You are on page 1of 50

2

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Πρώτος μήνας του χρόνου…..


Σελίδες 4-5

Ήθη και Έθιμα Ιανουαρίου


Σελίδες 6-10

Μυθολογικοί Πόλεμοι Μέρος 1


Σελίδες 11-18

Η Σπαρτιατική Πειθαρχία
Σελίδες 20-27

Η Κιβωτός της Διαθήκης


Σελίδες 28-33

Το τρίγωνο των Βερμούδων: Όταν ο μύθος νίκησε


την πραγματικότητα
Σελίδες 34-38

ΜάρκοΠόλο:
Ο εμπνευστής της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας
Σελίδες 39-44
3

Costume Stories
Σελίδες 45-47

Ήξερες ότι ...


Σελίδες 48

Γνωμικά
Σελίδες 49
4

Πρώτος μήνας του


χρόνου…..
Καλώς ήρθες Γενάρη……

Πρώτος μήνας του νέου έτους….. Ιανουάριος. Τον έχουμε όλοι στο μυαλό μας,
με χιόνια, γιορτές, διακοπές. Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα τα
χιόνια μας λείπουν, στις περισσότερες περιοχές τουλάχιστον. Οι γιορτές όμως
συνεχίζονται, τα σπίτια ακόμη μοσχοβολούν.
5

Ο Ιανουάριος είναι επίσης γνωστός και ως  καλαντάρης  από


τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς και τα δώρα των Καλενδών του Ιανουαρίου. Τα
δώρα αυτά είναι το σημερινό «δώρο των Χριστουγέννων», ο 13ος μισθός, ο οποίος
στη Βυζαντινή εποχή ήταν πράγματι δώρο κι όχι μισθός. Οι ρίζες άλλωστε πολλών
από τα έθιμα του Δωδεκαήμερου ανάγονται στους χρόνους που γιορτάζονταν η
«Χειμερινή τροπή» του Ήλιου που σημάδευε την αρχή της εποχής του χειμώνα.
Οι γιορτές αυτές έπαιρναν πανηγυρικό χαρακτήρα και είχαν κατακτήσει ολόκληρο

τον ελληνορωμαϊκό κόσμο. Άρχιζαν με τα Βρουμάλια από τις 24 Νοεμβρίου έως


τις 17 Δεκεμβρίου και ακολουθούσαν τα Σατουρνάλια 9στην Ελλάδα τα Κρόνια)
από τις 18 έως τις 24 Δεκεμβρίου και ήταν η αρχαιότερη γιορτή των Ρωμαίων την
οποία απέδιδαν στον Ρωμύλο ή στους Πελασγούς. Ξεχώρισε όμως από τις άλλες
αγροτικές γιορτές τους το 217 π.Χ. Κατά την κεντρική ημέρα της γιορτής του
«αήττητου ηλίου», στις 25 Δεκεμβρίου, εορταζόταν το γεγονός της τροπής του
Ήλιου, που άρχιζε και πάλι να ανεβαίνει στον ουρανό, να μεγαλώνουν οι ημέρες, και
μαζί τους οι ζωογόνες ακτίνες του Ήλιου ξανάκαναν τη Γη να καρποφορήσει. Την
1η Ιανουαρίου γιορτάζονταν οι Καλένδες, στις 3 τα Βότα, στις 4 τα Λορεντάλια και
στις 7 Ιανουαρίου τελείωνε η περίοδος αυτή των εορτών.

