, a ich warto'0 z uwzgl&dnieniem umorzenia wykazywana jest w bilansach jako sk"adnik warto'ci 'rodków trwa"ych. 5.4.2. Warto*. budowli
Zbiorcze warto'ci z jakimi poszczególne obiekty zosta"y wprowadzone do ksi#g inwentarzowych mog# znacznie odbiega0 od kosztów zast#pienia liczonych na podstawie aktualnych przepisów i cen. Liczne obiekty – w tym najwi&ksze morskie budowle wodne, jak rynny torów wodnych nie posiadaj# warto'ci inwentarzowej. Zosta"y one przej&te po 1945 r. i by"y potem rozbudowywane przy wykorzystaniu 'rodków pozainwestycyjnych, przez co w ogóle nie figuruj# w ksi&gach inwentarzowych. Tab. 5.7. Warto'0 morskich budowli hydrotechnicznych
Organ zarz(dzaj(cy Urz#d Morski w Szczecinie Urz#d Morski w Gdyni Urz#d Morski w S"upsku Razem &ród#o: Urz!dy Morskie. Warto&, w tys. z% 2006 136 178 171 057 38 040 345 275 2005 133 877 216 036 57 026 406 939

W 2006 nast#pi" spadek warto'ci morskich budowli hydrotechnicznych o 61 664 tys. z" (15,2%), co wynika"o z umorzenia cz&'ci ich warto'ci.

58 59

Ustawa z 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (Dz. U. z 2002 r., nr 110, poz. 967, z pó(n zm.). Art. 42 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2003 r., nr 153, poz. 1502).

51

6. MIENIE SKARBU PA"STWA WYDZIELONE W MAJ#TKI ODR$BNE
Rozdzia" niniejszy obejmuje zagadnienia dotycz#ce maj#tku, który zosta" oddany w zarz#d Pa!stwowemu Gospodarstwu Le'nemu – Lasy Pa!stwowe, a tak$e powierzony agencjom powo"anym do gospodarowania rzeczowymi sk"adnikami maj#tku Skarbu Pa!stwa, w szczególno'ci nieruchomo'ciami (Agencja Nieruchomo&ci Rolnych, Agencja Mienia Wojskowego, Wojskowa Agencja Mieszkaniowa) i rezerwami pa!stwowymi (Agencja Rezerw Materia%owych). O pa!stwowych osobach prawnych wykonuj#cych inne zadania o charakterze publicznym z u$yciem przekazanego im na w"asno'0 mienia pa!stwowego i 'rodków publicznych innego rodzaju (g"ównie pieni&$nych) jest mowa w rozdziale 1060.

6.1. Lasy pa'stwowe
Lasami Skarbu Pa!stwa zarz#dza Pa!stwowe Gospodarstwo Le'ne Lasy Pa!stwowe61 pa!stwowa jednostka organizacyjna nie posiadaj#ca osobowo'ci prawnej. Podstawowe zadanie PGL Lasy Pa!stwowe polega na zachowaniu trwa"o'ci lasów oraz ci#g"o'ci i zrównowa$onego wykorzystania wszystkich funkcji lasów. PGL Lasy Pa!stwowe prowadzi gospodark& le'n#, gospodaruje gruntami i innymi nieruchomo'ciami oraz ruchomo'ciami zwi#zanymi z gospodark# le'n#. Lasy Pa!stwowe prowadz# dzia"alno'0 na zasadzie samodzielno'ci finansowej i pokrywaj# koszty dzia"alno'ci z w"asnych przychodów. 6.1.1. Gospodarowanie gruntami le*nymi W stosunkach cywilnoprawnych Skarb Pa!stwa, w zakresie swojego dzia"ania, reprezentuj#: Dyrektor Generalny Lasów Pa!stwowych, dyrektor regionalnej dyrekcji i nadle'niczy. Kierownik jednostki organizacyjnej Lasów Pa!stwowych za zgod# Dyrektora Generalnego, mo$e nabywa0 grunty i nieruchomo'ci, tylko je$eli jest to uzasadnione potrzebami gospodarki le'nej i nie narusza interesu Skarbu Pa!stwa. Sprzeda$ lasów, gruntów i innych nieruchomo'ci w zarz#dzie Lasów Pa!stwowych mo$e nast&powa0 tylko w przypadkach okre'lonych w ustawie. Lasy i grunty, na których nie jest mo$liwe prowadzenie racjonalnej gospodarki Lasy Pa!stwowe mog# w drodze umowy zawartej mi&dzy Dyrektorem Generalnym a Prezesem Agencji Nieruchomo'ci Rolnych przekazywa0 nieodp"atnie Agencji Nieruchomo'ci Rolnych, W razie zmiany przeznaczenia gruntów le'nych lub rolnych znajduj#cych si& w zarz#dzie Lasów Pa!stwowych na cele niele'ne lub nierolnicze, w zwi#zku z potrzebami innej jednostki organizacyjnej nieposiadaj#cej osobowo'ci prawnej, przekazanie gruntów nast&puje nieodp"atnie, w drodze umowy o przeniesieniu zarz#du. Od 2003 r. nieruchomo'ci, stanowi#ce w"asno'0 Skarbu Pa!stwa a zarz#dzane przez Lasy Pa!stwowe, przeznaczone na drogi krajowe staj# si& nieodp"atnie, z mocy prawa, przedmiotem trwa"ego zarz#du Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Grunty nieprzydatne dla gospodarki le'nej, budynki i budowle wraz z niezb&dnym gruntem mog# by0 przekazane przez Lasy Pa!stwowe w u$ytkowanie wieczyste osobie prawnej lub w u$ytkowanie innej jednostce organizacyjnej nie posiadaj#cej osobowo'ci prawnej. Lasy, grunty i inne nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa w zarz#dzie Lasów Pa!stwowych mog# by0 przedmiotem zamiany na lasy, grunty i inne nieruchomo'ci w przypadkach uzasadnionych potrzebami i celami gospodarki le'nej.
Agencje dzia#aj$ce na ogólnych zasadach w#a%ciwych dla podmiotów gospodarczych omawia si! w rozdzia#ach o przedsi!biorstwach pa"stwowych i spó#kach. 61 Ustawa z dnia 28 wrze%nia 1991 r. o lasach. (Dz. U. z 2005 r., nr 45, poz. 435, z pó(n. zm.). Zasada ta nie dotyczy lasów w zarz$dzie parków narodowych, wchodz$cych w sk#ad Zasobu W#asno%ci Rolnej Skarbu Pa"stwa i b!d$cych w u)ytkowaniu wieczystym na mocy odr!bnych przepisów.
60

52

Dyrektor Generalny Lasów Pa!stwowych, na wniosek zainteresowanego ministra, wojewody, gminy lub zwi#zku komunalnego, mo$e przekaza0 w u$ytkowanie wskazanej przez wnioskodawc& jednostce organizacyjnej lasy, grunty oraz inne nieruchomo'ci, bez zmiany ich dotychczasowego przeznaczenia. W przypadkach uzasadnionych potrzebami obronno'ci pa!stwa lasy mog# by0 przekazane w zarz#d jednostce organizacyjnej podleg"ej Ministrowi Obrony Narodowej. Dyrektor Generalny mo$e, w imieniu Skarbu Pa!stwa, tworzy0 jednoosobowe spó"ki Skarbu Pa!stwa b#d% przyst&powa0 do spó"ek z ograniczon# odpowiedzialno'ci# lub spó"ek akcyjnych62, ale lasy nie mog# stanowi0 przedmiotu wk"adu niepieni&$nego. 6.1.2. Grunty w zarz(dzie Lasów Pa'stwowych
Powierzchnia w ha Warto&, 2006 (tys. z%) 2006 2005 1 Lasy 7 249 827 7 236 093 78 736 391 2 U$ytki rolne 160 010 164 533 198 924 3 Nieu$ytki 102 570 102 319 4 Wody 9 765 10 043 17 343 5 Tereny ró$ne 23 289 30 286 9 927 6 Grunty zabudowane i zurbanizowane 7 655 8 224 3 263 7 Pozosta"e 39 036 37 312 16 639 Ogó"em 31 XII 2006 7 592 152 x 78 982 486 Ogó"em 31 XII 2005 x 7 588 810 77 480 934 x Ogó"em 31 XII 2004 7 584 741 70 905 614 Dla obliczenia warto%ci nieruchomo%ci w Lasach Pa"stwowych przyjmuje si! „warto%' drzewostanów na pniu”, tzn. ceny drewna pomniejszone o koszty pozyskania. Wycena maj$tku ma charakter przybli)ony. W Dyrekcji Generalnej Lasów Pa"stwowych trwaj$ prace nad zarz$dzeniem w sprawie ustalenia szczegó#owego sposobu post!powania w celu ustalenia warto%ci nieruchomo%ci gruntowych Skarbu Pa"stwa wchodz$cych w sk#ad Pa"stwowego Gospodarstwa Le%nego Lasy Pa"stwowe. &ród#o: Generalna Dyrekcja Lasów Pa"stwowych. L.p. Rodzaj nieruchomo&ci

Tab. 6.1. Powierzchnia i warto'0 nieruchomo'ci PGL Lasy Pa!stwowe

6.1.3.Maj(tek pa'stwowej jednostki organizacyjnej PGL Lasy Pa'stwowe Pa!stwowa jednostka organizacyjna PGL Lasy Pa!stwowe zarz#dza i gospodaruje tak$e innymi sk"adnikami maj#tku Skarbu Pa!stwa zwi#zanymi z gospodark# le'n# o warto'ci ksi&gowej netto 3 746 105 tys. z%. Tab. 6.2. Maj#tek PGL Lasy Pa!stwowe
Rodzaj sk%adnika Budynki, lokale, obiekty in$ynierii l#dowej i wodnej Maszyny, urz#dzenia, pojazdy, inne rzeczowe 'rodki trwa"e +rodki trwa"e w budowie Zapasy Nale$no'ci krótkoterminowe +rodki pieni&$ne Aktywa ogó"em Fundusz w"asny &ród#o: Bilans PGL Lasy Pa"stwowe. Warto&, 31 XII 2006 Warto&, 31 XII 2005 w tys. z% 2 538 900 2 319 815 249 801 234 799 103 927 119 578 96 649 103 104 363 316 373 866 1 257 721 664 928 4 864 812 4 408 434 3 746 105 3 434 439

6.2. W)asno*. rolna Skarbu Pa'stwa
Prawo w"asno'ci i inne prawa rzeczowe na rzecz Skarbu Pa!stwa w stosunku do nieruchomo'ci rolnych, nieruchomo'ci i innych sk"adników mienia pozosta"ych po likwidacji pa!62

O akcjach i udzia#ach spó#ek, w których Skarb Pa"stwa reprezentuj$ kierownicy jednostek organizacyjnych Lasów Pa"stwowych zob. w rozdziale 8.

53

stwowych przedsi&biorstw gospodarki rolnej oraz ich zjednocze! i zrzesze!, a tak$e wobec innych nieruchomo'ci rolnych Skarbu Pa!stwa przekazanych przez wojewodów wykonuje Agencja Nieruchomo&ci Rolnych (do roku 2003 Agencja W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa), dzia"aj#ca na podstawie ustawy z dnia 19 pa%dziernika 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomo'ciami rolnymi Skarbu Pa!stwa63. Agencja przej&"a mienie po PGR-ach i grunty Pa!stwowego Funduszu Ziemi a tak$e nieruchomo'ci z pa!stwowych jednostek organizacyjnych nie posiadaj#cych osobowo'ci prawnej, od pa!stwowych osób prawnych, pozostaj#ce w ich u$ytkowaniu wieczystym i z innych tytu"ów. *#cznie od pocz#tku dzia"ania do ko!ca grudnia 2006 r. Agencja przej&"a 4 717,8 tys. ha64 i inny maj#tek o warto'ci 8,6 mld z", w tym 336 tys. mieszka! oraz ponad 4 tys. obiektów rolno-przemys"owych i us"ugowych, a równie$ 2 136 zespo"ów dworskich i pa"acowo-parkowych. Przej&ty d"ug by"ych PGR-ów zosta" ju$ w ca"o'ci uregulowany. Agencja, realizuj#c zadania wynikaj#ce z polityki pa!stwa, m.in. restrukturyzuje i prywatyzuje mienie Skarbu Pa!stwa u$ytkowane na cele rolnicze, administruje zasobami maj#tkowymi, obraca nieruchomo'ciami i innymi sk"adnikami maj#tku Skarbu Pa!stwa. Agencja wykonuje równie$ zadania okre'lone odr&bnymi przepisami, a w szczególno'ci przepisami o kszta"towaniu ustroju rolnego oraz ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytu"u pozostawienia nieruchomo'ci poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej65. Agencja reprezentuje równie$ prawa Skarbu Pa!stwa wobec jednoosobowych spó"ek utworzonych na mieniu niektórych pa!stwowych przedsi&biorstw gospodarki rolnej. 6.2.1. Gospodarowanie Zasobem W)asno*ci Rolnej Skarbu Pa'stwa Stan mienia, wobec którego prawa Skarbu Pa!stwa wykonuje Agencja Nieruchomo'ci Rolnych ulega zmianie w wyniku gospodarowania Zasobem W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa, które polega m. in. na: ! sprzeda$y mienia; ! wniesieniu mienia do spó"ki; ! nieodp"atnym przekazaniu lasów i gruntów do zalesienia Lasom Pa!stwowym; ! nieodp"atnym przekazaniu nieruchomo'ci: " jednostkom samorz#du terytorialnego - na inwestycje infrastrukturalne s"u$#ce wykonywaniu zada! w"asnych, " Polskiej Akademii Nauk, izbom rolniczym, szko"om wy$szym, jednostkom badawczorozwojowym - na cele s"u$#ce wykonywaniu ich zada! statutowych, " uprawnionym osobom bezrobotnym - na cele zwi#zane z zalesianiem " jednostkom pa!stwowym i komunalnym prowadz#cym dzia"alno'0 w zakresie energetyki, us"ug wodno-kanalizacyjnych, ciep"owniczych i telekomunikacyjnych,
Tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., nr 208, poz. 2128, z pó(n. zm. Wi!kszo%' gruntów rolnych Skarbu Pa"stwa, a zw#aszcza cz!%', która pochodzi z by#ych PGR po#o)ona jest na obszarach Polski pó#nocnej i zachodniej. W regionach Polski po#udniowej i %rodkowej, udzia# gruntów rolnych Skarbu Pa"stwa by# znikomy. Ró)nice w wielko%ci przej!tych, sprzedanych i wydzier)awionych gruntów w poszczególnych województwach s$ bardzo du)e. Najwi!cej gruntów Agencja przej!#a w woj. warmi"sko-mazurskim - 817 tys. ha i w zachodniopomorskim - 814 tys. ha, a najmniej w woj. ma#opolskim - 39 tys. ha i %wi!tokrzyskim - 50 tys. ha. Najwi!cej gruntów sprzedano w województwie warmi"sko-mazurskim oraz zachodniopomorskim, najmniej w ma#opolskim, %wi!tokrzyskim i %l$skim. Do rozdysponowania najmniej pozosta#o w woj. ma#opolskim, najwi!cej w zachodniopomorskim. 65 Ustawa z dnia 8 wrze%nia 2006 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytu#u pozostawienia nieruchomo%ci poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.nr.195, poz.1437). Agencja zobowi$zana jest do przeznaczenia na Fundusz Rekompensacyjny utworzony w celu wyp#aty rekompensat z tytu#u pozostawienia nieruchomo%ci poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej przychodów ze sprzeda)y co najmniej 400 tys. ha z ich cz!%ciami sk#adowymi, realizowanej w trybach przetargowych. W 2006 r. do Funduszu Rekompensacyjnego przekazano 110 mln z#. W roku 2007 w rozliczeniu roku 2006 przekazano ponadto 343 mln z#.
64 63

54

" osobom prawnym ko'cio"ów, " przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele inwestycyjne zarz#dzaj#cemu specjaln# stref# ekonomiczn#, na wniosek ministra w"a'ciwego do spraw Skarbu Pa!stwa w porozumieniu z ministrem w"a'ciwym do spraw gospodarki, " innym upowa$nionym podmiotom; ! oddaniu na czas oznaczony do odp"atnego korzystania osobom fizycznym lub prawnym; ! przekazaniu w zarz#d Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad66. Tab. 6.3. Zagospodarowanie gruntów ANR, powierzchnia w ha
Stan Przekana ko- Przej)te Sprzeda- zane niezasoniec dobu* odp%atne* nie* 2001 4 700 504 1 113 689 226 068 2005 2006 4 715 300 1 585 427 330 402 Grunty w zasobie W zarz(dzie Do rozW dzier- W admi- i u'ytkowa- dysponistroniu wieczy- nowa'awie waniu stym nia 3 322 942 2 507 840 12 041 114 598 651 715 2 378 108 303 453 117

2 799 505 2 205 844

4 717 940 1 693 984 384 519** 2 639 437*** 1 905 607 2 304 89 181 386 248 *Narastaj$co. **Od 2003 r. przekazanie uprawnionym podmiotom i na inne cele (aporty, pod autostrady, wymiany, na rzecz samorz$dów) – #$cznie. *** W innym „nietrwa#ym” rozdysponowaniu pozostaje 37,0 tys. ha. &ród#o: Na podstawie Raportów z dzia#alno%ci Agencji W#asno%ci Rolnej Skarbu Pa"stwa i Agencji Nieruchomo%ci Rolnych.

W 2006 r. Agencja sprzeda"a nieruchomo'ci o powierzchni 107,4 tys. ha. W tym tytu"em realizacji uprawnie! zabu$a!skich sprzedano 1 tys ha za 7,7 mln z". W strukturze sprzedanych gruntów rolnych dominuj# nieruchomo'ci o ma"ej powierzchni, 99% umów dotyczy"o dzia"ek do 100 ha. +rednio na 1 umow& przypada"o 7,2 ha. W przedziale powy$ej 100 ha sprzedano 18 tys. ha. Zakupi"o je 82 (0,7%) nabywców – 57 osób fizycznych i 25 osób prawnych. W tej grupie na 1 umow& przypad"o ok. 219 ha. Od kilku lat popyt przesuwa si& w kierunku wi&kszych nieruchomo'ci. Cudzoziemcom Agencja od pocz#tku dzia"alno'ci sprzeda"a 1,3 tys. ha gruntów (w r. 2006 – 205 ha). Najwi&cej gruntów nabyli inwestorzy niemieccy, holenderscy, fi!scy i du!scy. Podmioty polskie z udzia"em kapita"u zagranicznego naby"y ok. 42 tys. ha ziemi (w r. 2006 – 900 ha). W dzier$awie cudzoziemców i podmiotów z udzia"em zagranicznym znajduje si& ok. 174 tys. ha gruntów Zasobu. W innych ni$ sprzeda$ formach trwa"ego rozdysponowania w 2006 r. "#cznie rozdysponowano z Zasobu ponad 54,6 tys. ha gruntów, najwi&cej 36,1 tys. ha – gruntów pod wodami p"yn#cymi. Na rzecz Lasów Pa!stwowych przekazano nieodp"atnie 3,7 tys. ha, ko'cielnym osobom prawnym 2,4 tys. ha, jednostkom samorz#du terytorialnego 2,4 tys. ha, na rzecz innych jednostek i podmiotów 7,7 tys. ha. Najcz&stsz# form# zagospodarowania nieruchomo'ci Zasobu WRSP jest dzier$awa (z jednoczesnym wykupem ruchomych 'rodków trwa"ych i maj#tku obrotowego). W ko!cu 2006 r. obowi#zywa"o 134 tys. umów na dzier$aw& gruntów Zasobu. 60% dzier$awionej powierzchni przypada na osoby fizyczne. Osoby prawne, w tym spó"ki by"ych pracowników PGR oraz jednoosobowe spó"ki Agencji cz&'ciej dzier$awi# nieruchomo'ci du$e, ponad 100 ha. W 2006 r. wydzier$awiono 80,5 tys. ha gruntów. Wyra%nie wzrós" przeci&tny czynsz oferowany przez dzier$awców. Do roku 2003 oscylowa" on wokó" równowarto'ci 2 decyton pszenicy za hektar rocznie, a w 2006 r. 'rednia roczna ukszta"towa"a si& na poziomie 4,0 decytony (dla umów zawieranych w IV kw. – 4,6 dt). Poza gruntami w dzier$awie s# obiekty przemys"owe, us"ugowe i zabytkowe.

66

Art. 24 Ustawy z dnia 19 pa(dziernika 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomo%ciami rolnymi Skarbu Pa"stwa (Dz. U. z 2004 r., nr 208, poz. 2128, z pó(n. zm.).

55

Przejmowanie mienia rolnego Skarbu Pa!stwa praktycznie dobieg"o ko!ca. Agencja b&dzie natomiast nabywa0 nieruchomo'ci z innych tytu"ów, w tym korzystaj#c z prawa pierwokupu nieruchomo'ci zbywanych przez inne podmioty67. 6.1.2. Nieruchomo*ci Zasobu wy)(czone z obrotu Zgodnie z aktualnym stanem prawnym, kierunkami polityki Rz#du lub planami zagospodarowania, znaczna cz&'0 gruntów Zasobu WRSP nie b&dzie przedmiotem sprzeda$y. W szczególno'ci dotyczy to: ! gruntów pozostaj#cych w trwa"ym zarz#dzie (32 tys. ha), w u$ytkowaniu wieczystym (57 tys. ha) oraz w do$ywotnim u$ytkowaniu emerytów, ! oko"o 60 tys. ha gruntów, które zgodnie z Krajowym Programem Zwi&kszenia Lesisto'ci powinny zosta0 przekazane do 2020 r. na rzecz Lasów Pa!stwowych pod zalesienia, ! gruntów przeznaczonych na realizacj& prawa by"ych pracowników PGR, którzy utracili prawo do zasi"ków dla bezrobotnych, do otrzymania od Agencji do 2 ha gruntów, które przeznaczyliby pod zalesienie68, ! oko"o 209 tys. ha gruntów pod wodami p"yn#cymi, które podstawie ustawy Prawo wodne69 przesz"y w trwa"y zarz#d w"a'ciwych podmiotów (samorz#dów, regionalnych zarz#dów gospodarki wodnej, parków narodowych), ale nie zosta"y jeszcze protokolarne przekazane, ! oko"o 113 tys. ha wydzier$awionych jednoosobowym spó"kom Agencji o charakterze strategicznym, zajmuj#cym si& hodowl# ro'lin i zwierz#t, ! gruntów przeznaczonych na zaspokojenie roszcze! ko'cielnych osób prawnych z tytu"u utraty w"asno'ci oraz wniosków o przekazanie nieruchomo'ci na utworzenie gospodarstw rolnych b#d% sprawowanie kultu religijnego – na podstawie przepisów szczególnych, ! gruntów przeznaczanych pod inwestycje infrastrukturalne, pasy drogowe autostrad, wydobycie kopalin, itp. Wy"#czone ze sprzeda$y jest tak$e ok. 0,5 mln ha, do których zg"aszaj# roszczenia byli w"a'ciciele lub ich spadkobiercy (ok. 2,6 tys. wniosków). W cz&'ci dotycz# one nieruchomo'ci u$ytkowanych przez spó"ki strategiczne, zabudowanych obiektami przemys"u rolnego i handlowymi, a tak$e zespo"ów dworskich i pa"acowo – parkowych. Potencjalnym zasobem prywatyzacyjnym s# zatem – razem z gruntami obj&tymi roszczeniami reprywatyzacyjnymi – nieruchomo'ci o powierzchni ok. 2,2 mln ha. 6.1.3. Inne mienie Zasobu Poza gruntami Zasób stanowi# obiekty przemys"u rolnego, us"ugowe, obiekty zabytkowe i mieszkania. Administruj# nimi jednostki gospodarcze Zasobu. Trwaj# procesy sprzeda$y tych obiektów. W Zasobie pozostaje 17,9 tys. mieszka! z 336 tys. przej&tych. Zainteresowanie zakupem, pomimo stosunkowo niskich cen i bonifikat, maleje ze wzgl&du na koszty utrzymania i wyczerpywanie si& w Zasobie mieszka! o wy$szym standardzie i atrakcyjnie po"o$onych. Na koniec 2006 r. na mocy ustawy Agencja wykonuje prawa z akcji 17 spó"ek hodowli ro'lin uprawnych i 42 spó"ek hodowli zwierz#t gospodarskich o szczególnym znaczeniu w pra-

67

W trybie ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. nr 52, poz. 539, z pó(n. zm.) oraz na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kszta#towaniu ustroju rolnego (Dz. U. nr 64, poz. 592). W 2006 r. Agencja naby#a w tym trybie 1 299 ha. 68 Ustawa z dnia 4 listopada 2004 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomo%ciami rolnymi Skarbu Pa"stwa (Dz. U. nr 281, poz. 2772). W 2006 r. do Agencji wp#yn!#o jedynie ok. 600 wniosków,z których pozytywnie rozpatrzono 117 i zawarto umowy dotycz$ce 221 ha. 69 Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r nr 239, poz. 2019, z pó(n. zm.).

56

cach na rzecz post&pu biologicznego w rolnictwie i dla gospodarki narodowej70. Spó"ki te maj# status spó"ek strategicznych nie przewidzianych aktualnie do prywatyzacji. 6.1.4. Warto*. Zasobu Na koniec grudnia 2006 r. w Zasobie W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa znajdowa"y si& nieruchomo'ci o ogólnej powierzchni 2 639 437 ha. W transakcjach zawieranych przez Agencj& w 2006 r. przeci&tna cena sprzeda$y gruntów rolnych wynios"a 7 374 z" za hektar i by"a o 31% wy$sza od przeci&tnej ceny uzyskiwanej w roku 2005. Obliczona na podstawie uzyskiwanych cen szacunkowa warto&, rynkowa gruntów rolnych Zasobu WRSP wynios%aby 15,5 mld z%. Warto'0 gruntów Zasobu do celów ewidencyjnych oblicza si& stosuj#c metod& stawek szacunkowych – uwzgl&dniaj#c# cen& $yta, rodzaj i klas& gruntu oraz okr&g podatkowy w którym po"o$ona jest nieruchomo'071. Tab. 6.4. Powierzchnia i warto'0 gruntów ZWRSP
Stan na koniec roku Warto&, ewidencyjna w tys. z% Powierzchnia w ha w tym grunty ogó%em rolne

Przeci)tna Szacunkowa cena sprzeda'y warto&, rynkowa gruntów rolnych gruntów rolnych w mld z% w z% za 1 ha 2001 7 438 998 3 322 942 2 671 568 3 414 9,1 2003 6 652 403 3 032 367 2 387 198 3 953 9,4 2005 4 930 752 2 799 505 2 210 535 5 607 12,4 2006 5 528 420 2 639 437 2 100 905 7 374 15,5 &ród#o: Sprawozdania finansowe i Raporty z dzia#alno%ci Agencji W#asno%ci Rolnej Skarbu Pa"stwa i Agencji Nieruchomo%ci Rolnych. Powierzchnia gruntów rolnych z Krajowych Wykazów Gruntów (nie obejmuje gruntów oddanych przez Agencj! w u)ytkowanie wieczyste).

Na podstawie cen w dokonanych transakcjach podawanych przez GUS warto'0 innych gruntów Agencji (lasów, terenów zabudowanych, nieu$ytków i terenów ró$nych) oszacowano na ok. 3,3 mld z". Poza gruntami na Zasób W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa sk"adaj# si& inne sk%adniki o warto&ci netto 4 000 140 tys. z%72. Tab. 6.5. Warto'0 Zasobu W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa
L.p. Pozycja bilansu Rzeczowe aktywa trwa"e w tym: grunty budynki i budowle urz#dzenia techniczne i maszyny Akcje i udzia"y Maj#tek obrotowy Warto'0 funduszu w"asnego Zasobu WSPR * W tym akcje i udzia#y o warto%ci114,3 mln z#. &ród#o: Sprawozdanie finansowe ANR za rok 2006. Warto&, w tys. z% Stan na Stan na Stan na 31 XII 2006 31 XII 2005 31 XII 2004 10 060 146 7 618 995 7 877 619 6 978 428 4 930 752 5 528 420 3 027 901 2 644 868 2 315 279 36 930 30 384 24 551 589 407 585 518 469 580 2 877 390* 2 722 954* 2 458 503 9 528 560 10 020 209 12 668 209

1 2 3 4

Rozporz$dzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2003 r. w sprawie wykazu spó#ek hodowli ro%lin uprawnych oraz hodowli zwierz$t gospodarskich o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej (Dz. U. nr 80, poz. 726, z pó(n. zm.). 71 Rozporz$dzenie Ministra Skarbu Pa"stwa z dnia 1 sierpnia 2003 r. w sprawie szczegó#owego trybu sprzeda)y nieruchomo%ci Zasobu W#asno%ci Rolnej Skarbu Pa"stwa i ich cz!%ci sk#adowych, warunków rozk#adania ceny sprzeda)y na raty oraz stawek szacunkowych gruntów (Dz. U. nr 140, poz. 1350). W stosunku do gruntów nie posiadaj$cych stawki szacunkowej Agencja od roku 2001 przyj!#a stawki umowne (np. dla gruntów nierolnych przyj!to pi!ciokrotno%' stawki ewidencyjnej gruntów ornych klasy IVa). Przeci!tna cena transakcyjna w poszczególnych latach kszta#towa#a si! na poziomie wy)szym, ni) warto%' ewidencyjna. 72 Obliczono jako warto%' funduszy w#asnych pomniejszona o warto%' gruntów wykazywan$ w bilansie.

70

57

6.3. Mienie powierzone Agencji Mienia Wojskowego
Skarb Pa!stwa powierzy" Agencji Mienia Wojskowego73, wykonywanie prawa w"asno'ci i innych praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku do mienia b&d#cego w zarz#dzie lub u$ytkowaniu jednostek organizacyjnych podporz#dkowanych lub nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej oraz Ministra Spraw Wewn&trznych i Administracji, nie wykorzystywanego przez te jednostki do realizacji ich zada!, oraz do mienia pozosta"ego po likwidacji lub przekszta"ceniu pa!stwowych osób prawnych, dla których organem za"o$ycielskim lub organem nadzoru by" Minister Obrony Narodowej. Mienie przekazane Agencji mo$e zosta0 sprzedane, oddane w najem, u$ytkowanie, dzier$aw& lub zarz#d, a grunty mog# by0 oddawane w u$ytkowanie wieczyste. Gospodarowanie mieniem mo$e polega0 m.in. na wnoszeniu mienia do spó"ek, a tak$e nabywaniu i obejmowaniu udzia"ów w spó"kach74. Nieruchomo'ci na potrzeby samorz#dów terytorialnych sprzedawane s# w trybie bezprzetargowym lub przekazywane nieodp"atnie. 93% dochodów Agencji przeznacza si& na inwestycje Si" Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. W 2006 roku Agencja: ! przej&"a do zagospodarowania 67 nieruchomo'ci zb&dnych resortowi obrony narodowej o powierzchni 1 230 ha z 293 budynkami i 21 nieruchomo'ci o pow. 19 ha z 47 budynkami z resortu spraw wewn&trznych i administracji; ! sprzeda"a nieruchomo'ci o powierzchni 678,5 ha z 660 budynkami o powierzchni u$ytkowej 244 tys. m2; ! bez przetargu samorz#dom sprzeda"a nieruchomo'ci o pow. 79 ha i 33 budynki; ! z zagospodarowania nieruchomo'ci osi#gn&"a 215 mln z" przychodów, a z zagospodarowania rzeczy ruchomych – 30 mln z"; ! na Fundusz Modernizacji Si" Zbrojnych przekaza"a 158,4 mln z", a na Fundusz Modernizacji Bezpiecze!stwa Publicznego –1,7 mln z". Warto'0 ksi&gowa netto mienia Skarbu Pa!stwa powierzonego Agencji Mienia Wojskowego wed"ug bilansu na 31 XII 2006 r. wynosi"a 1 432 449 tys. z%, z czego 1 384 078 tys. z" stanowi fundusz zasobu, odpowiadaj#cy warto'0 mienia powierzonego Agencji przez Skarb Pa!stwa, a 29 948 tys. z" - fundusz podstawowy odzwierciedlaj#cy warto'0 mienia stanowi#cego wyposa$enie Agencji. Tab. 6.6. Wybrane sk"adniki mienia powierzonego AMW
L.p. 1 2 3 4 5 6 Warto&, Warto&, 31 XII 2005 31 XII 2004 w tys. z% Grunty 533 278 497 793 411 856 Budynki lokale i budowle 647 182 742 921 744 415 Akcje i udzia"y 78 706 59 092 51 330 Towary 20 677 22 989 61 853 Nale$no'ci 38 100 36 543 87 784 +rodki pieni&$ne 98 441 85 966 33 565 &ród#o: Sprawozdanie finansowe i sprawozdanie z dzia#alno%ci AMW za rok 2005 i 2006. Rodzaj sk%adnika Warto&, 31 XII 2006

Ustawa z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi sk#adnikami mienia Skarbu Pa"stwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. 2004 r., nr 163 poz. 1711, z pó(n. zm.). Od 2005 r Minister w#a%ciwy do spraw wewn!trznych lub z jego upowa)nienia inny organ mo)e, po uzgodnieniu z Prezesem Agencji, przekaza' jej do zagospodarowania niewykorzystywane mienie b!d$ce w trwa#ym zarz$dzie organów i jednostek organizacyjnych mu podleg#ych lub przez niego nadzorowanych oraz inne mienie b!d$ce we w#adaniu tych jednostek. 74 Wg art. 8 ust. 4 ustawy o gospodarowaniu niektórymi sk#adnikami mienia Skarbu Pa"stwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego, akcje i udzia#y w spó#kach powsta#ych w wyniku przekszta#cenia przedsi!biorstw przemys#u zbrojeniowego nabyte przez Agencj! za mienie Skarbu Pa"stwa podlegaj$ przekazaniu ministrowi w#a%ciwemu do spraw Skarbu Pa"stwa, który wykonuje prawa z akcji i udzia#ów w tych spó#kach w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej. Akcje nabyte w innym trybie traktowane s$ jako w#asno%' Agencji na podstawie art. 23 ust.1 pkt 4, który umo)liwia wnoszenie mienia do spó#ek, a tak)e nabywanie i obejmowanie udzia#ów w spó#kach.

73

58

6.4. Mienie powierzone Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Na podstawie ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Si" Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej75, Skarb Pa!stwa powierzy" Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wykonywanie praw w"asno'ci i innych praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku do gruntów, budynków i lokali mieszkalnych stanowi#cych w"asno'0 Skarbu Pa!stwa, a wykorzystywanych na zakwaterowanie sta"e i tymczasowe $o"nierzy zawodowych, zaj&tych pod urz#dzenia i obiekty infrastruktury technicznej i spo"ecznej zwi#zane z tymi nieruchomo'ciami oraz innych nieruchomo'ci uznanych za zb&dne na cele obronno'ci i bezpiecze!stwa pa!stwa, je$eli s# lub mog# by0 przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe. Do zada! Agencji nale$y m.in.: gospodarowanie powierzonym mieniem Skarbu Pa!stwa w trybie sprzeda$y lokali mieszkalnych i niezasiedlonych lokali mieszkalnych, nabywania i nieodp"atnego przejmowania od Skarbu Pa!stwa nieruchomo'ci, które mog# by0 zagospodarowane lub przeznaczone do obrotu w celu realizacji zada! Agencji; sprzeda$ nieruchomo'ci, oddawanie ich w trwa"y zarz#d, dzier$aw&, najem, u$yczenie albo ich zamiana oraz ustanawianie i nabywanie ustanowionych na nich ograniczonych praw rzeczowych, z wyj#tkiem lokali mieszkalnych; sprzeda$ innych nieruchomo'ci oraz infrastruktury. Prawo w"asno'ci lub inne prawa, uzyskane z tytu"u zbycia lub obci#$enia mienia Skarbu Pa!stwa, przys"uguj# Skarbowi Pa!stwa reprezentowanemu przez Agencj&. WAM mo$e tworzy0 spó"ki i towarzystwa budownictwa spo"ecznego, wnosi0 mienie, w tym tak$e jako wk"ad niepieni&$ny (aport), do tych spó"ek i towarzystw, a tak$e nabywa0 i obejmowa0 udzia"y lub akcje w spó"kach i towarzystwach budownictwa spo"ecznego. Prawa i obowi#zki wspólnika lub akcjonariusza, w takich podmiotach wykonuje, w imieniu Skarbu Pa!stwa, Prezes Agencji76. Utworzonym spó"kom przekazano cz&'0 zada! z zakresu zarz#du nieruchomo'ciami, a tak$e gospodark& hotelow#. Dzia"alno'0 Agencji skupi"a si& na zadaniach zwi#zanych z zakwaterowaniem Si" Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Agencja wykonuje te$ powierzone jej przez Ministra Obrony Narodowej zadania zlecone w zakresie gospodarki mieszkaniowej, internatowej i hotelowej oraz modernizacji zasobów mieszkaniowych. Warto'0 ksi&gowa netto maj#tku jakim dysponuje Wojskowa Agencja Mieszkaniowa na koniec 2006 r. wynosi"a 3 569 778 tys. z%, w tym fundusz podstawowy tworzony w warto'ci mienia powierzonego Agencji przez Skarb Pa!stwa stanowi" 3 129 236 tys. z". Tab. 6.7. Warto'0 ksi&gowa niektórych sk"adników maj#tku WAM
L.p. 1 2 3 Sk%adniki maj(tku Warto&, Warto&, 31 XII 2006 31 XII 2005 w tys. z% 376 775 397 432 2 140 311 2 522 018 52 116 37 939 591 536 534 807

Grunty w"asne Budynki i budowle +rodki trwa"e i zaliczki na 'rodki trwa"e w budowie Udzia"y w spó"dzielniach mieszkaniowych, towarzystwie 4 budownictwa spo"ecznego i innych sp. z o.o. &ród#o: Bilans WAM na 31 XII 2006 r.

W 2006 r. WAM sprzeda"a 11 485 lokali mieszkalnych. 31 grudnia 2006 r. w zasobie nieruchomo'ci by"y niezabudowane tereny o powierzchni 734 ha, które nie mog# by0 wykorzystane pod zabudow& mieszkaniow# i s# systematycznie przeznaczane do obrotu lub na potrzeby wspólnot mieszkaniowych. Na koniec roku 2006 na wydanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w miejscu pe"nienia s"u$by oczekiwa"o 4 808 $o"nierzy s"u$by sta"ej.
75 76

Tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., nr 41, poz. 398. Akcje i udzia#y w spó#kach, nabyte lub obj!te przez Agencj! za mienie Skarbu Pa"stwa, podlegaj$ przekazaniu ministrowi w#a%ciwemu do spraw Skarbu Pa"stwa.

59

Tab. 6.8. Nieruchomo'ci we w"adaniu WAM
Wyszczególnienie

Stan na Stan na 31 XII 2006 31 XII 2005 Ilo'0 nieruchomo'ci ogó"em (szt.) 11 858 12 659 2 377 2 525,7 Powierzchnia gruntów ogó"em (ha) w tym niezabudowane (ha) 1 010 981 Liczba budynków mieszkalnych 5 461 5 647 Liczba budynków i budowli technicznych i u$ytkowych 1 840 1 990 Powierzchnia u$ytkowa budynków mieszkalnych (tys. m2) 7 914,5 8 113,6 Liczba mieszka! 52 322 62 785 &ród#o: Sprawozdania z dzia#alno%ci Wojskowej Agencji Mieszkaniowej za rok 2006 i 2005.

6.5. Rezerwy pa'stwowe
Na rezerwy pa!stwowe sk"adaj# si& surowce, materia"y, paliwa, maszyny, urz#dzenia, produkty rolne, produkty i pó"produkty $ywno'ciowe, produkty lecznicze i wyroby medyczne, a tak$e inne niezb&dne do realizacji zada! w dziedzinie obronno'ci i bezpiecze!stwa pa!stwa. Rezerwy s"u$# realizacji zada! zwi#zanych z obronno'ci# i bezpiecze!stwem pa!stwa, ze szczególnym uwzgl&dnieniem potrzeb Si" Zbrojnych oraz bezpiecze!stwa publicznego w sytuacjach zagro$enia bezpiecze!stwa pa!stwa, a tak$e w czasie podwy$szenia gotowo'ci obronnej pa!stwa i s"u$# zaspokajaniu podstawowych surowcowych, materia"owych i paliwowych potrzeb gospodarki narodowej oraz utrzymaniu ci#g"o'ci zaopatrywania ludno'ci kraju w podstawowe produkty, a tak$e eliminowaniu lub "agodzeniu zak"óce! w funkcjonowaniu gospodarki narodowej, wynikaj#cych z nieprzewidzianych zdarze! oraz kl&sk $ywio"owych. Rezerwy mobilizacyjne, tworz# ministrowie, kierownicy urz&dów centralnych i wojewodowie, ka$dy w zakresie swojej dzia"alno'ci statutowej, w zakresie rzeczowym i ilo'ciowym niezb&dnym do realizacji zada! zwi#zanych z obronno'ci# i bezpiecze!stwem pa!stwa. Rezerwy gospodarcze tworzy minister w"a'ciwy do spraw gospodarki w uzgodnieniu z ministrami w"a'ciwymi do spraw zdrowia i rolnictwa. Zadania w zakresie gospodarowania rezerwami realizuje Agencja Rezerw Materia%owych. Do zakresu dzia"ania Agencji nale$y gospodarowanie rezerwami w zakresie: a) surowców, materia"ów i paliw, b) produktów leczniczych i wyrobów medycznych, c) produktów rolnych, produktów i pó"produktów $ywno'ciowych. Zapasy obowi#zkowe paliw ciek"ych, w&gla kamiennego i gazu ziemnego stanowi# maj#tek podmiotów tworz#cych i utrzymuj#cych te zapasy (producentów i importerów). Rada Ministrów mo$e okre'la0 równie$ inne rezerwy gospodarcze zobowi#zuj#c do ich tworzenia innych ministrów, kierowników urz&dów centralnych lub wojewodów. W ramach rezerw gospodarczych wyodr&bnia si& stany zastrze$one dla celów mobilizacyjnych. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o rezerwach pa!stwowych77, rezerwy pa!stwowe stanowi# wyodr&bniony maj#tek Skarbu Pa!stwa. Za system informacyjny o rezerwach pa!stwowych gospodarczych odpowiedzialny jest minister w"a'ciwy do spraw gospodarki78. Szczegó"owe dane o stanie ilo'ciowo-warto'ciowym rezerw pa!stwowych mobilizacyjnych i gospodarczych stanowi# tajemnic& pa!stwow#. Warto&, rezerw pa!stwowych gospodarczych surowców, materia"ów i paliw, leków, materia"ów medycznych i artyku"ów sanitarnych, produktów rolnych oraz produktów i pó"produktów $ywno'ciowych wynosi"a 31 grudnia 2006 r. 1 754 mln z%, (w cenach ewidencyjnych79) wobec 1 577 mln z" na koniec roku 2005.
77 78

Ustawa z dnia 30 maja 1996 r. o rezerwach pa"stwowych (Dz. U. 2007 r., nr 89, poz. 594). Rozporz$dzenie Rady Ministrów z dnia 6 stycznia 1998 r. w sprawie tworzenia, dysponowania i finansowania rezerw pa"stwowych, kontroli i tworzenia systemu informacyjnego o rezerwach gospodarczych (Dz.U. nr 5, poz. 15). 79 Bilans Agencji Rezerw Materia#owych za rok obrotowy 2006 (pozycja zapasy).