Μπάκα Σουζάνα, Αρχυσυντάκτρια


6

Ήθη και Έθιμα


Ιανουαρίου
Οι Αρχαίοι Έλληνες είχαν σαν Πρωτοχρονιά την 21η Ιουνίου (του μηνός
Σκιροφοριώντος όπως τον έλεγαν) και οι Ρωμαίοι την 1η Μαρτίου. Η τελευταία
είχε διατηρηθεί να γιορτάζεται και από τους Έλληνες της Ανδριανουπόλεως,
πριν τους διώξουν οι Τούρκοι από την Ανατολική Θράκη. Η πρώτη Ιανουαρίου
καθιερώθηκε σαν πρωτοχρονιά από τους Ρωμαίους το 153 π.Χ. Την ημέρα αυτή
συνήθιζαν να εκλέγουν τους ανώτατους άρχοντες, τους ύπατους και με την ευκαιρία
επιδίδονταν σε τελετές και θορυβώδεις διασκεδάσεις. Από αυτούς την πήραν
αργότερα οι Βυζαντινοί και την καθιέρωσαν (περί το 1000 μ.Χ.).
7

Μήνας γιορτών μπορεί να ονομαστεί με τις πολλές γιορτές που έχει ο Γενάρης.
Η πρώτη μέρα του μήνα είναι η πρωτοχρονιά και γιορτάζεται σ’ όλο τον κόσμο
με λαμπρότητα, μεγαλοπρέπεια και πολλές εκδηλώσεις. Αυτή η ημέρα καλύπτεται
από ένα πλήθος λαϊκών εθίμων, με πράξεις και ενέργειες μαγικές, που έχουν την
προέλευσή τους στα βάθη των αιώνων. Οι ελληνικές λαϊκές παραδόσεις, θέλουν τον
Άγιο Βασίλειο είτε ζευγολάτη που γυρίζει και ευλογεί τα χωράφια, είτε οδοιπόρο
ή μάντη. Τη μέρα αυτή γιορτάζεται η μνήμη του Αγίου Βασιλείου, που είναι ένας
από τους μεγαλύτερους πατέρες της εκκλησίας. Ο Άγιος Βασίλης ενσαρκώνει για
το λαό, το πνεύμα του καινούργιου χρόνου. Η καλοσυνάτη μορφή του με τη λευκή
γενειάδα, τα κάτασπρα μαλλιά το γλυκό χαμόγελο, το μειλίχιο βλέμμα, δεσπόζει
παντού, τριγύρω μας τις μέρες τις γιορτινές.  Αυτή την εικόνα η λαϊκή φαντασία
έπλασε και ριζώθηκε στην ψυχή μας. Και τον οραματιζόμαστε να έρχεται από
τη μακρινή Καισάρεια, φορτωμένος δώρα και χίλια καλά. Από το Βυζάντιο και
συγκεκριμένα από το χειρόγραφο του δωδεκάτου αιώνα, έχουμε το επόμενο
αλφαβητάριο, που θυμίζει παρόμοια νεοελληνικά που τα λένε σήμερα τα παιδιά.
Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς στη Σιάτιστα και σε άλλα μέρη της Ελλάδας κάνουν
τυρόπιτα ή κολοκυθόπιτα γλυκιά και μέσα βάζουν νόμισμα τον παρά που λένε.
Πριν αρχίσει το φαγητό κόβουν την πίτα σε κομμάτια για κάθε άτομο στο σπίτι,
χωράφια, αμπέλια και ζώα και κατόπιν ψάχνουν να βρουν το νόμισμα. Όποιος  βρει
το νόμισμα είναι τυχερός της χρονιάς και κάτι καλό θα του συμβεί.
Με την ημέρα της Πρωτοχρονιάς συνδέθηκαν διάφορες προλήψεις, όπως η επιλογή
από την οικογένεια του ατόμου το οποίο θα περάσει πρώτο το κατώφλι του σπιτιού,
το πρωί της πρώτης του έτους για το “ποδαρικό”. Την ίδια μέρα αποφεύγουν να
προσφέρουν οτιδήποτε, έξω από το σπίτι, ούτε να ρίξουν νερό έξω απ’ αυτό.
8

Στις 6 Ιανουαρίου είναι η γιορτή των Φώτων, που θεωρείται μεγάλη Χριστιανική
γιορτή, γιατί τότε αγιάζονται τα νερά. Αυτή η γιορτή συμβολίζει την παλιγγενεσία
του ανθρώπου και ο λαός τη λέει “Μεγάλη γιορτή, Θεότρομη”. Είναι η μέρα
που βαφτίσθηκε ο Χριστός απ’ τον Αι-Γιάννη τον Πρόδρομο στ’ άγια νερά
του Ιορδάνη. Και από τότε πιστεύεται πως κάθε φορά, την ημέρα των Αγίων
Θεοφανίων αγιάζονται τα νερά της βροχής ο λαός μας το λέει αγιονέρι, που πέφτει
απ’ τον ουρανό και αγιάζει τα σπαρτά και τα χορτάρια της γης. Την βροχή τη λένε
αγιασμένη και χαίρονται το δάκρυ της. Το αγίασμα που παίρνει απ’ την εκκλησία,
ο λαός μας, την ημέρα των Φώτων, το κρατάει με μεγάλη ευλάβεια και πιστεύει
απόλυτα στη θαυματουργή δύναμή του. Μ’ αυτό αγιάζει τα χωράφια, σπαρτά, τις
γωνιές των σπιτιών, τα μαντριά, τα ζωντανά και όλο το βίο του, απ’ άκρη σ’ άκρη.
Ένα  μπουκάλι, γιομάτο αγιασμό και κλεισμένο καλά, θα το πάρει στα αμπέλια του.
Εκεί, θα σκάψει, συνήθως στη μέση τ’ αμπελιού, και θα το χώσει στο χώμα για να
φυλάει τ’ αμπελόχτημα από κάθε αρρώστια και κακό. Οι ζευγολάτες, πιστεύουν πως
ξημερώνοντας τα Φώτα, το βράδυ στο παχνί τους μιλούν ακόμα και τα καματερά
τους. Κουβεντιάζουν, λένε και αυτά με το Χριστό. Φτάνει βλέπεις, ο Χριστός ίσαμε
εκεί, γιατί αυτά τον ζέσταναν την ώρα της Γένεσής του, μέσα στη θεία σπηλιά,
όταν τον κυνηγούσε η ανθρώπινη κακία, μ’ οδηγό το συμφέρον των ολίγων. Την
παραμονή των Φώτων γίνεται στην εκκλησία ο αγιασμός και ο παπάς γυρίζει όλα
τα σπίτια με το σταυρό και τ’ αγιάζει. Λένε τότε την παροιμία “Σαν ο Παπάς με το
σταυρό”.
Παράλληλα η έκτη Ιανουαρίου αποτελεί ένα ορόσημο για τη λαογραφία των
ευρωπαϊκών χωρών. Έθιμα παλιά, συνήθως προχριστιανικά στις ρίζες τους
επιζούν και συνεχίζουν τον εορτασμό τους προσκολλημένα στο χριστιανικό
εορτασμό των Θεοφανίων. Πολλά απ’ αυτά συνδέονται με πρωτόγονες λαϊκές
δοξασίες γύρω από τις χειμερινές τροπές του ήλιου. Πόσο γνωστή λαογραφικά,
είναι η νύχτα της παραμονής των Θεοφανίων και πόση έχει ασκήσει επίδραση
σε θρύλους ευρωπαϊκούς, γίνεται αμέσως φανερό, αρκεί μόνο να θυμηθούμε τον
όρο “Δωδέκατη νύχτα”. Μέσα στη νύχτα αυτή σμίγουν και συναδελφώνονται
τα τραγικά και τα ευτράπελα. Και λέγεται δωδέκατη, γιατί είναι η τελευταία του
Δωδεκαημέρου των Χριστουγέννων. Στη Γερμανία  και την Αυστρία όλα τα
καταστρεπτικά δαιμόνια διώχνονται τη νύχτα των Θεοφανίων, κυνηγημένα από
τους δυνατούς θορύβους που κάνουν μεταμφιεσμένοι και μη. Ανάλογα συμβαίνουν
και σ’ άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με περισσότερη ιδιόρρυθμη εκδήλωση στην
Πορτογαλία και στην Αγγλία.
9