60

7. PA"STWOWE JEDNOSTKI SFERY BUD.ETOWEJ
Znaczne zasoby maj#tku Skarbu Pa!stwa wykorzystywane s# do realizacji konstytucyjnych i ustawowych zada! przez organy w"adzy i administracji pa!stwowej oraz urz&dy i instytucje 'wiadcz#ce us"ugi publiczne. Zadania te realizowane s# bezpo'rednio przez urz&dy – ministerstwa, urz&dy wojewódzkie i inne - tworzone do obs"ugi organów, a równie$ przez podleg"e i podporz#dkowane im pa!stwowe jednostki organizacyjne. Niektóre ze sk"adników takiego mienia zosta"y ju$ przedstawione w uj&ciu rzeczowym w rozdzia"ach poprzednich. W tej cz&'ci prezentowany jest – w uk"adzie bilansowym - maj#tek („w"asny” w rozumieniu przepisów o rachunkowo'ci i gospodarce finansowej) jednostek organizacyjnych podleg"ych organom w"adzy publicznej i nie b&d#cych osobami prawnymi. O pa!stwowych osobach prawnych jest mowa w Rozdziale 10. Na podstawie artyku"u 17 ustawy o zasadach wykonywania uprawnie! przys"uguj#cych Skarbowi Pa!stwa: „kierownicy urz&dów pa!stwowych, w rozumieniu przepisów o pracownikach urz&dów pa!stwowych, reprezentuj# Skarb Pa!stwa w odniesieniu do powierzonego im mienia i w zakresie zada! ich urz&dów, okre'lonych w odr&bnych przepisach”. Kierownicy jednostek podleg"ych lub podporz#dkowanych organom mog# reprezentowa0 Skarb Pa!stwa na podstawie udzielonych im pe"nomocnictw. Jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych s# jednostkami bud'etowymi (pokrywaj# swoje wydatki bezpo'rednio z bud$etu, a pobrane dochody odprowadzaj# na rachunek dochodów bud$etu pa!stwa); zak%adami bud'etowymi (odp"atnie wykonuj# wyodr&bnione zadania, a koszty swojej dzia"alno'ci pokrywaj# z przychodów w"asnych i dotacji podmiotowych, przedmiotowych lub celowych) lub gospodarstwami pomocniczymi (wyodr&bniona z jednostki bud$etowej cz&'0 jej podstawowej dzia"alno'ci lub dzia"alno'0 uboczna; gospodarstwo pomocnicze pokrywa koszty swojej dzia"alno'ci z uzyskiwanych przychodów w"asnych, lecz mo$e otrzymywa0 z bud$etu dotacje przedmiotowe)80.
Tab. 7.1. Zasób maj#tkowy pa!stwowego sektora finansów publicznych w tys. z"
Warto&, funduszy w%asnych w tys. z% 31 XII 2006 31 XII 2005 31 XII 2003 Jednostki podporz#dkowane organom centralnym 158 728 150 136 889 884 96 688 399 a jednostki bud$etowe 156 660 661 135 074 035 94 869 296 b zak"ady bud$etowe 767 545 745 508 685 333 c gospodarstwa pomocnicze 738 165 676 857 558 109 d fundusze celowe ( KRUS) 561 779 393 484 575 661 Jednostki podporz#dkowane wojewodom 5 062 077 3 118 587 2 527 337 a jednostki bud$etowe 4 025 557 2 088 527 1 680 658 b zak"ady bud$etowe 118 719 14 030 18 903 c gospodarstwa pomocnicze 917 801 1 016 030 827 776 Ogó"em 163 790 227 140 008 471 99 215 736 &ród#o: Obliczenia MSP na podstawie bilansów dysponentów cz!%ci bud)etu pa"stwa. Dysponenci zasobów

Pozosta#e formy organizacyjno-prawne finansów publicznych to %rodki specjalne i fundusze celowe. +rodki specjalne s$ %rodkami finansowymi, gromadzonymi przez jednostki bud)etowe na wyodr!bnionych rachunkach bankowych na podstawie odr!bnych ustaw. Funduszem celowym jest fundusz powo#any ustawowo, którego przychody pochodz$ z dochodów publicznych, a wydatki przeznaczone s$ na realizacj! wyodr!bnionych zada". Fundusz celowy mo)e dzia#a' jako osoba prawna (zob. w Rozdziale 10) lub stanowi' wyodr!bniony rachunek bankowy, którym dysponuje organ wskazany w ustawie tworz$cej fundusz.

80

61

Tab. 7.2. Pa!stwowe jednostki organizacyjne w kraju
Dysponent cz)&ci bud'etu Kancelaria Prezydenta Kancelaria Sejmu Kancelaria Senatu S#d Najwy$szy Naczelny S#d Administracyjny Trybuna" Konstytucyjny Najwy$sza Izba Kontroli Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji Biuro Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych Krajowe Biuro Wyborcze G"ówny Inspektorat Pracy Instytut Pami&ci Narodowej Biuro Rzecznika Praw Dziecka Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Ministerstwo Budownictwa Ministerstwo Finansów Ministerstwo Gospodarki Ministerstwo Gospodarki Morskiej Urz#d Komitetu Integracji Europejskiej Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Ministerstwo Sportu Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wy$szego Ministerstwo Obrony Narodowej Ministerstwo Edukacji Narodowej Ministerstwo Pracy i Polityki Spo"ecznej Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Ministerstwo Skarbu Pa!stwa Ministerstwo Sprawiedliwo'ci Ministerstwo Transportu Ministerstwo +rodowiska Ministerstwo Spraw Wewn&trznych i Administracji Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ministerstwo Zdrowia Urz#d Zamówie! Publicznych Urz#d Regulacji Energetyki Urz#d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Urz#d d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych Centralne Biuro Antykorupcyjne Agencja Bezpiecze!stwa Wewn&trznego G"ówny Urz#d Statystyczny Agencja Wywiadu Wy$szy Urz#d Górniczy Jednostki Zak%ady Gospodarstwa bud'etowe bud'etowe pomocnicze Liczba jednostek na 31.12.2006 r. 1 1 1 1 1 17 1 1 1 1 1 50 17 1 1 1 3 450 3 8 1 320 3 4 261 16 30 36 1 1 650 28 36 67 3 49 1 1 2 1 1 17 20 3 12 1 1 1 1 10 2 2 12 1 118 1 39 31 1 53 24 29 21 1 10

Ogó%em w tym inne 2 1 1 1 17 1 1 1 1 1 50 18 2 1 2 4 464 11 10 1 333* 4 7 390 17 70 68 1 2 712 52 66 95 4 62 1 1 3 1 1 18 21 3 13

4 6

1 1 2 11 1 1

9 1 7 3

1

1 1 1

62

Urz#d Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej 1 G"ówny Urz#d Miar 12 Polski Komitet Normalizacyjny 1 Polska Akademia Nauk 7 11 Pa!stwowa Agencja Atomistyki 1 Komisja Nadzoru Finansowego 1 Urz#d Transportu Kolejowego 1 Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Spo"ecznego 1 Prokuratoria Generalna Skarbu Pa!stwa 1 Rz#dowe Centrum Legislacji 1 Urz#d Komunikacji Elektronicznej 1 Regionalne Izby Obrachunkowe 16 Urz&dy centralne ogó"em 31 XII 2006 2168 60 Dolno'l#ski Urz#d Wojewódzki 41 1 Kujawsko-Pomorski Urz#d Wojewódzki 40 Lubelski Urz#d Wojewódzki 37 1 Lubuski Urz#d Wojewódzki 24 *ódzki Urz#d Wojewódzki 33 2 Ma"opolski Urz#d Wojewódzki 33 Mazowiecki Urz#d Wojewódzki 51 Opolski Urz#d Wojewódzki 25 Podkarpacki Urz#d Wojewódzki 37 1 Podlaski Urz#d Wojewódzki 30 2 Pomorski Urz#d Wojewódzki 36 +l#ski Urz#d Wojewódzki 31 2 +wi&tokrzyski Urz#d Wojewódzki 26 Warmi!sko-Mazurski Urz#d Wojewódzki 38 Wielkopolski Urz#d Wojewódzki 45 1 Zachodniopomorski Urz#d Wojewódzki 35 1 Urz&dy wojewódzkie ogó"em 31 XII 2006 562 11 Ogó"em centralne 31 XII 2005 2 152 64 Ogó"em wojewódzkie 31 XII 2005 561 12 Ogó"em centralne 31 XII 2001 2 421 65 Ogó"em wojewódzkie 31 XII 2001 335 23 *W tym 33 Archiwa Pa"stwowe i 11 gospodarstw pomocniczych przy Archiwach. ** W tym 49 oddzia#ów Kasy. &ród#o: Dane urz!dów. Wykaz dysponentów wg stanu na koniec 2006 r.

6

1 369 4 6 4 7 5 1 3 3 6 4 7 5 3 5 6 7 76 379 83 478 119

1 12 1 24 1 1 1 50** 1 1 2 16 2 646 46 46 42 31 40 34 54 28 44 36 43 38 29 43 52 43 649 2 644 656 2 964 477

Jednostki bud$etowe, zak"ady bud$etowe i gospodarstwa pomocnicze gospodaruj# przydzielonym im mieniem Skarbu Pa!stwa na zasadach racjonalnej i oszcz&dnej gospodarki, oraz zapewniaj# ochron& tego mienia. Mog# one zbywa0 sk"adniki maj#tku ruchomego81. NieruJednostka sprzedaje powierzone jej sk#adniki maj$tku ruchomego w trybie przetargu, aukcji albo publicznego zaproszenia do rokowa". Zob. Rozporz$dzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu gospodarowania sk#adnikami maj$tku ruchomego powierzonego jednostkom bud)etowym, zak#adom bud)etowym i gospodarstwom pomocniczym.( Dz.U. nr 191, poz. 1957). W razie likwidacji pa"stwowej jednostki bud)etowej i pa"stwowego zak#adu bud)etowego decyzja o przeznaczeniu mienia u)ytkowanego przez jednostk! jest podejmowana w porozumieniu z Ministrem Skarbu Pa"stwa. Zob. Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 249, poz.2104).
81

63

chomo'ci maj# w trwa"ym zarz#dzie i mog# nimi dysponowa0 tylko w ograniczonym zakresie za zgod# organu nadzoruj#cego. Zasady gospodarki finansowej jednostek okre'lone s# w ustawie o finansach publicznych. Ewidencja maj#tkowa w jednostkach bud$etowych, zak"adach bud$etowych oraz gospodarstwach pomocniczych prowadzona jest wed"ug zasad ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, ustawy o rachunkowo'ci82 oraz aktów wykonawczych. Warto'ci wynikaj#ce z tej ewidencji ujmowane s# w zbiorczych bilansach dysponentów cz&'ci bud$etu83. Ich kopie wykorzystano przygotowuj#c niniejsze Sprawozdanie. Na kolejnych stronach mienie urz&dów pa!stwowych i podporz#dkowanych im jednostek organizacyjnych nie posiadaj#cych osobowo'ci prawnej (tzn. jednostek bud$etowych, zak"adów bud$etowych i gospodarstw pomocniczych) zosta"o zaprezentowane w uk"adzie grup rodzajowych o najwi&kszej warto'ci i dysponentów cz&'ci bud$etu wed"ug stanu na koniec roku 200684. Oko"o 2/3 mienia Skarbu Pa!stwa (licz#c wg warto'ci funduszu lub warto'ci bilansowej aktywów) przypada na Ministerstwo Skarbu Pa!stwa i jednostki Ministerstwa Obrony Narodowej. W roku 2005 warto'0 funduszu Ministerstwa Skarbu Pa!stwa wynosi"a 76,3 mld z" z", a w roku 2006 - 88,5 mld z". W porównaniu z rokiem poprzednim wykazywana w bilansie MSP warto'0 akcji zwi&kszy"a si& z 75,2 mld z" do 87,5 mld (z powodu ustalenia znacz#co wy$szych warto'ci akcji spó"ek wycenianych wed"ug kursu gie"dowego). Fundusz jednostek podleg"ych MON nie uleg" istotnej zmianie - w roku 2005 mia" warto'0 33,8 mld z", a w 2006 - 36,3 mld, a ewidencyjna warto'0 ich maj#tku wzros"a z 35,3 do 38 mld z". W strukturze rzeczowego maj#tku trwa"ego jednostek w 2006 r. nie zasz"y istotne zmiany. Wypada wszak$e zauwa$y0 utrzymywanie si& wzrostu 'rodków zaanga$owanych w trwaj#ce budowy jednostek resortu transportu – powi&kszy"y si& one o kolejne 3,3 mld z", z 6,7 do 10 mld z". Jednostki sektora finansów publicznych zwi&kszy"y posiadane zasoby 'rodków pieni&$nych o ok. 2 mld z". Urz#d Komunikacji Elektronicznej wykaza" nale$no'ci d"ugoterminowe (z tytu"u op"at koncesyjnych, których termin zap"aty przypada na lata 2007 – 2022) w wysoko'ci ponad 4 mld z".

82 83

Ustawa z dnia 29 wrze%nia 1994 r. o rachunkowo%ci (Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 694, z pó(n. zm.). Z bilansów zbiorczych nie s$ eliminowane rozliczenia wzajemne jednostek obj!tych bilansem. 84 W tabeli zamieszczono warto%ci dla wybranych grup rodzajowych i st$d warto%ci aktywów trwa#ych i obrotowych razem pobrane z bilansów (kolumny 2 i 6) nie s$ sum$ warto%ci z kolumn 3-5 i 7-9. W tabeli pomini!to w szczególno%ci pozycj! „akcje i udzia#y” (bardziej szczegó#owo przedstawian$ w innym miejscu) z #$czn$ warto%ci$ 87 633 537 tys. z#; w tym: Ministerstwo Skarbu Pa"stwa 87 507 506 tys.z#. Dane o warto%ci pozosta#ych grup rodzajowych zamieszczono w „Za#$czniku do Rozdzia#u 6 i 7”.

64

Tab. 7.3. Mienie jednostek podporz#dkowanych organom centralnym (w tys. z")
Budynki, lokale, obiekty in'ynierii l(dowej i wodnej Maszyny, urz(dzenia, /rodki Aktywa pojazdy, intrwa%e obrotowe ne rzeczowe w budowie &rodki trwa%e Zapasy 5 514 2 866 521 81 706 891 46 3 214 2 264 Nale'no&ci /rodki piekrótkoni)'ne terminowe Aktywa ogó%em 224 426 28 524 3 043 596 0 24 454 8 122 2 057 11 028 182 302 53 820 231 705 263 301 19 923 54 960 2 935 446 647 14 38 371 95 910 76 10 145 4 093 0 305 611 19 560 245 025 74 377 87 521 17 737 1 231 837 66 579 297 818 178 822 224 078 36 733 6 581 551 11 118 63 909 41 405 1 348 23 059 13 274 3 640 7 358 804 7 406 17 035 55 466 4 238 3 402 20 199 143 101 386 7 138 249 17 050 234 4 827 108 321 2 190 1 202 324 292 32 623 7 671 3 242 20 321 1 237 13 480 1 425 860 14 081 2 388 1 200 6 727 228 5 168 1 144 53 146 8 927 1 225 909 3 940 178 2 728 995 27 910 2 288 642 210 1 986 50 1 549 149 25 190 32 104 449 11 120 238 832 336 674 21 935 92 770 6 271 54 892 2 627 Aktywa ogó%em 31 XII 2005 233 721 108 345 11 178 245 613 315 565 22 383 87 080 5 905 61 772 2 433 8 069 80 754 114 776 378 237 387 750 22 091 1 740 1 8 696 7 244 867 684 16 580 33 294 3 089 36 411 10 426 8 628 1 555 270 8 379 47 266 12 621 555 1 205 978 381 1 480 3 061 23 118 868 21 112 670 412 57 533 11 590 3 403 67 919 10 115 76 379 128 383 472 253 936 94 951 3 519 234 238 892 682 753 13 847 387 877 3 253 735 565 440 11 351 492 098 290 395 29 410 307 784 23 228 3 516 152 829 196 37 999 254 35 319 842 6 302 82 979 1 113 870 50 437 190 090 231 402 148 862 271 623 663 563 673 570 559 79 766 891 2 366 402 91 685 880 29 442 40 749 731 70 997 814 302 3 355 493 20 626 198 18 237 555 61 055 46 271 9 018 98 206 433 374 165 971 4 278 564 635 407 3 572 522 142

Dysponent cz)&ci bud'etu

Aktywa trwa%e

Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Pol213 397 skiej Kancelaria Sejmu 90 367 Kancelaria Senatu 8 381 S#d Najwy$szy 237 632 Naczelny S#d Administracyjny 329 947 Trybuna" Konstytucyjny 21 707 Najwy$sza Izba Kontroli 87 602 Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich 5 127 Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji 1 746 Biuro Generalnego Inspektora Ochrony Da2 303 nych Osobowych Krajowe Biuro Wyborcze 8 822 Pa!stwowa Inspekcja Pracy 52 682 Instytut Pami&ci Narodowej 122 350 Biuro Rzecznika Praw Dziecka 449 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów 118 287 Ministerstwo Budownictwa 66 342 Ministerstwo Finansów 1 938 367 Ministerstwo Gospodarki 163 972 Ministerstwo Gospodarki Morskiej 633 037 Urz#d Komitetu Integracji Europejskiej 7 358 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodo279 557 wego Ministerstwo Sportu 267 035 Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wy$szego 42 210 Ministerstwo Obrony Narodowej 17 373 043 Ministerstwo Edukacji Narodowej 21 924 Ministerstwo Pracy i Polityki Spo"ecznej 91 594 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi 105 652 Ministerstwo Rozwoju Regionalnego 5 924 Ministerstwo Skarbu Pa!stwa 88 113 358 2 554 6 638 12 067 383 25 024 28 701 279 270 28 863 77 360 4 449 1 293 23 698 6 034 24 134 977 28 609 1 580 829 74 921 49 716 6 490

65

Ministerstwo Sprawiedliwo'ci 3 238 189 2 248 851 412 411 541 906 3 226 538 102 076 1 017 695 2 100 347 6 464 728 5 327 966 Ministerstwo Transportu 10 258 254 151 831 95 422 10 004 591 1 430 087 46 351 708 178 675 175 11 690 029 13 440 978 Ministerstwo +rodowiska 5 810 099 4 368 199 70 670 1 278 131 67 311 7 328 18 527 41 290 5 877 411 5 733 385 Ministerstwo Spraw Wewn&trznych i Admini3 997 301 2 042 044 1 258 883 514 317 855 157 461 121 115 510 270 195 4 852 507 4 728 120 stracji 202 605 Ministerstwo Spraw Zagranicznych 137 948 99 580 18 802 6 308 60 359 9 715 43 625 7 010 198 307 621 633 Ministerstwo Zdrowia 560 532 341 050 161 211 37 378 109 905 33 391 57 786 18 367 670 439 Urz#d Zamówie! Publicznych 8 080 3 385 1 369 4 194 2 223 3 953 7 579 Urz#d Regulacji Energetyki 3 686 1 665 1 299 5 687 2 946 2 741 7 352 Urz#d Ochrony Konkurencji i Konsumentów 11 881 202 10 194 45 091 42 625 2 466 56 972 20 330 Urz#d do spraw Kombatantów i Osób Repre393 362 440 86 120 232 833 1 233 sjonowanych Centralne Biuro Antykorupcyjne 14 344 4 211 9 559 312 104 10 14 656 Agencja Bezpiecze!stwa Wewn&trznego 287 566 279 109 184 297 82 976 7 658 8 256 2 766 937 4 552 287 365 G"ówny Urz#d Statystyczny 96 349 78 353 49 769 20 375 5 010 22 133 5 224 6 631 10 257 100 486 Agencja Wywiadu 91 960 87 449 66 115 21 269 3 755 701 2 419 635 91 204 Wy$szy Urz#d Górniczy 8 986 8 311 5 982 2 245 12 873 11 675 187 9 184 Urz#d Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej 24 393 18 656 4 434 300 2 228 342 637 1 249 26 621 26 426 G"ówny Urz#d Miar 78 512 71 078 23 016 35 479 1 255 9 111 1 196 7 221 584 80 189 Polski Komitet Normalizacyjny 9 896 11 994 247 5 987 3 928 121 3 275 532 15 922 Polska Akademia Nauk 101 842 85 408 56 562 7 854 1 265 13 605 1 597 4 197 3 522 99 014 Pa!stwowa Agencja Atomistyki 1 131 687 683 278 86 65 50 964 Komisja Nadzoru Finansowego 4 616 35 770 23 368 3 344 6 041 5 684 358 41 812 Urz#d Transportu Kolejowego 2 574 856 768 722 699 23 1 578 Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Spo"ecznego 371 015 234 447 14 048 4 347 712 559 304 333 069 303 790 1 085 454 797 908 Rz#dowe Centrum Legislacji 459 166 288 169 9 57 17 628 885 Urz#d Komunikacji Elektronicznej 73 947 4 189 538 8 377 40 053 273 166 271 009 2 157 4 462 704 Prokuratoria Generalna 1 368 324 1 002 48 23 0 25 1 416 Ogó"em 139 689 951 19 735 143 10 340 346 16 494 034 35 099 449 19 005 512 6 540 935 8 457 376 177 270 510 Urz&dy i instytucje centralne ogó"em 2005 158 706 465 125 268 732 21 009 438 10 051 256 11 771 987 33 433 025 18 989 185 5 613 808 7 817 220 x Urz&dy i instytucje centralne ogó"em 2003 85 083 206 20 302 953 6 594 236 7 594 822 32 640 403 18 952 633 6 715 760 5 980 966 117 635 272 &ród#o: Bilanse zbiorcze urz!dów i instytucji. Dla lat 2005 i 2003 pozycja „ogó#em” obejmuje maj$tek jednostek istniej$cych w danym roku, a tak)e PGL Lasy Pa"stwowe.

66

Tab. 7.4. Mienie u$ytkowane przez jednostki podporz#dkowane wojewodom

Dysponent cz)&ci bud'etu

Aktywa trwa%e razem

Budynki, lokale, obiekty in'ynierii l(dowej i wodnej Maszyny, urz(dzenia, /rodki Nale'no&ci trwa%e pojazdy i inne w budo d%ugoterrzeczowe minowe wie &rodki trwa%e Aktywa obrotowe razem 20 612 23 523 27 088 2 825 59 703 41 481 46 700 357 28 323 986 48 041 4 329 37 650 561 17 321 50 33 724 40 206 68 816 7 313 17 639 190 56 712 2 275 13 086 0 13 910 120 905 42 743 6 893 50 616 14 758 582 684 266 652 626 335 274 529 983 464 469 064 217 271 3 122 864 247 179 1 470 293 warto&, w tys. z% 73 668 72 775 124 79 141 6 862 90 933 785 80 472 83 286 68 659 34 683 247 368 0 633 086 1 884 17 538 2 847 56 474 0 33 340 180 81 682 1 713 1 360 867 469 44 489 39 44 077 9 230 135 178 1 501 76 785 840 63 899 3 765 31 835 1 412 37 211 908 21 700 2 316 45 533 452 192 646 3 019 565 003 294 16 218 2 092 25 523 811 10 064 11 260 43 285 6 814 1 335 135 1 062 31 121 947 23 476 647 115 516 3 204 38 125 7 201 43 477 51 752 57 864 20 422 54 254 64 945 1 008 28 834 21 972 27 102 18 833 12 304 19 643 19 004 35 258 39 843 2 596 290 483 873 39 049 2 374 1 357 712 255 821 563 957 865 515 991 740 108 703 270 835 158 031 477 006 476 906 237 527 423 480 768 447 70 969 292 871 351 045 138 649 1 557 441 77 805 239 686 262 796 269 588 6 073 082 x 5 552 915 71 163 47 557 265 747 346 908 50 856 87 448 93 834 31 521 158 669 229 733 37 784 132 631 17 526 53 599 66 666 121 333 1 812 975 1 740 735 2 130 892

Nale'no- /rodki Aktywa Aktywa &ci i Zapasy roszczeogó%em ogó%em pieni)'ne 31XII 2006 31XII 2005 nia

348 760 145 671 408 245 482 362 307 820 280 496 332 636 76 658 293 778 387 892 155 605 381 767 67 462 261 583 230 065 259 802 4 420 602 4 420 602 x

Dolno'l#ski Urz#d Wojewódzki 198 061 Kujawsko-Pomorski Urz#d Wojewódzki 78 883 Lubelski Urz#d Wojewódzki 386 073 Lubuski Urz#d Wojewódzki 396 434 *ódzki Urz#d Wojewódzki 168 869 Ma"opolski Urz#d Wojewódzki 176 112 Mazowiecki Urz#d Wojewódzki 135 361 Opolski Urz#d Wojewódzki 53 432 Podkarpacki Urz#d Wojewódzki 236 397 Podlaski Urz#d Wojewódzki 317 705 Pomorski Urz#d Wojewódzki 56 935 +l#ski Urz#d Wojewódzki 196 503 +wi&tokrzyski Urz#d Wojewódzki 33 316 Warmi!sko-Mazurski Urz#d Wojewódzki 195 609 Wielkopolski Urz#d Wojewódzki 127 618 Zachodniopomorski Urz#d Wojewódzki 192 792 Urz&dy i instytucje wojewódzkie ogó"em 2 950 100 2006 Urz&dy i instytucje wojewódzkie ogó"em 2 950 238 2005 Urz&dy i instytucje wojewódzkie 2001 4 192 719 &ród#o: Bilanse urz!dów wojewódzkich.

67

Tab. 7.5. Mienie Skarbu Pa!stwa u$ytkowane przez jednostki organizacyjne za granic#
Rzeczowy maj(tek trwa%y Grunty Budynki, lokale i budowle Inne &rodki Inwestycje Nale'no&ci trwa%e rozpocz)te i roszczenia w tys. z% 18 425 0 0 0 824 134 0 65 18 425 13 218 11 311 3 706 56 035 102 30 042 27 810 40 532 36 953 31 830 29 019 136 829 10 361 184 28 1 490 148 892 139 147 134 015 186 789 188 213 /rodki Fundusze pieni)'- jednostek ne

Dysponent cz)&ci bud'etu

Typ i liczba jednostek

Ministerstwo Spraw Zagranicznych 1 531 775 371 080 163 240 359 0 6 30 969 1 726 343 408 970 1 761 116 436 789 1 754 179 434 293 2 055 014 518 408 2 056 082 496 317 1 333 932 1 099 402 231 708 1 090 156 218 419 1 280 066 252 923 1 061 535 255 423 1 392 23 279 6 308 0 0 0 0 0 359 36 498 109 247 17 495 929 009 231 261 45 6

98 19 48 9

1 592240 164 872 490 28 32 355 1 789 985 1 828 813 1 784 037 2 123 048 2 128 549

Ministerstwo Gospodarki

Ambasady Instytuty Polskie Konsulaty Generalne Sta"e przedstawicielstwa Wydzia"y Promocji Handlu i Inwestycji

Wydzia"y w Sta"ych Przedstawicielstwach

Ministerstwo Pracy i Poli- Przedstawicielstwo przy Mi&tyki Spo"ecznej dzynarodowej Organizacji Pracy

Polska Akademia Nauk

Stacje naukowe

Ogó"em 31 XII 2006

Ogó"em 31 XII 2005

Ogó"em 31 XII 2004

Ogó"em 31 XII 2003

Ogó"em 31 XII 2002

&ród#o: Bilanse urz!dów i instytucji.

68

8. AKCJE I UDZIA-Y SKARBU PA"STWA
8.1. Podmioty wykonuj(ce prawa z akcji i udzia)ów Skarbu Pa'stwa
W 'wietle ustawy o zasadach wykonywania uprawnie! przys"uguj#cych Skarbowi Pa!stwa organem uprawnionym do wykonywania praw z akcji i udzia"ów jest minister w"a'ciwy do spraw Skarbu Pa!stwa. Posiadanie akcji i wykonywanie praw Skarbu Pa!stwa przez inne organy wynika z przepisów szczególnych dotycz#cych okre'lonych sektorów (górnictwo w&gla kamiennego, przemys"owy potencja" obronny, transport kolejowy) w okresie ich restrukturyzacji, lub zakresów dzia"alno'ci (ubezpieczenia eksportowe, specjalne strefy ekonomiczne). Reprezentowanie Skarbu Pa!stwa w spó"kach nale$y te$ do zakresu kompetencji agencji gospodaruj#cych mieniem Skarbu Pa!stwa i Dyrektora Generalnego PGL Lasy Pa!stwowe85. W dwóch spó"kach $eglugowych, w których prawa wykonuje minister w"a'ciwy do spraw gospodarki morskiej reprezentacja jest ustalona w umowie mi&dzynarodowej. Tab. 8.1. Podmioty wykonuj#ce prawa z akcji i udzia"ów Skarbu Pa!stwa
Dysponent Spó%ki prowadz(ce dzia%alno&, z cz)&ciowym jednoudzia%em SP osobowe 321 597 6 13 1 3 2 1 1 57 2 16 3 Spó%ki w Spó%ki nie Spó%ki w likwida- prowadz(ce upad%o- Ogó%em cji dzia%alno&ci &ci 54 209 1 297 19 4 2 2 59 25 3 3 1 407* 1 509 2 028

Minister Skarbu Pa!stwa 116 Minister ds. Gospodarki Minister ds. Transportu Minister Finansów Minister Obrony Narodowej ANR PGL Lasy Pa!stwowe 6 Prezes WAM Wojewodowie 1 Ogó"em 31 XII 2006 389 634 123 Ogó"em 31 XII 2005 410 682 106 Ogó"em 31 XII 2001 487 1 182 *W siedmiu spó#kach Skarb Pa"stwa jest reprezentowany przez dwa organy. &ród#o: Dane organów nadzoru.

3 2 56 65 212 253 253

Informacje o akcjach i udzia"ach Skarbu Pa!stwa wykorzystane w niniejszym Sprawozdaniu, pochodz# z ewidencji Ministerstwa Skarbu Pa!stwa oraz od organów centralnych i innych jednostek organizacyjnych przekazuj#cych do MSP zestawienia podstawowych danych o spó"kach i ich bilanse. Prowadzenie przez te organy i jednostki szczegó"owej ewidencji akcji i udzia"ów reguluj# przepisy ogólne i wewn&trzne zwi#zane z gospodark# finansow# i rachunkowo'ci# jednostek.

8.2. Akcje i udzia)y z których prawa wykonuje Minister Skarbu Pa'stwa
Dane dotycz#ce spó"ek, w których prawa z akcji lub udzia"ów wykonuje Minister Skarbu Pa!stwa, aktualizowane s# w ewidencji MSP na bie$#co, na podstawie informacji wynikaj#cych z wykonywania zada! zwi#zanych z nadzorem i prywatyzacj#. Dane ewidencji s# wykorzystywane w innych sta"ych, cyklicznych i dora%nych opracowaniach Ministerstwa m.in. do pokazania dynamiki zmiany stanu mienia SP. W tym dokumencie ograniczono si& do analizy ró$nic stanów na koniec poszczególnych lat i przedstawiono tylko najwa$niejsze zdarzenia jednostkowe b&d#ce przyczyn# tych zmian.

85

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy o swobodzie dzia#alno%ci gospodarczej (Dz.U.nr.175, poz.1460).

69

Tab. 8.2. Akcje i udzia"y, z których prawa wykonuje Minister Skarbu Pa!stwa
Typ spó%ki I. Jednoosobowe Spó"ki Skarbu Pa!stwa prowadz#ce dzia"alno'0 w tym w upad"o'ci z mo$liwo'ci# zawarcia uk"adu w likwidacji, w upad"o'ci z likwidacj# maj#tku lub nie prowadz#ce dzia"alno'ci II. Spó"ki z cz&'ciowym udzia"em Skarbu Pa!stwa - niepubliczne – prowadz#ce dzia"alno'0 w tym w upad"o'ci z mo$liwo'ci# zawarcia uk"adu - niepubliczne - w likwidacji, upad"o'ci z likwidacj# maj#tku lub nie prowadz#ce dzia"alno'ci - których akcje znajduj# si& w obrocie publicznym PGE –Energia S.A.** (31 XII 2006 w rejestracji) Liczba spó%ek 2006 404 321 83* 893 549 295 47 1 2005 432 341 3 91 978 611 8 315 52 2001 436 356 80 1 252 951 214 87 Warto&, nominalna akcji lub udzia%ów w tys. z% 31 XII 2006 31 XII 2005 19 066 643 18 534 319 99 100 532 324 24 647 871 9 146 960 1 794 597 092 7 384 458 7 519 361 19 731 349 19 227 521 147 100 503 828 16 838 600 8 732 149 16 311 630 428 7 459 711 -

3

4

OGÓ*EM (I+II) 1 297 1 410 1 656 43 714 514 36 569 949 *W tym 30 w likwidacji; 3 nie prowadz$ce dzia#alno%ci; 50 w upad#o%ci. ** Minister Skarbu Pa"stwa wniós# do PGE-Energia S.A. akcje spó#ek energetycznych w dniu 28 grudnia 2006, ale przyst$pienie Skarbu Pa"stwa do Spó#ki oraz obj!cie 99,9% akcji zarejestrowano i zaewidencjonowano w dniu 19 stycznia 2007. &ród#o: Dane w#asne Ministerstwa Skarbu Pa"stwa.

8.2.1. Jednoosobowe spó)ki Skarbu Pa'stwa, w których prawa z akcji wykonuje MSP
Spó'ki prowadz!ce dzia'alno$& statutow!

1 stycznia 2007 r. dzia"alno'0 statutow# prowadzi"o 321 spó"ek ze stuprocentowym udzia"em Skarbu Pa!stwa. Tab. 8.3. Czynniki zmiany liczby jednoosobowych spó"ek czynnych w nadzorze MSP w 2006 r.
Stan na 1 stycznia 2006 Wykre'lenie po przeniesieniu maj#tku na inne jsSP Rozpocz&cie prywatyzacji i inne przekszta"cenia w spó"ki z cz&'ciowym udzia"em Skarbu Pa!stwa Postawienie w stan likwidacji Og"oszenie upad"o'ci z likwidacj# maj#tku JsSP kontynuuj#ce dzia"alno'0 &ród#o: Dane w#asne MSP. 341 2 17 2 5 315 JsSP kontynuuj(ce dzia%alno&, Komercjalizacja pp Za"o$enie nowych spó"ek (Nitroerg S.A. i PSE-Operator S.A.) 315 3 2

Konsolidacja nadzoru (przej&cie akcji 1 od innego organu) Stan na 1 stycznia 2007 321

W 2006 r.: ! sprzedano cz&'0 akcji lub udzia"ów w 3 dawnych jednoosobowych spó"kach Skarbu Pa!stwa (w 2005 r. – w 6); ! Ruch SA wyemitowa" now# seri& akcji86, które inwestorzy obj&li w ofercie publicznej; ! do innych spó"ek wniesiono jako aport akcje 13 spó"ek jednoosobowych - akcje 9 spó"ek wniesiono do PGE Energia S.A., 4 do Bumaru S.A.

86

Prawa do akcji wesz#y do obrotu publicznego w roku 2006. Emisja akcji zosta#a zarejestrowana w roku 2007.

70

Tab. 8.4. Zmiany kapita"ów podstawowych jednoosobowych spó"ek Skarbu Pa!stwa
L.p. Czynniki zmian w roku 2006 Zmiana %(cznej warto&ci kapita%ów podstawowych jsSP w mln z% 15 5 63 1 071 1 847 1 199 118 88 76 366

1 Konsolidacja nadzoru 2 Komercjalizacja przedsi&biorstw pa!stwowych 3 Utworzenie spó"ek (PSE-Operator S.A. i Nitroerg S.A.) Podwy$szenie kapita"u zak"adowego jsSP (dokapitalizowanie ARP – 321 mln 5 z" i uzdrowisk – 67 mln z"; za aporty rzeczowe – m.in. Operator Gazoci#gów Przesy"owych Gaz System S.A. – 681,5 mln z") Kapita"y zak"adowe spó"ek, które przesta"y by0 jssp lub spó"kami „czynnymi” - z powodu wniesienia akcji do innych jssp 6 - z powodu obj&cia akcji przez inwestorów, - wykre'lonych wskutek po"#czenia z innymi podmiotami, - z powodu likwidacji i upad"o'ci Obni$enie kapita"ów zak"adowych jssp ( w tym 335 mln - Nafta Polska S.A., 7 która naby"a od Skarbu Pa!stwa akcje w"asne w celu umorzenia) &ród#o: Obliczenia w#asne MSP. Spó'ki w likwidacji lub nie prowadz!ce dzia'alno$ci

Z 29 jednoosobowych spó"ek SP w ko!cu 2005 r. b&d#cych w likwidacji, w ci#gu roku 2006 po zako!czeniu likwidacji z rejestru wykre'lono 4. Rozpocz&to likwidacj& 2 spó"ek „czynnych”, jednej w upad"o'ci i trzech nie prowadz#cych dzia"alno'ci. Jedna spó"ka w likwidacji upad"a87. Liczba spó"ek kwalifikowanych jako „nie prowadz#ce dzia"alno'ci” (tzn. nie wykazuj#ce obrotów i nie posiadaj#ce organów) zmala"a z 5 do 3 - w wyniku rozpocz&cia formalnej likwidacji trzech podmiotów i nabycia akcji jednej takiej spó"ki w drodze spadku. W stosunku do takich spó"ek Ministerstwo podejmuje dzia"ania w celu ustanowienia przez s#dy likwidatorów lub kuratorów.
Spó'ki w upad'o$ci

W 2006 r. upad"o'0 z likwidacj# maj#tku rozpocz&to w 5 spó"kach „czynnych” i jednej w likwidacji. 12 spó"ek po zako!czeniu upad"o'ci wykre'lono z rejestru, a w jednej wszcz&to likwidacj&. Wed"ug stanu na 31 grudnia 2006 roku post&powanie upad"o'ciowe trwa"o w 42 spó"kach, a 8 oczekiwa"o ju$ tylko na wykre'lenie z rejestru. Wykonywanie nadzoru w"a'cicielskiego nad spó"kami w upad"o'ci – wobec zaprzestania funkcjonowania organów upad"ego – sprowadza si& do monitorowania przebiegu post&powania i ewentualnie podejmowania dzia"a! w razie uzyskania informacji o nieprawid"owo'ciach. Niektóre procesy upad"o'ciowe wymagaj# dofinansowania, zagospodarowania maj#tku pozosta"ego po likwidacji upad"ego podmiotu, doprowadzenia do wykre'lenia podmiotu z rejestru przedsi&biorców gdy nie zrobi" tego syndyk. 8.2.2. Maj(tek jednoosobowych spó)ek Skarbu Pa'stwa w nadzorze MSP Warto'0 maj#tku netto jednoosobowych spó"ek Skarbu Pa!stwa na koniec 2006 r. wynosi"a 45,367 mld z%88, wobec 48,3 mld z" na koniec roku 2005. W 2006 r. warto'0 ta mala"a, przede wszystkim:
W 2006 r. W Ministerstwie Skarbu Pa"stwa powsta# odr!bny departament nadzoru nad spó#kami w likwidacji i upad#o%ci. Podj$# on prace nad zdiagnozowaniem sytuacji poszczególnych podmiotów i identyfikacji problemów wymagaj$cych rozwi$zania. Do cz!sto wyst!puj$cych problemów nale)y brak %rodków finansowych na pokrycie kosztów procesu likwidacyjnego i konieczno%' uzupe#niania ich z Funduszu Skarbu Pa"stwa. 88 W tym 12 mln z# stanowi warto%' maj$tku netto spó#ek w likwidacji. W 328 jednoosobowych spó#kach Skarbu Pa"stwa zosta#y utworzone rezerwy akcji, które mog$ by' nieodp#atnie udost!pnione pracownikom i rolnikom. Maj$tek odpowiadaj$cy udzia#owi rezerw w akcjach poszczególnych spó#ek ma warto%' ok. 4,1 mld z#, a warto%' nominalna akcji stanowi$cych rezerwy wynosi 1 267 mln z#.
87

71

! w rezultacie przekszta"ce! w elektroenergetyce - do utworzonej przez Polskie Sieci Energetyczne spó"ki PGE ENERGIA S.A. Skarb Pa!stwa wniós" po 85% akcji 8 spó"ek dystrybucyjnych i ZE Dolna Odra89, których kapita"y w"asne na koniec 2005 roku mia"y warto'0 5,7 mld z". ! nabywania przez inwestorów prywatnych akcji by"ych jednoosobowych spó"ek Skarbu Pa!stwa - od samych spó"ek (akcje RUCH S.A. sprzedane w ofercie publicznej) lub od Skarbu Pa!stwa (zob. zestawienie 8.5 ni$ej). Warto'0 maj#tku spó"ek zwi&ksza"y natomiast: ! wyniki ekonomiczne w roku 200690; ! decyzje i dzia"ania restrukturyzacyjne, kszta"tuj#ce warto'0 kapita"ów spó"ek - obejmowanie przez Skarb Pa!stwa nowych emisji akcji za gotówk& lub maj#tek rzeczowy (zob. tab. 8.4 wy$ej); ! przekszta"cania przedsi&biorstw pa!stwowych w jednoosobowe spó"ki Skarbu Pa!stwa; Tab. 8.5. Najwi&ksze komercjalizacje i prywatyzacje w ostatnich latach
Rok Podmioty przekszta%cone w spó%ki Maj(tek netto spó%ki w mln z% Spó%ki, w których rozpocz)to prywatyzacj) Polskie Huty Stali S.A. Krajowa Spó"ka Cukrowa S.A. Lubuska Wytwórnia Wódek Gatunkowych POLMOS S.A. +l#ska Spó"ka Cukrowa S.A. Zak"ady Mi&sne *MEAT*UKÓW S.A. PKO Bank Polski S.A. Zespó" Elektrociep"owni Pozna!skich S.A. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne S.A. Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. Zak"ady Chemiczne POLICE S.A. Zespó" Elektrociep"owni w *odzi S.A. Zak"ady Azotowe PU*AWY S.A.