Στη Σιάτιστα τα Θεοφάνια γίνονται τα καρναβάλια “Τα μπουμπουσάρια” και για το


λόγο αυτό συγκεντρώνεται πολύς κόσμος στη Σιάτιστα. Η λέξη “Μπουμπουσάρια”
είναι παραφθορά του ονόματος “Εμπούσα”. Ήταν δε Εμπούσα κατά τις δοξασίες
των προγόνων μας φάσμα νυχτερινό με πόδια γαϊδάρου, που άλλαζε μορφές από
τη μια στιγμή στην άλλη και τρόμαζε τα παιδιά. Επίσης τα Θεοφάνια στη Σιάτιστα
μετά τη θεία λειτουργία και συγκεκριμένα μετά την εκφώνηση του “Εν Ιορδάνη
βαπτιζομένου στου Κύριε...” η εκκλησία δονείται από το εκκωφαντικό “Κύριε
Ελέησον...”.

Μετά την απόλυση της εκκλησίας οι επίτροποι, κρατώντας ένα κουδούνι γυρίζουν
στα σπίτια και μοιράζουν από ένα κομμάτι γλυκιά πίτα παίρνοντας χρήματα για
την εκκλησία. Η πίτα αυτή έχει μέσα της ένα φλουρί. Σε όποια οικογένεια πέσει
το φλουρί δίνεται η τιμή να παρασκευάσει την πίτα για τα Θεοφάνια της επόμενης
χρονιάς.
Οι επίτροποι που μοιράζουν αυτή την πίτα λέγονται “Πνιχτάδες” ίσως από το
πνίξιμο του σταυρού στο αγίασμα κατά την τελετή του Αγιασμού.
Στις 7 του μήνα είναι η γιορτή του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου του Βαπτιστή.
Στις 17 του μήνα είναι η γιορτή του Αγίου Αντωνίου και στις 18 του Αγίου
Αθανασίου. Του Αγίου Αθανασίου η ημέρα μεγαλώνει μια ώρα. Γι’ αυτό πολλοί
λένε “Αϊ-Θανάσης ήλθε, καλοκαίρι ήλθε”.
Στις 20 Ιανουαρίου είναι η γιορτή του Αγίου Ευθυμίου.
Για τους Αγίους Αντώνιο, Αθανάσιο και Ευθύμιο υπάρχει ο εξής μύθος:
“Οι τρεις Άγιοι πήγαιναν μαζί. Ο Άγιος Ευθύμιος ήταν σπανός και οι άλλοι δυο δεν
τον ήθελαν. Κάποτε σ’ ένα ταξίδι τους στην έρημο σηκώθηκαν οι δυο πρωί - πρωί
10

και έφυγαν. Για να τους προκάνει ο Άγιος Ευθύμιος στη βία του επάνω, κόλλησε
το κεφάλι του γαϊδάρου στο μουλάρι (γι’ αυτό από τότε το μουλάρι έχει αυτιά
γαϊδάρου) καθώς οι άλλοι φεύγοντας έκοψαν τα κεφάλια απ’ τα δυο ζώα, που ήταν
του Αγίου Ευθυμίου. Τους πρόκαμε και επειδή ήξερε την αιτία που δεν τον ήθελαν,
έπιασε με τα δυο του χέρια το πρόσωπό του και αμέσως φύτρωσε μια γενειάδα που
ακούμπησε στη γη.
Στις 30 Ιανουαρίου είναι η γιορτή των Τριών Ιεραρχών του Μεγάλου Βασιλείου,
του Γρηγορίου του Θεολόγου και του Ιωάννη του Χρυσοστόμου. Η γιορτή
των μεγάλων αυτών ιεραρχών είναι η γιορτή των ελληνικών και χριστιανικών
γραμμάτων. Την ημέρα αυτή στη Σιάτιστα τελείται πανηγυρική θεία λειτουργία
καθώς και μνημόσυνο των ευεργετών των σχολείων της πόλης.

Μπάκα Σουζάνα
11

Μυθολογικοί Πόλεμοι
Μέρος 1

Η ΑΡΓΟΝΑΥΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ

Ο Πρώτος μυθολογικός πόλεμος που θα αναφέρουμε , μάλλον θυμίζει ταξίδι


αναζήτησης αλλά αυτό δεν είναι ακριβός αλήθεια καθώς στην διάρκεια του
ταξιδιού αυτού, υπήρξαν αρκετοί πόλεμοι μεταξύ των αργοναυτών και πολλών
λαών που μπαρκάρισαν.
12

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, ποιος ο λόγος που έγινε η Αργοναυτική
εκστρατεία.

Στην Ιωλκό βασιλιάς ήταν ο Πατέρας του Ιάσωνα , ο Αίσονας , όμως ο αδελφός
του ο Πελίας μετά από πολλά χρονιά με στρατό που είχε μαζέψει πηρέ τον θρόνο
από τον αδελφό του τον Αίσονα με την βία, ο Αίσονας κατάφερε να στείλει τον
γιο στον Γνωστό δάσκαλο Χείρωνα που ήταν Κένταυρος. Ο Ιάσωνας μεγάλωσε,
έμαθε τι πραγματικά συνέβη, και ξεκίνησε για την Ιωλκό με σκοπό να διεκδικήσει
τον θρόνο από τον θείο τον Πελία. Στον δρόμο για την Ιωλκό, υπήρξε μια γριούλα
η όποια δεν μπορούσε να περάσει το ποτάμι και ζήτησε από τον νεαρό Ιάσωνα να
την περάσει ο νεαρός Πρίγκιπάς την πέρασε αλλά έχασε το ένα του σανδάλι και η
γριούλα εξαφανίστηκε, η οποία στην πραγματικότητα ήταν η Θεά Ήρα. Φτάνοντας
στην πόλη ο Ιάσωνας συνελήφθη από τους στρατιώτες του Πελία και οδηγήθηκε
στον θείο χωρίς αυτόν να ξέρει ποιος, ο Ιάσωνας του εξήγησε ποιος είναι και του
ζήτησε τον θρόνο όμως ο Πελίας του είπε, ότι για του δώσει τον θρόνο θα πρέπει
να του φέρει το Χρυσόμαλλο Δέρας που το κατείχε ο Βασιλιάς της Κολχίδας, Ο
Αιήτης.

Ο Ιάσωνας λοιπόν, δεν


μπορούσε παρά να αποδεχτεί
να επιχειρήσει αυτόν τον
άθλο, ώστε να αποδείξει την
αξία του και στο λαό της Ιωλκού.
Αρχικά έπρεπε να σκαρώσει ένα
καράβι και να βρει συντρόφους
που θα τον συνόδευαν στο
μακρύ ταξίδι στην Κολχίδα.
Ωστόσο σ’αυτό το τελευταίο δεν είχε καθόλου πρόβλημα αφού μόλις έστειλε
κήρυκες σε όλη την επικράτεια, όλοι οι νέοι Έλληνες ήρωες έτρεξαν στο κάλεσμα
του Ιάσωνα. Η ίδια η θεά Αθηνά τους έμαθε την τέχνη να συναρμολογήσουν τα
κομμάτια για ένα μεγάλο και γερό καράβι. Τους έδωσε μάλιστα και ένα θαυμάσιο
κομμάτι ξύλο για να φτιάξουν την πλώρη: από την θαυματουργή βελανιδιά της
13