Warszawskie Zak"ady Farmaceutyczne Polfa Pabianickie Zak"ady Przemys"u 2003 Farmaceutycznego Polfa Tramwaje +l#skie Zak"ady Chemiczne Zachem INTRACO Przedsi&biorstwo Energetyki Cieplnej w D#browie Górniczej Zak"ady Górniczo-Hutnicze Bole2004 s"aw w Bukownie Huta Cynku Miasteczko +l#skie Rejonowe Przedsi&biorstwo Wodoci#gów i Kanalizacji w Tychach Górno'l#skie Przedsi&biorstwo Wodoci#gów 2005 Przedsi&biorstwo Wydawnicze "Rzeczpospolita"

311 200 160 147 118 220 171 97 90 1 014 51 5

Maj(tek netto spó%ki w mln z% 1 057 518 155 110 53 6 393 343 188 8 122 924 816 682

Ruch S.A 244 Zak"ady Przemys"u T"uszczowego w 1 Warszawie S.A. 70 Elektrociep"ownia ZDU(SKA WO0,5 LA Sp. z o.o. 28 Maj$tek netto podmiotu przekszta#conego w spó#k! wg stanu na koniec roku komercjalizacji. Maj$tek netto spó#ki sprywatyzowanej na koniec roku poprzedzaj$cego zbycie lub udost!pnienie akcji. &ród#o: Dane w#asne MSP.

Zak"ady Maszyn Chemicznych "METALCHEM" 2006 Okr&gowe Przedsi&biorstwo Geodezyjno - Kartograficzne w Lublinie Zak"ady Odzie$owe "Tarmilo"

W'ród jednoosobowych spó"ek Skarbu Pa!stwa najwi&ksz# wag& maj# aktywa w sektorach infrastrukturalnych.
Po wniesieniu akcji udzia# Skarbu Pa"stwa w PGE Energia S.A. wynosi# 99,93%. Konsolidacja Polskiej Grupy Energetycznej zako"czona zosta#a w roku 2007 wraz z wniesieniem do niej akcji PSE S.A i BOT Górnictwo i Energetyka S.A. 90 Jednostkowe dane o kapita#ach i wyniku netto jednoosobowych spó#ek Skarbu Pa"stwa uj!to w za#$czniku do Rozdzia#u 8. Przedstawiane dane pochodz$ z bilansów spó#ek sporz$dzonych na koniec roku obrotowego ko"cz$cego si! 31 grudnia 2006, a je)eli rok obrotowy nie ko"czy si! 31 grudnia uwzgl!dniono dane na koniec IV kwarta#u 2006 r. z innych dokumentów.
89

72

Na koniec 2006 r. z 45 mld z" ca"kowitej warto'ci bilansowej netto maj#tku spó"ek jednoosobowych prawie 28 mld z" stanowi" maj#tek zaanga$owany w produkcj&, przesy" i dystrybucj& energii elektrycznej. Ponad 3 mld z" wynosi bilansowa warto'0 maj#tku netto podmiotów transportu gazu (Gaz System) i ropy (PERN Przyja%!). Wyró$niaj#c# si& grup& jednoosobowych spó"ek Skarbu Pa!stwa stanowi"y te$ podmioty realizuj#ce zadania ustawowe (jak spó"ki radiowe i TVP S.A., Totalizator Sportowy Sp. z o.o. – razem 2 mld z" kapita"ów w"asnych) lub restrukturyzacyjne (Agencja Rozwoju Przemys"u S.A., Nafta Polska S.A.– razem prawie 5 mld z" kapita"ów w"asnych). Natomiast najliczniejsz# grup& bran$ow# stanowi# 54 przedsi&biorstwa komunikacji samochodowej z "#cznym maj#tkiem o warto'ci netto 295 mln z". Tab. 8.6. Jednoosobowe spó"ki Skarbu Pa!stwa, w których prawa wykonuje Minister Skarbu Pa!stwa
Status spó%ek

Prowadz#ce dzia"alno'0 - w tym w upad"o'ci z mo$liwo'ci# zawarcia 3 uk"adu W upad"o'ci 50 W likwidacji lub nie pro33 wadz#ce dzia"alno'ci Ogó"em 404 &ród#o: Ewidencja MSP.

Stan na 31 XII 2006 Stan na 31 XII 2005 warto&, warto&, warto&, nomi- szacunkowa warto&, nomi- szacunkowa nalna akcji / (maj(tek net- liczba nalna akcji / (maj(tek netliczba udzia%ów udzia%ów spó%ek to spó%ek) spó%ek to spó%ek) w tys. z% w tys. z% w mln z% w mln z% 321 18 534 319 45 355 341 19 227 521 48 342 99 100 418 770 113 554 19 066 643 109 0 12 45 367 3 57 34 432 147 100 385 848 117 980 19 731 349 151 0 18 48 360

8.2.3. Spó)ki z cz+*ciowym udzia)em Skarbu Pa'stwa 1 stycznia 2007 r. Skarb Pa!stwa reprezentowany przez Ministra Skarbu Pa!stwa posiada" – obok innych akcjonariuszy lub udzia"owców - pakiety akcji lub udzia"ów w 893 spó"kach, z których 597 prowadzi"o wówczas dzia"alno'0 gospodarcz#. S# to spó"ki bardzo zró$nicowane pod wzgl&dem udzia"u Skarbu Pa!stwa, wielko'ci, kondycji finansowej i atrakcyjno'ci dla inwestorów. Udzia" Skarbu Pa!stwa w tych spó"kach wynika z: a) prywatyzacji kapita"owej, gdy w posiadaniu Skarbu Pa!stwa pozostaj# akcje (udzia"y): ! z tytu"u niepe"nego wykorzystania rezerwy dla pracowników, rolników i rybaków, ! celowo zatrzymane przez Skarb Pa!stwa w celu realizacji polityki w"a'cicielskiej lub przeznaczone do zbycia po realizacji umownych zobowi#za! inwestorów; b) emisji nowych akcji lub udzia"ów przez jednoosobowe spó"ki Skarbu Pa!stwa i obejmowania ich przez inwestorów lub wierzycieli; c) "#czenia si& jednoosobowych spó"ek Skarbu Pa!stwa ze spó"kami z udzia"em innych podmiotów; d) prywatyzacji w ramach Programu Narodowych Funduszy Inwestycyjnych; e) wnoszenia akcji spó"ek do podmiotów, których zadaniem jest konsolidacja, restrukturyzacja i prywatyzacja maj#tku Skarbu Pa!stwa; f) wniesienia do spó"ek maj#tku przedsi&biorstw prywatyzowanych lub likwidowanych; g) obejmowania akcji b#d% udzia"ów w zamian za zobowi#zania wobec Skarbu Pa!stwa na podstawie Ordynacji Podatkowej; h) obejmowania akcji i udzia"ów jako sk"adników mienia zlikwidowanych przedsi&biorstw pa!stwowych lub pozosta"ych po rozwi#zanych umowach leasingowych; i) przejmowania akcji/udzia"ów od innych organów i jednostek pa!stwowych; j) nabywania akcji lub udzia"ów w drodze spadków i darowizn.

73

Liczba spó"ek z cz&'ciowym udzia"em Skarbu Pa!stwa w nadzorze MSP w roku 2006 wyra%nie spad"a. G"ównym czynnikiem zmniejszaj#cym liczb& takich spó"ek by"o zako!czenie prywatyzacji w drodze sprzeda$y akcji lub udzia"ów 46 spó"ek (w tym 12 spó"ek parterowych NFI i 6 spó"ek gie"dowych). Po zako!czeniu likwidacji lub upad"o'ci z rejestru wykre'lono 36 spó"ek. Nieodp"atnie przekazywano akcje Bankowi Gospodarstwa Krajowego i samorz#dom. Tab. 8.7. Spó"ki z cz&'ciowym udzia"em, w których prawa wykonuje Minister Skarbu Pa!stwa
Wyszczególnienie I. Spó"ki prowadz#ce dzia"alno'0 – niepubliczne w tym spó"ki NFI II. Spó"ki publiczne Spó"ki w likwidacji III. Spó"ki nie prowadz#ce dzia"alno'ci Spó"ki w upad"o'ci Ogó"em Ogó"em 31 XII 2001 &ród#o: Ewidencja MSP. Liczba spó%ek 31 XII 2006 31 XII 2005 551 611 78 54 47 52 86 68 51 57 158 190 893 978 1 277

Jednocze'nie w spó"ki z cz&'ciowym udzia"em Skarbu Pa!stwa przekszta"ci"y si& podmioty sektora elektroenergetycznego i przemys"u obronnego poddawane konsolidacji (Ministerstwo pozosta"o w"a'cicielem akcji, które s# przeznaczone dla pracowników). Wyra%ny przyrost warto'ci akcji i udzia"ów Skarbu Pa!stwa w spó"kach z cz&'ciowym udzia"em (tab. 8.2) jest w g"ównej mierze wynikiem obj&cia akcji w PGE Energia S.A. w zamian za akcje zak"adów konsolidowanych zak"adów energetycznych. Tab. 8.8. Spó"ki z udzia"em Skarbu Pa!stwa wg wielko'ci udzia"u Skarbu Pa!stwa
Status spó%ek w w nieprowadz(ce aktywne dzia%alno&ci niepubliczne publiczne likwidacji upad%o&ci Do 5% 179 31 21 21 7 Powy$ej 5% do 25% 155 8 28 58 20 Powy$ej 25% do 50% 162 3 24 65 22 Powy$ej 50% 55 5 13 14 2 86 Ogó"em 551 47 158 51 &ród#o: Dane w#asne Ministerstwa Skarbu Pa"stwa. Udzia% Skarbu Pa!stwa Razem 2006 2005 259 269 276 89 893

280 283 316 99 978

8.2.3.1. Problemy gospodarowania akcjami spó)ek z cz+*ciowym udzia)em Skarbu Pa'stwa W spó"kach, w których udzia" SP wynosi od 10-49,99%, Skarb Pa!stwa mo$e posiada0 zarówno pakiet kontrolny, je$eli pozosta"y akcjonariat jest rozproszony, jak i nie mie0 g"osu wiod#cego, je$eli pozostali akcjonariusze dzia"aj# w grupie posiadaj#cej wi&cej ni$ po"ow& kapita"u zak"adowego lub g"osów na walnym zgromadzeniu. Wp"yw akcjonariusza posiadaj#cego mniej ni$ 25% udzia"u w kapitale zak"adowym na strategi&, zarz#dzanie i dzia"alno'0 spó"ki jest ograniczony, a nadzór w"a'cicielski mo$e mie0 tylko charakter pasywny. W spó"kach, w których udzia" SP jest niewielki (mniejszy ni$ 10%) nie ma realnej mo$liwo'ci wp"ywania na sposób prowadzenia dzia"alno'ci. Utrzymywanie ma"ych udzia"ów generuje znaczne koszty, zwi#zane cho0by z konieczno'ci# delegowania przedstawicieli na Walne Zgromadzenia, a tak$e ze sprawowaniem przez MSP bie$#cego nadzoru w"a'cicielskiego. Taka sytuacja prowadzi do zb&dnego rozproszenia czynno'ci nadzorczych i blokowania 'rodków publicznych. Ministerstwo Skarbu Pa!stwa zamierza dokona0 pe"nej prywatyzacji „resztówek” w których posiada mniej ni$ 10 % akcji lub udzia"ów do ko!ca roku 2009, o ile nie ma wa$nych powodów utrzymywania zaanga$owania SP w niektórych spo'ród nich (np. maj#cych strategiczny charakter). Najefektywniejsz# 'cie$k# ich zbywania jest tryb polegaj#cy na uzyskiwaniu zgody Rady Ministrów.
74

Zbywanie pakietów resztówkowych cz)sto jest przes(dzone w zapisach statutów lub umów spó%ek i jest mo'liwe tylko na rzecz akcjonariuszy oraz wspólników i po z góry okre&lonej cenie. Mo'e nie by, mo'no&ci ich zbycia na rzecz innych podmiotów i po aktualnej warto&ci rynkowej. Statuty lub umowy mog( równie' zakazywa, zbywania pakietu przed okre&lonym terminem lub spe%nieniem okre&lonych warunków. Jednocze'nie cz&'0 pakietów nale$#cych do Skarbu Pa!stwa ma z mocy prawa ograniczon# zbywalno'0 g"ównie ze wzgl&du na przeznaczenie ich, zgodnie z ustaw# o komercjalizacji i prywatyzacji, dla uprawnionych pracowników spó"ki. W ko!cu 2006 r. rezerwa akcji lub udzia"ów na ten cel istnia"a w 277 spó"kach z cz&'ciowym udzia"em. W 67 spó"kach rezerwa dla osób uprawnionych stanowi"a 90 i wi&cej procent wszystkich akcji nale$#cych do Skarbu Pa!stwa. Na rozdysponowanie oczekiwa"y akcje/udzia"y o nominale 1 128 mln z" (w tym 750 mln to akcje PGNiG), którym odpowiada ok. 4,5 mld warto'ci maj#tku spó"ek. 8.2.3.2. Szacowanie warto*ci akcji i udzia)ów w spó)kach z cz+*ciowym udzia)em Skarbu Pa'stwa W analizach i zestawieniach przedstawianych poni$ej, obok warto'ci nominalnej akcji lub udzia"ów, dla spó"ek nie notowanych na gie"dzie, których sprawozdania finansowe zosta"y udost&pnione Ministerstwu, warto'0 akcji lub udzia"ów ustalono bior#c pod uwag& wysoko'0 kapita"ów w"asnych spó"ki. Przyj&to, $e warto'0 pakietu akcji lub udzia"ów równa jest cz&'ci kapita"ów w"asnych odpowiadaj#cej udzia"owi Skarbu Pa!stwa. Akcje b&d#ce w obrocie publicznym wyceniono wed"ug kursu gie"dowego. Dla spó"ek z niewielkim udzia"em Skarbu Pa!stwa, nie sk"adaj#cych bilansu w MSP, za warto'0 akcji uznano ich warto'0 nominaln#. Je$eli akcje lub udzia"y sprzedano po 1 stycznia 2007 r., ich warto'0 na 31 grudnia 2006 r. przyj&to wg cen transakcyjnych. 8.2.3.3. Spó)ki z wi+kszo*ciowym udzia)em Skarbu Pa'stwa 1 stycznia 2007 r. udzia" wi&kszy od 50% Skarb Pa!stwa posiada" w 89 spó"kach. W 38 z tych podmiotów udzia" Skarbu Pa!stwa przewy$sza 75%, a w 16 - 90%. Akcje pi&ciu (PGNiG, PKO BP, Ruch, Police i Pu"awy) notowano na Gie"dzie Papierów Warto'ciowych. Tab. 8.9. Spó"ki z udzia"em wi&kszo'ciowym w których prawa wykonuje Minister Skarbu Pa!stwa
Typ spó%ki

Warto&, Warto&, Warto&, Liczba nominalna szacunkowa szacunkowa spó%ek w mln z% 2006 w mln z% 2005 w mln z% Spó"ki prowadz#ce dzia"alno'0 niepubliczne 55 12 309 26 235* 15 532* Spó"ki publiczne 5 6 189 44 092** 33 546** Spó"ki w upad"o'ci 14 83 0 0 Spó"ki w likwidacji lub nie prowadz#ce dzia"alno'ci 15 33 0 1,9* Ogó"em na koniec roku 89 18 614 70 869 49 080 * Warto%' maj$tku netto przypadaj$ca na udzia# Skarbu Pa"stwa. **Warto%' akcji Skarbu Pa"stwa wg kursu zamkni!cia w dniu ostatniego notowania w roku. &ród#o: Dane w#asne MSP.

8.2.3.4. Spó)ki z mniejszo*ciowym udzia)em Skarbu Pa'stwa niepubliczne Tab. 8.10. Warto'0 akcji lub udzia"ów spó"ek z mniejszo'ciowym udzia"em Skarbu Pa!stwa
Udzia% Skarbu Pa!stwa Liczba spó%ek

Warto&, akcji spó%ek niepublicznych w mln z% nominalna szacunkowa aktywne nieaktywne aktywne nieaktywne aktywne nieaktywne Do 5% 179 49 370 19 369 0 Powy$ej 5% do 25% 154 107 1 497 85 3 390 1 Powy$ej 25% do 50% 162 111 2 489 377 7 008 0 Ogó"em 31 XII 2006 495 267 4 357 481 10 767 1 Ogó"em 31 XII 2005 551 270 4 270 441 8 223 18 &ród#o: Dane w#asne MSP.

Spo'ród 762 spó"ek z mniejszo'ciowym udzia"em Skarbu Pa!stwa 140 to spó"ki programu Narodowych Funduszy Inwestycyjnych. Do Skarbu Pa!stwa nale$# akcje 54 niepu75

blicznych aktywnych spó"ek NFI, a tak$e akcje 71 spó"ek w upad"o'ci, 8 w likwidacji, 7 nie prowadz#cych dzia"alno'ci gospodarczej. W ci#gu 2006 r. inwestorzy nabyli wszystkie akcje Skarbu Pa!stwa w 12 spó"kach parterowych. Akcje o'miu spó"ek nieodp"atnie przekazano Bankowi Gospodarstwa Krajowego na zasilenie funduszy por&cze! kredytowych w zwi#zku z realizacj# programu rz#dowego Kapita# dla przedsi!biorczych. Podstawowym celem Ministra Skarbu Pa!stwa jest mo$liwie optymalna sprzeda$ pakietów mniejszo'ciowych spó"ek NFI. Sprzeda$ akcji nale$#cych do Skarbu Pa!stwa w spó"kach Programu odbywa si& na podstawie art. 33 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji w trybie przetargu publicznego, przyj&cia oferty przez podmiot og"aszaj#cy wezwanie lub w trybie szczególnym za zgod# Rady Ministrów. Zarówno tempo jak i wielko'0 przychodów z transakcji dokonywanych przez Skarb Pa!stwa91 uzale$niona jest w du$ym stopniu od dzia"a! NFI, które przeprowadzaj# wycen& spó"ek swojego portfela i dokonuj# wyboru inwestorów. Tab. 8.11. Udzia" Skarbu Pa!stwa w spó"kach programu NFI
Udzia% Skarbu Pa!stwa w spó%kach aktywnych niepublicznych Spó%ki aktywne NFI niepubliczne NFI z udzia%em SP do 2% pow. 2 do 10% pow. 10 do 25% ponad 25% 31 XII 2006 54 2 7 18 27 31 XII 2005 78 4 11 24 39 31 XII 2002 234 6 24 52 155 &ród#o: Dane w#asne Ministerstwa Skarbu Pa"stwa. Stan na

8.2.3.5. Spó)ki publiczne z udzia)em Skarbu Pa'stwa Na koniec 2006 r. Skarb Pa!stwa (reprezentowany przez Ministra Skarbu Pa!stwa92) posiada" akcje w 47 spó"kach publicznych (na koniec roku 2005 - w 52, a 2004 - w 67). Tab. 8.12. Udzia"y Skarbu Pa!stwa w spó"kach publicznych
Warto&, nominalna Wielko&, udzia%ów Skarbu Liczba spó%ek w tys. z% Pa!stwa do 5% 219 161 31 5,01 do 25% 69 685 8 25,01 - 50% 907 056 3 50,01 - 99,99% 6 188 556 5 Ogó"em 31 XII 2006 7 384 458 47 Ogó"em 31 XII 2005 7 459 710 52 Ogó"em 31 XII 2002 77 1 877 890 &ród#o: Dane w#asne Ministerstwa Skarbu Pa"stwa. Warto&, rynkowa w tys. z% 4 809 614 2 812 725 8 059 559 44 091 842 59 773 739 46 348 619 7 063 209

Znaczny przyrost warto'ci akcji Skarbu Pa!stwa w spó"kach publicznych w roku 2006 by" przede wszystkim skutkiem silnego wzrostu kursów (m.in. PKO BP i KGHM). Liczba spó"ek publicznych z udzia"em Skarbu Pa!stwa w 2006 r. zmala"a w wyniku sprzeda$y wszystkich posiadanych akcji Soko"owa i Jelfy i zbycia akcji 4 NFI na wyp"at& wynagrodze! dla firm zarz#dzaj#cych. Z drugiej strony Ruch SA sprzeda" w ofercie publicznej akcje nowej emisji93. Nale$#ce w ko!cu 2006 r. do Skarbu Pa!stwa akcje spó"ek publicznych skoncentrowane s# w kilku pakietach, w'ród których zdecydowanie wyró$niaj# si& PGNiG SA i PKO BP S.A. Tylko w niewielu spó"kach publicznych udzia" Skarbu Pa!stwa przewy$sza kilkana'cie procent. Poza wykazanymi w tabeli poni$ej: PGNiG S.A., PKO BP S.A., KGHM S.A., wg stanu na koniec 2006 r., z wi&kszych spó"ek nale$a"y do nich: Zak"ady Chemiczne Police S.A. (68%), Zak"ady Azotowe Pu"awy S.A. (63%) i Mennica Polska S.A. (32%). Po zarejestrowaniu nowej emisji akcji RUCH S.A. Skarb Pa!stwa posiada" 72 % akcji spó"ki.
91 92

W 2006 r. ze sprzeda)y akcji spó#ek NFI uzyskano 13.5 mln z# Ponadto, akcje 4 spó#ek notowanych na GPW mia#y Lasy Pa"stwowe. Wykaz spó#ek w za#$czniku. 93 Zob. przypis na str. 70.

76

Akcje spó"ek gie"dowych posiadaj# tak$e jednoosobowe spó"ki Skarbu Pa!stwa. Nafta Polska wykonuje prawa z 18% akcji PKN Orlen S.A. i 52% akcji Lotos S.A o "#cznej warto'ci gie"dowej 6,4 mld z". Tab. 8.13. Najwi&ksze pakiety akcji spó"ek publicznych nale$#ce do Skarbu Pa!stwa
Koniec roku PKO BP S.A. 2004 KGHM Polska Mied% SA Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A Telekomunikacja Polska S.A. PGNiG S.A. PKO BP S.A. KGHM Polska Mied% SA Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A Telekomunikacja Polska SA Nazwa spó%ki Kurs Udzia% ostatniego Warto&, Liczba akcji SP (%) notowania pakietu w tys. z% w roku 623 000 000 62,30 27,80 17 319 400 88 589 968 43 633 897 55 539 253 5 000 000 000 515 711 446 88 589 900 43 633 897 55 491 437 44,29 10,20 3,97 84,75 51,57 44,29 10,20 3,96 4,13 51,50 84,75 44,29 10,20 4,13 3,96 31,30 37,80 2 772 866 1 649 361

19,80 1 099 677 3,47 17 350 000 29,00 14 955 631 62,50 5 536 869 62,70 23,40 2 735 845 1 298 500

2005

Bank PeKaO SA 6 871 620 PKO BP S.A. 514 959 296 PGNiG S.A. 5 000 000 000 KGHM Polska Mied% SA 88 589 900 2006 Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A 43 633 897 Bank PeKaO SA 6 871 620 Telekomunikacja Polska SA 55 491 437 &ród#o: Dane w#asne Ministerstwa Skarbu Pa"stwa.

174,50 1 199 098 47,00 24 203 087 3,60 18 000 000 89,00 7 884 501 47,70 2 081 337 226,90 1 559 171 24,55 1 362 315

Ze znacz#cych transakcji akcjami spó"ek publicznych w 2006 r. wyró$nia si& nieodp"atne przekazanie pracownikom akcji ZA Pu"awy S.A. i ZCh Police S.A. Akcje spó"ek publicznych w cz&'ci stanowi# rezerwy na pokrycie przysz"ych (m.in. wobec pracowników94), lub potencjalnych zobowi#za! (gwarancji) Skarbu Pa!stwa.
Rola Gie'dy Papierów Warto$ciowych w prywatyzacji

MSP przyczyniaj#c si& do rozwoju krajowego rynku kapita"owego planuje w latach 2007 i 2008 przeprowadzenie prywatyzacji ok. 20 spó"ek g"ównie poprzez podwy$szenie ich kapita"u i zaoferowanie nowych akcji inwestorom na GPW w Warszawie. Tworzy to szans& na zwi&kszenie warto'ci przysz"ych emerytur wyp"acanych ze 'rodków gromadzonych w Otwartych Funduszach Emerytalnych oraz na Indywidualnych Kontach Emerytalnych. Brak ofert du$ych prywatyzacji kapita"owych mo$e spowodowa0 niebezpiecze!stwo, $e Polska stanie si& eksporterem kapita"u. Za tym sposobem prywatyzacji przemawia tak$e pe"na przejrzysto'0 procedury, du$e zainteresowanie i poparcie spo"eczne.

8.3. Akcje i udzia)y z których prawa wykonuj( inne organy lub jednostki pa'stwowe
Minister Gospodarki 31 grudnia 2006 r.; - wykonywa" prawa z akcji w spó"kach górnictwa w&glowego95;
Warto%' gie#dowa akcji stanowi$cych rezerw! na nieodp#atne przekazanie pracownikom PGNiG wynosi ok. 2,7 mld z#. 95 Na podstawie ustawy o restrukturyzacji górnictwa w!gla kamiennego w latach 2003-2006 (Dz.U. nr 210, poz. 2037 z pó(n. zm.) w odniesieniu do przedsi!biorstw górniczych, z wyj$tkiem Lubelskiego W!gla "Bogdanka" S.A., a tak)e w odniesieniu do CZW "W!glokoks" S.A. i "W!glozbyt" S.A., kompetencje ministra w#a%ciwego do
94

77

- od 8 wrze'nia 2006 r. wykonywa" kompetencje Ministra Skarbu Pa!stwa w spó"kach zarz#dzaj#cych specjalnymi strefami ekonomicznymi, z wy"#czeniem spó"ek, w których Skarb Pa!stwa posiada 100 % akcji lub udzia"ów96. Tab. 8.14. Akcje i udzia"y spó"ek nadzorowanych przez Ministra Gospodarki
Wyszczególnienie jsSP Rok 2006 spó%ki z cz)&ciowym udzia%em SP 1 300 0 12 248 580 288,9 jsSP 6 3 067 008 6 393,6 Rok 2005 spó%ki z cz)&ciowym udzia%em SP 1 300 0

Spó"ki górnictwa w&glowego Liczba spó"ek 6 Warto'0 nominalna akcji w tys. z" 3 067 008 Warto'0 akcji wg maj#tku netto 6 274 ,9 spó"ek w mln z" Spó"ki zarz#dzaj#ce specjalnymi strefami ekonomicznymi Liczba spó"ek Warto'0 nominalna akcji w tys. z" Warto'0 akcji wg maj#tku netto spó"ek w mln z" &ród#o: Dane MG.

w nadzorze Ministra Skarbu Pa!stwa

W 2006 r. w spó"kach w&glowych kontynuowano procesy restrukturyzacji finansowej i kapita"owej. W efekcie, mimo osi#gni&cia "#cznie 0,5 mld z" zysku, spó"ki w&gla kamiennego wykaza"y wyra%ny spadek kapita"ów w"asnych.
Tab. 8.15. Akcje i udzia"y, z których prawa wykonuj# pozosta"e organy lub jednostki pa!stwowe
W%adaj(cy Minister Finansów Warto&, w tys. z% Uwagi Wg bilansu Nominalna Szacunkowa organu b.d. 70 582 114 373 87,85% KUKE S.A.; 1 akcja CETO S.A.; PKP PLK S.A. 97 (Minister Transportu wykonuje prawa z 16,21% akcji spó"ki, a 1 326 407 779 953 Dyrektor Generalny Ministerstwa Transportu – na podstawie pe"nomocnictwa Mib.d nistra Skarbu Pa!stwa – z 4,08 % akcji) ) 59 918 445 958 2 spó"ki $eglugowe 10 150 715,6 8 947 788 PKP S.A. – jsSP b.d 475 113 591 356 76 488 1 300 475 627 575 000 20 479 12 334 1 073 113 57 jsSP i 2 spó"ki z cz&'ciowym udzia"em 604 030 3 spó"ki z o.o. 26 spó"ek (w tym: 11czynnych niepublicz108 937 nych; udzia"y w 4 spó"kach gie"dowych) 0 3 spó"ki w likwidacji lub upad"o'ci

Minister Transportu

Minister Obrony Narodowej ANR WAM PGL Lasy Pa!stwowe

Wojewodowie 0,53 0,53 Ogó"em 1 142 958 12 680 030 12 086 486 &ród#o: Bilanse spó#ek i zestawienia organów nadzoru.

spraw Skarbu Pa"stwa wykonuje minister w#a%ciwy do spraw gospodarki. Od 1 stycznia 2008 kompetencje te wykonywane b!d$ na podstawie ustawy z dnia 7 wrze%nia 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa kamiennego w latach 2008- 2015 (Dz. U. Nr 192, poz.1379). 96 Na podstawie ustawy z dnia 23 czerwca 2006 r. o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych oraz niektórych ustaw (Dz.U. nr141, poz.997). 97 Wydatki bud)etu pa"stwa przekazane w danym roku na finansowanie linii kolejowych o pa"stwowym znaczeniu zwi!kszaj$ kapita# zak#adowy PLK SA; zwi$zane z tym akcje w podwy)szonym kapitale zak#adowym obejmuje Skarb Pa"stwa reprezentowany przez ministra w#a%ciwego do spraw transportu. Skarb Pa"stwa obejmowa# tak)e akcje PKP PLK S.A. w zamian za wygaszanie zobowi$za" PKP S.A. z tytu#ów podatkowych.

78

Tab. 8.16. Akcje posiadane przez Naft& Polsk#
Nazwa spó%ki PKN Orlen Grupa Lotos Operator Logistyczny Paliw P"ynnych Zak"ady Azotowe w Tarnowie Mo'cicach Zak"ady Azotowe K&dzierzyn Razem Warto'0 pozycji „akcje lub udzia"y” w bilansie Udzia% Nafty Polskiej 17,32% 51,91% 100% 80% 80% Warto&, akcji w tys. z% 3 533 578 2 909 768 484 214 337 313 283 423 7 548 296 1 701 819

8.4. Warto*. akcji i udzia)ów Skarbu Pa'stwa
*#czn# szacunkow# warto'0 akcji i udzia"ów Skarbu Pa!stwa policzono stosuj#c nast&puj#ce zasady: 1. w odniesieniu do spó"ek, w których ca"o'0 kapita"u nale$y bezpo'rednio do Skarbu Pa!stwa - warto'0 kapita"ów w"asnych, z tym, $e warto'0 praw maj#tkowych Skarbu Pa!stwa w spó"kach, w których kapita"y w"asne s# wielko'ci# ujemn# (zobowi#zania przewy$szaj# warto'0 aktywów) wyceniono na 0, 2. warto'0 akcji spó"ek notowanych na Gie"dzie Papierów Warto'ciowych lub Centralnej Tabeli Ofert ustalono wed"ug kursu gie"dowego z dnia 29 grudnia lub innego dnia ostatniego notowania w roku 2006, 3. warto'0 akcji i udzia"ów w spó"kach pozosta"ych wyceniono wg regu" opisanych w cz&'ci 8.2.3.2; 4. skorygowano warto'0 akcji b&d#cych formaln# w"asno'ci# Nafty Polskiej S.A.- zosta"y one wycenione wed"ug warto'ci ksi&gowej maj#tku spó"ek i cen rynkowych akcji spó"ek gie"dowych, a warto'0 akcji z aktywów bilansu Nafty Polskiej zosta"a pomini&ta.
Tab. 8.17. Szacunkowa warto'0 akcji i udzia"ów Skarbu Pa!stwa
Podmiot lub organ reprezentuj(cy Skarb Pa!stwa I. Akcje i udzia"y jednoosobowych spó"ek Skarbu Pa!stwa1 Minister Skarbu Pa!stwa ANR Minister Gospodarki Minister Transportu Minister Obrony Narodowej Wojskowa Agencja Mieszkaniowa II. Akcje spó"ek w obrocie publicznym2 Minister Skarbu Pa!stwa Nafta Polska SA PGL Lasy Pa!stwowe III. Akcje i udzia"y pozosta"e wg warto'ci maj#tku przypadaj#cego na udzia" Skarbu Pa!stwa Minister Skarbu Pa!stwa Inne organy Ogó"em (I+II+III)
1 2

31 XII 06 31 XII 05 31 XII ‘04 warto&, w mln z% 60 574 66 088 69 734 43 665 1 070 6 275 8 948 12 604 66 323 59 773 6 443 107 39 742 37 003 2 739 166 639 48 360 1 088 6 394 9 703 b.d. 543 53 625 46 348 7 253 23,6 27 223 23 773 3 450 146 936 56 948 874 4 823 6 804 285 25 888 25 862 b.d. 26,1 22 900 22 357 543 118 522

Warto%' ksi!gowa maj$tku netto. Warto%' wg kursu gie#dowego z ostatniego notowania w roku.

79

8.5. Udzia)y w mi+dzynarodowych instytucjach finansowych
Tab. 8.18. Udzia"y Rzeczypospolitej Polskiej w mi&dzynarodowych instytucjach finansowych
Lp. 1. 2. 3. 4. 5. Organizacja Mi&dzynarodowy Fundusz Walutowy Mi&dzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju Mi&dzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju Rodzaj udzia%ów Udzia%y op%acone Walu- Zobowi(zania Udzia%y (w EUR lub ta nieop%acone USD)1 - SDR - USD - USD 1.150.897 SDR 826.648 USD 1.236.291.003 6.613.184

Udzia"y cz"on1 369 000 000 kowskie 2 Kapita" statu79.595.576 towy Kapita" statu42.006.738 towy 2.834.540 Wielostronna Agencja Gwa- Kapita" statu826.648 towy rancji Inwestycji Mi&dzynarodowa Korporacja Finansowa Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju

Kapita" statu7.236.000 - USD towy 6. Kapita" statu64.608.000 2.592.000 EUR 188.800 000 towy 3 Kapita" statu- EUR 8.500.000 7. Bank Rozwoju Rady Europy towy Kapita" rezer1.987.000 - EUR 68.488.000 wowy Kapita" statu63.961.191 106.601.984 3.240.700.325 towy 8. Europejski Bank InwestyEUR cyjny Kapita" rezer161.642.075 269.403.458 wowy Kapita" statu129.664.962 826.648 USD 1.242.904.188 towy Kapita" statu1 371 204 540 1.150.897 SDR towy Razem Kapita" statu137.069.191 109.193.984 EUR 3.497.988.325 towy Kapita" rezer163.629.075 269.403.457 EUR wowy 1) Zobowi$zania warunkowe do op#acenia udzia#ów wynikaj$ce ze statutów poszczególnych organizacji. 2) W tym kwota 71.636.018,56 USD zosta#a zap#acona w PLN 3)W tym kwota 4.834.000,00 EUR przydzielona Polsce z rezerw banku, op#aconych uprzednio przez inne kraje cz#onkowskie. Polska op#aci#a tak)e udzia#y w kwocie 15 477 000 EUR w Mi!dzynarodowym Banku Wspó#pracy Gospodarczej i w Mi!dzynarodowym Banku Inwestycyjnym (z którego wyst$pi#a w roku 2000) w kwocie 29 150 590 EUR.. &ród#o: Ministerstwo Finansów i Narodowy Bank Polski.

80

9. PRZEDSI$BIORSTWA PA"STWOWE
9.1. Ustrój przedsi+biorstwa pa'stwowego i zakres uprawnie' Skarbu Pa'stwa
Przedsi&biorstwo pa!stwowe jest samodzielnym, samorz#dnym i samofinansuj#cym si& przedsi&biorc# posiadaj#cym osobowo'0 prawn#. Organy przedsi&biorstwa samodzielnie podejmuj# decyzje oraz organizuj# dzia"alno'0 we wszystkich sprawach przedsi&biorstwa, zgodnie z przepisami prawa i w celu wykonania zada! przedsi&biorstwa98. W przedsi&biorstwach dzia"aj#cych na zasadach ogólnych ustawy o przedsi&biorstwach pa!stwowych powo"ywanie dyrektora, zatwierdzanie sprawozdania finansowego i dokonywanie podzia"u zysku nale$# do samorz#du za"ogi przedsi&biorstw. Organ za"o$ycielski wyposa$a przedsi&biorstwo w 'rodki niezb&dne do prowadzenia dzia"alno'ci okre'lonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, dokonuje kontroli i oceny dzia"alno'ci przedsi&biorstwa oraz pracy dyrektora i ma prawo zarz#dzi0 po"#czenie, podzia" i likwidacj& przedsi&biorstwa. Organy pa!stwowe mog# podejmowa0 decyzje w zakresie dzia"alno'ci przedsi&biorstwa pa!stwowego i zadysponowania sk"adnikami wydzielonego lub nabytego przez nie mienia tylko w wypadkach i na warunkach przewidzianych przepisami ustawowymi. Odr&bne regulacje m.in. wi&ksze uprawnienia organów nadzoru - obowi#zuj# po zawarciu umowy o zarz#dzanie lub ustanowieniu zarz#du komisarycznego, w przedsi&biorstwach u$yteczno'ci publicznej, przemys"u obronnego i przywi&ziennych zak"adach pracy.

9.2. Sytuacja prawno – ekonomiczna przedsi+biorstw
Przedsi&biorstwa - bior#c pod uwag& ich funkcje gospodarcze i publiczne - podzieli0 mo$na na trzy grupy. ! Normalne podmioty gospodarcze - dzia"aj#ce w dziedzinach rynkowych i nie realizuj#ce zada! publicznych, których co do zasady nie dotycz# prawne ograniczenia komercjalizacji i prywatyzacji. Podmioty takie nadzorowane s# przez wojewodów lub Ministra Skarbu Pa!stwa. Istotn# cz&'0 tej grupy stanowi 48 przedsi&biorstw komunikacji samochodowej ! Przedsi)biorstwa o specyficznym charakterze ze wzgl)du na dotycz(ce je przepisy lub szczególne zadania. Przedsi&biorstwa takie (oko"o czterdziestu) znajduj# si& w nadzorze Ministra Obrony Narodowej i Ministra Sprawiedliwo'ci. Do kategorii tej zaliczy0 mo$na tak$e niektóre przedsi&biorstwa nadzorowane przez Ministra Skarbu Pa!stwa. Przedsi&biorstwa nadzorowane przez MON dzia"aj# i s# restrukturyzowane w powi#zaniu z planami rozwoju si" zbrojnych. Mo$liwo'ci ich prywatyzacji s# ograniczane przez wymogi bezpiecze!stwa (zw"aszcza przedsi&biorstwa remontowe i biura projektów). Przywi&zienne zak"ady pracy (w nadzorze Ministra Sprawiedliwo'ci) mog# by0 prowadzone jako przedsi&biorstwa pa!stwowe lub spó"ki z wi&kszo'ciowym udzia"em Skarbu Pa!stwa. Podmioty tego typu. s# przekszta"cane sporadycznie w drodze likwidacji i upad"o'ci. Status przedsi&biorstw maj# i inne podmioty dzia"aj#ce w dziedzinach nierynkowych (jak np. ratownictwo morskie, obs"uga przedstawicielstw pa!stw obcych). W województwie 'l#skim status przedsi&biorstw pa!stwowych zachowa"o kilka du$ych regionalnych przedsi&biorstw wodoci#gów i energetyki cieplnej99. ! Dwa najwi&ksze podmioty (PPUP Poczta Polska, PP Porty Lotnicze) maj# form) prawn( przedsi)biorstwa pa!stwowego wprost z mocy ustawy. Wykonuj# one zadania okreUstawa z dnia 25 wrze%nia 1981 r. o przedsi!biorstwach pa"stwowych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r.,nr 112, poz. 981, z pó(n. zm.). 99 Zob. za#. do rozdzia#u 9.
98

81

'lone w ustawach oraz s# nadzorowane przez organy wskazane w ustawie. Ich ewentualne przekszta"cenia w spó"ki musz# poprzedzi0 zmiany ustawowe. Ich "#czny maj#tek stanowi" du$o ponad po"ow& sumy maj#tku podmiotów dzia"aj#cych 31 grudnia 2006 r. w formie przedsi&biorstw pa!stwowych. Czynnych przedsi&biorstw pa!stwowych ci#gle jest du$o. Ustawa z dnia 12 maja 2006 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji oraz o zmianie innych ustaw100 przewidywa"a dokonanie komercjalizacji przedsi&biorstw dzia"aj#cych na podstawie ustawy o przedsi&biorstwach pa!stwowych, dla których organem za"o$ycielskim jest Minister Skarbu Pa!stwa do dnia 30 czerwca 2007 r. Inne organy za"o$ycielskie zosta"y zobowi#zane do z"o$enia Ministrowi Skarbu Pa!stwa w tym samym terminie wniosków o dokonanie komercjalizacji tych przedsi&biorstw. Tab. 9.1. Przedsi&biorstwa i banki pa!stwowe wg organów za"o$ycielskich
L.p. Wyszczególnienie Przedsi&biorstwa, dla których organem za"o$ycielskim jest Minister Skarbu Pa!stwa; 1 prowadz#ce dzia"alno'0 w likwidacji w upad"o'ci Przedsi&biorstwa pa!stwowe, dla których organem za"o$ycielskim jest Minister Obrony Narodowej 2 prowadz#ce dzia"alno'0 w likwidacji w upad"o'ci Przedsi&biorstwa pa!stwowe, dla których organem za"o$ycielskim jest Minister Sprawiedliwo'ci (przywi&zienne zak"ady pracy) 3 prowadz#ce dzia"alno'0 w upad"o'ci Przedsi&biorstwa pa!stwowe, dla których organem za"o$ycielskim jest wojewoda: prowadz#ce dzia"alno'0 4 w likwidacji w upad"o'ci Poczta Polska i Porty Lotnicze, dla których organem za"o$ycielskim 5 jest Minister Transportu Przedsi&biorstwa pa!stwowe, dla których organem za"o$ycielskim 6 jest Minister Gospodarki Ogó"em prowadz#ce dzia"alno'0 w likwidacji w upad"o'ci Liczba podmiotów 2006 2005 2003 25 16 5 4 24 18 2 4 19 15 4 481 218 87 176 2 551 269 94 188 25 16 5 4 24 18 2 4 20 15 5 622 241 99 282 2 695 292 108 295 36 28 4 4 26 23 3 21 15 6 1 075 435 140 500 2 1 1 161 504 144 513

Przedstawiane w tej cz&'ci zestawienia nie uwzgl&dniaj# przedsi&biorstw, których dotycz# wi#$#ce umowy prywatyzacyjne zawarte przed 31 grudnia 2006 r., nawet je'li wykre'lono je z rejestru dopiero w roku 2007. Za przedsi&biorstwa pa!stwowe s# natomiast uznawane podmioty, dla których sporz#dzono akt komercjalizacji oraz wykre'lone z rejestru w grudniu 2006 r., bowiem skutek wykre'lenia z rejestru nast#pi" 1 stycznia 2007 r. (w pierwszym dniu miesi#ca przypadaj#cego po wpisaniu spó"ki do rejestru przedsi&biorców), je$eli nowopowsta"a spó"ka nie zosta"a uwzgl&dniona w cz&'ci Sprawozdania dotycz#cej spó"ek.