Δωδώνης, που με τη μεσολάβηση του Δία έδινε χρησμούς. Εκείνο το κομμάτι του


ξύλου είχε το χάρισμα του λόγου. Το καράβι το ονόμασαν «Αργώ» προς τιμήν του
Άργου που ήταν ο υπεύθυνος για την κατασκευή του και σήμαινε λαμπρό, φωτεινό.
Η Αργώ πρωτομπήκε στα νερά του λιμανιού των Παγασών. Η επίσημη θυσία
έδωσε ευοίωνες προβλέψεις. Κι άρχισε τότε ένα μεγάλο ταξίδι, από νησί σε νησί,
από σκάλα σε σκάλα, ταξίδι αβέβαιο, γεμάτο λοξοδρομίες, γιατί ο Ιάσωνας και το
πλήρωμά του δεν γνώριζαν με σιγουριά ποιο δρόμο έπρεπε να ακολουθήσουν.
Οι σύντροφοι του Ιάσωνα, οι Αργοναύτες ήταν όλοι τους ξακουστοί ήρωες.
Ανάμεσά τους ήταν ο Ηρακλής, ο Θησέας, οι Διόσκουροι της Σπάρτης Κάστορας
και Πολυδεύκης, οι Διόσκουροι της Μεσσηνίας Ίδας και Λυγκέας, ο Αγκαίος
και η Αταλάντη από την Αρκαδία, ο Μελέαγρος, ο Ίδμωνας και ο Μόψος που
ήταν και οι δύο μάντεις, οι γιοι του Αιακού Πηλέας και Τελαμώνας, ο Τίφυς, ο
Αλκαίος, ο Ασκληπιός, τα δύο φτερωτά παιδιά του Βορέα από τη Θράκη ο Ζήτης
και ο Κάλαης, ο πατέρας του Οδυσσέα Λαέρτης από την Ιθάκη, ο Ορφέας με τη
μαγική του λύρα, ο Άδμητος, ο Φάληρος από την Αθήνα, ο Ίφυτος, ο Νέστορας, ο
Γλαύκος, ο Ύλας, ο Άργος που λέγεται ότι ήταν γιος του Φρίξου και άλλοι πολλοί,
πενήντα στον αριθμό, όσα και τα κουπιά της Αργώς.

Μετά από μέρες ταξιδιού οι Αργοναύτες έφτασαν στη Λήμνο, όπου έμειναν
κάμποσο διάστημα. Εκεί τους καλοδέχτηκαν οι γυναίκες του νησιού, που πριν
από μερικά χρόνια είχαν σκοτώσει όλους τους άντρες του νησιού, επειδή εκείνοι
τις κακομεταχειρίζονταν. Πάσχιζαν οι γυναίκες της Λήμνου και η πανέμορφη
βασίλισσά τους Υψιπύλη να κρατήσουν τους Αργοναύτες στο νησί, όμως εκείνοι
αποφάσισαν να συνεχίσουν το ταξίδι τους.
14

Ύστερα από ημέρες έφτασαν εκεί που ζούσαν οι Δολίονες, στην Κυζίκη της
Προποντίδας. Εκεί ο βασιλιάς Κύζικος τους έκανε σπουδαίο τραπέζι και την
επόμενη νύχτα οι Αργοναύτες σήκωσαν την άγκυρα για να φύγουν. Όμως σηκώθηκε
τέτοια πυκνή καταχνιά που παρόλο που ταξίδευαν για πολλές ώρες νομίζοντας
ότι απομακρύνθηκαν, εκείνοι έχασαν τον προσανατολισμό τους και χωρίς να το
αντιληφθούν 
επέστρεψαν και πάλι στην Κυζίκη. Μέσα στο σκοτάδι οι Δολίονες δεν κατάλαβαν
ότι επέστρεψαν οι Αργοναύτες, πίστεψαν ότι δέχονταν επίθεση από πειρατές και
άρχισαν την μάχη. Ο Κύζικος πολέμησε με γενναιότητα για να προστατέψει τον
λαό του. Κάποια στιγμή μέσα στο σκοτάδι βρέθηκε αντιμέτωπος με τον Ιάσωνα
ο οποίος καθώς ήτανε πιο επιδέξιος στο ξίφος τον σώριασε κάτω νεκρό. Όταν η
ομίχλη διαλύθηκε, αποκαλύφθηκε το τραγικό λάθος που είχε συμβεί. Όλοι τους
θρηνήσανε και περισσότερο απαρηγόρητος ο Ιάσωνας που έγινε άθελά του αιτία
να σκοτωθεί ο γενναίος βασιλιάς. Ο Ιάσωνας έκανε μεγαλόπρεπη κηδεία στο νεκρό
Κύζικο. Τρεις ημέρες οι Αργοναύτες θρήνησαν, όπως απαιτούσε το έθιμο, για να
τιμήσουν τον βασιλιά και τέλειωσαν με επικήδειους αγώνες.