9.3. Przedsi+biorstwa pa'stwowe w nadzorze Ministra Skarbu Pa'stwa
31 grudnia 2006 r. w nadzorze za"o$ycielskim Ministra Skarbu Pa!stwa pozostawa"o 25 przedsi&biorstw pa!stwowych i jeden bank pa!stwowy. Dzia"alno'0 statutow# prowadzi
Dz.U. nr 107, poz.721. Przepis ten nie dotyczy m.in. przedsi!biorstw wykonuj$cych w dniu 1 stycznia 2006 r. dzia#alno%' gospodarcz$ w zakresie mi!dzynarodowego transportu morskiego.
100

82

17 podmiotów. Cztery jednostki s# w stanie upad"o'ci, w trzech toczy si& post&powanie likwidacyjne. Dwa przedsi&biorstwa, których likwidacja zosta"a zako!czona, nadal oczekuj# na wykre'lenie. Tab. 9.2. Maj#tek przedsi&biorstw pa!stwowych w nadzorze Ministra Skarbu Pa!stwa
Suma funduszy w%asnych w tys. z% 31 XII 2006 31 XII 2005 31 XII 2004 112 127 110 725 234 807 &ród#o: Bilanse przedsi!biorstw.

Najwi&kszymi jednostkami w nadzorze Ministra Skarbu Pa!stwa pod wzgl&dem warto'ci maj#tku netto by"y: Zak"ad Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych w Otwocku-+wierku, Kopalnia Soli "Wieliczka" i Biuro Urz#dzania Lasu i Geodezji Le'nej w Warszawie. Pod wzgl&dem zatrudnienia wyró$nia"y si& Polska -egluga Morska (wykazuj#ca ujemne fundusze w"asne), Biuro Urz#dzania Lasu i Geodezji Le'nej i Kopalnia Siarki "Machów" zatrudniaj#ce ponad 500 osób.

9.4. Przedsi+biorstwa w nadzorze za)o-ycielskim wojewodów
Liczba przedsi&biorstw pa!stwowych w nadzorze za"o$ycielskim wojewodów szybko maleje. Na koniec roku 1997 wynosi"a ona 2 868, w tym 1 688 prowadz#cych dzia"alno'0 i w ci#gu dziewi&ciu lat zmala"a ponad pi&ciokrotnie. Siedmiokrotnie spad"a liczba przedsi&biorstw prowadz#cych dzia"alno'0. W przewa$aj#cej cz&'ci przedsi&biorstwa te s# ma"e i aktywne tylko na rynku lokalnym. Du$o jest przedsi&biorstw nierentownych, upadaj#cych i likwidowanych, 80 podmiotów znajduje si& w zarz#dzie komisarycznym. Grupa du$ych przedsi&biorców (zatrudniaj#cych ponad 250 osób) liczy tylko 26 podmiotów (w tym 12 to przedsi&biorstwa komunikacji samochodowej). Tab. 9.3. Przedsi&biorstwa pa!stwowe nadzorowane przez wojewodów
Prowadz(ce dzia%alno&, W Wojewoda Razem W nadzoruj(cy 31 XII 2006 likwidacji upad%o&ci 31 XII 2006 31 XII 2005 31 XII 2001 Dolno'l#ski 12 0 8 4 4 40 Kujawsko-Pomorski 24 5 12 7 8 31 Lubelski 32 1 12 19 21 39 Lubuski 11 1 3 7 10 27 *ódzki 56 12 19 25 25 73 Ma"opolski 31 12 8 11 12 45 Mazowiecki 75 6 26 43 48 94 Opolski 6 1 4 1 1 17 Podkarpacki 6 0 4 2 2 13 Podlaski 22 0 3 19 19 38 Pomorski 16 0 8 8 10 27 +l#ski 100 36 36 28 34 86 +wi&tokrzyski 10 1 8 1 1 10 Warmi!sko-Mazurski 17 0 4 13 14 25 Wielkopolski 37 11 10 16 17 50 Zachodniopomorski 26 1 11 14 15 31 Ogó"em 481 87 176 218 241 646 Stan na koniec 2006 r. nie obejmuje przedsi!biorstw, których dotyczy#y umowy prywatyzacyjne zawarte przed 31 XII 2006 r., tak)e je)eli nie zosta#y one do tego dnia wykre%lone z rejestru.

W'ród 218 czynnych przedsi&biorstw nadzorowanych przez wojewodów 48 to przedsi&biorstwa komunikacji samochodowej. Inne wyró$niaj#ce si& grupy stanowi# przedsi&biorstwa budowlane – ogólnobudowlane, wykonuj#ce roboty drogowe lub mostowe, jednostki budownictwa instalacyjnego i wodno – melioracyjnego.
83

Tab. 9.4. Przekszta"cenia przedsi&biorstw czynnych w nadzorze wojewodów w roku 2006
Wojewoda

Przedsi)biorstwa Komer- Prywatyzacja bezpo&red- Likwi- Upania d%o& Inne czynne cjaliza, 31 XII 2006 cja sprzeda' aport leasing dacja 1 1 1 4 7 19* 7 25 11 43 1 2 19 8 28 1 13 16 14 218 2 x 1 x samochodowej po#$czono w

Dolno'l#ski Kujawsko-Pomorski Lubelski Lubuski *ódzki Ma"opolski Mazowiecki Opolski Podkarpacki Podlaski Pomorski +l#ski +wi&tokrzyski Warmi!sko-Mazurski Wielkopolski Zachodniopomorski Ogó"em 2006 Rok 2005 ogó"em Rok 2004 ogó"em * Z dniem 1 stycznia 2007 jedno.

1 1 1 2 2 1

1

2

1 2 1 1

1 2

1 3 7 1 3 3 6 13 21 4 12 21 9 21 25 15 19 18 18 r. pi!' przedsi!biorstw pa"stwowej komunikacji

W roku 2006 sprywatyzowano 11 przedsi&biorstw wobec 37 w 2005 i 57 w 2004. Inwestorzy najcz&'ciej przedsi&biorstwa kupowali. Nik"e by"o zainteresowanie przejmowaniem przedsi&biorstw przez spó"ki z udzia"em pracowników. Zmala"a ilo'0 upad"o'ci i likwidacji. Z wi&kszych przedsi&biorstw w nadzorze wojewodów w 2006 r. sprywatyzowano Zak"ady Sprz&tu O'wietleniowego ELGO w Gostyninie (sprzedane za 29,3 mln z"). Przychody z tytu"u umów sprzeda$y przedsi&biorstw w nadzorze wojewodów wynios"y w roku 2006 85,1 mln a z tytu"u nowozawartych umów leasingu 88 tys. z". W jednoosobowe spó"ki Skarbu Pa!stwa przekszta"cono Zak"ady Przemys"u Odzie$owego "Tarmilo" w Tarnowskich Górach, Zak"ady Maszyn Chemicznych "Metalchem" w Gliwicach, Okr&gowe Przedsi&biorstwo Geodezyjno-Kartograficzne w Lublinie.
Tab. 9.5. Wybrane dane o sytuacji ekonomicznej przedsi&biorstw pa!stwowych
Organ nadzoru Przedsi)biorstwa wykazuj(ce strat)

Przedsi)biorstwa z ujemn( sum( funduszy w%asnych na koniec na koniec na koniec za rok 2004 za rok 2005 za rok 2006 2004 2005 2006 MSP 5 11 11 7 6 6 Wojewodowie 107 95 68 36 20 16 MSP 25% 69% 69% 35% 37% 37% Wojewodowie 33% 39% 31% 11% 8% 7% Uwzgl!dniono tylko przedsi!biorstwa prowadz$ce dzia#alno%'. &ród#o: Obliczenia MSP na podstawie danych przedsi!biorstw lub organów za#o)ycielskich.

84

Tab. 9.6. Zmiany warto'ci maj#tku przedsi&biorstw czynnych w nadzorze wojewodów w roku 2006

Suma funduszy KomercjaSprzeda' Aport Leasing Likwidacja Upad%o&, w%asnych Suma funduszy w%asnych lizacja Wojewoda 31 XII 2005 31 XII 2006 (w tys. z%) (w tys. z%) zmniejszenie warto&ci w tys. z%. Dolno'l#ski 138 151 148 749 Kujawsko-Pomorski 19 234 17 897 Lubelski 121 850 1 298 48 990 Lubuski 36 714 2 985 29 169 *ódzki 75 954 79 694 Ma"opolski 93 801 437 98 507 Mazowiecki 459 312 39 636 841 427 309 Opolski 6 325 4 170 Podkarpacki 2 383 2 538 Podlaski 53 912 55 903 Pomorski 136 368 1 197 1 044 568 125 500 +l#ski 465 156 5 853 34 758 153 431 120 +wi&tokrzyski 2 903 3 001 Warmi!sko-Mazurski 53 960 55 920 Wielkopolski 85 401 1 024 85 519 Zachodniopomorski 68 188 2 444 66 656 W roku 2006 X 7 151 79 601 153 3 925 841 568 1 680 642 W roku 2005 X 1 159 695 37 191 60 885 23 689 27 067 1 216 Uwzgl!dniono tylko maj$tek przedsi!biorstw prowadz$cych dzia#alno%' 31 XII 2005 r. Warto%' maj$tku przedsi!biorstw obj!tych przekszta#ceniami podano wg stanu na 31 XII 2005 r. &ród#o: Obliczenia MSP na podstawie danych urz!dów wojewódzkich i bilansów przedsi!biorstw.

85

Przedsi&biorstwa nadzorowane przez wojewodów obj&te by"y przekszta"ceniami ró$nego rodzaju. Najwi&cej z nich zosta"o sprywatyzowanych bezpo'rednio. Oko"o 40% zaprzesta"o dzia"alno'ci w wyniku postawienia w stan likwidacji lub upad"o'ci. W ostatnich latach maleje liczba przedsi&biorstw upadaj#cych, co mo$e oznacza0, $e podmiotów o skrajnie s"abej kondycji ekonomicznej jest ju$ niewiele. W cz&'ci przedsi&biorstw trwaj# ró$nie zaawansowane procesy prywatyzacji bezpo'redniej. Minister Skarbu Pa!stwa wspiera procesy przekszta"ce! w"asno'ciowych w województwach m.in. poprzez program Wspierania Inicjatyw Prywatyzacyjnych, i pomoc w poszukiwaniu inwestorów. Trwa przegl#d przedsi&biorstw pa!stwowych101, analiza ich kondycji ekonomicznej oraz ocena potrzeb w zakresie dzia"a! restrukturyzacyjnych. Po komercjalizacji spó"ki b&d# poddawane procedurom prywatyzacyjnym. Dla przedsi&biorstw o bardzo s"abej kondycji ekonomiczno-finansowej przewiduje si& likwidacj& z przyczyn ekonomicznych. Procesy likwidacyjne, prowadzone pod nadzorem wojewodów, zostan# usprawnione.

9.5. Przedsi+biorstwa w nadzorze Ministra Obrony Narodowej
W nadzorze Ministra Obrony Narodowej pozostaje 10 wojskowych przedsi&biorstw remontowo-produkcyjnych; 3 przedsi&biorstwa wydawniczo-poligraficzne i kartograficzne; 1 wojskowe przedsi&biorstwo handlowe i 4 wojskowe biura projektów. Zadania i kierunki restrukturyzacji przedsi&biorstw remontowo-produkcyjnych zwi#zane s# z planami rozwoju si" zbrojnych, planem zakupów uzbrojenia, sprz&tu wojskowego, us"ug remontowych, a tak$e z planami rozwoju systemu logistycznego Si" Zbrojnych. Zgodnie z aktualnymi programami zostan# one skomercjalizowane, a dalsze przekszta"cenia b&d# przebiega"y zgodnie z programem konsolidacji i wspierania rozwoju polskiego przemys"u obronnego. Skomercjalizowane przedsi&biorstwa remontowe oraz Wojskowe Biuro Projektów Budowlanych w Poznaniu i Wojskowe Zak"ady Kartograficzne pozostan# w nadzorze MON102.

9.6. Warto*. maj(tku przedsi+biorstw pa'stwowych
Warto'0 maj#tku przedsi&biorstwa odzwierciedlaj#: fundusz za"o$ycielski, fundusz przedsi&biorstwa, fundusz z aktualizacji wyceny103. Fundusz za"o$ycielski przedsi&biorstwa odzwierciedla warto'0 wydzielonej przedsi&biorstwu cz&'ci mienia pa!stwowego. Warto'ci praw maj#tkowych Skarbu Pa!stwa odpowiada suma funduszy w"asnych. Za warto'0 maj#tku przedsi&biorstwa, w którym suma funduszy w"asnych jest wielko'ci# ujemn# (zobowi#zania przewy$szaj# warto'0 aktywów) przyj&to 0, bowiem Skarb Pa!stwa nie ponosi odpowiedzialno'ci za zobowi#zania przedsi&biorstw pa!stwowych. Zgodnie z przepisami rozporz#dzenia w sprawie ewidencji maj#tku Skarbu Pa!stwa w zestawieniu wykazano ksi&gow# warto'0 wk"adu za"o$ycielskiego.
Ustawa z dnia 12 maja 2006 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. nr 107, poz.721) wymaga z#o)enia do 30 czerwca 2007 wniosku o dokonanie komercjalizacji wraz z kwestionariuszem przedsi!biorstwa pa"stwowego. Ustawa ta wprowadzi#a tak)e now$ form! przekszta#ce" przedsi!biorstw pa"stwowych - Minister w#a%ciwy do spraw Skarbu Pa"stwa mo)e wyda' zarz$dzenie o wniesieniu przedsi!biorstwa do jednoosobowej spó#ki Skarbu Pa"stwa. 102 Ustawa z dnia 7 pa(dziernika 1999 r. o wspieraniu restrukturyzacji przemys#owego potencja#u obronnego i modernizacji technicznej Si# Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 83 poz.932 ze zm.) i ustawa z dnia 12 maja 2006 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. nr 107, poz.721). 103 Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o gospodarce finansowej przedsi!biorstw pa"stwowych (tekst jednolity Dz. U. z 1992 r., nr, 6 poz. 27, z pó(n. zm.).
101

86

Tab. 9.7. Warto'0 maj#tku netto przedsi&biorstw i banków pa!stwowych
L.p. Przedsi)biorstwa pa!stwowe prowadz(ce dzia%alno&,

Fundusze za%o'ycielskie 31 XII 2006 31 XII 2005 31 XII 2006 (w tys. z%) Fundusze w%asne 112 127 451 225 99 704 1 680 642 3 625 503 5 969 201 110 725 407 931 90 764 1 819 611 3 304 916 5 733 947 106 275 40 634 17 789 566 989 1 164 138 1 895 825

Przedsi&biorstwa pa!stwowe, dla których organem za"o1 $ycielskim jest Minister Skarbu Pa!stwa Przedsi&biorstwa pa!stwowe, dla których organem za"o2 $ycielskim jest Minister Obrony Narodowej Przedsi&biorstwa pa!stwowe, dla których organem za"o3 $ycielskim jest Minister Sprawiedliwo'ci Przedsi&biorstwa pa!stwowe, dla których organem za"o4 $ycielskim jest wojewoda Przedsi&biorstwa pa!stwowe, dla których organem za"o5 $ycielskim jest Minister Transportu Przedsi&biorstwa pa!stwowe razem &ród#o: Obliczenia w#asne Ministerstwa Skarbu Pa"stwa.

Na koniec roku 2006 "#czny maj#tek netto (warto'0 funduszy w"asnych wg stanu na koniec roku 2005) przedsi&biorstw pa!stwowych mia" warto'0 6 mld z". Z sumy tej 3,6 miliarda przypada"o na Porty Lotnicze i Poczt& Polsk#). Pozosta"e si& 267 jednostek dysponuje maj#tkiem o warto'ci netto 2,3 mld z". Je'li w warto'ci tej wyró$ni0 2 przedsi&biorstwa us"ug komunalnych w województwie 'l#skim i Przedsi&biorstwo Obs"ugi Cudzoziemców, których "#czny maj#tek to ponad 450 mln, przedsi&biorstw przywi&ziennych i obronnych, to oka$e si&, $e na 220 jednostek o funkcjach gospodarczych przypada "#cznie maj#tek o warto'ci netto tylko 1,3 mld z". Grupa du$ych przedsi&biorców (z zatrudnieniem ponad 250 osób) liczy tylko 41 podmiotów.

87

10. INNE PA"STWOWE OSOBY PRAWNE
Pa!stwowe osoby prawne inne ni$ przedsi&biorcy wykorzystuj# oddane im mienie pa!stwowe w celach (niegospodarczych) okre'lonych przez ustaw&, rozporz#dzenie lub statut i w"adaj# nim pod nadzorem wskazanych w ustawie organów pa!stwa104. Z ekonomicznego punktu widzenia w"a'cicielem tego mienia pozostaje pa!stwo, a w zwi#zku z tym pa!stwu przys"uguje prawo do nadzoru nad gospodark# jednostki, oraz prawo jej zlikwidowania i przej&cia - na podstawie obowi#zuj#cych ustaw - mienia jednostki. Szczególn# form# kontroli i nadzoru Skarbu Pa!stwa nad celowo'ci# dzia"ania i gospodarno'ci# pa!stwowych osób prawnych jest konieczno'0 uzyskiwania przez nie zgody Ministra Skarbu Pa!stwa na rozporz#dzenie sk"adnikami aktywów trwa"ych, je$eli warto'0 rynkowa przedmiotu rozporz#dzenia przekracza równowarto'0 kwoty 50.000 EURO. W niniejszym Sprawozdaniu, zgodnie z par. 27 rozporz#dzenia w sprawie szczegó"owych zasad ewidencjonowania maj#tku Skarbu Pa!stwa, za warto'0 praw maj#tkowych Skarbu Pa!stwa przyj&to warto'0 wk"adu za"o$ycielskiego. Warto'0 ta z regu"y równa si& funduszowi podstawowemu105, ale w jednostkach których maj#tek netto jest mniejszy od funduszu podstawowego, za aktualn# warto'0 praw maj#tkowych uznano wielko'0 funduszu w"asnego.

10.1. Pa'stwowe szko)y wy-sze
Uczelnie, pe"ni#c misj& odkrywania i przekazywania prawdy poprzez prowadzenie bada! i kszta"cenie studentów, stanowi# integraln# cz&'0 narodowego systemu edukacji i nauki. Uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego dzia"ania na zasadach okre'lonych w ustawie. W swoich dzia"aniach uczelnie kieruj# si& zasadami wolno'ci nauczania, wolno'ci bada! naukowych oraz wolno'ci twórczo'ci artystycznej106. Publiczne uczelnie akademickie powo"ywane s# ustaw#. Publiczn# uczelni& zawodow# tworzy, znosi i "#czy Rada Ministrów w drodze rozporz#dzenia. Dzia"alno'0 uczelni publicznej jest finansowana z dotacji z bud$etu pa!stwa na zadania ustawowo okre'lone oraz mo$e by0 finansowana z przychodów w"asnych. Warto'0 mienia uczelni publicznej odzwierciedla fundusz zasadniczy. Tab. 10.1. Maj#tek pa!stwowych szkó" wy$szych
Organ nadzoruj(cy Liczba Warto&, praw maj(tko- Fundusze jedno- wych Skarbu Pa!stwa w%asne stek w tys. z% Fundusze zasadnicze 7 148 364 146

Prezes Rady Ministrów (KSAP) 1 7 148 Minister Kultury i Dziedzictwa Narodo18 361 267 wego Minister Obrony Narodowej 3 1 064 018 Minister Nauki i Szkolnictwa Wy$szego 94 11 218 923 Minister Transportu 2 95 441 Minister Spraw Wewn&trznych 1 40 486 i Administracji Minister Zdrowia 12 3 947 891 Ogó"em 31 XII 2006 131 16 735 174 Ogó"em 31 XII 2005 131 11 418 009 Ogó"em 31 XII 2004 127 9 815 478 &ród#o: Na podstawie bilansów jednostek na dzie" 31 XII 2006 r.
104

11 021 375 097

1 086 922 1 064 018 11 616 609 11 371 816 95 441 101 813 40 818 40 486 3 972 144 3 975 628 17 198 052 16 925 055 11 807 155 11 533 641 10 084 599 9 922 995

Rozporz$dzenie Rady Ministrów z 14 wrze%nia 1999 r. w sprawie szczegó#owych zasad ewidencjonowania maj$tku Skarbu Pa"stwa (Dz. U. nr 77, poz. 864, z pó(n. zm.) wy#$cza z ewidencji maj$tek Narodowego Banku Polskiego. 105 Dla jednostek wykazuj$cych w bilansie obok funduszu podstawowego fundusz z aktualizacji wyceny uwzgl!dniono sum! obu tych funduszy. 106 Ustawa z dnia z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wy)szym (Dz.U. nr 164, poz.1365 z pó(n. zm.).

88

10.2. Instytucje kultury i instytucje filmowe
Naczelne i centralne organy administracji pa!stwowej organizuj# dzia"alno'0 kulturaln#, tworz#c pa!stwowe instytucje kultury, dla których prowadzenie takiej dzia"alno'ci jest podstawowym celem statutowym107. Formami organizacyjnymi dzia"alno'ci kulturalnej mog# by0 w szczególno'ci: teatry, opery, operetki, orkiestry, kina, muzea, biblioteki, domy kultury, ogniska artystyczne oraz o'rodki bada! i dokumentacji w ró$nych dziedzinach kultury. W wyniku reformy samorz#dowej, po 1 stycznia 1999 r., wi&kszo'0 instytucji kultury, w tym wszystkie zorganizowane przez wojewodów, przesz"a wraz z mieniem, które by"o w ich w"adaniu, pod nadzór samorz#dów powiatowych i wojewódzkich. Dla pozosta"ych organizatorami s# ministrowie – kultury, rolnictwa i zdrowia108. Organizator zapewnia instytucji kultury 'rodki niezb&dne do rozpocz&cia i prowadzenia dzia"alno'ci kulturalnej. Instytucja kultury gospodaruje samodzielnie przydzielon# i nabyt# cz&'ci# mienia oraz prowadzi samodzieln# gospodark& w ramach posiadanych 'rodków. Koszty bie$#cej dzia"alno'ci i zobowi#zania pokrywa z uzyskiwanych przychodów. Przychodami instytucji s# wp"ywy z prowadzonej dzia"alno'ci, dotacje z bud$etu, 'rodki otrzymane od osób fizycznych i prawnych oraz z innych %róde". Warto'0 maj#tku instytucji kultury odzwierciedla fundusz instytucji kultury, który odpowiada warto'ci mienia wydzielonego instytucji i nabytego. Pa!stwowa instytucja filmowa109 jest powo"ana do produkcji i opracowania filmów. Organem za"o$ycielskim instytucji jest minister w"a'ciwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Pa!stwowa instytucja filmowa prowadzi dzia"alno'0 jako jednostka samodzielna pod wzgl&dem prawnym, organizacyjnym i ekonomiczno-finansowym, a jej za"oga uczestniczy w zarz#dzaniu instytucj# wed"ug zasad okre'lonych w przepisach o samorz#dzie za"ogi przedsi&biorstwa pa!stwowego. Podmiot prowadzi samodzielnie gospodark& finansow#, pokrywaj#c z uzyskanych przychodów i dotacji koszty dzia"alno'ci i zobowi#zania. Od dnia 19 sierpnia 2005 r., tj. od wej'cia w $ycie nowelizacji ustawy o instytucjach filmowych, koszty dzia"alno'ci i zobowi#zania pokrywane s# wy"#cznie z uzyskiwanych przychodów. Pa!stwowe instytucje filmowe mog# by0 komercjalizowane i prywatyzowane, z zastrze$eniem, $e prywatyzacji nie podlegaj# zasoby sztuki filmowej ani autorskie prawa maj#tkowe do filmów wyprodukowanych do dnia 31 grudnia 1989 r. Z dniem prywatyzacji zasoby sztuki filmowej zgromadzone w prywatyzowanej instytucji przekazywane s# nieodp"atnie Filmotece Narodowej, a autorskie prawa maj#tkowe do filmów (które do 19 sierpnia 2005 r. przejmowa" Skarb Pa!stwa a zarz#dza" nimi minister w"a'ciwy do spraw kultury i dziedzictwa narodowego) staj# si& nieodp"atnie w"asno'ci# Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej. Z dniem 19 sierpnia 2005 r kompetencje pa!stwa w zakresie mecenatu nad rozwojem kinematografii przej#" Polski Instytut Sztuki Filmowej. Usta"a spo"eczna potrzeba prowadzenia dalszej dzia"alno'ci przez pa!stwowe instytucje filmowe, których g"ówne cele i zadania przej#" Polski Instytut Sztuki Filmowej. Wobec tych instytucji zosta"y wszcz&te post&powania likwidacyjne.

Ustawa z dnia 25 pa(dziernika 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu dzia#alno%ci kulturalnej (tekst jednolity Dz. U. z 2001r., nr 13, poz. 123, z pó(n. zm.). 108 Rozporz$dzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 1998 r. w sprawie wykazu instytucji kultury wpisanych do rejestrów prowadzonych przez ministrów i kierowników urz!dów centralnych, nie podlegaj$cych przekazaniu jednostkom samorz$du terytorialnego ze wzgl!du na ogólnonarodowy charakter zada" przez nie wykonywanych (Dz. U. nr 148, poz. 970). 109 Ustawa z dnia 16 lipca 1987 r. pa"stwowych instytucjach filmowych (Dz.U. 2007 r., nr 58, poz. 102). Je)eli pa"stwowa instytucja filmowa do dnia 31 grudnia 2010 r. nie zostanie zlikwidowana lub skomercjalizowana podlega likwidacji z inicjatywy ministra w#a%ciwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

107

89

Likwidacja pa!stwowej instytucji filmowej zgodnie z obowi#zuj#c# ustaw# polega na zadysponowaniu sk"adnikami materialnymi i niematerialnymi tej instytucji na rzecz Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej i wykre'leniu pa!stwowej instytucji filmowej z rejestru instytucji filmowych po zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli. Wierzytelno'ci Skarbu Pa!stwa z dniem podj&cia decyzji o likwidacji umarza si&. Tab. 10.2. Maj#tek instytucji kultury i instytucji filmowych
Wyszczególnienie Organizator instytucji kultury Liczba jednostek Warto&, praw maj(tkowych Fundusze Fundusze w%asne instytucji Skarbu Pa!stwa w tys. z%

Minister Kultury i Dziedzictwa Naro38 969 104 993 139 976 033 dowego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1 2 183 2 183 2 227 Minister Zdrowia 1 -4 839 -4 839 5 467 Instytucje kultury ogó"em 40 1 271 410 1 284 219 1 307 422 Instytucje kultury ogó"em 2005 38 976 055 1 000 832 983 091 Instytucje kultury ogó"em 2003 36 811 438 826 452 829 756 Pa!stwowe instytucje filmowe (czynne) ogó"em 13 42 431 60 972 48 489 Instytucje filmowe czynne ogó"em 2005 13 56 266 61 753 62 294 Instytucje filmowe czynne razem 2003 17 60 257 64 751 61 444 &ród#o: Obliczenia Ministerstwa Skarbu Pa"stwa na podstawie bilansów jednostek na 31 XII 2006 r.

*#czna warto'0 wk"adu Skarbu Pa!stwa w maj#tek instytucji kultury i instytucji filmowych wynosi 1 313 841 tys. z". Pi&0 instytucji kultury nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej nadal dzia"a w formie jednostek bud$etowych. Ich maj#tek uj&to w Rozdziale 7 w pozycji Ministerstwo Obrony Narodowej.

10.3. Jednostki badawczo – rozwojowe
Jednostkami badawczo-rozwojowymi s# pa!stwowe jednostki organizacyjne: instytuty naukowo-badawcze, o'rodki badawczo-rozwojowe, centralne laboratoria i inne jednostki organizacyjne, których podstawowym zadaniem jest prowadzenie bada! naukowych i prac badawczo-rozwojowych110. Przedmiot i zakres dzia"ania jednostki badawczo-rozwojowej, jej nazw& i siedzib& oraz organ sprawuj#cy nad ni# nadzór okre'la akt o jej utworzeniu. Organ tworz#cy jednostk& badawczo-rozwojow# wyposa$a j# w 'rodki niezb&dne do prowadzenia dzia"alno'ci okre'lonej w akcie o utworzeniu jednostki. Jednostka badawczo-rozwojowa gospodaruje samodzielnie przydzielon# i nabyt# cz&'ci# mienia ogólnonarodowego oraz prowadzi samodzieln# gospodark& w ramach posiadanych 'rodków. Warto'0 maj#tku jednostki odzwierciedla fundusz jednostki badawczorozwojowej111. W przypadku likwidacji jednostki jej maj#tek, po zaspokojeniu wierzytelno'ci, staje si& w"asno'ci# Skarbu Pa!stwa, a o jego przeznaczeniu decyduje organ sprawuj#cy nadzór, po uzgodnieniu z ministrem w"a'ciwym do spraw Skarbu Pa!stwa. Niezaspokojone zobowi#zania likwidowanej jednostki obci#$aj# Skarb Pa!stwa. Jednostka badawczo-rozwojowa mo$e podlega0 komercjalizacji i prywatyzacji. Do komercjalizacji i prywatyzacji jednostki stosuje si& przepisy o komercjalizacji i prywatyzacji

Ustawa z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., nr 33, poz. 388, z pó(n. zm.). 111 Rozporz$dzenie Ministra Nauki z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegó#owych warunków i sposobu gospodarki finansowej jednostek badawczo – rozwojowych (Dz. U. nr 153, poz. 1764). Fundusz jbr jest zwi!kszany o odpis z zysku netto a zmniejszany o straty bilansowe.

110

90

przedsi&biorstw pa!stwowych, z zastrze$eniem odpowiednich przepisów ustawy o jednostkach badawczo - rozwojowych. Tab. 10.3. Maj#tek jednostek badawczo – rozwojowych
Organ nadzoruj(cy

Fundusze Liczba Warto&, praw Fundusze w%asne jednostki * jedno- maj(tkowych stek w tys. z% Minister Budownictwa 8 88 418 93 133 88 918 Minister Gospodarki 99 1 539 115 1 603 601 1 587 360 Minister Gospodarki Morskiej 1 6 835 8 483 6 835 Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego 5 8 221 8 541 9 182 Minister Sportu 1 5 709 5 709 6 185 Minister Nauki i Szkolnictwa Wy$szego 2 62 533 64 228 62 533 Minister Obrony Narodowej 9 372 557 398 630 373 596 Minister Edukacji Narodowej 2 10 220 13 004 10 220 Minister Pracy i Polityki Spo"ecznej 4 30 915 32 824 30 915 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi 20 714 503 729 196 719 641 Minister Transportu 4 144 192 148 000 146 012 Minister +rodowiska 5 215 132 230 128 215 586 Minister Spraw Wewn&trznych i Administracji 2 31 639 34 059 32 267 Minister Spraw Zagranicznych 3 10 710 10 759 10 920 Minister Zdrowia 16 959 419 976 711 1 014 527 Ogó"em 31 XII 2006 181 4 314 697 4 200 118 4 357 006 Ogó"em 31 XII 2005 185 4 465 452 4 645 157 4 575 684 Ogó"em 31 XII 2002 210 3 816 402 3 935 439 3 893 996 * Warto%' funduszu podstawowego powi!kszona o fundusz z aktualizacji wyceny i pomniejszona o straty z lat poprzednich. &ród#o: Bilanse jednostek lub informacje od organów nadzoruj$cych.

10.4. Samodzielne publiczne zak)ady opieki zdrowotnej
Zak"ad opieki zdrowotnej jest wyodr&bnionym organizacyjnie zespo"em osób i 'rodków maj#tkowych utworzonym i utrzymywanym w celu udzielania 'wiadcze! zdrowotnych i promocji zdrowia, a tak$e w celu prowadzenia bada! naukowych i prac badawczo-rozwojowych lub realizacji zada! dydaktycznych i badawczych w powi#zaniu z udzielaniem 'wiadcze! zdrowotnych i promocj# zdrowia112. Publicznymi zak"adami opieki zdrowotnej s# te$ jednostki organizacyjne publicznej s"u$by krwi113. Prawa Skarbu Pa!stwa dotycz# samodzielnych publicznych zak"adów opieki zdrowotnej utworzonych przez ministra lub centralny organ administracji rz#dowej albo wojewod&. Publiczny zak"ad opieki zdrowotnej udziela 'wiadcze! zdrowotnych finansowanych ze 'rodków publicznych i gospodaruje samodzielnie przekazanymi w nieodp"atne u$ytkowanie nieruchomo'ciami i maj#tkiem Skarbu Pa!stwa oraz maj#tkiem w"asnym (otrzymanym i zakupionym). Zgodnie z ustaw# warto'0 wydzielonej zak"adowi cz&'ci mienia pa!stwowego (lub komunalnego) stanowi fundusz za"o$ycielski zak"adu, który zwi&kszaj# przekazane z bud$etu pa!stwa dotacje na inwestycje i zakup wysoko specjalistycznego sprz&tu i aparatury, dotacje z bud$etów jednostek samorz#du terytorialnego na cele rozwojowe zak"adu oraz dary maj#ce charakter maj#tku trwa"ego lub przeznaczone na cele rozwojowe. Tworzenie, przekszta"cenie i likwidacja pa!stwowego zak"adu opieki zdrowotnej nast&puje w drodze zarz#dzenia w"a'ciwego organu administracji rz#dowej. W przypadku likwidacji jego maj#tek, po zaspokojeniu wierzytelno'ci, staje si& w"asno'ci# Skarbu Pa!stwa, a zobowi#zania i nale$no'ci staj# si& zobowi#zaniami i nale$no'ciami Skarbu Pa!stwa.
112 113

Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zak#adach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r., nr 14, poz. 89). Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej s#u)bie krwi (Dz. U. nr 106, poz. 681, z pó(n. zm.).

91

Tab. 10.4. Maj#tek samodzielnych publicznych zak"adów opieki zdrowotnej
Organ, który utworzy% SPZOZ Minister Spraw Wewn&trznych i Administracji Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Spo"ecznego Minister Obrony Narodowej Liczba zak%adów

Warto&, wk%adu Fundusze Fundusze w%asne za%o'ycielskie Skarbu Pa!stwa ( w tys. z%) 518 722 48 548 631 235 334 859 156 601 178 258 1 533 364 1 570 502 1 045 956 w bilansach

29 (zespo"y ZOZ i Centrum 309 845 506 748 Krwiodawstwa) 7 Centrów Rehabilitacji Rolników 47 985 51 303 i O'rodków Rehabilitacyjnych 55 (szpitale ogólne, uzdrowiskowe, przychodnie, centrum krwio517 470 571 627 dawstwa) Minister Zdrowia 27 300 083 521 047 centra krwiodawstwa 21 147 567 364 521 inne spzoz 6 152 516 156 526 Ogó"em 31 XII 2006 118 1 175 383 1 650 725 Ogó"em 31 XII 2005 118 1 195 220 1 462 088 Ogó"em 31 XII 2003 116 793 099 1 194 685 Warto%' wk#adu maj$tkowego oznacza fundusz za#o)ycielski, a w jednostkach wykazuj$cych warto%' maj$tku netto ni)sz$ od funduszu za#o)ycielskiego – sum! funduszy w#asnych jednostki. &ród#o: Bilanse jednostek lub informacje od organów nadzoruj$cych.

10.5. Polska Akademia Nauk
Polska Akademia Nauk114 jest pa!stwow# instytucj# naukow#. Dzia"a ona poprzez wy"onion# w drodze wyborów korporacj& uczonych oraz placówki naukowe. Akademia s"u$y rozwojowi nauki, jej promocji, integracji i upowszechnianiu oraz przyczynia si& do rozwoju edukacji i wzbogacania kultury narodowej. Mienie Akademii jest u$ytkowane przez dzia"aj#ce w jej strukturze: " placówki naukowe, do których zalicza si& instytuty, zak"ady, centra, stacje badawcze oraz inne jednostki naukowe prowadz#ce badania naukowe lub prace badawczo – rozwojowe, " pomocnicze placówki naukowe: archiwa, biblioteki, muzea, stacje zagraniczne, " domy pracy twórczej, domy zjazdów i konferencji oraz inne jednostki organizacyjne. Wg stanu na 31 grudnia 2006 r. warto'0 netto maj#tku PAN i jej placówek naukowych wynosi"a 410 654 tys. z%.

10.6. Bank Gospodarstwa Krajowego
Do Banku Gospodarstwa Krajowego nale$y wspieranie rz#dowych programów spo"eczno–gospodarczych oraz programów samorz#dno'ci lokalnej i rozwoju regionalnego, realizowanych ze 'rodków publicznych. Zadania te realizowane s# poprzez zarz#dzanie dwunastoma funduszami utworzonymi, powierzonymi lub przekazanymi na podstawie odr&bnych ustaw i poprzez obs"ug& programów rz#dowych. Na koniec 2006 r. BGK dysponowa" funduszami o warto&ci netto 6 246 176 tys. z%.115

10.7. Jednostki certyfikacji i akredytacji
Polskie Centrum Akredytacji116 jest pa!stwow# osob# prawn#. Nadzór nad nim sprawuje minister w"a'ciwy do spraw gospodarki. Do zakresu dzia"ania Centrum Akredytacji nale$y w szczególno'ci: " akredytowanie jednostek certyfikuj#cych, jednostek kontroluj#cych oraz laboratoriów;
Ustawa z dnia 25 kwietnia 1997 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz. U. nr 75, poz. 469, z pó(n. zm.). BGK obs#uguje m.in.: Krajowy Fundusz Mieszkaniowy , Krajowy Fundusz Por!cze" Kredytowych , Fundusz Por!cze" Unijnych , Fundusz Po)yczek i Kredytów Studenckich, windykacj! nale)no%ci Skarbu Pa"stwa z tytu#u umów por!cze" i gwarancji. 116 Polskie Centrum Akredytacji powsta#o 1 stycznia 2003 r. po zniesieniu Polskiego Centrum Bada" i Certyfikacji z cz!%ci maj$tku Polskiego Centrum Bada" i Certyfikacji oraz G#ównego Urz!du Miar. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodno%ci (Dz.U. z 2004 r., nr 204, poz. 2087, z pó(n. zm.).
115 114

92

" sprawowanie nadzoru nad akredytowanymi jednostkami oraz akredytowanymi laboratoriami w zakresie przestrzegania przez nie warunków akredytacji; " prowadzenie wykazu akredytowanych jednostek oraz akredytowanych laboratoriów; " organizowanie szkole! i prowadzenie dzia"alno'ci wydawniczej w zakresie akredytacji. Polskie Centrum Akredytacji prowadzi samodzieln# gospodark& finansow#. Przychody czerpie z prowadzonej dzia"alno'ci.

10.8. Agencje, fundacje i fundusze pa'stwowe
Przedstawiane w tej cz&'ci pa!stwowe osoby prawne powo"ano ustawami dla realizacji wyodr&bnionych zada! publicznych innych ni$ gospodarowanie rzeczowymi sk"adnikami mienia Skarbu Pa!stwa. Korzystaj# one z mienia, w które zosta"y wyposa$one przez Skarb Pa!stwa, ze 'rodków funduszy celowych117 tworzonych z wp"at bud$etu pa!stwa, z obowi#zkowych wp"at przedsi&biorstw, innych op"at (np. koncesyjnych) lub kar, pomocy zagranicznej, b#d% uzyskuj# przychody z dzia"alno'ci. Warto'0 praw Skarbu Pa!stwa ustalona zosta"a na podstawie warto'ci funduszy w"asnych. Zak%ad Ubezpiecze! Spo%ecznych jest pa!stwow# jednostk# organizacyjn# posiadaj#c# osobowo'0 prawn# powo"an# do realizacji przepisów o ubezpieczeniach spo"ecznych – ustalania obowi#zku ubezpiecze! i uprawnie! do 'wiadcze! z ubezpiecze!, wymierzania i pobierania sk"adek oraz dysponowania 'rodkami finansowymi Funduszu Ubezpiecze! Spo"ecznych, pa!stwowego funduszu celowego, powo"anego w celu realizacji zada! z zakresu ubezpiecze! spo"ecznych. Podstawowym %ród"em przychodów ZUS s# odpisy z Funduszu Ubezpiecze! Spo"ecznych. Skarb Pa!stwa do 31 grudnia 2007 r. b&dzie przejmowa" zobowi#zania z tytu"u sk"adek na ubezpieczenie emerytalne nieprzekazanych do otwartych funduszy emerytalnych. Przejmowane zobowi#zania z tego tytu"u staj# si& d"ugiem Skarbu Pa!stwa i s# zamieniane na obligacje skarbowe118. Fundusz Ubezpiecze! Spo%ecznych jako pa!stwowy fundusz celowy zosta" powo"any z dniem 1 stycznia 1999 roku na mocy ustawy z dnia 13 pa%dziernika 1998 roku o systemie ubezpiecze! spo"ecznych w celu realizacji zada! z zakresu ubezpiecze! spo"ecznych. Fundusz jest podzielony na sze'0 odr&bnych funduszy: emerytalny, rentowy, chorobowy i wypadkowy oraz fundusze rezerwowe dla ubezpiecze! rentowych oraz ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego. G"ównym %ród"em przychodów FUS s# sk"adki na ubezpieczenia spo"eczne, a kosztami 'wiadczenia z ubezpieczenia. Wyp"acalno'0 'wiadcze! z ubezpiecze! spo"ecznych gwarantowana jest przez pa!stwo. W celu zrównowa$enia wp"ywów i wydatków fundusz korzysta z dotacji bud$etu pa!stwa. ZUS jest tak$e dysponentem Funduszu Rezerwy Demograficznej, gromadz#cego 'rodki na uzupe"nienie niedoboru funduszu emerytalnego. Uruchomienie 'rodków mo$e nast#pi0 nie wcze'niej ni$ w roku 2009. Fundusz Gwarantowanych /wiadcze! Pracowniczych posiada osobowo'0 prawn# i jest pa!stwowym funduszem celowym. Dochodami lub przychodami Funduszu s# m.in. sk"adki p"acone przez pracodawców. +rodki funduszu przeznacza si& na zaspokojenie roszcze! pracowniczych w razie niewyp"acalno'ci pracodawcy119. +rodkami Funduszu dysponuje minister w"a'ciwy do spraw pracy.