Την άλλη μέρα, σηκώθηκε μεγάλη φουρτούνα. Κι αντί να πιάσει λιμάνι στο
Βόσπορο, η Αργώ αναγκάστηκε να αράξει σε θρακικό ακρογιάλι. Έτσι βρέθηκαν
στη χώρα του τυφλού μάντη Φινέα. Ο δύστυχος ήταν γιος του Ποσειδώνα κι είχε
πάνω του μια βαριά κατάρα: κάθε φορά που φέρνανε μπροστά του τραπέζι με
φαγητά ορμούσαν οι Άρπυιες, φριχτά πουλιά με γυναικείο κεφάλι, που έπαιρναν
ότι μπορούσαν να σηκώσουν και λέρωναν όσα έμεναν με κάθε τρόπο. Έτσι ο
Φινέας κόντευε πια να πεθάνει της πείνας. Οι Αργοναύτες τον λυπήθηκαν. Οι
γιοί του Βοριά, ο Ζήτης και ο Κάλαης, που είχανε φτερά δώρο του πατέρα τους,
παραμόνευαν. Και μόλις έφτασαν οι Άρπυιες, όρμησαν και τις πήραν στο κυνήγι
μέχρι που τις εξάντλησαν και κατάφεραν να τις αιχμαλωτίσουν. Έτσι τις ανάγκασαν
να υποσχεθούν ότι δεν θα ξαναενοχλούσαν τον Φινέα. Ο Φινέας γεμάτος
ευγνωμοσύνη είπε στους Αργοναύτες: «Σε λίγο θα ανταμώσετε στο δρόμο σας δύο
μεγάλα σκοτεινά και ψηλά βράχια. Είναι δύο πλεούμενες πέτρες. Από το γαλαζωπό
τους χρώμα τις λένε Κυάνειες αλλά τις λένε και Συμπληγάδες Πέτρες γιατί μόλις
κάνει να περάσει ανάμεσά τους πλεούμενο, πέφτουνε με ορμή η μία πάνω στην άλλη
και το τσακίζουν αλύπητα. Δεν ξέρω, πρόσθεσε αν οι Μοίρες θα σας αφήσουν να
περάσετε αυτό το εμπόδιο μα μπορείτε εύκολα να το νικήσετε. Να έχετε μαζί σας
ένα περιστέρι. Κι όταν φτάσετε κοντά στις Συμπληγάδες, αμολήστε το να περάσει
15

ολόισα μπροστά τους. Αν καταφέρει να περάσει αλώβητο, αυτό θα είναι σημάδι ότι
δεν θα κινδυνέψετε. Μα αν τυχόν οι Συμπληγάδες το συνθλίψουν τότε παρατήστε
τον σκοπό σας, γιατί οι Μοίρες δεν θα θέλουν να περάσετε»..