Aktywa funduszy celowych nie posiadaj$cych osobowo%ci prawnej – stanowi$cych tylko wyodr!bniony rachunek bankowy, którym dysponuje organ wskazany w ustawie tworz$cej fundusz – zosta#y w Sprawozdaniu potraktowane jako cz!%' maj$tku instytucji o których mowa w rozdziale 10. 118 Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o przej!ciu przez Skarb Pa"stwa zobowi$za" Zak#adu Ubezpiecze" Spo#ecznych z tytu#u nieprzekazanych sk#adek do otwartych funduszy emerytalnych (Dz. U. nr 149, poz. 1450). 119 Ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszcze" pracowniczych w razie niewyp#acalno%ci pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121).

117

93

Pa!stwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepe%nosprawnych120posiada osobowo'0 prawn# i jest pa!stwowym funduszem celowym. +rodkami Funduszu dysponuje Zarz#d Funduszu. Przychodami Funduszu s# wp"aty pracodawców zatrudniaj#cych co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pe"ny wymiar czasu pracy i nie osi#gaj#cych 6% wska%nika zatrudnienia osób niepe"nosprawnych, wp"aty pracodawców, którzy nie wydzielili lub nie zorganizowali odpowiedniego stanowiska pracy dla zatrudnionej osoby, która utraci"a zdolno'0 do pracy na dotychczasowym stanowisku wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, wp"aty pracodawców prowadz#cych zak"ady pracy chronionej z tytu"u zwolnie! okre'lonych ustaw$ o rehabilitacji zawodowej i spo#ecznej oraz o zatrudnianiu osób niepe#nosprawnych z podatków i op"at, dotacje z bud$etu pa!stwa oraz inne dotacje i subwencje, spadki, zapisy i darowizny, dobrowolne wp"aty pracodawców, dochody z oprocentowania po$yczek, dyskonto od zakupionych bonów skarbowych, odsetki od obligacji emitowanych lub gwarantowanych przez Skarb Pa!stwa lub Narodowy Bank Polski, oraz od lokat terminowych, dochody z dzia"alno'ci gospodarczej, sp"aty po$yczek wraz z oprocentowaniem, dywidendy, odsetki od 'rodków przekazywanych przez fundusz samorz#dom i podmiotom realizuj#cym zadania zlecone oraz inne wp"aty. +rodki Narodowego Funduszu Ochrony /rodowiska i Gospodarki Wodnej, s"u$# finansowaniu ochrony 'rodowiska i gospodarki wodnej w celu realizacji zasady zrównowa$onego rozwoju. Przychodami Funduszu s# wp"ywy z tytu"u op"at i administracyjnych kar pieni&$nych pobieranych na podstawie ustawy Prawo ochrony %rodowiska i innych przepisów ustawowych, op"at produktowych, wp"ywy z op"at ustalanych na podstawie ustawy Prawo geologiczne i górnicze, wp"ywy z operacji finansowych, a tak$e wp"ywy z przedsi&wzi&0 organizowanych na rzecz ochrony 'rodowiska i gospodarki wodnej121. Do zada! Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nale$y wspieranie: inwestycji w rolnictwie, w przetwórstwie rolno-spo$ywczym i us"ugach na rzecz rolnictwa; przedsi&wzi&0 warunkuj#cych wykorzystanie posiadanej bazy produkcyjnej gospodarstw rolnych i dzia"ów specjalnych produkcji rolnej w celu rozpocz&cia, zwi&kszenia lub wznowienia produkcji; poprawy struktury agrarnej. Agencja wspomaga realizacj& swych zada! ze 'rodków pochodz#cych z funduszy Unii Europejskiej oraz z innych %róde" zagranicznych, je'li umowy mi&dzynarodowe tak stanowi#122. Agencja Rynku Rolnego wykonuje zadania Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europej123 skiej – tzn. realizuje zadania stabilizacji rynków produktów rolnych i $ywno'ciowych oraz administruje obrotem z zagranic# towarami rolnymi w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Polska Agencja Rozwoju Przedsi)biorczo&ci realizuje zadania z zakresu administracji rz#dowej okre'lone dla niej w programach rozwoju gospodarki w zakresie wspierania rozwoju ma"ych i 'rednich przedsi&biorstw, eksportu, rozwoju regionalnego, wykorzystania nowych technik i technologii, tworzenia nowych miejsc pracy, przeciwdzia"ania bezrobociu i rozwoju zasobów ludzkich124. Polsk( Organizacj) Turystyczn( utworzono w celu promocji Polski w dziedzinie turystyki i tworzenia warunków wspó"pracy organów w"adzy publicznej z organizacjami przedsi&biorców dzia"aj#cy w tej dziedzinie125.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i spo#ecznej oraz zatrudnianiu osób niepe#nosprawnych. (Dz. U. nr 123, poz. 776 , z pó(n. zm.). 121 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony 'rodowiska (Dz. U. 2006 r. nr 129, poz. 902). 122 Ustawa dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005 r., nr 31, poz. 264). 123 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. nr 42, poz.386, z pó(n. zm.) 124 Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsi!biorczo%ci (Dz. U. 2007 r. nr 42, poz.275). 125 Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o Polskiej Organizacji Turystycznej (Dz. U. nr 62, poz. 689, z pó(n. zm.).
120

94

Celem fundacji Centrum Badania Opinii Spo%ecznej126, jest prowadzenie bada! opinii spo"ecznej na u$ytek publiczny. Nadzór nad CBOS sprawuje Prezes Rady Ministrów. Tab. 10.5. Maj#tek Agencji, fundacji i Funduszy
L.p. Nazwa 1 Fundusz Rezerwy Demograficznej 2 Zak"ad Ubezpiecze! Spo"ecznych 3 Fundusz Gwarantowanych +wiadcze! Pracowniczych 4 Pa!stwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepe"nosprawnych 5 Agencja Nieruchomo'ci Rolnych 6 Agencja Rynku Rolnego 7 Agencja Rezerw Materia"owych 8 Narodowy Fundusz Ochrony +rodowiska i Gospodarki Wodnej 9 Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 10 Polska Akademia Nauk (razem z placówkami naukowymi) 11 Centrum Badania Opinii Spo"ecznej 12 Zak"ad Narodowy im. Ossoli!skich 13 Polska Organizacja Turystyczna 14 Polska Agencja Rozwoju Przedsi&biorczo'ci 127 15 Polski Klub Wy'cigów Konnych 16 Polski Instytut Sztuki Filmowej 17 Polskie Centrum Akredytacji Ogó"em bez Funduszu Ubezpiecze! Spo"ecznych Fundusz Ubezpiecze! Spo"ecznych (fundusz emerytalny, rentowy, choro-2 677 246 -8 306 537 bowy i wypadkowy razem)* Uj!to fundacje utworzone ustawami. * Wyp#acalno%' %wiadcze" z ubezpiecze" spo#ecznych gwarantowana jest przez pa"stwo. 1 W tym zapasy 1 754 708 tys. z#. 2 W tym zapasy 1 576 770 tys. z#. &ród#o: Informacje organów nadzoruj$cych, na podstawie bilansów jednostek lub bilanse instytucji. Fundusze w%asne w tys. z% 31 XII 2006 31 XII 2005 1 555 172 2 460 248 -743 205 614 867 2 328 646 2 264 298 664 852 1 101 546 88 604 83 432 -559 229 - 519 609 2 262 1891 2 154 7082 5 430 164 4 806 162 716 420 772 420 410 654 401 845 1 051 763 19 736 7 450 31 517 31 351 43 293 46 361 5 444 5 946 12 192 519 3 962 2 835 11 971 994 14 534 610

Ustaw# szczególn#128 ustanowiono tak$e fundacj& Zak%ad Narodowy imienia Ossoli!skich (Ossolineum). Celami Zak"adu jest utrzymywanie Narodowej Biblioteki Ossolineum i pomna$anie jej zbiorów, utrzymywanie i pomna$anie dóbr kultury polskiej, szczególnie w zakresie r&kopisów, kartografii, zbiorów sztuki, numizmatyki, wspieranie i prowadzenie prac naukowo-badawczych oraz dzia"alno'0 wydawnicza. Fundacja dzia"a pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a nadzór nad ni# sprawuje Minister Edukacji Narodowej. Polski Instytut Sztuki Filmowej utworzony w celu wspierania rozwoju kinematografii i realizowania zada! z zakresu polityki pa!stwa w dziedzinie sztuki filmowej129. Instytut prowadzi samodzieln# gospodark& w ramach posiadanych 'rodków, kieruj#c si& zasad# efektywnego ich wykorzystania, ale nie mo$e wykonywa0 dzia"alno'ci gospodarczej. Przychodami Instytutu s# dotacje podmiotowe z bud$etu pa!stwa, wp"aty podmiotów prowadz#cych kina, prowadz#cych dystrybucj& no'ników z nagranymi na nich filmami i nadawców programu telewizyjnego, operatorów platform cyfrowych i telewizji kablowej.

CBOS otrzymuje z bud)etu pa"stwa dotacje na utrzymanie, realizacj! zada" oraz na finansowanie wydawnictw niekomercyjnych. O%rodek mo)e prowadzi' dzia#alno%' gospodarcz$, s#u)$c$ realizacji jego celów. Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o fundacji - Centrum Badania Opinii Spo#ecznej (Dz. U. nr 30, poz. 163, z pó(n. zm.) 127 Ustawa z dnia 18 stycznia 2001 r. o wy%cigach konnych (Dz. U. nr 11, poz. 86, z pó(n. zm.). 128 Zak#ad zosta# nieodp#atnie wyposa)ony w maj$tek obejmuj$cy Zak#ad Narodowy imienia Ossoli"skich - Bibliotek! Polskiej Akademii Nauk we Wroc#awiu. Zak#ad otrzymuje z bud)etu pa"stwa dotacje na realizacj! zada" pa"stwowych i mo)e prowadzi' dzia#alno%' gospodarcz$, s#u)$c$ realizacji jego celów. Ustawa z dnia 5 stycznia 1995 r. o fundacji - Zak#ad Narodowy imienia Ossoli"skich. (Dz. U. nr 23, poz.121, z pó(n. zm.). 129 Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o kinematografii (Dz.U. nr 132, poz. 1111).

126

95

Bezpo'rednio na mocy odpowiednich powo"uj#cych je ustaw dzia"aj# tak$e: " Narodowy Instytut Fryderyka Chopina130, " Polski Instytut Spraw Mi&dzynarodowych131 prowadz#cy badania naukowe w zakresie spraw mi&dzynarodowych. Ich maj#tek uj&to odpowiednio w cz&'ci o instytucjach kultury i jednostkach badawczorozwojowych.

10.9. Ustanowione ustaw( monopole
Prowadzenie dzia"alno'ci w zakresie gier liczbowych i loterii pieni&$nych stanowi monopol Pa!stwa. Wykonywanie monopolu nale$y do Ministra Skarbu Pa!stwa, który, w porozumieniu z Ministrem Finansów, w tym celu tworzy jednoosobowe spó"ki Skarbu Pa!stwa lub powo"uje inne jednostki organizacyjne132. Zadania z tego zakresu realizuj# spó"ki z ograniczon# odpowiedzialno'ci#: " Polski Monopol Loteryjny, " Totalizator Sportowy. Zasoby maj#tkowe s"u$#ce wykonywaniu monopolu uj&te zosta"y w rozdziale o akcjach i spó"kach Skarbu Pa!stwa. Warto'0 kapita"ów w"asnych tych spó"ek przedstawiono w za"#czniku do rozdzia"u 8.

10.10. O*rodki doradztwa rolniczego
Od 1 stycznia 2005 r. pa!stwowymi osobami prawnymi s# jednostki doradztwa rolniczego. Prowadz# one doradztwo rolnicze obejmuj#ce dzia"ania w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi, rynków rolnych oraz wiejskiego gospodarstwa domowego, maj#ce na celu popraw& poziomu dochodów rolniczych oraz podnoszenie konkurencyjno'ci rynkowej gospodarstw rolnych, wspieranie zrównowa$onego rozwoju obszarów wiejskich, a tak$e podnoszenie poziomu kwalifikacji zawodowych rolników i innych mieszka!ców obszarów wiejskich133. Jednostkami doradztwa rolniczego s#: Centrum Doradztwa Rolniczego z siedzib# w Brwinowie podleg"e ministrowi w"a'ciwemu do spraw rozwoju wsi i 16 wojewódzkich o'rodków doradztwa rolniczego podleg"ych wojewodom. W"asno'ci# w"a'ciwych o'rodków doradztwa sta"o si& nieodp"atnie z mocy prawa mienie, b&d#ce w zarz#dzie dotychczasowych wojewódzkich o'rodków doradztwa rolniczego oraz o'rodków doradztwa rolniczego i regionalnych centrów doradztwa rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich. Grunty Skarbu Pa!stwa, b&d#ce w zarz#dzie lub w trwa"ym zarz#dzie dotychczasowych o'rodków i centrów doradztwa rolniczego, sta"y si& nieodp"atnie z mocy prawa przedmiotem u$ytkowania wieczystego w"a'ciwych o'rodków doradztwa. Jednostki doradztwa rolniczego gospodaruj# 'rodkami finansowymi z dotacji bud$etowych, przychodów z prowadzonej dzia"alno'ci gospodarczej i przychodów z innych %róde". Tab. 10.6. O'rodki doradztwa rolniczego
Nazwa/ charakterystyka Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie 16 wojewódzkich o'rodków doradztwa rolniczego podleg"ych wojewodom Razem 31 XII 2006 Razem 31 XII 2005 Warto&, wk%adu Skarbu Pa!stwa Fundusz w%asny w tys. z% 8 295 8 792 Fundusz jednostki

8 295 102 601 110 896 94 558

100 814 109 109 93 484

11 2386 121 178 103 584

130 131

Ustawa z dnia 3 lutego 2001 r. o ochronie dziedzictwa Fryderyka Chopina (Dz. U. nr 16, poz. 168). Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o Polskim Instytucie Spraw Mi!dzynarodowych (Dz. U. nr 156, poz. 777, z pó(n. zm.). 132 Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zak#adach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r., nr 4, poz. 27, z pó(n. zm.). 133 Ustawa z dnia 22 pa(dziernika 2004r. o jednostkach doradztwa rolniczego (Dz. U. nr 251, poz.2507).

96

11. INNE SK-ADNIKI MIENIA SKARBU PA"STWA
11.1. Nale-no*ci z tytu)u zbycia i odp)atnego korzystania z mienia Skarbu Pa'stwa
Najcz&stsz# 'cie$k# prywatyzacji przedsi&biorstw pa!stwowych by"o oddanie mienia przedsi&biorstwa do odp"atnego korzystania spó"ce z udzia"em pracowników (tzw. leasing pracowniczy). Mienie to pozostaje w"asno'ci# Skarbu Pa!stwa do chwili ca"kowitej sp"aty lub wcze'niejszego przeniesienia w"asno'ci, a ewidencjonowane jest wed"ug warto'ci pozosta"ej do sp"aty. Do powstania nale$no'ci dochodzi równie$ w wyniku sprzedawania przedsi&biorstw lub akcji na raty. W przypadku roz"o$enia ceny sprzeda$y na raty czy te$ w przypadku oddania przedsi&biorstwa do odp"atnego korzystania w"a'ciwe wywi#zywanie si& inwestora ze zobowi#za! umownych jest zabezpieczone odpowiednimi klauzulami gwarancyjnymi lub por&czeniami. Tab. 11.1. Stan nale$no'ci z tytu"u umów zbycia mienia Skarbu Pa!stwa
Liczba umów Umowy Nale'no&ci w tys. z% zawarte stan na koniec roku w 2006 r. 2006 2005 2006 2005 Odp"atne korzystanie z mienia Skarbu Pa!stwa 3 538 651 651 750 641 598 Sprzeda$ przedsi&biorstw 5 179 197 206 241 109 316 Sprzeda$ akcji i udzia"ów 51 68 128 371 465 217 216 Ogó"em 59 785 976 1 229 456 968 130 &ród#o: Dane w#asne MSP. Przedmiot umowy

W roku 2006 liczba zawartych umów prywatyzacyjnych znacznie zmala"a. Dotyczy to zarówno prywatyzacji bezpo'redniej jak i po'redniej. W wyniku wywi#zania si& inwestorów z postanowie! umów zmniejszy"a si& liczba niezako!czonych rozlicze!. Tab. 11.2. Struktura nale$no'ci z tytu"u umów zbycia mienia Skarbu Pa!stwa
Przedmiot umowy Odp"atne korzystanie z mienia Skarbu Pa!stwa Sprzeda$ przedsi&biorstw Sprzeda$ akcji i udzia"ów Ogó"em raty kapita%owe 483 967 89 092 84 811 657 870 Tytu% nale'no&ci oprocento- kary umowne, odsetki zawanie rat i st)pstwoiproodsetki cesowe 96 305 29 354 74 725 39 786 27 016 259 477 198 045 328 617 pozosta%e 42 123 2 639 161 44 923

11.2. Nale-no*ci pozosta)e po zlikwidowanych jednostkach organizacyjnych
Ewidencja obejmuje nale$no'ci, nie 'ci#gni&te przez syndyków i likwidatorów i przekazane Ministrowi Skarbu Pa!stwa jako mienie polikwidacyjne. Dla 'ci#gania tych nale$no'ci prowadzone s# czynno'ci przewidziane prawem – wystawia si& wezwania do zap"aty, prowadzi korespondencj& z s#dami gospodarczymi, komornikami, syndykami i urz&dami skarbowymi, ustala si& miejsce pobytu d"u$ników. Tab. 11.3. Nale$no'ci po zlikwidowanych jednostkach
Wyszczególnienie Liczba jednostek (wykre'lonych z rejestru po 31 grudnia 1996 r.), po których pozosta"y nale$no'ci Liczba d"u$ników d"ugoterminowe Nale$no'ci w tys. z" krótkoterminowe &ród#o: Dane w#asne MSP. 2006 175 867 2 142 61 410 2005 169 909 1 740 51 088 2004 159 923 1 728 50 150 2003 144 892 826 44 023

G"ówn# przyczyn# wzrostu stanu nale$no'ci w roku 2006 by" wzrost kwoty odsetek naliczonych d"u$nikom Skarbu Pa!stwa b&d#cych w zw"oce.
97

11.3. Mienie rzeczowe pozosta)e po zlikwidowanych jednostkach organizacyjnych
Minister Skarbu Pa!stwa wykonuje uprawnienia w stosunku do mienia pozosta"ego po likwidacji pa!stwowej jednostki organizacyjnej. Mienie „polikwidacyjne” obejmuje maj#tek rzeczowy, warto'ci niematerialne i prawne. Delegatury Ministra Skarbu Pa!stwa gospodaruj# mieniem: 1) maj#cym bezpo'redni lub po'redni zwi#zek z prywatyzacj# w tym - po rozwi#zanych lub wygas"ych umowach o odp"atne korzystanie z przedsi&biorstwa, - wy"#czonym z umowy leasingowej, - pomini&tym przy prywatyzacji bezpo'redniej, - innym, 2) pozosta"ym po likwidacji lub upad"o'ci przedsi&biorstw pa!stwowych, spó"ek z udzia"em SP oraz innych pa!stwowych osób prawnych, 3) przej&tym przez Skarb Pa!stwa z innych tytu"ów (np. z tytu"u spadków i darowizn, lub na mocy szczególnych ustaw). Najwi&ksz# cz&'0 mienia polikwidacyjnego stanowi mienie po rozwi#zanych umowach o oddanie przedsi&biorstwa do odp"atnego korzystania. Od pocz#tków prywatyzacji umowy leasingowe dotyczy"y 1391 przedsi&biorstw, a odebrany zosta" maj#tek po ok. 6% nieudanych prywatyzacji. Najwi&ksz# liczb& umów rozwi#zano w latach 2001 – 2003134. Aktualnie zachodz# przes"anki do rozwi#zania umów z kolejnymi 30-40 spó"kami leasinguj#cymi. Skarb Pa!stwa - najcz&'ciej (szczególnie przy upad"o'ci spó"ki) - przejmuje maj#tek w stanie nie pozwalaj#cym na utrzymanie dotychczasowej dzia"alno'ci gospodarczej. Przy zagospodarowaniu maj#tku po rozwi#zanych umowach leasingowych. zasadniczym priorytetem jest „ponowna prywatyzacja”, z nastawieniem na wybór inwestora gotowego do utrzymania istniej#cych i tworzenia nowych miejsc pracy. Zgodnie z art. 53 ust. 2 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji „w przypadku rozwi#zania umowy Skarb Pa!stwa przeprowadza ponown# prywatyzacj& przedsi&biorstwa, które by"o jej przedmiotem, albo odp"atnie zbywa przej&te sk"adniki mienia”. Prywatyzacja nast&puje przez sprzeda$ albo przez wniesienie przedsi&biorstwa do spó"ki, w trybie okre'lonym w art. 48 ust. 1 ustawy, tj. w drodze przetargu lub zaproszenia do rokowa!. Przy sprzeda$y przedsi&biorstwa w trybie „ponownej prywatyzacji” udogodnieniem jest mo$liwo'0 skorzystania z ulg i preferencji wynikaj#cych z procedur prywatyzacyjnych, w tym zw"aszcza z mo$liwo'ci roz"o$enia p"atno'ci na raty. Maj#tek przejmowany po likwidacji z przyczyn ekonomicznych i upad"o'ci podmiotów stanowi niewielki odsetek mienia polikwidacyjnego i nie przedstawia realnej warto'ci zbywczej lub aportowej (najatrakcyjniejsze sk"adniki maj#tkowe zosta"y ju$ up"ynnione przez syndyków i likwidatorów). Do Skarbu Pa!stwa zwracane s#: zasiedlone mieszkania, nieu$ytki, grunty do rekultywacji, nieruchomo'ci o nieuregulowanym stanie prawnym, rzadziej nieruchomo'ci z infrastruktur# o charakterze nieprodukcyjnym, które mog# by0 wykorzystane do realizacji celów publicznych. Najcz&stszym kierunkiem zadysponowania tego typu mienia (dominuj# tu zasiedlone budynki mieszkalne) jest przekazanie - na podstawie art. 57 ustawy o gospodarce nieruchomo%ciami - do zasobu nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa, którym gospodaruje starosta wykonuj#cy zadania zlecone z zakresu administracji rz#dowej w drodze decyzji organizacyjnej Ministra Skarbu Pa!stwa.
Dla ograniczenia skali zjawiska Ministerstwo Skarbu Pa"stwa prowadzi#o wielokierunkow$ polityk! zarówno w zakresie dzia#a" dora(nych, jak i rozwi$za" systemowych. Dzia#ania dora(ne polega#y g#ównie na przesuni!ciu terminów p#atno%ci poszczególnych rat, systemowe za% - na wyd#u)eniu okresu sp#aty rat leasingowych z 10 do 15 lat.
134

98

Skarb Pa!stwa, przejmuje maj#tek tytu"em spadków i darowizn w sytuacji, gdy nie da si& ustali0 miejsca ostatniego zamieszkania spadkodawcy na terenie Polski lub ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowa"o si& za granic#. W sprawach wszcz&tych po 25 wrze'nia 2003 r spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Skarb Pa!stwa jest spadkobierc# ustawowym dochodz#cym do dziedziczenia w ostatniej kolejno'ci. Jako taki spadkobierca nie mo$e on spadku odrzuci0, a spadek uwa$a si& za przyj&ty z dobrodziejstwem inwentarza. Dyrektor Delegatury Ministra Skarbu Pa!stwa jest w"a'ciwy do zagospodarowania sk"adników maj#tkowych wchodz#cych w sk"ad spadku, takich jak. m.in. spó"dzielcze prawa do lokalu oraz warto'ci niematerialne i prawne135. Do zbywania poszczególnych sk"adników mienia (sprzeda$ lub wniesienie do spó"ek „w cz&'ciach”) maj# zastosowanie ogólne przepisy reguluj#ce rozporz#dzanie mieniem Skarbu Pa!stwa. Do nieruchomo'ci stosuje si& ustaw! o gospodarce nieruchomo%ciami wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi. Rzeczy ruchome, pojedyncze sk"adniki maj#tkowe, zbywane s# na podstawie przepisów kodeksu cywilnego np. dotycz#cych przetargu. Zasoby. Warto&, i struktura Na koniec 2006 roku w dyspozycji Ministra Skarbu Pa!stwa pozosta"o mienie „polikwidacyjne” o warto&ci ok. 50 mln z%. Dla celów ewidencji i okre'lenia warto'ci rynkowej sk"adników mienia „polikwidacyjnego” przyjmuje si& warto'0 oszacowania przez rzeczoznawców maj#tkowych. W strukturze mienia pozostaj#cego w gestii MSP dominuj# nieruchomo'ci – trudno zbywalne grunty, budynki i budowle. Tab. 11.4. Warto'0 mienia w uk"adzie Delegatur MSP
Stan Warto&, mienia Warto&, mienia przej)tego w r. 2006 zbytego w r. 2006* 31 XII 2006 w tys. z% Bia"ystok 3 3 0 3 0 Ciechanów 0 0 581 478 160 Gda!sk 26 155 6 871 410 2 717 4 127 Katowice 5 365 4 035 8 153 10 961 1 227 Kielce 0 0 0 0 0 Kraków 119 626 1 153 500 1 236 Lublin 9 647 10 204 1 318 7 744 3 640 *ód% 6 199 5 223 10 688 4 455 10 252 Pozna! 12 149 9 040 1 270 1 152 11 982 Rzeszów 15 013 11 390 0 5 558 5 832 Szczecin 36 605 35 527 1 055 35 044 2 019 Toru! 0 606 634 0 1 240 Wroc"aw 31 797 33 304 8 398 33 200 8 421 RAZEM 143 053 116 829 33 661 101 812 50 136 * w tym: - w Szczecinie: Zak#ady Przemys#u Odzie)owego "DANA" – 18,7 mln z# i Zak#ady Przemys#u Odzie)owego "ODRA" S.A. - 15,2 mln z#. Delegatura Warto&, na 1 I 2005 r. Warto&, na 1 I 2006 r.

Reprezentantem SP w#a%ciwym post!powaniach dotycz$cych zagospodarowania maj$tku spadkowego, w przypadku ustawowego dziedziczenia, jest: naczelnik w"a'ciwego urz&du skarbowego, je)eli w sk#ad spadku przypadaj$cego Skarbowi Pa"stwa wchodz$ ruchomo%ci, w"a'ciwy Starosta, je)eli w sk#ad spadku wchodz$ nieruchomo%ci, w"a'ciwy konsul, je)eli spadek znajduje si! poza granicami Polski.

135

99

Tab. 11.5. Mienie polikwidacyjne na koniec roku
Grupa rodzajowa I. Warto'ci niematerialne i prawne II. Grunty II. Budynki, lokale i obiekty in$ynierii l#dowej i wodnej II. Urz#dzenia techniczne i maszyny II. +rodki transportu II. Inne 'rodki trwa"e III. Warto'0 aktywów obrotowych IV. Inne sk"adniki rzeczowe, w tym wyposa$enie Sk"adniki obj&te wspóln# wycen# RAZEM Dane w#asne MSP Warto&, w tys. z% 2006 2005 28 23 26 371 48 729 54 968 17 063 1 607 4 615 655 918 422 125 0 27 17 1 298 5 824 4 275 116 829 50 136

Gospodarowanie mieniem rzeczowym Skarbu Pa!stwa Tab. 11.6. Zagospodarowanie mienia
Wyszczególnienie Warto'0 pocz#tkowa Przekazane do zasobu Wniesione do spó"ki Zlikwidowane (np. z"omowane) Sprzeda$ Razem rozdysponowanie Warto&, ewidencyjna w tys. z% 2006 2005 116 829 165 497 29 524 21 875 1 086 22 214 42 536 71 159 4 044 101 812 48 668

W 2006 roku istotnie wzrós" udzia" mienia zagospodarowanego poprzez sprzeda$ inwestorom. Nadal jednak znaczn# cz&'0 mienia polikwidacyjnego przekazuje si& starostom. Delegatury przekaza"y do zasobu nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa, którym gospodaruj# starostowie lub prezydenci miast grunty o powierzchni 489 220 m2. Od 2004 roku nie dokonuje si& darowizn, ani nieodp"atnego przekazania maj#tku bezpo'rednio na potrzeby jednostek samorz#du terytorialnego. Przyj&to zasad&, $e przekazanie maj#tku Skarbu Pa!stwa na cele o charakterze ogólnospo"ecznym publicznym realizowane b&dzie w trybie przekazywania nieruchomo'ci do zasobu nieruchomo'ci SP. Dalsze post&powanie - zgodnie z ustawowymi uprawnieniami - prowadzi starosta. Tab. 11.6. Nieruchomo'ci przekazane do zasobu nieruchomo'ci Skarbu Pa!stwa
Delegatura Pozna! Katowice Kraków *ód% Szczecin Lublin Gda!sk Rzeszów Wroc"aw Razem 2006 14 073 63 289 43 077 91 800 12 509 1 466 263 006 489 220 Area% [m2] 2005 197 792 65 715 53 241 48 500 47 493 42 758 38 471 37 045 36 029 568 393 2004

304 501

11.4. Wierzytelno*ci Skarbu Pa'stwa i ich zabezpieczenia
Wierzytelno*ci powsta"e z tytu"u sp"aty ze 'rodków bud$etu pa!stwa gwarantowanych i por&czonych kredytów bankowych (w mln z")
Wyszczególnienie kwota wierzytelno'ci g"ównej Skarbu Pa!stwa kwota odsetek ustawowych Razem Stan na 31.12.2006 1 145,3 584,4 1 729,7 Stan na 31.12.2005 1 045,3 558,6 1 603,9

100

Skarb Pa!stwa, reprezentowany przez Ministra Finansów, na zabezpieczenie wierzytelno&ci Skarbu Pa!stwa136 z tytu"u por&cze! i gwarancji udzielonych za zobowi#zania PKP S.A., na podstawie art. 32 ust. 15 ustawy z dnia 8 wrze'nia 2000 roku o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsi&biorstwa pa!stwowego „Polskie Koleje Pa!stwowe” przew"aszczy" akcje lub udzia"y w spó"kach zale$nych PKP S.A. W dniu 31 grudnia 2006 roku Skarb Pa!stwa posiada" przew"aszczone akcje lub udzia"y w 16 spó"kach zale$nych PKP SA. Zgodnie z zawartymi umowami prawa i obowi#zki zarówno maj#tkowe jak i korporacyjne w tych spó"kach (wykonywanie prawa g"osu, podzia" zysku) przys"uguj# Polskim Kolejom Pa!stwowym S.A. Zabezpieczeniem ewentualnych roszcze! Skarbu Pa!stwa z tytu"u por&cze! lub gwarancji sp"aty kredytów zaci#gni&tych przez Stoczni& Gdynia S.A. i Stoczni& Szczeci!sk# Sp. z o.o. s# przew"aszczone (wspólnie z KUKE S.A.) statki w budowie.

11.5. Nale-no*ci z tytu)u gwarantowanych przez Skarb Pa'stwa ubezpiecze' eksportowych
Wyszczególnienie Stan 'rodków na rachunku Skarbu Pa!stwa "Interes narodowy" w KUKE S.A. Nale$no'ci Skarbu Pa!stwa z tytu"u po$yczek udzielonych KUKE S.A. na wyp"at& gwarantowanych przez Skarb Pa!stwa odszkodowa! i kwot gwarancji ubezpieczeniowych (razem z odsetkami niewymagalnymi) Dane Ministerstwa Finansów 31 XII 2006 31 XII 2005 stan w mln z% 105,3 45,8 49,2 52,4

11.6. Nale-no*ci zagraniczne Skarbu Pa'stwa
Na nale$no'ci te sk"adaj# si&: kredyty rz#dowe, nale$no'ci z tytu"u sald na rachunkach bankowych w jednostkach rozliczeniowych, scedowane na rz#d RP zobowi#zania rz#dów pa!stw trzecich wobec polskich przedsi&biorstw, powsta"e w wyniku niewykonania przez zagranicznych partnerów umów handlowych lub ubezpieczeniowych, a tak$e zobowi#zania polskich przedsi&biorstw, których d"ugi wobec partnerów zagranicznych zosta"y sp"acone przez Skarb Pa!stwa. Tab. 11.7. Nale$no'ci zagraniczne Skarbu Pa!stwa
Rodzaj nale'no&ci Kredyty udzielone przez rz#d RP w walutach wymienialnych (Syria, Irak, Nikaragua, Angola, Indonezja, Algieria, Serbia i Czarnogóra, 4 277,6 5 068,1 Mozambik, Jemen, Wietnam, Chiny) Kredyty udzielone przez rz#d RP w walutach niewymienialnych (Kuba i 406,6 5 759,1 Mongolia*) Nale$no'ci z tytu"u sald na rachunkach bankowych 1,9 2,1 (Irak, Tunezja, Syria) Nale$no'ci z tytu"u sald na rachunkach bankowych w jednostkach rozli30 783,0 23 231,0 czeniowych (Kuba, Mongolia, Albania, Kambod$a, Korea) Nale$no'ci zaleg"e Skarbu Pa!stwa od polskich przedsi&biorstw z tyt. kredytów zaci#gni&tych w ramach Porozumienia Generalnego z Rosj# i w 21,8 25,4 Mi&dzynarodowym Banku Inwestycyjnym w Moskwie &ród#o: Informacja Ministerstwa Finansów. *Zgodnie z Umow$ z dnia 09.11.2006 o restrukturyzacji zad#u)enia Mongolii wobec RP ewidencjonowane zad#u)enie Mongolii wobec RP z tytu#u kredytów udzielonych w XTR na koniec 2006 r. Zosta#o przeniesione do pozycji Nale$no'ci z tytu"u sald na rachunkach bankowych. Suma nale'no&ci w mln z% 31 XII 2006 2005

Sk#adnikiem mienia Skarbu Pa"stwa s$ wierzytelno%ci (nale)no%ci), a nie papiery warto%ciowe czy rzeczy stanowi$ce zabezpieczenie. Z tytu#u przew#aszczenia Skarb Pa"stwa nie wykonuje uprawnie" w#a%cicielskich.

136

101

12. OBCI#.ENIA PUBLICZNOPRAWNE I ZOBOWI#ZANIA SKARBU PA"STWA
12.1. Zasoby maj(tkowe s)u-(ce realizacji zada' publicznych pa'stwa
Cz&'0 zasobów maj#tkowych Skarbu Pa!stwa s"u$y realizacji zada! z zakresu sprawowania w"adzy publicznej. Tak# rol& wg stanu prawnego na 31 grudnia 2006 roku pe"ni#: 1. maj#tek rzeczowy i 'rodki finansowe pa!stwowych jednostek i zak"adów bud$etowych; 2. zasoby maj#tku podmiotów o zadaniach niegospodarczych utworzonych ustawami (Lasów Pa!stwowych, agencji i funduszy, o których by"a mowa w rozdzia"ach 7 i 10), a równie$ niektórych w formie prawnej przedsi&biorców – przedsi&biorstw, banków i spó"ek, na które ustawy nak"adaj# szczególne obowi#zki o charakterze publicznym; 3. prawa udzia"owe w spó"kach wykorzystywane w polityce rz#du i Ministra Skarbu Pa!stwa dla realizacji celów publicznych dzi&ki zachowaniu przez Skarb Pa!stwa pozycji w"a'ciciela decyduj#cego o przekszta"ceniach w"asno'ciowych albo dzi&ki posiadaniu szczególnych praw korporacyjnych pozwalaj#cych wywiera0 wp"yw na kluczowe decyzje spó"ki; 4. zasoby (rezerwy) przeznaczone na zaspokojenie roszcze! z tytu"u por&cze! i gwarancji Skarbu Pa!stwa oraz na nieodp"atne udost&pnienie uprawnionym; 5. okre'lone cz&'ci przychodów z prywatyzacji lub zbywania sk"adników maj#tku przeznaczone na finansowanie zada! ustawowych.

12.2. Zadania publiczne podmiotów gospodarczych
12.2.1. Zadania realizowane na podstawie ustaw Przepisy ustawowe ustanawiaj#c zadania publiczne okre'laj# nazw&, form& prawn# i przedmiot dzia"alno'ci podmiotu powo"anego do realizacji zada!. Niekiedy ustawy okre'laj# minimalny udzia" Skarbu Pa!stwa w kapitale zak"adowym i dopuszczalny udzia" innych akcjonariuszy. Podmioty te z regu"y mog# prowadzi0 inn# dzia"alno'0 gospodarcz#, je$eli nie pozostaje ona w sprzeczno'ci z zadaniami okre'lonymi w ustawie. Takie szczególne zadania wykonuj#: " Zarz(dy portów o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej (Gda!sk, Gdynia, Szczecin i /winouj&cie) - spó"ki akcyjne, w których Skarb Pa!stwa ma co najmniej po 51% akcji i sumy g"osów – utworzone przez ustaw& o portach i przystaniach morskich w celu zarz#dzania gruntami i infrastruktur# portow#137; " Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. - jednoosobowa spó"ka akcyjna Skarbu Pa!stwa, która organizuje oraz inspiruje przedsi&wzi&cia zwi&kszaj#ce zainteresowanie podmiotów zagranicznych inwestowaniem kapita"u w Polsce138; " Telewizja Polska S.A., Polskie Radio S.A. i regionalne rozg%o&nie radia publicznego – wykonuj#ce zadania jednostek publicznej radiofonii i telewizji i realizuj#ce misj& pu-

Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (Dz. U. z 2002 r., nr 110, poz. 967, z pó(n. zm.). Poza Skarbem Pa"stwa akcjonariuszami Zarz$dów tych portów mog$ by' jedynie odpowiednie gminy. Przekszta#cenia w#asno%ciowe tych spó#ek b!d$ polega' na udost!pnianiu akcji uprawnionym pracowników i sprzeda)y akcji spó#ek %wiadcz$cych us#ugi portowe. „Strategia rozwoju portów morskich do 2015 roku” przewiduje sukcesywne wykupywanie gruntów usytuowanych w granicach portów ze %rodków bud)etu i przekazywanie ich spó#kom Skarbu Pa"stwa zarz$dzaj$cymi portami. „Strategia...” dopuszcza tak)e przej!cie uprawnie" Ministra Skarbu Pa"stwa w zakresie praw z akcji podmiotów zarz$dzaj$cych portami morskimi przez ministra w#a%ciwego do spraw gospodarki morskiej. Trzema innymi portami morskimi zarz$dzaj$ spó#ki powo#ane przez w#a%ciwe gminy. 138 Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. powsta#a w wyniku po#$czenia PAIZ SA i Polskiej Agencji Informacyjnej.

137

102

" " " "

"

"

"

"

bliczn#, które mog# dzia"a0 wy"#cznie w formie jednoosobowych spó"ek Skarbu Pa!stwa139; Polskie Linie Kolejowe S.A., zarz#dzaj#ce liniami kolejowymi oraz pozosta"# infrastruktur# kolejow# okre'lon# w przepisach o transporcie kolejowym, Korporacja Ubezpiecze! Kredytów Eksportowych S.A., która prowadzi dzia"alno'0 w zakresie ubezpiecze! eksportowych gwarantowanych przez Skarb Pa!stwa140; Polski Rejestr Statków S.A. – dzia"aj#cy na rzecz bezpiecze!stwa statków i ochrony 'rodowiska morskiego, prowadz#cy rejestr statków141; Krajowy Depozyt Papierów Warto&ciowych S.A., do którego nale$y prowadzenie depozytu papierów warto'ciowych, prowadzenie rozlicze! i rozrachunku transakcji w papierach warto'ciowych, prowadzenie systemu zabezpieczania p"ynno'ci rozlicze! oraz wykonywanie czynno'ci w zakresie prowadzenia systemu rejestracji, rozlicze! i rozrachunku instrumentów finansowych nieb&d#cych papierami warto'ciowymi142, PPUP Poczta Polska b&d#ca z mocy ustawy pa!stwowym przedsi&biorstwem u$yteczno'ci publicznej powo"anym do prowadzenia dzia"alno'ci gospodarczej w zakresie us"ug pocztowych, przy czym ma zapewni0 bie$#ce, nieprzerwane zaspokajanie potrzeb w tym wzgl&dzie143; PP Porty Lotnicze, utworzone ustaw# jako przedsi&biorstwo pa!stwowe, 'wiadcz#ce us"ugi dla przewo%ników lotniczych i pasa$erów oraz zobowi#zane do wykonywania czynno'ci zleconych w zakresie kierowania, kontroli, nadzoru, zabezpieczenia i obs"ugi ruchu lotniczego144; Agencja Rozwoju Przemys%u S.A. wykonuj#ca zadania ustalone m.in. w ustawach o restrukturyzacji finansowej przedsi&biorstw i banków, wspierania restrukturyzacji przemys"owego potencja"u obronnego, restrukturyzacji hutnictwa $elaza i stali, ró$nych przepisach o udzielaniu pomocy na ratowanie i na restrukturyzacj& przedsi&biorców145 oraz inne zadania z zakresu restrukturyzacji spó"ek Skarbu Pa!stwa; Bank Gospodarstwa Krajowego, b&d#cy z mocy ustawy146 bankiem pa!stwowym, do którego nale$y wspieranie rz#dowych programów spo"eczno – gospodarczych oraz programów samorz#dno'ci lokalnej i rozwoju regionalnego, realizowanych ze 'rodków publicznych. Bank wykonuje czynno'ci zlecane przez Ministra Finansów i inne zadania po-

Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r., nr 253, poz. 2531, z pó(n. zm.). Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o gwarantowanych przez Skarb Pa"stwa ubezpieczeniach eksportowych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., nr 59, poz. 609). Limit, którego nie mog$ przekroczy' #$czne zobowi$zania Korporacji z tytu#u gwarantowanych przez Skarb Pa"stwa ubezpiecze" eksportowych oraz gwarancji ubezpieczeniowych, a tak)e przewidywane na dany rok wyp#aty ze %rodków bud)etu pa"stwa okre%la ustawa bud)etowa. 141 Ustawa z dnia 26 pa(dziernika 2000 r. o Polskim Rejestrze Statków (Dz. U. nr 103, poz. 1098, z pó(n. zm.) ; Skarb Pa"stwa mo)e zby' do 51% akcji PRS S.A. 142 Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. nr 183, poz. 1583, z pó(n. zm..). 143 Ustawa z dnia 30 lipca 1997 r. o pa"stwowym przedsi!biorstwie u)yteczno%ci publicznej „Poczta Polska” (Dz. U. nr 106, poz. 675, z pó(n. zm.). 11 kwietnia 2006 Rada Ministrów zapozna#a si! z informacj$ o za#o)eniach koncepcji przekszta#cenia pa"stwowego przedsi!biorstwa u)yteczno%ci publicznej „Poczta Polska” w spó#k! akcyjn$ Skarbu Pa"stwa. W pierwszym etapie nast$pi przekszta#cenie pa"stwowego przedsi!biorstwa u)yteczno%ci publicznej w jednoosobow$ spó#k! akcyjn$ Skarbu Pa"stwa. W drugim etapie nale)y podj$' prace nad przygotowaniem programu prywatyzacji, tak aby dokona' jej nie pó(niej ni) w 2011 r. 144 Ustawa z dnia 23 pa(dziernika 1987 r. o przedsi!biorstwie pa"stwowym „Porty Lotnicze” (Dz. U. nr 33, poz. 185). Wg ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r. o Polskiej Agencji .eglugi Powietrznej (Dz. U. nr 249, poz. 1829) Agencja przejmuje z przedsi!biorstwa "Porty Lotnicze", sk#adniki maj$tkowe i niemaj$tkowe tego przedsi!biorstwa, s#u)$ce dotychczas do wykonywania zada" pa"stwowego organu zarz$dzania ruchem lotniczym. 145 M.in. Ustawa z dnia 30 pa(dziernika 2002 r. o pomocy publicznej dla przedsi!biorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy (Dz.U. nr 213 poz.1800, z pó(n. zm.). ARP S.A. realizuje tak)e zadania restrukturyzacyjne okre%lone przez rz$dowe programy strategiczne, w tym Strategia dla sektora stoczniowego z sierpnia 2006 r 146 Ustawa z 14 marca 2003 r. o Banku Gospodarstwa Krajowego (Dz. U. nr 65, poz. 594).
140

139

103

" " "

"

wierzone lub przekazane wynikaj#ce z ustaw i umów zawieranych z ministrami147. Bank specjalizuje si& w obs"udze sektora publicznego, krajowego i zagranicznego d"ugu publicznego, finansowaniu du$ych projektów inwestycyjnych, budownictwa mieszkaniowego, dzia"alno'ci por&czeniowo-gwarancyjnej, wspierania eksportu; Polska Agencja Prasowa S.A. - publiczna agencja prasowa, zobowi#zana mi&dzy innymi do upowszechniania stanowiska naczelnych organów pa!stwa148; Totalizator Sportowy Sp. z o.o. i Polski Monopol Loteryjny Sp. z o.o. wykonuj#ce monopol pa!stwa w zakresie gier liczbowych i loterii pieni&$nych149; podmioty zarz(dzaj(ce specjalnymi strefami ekonomicznymi – spó"ki, w stosunku do których Skarb Pa!stwa albo samorz#d województwa posiada wi&kszo'0 g"osów, które mog# by0 oddane na walnym zgromadzeniu lub zgromadzeniu wspólników, oraz jest uprawniony do powo"ywania i odwo"ywania wi&kszo'ci cz"onków ich zarz#dów150; zak%ady lecznictwa uzdrowiskowego o szczególnym znaczeniu dla lecznictwa uzdrowiskowego w Polsce prowadzone w formie jednoosobowych spó"ek Skarbu Pa!stwa, które nie b&d# podlega0 prywatyzacji151.

Przedsi&biorstwa i spó"ki maj#ce szczególne znaczenie dla gospodarki pa!stwa w rozumieniu ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji wymieniono w za"#czniku152. 12.2.2. Decyzje w)a*cicielskie na rzecz bezpiecze'stwa i obronno*ci pa'stwa W trakcie dotychczasowych przekszta"ce! w sektorze obronnym realizowane by"y dzia"ania konsolidacyjne - wnoszenie akcji lub udzia"ów Skarbu Pa!stwa w spó"kach przemys"owego potencja"u obronnego do dwóch grup kapita"owych tworzonych przez: Bumar Sp. z o.o. (grupa amunicyjno-rakietowo-pancerna) i Agencj& Rozwoju Przemys"u S.A. (grupa lotniczo-radioelektroniczna).
BGK obs#uguje m.in. Krajowy Fundusz Mieszkaniowy, Krajowy Fundusz Por!cze" Kredytowych, Fundusz Po)yczek i Kredytów Studenckich, rachunek rezerw por!czeniowych, windykacj! nale)no%ci Skarbu Pa"stwa z tytu#u umów por!cze" i gwarancji. 148 Ustawa z dnia 31 lipca 1997 r. o Polskiej Agencji Prasowej (Dz. U. nr 107, poz. 687). W PAP S.A. Skarb Pa"stwa ma zachowa' co najmniej 51% akcji. 149 Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zak#adach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r., nr 4, poz. 27, z pó(n. zm.). 150 Ustawa z dnia 20 pa(dziernika 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych.(Dz. U. 2007.nr 42, poz.274) Uprawnienia przys#uguj$ce Skarbowi Pa"stwa, w odniesieniu do spó#ek zarz$dzaj$cych specjalnymi strefami ekonomicznymi, z wy#$czeniem spó#ek, w których Skarb Pa"stwa posiada 100 % akcji lub udzia#ów, wykonuje minister w#a%ciwy do spraw gospodarki. 151 Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. nr167, poz.1399), art. 64. Obecna strategia zak#ada, )e wi!kszo%' uzdrowisk pozostanie pa"stwowa. Spó#ki podzielono na trzy grupy: wy#$czone z prywatyzacji (grupa I), przeznaczone do sprzeda)y z zachowaniem przez Skarb Pa"stwa wi!kszo%ciowego pakietu akcji przez co najmniej 5 lat (grupa II) oraz przeznaczone do prywatyzacji (grupa III). Do I grupy zalicza si!: Zespó# Uzdrowisk K#odzkich, Busko-Zdrój, L$dek-D#ugopole, Cieplice, uzdrowiska w Ciechocinku, Inowroc#awiu, Ko#obrzegu, Krynicy, Rymanowie-Zdroju, +winouj%ciu, Ustroniu, Polanicy, w Szczawnie-Zdroju, w Konstancinie-Jeziornie i +wieradowie. Do II grupy trafi#y o%rodki w Po#czynie, Hory"cu, Iwoniczu, Rabce i Wysowej. 152 Rozporz$dzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie okre%lenia przedsi!biorstw pa"stwowych oraz jednoosobowych spó#ek Skarbu Pa"stwa o szczególnym znaczeniu dla gospodarki pa"stwa (Dz. U. nr 15, poz. 123). Na podstawie §4 Zarz$dzenia Ministra Skarbu Pa"stwa z dnia 31 marca 2005 roku w sprawie zasad post!powania przy wykonywaniu czynno%ci nadzorczych przez komórki organizacyjne Ministerstwa Skarbu Pa"stwa realizuj$ce zadania Ministra Skarbu Pa"stwa zwi$zane ze sprawowaniem nadzoru w#a%cicielskiego, zosta#a wyodr!bniona grupa 76 podmiotów o istotnym znaczeniu dla gospodarki pa"stwa, wymagaj$ca szczególnego nadzoru. Minister Skarbu Pa"stwa uwa)a, )e zarówno lista „ustawowa”, jak i lista podmiotów wymagaj$cych szczególnego nadzoru, nie wyczerpuj$ listy spó#ek najwa)niejszych z punktu widzenia strategicznych interesów Skarbu Pa"stwa. St$d te) aktualnie dokonywany jest przegl$d wszystkich spó#ek pod tym k$tem.
147

104

Opracowana w Ministerstwie Gospodarki Strategia konsolidacji i wspierania rozwoju polskiego przemys#u obronnego w latach 2007 - 2012 przewiduje koncentracj& przedsi&biorstw przemys"u obronnego w ramach jednej grupy kapita"owej — Bumaru. Obejmie ona kolejne spó"ki sektora i skomercjalizowane przedsi&biorstwa pa!stwowe, dla których organem za"o$ycielskim jest Minister Obrony Narodowej. Przewidywana jest równie$ konsolidacja niektórych o'rodków badawczo–rozwojowych funkcjonuj#cych w obszarze bezpiecze!stwa i obronno'ci pa!stwa. Podmioty nie obj&te konsolidacj# b&d# prywatyzowane. 12.2.3. Bezpiecze'stwo energetyczne w polityce w)a*cicielskiej Sektor elektroenergetyczny Ministerstwo Skarbu Pa!stwa prowadzi restrukturyzacj& oraz konsolidacj& sektora. Grupy z udzia"em producentów i sprzedawców energii, a tak$e kopal!, b&d# przez to bardziej konkurencyjne i efektywne, ni$ gdyby dzia"a"y samodzielnie. Rz#d liczy, $e du$ym podmiotom "atwiej b&dzie sfinansowa0 inwestycje, np. nowe bloki w elektrowniach. Grupy maj#ce zapewniony zbyt swojej energii, stan# si& wiarygodnym partnerem dla banków. Zgodnie z Programem dla elektroenergetyki przyj&tym przez Rad& Ministrów 28 marca 2006 - ju$ w roku 2007 r: ! zako!czona zosta"a, konsolidacja Energetyki Po"udnie SA sk"adaj#cej si& z Po"udniowego Koncernu Energetycznego, Elektrowni Stalowa Wola oraz grup dystrybucyjnych ENION i ENERGIA-PRO; ! zako!czona zosta"a Konsolidacja ENERGII S.A. w sk"ad której wszed" Koncern Energetyczny ENERGA S.A. i ZE Ostro"&ka; ! zako!czona zosta"a konsolidacja Polskiej Grupy Energetycznej w sk"ad której wchodz#: Polskie Sieci Elektroenergetyczne, BOT Górnictwo i Energetyka, Zespó" Elektrowni Dolna Odra, Lubelskie Zak"ady Energetyczne, *ódzki Zak"ad Energetyczny, Rzeszowski Zak"ad Energetyczny, Zak"ad Energetyczny Bia"ystok, Zak"ad Energetyczny *ód% Teren, Zak"ad Energetyczny Warszawa – Teren, Zak"ady Energetyczne Okr&gu Radomsko – Kieleckiego, Zamojska Korporacja Energetyczna. Grupa ci#gle dysponuje maj#tkiem sieciowym PSE przeznaczonym do przeniesienia (do ko!ca tego roku) na PSE – Operator S.A.; ! w lipcu 2007 akcje Elektrowni Kozienice wniesiono do Grupy Centrum powsta"ej wokó" ENEA S.A, i tym samym zako!czono prace nad jej konsolidacj#. Sektor górnictwa w)gla kamiennego Przyj&ta przez Rad& Ministrów „Strategia dzia"alno'ci górnictwa w&gla kamiennego w Polsce w latach 2007 - 2015” za kluczowy cel polityki Pa!stwa w stosunku do sektora uznaje zapewnienie bezpiecze!stwa energetycznego kraju poprzez zaspokojenie krajowego zapotrzebowania na w&giel kamienny, który stanowi 55% no'ników do produkcji energii elektrycznej. Dalsza restrukturyzacja finansowa przewiduje dokapitalizowanie Kompanii W&glowej kwot# 416 mln z" w ramach realizacji pomocy publicznej udzielonej przed przyst#pieniem do Unii Europejskiej. Zako!czone b&dzie tworzenie grupy w&glowo-koksowej na bazie Jastrz&bskiej Spó"ki W&glowej SA, do której b&d# do"#czone: Kombinat Koksochemiczny „Zabrze" i Wa"brzyskie Zak"ady Koksownicze. Okres sp"aty 1,6 mld z" starych d"ugów wobec ZUS przej&tych po by"ych spó"kach w&glowych zosta" wyd"u$ony do 2015 roku 153. W uzasadnionych ekonomicznie przypadkach i po uzgodnieniach ze stron# spo"eczn# mo$liwe b&dzie tworzenie grup kapita"owych spó"ek w&glowych, spó"ek produkuj#cych energi& i sieci przesy"owych.
Ustawa z 7 wrze%nia 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa w!gla kamiennego w latach 2008 – 2015 (Dz.U. nr 192, poz.1379). Ca#kowita pomoc publiczna dla sektora górnictwa w!gla kamiennego w latach 2004 – 2006 wynios#a 3,87 mld z#, w tym dokapitalizowanie Kompanii W!glowej 484 mln z#.
153

105

Zasadno'0 prywatyzacji b&dzie uzgadniana odr&bnie dla ka$dej spó"ki ze stron# spo"eczn#. W razie ewentualnej prywatyzacji Skarb Pa!stwa utrzyma pod kontrol# pakiet wi&kszo'ciowy. Proces prywatyzacji b&dzie prowadzony przez gie"d& w celu pozyskania kapita"ów na rozwój i modernizacj& prywatyzowanej spó"ki. Sektor gazowniczy Na podstawie Programu restrukturyzacji i prywatyzacji PGNiG SA., z 5 pa%dziernika 2004 r., oraz Dyrektywy nr 2003/55/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 26 czerwca 2003 r. Skarb Pa!stwa przej#" nale$#ce do PGNiG SA udzia"y w GAZ-SYSTEM Sp zo.o. spó"ce, która pe"ni funkcj& operatora systemu przesy"owego. W drodze umowy leasingowej PGNiG udost&pni" spó"ce Gaz System strategiczne aktywa przesy"owe, a PGNiG SA sprzeda"a pakiet nowowyemitowanych akcji inwestorom w drodze oferty publicznej. Wed"ug aktualnej Polityki dla przemys#u gazowego z 20 marca 2007 r. opracowanej przez Ministra Gospodarki154 Skarb Pa!stwa nie b&dzie zmniejsza" swego udzia"u w PGNiG S.A i pozostanie 100% akcjonariuszem Gaz System S.A. Dywidenda PGNiG za lata 2006 i 2007 b&dzie mia"a form& rzeczow# - otrzymane w ten sposób aktywa przesy"owe Skarb Pa!stwa wniesie jako aport do Gaz System S.A. Gaz System S.A. do ko!ca 2008 roku wykupi od PGNiG maj#tek przesy"owy nie wchodz#cy w sk"ad dywidendy, a obj&ty umow# leasingow#. Warto'0 tego maj#tku szacowana jest na 3,5 mld z". Znowelizowane 4 marca 2005 r. Prawo Energetyczne na"o$y"o obowi#zek prawnego rozdzielenie dzia"alno'ci handlowej i technicznej dystrybucji gazu. W zwi#zku z tym dokonano restrukturyzacji grupy kapita"owej PGNiG integruj#c obrót gazem – tak hurtowy jak detaliczny - w PGNiG S.A. i przekszta"caj#c regionalne spó"ki gazownictwa w operatorów systemu dystrybucji. Sektor paliwowo - naftowy Zaakceptowany przez Rad& Ministrów w dniu 6 lutego 2007 r. dokument pt. Polityka Rz$du RP dla przemys#u naftowego w Polsce w zakresie polityki w"a'cicielskiej pa!stwa przewiduje utrzymanie lub zwi&kszenie udzia"ów pa!stwa w kluczowych spó"kach sektora m.in. dla ograniczenia ryzyka wrogiego przej&cia podmiotów zajmuj#cych si& przerobem ropy i przesy"aniem lub magazynowaniem ropy i produktów naftowych. Dokonuje si& integracja polskiej logistyki paliwowej wokó" spó"ki Operator Logistyczny Paliw P"ynnych Sp. z o.o. (dawniej Naftobazy Sp. z o.o.)155. Istot# koncepcji jest integracja ruroci#gów produktowych nale$#cych do PERN S.A. i baz magazynowania. W jednym podmiocie po"#czone b&d# funkcje magazynowania i przesy"u paliw. Zapewnienie swobodnego dost&pu ró$nych podmiotów do zintegrowanej infrastruktury zwi&kszy konkurencj& i wymusi wi&ksz# elastyczno'0 firm paliwowych. W obszarze w"asno'ci pa!stwowej pozostanie tak$e PERN S.A. jako spó"ka infrastrukturalna – operator systemu ruroci#gów naftowych i wi&kszo'ciowy (68% udzia"ów) wspólnik Naftoport Sp. z o.o. W 2005 r. PERN S.A. darowa"a Skarbowi Pa!stwa jeden udzia" w Naftoporcie, co daje mo$liwo'0 stosowania przepisów o tzw. z"otym vecie.

3. Szczególne zasady prywatyzacji spó)ek Zasady i tryb restrukturyzacji Polskich Kolei Pa!stwowych S.A., reguluje ustawa o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsi&biorstwa pa!stwowego Polskie Koleje

Polityka dla przemys"u gazowego okre%la dzia#ania zmierzaj$ce do poprawy bezpiecze"stwa energetycznego m.in. poprzez kontraktowe zaspokojenie zapotrzebowania na gaz ziemny w perspektywie d#ugoletniej, rozbudow! infrastruktury umo)liwiaj$cej dywersyfikacj! (róde# i dróg dostaw, stworzenie mechanizmu reagowania w sytuacjach kryzysowych, zabezpieczenie interesów pa"stwa w strategicznych spó#kach sektora gazowego. 155 Jedynym akcjonariuszem spó#ki Operator Logistyczny Paliw P#ynnych Sp. z o.o. jest Nafta Polska S.A.

154

106

Pa!stwowe156. Akcje Polskich Linii Kolejowych (PLK S.A.) b&d#ce w"asno'ci# PKP S.A. mog# by0 zbywane wy"#cznie na rzecz Skarbu Pa!stwa. W ci#gu dwóch lat z bud$etu pa!stwa PKP SA otrzymaj# po$yczk& 1 860 mln z" na sp"at& zad"u$enia PKP Przewozy Regionalne. PKP przeka$e Skarbowi Pa!stwa udzia"y o warto'ci 1 382 mln z", jakie posiada w PKP Przewozy Regionalne. Pozosta"a cz&'0 po$yczki zostanie sp"acona akcjami lub udzia"ami innych spó"ek zale$nych PKP SA. Udzia"y PKP PR, w chwili przej&cia przez Skarb Pa!stwa, stan# si& w"asno'ci# samorz#dów województw. Zak"ada si& zwolnienie PKP SA do ko!ca 2012 r z podatku dochodowego od osób prawnych oraz od podatku od czynno'ci cywilnoprawnych od dzia"a! zwi#zanych z restrukturyzacj#, przy czym planowane dzia"ania b&d# zgodne z zasadami wspólnego rynku, w szczególno'ci z warunkami udzielania pomocy publicznej. Zobowi#zania podatkowe wobec bud$etu pa!stwa, powsta"e w wyniku przekazania spó"ce Polskie Linie Kolejowe SA (PLK SA) linii kolejowych i infrastruktury w odp"atne u$ytkowanie, zostan# zamienione na akcje w PLK SA. PKP SA mo$e równie$ przekaza0 gminom na w"asno'0 dworce kolejowe wraz z zaj&tymi pod nie gruntami. Gminy b&d# zobowi#zane do odnowienia budynku oraz do zapewnienia optymalnych warunków do obs"ugi pasa$erów. W zamian za przekazan# nieruchomo'0 wygasn# zobowi#zania PKP SA z tytu"u podatku od nieruchomo'ci wobec gminy przejmuj#cej obiekt157. Zgodnie z ustaw#158 w Polskich Liniach Lotniczych „LOT” S.A. Skarb Pa!stwa ma zachowa0 ponad 50% akcji (aktualnie ma 68%). Zgodnie z ustaw#159 zako!czony zosta" proces "#czenia spó"ek sektora cukrowniczego z Krajow( Spó%k( Cukrow( S.A. KSC S.A. mo$e by0 prywatyzowana wy"#cznie z udzia"em plantatorów zwi#zanych umow# kontraktacji buraków cukrowych i pracowników Spó"ki, którym Minister Skarbu Pa!stwa z"o$y ofert& zbycia akcji.

12.3. Zasób na zaspokojenie roszcze' z tytu)u por+cze' i gwarancji Skarbu Pa'stwa
Na mocy art. 25 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o por&czeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Pa!stwa oraz niektóre osoby prawne160, zosta" utworzony zasób maj#tkowy Skarbu Pa!stwa, przeznaczony na zaspokojenie roszcze! z tytu"u por&cze! i gwarancji Skarbu Pa!stwa jako alternatywne, obok bud$etu pa!stwa, %ród"o sp"aty por&czonych i gwarantowanych przez Skarb Pa!stwa kredytów161. Zasób ten zasilany jest poprzez coroczne wyodr&bnienie w drodze rozporz#dzenia Rady Ministrów akcji i udzia"ów Skarbu Pa!stwa w spó"kach, a tak$e poprzez wyodr&bnienie akcji i udzia"ów Skarbu Pa!stwa w spó"kach, uzyskaUstawa z dnia 8 wrze%nia 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsi!biorstwa pa"stwowego „Polskie Koleje Pa"stwowe” (Dz. U. nr 84, poz. 948, z pó(n. zm.). Linie o znaczeniu lokalnym b!dzie mo)na nieodp#atnie przekaza' jednostkom samorz$du terytorialnego lub sprzeda' przedsi!biorcom. Mieszkania w budynkach przedsi!biorstwa b!d$ mogli kupi' obecni i byli pracownicy PKP. Polskie Koleje Pa"stwowe, utworzy#y spó#ki, wnosz$c do nich sk#adniki materialne wyodr!bnione z przedsi!biorstwa. Akcje spó#ek utworzonych przez PKP S.A.– z wyj$tkiem spó#ki PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. – mog$ by' zbywane. Nie podlega sprzeda)y mienie wchodz$ce w sk#ad linii kolejowych o znaczeniu pa"stwowym, b!d$cej w#asno%ci$ PKP S.A., PLK S.A. lub Skarbu Pa"stwa. 157 W lipcu 2007 Rada Ministrów przyj!#a dokument Strategia dla transportu kolejowego do roku 2013. 158 Ustawa z dnia 14 czerwca 1991 r. o przekszta#ceniu w#asno%ciowym przedsi!biorstwa pa"stwowego Polskie Linie Lotnicze LOT (Dz. U. nr 61, poz. 260, z pó(n. zm.). Skarb Pa"stwa, cho' ma 67 proc. akcji LOT-u, nie ma wi!kszo%ci w radzie nadzorczej powo#uj$cej prezesa. Wed#ug projektu znowelizowanej ustawy prezesa LOT-u ma wybiera' walne zgromadzenie akcjonariuszy. 159 Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o regulacji rynku cukru (Dz. U. nr 76, poz. 810, z pó(n. zm.). 160 Ustawa z dnia 8 maja 1997 r. o por!czeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Pa"stwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2003 r., nr 174., poz.1689 z pó(n. zm.). 161 O wierzytelno%ciach i ewentualnych roszczeniach Skarbu Pa"stwa z tytu#u por!cze" lub gwarancji sp#aty kredytów zob. w cz!%ci 11.4.
156

107

nych w wyniku dochodzenia przez Ministra Finansów wierzytelno'ci z tytu"u udzielonych por&cze! i gwarancji. Na dzie! 31.12.2006 r. w zasobie znajdowa"o si&: ! 4 125 225 akcji Fabryki Maszyn „Bumar-Koszalin” S.A. z siedzib# w Koszalinie, ! 1 825 600 akcji Mennicy Pa!stwowej S.A. z siedzib# w Warszawie, ! 3 388 657 akcji imiennych ZPC „Ursus” S.A. z siedzib# w Warszawie, ! 6 171 akcji Warszawskiego Rolno-Spo$ywczego Rynku Hurtowego S.A. z siedzib# w Broniszach, ! 16 168 udzia"ów w Lubinex sp. z o.o. z siedzib# w Lubinie, ! 42 942 udzia"ów w Przedsi&biorstwie Us"ug Wodoci#gowych HKW Sp. z o.o. z siedzib# w D#browie Górniczej, ! 7 039 akcji Górno'l#skiej Agencji Przekszta"ce! Przedsi&biorstw S.A. z siedzib# w Katowicach, ! 627 900 akcji Warszawskich Zak"adów Sprz&tu Ortopedycznego S.A. z siedzib# w Warszawie, ! 411 780 akcji Elektrociep"owni Warszawskich S.A. z siedzib# w Warszawie, ! 411 383 akcje Inowroc"awskich Kopalni Soli „Solino” S.A. z siedzib# w Inowroc"awiu, ! 605 udzia"ów w Fabryce Wyrobów Metalowych Sp. z o.o. z siedzib# w Stojad"ach, ! 3 440 udzia"ów w Ch"odni Szczeci!skiej Sp. z o.o. z siedzib# w Szczecinie, ! 26 777 485 akcji spó"ki Kopalnia W&gla Kamiennego „Budryk” S.A. z siedzib# w Ornontowicach, ! 2 551 617 akcji Zak"adów Tekstylno-Konfekcyjnych „Teofilów” S.A. z siedzib# w *odzi, ! 8 396 000 akcji Gliwickiej Agencji Turystycznej S.A. z siedzib# w Gliwicach, ! 3 146 udzia"ów w spó"ce OBRAM Sp z o.o. z siedzib# w Olsztynie, ! 48 686 akcji spó"ki Wytwórnia Sprz&tu Komunikacyjnego „PZL –Krosno” S.A. z siedzib# w Kro'nie, ! 120 udzia"ów w spó"ce „Betomont” Sp. z o.o. z siedzib# w Obrzycku, ! 846 udzia"ów w spó"ce Wydawnictwo Pozna!skie Sp. z o.o. z siedzib# w Poznaniu, ! 155 167 akcji spó"ki BSP S.A. z siedzib# w *odzi, Akcje te mog# by0 zbywane przez Bank Gospodarstwa Krajowego na zlecenie Ministra Skarbu Pa!stwa wydane w porozumieniu z Ministrem Finansów. Wyj#tek stanowi# akcje sk"adaj#ce si& na zasób, dopuszczone do publicznego obrotu na rynku regulowanym, które zbywa Minister Skarbu Pa!stwa na wniosek Ministra Finansów. +rodki pochodz#ce ze zbycia tych akcji kierowane s# na utworzony rachunek rezerw por&czeniowych i gwarancyjnych Skarbu Pa!stwa. Na dzie! 31.12.2006r. Minister Finansów dysponowa" 'rodkami zgromadzonymi na w/w rachunku w wysoko'ci 173 277 tys. z%. (na 31 grudnia 2005 r. 157.290 tys. z"). -(czne potencjalne (niewymagalne) zobowi(zania Skarbu Pa!stwa z tytu"u gwarancji i por&cze! (w mln z")
Tytu% 31.12.2006 r. 31.12.2005r 31.12.2004 por&czenia i gwarancje krajowe 11 850,7 13 380,9 15 730 gwarancje zagraniczne 20 404,4 18 261,7 13 702 *#cznie 31 642,6 29 432 32 255,1 („Potencjalne, niewymagalne zobowi$zania Skarbu Pa"stwa z tytu#u udzielonych gwarancji i por!cze"” oznaczaj$ #$czn$ kwot! ewentualnych wyp#at z bud)etu w przypadku, gdyby kredytobiorcy nie wywi$zali si! ze sp#aty por!czonych lub gwarantowanych kredytów). Dane: Ministerstwo Finansów.

108

12.4. Zobowi(zania wobec pracowników komercjalizowanych przedsi+biorstw
W razie zbycia przez Skarb Pa!stwa akcji na zasadach ogólnych lub w przypadku po"#czenia spó"ki powsta"ej w wyniku komercjalizacji z inn# spó"k#, podzia"u tej spó"ki, jej przekszta"cenia lub wniesienia akcji do innej spó"ki Skarbu Pa!stwa, uprawnionym pracownikom przys"uguje prawo do nieodp"atnego nabycia do 15% akcji/ udzia"ów spó"ki obj&tych przez Skarb Pa!stwa w dniu wpisania spó"ki do rejestru. Takie samo prawo przys"uguje rolnikom lub rybakom dostarczaj#cym przedsi&biorstwu surowiec.162. Na wywi#zanie si& z tego zobowi#zania Ministerstwo Skarbu Pa!stwa utworzy"o rezerw& akcji i udzia"ów. Do ko!ca 2006 r. proces nieodp"atnego zbywania akcji i udzia"ów obj#" 1 192 spó"ki, a z prawa do nieodp"atnego nabycia skorzysta"o blisko 1 600 tys. pracowników i rolników, którzy nabyli ponad 931 mln szt. akcji i udzia"ów o "#cznej warto'ci nominalnej ponad 4 560 mln z". W roku 2006 na w"asno'0 uprawnionych przesz"o ponad 46 mln akcji i udzia"ów o "#cznej warto'ci nominalnej 270 mln z". Proces nieodp"atnego zbywania akcji osobom uprawnionym, w 2006 roku realizowany by" m.in. w kilku znacz#cych na polskim rynku spó"kach. Do spó"ek tych zaliczy0 nale$y: - ZELMER S.A. - 4 142 osoby naby"y akcje o warto'ci nominalnej ponad 22 mln z"; - Zak"ady Chemiczne POLICE S.A. - 4 969 osób naby"o akcje o warto'ci nominalnej ponad 88 mln z"; - Zak"ady Azotowe Tarnów-Mo'cice S.A. – 10 934 osoby naby"y akcje o warto'ci nominalnej blisko 17 mln z"; - Zak"ady Azotowe K&dzierzyn Ko%le S.A. – 6 365 osób naby"o akcje o warto'ci nominalnej ponad 18 mln z"; - Zak"ady Chemiczne ZACHEM S.A. - 4 260 osób naby"o akcje o warto'ci nominalnej blisko 22 mln z"; - DALKIA *ÓD, S.A. – 3 855 osób naby"o akcje o warto'ci nominalnej 22 mln z"; - Zak"ady Chemiczne Organika Sarzyna S.A. – 2 605 osób naby"o akcje o warto'ci nominalnej ponad 12 mln z"163.

12.5. Zaplanowane w bud-ecie Pa'stwa przychody z prywatyzacji
Planowane kwoty oraz przeznaczenie przychodów z prywatyzacji okre'la co rok ustawa bud$etowa164. Ustawa bud$etowa przewidywa"a przychody z prywatyzacji w kwocie 5 500 000 tys. z". Rzeczywiste przychody wynios"y 621 903 tys. z" z czego 271 269 tys. z prywatyzacji po'redniej i 350 634 tys. z" z prywatyzacji bezpo'redniej. Na konto przychodów bud$etu pa!stwa odprowadzono "#cznie 455 251 tys. z" pochodz#cych z prywatyzacji.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji art. 36.1. i 37.1 (Dz. U. z 2002 r., nr 171, poz. 1397, z pó(n. zm.) a tak)e inne ustawy przyznaj$ce podobne uprawnienia w tym ustawa z dnia 26 sierpnia 1994 r. o przekszta#ceniach w#asno%ciowych w przemy%le cukrowniczym (Dz. U. Nr 98, poz. 473 z 1994 r. z pó(n. zm.) oraz ustawa z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spó#dzielczych ich zrzeszaniu si! i bankach zrzeszaj$cych (Dz. U. Nr 119, poz.1252 z 2000 r. z pó(n. zm) Od 28 lipca 2006 r. w przypadku wniesienia akcji nale)$cych do Skarbu Pa"stwa do innej jednoosobowej spó#ki Skarbu Pa"stwa uprawnionym pracownikom oraz rolnikom lub rybakom przys#uguje ekwiwalent prawa do nieodp#atnego nabycia akcji w postaci wynagrodzenia nale)nego z tytu#u umorzenia akcji wyp#aconego przez spó#k!. Wyp#ata tego wynagrodzenia mo)e by' dokonana przez spó#k! w oprocentowanych ratach. 163 Informacje odnosz$ce si! do procedury nieodp#atnego udost!pniania akcji i udzia#ów Skarbu Pa"stwa uprawnionym osobom znale(' mo)na na stronie internetowej MSP. 164 Art. 56 ust. 1pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz. U. z 2002 r., nr 171, poz. 1397, z pó(n. zm.).

162

109

12.6. Przeznaczenie przychodów z prywatyzacji. Zasoby na realizacj+ celów ustanowionych ustaw( o komercjalizacji i prywatyzacji
Z przychodów uzyskanych z prywatyzacji na podstawie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji lub innych ustaw szczególnych tworzy si& pa!stwowe fundusze celowe, na które w roku 2006 przekazano "#cznie 175 659 tys. z". Dysponentami tych Funduszy s# w"a'ciwi ministrowie. 12.6.1. Cele zwi(zane z zaspokojeniem roszcze' by)ych w)a*cicieli 5% 'rodków pochodz#cych ze sprzeda$y akcji nale$#cych do Skarbu Pa!stwa w ka$dej ze spó"ek powsta"ych w wyniku komercjalizacji przeznacza si& na cele zwi#zane z zaspokojeniem roszcze! by"ych w"a'cicieli mienia przej&tego przez Skarb Pa!stwa165. Przychody te tworz# pa!stwowy fundusz celowy pn. Fundusz Reprywatyzacji w dyspozycji Ministra Skarbu Pa!stwa. W 2006 r. przychody Funduszu wynios"y 117,9 mln z". Stan 'rodków pieni&$nych Funduszu na koniec roku 2006 wynosi" 1,854 mld z". Fundusz b&dzie zasilany przychodami ze sprzeda$y akcji i udzia"ów Skarbu Pa!stwa w 577 spó"kach. W razie stwierdzenia przez s#d lub w"a'ciwego ministra niewa$no'ci lub niezgodno'ci z prawem decyzji powzi&tych na podstawie aktów nacjonalizacyjnych, roszczenia s# zaspokajane ze 'rodków zgromadzonych na rachunku Funduszu. W 2006 r. z Funduszu Reprywatyzacji wyp"acono odszkodowania 189 osobom fizycznym i 7 osobom prawnym w "#cznej kwocie 29 mln z". 12.6.2. Pomoc na restrukturyzacj+ przedsi+biorców Na podstawie art. 56 ust. 1 pkt. 2 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji, 15% przychodów z prywatyzacji w danym roku bud$etowym wp"ywa na 'rodek specjalny pn. Fundusz Restrukturyzacji Przedsi&biorców w dyspozycji Ministra Skarbu Pa!stwa, z przeznaczeniem na ratowanie i pomoc na restrukturyzacj& przedsi&biorców166. W 2006 r. z odpisu od przychodów z prywatyzacji i z innych tytu"ów na Fundusz przekazano 139,2 mln z", a wydatkowano 501 mln z". Stan 'rodków Funduszu na koniec roku 2006 wynosi" 330,6 mln z". +rodki finansowe Funduszu przeznacza si& m.in na coroczne podwy$szenie kapita"u zak"adowego Agencji Rozwoju Przemys"u S.A., z przeznaczeniem na udzielanie pomocy na ratowanie i pomoc na restrukturyzacj& przedsi&biorców innych ni$ przedsi&biorcy mali i 'redni167. W 2006 roku na podwy$szenie kapita"u zak"adowego ARP wydatkowano 100 mln z". Ze 'rodków Funduszu Restrukturyzacji Przedsi&biorców udzielono tak$e 27 mln z" dotacji dla PKP Przewozy Regionalne sp. z o.o. (realizacja pomocy publicznej przyznanej przed przyst#pieniem Polski do Unii Europejskiej) i – na podstawie art. 11 i 12 ustawy bud$etowej na rok 2006 - wydatkowano 80 mln z" na dofinansowanie budowy zbiornika wodnego +winna Por&ba oraz 200 mln na dofinansowanie Krajowego Funduszu Drogowego. 12.6.3. Cele zwi(zane z rozwojem nauki i technologii polskiej Od 1 kwietnia 2002 roku na cele zwi#zane z rozwojem nauki i technologii polskiej przeznacza si& 2% przychodów z prywatyzacji w danym roku bud$etowym oraz odsetki od tych 'rodków. +rodki te wspieraj# szczególnie wa$ne kierunki bada! naukowych lub prac rozwoZe %rodków Funduszu Reprywatyzacji wyp#aca si! tak)e równowarto%' mienia którego przepadek lub konfiskat! orzeczono wobec osób represjonowanych za dzia#alno%' na rzecz niepodleg#ego bytu Pa"stwa Polskiego. 166 Art. 56 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz. U. z 2002 r., nr 171 poz. 1397, z pó(n. zm.). 167 Ustawa z dnia 30 pa(dziernika 2002 r. o pomocy publicznej dla przedsi!biorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy (Dz. U. nr 213, poz. 1800, z pó(n. zm.). Okre%lenie podmiotów uprawnionych do uzyskania pomocy zawiera za#$cznik do rozporz$dzenia nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy pa"stwa dla ma#ych i %rednich przedsi!biorstw (Dz. Urz. WE L 10 z dnia 13.01.2001, zm. rozporz$dzeniem nr 364/2004 z dnia 25 lutego 2004 r., Dz. Urz. WE L 63 z 28.02.2004).
165

110

jowych okre'lane w za"o$eniach polityki naukowo-technicznej pa!stwa, inwestycje s"u$#ce potrzebom bada! naukowych lub prac rozwojowych oraz promocj& i upowszechnianie nauki. +rodki te tworz# Fundusz Nauki i Technologii Polskiej, a ich dysponentem jest minister w"a'ciwy do spraw nauki. W 2006 r. do dyspozycji Ministra przekazano 12,4 mln z". 12.6.4. Inne rozdysponowanie przychodów z prywatyzacji Przychody ze sprzeda$y niektórych nale$#cych do Skarbu Pa!stwa akcji i udzia"ów stanowi#cych do 1 kwietnia 2002 r. rezerw& na cele uw"aszczenia - minister w"a'ciwy do spraw Skarbu Pa!stwa przekazuje na finansowanie zada! ministra w"a'ciwego do spraw pracy na rzecz przeciwdzia"ania bezrobociu. Minister w"a'ciwy do spraw pracy mo$e przekaza0 'rodki do Funduszu Pracy lub Banku Gospodarstwa Krajowego - z przeznaczeniem na wyp"at& po$yczek dla osób fizycznych podejmuj#cych dzia"alno'0 gospodarcz# (przy czym 'rodki pochodz#ce ze zwrotu po$yczek Bank Gospodarstwa Krajowego zwraca na wyodr&bniony rachunek ministra w"a'ciwego do spraw pracy). Z tego tytu"u na Fundusz Pracy przekazano w 2006 r. 5,6 mln z". Na Fundusz Skarbu Pa!stwa168 przekazano 12 438 tys. z". 5 880 tys. z" przekazano na Fundusz im Komisji Edukacji Narodowej do dyspozycji ministra w"a'ciwego do spraw o'wiaty i wychowania. W trakcie prac legislacyjnych znajduj# si& projekty ustaw - o rekompensatach za przej&te przez pa!stwo nieruchomo'ci oraz niektóre inne sk"adniki mienia169; - o regulacji skutków prawnych dekretu z dnia 21 pa%dziernika 1945 roku o w"asno'ci i u$ytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy170 przewiduj#ce w kolejnych latach istotne wydatki, które b&d# pokrywane, przynajmniej cz&'ciowo, przychodami z prywatyzacji.

Na rachunku Funduszu Skarbu Pa"stwa gromadzi si! 2% przychodów uzyskanych z prywatyzacji w danym roku bud)etowym oraz odsetki od tych %rodków, z przeznaczeniem na pokrycie kosztów prywatyzacji, gospodarowania mieniem Skarbu Pa"stwa, podwy)szenie kapita#u zak#adowego spó#ek z udzia#em Skarbu Pa"stwa oraz na wykonywanie przez Ministra Skarbu Pa"stwa innych ustawowo okre%lonych zada", w szczególno%ci zada" wynikaj$cych z ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnie" przys#uguj$cych Skarbowi Pa"stwa (Dz. U. Nr 106, poz. 493, z pó(n. zm.). Stan %rodków zgromadzonych na rachunku Funduszu na dzie" 30 czerwca ka)dego roku bud)etowego, pomniejszony o znane w tym dniu zobowi$zania dotycz$ce tego roku, nie mo)e przekracza' 1/4 przychodów uzyskanych od dnia 1 lipca roku poprzedniego do dnia 30 czerwca roku, w którym nast!puje rozliczenie. Nadwy)ka podlega przekazaniu na przychody bud)etu pa"stwa. 169 Pierwsze czytanie rz$dowego projektu ustawy o rekompensatach za przej&te przez pa!stwo nieruchomo'ci oraz niektóre inne sk"adniki mienia odby#o si! w dniu 6 wrze%nia 2006 roku, po czym skierowano go do komisji nadzwyczajnej, powo#anej dnia 22 wrze%nia 2006. Zgodnie z wyliczeniami prowadzonymi przy powstawaniu projektu ustawy, ogólna liczba z#o)onych wniosków z )$daniami zwrotu mienia lub wyp#aty odszkodowania wynosi ponad 55 tys., a warto%' roszcze" #$cznie z rzeczami zabytkowymi szacowana jest na ponad 36 mld z#. 170 Do momentu uchwalenia ustawy przez Sejm, jedynym sposobem dochodzenia roszcze" z tytu#u przej!cia nieruchomo%ci przez Skarb Pa"stwa na podstawie tego dekretu jest droga s$dowa. W sprawach dotycz$cych nieruchomo%ci zabranych na podstawie dekretu warszawskiego, w wyrokach S$du Najwy)szego wykszta#ci#a si! linia orzecznicza, która uzale)nia wysoko%' odszkodowania od pó(niejszych losów nieruchomo%ci. Je%li zosta# na niej wybudowany obiekt u)yteczno%ci publicznej, to nieruchomo%' i tak, nawet gdyby nie obowi$zywa# dekret warszawski, zosta#aby wyw#aszczona na ten cel. S$dy przyznaj$ w takich przypadkach odszkodowanie, które w#a%ciciel otrzyma#by na podstawie przepisów o wyw#aszczeniach., znacznie ni)sze od tego, którego powód domaga si! w oparciu o przepisy dekretu warszawskiego. S$d Najwy)szy podj$# te) uchwa#! o odpowiedzialno%ci Skarbu Pa"stwa, a nie gmin za wyw#aszczone mienie. Wcze%niej orzecznictwo S$du Najwy)szego nie by#o jednolite. Uchwa#a b!dzie niezwykle istotna w zwi$zku z ustaleniem ewentualnej odpowiedzialno%ci Skarbu pa"stwa za sprzedane lokale w kamienicach przej!tych na podstawie dekretów warszawskich. Pozwów o odszkodowanie przeciwko skarbowi pa"stwa jeszcze przyb!dzie.

168

111

12.7. Zad)u-enie Skarbu Pa'stwa
Tab. 12.1. Zad"u$enie Skarbu Pa!stwa wed"ug kryterium miejsca emisji
Zad%u'enie Skarbu Pa!stwa ogó%em (wg nomina%u w mln z%) I. Zad"u$enie krajowe Skarbu Pa!stwa II. Zad"u$enie zagraniczne Skarbu Pa!stwa Kurs przyj&ty do oblicze! ( PLN/USD) Kurs przyj&ty do oblicze! ( PLN/EUR) &ród#o: Ministerstwo Finansów. Zad%u'enie Skarbu Pa!stwa ogó%em (wg nomina%u w mln z%) I. Zad"u$enie krajowe Skarbu Pa!stwa II. Zad"u$enie zagraniczne Skarbu Pa!stwa &ród#o: Ministerstwo Finansów. 31 XII 2006 31 XII 2005 31 XII 2003 478 526,4 440 167,4 378 943,8 352 328,0 315 478,6 251 165,9 126 198,4 124 688,8 127 777,9 2,9105 3,2613 3,7405 3,8312 3,8598 4,7170

Tab. 12.2. Zad"u$enie Skarbu Pa!stwa wed"ug kryterium rezydenta
31 XII 2006 31 XII 2005 31 XII 2003 478 526,4 440 167,4 378 943,8 284 385,2 251 467,8 213 999,4 194 141,2 188 699,6 164 944,4

Zad%u'enie z tytu%u niepodwy'szania p%ac w sferze bud$etowej wynios"o 154,4 (na koniec 2005 r. - 197,5 mln z"), a zobowi(zania z tytu%u przedp%at na samochody 3,1 mln z".

12.8. Rekompensaty i odszkodowania od Skarbu Pa'stwa
12.8.1 Z tytu)u pozostawienia nieruchomo*ci poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej W 2005 r. uchwalona zosta"a ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytu"u pozostawienia mienia poza obecnymi granicami pa!stwa polskiego, odnosz#ca si& do tzw. mienia zabu$a!skiego171. Prawo do rekompensaty w wysoko'ci równej 20 % warto'ci nieruchomo'ci pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wyp&dzenia z by"ego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w zwi#zku z wojn# rozpocz&t# w 1939 r., przys"uguje w"a'cicielowi który by" w dniu 1 wrze'nia 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwa" w tym dniu na by"ym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz posiada obywatelstwo polskie. Na realizacj& rekompensat w formie 'wiadczenia pieni&$nego wyp"acanego ze 'rodków Funduszu Rekompensacyjnego przeznaczone b&d# przychody ze sprzeda$y nieruchomo'ci pochodz#cych z Zasobu W"asno'ci Rolnej Skarbu Pa!stwa, z ich cz&'ciami sk"adowymi, o "#cznej powierzchni nie mniejszej ni$ 400.000 ha. Wyp"at 'wiadcze! pieni&$nych dokonuje Bank Gospodarstwa Krajowego. Prawo do rekompensaty mo$e by0 tak$e zrealizowane w formie zaliczenia warto'ci nieruchomo'ci pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na poczet: a) ceny sprzeda$y nieruchomo'ci stanowi#cych w"asno'0 Skarbu Pa!stwa172, b) ceny sprzeda$y prawa u$ytkowania wieczystego przys"uguj#cego Skarbowi Pa!stwa, c) op"at z tytu"u u$ytkowania wieczystego nieruchomo'ci gruntowych stanowi#cych w"asno'0 Skarbu Pa!stwa i ceny sprzeda$y po"o$onych na nich budynków oraz innych urz#dze! lub lokali, d) op"aty za przekszta"cenie prawa u$ytkowania wieczystego w prawo w"asno'ci nieruchomo'ci stanowi#cych w"asno'0 Skarbu Pa!stwa.
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytu#u pozostawienia nieruchomo%ci poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 169 poz.1418). Warto%' pozostawionych nieruchomo%ci szacowana jest na ok. 11,6 mld z#. Wniosków o rekompensat! mo)e by' ok. 80 tysi!cy. Ostateczny termin sk#adania wniosków o stwierdzenie prawa do rekompensaty up#ywa 31 grudnia 2008 r. 172 O realizacji „uprawnie" zabu)a"skich” przez ANR zob. cz!%' 6.2.1.
171

112

Ustawa z 8 lipca 2005 r. nie przewiduje wyp"aty Zabu$anom odszkodowa!, a uzyskanie rekompensaty. Przepisy reguluj#ce uprawnienia Zabu$an zawsze mia"y charakter socjalny, a nie odszkodowawczy. Polskie ustawodawstwo ustanawia"o obowi#zek pomocy repatriantom, pozwala"o im uzyska0 maj#tek na zagospodarowanie si& w Polsce, ale nigdy nie dawa"o prawa do uzyskania od Skarbu Pa!stwa równowarto'ci ca"ego pozostawionego na Wschodzie maj#tku. Powództwa o pe"ne odszkodowanie za pozostawione mienie s# przez s#dy oddalane. Do ko!ca grudnia 2006 r. Ministerstwo Skarbu Pa!stwa, poprzez Bank Gospodarstwa Krajowego, wyp"aci"o 'wiadczenia pieni&$ne 75 uprawnionym w "#cznej kwocie 5,9 mln z". Stan funduszu Rekompensacyjnego na koniec 2006 r. wynosi" 273,8 mln zl, z czego 170 mln z" stanowi"y nale$no'ci od ARN, a 103,8 mln 'rodki pieni&$ne. 12.8.2. W razie uznania za niewa-ne orzeczenia wydanego wobec osób represjonowanych za dzia)alno*. na rzecz niepodleg)ego bytu Pa'stwa Polskiego Je$eli s#d stwierdzi niewa$no'0 orzeczenia wydanego przez polskie organy 'cigania i wymiaru sprawiedliwo'ci lub przez organy pozas#dowe w okresie od rozpocz&cia ich dzia"alno'ci na ziemiach polskich, pocz#wszy od 1 stycznia 1944 r. do 31 grudnia 1956 r., je$eli czyn zarzucony lub przypisany by" zwi#zany z dzia"alno'ci# na rzecz niepodleg"ego bytu Pa!stwa Polskiego, jak równie$ orzeczenia wydanego za opór przeciwko kolektywizacji wsi i obowi#zkowym dostawom, osobie, wobec której stwierdzono niewa$no'0 orzeczenia, przys"uguje od Skarbu Pa!stwa odszkodowanie za poniesion# szkod& i zado'0uczynienie za doznan# krzywd&. Zado'0uczynienia za krzywd& wyp"acane s# przez Ministerstwo Sprawiedliwo'ci. Osobie uprawnionej zwraca si& mienie, którego przepadek lub konfiskat& orzeczono na rzecz Skarbu Pa!stwa, oraz przedmioty zatrzymane w toku post&powania je$eli znajduj# si& one w posiadaniu pa!stwowej jednostki organizacyjnej. W razie niemo$no'ci zwrotu - ich równowarto'0 wyp"aca si& ze 'rodków Funduszu Reprywatyzacji173. W 2006 roku sze'ciu osobom fizycznym wyp"acono z tego tytu"u 477 tys. z".

Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za niewa)ne orzecze" wydanych wobec osób represjonowanych za dzia#alno%' na rzecz niepodleg#ego bytu Pa"stwa Polskiego (Dz.U. nr 34, poz.149 z pó(n. zm).

173

113

13. ZESTAWIENIE ZBIORCZE MIENIA SKARBU PA"STWA
W poni$szej tabeli sk"adniki maj#tku Skarbu Pa!stwa wyró$nione rodzajowo wyodr&bniono zgodnie z przepisami rozporz#dzenia Rady Ministrów w sprawie szczegó"owych zasad ewidencjonowania maj#tku Skarbu Pa!stwa.
Tab. 13.1. Zestawienie zbiorcze mienia Skarbu Pa!stwa (uj&cie przedmiotowe), w mln z"

Sk%adniki 31 XII 2006 31 XII 2005 1. Dobra kultury narodowej Bez wyceny Bez wyceny 2. Zasoby naturalne Bez wyceny Bez wyceny 3. Grunty 281 415 242 285 4. Budynki, budowle i obiekty in$ynierii l#dowej i wodnej (bez tych, który185 920 180 072 mi gospodaruj# starostowie) 4.1. Urz#dzenia infrastruktury 156 730 151 412 4.1.1. Drogi, mosty i wiadukty 144 752 139 377 4.1.2. Melioracje 11 978 12 035 4.2. Obiekty in$ynierii l#dowej i wodnej, budynki, budowle i lokale wykorzystywane przez pa!stwowe jednostki organizacyjne i powierzone Agen29 190 28 660 cjom wykonuj#cym zadania z zakresu gospodarowania sk"adnikami maj#tku Skarbu Pa!stwa 5. +rodki trwa"e w budowie i zaliczki na 'rodki trwa"e w budowie 16 928 12 095 6. Warto'ci niematerialne i prawne 270 250 7. Ruchome rzeczowe 'rodki trwa"e 10 590 10 774 8. Papiery warto'ciowe d"ugoterminowe 6 386 9. Nale$no'ci d"ugoterminowe 5 179 6 323 10. Udzia"y i akcje 166 639 139 683 11. Prawa maj#tkowe z tytu"u wk"adu za"o$ycielskiego Skarbu Pa!stwa 11.1. Przedsi&biorstwa pa!stwowe 5 969 5 734 11.2. Instytucje kultury i instytucje filmowe 1 314 1 032 11.3. Jednostki badawczo rozwojowe 4 200 4 465 11.4. Szko"y wy$sze 16 735 11 418 11.5. Samodzielne publiczne zak"ady opieki zdrowotnej 1 175 1 195 11.6. Bank Gospodarstwa Krajowego 6 246 5 561 11.7. Agencje, fundacje, fundusze i inne pa!stwowe osoby prawne realizu14 535 11 972 j#ce szczególne niegospodarcze zadania ustawowe - w tym rezerwy pa!stwowe gospodarcze 1 755 1 577 11.8. Fundusz Ubezpiecze! Spo"ecznych -2 677 -8 306 11.9 O'rodki doradztwa rolniczego 109 93 12. Nale$no'ci i roszczenia krótkoterminowe 11 188 7 973 12.1. - z tytu"u zbycia mienia i pozosta"e po zlikwidowanych jednostkach 1 290 1 012 13. Zapasy 19 162 19 057 14. +rodki pieni&$ne 11 830 9 742 15 Krótkoterminowe papiery warto'ciowe 250 508 Warto%ci sk#adników maj$tku wykorzystywanego przez pa"stwowe jednostki organizacyjne i powierzonego Agencjom wykonuj$cym zadania z zakresu gospodarowania sk#adnikami maj$tku Skarbu Pa"stwa, nie ukazane w cz!%ciach szczegó#owych przedstawiono w Za#$czniku (str. 119).

Przyj)te zasady wyceny powoduj( niewspó%mierno&, poszczególnych kwot, a w zwi(zku z tym odst)puje si) od podawania %(cznej warto&ci mienia Skarbu Pa!stwa wyra'onej w jednej kwocie.

114

Tab. 13.2. Warto'0 sk"adników mienia Skarbu Pa!stwa wed"ug metod wyceny
Warto&, w mld z% Rodzaj dóbr

Metoda wyceny

Bez wyceny

Szacunek na podstawie przeci&tnych cen transakcyjnych Szacunek ekspercki Wg kosztów odtworzenia Wg poniesionych nak"adów i stopnia zu$ycia 104,6 147,4 0,05 66,3

Wg warto'ci ksi&gowej poszczególnych grup rodzajowych aktywów podmiotu

15,5 179,6 79,0 144,7 12,0 3,6

Wg warto'ci maj#tku netto podmiotu

Zabytki Eksponaty muzealne i materia"y biblioteczne Archiwalia Zasoby naturalne, wody Kwoty po"owowe Grunty rolne zasobu w"asno'ci rolnej skarbu pa!stwa Pozosta"e grunty –bez lasów Nieruchomo'ci lasów pa!stwowych Drogi i obiekty drogowe Urz#dzenia wodne, infrastruktura rolna Mienie za granic# Mienie pa!stwowych jednostek organizacyjnych w kraju (bez gruntów, akcji i udzia"ów) Akcje i udzia"y, maj#tek agencji, przedsi&biorstw oraz innych pa!stwowych osób prawnych

Wg warto'ci nominalnej lub ksi&gowej

Wg kursu gie"dowego

Kilkuprocentowe pakiety akcji i udzia"ów Skarbu Pa!stwa w spó"kach niepublicznych Akcje w spó"kach publicznych

115

14. ZA-#CZNIKI

116

14.1. Za)(czniki do rozdzia)u 4

Tab. 14.1. Grunty Skarbu Pa!stwa wg województw w ha a) wg grup rejestrowych

L.p.

Województwo

Grunty wchodz(ce w sk%ad Zasobu W%asno&ci Rolnej Skarbu Pa!stwa Grunty Pa!stwowego Gospodarstwa Le&nego Grunty Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Pozosta%e grunty Skarbu Pa!stwa 35 012 17 836 55 088 16 777 46 435 19 132 29 894 2 706 17 382 29 733 23 233 31 898 25 298 30 322 59 176 29 647 469 570 124 57 705 553 184 64 218 85 8 11 171 19 23 69 133 362 2 786 584 706 381 200 324 525 716 638 256 147 203 225 446 392 245 460 512 985 401 638 605 893 318 004 234 113 756 314 707 249 846 131 7 540 621

Grunty Skarbu Pa!stwa przekazane w u'ytkowanie wieczyste

Grunty Skarbu Pa!stwa razem 38 696 991 269 17 228 618 669 13 928 519 082 10 177 977 000 18 537 372 120 17 922 315 680 22 639 657 531 12 682 404 379 17 685 674 238 10 259 564 327 14 761 911 947 36 100 479 075 9 452 313 892 19 333 1 253 353 39 341 1 130 756 20 010 1 488 051 318 750 11 671 368

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16

Dolno'l#skie Kujawsko-Pomorskie Lubelskie Lubuskie *ódzkie Ma"opolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie +l#skie +wi&tokrzyskie Warmi!sko-Mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie

Polska

287 200 149 349 77 537 207 368 29 921 16 686 50 796 119 411 53 151 59 124 192 797 53 294 24 049 393 054 261 238 489 046 2 464 022

Grunty w trwa%ym Grunty wcho- Grunty dz(ce w sk%ad Agencji zarz(dzie pa!stwowych zasobu nieru- Mienia chomo&ci jednostek or- Skarbu Pa!Wojganizacyjskowego stwa nych 22 457 21 957 1 117 24 783 18 493 9 723 34 286 12 338 675 15 789 9 459 239 15 960 4 643 293 45 130 13 328 193 69 684 37 083 825 18 090 5 180 765 68 389 4 468 170 56 413 6 884 264 46 920 27 332 840 10 906 28 678 175 15 873 5 049 35 46 866 6 418 977 24 870 37 405 1 344 75 033 26 303 1 519 591 449 265 018 19 154

117

b) wg u$ytków
Razem u'ytki le&ne i grunty zadrzewione Tereny komunikacyjne Wody 15 298 41 443 17 025 22 028 9 814 17 724 37 015 10 946 17 626 26 117 66 859 15 355 7 657 137 673 36 470 116 956 596 005 24 318 19 824 16 577 48 953 10 531 9 946 19 280 5 609 11 404 26 373 29 536 10 896 5 889 48 663 28 445 74 566 390 810 Razem 991 269 618 669 519 082 977 000 372 120 315 680 657 531 404 379 674 238 564 327 911 947 479 075 313 892 1 253 353 1 130 756 1 488 051 11 671 368 24 318 23 768 28 114 13 619 29 074 14 377 39 199 12 073 15 569 18 715 20 918 29 486 18 079 18 009 47 955 26 461 379 733 587 505 382 846 356 822 673 216 261 588 232 806 466 831 242 792 550 064 423 438 594 014 320 391 244 619 715 646 696 130 816 177 7 564 885 Razem u'ytki ekologiczne, tereny ró'ne, nieu'ytki

L.p.

Województwo

Razem u'ytki rolne

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16

325 382 143 836 95 761 215 050 53 070 32 299 81 318 127 385 74 205 67 218 194 684 78 398 33 253 329 664 311 877 443 980 2 607 379 Polska &ród#o: Krajowy Wykaz Gruntów.

Dolno'l#skie Kujawsko-Pomorskie Lubelskie Lubuskie *ódzkie Ma"opolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie +l#skie +wi&tokrzyskie Warmi!sko-Mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie

Razem grunty zabudowane i zurbanizowan e 14 448 6 952 4 783 4 134 8 043 8 528 13 888 5 574 5 370 2 467 5 936 24 550 4 395 3 698 9 879 9 911 132 556

118

14.2. Za)(cznik do Rozdzia)u 6 i 7
Urz)dy i instytucje pa!stwowe centralne wojewódzkie 244 143 15 317 51 804 355 947 1 812 975 19 735 143 Zasób WRSP WAM AMW Ogó%em 31 XII 2006 PGL Lasy Pa!stwowe 139 9 683 533 278 50 630 Ogó%em 31 XII 2005 Ogó%em 31 XII 2003

Tab. 14.2. Warto'0 wybranych sk"adników maj#tku jednostek pa!stwowych w tys. z"

Sk%adniki

Warto'ci niematerialne i prawne 92 389 269 763 249 909 166 969 Grunty 5 528 420 376 775 6 896 854 6 222 653 7 899 843 Budynki, lokale i obiekty in$ynierii l#2 315 279 2 140 311 647 182 2 538 900 29 189 790 28 659 980 29 460 789 dowej i wodnej 218 022 Urz#dzenia techniczne i maszyny 3 569 106 24 551 37 923 7 570 134 384 3 991 556 3 913 614 3 305 506 253 854 +rodki transportu 5 655 641 1 985 332 639 95 859 6 008 310 5 698 302 4 067 830 110 808 Inne 'rodki trwa"e 1 115 599 2 501 2 279 533 19 558 1 251 278 1 162 379 842 006 266 652 +rodki trwa"e w budowie 16 494 034 4 883 52 116 265 103 927 16 921 877 12 091 117 7 016 480 2 173 +rodki przekazane na poczet inwestycji 4 053 0 11 65 6 302 3 592 111 373 Nale$no'ci d"ugoterminowe 4 952 311 217 271 1 767 521 7 539 5 179 409 6 323 379 8 258 707 Akcje i udzia"y 510 87 509 948 475 113 591 536 76 607 76 488 88 730 202 76 304 169 42 633 931 Papiery warto'ciowe d"ugoterminowe 0 5 734 5 734 386 716 72 333 105 Inne d"ugoterminowe aktywa finansowe 1 95 40 751 40 952 32 389 431 098 D"ugoterminowe rozliczenia 0 2 5 362 741 6 105 5 830 3 713 Warto'0 mienia zlikwidowanych jedno605 54 015 54 620 116 831 144 840 stek 39 843 Zapasy 19 005 512 3 806 1 007 20 702 96 649 19 167 519 19 057 621 19 025 334 2 596 290 1 427 188 222 405 Nale$no'ci i roszczenia krótkoterminowe 6 540 935 38 100 363 316 11 188 234 7 973 419 9 697 255 483 873 1 258 627 273 558 +rodki pieni&$ne 8 457 376 98 441 1 257 721 11 829 596 9 741 857 6 345 744 Krótkoterminowe aktywa finansowe 11 695 187 550 460 2 109 47 741 249 555 507 813 35 339 Rozliczenia mi&dzyokresowe 2 856 1 083 925 219 1 616 1 511 15 126 1 105 253 930 123 1 038 356 120 Inne aktywa 2 481 107 0 2 481 227 4 779 10 688 Sumy bilansowe ogó"em 177 270 510 6 073 082 11 231 982 3 701 326 1 432 449 4 864 812 204 574 161 179 386 504 140 568 137 &ród#o: Obliczenia w#asne na podstawie bilansów #$cznych dysponentów cz!%ci bud)etu i bilansów Agencji. Liczby w kolumnach mog$ si! nie sumowa' z powodu zaokr$gle" w trakcie kolejnych agregacji. Mienie powierzone AMW - bez wyró)niania mienia zasobu i mienia w#asnego Agencji.

119

14.3. Za)(czniki do Rozdzia)u 8
Akcje Skarbu Pa'stwa w spó)kach publicznych
Tab. 14.3. Akcje Skarbu Pa!stwa w spó"kach publicznych 31 XII 2006 r. I. Akcje w posiadaniu Ministra Skarbu Pa"stwa
Podmiot Liczba akcji Udzia% Skarbu Skarbu Pa!stwa Pa!stwa 514 959 296 51,50% Kurs 47,00 3,60 89,00 47,70 226,90 24,55 926,50 20,24 59,00 49,30 6,78 225,00 86,80 104,00 80,00 36,60 200,00 31,02 55,80 75,40 107,00 41,00 357,00 17,02 5,48 37,90 22,88 22,59 28,78 95,00 3,18 6,85 21,00 3,51 45,00 2,40 18,00

PKO BP S.A. Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo 5 000 000 000 S.A. KGHM Polska Mied% S.A. 88 589 900 Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A 43 633 897 Bank PEKAO S.A. 6 871 620 Telekomunikacja Polska SA 55 491 437 Bank BPH S.A. 1 058 000 RUCH S.A. 40 939 930 Zak"ady Azotowe PU*AWY S.A. 12 087 122 GRUPA LOTOS S.A. 7 878 030 Zak"ady Chemiczne POLICE S.A. 51 178 512 Bank Zachodni WBK S.A. 1 406 400 Bank Handlowy w Warszawie S.A. 3 250 000 Mondi Packaging Paper +wiecie S.A. 2 500 108 Mennica Polska S.A. 2 079 115 CERSANIT SA 2 816 400 Grupa K.TY S.A. 417 072 Kopex S.A. 2 179 370 Zespó" Elektrociep"owni Wroc"awskich Ko548 280 generacja S.A. Zak"ady T"uszczowe Kruszwica S.A. 330 000 ELEKTROBUDOWA S.A. 166 379 Przedsi&biorstwo Budownictwa Przemys"o212 884 wego i Ogólnego RESBUD S.A. Zak"ady Remontowe Energetyki Warszawa 22 454 SA Energomonta$ Po"udnie S.A. 371 500 Kro'nie!skie Huty Szk"a KROSNO SA 1 100 000 Elektrociep"ownia B&dzin 157 466 Koszali!skie Przedsi&biorstwo Przemys"u 254 465 Drzewnego S.A. Provimi - Rolimpex S.A. 199 600 HUTMEN SA 124 784 Alma Market S.A. 30 000 JUPITER Narodowy Fundusz Inwestycyjny 868 984 S.A. FOKSAL Narodowy Fundusz Inwestycyjny 323 517 S.A. Przedsi&biorstwo Rekonstrukcji i Modernizacji Urz#dze! Energetycznych REMAK 100 000 SA STALEXPORT S.A. 593 019 Zak"ady Urz#dze! Komputerowych ELZAB 40 668 S.A. Narodowy Fundusz Inwestycyjny FORTU524 780 NA S.A. Fabryka Obrabiarek RAFAMET S.A. 68 165

Warto&, gie%dowa w tys. z% 24 203 087 18 000 000 7 884 501 2 081 337 1 559 171 1 362 315 980 237 828 624 713 140 388 387 346 990 316 440 282 100 260 011 166 329 103 080 83 414 67 604 30 594 24 882 17 803 8 728 8 016 6 323 6 028 5 968 5 822 4 509 3 591 2 850 2 763 2 216 2 100 2 081 1 830 1 259 1 227

Warto&, nominalna w tys. z% 514 959 5 000 000 885 899 54 542 6 872 166 474 5 290 40 940 120 871 7 878 511 785 14 064 13 000 2 500 20 791 282 1 043 2 179 2 741 2 468 333 366 225 372 550 787 799 399 1 248 30 87 32 250 1 186 553 52 682

84,75% 44,29% 10,20% 4,13% 3,96% 3,68% 72,47% 63,23% 6,93% 68,24% 1,93% 2,49% 5,00% 31,64% 2,12% 4,52% 10,96% 3,68% 2,55% 3,94% 25,34% 2,59% 3,38% 4,35% 5,00% 15,68% 0,43% 1,46% 0,71% 1,67% 2,01% 3,33% 0,38% 2,52% 4,66% 4,74%

120

ORBIS S.A. Zak"ad Elektroniki Górniczej ZEG S.A. POLMOS BIA*YSTOK S.A. ZELMER S.A. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne S.A. Zak"ady Odzie$owe BYTOM S.A. Budimex S.A. BARLINEK S.A. w Barlinku

17 320 24 318 6 727 9 885 100 333 25 000 4 345 12 508

0,04% 2,14% 0,06% 0,07% 0,32% 1,69% 0,02% 0,01%

63,10 36,30 94,10 58,16 5,62 20,20 75,00 16,45

1 093 883 633 575 563 505 326 206

35 243 67 99 201 250 22 13

II. Akcje w posiadaniu Nafty Polskiej
Nazwa podmiotu GRUPA LOTOS S.A. PKN ORLEN S.A Razem Liczba akcji 59 025 000 74 076 299 -(czna warto&, nominalna 59 025 000 92 595 374 151 620 374 Udzia% w kapitale 51,91% 17,32% Kurs Warto&, 31 XII 2006 rynkowa 44,20 2 608 905 000 62,70 4 644 583 947 7 253 488 947

III. Akcje w posiadaniu PGL Lasy Pa"stwowe
L.p. 1 2 Nazwa podmiotu BRE Bank S.A. Mondi Packaging Paper +wiecie S.A. Paged S.A. Bank Ochrony +rodowiska S.A. Liczba akcji 500 60 235

-(czna warto&, nominalna 2 000 60 235 2 530 000 7 583 000 10 175 235

Kurs 31 XII 2006 336,00 104,00 25,50 90,00

Warto&, rynkowa 168 000 6 264 440 32 257 500 68 247 000 106 936 940

3 1 265 000 4 758 300 Razem 2 084 035 &ród#o: Dane MSP i PGL Lasy Pa"stwowe.

121

Jednoosobowe spó)ki Skarbu Pa'stwa
Tab. 14.4. Jednoosobowe spó"ki Skarbu Pa!stwa
(Stan na 31 XII 2006; bez spó#ek w likwidacji, upad#o%ci i nie prowadz$cych dzia#alno%ci; dane finansowe w z#)

I. Spó)ki w nadzorze Ministra Skarbu Pa'stwa L.p. Podmiot

1 Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. 2 BOT Górnictwo i Energetyka S.A. Grupa Energetyczna ENEA S.A. (d. Energetyka Po3 zna!ska S.A.) 221 594 900 4 158 923 000 Koncern Energetyczny Energa - Gda!ska Kompania 4 Energetyczna S.A. 603 301 400 4 042 120 313 5 ENION (do 2004 Zak"ad Energetyczny Kraków S.A. 302 653 400 3 606 708 800 6 Agencja Rozwoju Przemys"u S.A. 2 446 992 000 2 985 736 003 EnergiaPro Koncern Energetyczny S.A. (Zak"ad Ener7 getyczny Jelenia Góra S.A. 104 141 800 2 963 640 013 8 NAFTA POLSKA S.A. 1 308 510 000 1 881 564 047 Przedsi&biorstwo Eksploatacji Ruroci#gów Naftowych 9 PRZYJA,( S.A. 530 000 000 1 602 476 411 10 Operator Gazoci#gów Przesy"owych Gaz System S.A. 1 219 401 218 1 539 114 376 11 Górno'l#skie Przedsi&biorstwo Wodoci#gów S.A. 600 000 000 1 178 602 267 12 Telewizja Polska S.A. 266 596 500 1 121 503 759 13 Elektrownia Kozienice S.A. 450 000 000 1 047 882 828 14 Totalizator Sportowy Sp. z o.o. 115 000 000 610 927 757 15 Polski Holding Farmaceutyczny 579 242 380 582 190 092 16 Polska Wytwórnia Papierów Warto'ciowych S.A. 130 650 380 436 355 895 17 PSE-Operator S.A. 1 000 000 365 641 089 Zespó" Elektrowni OSTRO*.KA S.A. 18 223 000 000 290 463 786 19 Kopalnia W&gla Brunatnego Konin S.A. 244 750 000 259 365 331 20 Elektrownia Stalowa Wola S.A. 230 000 000 257 312 286 Przedsi&biorstwo Energetyki Cieplnej w D#browie 21 Górniczej 176 750 000 211 312 721 Zespó" Zbiorników Wodnych Czorsztyn-Niedzica22 Sromowce Wy$ne S.A. 225 837 900 201 932 132 23 H.CEGIELSKI-POZNA( S.A. 111 814 600 192 150 256 Zespó" Elektrociep"owni Bydgoszcz S.A. 24 9 280 000 180 385 242 25 Zak"ady Górniczo-Hutnicze Boles"aw w Bukownie 110 000 000 175 040 206 26 Fabryka *o$ysk Tocznych Kra'nik S.A. 52 300 000 157 405 313 27 Kopalnia W&gla Brunatnego Adamów S.A. 120 000 000 156 633 379 28 Kombinat Koksochemiczny Zabrze S.A. 66 000 000 140 272 164 29 HUTA *AB.DY S.A. 43 324 000 131 555 964 30 Nitroerg Spó"ka akcyjna 61 892 000 128 050 913 31 Tramwaje +l#skie S.A. 95 000 000 127 616 022 32 Polskie Radio S.A. 8 366 300 125 238 204 33 INTRACO Spó"ka Akcyjna 80 000 000 120 270 001 34 Zak"ady Tworzyw Sztucznych GAMRAT S.A. 92 000 000 119 785 458 35 Stomil - Pozna! S.A. 18 946 000 116 447 838 36 Elektrociep"ownia Zabrze S.A. 42 000 000 115 496 437 Kopalnie i Zak"ady Chemiczne Siarki Siarkopol 37 Spó"ka Akcyjna 55 000 000 114 917 232

Warto&, Warto&, manominalna j(tku netto 397 452 000 5 474 640 432 3 827 809 700 4 604 555 453

Wynik netto 1 640 441 295 19 132 935 192 751 000 218 477 858 123 144 009 5 089 385 82 437 679 104 075 378 115 245 737 187 250 000 5 846 828 57 279 580 71 139 096 187 794 392 742 744 67 014 202 232 004 675 12 344 056 -19 006 212 4 014 548 -1 153 608 6 815 692 11 177 634 13 404 000 122 690 149 -2 878 747 19 353 606 62 040 236 41 168 443 -10 210 000 -3 267 051 17 608 810 670 168 9 451 731 3 823 395 2 264 491 5 587 902

122

38 Huta Cynku Miasteczko +l#skie Wojewódzkie Przedsi&biorstwo Energetyki Cieplnej 39 S.A. w Legnicy Rejonowe Przedsiebiorstwo Wodoci#gów i Kanaliza40 cji w Tychach 41 Polska -egluga Ba"tycka S.A. 42 Centrala Farmaceutyczna Cefarm Przedsi&biorstwo Wydawnicze "Rzeczpospolita" w 43 Warszawie 44 Nadwi'la!ska Spó"ka Energetyczna Sp.z o.o. 45 Zak"ady Koksownicze WA*BRZYCH S.A. 46 Szczeci!ska Stocznia Remontowa GRYFIA S.A. 47 Kopalnia Soli K"odawa Przedsi&biorstwo Po"owów Przetwórstwa i Handlu 48 DALMOR S.A. Dolno'l#skie Zak"ady Us"ugowo-Produkcyjne DO49 ZAMEL Sp. z o.o. 50 Fabryka Sklejka-Pisz S.A. 51 Zespó" Uzdrowisk K"odzkich S.A. 52 Zak"ady Górniczo-Metalowe Z&biec w Z&bcu S.A. 53 Zespó" Elektrociep"owni Bytom S.A. 54 Gliwicka Agencja Turystyczna S.A. 55 Zak"ady Chemiczne RUDNIKI S.A. Przedsi&biorstwo Przemys"u Ziemniaczanego Trze56 meszno Sp. z o.o. 57 Zak"ady Sprz&tu Precyzyjnego NIEWIADÓW S.A. Przedsi&biorstwo Budownictwa Wodnego w Warsza58 wie S.A. 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 Zak"ady Przemys"u Owocowo Warzywnego Pektowin Elektrownia Chorzów S.A. Przedsi&biorstwo Uzdrowiskowe Ustro! S.A. Stocznia Remontowa NAUTA S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Krakowie S.A. Przedsi&biorstwo Energetyczne MEGAWAT Sp. z o.o. Wielkopolskie Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierz#t w Poznaniu Sp. z o.o. Fabryka Przewodów Energetycznych S.A. Stacja Hodowli i Unasienniania Zwierz#t Sp. z o.o. Bydgoskie Zak"ady Przemys"u Gumowego STOMIL S.A. INOFAMA S.A.

79 000 000 118 000 000 70 000 000 103 838 000 55 400 000 40 000 000 69 362 400 2 350 000 31 000 000 30 000 000 48 167 770 49 000 000 29 800 000 38 300 000 20 000 000 15 068 000 49 185 710 7 000 000 30 000 000 16 660 000 28 900 000 36 291 000 8 000 000 28 300 000 18 775 999 2 970 000 62 748 100 23 817 500 21 000 000 18 103 500 31 076 000 12 500 000 7 000 000 31 700 000 21 649 500 18 700 000 5 400 000 30 695 520 30 000 000 19 074 000

108 865 364 102 232 916 91 485 687 77 081 581 67 115 614 66 639 261 65 071 820 62 410 450 59 808 351 58 013 068 54 819 968 53 348 170 52 176 506 50 526 800 48 545 541 46 193 211 45 189 793 42 389 946 38 152 687 38 072 712 37 260 868 36 863 815 36 828 838 36 446 118 35 992 527 35 328 125 35 033 122 34 237 240 33 730 831 33 588 129 33 322 664 33 287 333 33 183 642 32 629 803 32 378 202 32 313 543 31 788 406 30 700 329 30 692 965 29 971 228

26 537 383 562 870 1 466 913 257 902 -192 047 15 518 344 697 360 18 505 153 127 972 8 818 834 -5 555 202 -795 088 5 181 682 1 339 778 8 933 076 -597 000 949 000 3 186 262 2 691 566 614 205 -1 975 672 120 320 1 523 767 497 181 14 294 010 32 847 084 1 677 245 3 004 679 8 360 146 3 407 106 789 573 583 895 15 271 495 1 061 383 2 384 221 5 562 817 1 973 098 -2 364 057 1 352 151 1 140 993

+l#skie Zak"ady Armatury Przemys"owej ARMAK Sp. 70 z o.o. +l#ska Wytwórnia Wódek Gatunkowych POLMOS 71 S.A. 72 73 74 75 76 77 Ma"opolskie Centrum Biotechniki Sp. z o.o. Cefarm Bia"ystok S.A. Centralny O'rodek Informatyki Górnictwa S.A. Polska Agencja Prasowa S.A. Zak"ady Azotowe Chorzów Holding S.A. Przedsi&biorstwo Produkcyjno Handlowe Ferma-Pol

123

Sp. z o.o. w Zalesiu 78 Przedsi&biorstwo Uzdrowisko Ciechocinek S.A. Lubuskie Zak"ady Aparatów Elektrycznych LUMEL 79 S.A. Rejonowe Przedsiebiorstwo Wodoci#gów i Kanaliza80 cji w Zawierciu 81 Morska Stocznia Remontowa S.A. 82 Uzdrowisko Busko-Zdrój S.A. Zak"ady Sprz&tu Motoryzacyjnego Polmo S.A. w 83 Brodnicy 84 Prz&dzalnia Zawiercie SA 85 Uzdrowisko Ko"obrzeg S.A. 86 Uzdrowisko Krynica--egiestów S.A. 87 Centrum Techniki Okr&towej w Gda!sku 88 Uzdrowisko +winouj'cie S.A. Mazowieckie Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierz#t 89 Sp. z o.o. 90 Przedsi&biorstwo Rolne Rusko Sp. z o.o. z/s w Rusku 91 ADEXTRA S.A. /d.Polkolor/ 92 Parking - Wspólna Sp.z o.o. 93 POLMOS Toru! S.A. 94 Centrala Nasienna w +rodzie +l#skiej Sp.z o.o. Fabryka Elementów Wyposa$enia Budownictwa Me95 talplast-Z"otów S.A. 96 Centrum Produkcyjne Pneumatyki PREMA S.A. 97 Bydgoskie Zak"ady Mechaniczne „Belma” S.A. Przedsi&biorstwo Budownictwa Przemys"owego 98 CHEMOBUDOWA-KRAKÓW S.A. Przedsi&biorstwo Gospodarki Wodnej i Rekultywacji 99 S.A. 100 Polskie Centrum Bada! i Certyfikacji S.A. 101 Olszty!skie Zak"ady Graficzne S.A. 102 Zak"ady Tytoniowe w Lublinie S.A. 103 Zak"ady Sprz&tu Mechanicznego PZL-ZSM S.A. Przedsi&biorstwo Obrotu Samochodami i Cz&'ciami 104 Zamiennymi POLMOZBYT JELCZ S.A 105 Centralna Stacja Ratownictwa Górniczego S.A. 106 Uzdrowisko Szczawno-Jedlina S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 107 Bia"ymstoku S.A. Mazowiecka Wytwórnia Wódek i Dro$d$y POLMOS 108 S.A. 109 Koneckie Zak"ady Odlewnicze S.A. 110 Uzdrowisko Rymanów S.A. 111 Fabryka Maszyn w Le$ajsku Sp. z o.o. 112 Huta B&dzin S.A. Przedsi&biorstwo Produkcyjno - Us"ugowe Port Ry113 backi - Gryf w Szczecinie 114 Polski Rejestr Statków S.A. 115 Kopalnia i Pra$alnia Dolomitu -elatowa S.A. 116 Fabryka Elementów Z"#cznych S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Ko117 ninie S.A. 118 ARCHIMEDES S.A. 24 500 000 18 500 000 21 000 000 2 000 000 15 000 000 22 617 000 19 647 000 23 400 000 23 680 000 15 500 000 13 260 000 18 253 500 19 857 000 15 000 000 22 300 000 18 000 000 8 500 000 14 900 000 7 000 000 4 328 000 9 500 000 8 505 000 16 000 000 10 700 000 28 840 000 12 500 000 14 500 000 16 000 000 12 800 000 10 000 000 27 000 000 16 400 000 10 300 000 11 000 000 22 556 280 5 650 000 8 000 000 10 200 000 9 000 000 10 000 000 7 129 200 28 104 913 27 936 104 27 841 294 27 682 371 27 286 219 26 977 490 26 325 768 25 752 975 25 446 432 25 427 912 25 266 572 24 891 548 24 798 774 22 961 615 22 450 864 22 393 544 22 140 221 21 789 283 21 414 761 21 161 816 21 029 800 20 170 037 19 987 010 19 957 031 19 437 488 18 987 933 18 826 685 17 927 833 16 690 475 16 313 395 16 284 206 15 808 426 15 644 521 15 607 673 15 272 095 15 158 493 15 134 377 14 802 114 14 687 594 14 549 966 14 531 171 632 326 2 033 422 376 379 1 636 362 496 645 86 120 -773 804 153 844 110 082 1 643 966 642 816 2 187 053 1 347 380 310 957 4 828 -2 946 702 7 356 751 719 806 2 269 713 2 573 781 652 049 2 060 540 767 641 1 517 847 -7 205 849 472 355 78 134 176 852 967 000 494 242 -2 119 922 67 625 167 540 3 513 924 50 965 476 755 1 340 399 245 000 1 106 422 426 029 798 877

124

Przedsi&biorstwo Us"ug Hotelarskich i Mieszkanio119 wych Sp. z o.o. 120 Radio Katowice S.A. 121 Fabryka *#czników Radom S.A. 122 Szczeci!ska Centrala Nasienna Sp. z o.o. Skarbowe Przedsi&biorstwo Rolne Sp. z o.o. w Starym 123 Jaworowie 124 Fabryka Maszyn BUMAR-KOSZALIN S.A. Przedsi&biorstwo Budownictwa Elektroenergetyczne125 go ELBUD S.A. 126 Kieleckie Kopalnie Surowców Mineralnych S.A. 127 Uzdrowisko Rabka S.A. 128 Kopalnie Surowców Skalnych S.A. 129 Sk"adnica Ksi&garska Sp. z o.o. 130 Radio Opole S.A.- PRO FM S.A. 131 Uzdrowisko L#dek-D"ugopole S.A. 132 Uzdrowisko Konstancin - Zdrój Sp. z o.o. 133 Uzdrowisko Po"czyn S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Rze134 szowie S.A. Kórnickie Przedsi&biorstwo Rolno Handlowe i Us"u135 gowe Jagrol Sp. z o.o. w Kórniku z/s w Szczodrzykowie Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 136 O"awie 137 MERAZET S.A. 138 Bia"ostockie Zak"ady Graficzne S.A. Polskie Pracownie Konserwacji Zabytków w Warsza139 wie Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 140 M"awie S.A. 141 Radio Gda!sk S.A. 142 Solanki Uzdrowisko Inowroc"aw Sp. z o.o. 143 Zak"ady Ceramiczne BOLES*AWIEC Sp.z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej Cz&144 stochowa Spó"ka Akcyjna 145 Arenda Sp. z o.o. 146 Pozna!skie Zak"ady Graficzne S.A. 147 Fabryka Nawozów Fosforowych UBOCZ Sp. z o.o. Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych 148 S.A. w Warszawie 149 Warszawskie Zak"ady Sprz&tu Ortopedycznego S.A. 150 Witar S.A. 151 Radio Rzeszów S.A. 152 Agroma Kielce Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Sie153 dlcach S.A. 154 Polmozbyt w *odzi S.A. 155 Uzdrowisko Wysowa S.A. 156 Uzdrowisko Ustka Sp. z o.o. 157 Uzdrowisko Wieniec Sp. z o.o. Olszty!ska Hodowla Ziemniaka i Nasiennictwo Sp. z 158 o.o. 159 Uzdrowisko Kamie! Pomorski Sp. z o.o.

15 313 000 950 600 21 000 000 13 251 000 7 148 000 6 850 000 2 639 300 5 260 000 12 700 000 7 800 000 2 589 550 624 100 10 020 000 8 780 000 11 970 000 6 840 000 9 403 000 6 400 000 8 975 000 7 850 000 5 900 000 5 400 000 1 202 100 8 280 000 2 040 000 7 500 000 9 143 000 7 500 000 9 700 000 9 116 000 9 100 000 18 560 000 693 100 7 900 000 5 689 000 8 784 000 9 550 000 6 750 000 11 671 000 13 163 100 8 650 000

14 429 747 14 061 645 13 553 705 13 520 286 13 442 437 13 208 444 12 877 524 12 849 026 12 653 011 12 469 295 12 451 229 12 351 279 12 326 729 12 214 203 12 119 239 12 101 162 12 090 385 12 065 533 11 986 828 11 465 593 11 378 339 11 136 457 11 053 305 10 701 161 10 464 032 10 449 544 10 144 634 9 702 795 9 700 000 9 559 898 9 521 477 9 039 611 8 948 000 8 925 794 8 726 232 8 708 069 8 632 080 8 615 949 8 611 955 8 375 098 8 303 108

67 909 5 602 -4 223 918 75 930 477 921 1 711 981 1 450 134 3 558 125 210 628 476 000 1 989 355 688 651 23 656 386 435 -3 205 348 845 038 1 014 767 1 482 673 -330 798 415 489 959 394 1 222 785 271 697 110 698 -318 398 365 122 259 467 251 081 -1 479 000 511 220 -676 564 -4 548 310 339 000 -203 737 -762 732 12 315 180 610 198 083 537 803 -2 521 882 251 279

125

Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 160 Stalowej Woli S.A. 161 Radio dla Ciebie S.A. 162 REMA S.A. 163 Wytwórnia Filtrów PZL-Sedziszów S.A. Przedsi&biorstwo Produkcyjno-Handlowe Agropol Sp. 164 z o.o. w Soko"owie Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Ja165 ros"awiu S.A. Opolskie Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodo166 wej w Opolu S.A. Przedsi&biorstwo Handlu Sprz&tem Rolniczym Agro167 ma w Gorzowie Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Robót Komunikacyjnych w Krako168 wie S.A. 169 Hodowla Ro'lin Kalinowa Sp. z o.o. 170 Zak"ad Tworzyw Sztucznych ARTGOS S.A. Przedsi&biorstwo Produkcji i Hodowli Ryb S"odko171 wodnych w Krakowie Sp. z o.o. 172 SIARKOPOL Gda!sk S.A. 173 Radio Zachód S.A. 174 Radio Pomorza i Kujaw S.A. 175 Uzdrowisko Iwonicz S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Cie176 chanowie S.A. Centrum Bada! i Dozoru Górnictwa Podziemnego w 177 L&dzinach Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 178 Ostrowcu +wi&tokrzyskim S.A. 179 Zespó" Uzdrowisk Krakowskich S.A. Przedsi&biorstwo Budownictwa Hydrotechnicznego 180 ODRA-3 Sp. z o.o. CNOS Przedsi&biorstwo Nasiennictwa Ogrodniczego 181 Spó"ka z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej Soko182 "ów S.A. 183 Radio Lublin S.A. 184 Strzegomskie Zak"ady Mechaniczne ZREMB S.A. 185 Uzdrowisko Horyniec Sp. z o.o. 186 Uzdrowisko +wieradów-Czerniawa Sp. z o.o. 187 Zak"ad Ceramiki Budowlanej MARKOWICZE S.A. 188 Radio Kielce S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Kro189 'nie S.A. 190 Jeleniogórska Prz&dzalnia Czesankowa ANILUX S.A. Fabryka Urz#dze! Mechanicznych i Spr&$yn FUMIS191 Bumar Sp. z o.o 192 PKS w Suwa"kach S.A. 193 Gospodarstwo Rybackie w Starzawie Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Produkcyjne Podzespo"ów Elektro194 nicznych UNITRA-DOLAM S.A. 195 Polskie Radio Szczecin S.A. 196 Fabryka Form Metalowych FORMET S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 197 Bielsku-Bia"ej 198 Mleczarnia Naramowice Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 199 Ostro"&ce Spó"ka Akcyjna

5 570 000 900 300 2 300 000 12 420 000 3 969 600 4 700 000 5 400 000 6 400 000 9 500 000 4 000 000 7 300 000 8 361 000 12 500 000 583 200 703 900 6 400 000 4 970 000 3 700 000 4 830 000 4 750 960 5 200 000 5 400 000 3 017 000 1 217 300 6 200 000 5 670 000 7 670 000 9 000 000 823 300 4 700 000 6 180 000 3 800 000 5 000 000 6 578 100 4 800 000 866 000 8 000 000 4 000 000 8 263 800 4 330 000

8 068 907 7 946 000 7 935 578 7 917 962 7 910 619 7 895 989 7 870 088 7 867 385 7 789 857 7 782 785 7 781 010 7 684 036 7 680 124 7 664 984 7 516 974 7 491 136 7 485 686 7 444 506 7 395 986 7 367 483 7 322 292 7 239 316 7 228 617 7 090 235 7 077 195 6 882 984 6 872 996 6 752 008 6 722 752 6 716 896 6 622 619 6 569 186 6 563 519 6 543 858 6 428 212 6 398 778 6 398 610 6 384 408 6 357 251 6 275 195

111 500 1 013 000 814 558 495 650 404 264 -52 058 187 268 -168 000 -1 437 091 17 959 87 515 -1 818 716 -7 144 461 545 273 -654 348 175 636 225 922 810 078 45 317 639 270 147 381 101 466 207 278 761 097 797 653 49 346 484 332 191 782 102 664 51 195 11 798 1 194 191 769 461 74 008 192 974 426 612 -1 902 695 363 610 -321 644 532 094

126

Przedsi&biorstwo Przewozu Towarów Powszechnej 200 Komunikacji Samochodowej S.A 201 Radio Bia"ystok S.A. Wojewódzkie Przedsi&biorstwo Robót Drogowych w 202 Katowicach Sp. z o.o. 203 Prz&dzalnia Czesankowa Anilany POLANIL S.A. 204 Fabryka Obrabiarek do Drewna Sp. z o.o. 205 Kopalnie Odkrywkowe Surowców Drogowych S.A. 206 Radio Koszalin S.A. 207 Breco sp z oo 208 Radio *ód% S.A. 209 Uzdrowisko Cieplice Sp. z o.o. 210 Ciep"ownia *a!cut Toru!ska Prz&dzalnia Czesankowa MERINOTEX 211 S.A. 212 Fabryka Szlifierek JOTES S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej S.A. w 213 *ukowie S.A Nakielskie Zak"ady Maszyn i Urz#dze! Gastrono214 micznych SPOMASZ Nak"o Sp.z o.o. 215 Kozielska Fabryka Maszyn KOFAMA Sp. z o.o. Zak"ady Maszyn Chemicznych "METALCHEM" Sp. 216 z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 217 Strzelcach Opolskich S.A. 218 Uzdrowisko Przerzeczyn Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Bo219 les"awcu Sp. z o.o. 220 Radio Wroc"aw S.A. 221 Szczeci!skie Zak"ady Zbo$owo-M"ynarskie PZZ S.A. Fabryka Aparatury Elektromedycznej FAMED *ód% 222 S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Zgo223 rzelcu Sp. z o.o. Gliwickie Przedsi&biorstwo Wózków Podno'niko224 wych S.A. 225 Zak"ady Mechaniczne CHEMITEX Sp. z o.o. 226 Radio Merkury S.A. 227 Radio Kraków S.A. Zak"ady Mechaniczne Urz#dze! Wiertniczych Sp.z 228 o.o Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 229 Brodnicy S.A. 230 Radio Olsztyn S.A. Zak"ad Produkcyjno-Remontowy Energetyki Jedlicze 231 Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 232 Kielcach S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 233 K"odzku S.A. 234 Zak"ad Badawczo Rozwojowy POLMOS S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 235 Mi!sku Mazowieckim S.A. Kieleckie Przedsi&biorstwo Nasienne Centrala Na236 sienna w Kielcach Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 237 Przasnyszu S.A. 238 Zak"ady Sieci Rybackich S.A.

3 600 000 783 300 3 800 000 8 600 000 4 800 000 3 860 000 634 100 4 600 000 942 300 6 370 000 5 650 000 5 500 000 13 935 000 2 620 000 4 200 000 5 430 000 4 000 000 3 320 000 5 190 000 5 500 000 1 328 900 9 800 000 7 300 000 5 500 000 2 000 000 5 300 000 821 900 752 500 3 700 000 3 300 000 713 300 3 300 000 6 770 000 3 570 000 3 900 000 3 470 600 2 800 000 3 000 000 3 650 000

6 212 978 6 209 595 6 146 944 6 047 582 5 950 931 5 934 351 5 860 398 5 830 750 5 797 262 5 734 356 5 711 503 5 687 419 5 657 975 5 593 256 5 586 317 5 571 933 5 436 602 5 383 814 5 370 389 5 334 775 5 285 349 5 243 275 5 078 612 4 917 228 4 861 115 4 721 828 4 669 624 4 589 904 4 475 666 4 422 957 4 352 841 4 336 816 4 260 964 4 164 934 4 164 049 4 098 842 4 019 302 3 999 192 3 813 212

2 527 913 286 898 642 296 32 329 845 610 1 314 996 71 870 46 922 201 534 217 008 41 568 -3 458 137 -1 166 574 186 759 423 637 285 787 103 049 300 909 114 539 -330 127 1 038 151 383 767 353 854 -800 672 -1 406 016 206 121 256 282 394 387 90 607 176 308 938 353 477 565 -892 360 -40 638 -1 647 627 160 138 57 989 187 550 171 702

127

Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Ka239 miennej Górze Sp. z o.o. 240 Wroc"awskie Centrum Prasowe Sp. z o.o. Agencja Zarz#du Nieruchomo'ci i Rozwoju Regional241 nego Sp. z o.o. w Radomiu 242 Biuro Studiów i Projektów Górniczych S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w J&243 drzejowie S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Ny244 sie Sp. z o.o. 245 Polskie Nagrania Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Handlowo-Us"ugowe AGROMA Sp. 246 z o.o. 247 Zak"ad Przemys"u Odzie$owego CORA-TEX S.A. POLAN Hodowla i Nasiennictwo Ogrodnicze 248 Gda!sk-Wieniec Sp. z o.o. Krakowskie Zak"ady Sprz&tu Ortopedycznego Sp. z 249 o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Cie250 szynie Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Projektowania Dostaw Transportu 251 Technologicznego i Sk"adowania Techmatrans S.A. 252 F.S.O. REMOR S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Bu253 sku Zdroju S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Lu254 bli!cu Sp. z o.o. 255 Polskie Wydawnictwo Muzyczne S.A. 256 Zak"ady Przemys"u Dziewiarskiego Lido Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Za257 wierciu S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Ra258 ciborzu Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 259 P"ocku S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 260 Dzier$oniowie Spó"ka Akcyjna Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w No261 wym S#czu Spó"ka Akcyjna Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w D&262 bicy S.A. Kopalnie Odkrywkowe Surowców Drogowych Sp. z 263 o.o. 264 Zak"ady Mechaniczne ZAMPAP S.A. O'rodek Badawczo-Rozwojowy Sprz&tu Mechanicz265 nego Sp. z o.o. 266 Katowickie Przedsi&biorstwo Geologiczne Sp. z o.o. 267 Hodowla Zwierz#t Zarodowych Prusiewo Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 268 Myszkowie Sp. z o.o. 269 Zak"ady Mi&sne S.A. w P"ocku Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z 270 o.o. w Lubaniu Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej Ra271 domsko Sp. z o.o. 272 Zak"ady Przemys"u Ziemniaczanego I*AWA S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 273 Kluczborku Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 274 Garwolinie S.A. Kopalnia i Zak"ad Wzbogacania Kwarcytu Bukowa 275 Góra w *#cznej S.A.

2 500 000 2 880 000 4 780 800 2 200 000 3 180 000 2 580 000 2 700 000 5 161 540 10 380 000 2 045 500 2 850 000 3 000 000 3 940 000 3 904 500 3 100 000 3 000 000 2 510 000 1 480 000 3 930 000 2 200 000 2 580 000 3 100 000 2 850 000 3 070 000 1 700 000 1 339 000 600 000 920 000 7 186 140 2 400 000 6 818 000 2 777 000 1 700 000 5 400 000 1 660 000 2 194 850 7 120 000

3 746 726 3 707 523 3 673 216 3 668 874 3 660 142 3 575 403 3 328 381 3 311 500 3 300 952 3 199 555 3 197 086 3 196 391 3 176 529 3 100 192 3 038 257 3 008 851 2 985 625 2 975 072 2 905 879 2 791 411 2 699 102 2 518 716 2 429 047 2 399 679 2 281 458 2 229 829 2 215 091 2 181 404 2 175 618 2 170 539 2 169 744 2 141 153 2 108 199 1 986 237 1 957 389 1 922 146 1 911 895

91 777 71 356 -71 948 129 248 235 421 50 318 32 795 -176 770 -670 667 -127 945 -166 394 264 503 -1 080 682 364 000 24 730 -158 592 -1 076 977 -820 276 38 856 66 777 -71 424 -693 556 -421 715 72 981 80 343 556 554 263 153 1 209 101 -739 161 -60 964 -2 478 801 -553 000 -126 677 -1 682 268 51 901 152 154 148 799

128

W#growieckie Przedsi&biorstwo Robót Mostowych 276 Sp. z o.o. 277 Orneta-Energia (d. Fabryka +rub Orneta) Sp. z o.o. 278 Marmur S"awniowice Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 279 G"ubczycach Sp. z o.o. 280 Unitex Import-Export S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Ka281 towicach S.A. Zak"ady Mechaniczne Urz#dze! Górniczych DEZAM 282 Sp. z o.o. Okr&gowe Przedsi&biorstwo Geodezyjno - Kartogra283 ficzne w Lublinie Sp. z o.o. 284 Fabryka Wyrobów Metalowych w Stojad"ach Sp z o.o. Gliwickie Przedsi&biorstwo Robót Drogowych w Gli285 wicach Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Spedycyjno-Transportowe Transgór 286 Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Sta287 szowie Sp. z o.o. Pozna!skie Zak"ady Sprz&tu Ortopedycznego Sp. z 288 o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 289 Ko!skich S.A. 290 Techfilm Sp. z o.o. 291 Zak"ad Odzie$owy MODAR Sp.z o.o. 292 Agencja Mienia Reliqum Sp. z o.o. 293 O'rodek Hodowli Zarodowej K"anino Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w 294 Pszczynie Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w -y295 rardowie S.A. 296 Stadnina Koni Strzegom Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Ol297 kuszu S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej Wa"298 brzych S.A. Przedsi&biorstwo Komunikacji Samochodowej w Wa299 dowicach S.A. 300 Przedsi&biorstwo Budowy Maszyn Drogowych S.A. 301 Stadnina Koni Stubno Sp. z o.o. 302 Polski Monopol Loteryjny Sp. z o.o. Przedsi&biorstwo Produkcyjno-Us"ugowe TECHMET 303 Sp. z o.o. 304 Ch"odnia Kielce S.A. Fabryka Cz&'ci do Maszyn W"ókienniczych i Odlew305 nia Metali BAWOROWO S.A. Przedsi&biorstwo Elektryfikacji i Technicznej Obs"ugi 306 Rolnictwa Eltor Sp. z o.o. Wo"omin 307 Zak"ady Odzie$owe "Tarmilo" Sp. z o.o. 308 Elektrociep"ownia Tychy S.A. 309 Zak"ady Wyrobów Kamionkowych MARYWIL S.A. Przedsi&biorstwo Budownictwa Wodnego w Tczewie 310 Sp. z o.o. Zak"ady Przemys"u Odzie$owego KONWART Sp. z 311 o.o. 312 Zak"ady Elektroniczne „WAREL” S.A.

1 200 000 6 000 000 1 400 000 1 400 000 250 000 1 900 000 950 000 800 000 1 980 000 1 220 000 9 650 000 2 510 000 1 010 000 2 570 000 1 800 000 2 880 000 1 050 200 2 119 000 1 770 000 1 555 000 6 805 100 1 800 000 1 710 000 1 025 000 1 900 000 4 081 100 4 166 500 2 402 000 2 184 000 500 000 2 300 000 500 000 13 000 000 7 000 000 14 500 000 7 100 000 4 600 000

1 894 807 1 890 100 1 793 403 1 711 922 1 588 039 1 494 006 1 415 033 1 402 715 1 359 927 1 282 411 1 138 106 1 105 890 1 077 889 1 063 499 1 001 147 768 484 548 934 546 328 485 955 466 937 373 733 228 434 44 751 1 202 -11 676 -17 000 -45 334 -303 865 -446 179 -493 204 -606 050 -905 110 -1 363 578 -1 985 382 -2 763 054 -3 491 479 -6 346 700

185 110 -232 571 7 813 65 671 -210 044 -290 276 241 132 47 653 -407 039 136 280 -1 245 056 -237 217 7 970 -231 880 21 456 20 194 -131 127 -396 245 -381 774 -59 770 -267 203 272 040 790 000 -580 975 2 164 499 -88 000 -45 645 -676 393 -970 018 -675 773 -138 479 -222 000 -4 976 925 -692 615 -1 315 290 -1 059 576 1 162 097

129

Przedsi&biorstwo Spedycji Mi&dzynarodowej 313 C.HARTWIG-KATOWICE S.A. 314 *ambinowicka Fabryka Maszyn CELPA S.A.

10 000 000 5 000 000

-8 216 739 -8 576 209

-2 442 000 -302 282 -1 204 000 30 414 637 -4 268 292 -7 184 537 -1 947 973 -7 233 786 -4 804 648

Przedsi&biorstwo Produkcyjno-Transportowe PTT 315 Kielce Sp. z o.o. 3 800 000 -10 691 273 Regionalny Fundusz Gospodarczy S.A. ( d. Huta 316 CZ.STOCHOWA S.A. 370 000 000 -11 264 907 317 Huta Szk"a Gospodarczego ZAWIERCIE S.A. 8 200 000 -12 817 872 318 Olszy!skie Fabryki Mebli Sp. z o.o. 7 840 000 -16 986 515 Zak"ady Urz#dze! Chemicznych i Armatury Przemy319 s"owej CHEMAR S.A. 32 500 000 -22 220 767 320 Szczeci!ska Wytwórnia Wódek POLMOS S.A. 14 450 000 -29 649 335 321 Huta KO+CIUSZKO S.A. 1 000 000 -47 732 310 *Uwzgl!dnia spó#ki w upad#o%ci z mo)liwo%ci$ zawarcia uk#adu. &ród#o: Dane w#asne MSP.

II. Wybrane spó)ki w nadzorze innych Ministrów
Podmiot

Warto&, no- Warto&, ma- Wynik netminalna akcji j(tku netto to 2006 w tys. z% PKP S.A. Warszawa 10 150 716 8 947 788 194 423 Jastrz&bska Spó"ka W&glowa S.A. Jastrz&bie Zdrój 497 620 2 596 601 286 928 Katowicki Holding W&glowy S.A. Katowice 300 148 1 088 962 96 984 Kompania W&glowa S.A. Katowice 1 917 128 1 498 498 -96 097 Kopalnia W&gla Kamiennego Budryk S.A. Ornontowice 268 275 431 659 16 962 Spó"ka Restrukturyzacji Kopal! S.A. Katowice 43 837 33 968 3 949 W&glokoks S.A. Katowice 40 000 625 235 188 451 &ród#o: Dane Ministerstwa Transportu i Ministerstwa Gospodarki. Siedziba

130

Tab. 14.5. Wybrane spó"ki z udzia"em Skarbu Pa!stwa wg warto'ci maj#tku netto
Podmiot PGE ENERGIA S.A. Powszechny Zak"ad Ubezpiecze! SA Po"udniowy Koncern Energetyczny S.A. Mittal Steel Poland S.A. Krajowa Spó"ka Cukrowa S.A Polskie Linie Lotnicze LOT S.A. Polskie Linie Kolejowe SA Zarz#d Morskiego Portu Gdynia S.A. Bumar Sp. z o.o. BOT Elektrownia Be"chatów S.A. Bank Gospodarki -ywno'ciowej S.A. Towarzystwo Finansowe Silesia Sp. z o.o. Lubelski W&giel Bogdanka SA Gie"da Papierów Warto'ciowych w Warszawie S.A. Zespó" Elektrowni P#tnów Adamów Konin SA Górno'l#ski Zak"ad Elektroenergetyczny S.A. Zarz#d Morskich Portów Szczecin i +winouj'cie S.A. Vattenfall Heat Poland S.A. (d. Elektrociep"ownie Warszawskie S.A.) Zak"ad Energetyczny Warszawa-Teren S.A. Chi!sko Polskie Towarzystwo Okr&towe S.A. PFLEIDERER PROSPAN S.A. BOT Elektrownia Turów w Bogatyni S.A. Zarz#d Morskiego Portu Gda!sk S.A. STORA ENSO POLAND S.A. (d. INTERCELL S.A.) Mi&dzynarodowe Targi Pozna!skie Sp. z o.o. Udzia% SP 99,9% 55,1% 85,1% 25,2% 81,1% 68,0% 22,9% 99,4% 88,7% 19,1% 43,5% 99,9% 96,8% 98,8% 50,0% 25,1% 86,0% 25,2% 15,0% 50,0% 43,2% 16,0% 84,5% 32,9% 60,0% Warto&, nominalna akcji SP 7 519 361 47 569 1 326 190 671 410 846 127 304 297 1 496 907 111 701 709 798 573 282 16 098 491 846 111 399 41 475 52 026 31 334 13 584 62 042 11 053 57 864 106 250 142 598 2 016 67 254 25 386 199 813 28 024

Warto&, maj(tku w cz)&ci odpowiadaj(cej udzia%owi SP w tys. z% 8 403 732 7 325 885 2 668 773 1 842 204 1 383 352 1 288 995 879 950 758 728 731 359 700 668 688 186 580 864 553 509 549 550 547 615 537 432 534 881 499 184 499 184 441 716 326 188 304 717 303 738 283 224 258 644 232 243 186 953

Huta STALOWA WOLA S.A. 82,1% Przedsi&biorstwo Poszukiwa! i Eksploatacji Z"ó$ Ropy i 30,3% Gazu PETROBALTIC Sp. z o.o. &ród#o: Dane w#asne MSP.

131

14.4. Za)(czniki do rozdzia)u 9
Tab. 14.6. Przedsi&biorstwa pa!stwowe o najwi&kszych funduszach w"asnych
Organ za%o'ycielski Min. Transportu Min. Transportu Woj. Mazowiecki Woj. +l#ski Woj. Dolno'l#ski Woj. +l#ski Woj. +l#ski Woj. Pomorski Woj. Ma"opolski Woj. Zachodniopomorski Woj. Pomorski Min. Sprawiedliwo'ci Woj. Mazowiecki Nazwa przedsi)biorstwa PP Porty Lotnicze PPUP Poczta Polska Przedsi&biorstwo Obs"ugi Cudzoziemców "Dipservice" Rejonowe Przedsi&biorstwo Wodoci#gów i Kanalizacji w Katowicach Przedsi&biorstwo Przerobu Z"omu Metali "Centroz"om" we Wroc"awiu Przedsi&biorstwo Energetyki Cieplnej w Jastrz&biu Zak"ady Naprawcze Przemys"u W&glowego "Remag" w Katowicach Przedsi&biorstwo Us"ug Portowych „Koga” w Helu Fabryka Os"onek Bia"kowych "Fabios" w Bia"ce Przedsi&biorstwo Zbo$owo-M"ynarskie PZZ w Stois"awiu Przedsi&biorstwo Po"owów i Us"ug Rybackich „Szkuner” we W"adys"awowie Przedsi&biorstwo Przemys"u Obuwniczego w Strzelcach Opolskich Warszawskie Zak"ady Mechaniczne "PZL - WZM" w Warszawie Zak"ad Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych w Otwocku-+wierku Kopalnia Soli "Wieliczka" w Wieliczce Fundusz w%asny 2006 w tys. z% 2 052 067 1 573 436 224 126 130 569 128 350 109 837 82 538 58 165 50 702 45 054 44 435 39 586 36 986 26 294 25 138 24 956 19 642 18 864 18 692 18 069 17 797 17 591 16 892 16 279 16 001 15 166 34 5 960 1 001 -515 7 296 -231 -305 1 233 933 1 256 1 248 687 558 1 019 1 693 587 -505 236 3 887 Wynik 2006 w tys. z% 208 325 123 702 9 450 1 579 13 810 1 900

Min. Skarbu Pa!stwa Min. Skarbu Pa!stwa Min. Skarbu Pa!stwa Biuro Urz#dzania Lasu i Geodezji Le'nej w Warszawie Woj. Przedsi&biorstwo Pa!stwowej Komunikacji SamoWielkopolski chodowej w Poznaniu Woj. +l#ski Bielskie Zak"ady Obuwia "Befado" w Bielsku-Bia"ej Przedsi&biorstwo Us"ug Hotelarskich i TurystyczWoj. Ma"opolski nych w Krakowie Woj. Ostrzeszowskie Zak"ady Chemii Gospodarczej Wielkopolski „Pollena" Przedsi&biorstwo Nasiennictwa Ogrodniczego i Woj. Mazowiecki Szkó"karstwa w O$arowie Mazowieckim Warszawskie Zak"ady Zielarskie Herbapol w Pruszkowie Przedsi&biorstwo Handlu Sprz&tem Rolniczym Woj.*ódzki "Agroma" w Kutnie Min. Skarbu Pa!stwa Zak"ady Graficzne Dom S"owa Polskiego w Warszawie Woj. Orzechowskie Zak"ady Przemys"u Sklejek Wielkopolski Centralny O'rodek Badawczo-Projektowy BudowWoj. Mazowiecki nictwa Ogólnego w Warszawie Woj. Mazowiecki

Z wy#$czeniem przedsi!biorstw w nadzorze MON. &ród#o: Dane w#asne MSP.

132

14.5. Za)(czniki do rozdzia)u 12
Wykazy przedsi&biorstw pa!stwowych oraz spó"ek o szczególnym znaczeniu 1.Przedsi&biorstwa pa!stwowe oraz jednoosobowe spó"ki Skarbu Pa!stwa o szczególnym znaczeniu dla gospodarki pa!stwa (Rozporz$dzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie okre%lenia przedsi!biorstw pa"stwowych oraz jednoosobowych spó#ek Skarbu Pa"stwa o szczególnym znaczeniu dla gospodarki pa"stwa Dz. U. Nr 15, poz. 123).
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. Centralna Stacja Ratownictwa Górniczego w Bytomiu Przedsi&biorstwo Eksploatacji Ruroci#gów Naftowych "Przyja%!" S.A. w P"ocku Biuro Urz#dzania Lasu i Geodezji Le'nej w Warszawie Wojskowe Biuro Studiów Projektów Budowlanych i Lotniskowych w Warszawie Wojskowe Centralne Biuro Konstrukcyjno-Technologiczne w Warszawie Wojskowe Zak"ady Elektroniczne w Zielonce Wojskowe Zak"ady In$ynieryjne w D&blinie Wojskowe Zak"ady Kartograficzne w Warszawie Wojskowe Zak"ady Lotnicze nr 1 w *odzi Wojskowe Zak"ady Lotnicze nr 2 w Bydgoszczy Wojskowe Zak"ady *#czno'ci nr 1 w Zegrzu Wojskowe Zak"ady *#czno'ci nr 2 w Czernicy Wojskowe Zak"ady Mechaniczne w Siemianowicach +l#skich Wojskowe Zak"ady Motoryzacyjne nr 5 w Poznaniu Wojskowe Zak"ady Lotnicze nr 4 w Warszawie Wojskowe Zak"ady Uzbrojenia nr 2 w Grudzi#dzu Stocznia Marynarki Wojennej w Gdyni Bank Gospodarstwa Krajowego Biuro Studiów i Projektów *#czno'ci w Warszawie Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. w Warszawie Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. w Warszawie Nafta Polska S.A. w Warszawie Polska Wytwórnia Papierów Warto'ciowych S.A. w Warszawie Agencja Rozwoju Przemys"u S.A. w Warszawie Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. w Warszawie

2. Spó"ki o istotnym znaczeniu dla porz#dku publicznego lub bezpiecze!stwa publicznego (Rozporz$dzenie Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2005 r. Dz.U. Nr 260, poz. 2174)
1) Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo spó"ka akcyjna z siedzib# w Warszawie; 2) Grupa LOTOS spó"ka akcyjna z siedzib# w Gda!sku; 3) Naftobazy spó"ka z ograniczon# odpowiedzialno'ci# z siedzib# w Warszawie; 4) Polski Koncern Naftowy ORLEN spó"ka akcyjna z siedzib# w P"ocku; 5) BOT - Górnictwo i Energetyka spó"ka akcyjna z siedzib# w *odzi; 6) Kompania W&glowa spó"ka akcyjna z siedzib# w Katowicach; 7) Polskie Sieci Elektroenergetyczne spó"ka akcyjna z siedzib# w Warszawie; 8) PSE - Operator spó"ka akcyjna z siedzib# w Warszawie; 9) Operator Gazoci#gów Przesy"owych Gaz-System spó"ka z o.o. z siedzib# w Warszawie; 10) Przedsi&biorstwo Eksploatacji Ruroci#gów Naftowych "Przyja%!" spó"ka akcyjna z siedzib# w P"ocku; 11) Przedsi&biorstwo Prze"adunku Paliw P"ynnych "Naftoport" spó"ka z ograniczon# odpowiedzialno'ci# z siedzib# w Gda!sku; 12) PKP - Polskie Linie Kolejowe spó"ka akcyjna z siedzib# w Warszawie; 13) TP - Emitel spó"ka z ograniczon# odpowiedzialno'ci# z siedzib# w Krakowie; 14) KGHM Polska Mied% spó"ka akcyjna z siedzib# w Lubinie; 15) Inowroc"awskie Kopalnie Soli "Solino" spó"ka akcyjna z siedzib# w Inowroc"awiu.

133

Ustaw& z dnia 3 czerwca 2005 r. o szczególnych uprawnieniach Skarbu Pa!stwa oraz ich wykonywaniu w spó"kach kapita"owych o istotnym znaczeniu dla porz#dku publicznego lub bezpiecze!stwa publicznego174 zakwestionowa"a Komisja Europejska. KE zarzuca Polsce niezgodno'0 ustawy z prawem wspólnotowym i rozpocz&"a post&powanie, którego efektem mo$e by0 wydanie tzw. uzasadnionej opinii, czyli nakazu zmiany przepisów. Komisja $#da zrównania pozycji Skarbu Pa!stwa z innymi akcjonariuszami, proporcjonalnie do liczby posiadanych g"osów. KE kwestionuje obecno'0 koncernu miedziowego KGHM na li'cie spó"ek o istotnym znaczeniu dla bezpiecze!stwa pa!stwa, porz#dku publicznego lub bezpiecze!stwa publicznego.

174

(Dz.U. nr 132, poz. 1108 z pó(n.zm.)

134

Spis tabel
Tab. 2.1. Zabytki w rejestrze ......................................................................................................................... 20 Tab. 2.2. Muzea pa"stwowe i ich zbiory ....................................................................................................... 21 Tab. 2.3. Zbiory bibliotek pa"stwowych zorganizowanych jako instytucje kultury ...................................... 22 Tab. 2.4. Zbiory bibliotek zorganizowanych jako pa"stwowe jednostki organizacyjne................................ 22 Tab. 2.5. Archiwalne pomoce ewidencyjne ................................................................................................... 24 Tab. 3.1. Zasoby bilansowe z#ó) kopalin....................................................................................................... 28 Tab. 3.2. Zasoby eksploatacyjne wód leczniczych, termalnych i solanek ..................................................... 29 Tab. 3.3. Zestawienie ustalonych zasobów eksploatacyjnych zwyk#ych wód podziemnych .......................... 29 Tab. 3.4. Powierzchnia i zapas drewna w parkach narodowych .................................................................. 30 Tab. 4.1. Grunty Skarbu Pa"stwa wg grup rejestrowych i u)ytków.............................................................. 38 Tab. 4.2. Grunty Skarbu Pa"stwa, zmiany w strukturze u)ytków w roku 2006............................................. 39 Tab. 4.3. W#asno%' gruntów w Polsce, zmiany w roku 2006......................................................................... 39 Tab. 4.4. Zagospodarowanie gruntów Zasobu W#asno%ci Rolnej Skarbu Pa"stwa w ha ............................. 40 Tab. 4.5.Grunty Zasobu W#asno%ci Rolnej Skarbu Pa"stwa wg województw............................................... 40 Tab. 4.6. W#asno%' gruntów w miastach ....................................................................................................... 41 Tab. 4.7. Grunty Skarbu Pa"stwa w miastach wojewódzkich ....................................................................... 41 Tab. 4.8. Tereny zurbanizowane, w#asno%' Skarbu Pa"stwa w najwi!kszych miastach............................... 42 Tab. 4.9. Dysponenci gruntów zabudowanych i zurbanizowanych Skarbu Pa"stwa w miastach................. 42 Tab. 4.10. Nieruchomo%ci Skarbu Pa"stwa oddane w trwa#y zarz$d urz!dom pa"stwowym ....................... 44 Tab. 4.11. Grunty pod autostrady wed#ug sposobu nabycia ......................................................................... 46 Tab. 4.12. Grunty pod autostrady ................................................................................................................. 46 Tab. 4.13. Szacunkowa warto%' gruntów Skarbu Pa"stwa ........................................................................... 46 Tab. 5.1. Sie' dróg krajowych....................................................................................................................... 48 Tab. 5.2. Obiekty mostowe na sieci dróg krajowych ..................................................................................... 48 Tab. 5.3. Warto%' odtworzeniowa dróg krajowych (wed#ug rodzaju drogi)................................................. 48 Tab. 5.4. Warto%' odtworzeniowa obiektów mostowych na sieci dróg krajowych........................................ 48 Tab. 5.5. Stan ilo%ciowy i utrzymanie urz$dze" melioracyjnych podstawowych .......................................... 50 Tab. 5.6. Warto%' melioracji wodnych podstawowych i obiektów przeciwpowodziowych ........................... 50 Tab. 5.7. Warto%' morskich budowli hydrotechnicznych .............................................................................. 51 Tab. 6.1. Powierzchnia i warto%' nieruchomo%ci PGL Lasy Pa"stwowe ..................................................... 53 Tab. 6.2. Maj$tek PGL Lasy Pa"stwowe ...................................................................................................... 53 Tab. 6.3. Zagospodarowanie gruntów ANR, powierzchnia w ha .................................................................. 55 Tab. 6.4. Powierzchnia i warto%' gruntów ZWRSP ...................................................................................... 57 Tab. 6.5. Warto%' Zasobu W#asno%ci Rolnej Skarbu Pa"stwa...................................................................... 57 Tab. 6.6. Wybrane sk#adniki mienia powierzonego AMW............................................................................. 58 Tab. 6.7. Warto%' ksi!gowa niektórych sk#adników maj$tku WAM.............................................................. 59 Tab. 6.8. Nieruchomo%ci we w#adaniu WAM ................................................................................................ 60 Tab. 7.1. Zasób maj$tkowy pa"stwowego sektora finansów publicznych w tys. z# ....................................... 61 Tab. 7.2. Pa"stwowe jednostki organizacyjne w kraju ................................................................................. 62 Tab. 7.3. Mienie jednostek podporz$dkowanych organom centralnym ........................................................ 65 Tab. 7.4. Mienie u)ytkowane przez jednostki podporz$dkowane wojewodom .............................................. 67 Tab. 7.5. Mienie Skarbu Pa"stwa u)ytkowane przez jednostki organizacyjne za granic$............................ 68 Tab. 8.1. Podmioty wykonuj$ce prawa z akcji i udzia#ów Skarbu Pa"stwa.................................................. 69 Tab. 8.2. Akcje i udzia#y, z których prawa wykonuje Minister Skarbu Pa"stwa ........................................... 70 Tab. 8.3. Czynniki zmiany liczby jednoosobowych spó#ek czynnych w nadzorze MSP w 2006 r................. 70 Tab. 8.4. Zmiany kapita#ów podstawowych jednoosobowych spó#ek Skarbu Pa"stwa................................. 71 Tab. 8.5. Najwi!ksze komercjalizacje i prywatyzacje w ostatnich latach ..................................................... 72 Tab. 8.6. Jednoosobowe spó#ki Skarbu Pa"stwa, w których prawa wykonuje Minister Skarbu Pa"stwa .... 73 Tab. 8.7. Spó#ki z cz!%ciowym udzia#em, w których prawa wykonuje Minister Skarbu Pa"stwa.................. 74 Tab. 8.8. Spó#ki z udzia#em Skarbu Pa"stwa wg wielko%ci udzia#u Skarbu Pa"stwa.................................... 74 Tab. 8.9. Spó#ki z udzia#em wi!kszo%ciowym w których prawa wykonuje Minister Skarbu Pa"stwa ........... 75 Tab. 8.10. Warto%' akcji lub udzia#ów spó#ek z mniejszo%ciowym udzia#em Skarbu Pa"stwa ..................... 75 Tab. 8.11. Udzia# Skarbu Pa"stwa w spó#kach programu NFI..................................................................... 76

135

Tab. 8.12. Udzia#y Skarbu Pa"stwa w spó#kach publicznych ....................................................................... 76 Tab. 8.13. Najwi!ksze pakiety akcji spó#ek publicznych nale)$ce do Skarbu Pa"stwa ................................ 77 Tab. 8.14. Akcje i udzia#y spó#ek nadzorowanych przez Ministra Gospodarki............................................. 78 Tab. 8.15. Akcje i udzia#y, z których prawa wykonuj$ pozosta#e organy lub jednostki pa"stwowe.............. 78 Tab. 8.16. Akcje posiadane przez Naft! Polsk$........................................................................................... 799 Tab. 8.17. Szacunkowa warto%' akcji i udzia#ów Skarbu Pa"stwa ............................................................... 79 Tab. 8.18. Udzia#y Rzeczypospolitej Polskiej w mi!dzynarodowych instytucjach finansowych ................... 80 Tab. 9.1. Przedsi!biorstwa i banki pa"stwowe wg organów za#o)ycielskich................................................ 82 Tab. 9.2. Maj$tek przedsi!biorstw pa"stwowych w nadzorze Ministra Skarbu Pa"stwa ............................. 83 Tab. 9.3. Przedsi!biorstwa pa"stwowe nadzorowane przez wojewodów...................................................... 83 Tab. 9.4. Przekszta#cenia przedsi!biorstw czynnych w nadzorze wojewodów w roku 2006 ......................... 84 Tab. 9.5. Wybrane dane o sytuacji ekonomicznej przedsi!biorstw pa"stwowych......................................... 84 Tab. 9.6. Zmiany warto%ci maj$tku przedsi!biorstw czynnych w nadzorze wojewodów w roku 2006 ......... 85 Tab. 9.7. Warto%' maj$tku netto przedsi!biorstw i banków pa"stwowych ................................................... 87 Tab. 10.1. Maj$tek pa"stwowych szkó# wy)szych.......................................................................................... 88 Tab. 10.2. Maj$tek instytucji kultury i instytucji filmowych.......................................................................... 90 Tab. 10.3. Maj$tek jednostek badawczo – rozwojowych............................................................................... 91 Tab. 10.4. Maj$tek samodzielnych publicznych zak#adów opieki zdrowotnej............................................... 92 Tab. 10.5. Maj$tek Agencji, fundacji i Funduszy .......................................................................................... 95 Tab. 10.6. O%rodki doradztwa rolniczego ..................................................................................................... 96 Tab. 11.1. Stan nale)no%ci z tytu#u umów zbycia mienia Skarbu Pa"stwa.................................................... 97 Tab. 11.2. Struktura nale)no%ci z tytu#u umów zbycia mienia Skarbu Pa"stwa............................................ 97 Tab. 11.3. Nale)no%ci po zlikwidowanych jednostkach................................................................................. 97 Tab. 11.4. Warto%' mienia w uk#adzie Delegatur MSP................................................................................. 99 Tab. 11.5. Mienie polikwidacyjne na koniec roku....................................................................................... 100 Tab. 11.6. Zagospodarowanie mienia ......................................................................................................... 100 Tab. 11.7. Nale)no%ci zagraniczne Skarbu Pa"stwa................................................................................... 101 Tab. 12.1. Zad#u)enie Skarbu Pa"stwa wed#ug kryterium miejsca emisji .................................................. 112 Tab. 12.2. Zad#u)enie Skarbu Pa"stwa wed#ug kryterium rezydenta.......................................................... 112 Tab. 13.1. Zestawienie zbiorcze mienia Skarbu Pa"stwa (uj!cie przedmiotowe), w mln z#........................ 114 Tab. 13.2. Warto%' sk#adników mienia Skarbu Pa"stwa wed#ug metod wyceny......................................... 115 Tab. 14.1. Grunty Skarbu Pa"stwa wg województw w ha........................................................................... 117 Tab. 14.2. Warto%' wybranych sk#adników maj$tku jednostek pa"stwowych w tys. z#............................... 119 Tab. 14.3. Akcje Skarbu Pa"stwa w spó#kach publicznych 31 XII 2006 r. ................................................. 120 Tab. 14.4. Jednoosobowe spó#ki Skarbu Pa"stwa....................................................................................... 122 Tab. 14.5. Wybrane spó#ki z udzia#em Skarbu Pa"stwa wg warto%ci maj$tku netto................................... 131 Tab. 14.6. Przedsi!biorstwa pa"stwowe o najwi!kszych funduszach w#asnych ......................................... 132 Wykazy przedsi!biorstw pa"stwowych oraz spó#ek o szczególnym znaczeniu ............................................ 133

136