Έχοντας μια τόσο ακριβή συμβουλή, οι Αργοναύτες έφτασαν σε λίγο στις


Συμπληγάδες και έκαναν όπως τους είπε ο Φινέας. Το περιστέρι που στείλανε
πέρασε. Μονάχα το πιο μακρύ φτερό της ουράς του πιάστηκε ανάμεσα στα βράχια.
Όταν οι πέτρες αποτραβήχτηκαν ξανά, όρμησε με τη σειρά της και η Αργώ.
Κόντευε πια να βγει όταν οι πέτρες κλείνανε και η πρύμνη της έπαθε μια μικρή
ζημιά, όπως και η ουρά του περιστεριού. Από τότε οι Συμπληγάδες σταμάτησαν
πια την κίνησή τους γιατί ήταν της Μοίρας θέλημα, μόλις θα κατάφερνε να περάσει
ανάμεσά τους καράβι, να μείνουν οριστικά στεριωμένες στον πάτο της θάλασσας.

Έτσι μετά από κάμποσες μέρες ταξιδιού προς το εσωτερικό της χώρας και με
κυβερνήτη πια τον Αγκαίο, οι Αργοναύτες έφτασαν επιτέλους στην Κολχίδα.
Ο Ιάσωνας πήγε μονομιάς στον Αιήτη και του εξήγησε την αποστολή που του
εμπιστεύτηκε ο Πελίας. Του εξήγησε μάλιστα πως ήταν θέλημα της Ήρας να έδινε
το τρόπαιο στον Ιάσωνα. Αυτός δεν αρνήθηκε να του παραδώσει το χρυσόμαλλο
Δέρας, του έβαλε όμως πολλούς όρους. Δίχως κανένα βοηθό, ο Ιάσωνας έπρεπε
να ζέψει στο αλέτρι δύο ταύρους με χάλκινα πόδια, που έβγαζαν από τα ρουθούνια
τους φλόγες. Να οργώσει μ’αυτά ένα χωράφι και να σπείρει στις αυλακιές τα δόντια
του θα του έδινε ο βασιλιάς. Μα δεν του είπε πως από τα δόντια θα έβγαιναν
στρατός και πολεμιστές να χτυπήσουν τον Ιάσωνα και φυσικά, δεν θα του άφηναν
και πολλές ελπίδες για να ζήσει. Αυτό ήταν το σχέδιο του Αιήτη για να ξεφορτωθεί
το ξένο πριγκιπόπουλο.

Ο Ιάσωνας αναρωτιόταν πώς θα μερώσει τα βόδια όταν η βασιλοκόρη, η Μήδεια


τον είδε και τον ερωτεύθηκε. Η Μήδεια ήταν πανίσχυρη μάγισσα. Τον έκανε να της
υποσχεθεί πως θα την πάρει γυναίκα του αν θα τον έβγαζε από τη δύσκολη θέση. Ο
Ιάσωνας της το ορκίστηκε. Του έδωσε λοιπόν ένα μαγικό βάλσαμο να αλείψει την
ασπίδα και το κορμί του πριν πάει κοντά στους δύο φλογερούς ταύρους. Με εκείνο
το βάλσαμο έμεινε άτρωτος από τη φωτιά και από το σίδερο για μια ολόκληρη
ημέρα. Του μαρτύρησε μάλιστα τι θα γινόταν όταν θα έσπερνε τα δόντια. Του είπε
λοιπόν πως μόλις θα έβγαιναν από το χώμα οι πολεμιστές, αυτό που θα έπρεπε να
κάνει ήταν να πετάξει, ανάμεσά τους, από μακριά μια πέτρα. Τότε οι πολεμιστές θα
16

μάλωναν αναμεταξύ τους κατηγορώντας ο ένας τον άλλον και θα πέθαιναν από τα
ίδια τους τα χτυπήματα.

Έτσι ο Ιάσωνας κέρδισε όλα τα στοιχήματα που του έβαλε ο βασιλιάς. Ο Αιήτης
όμως δεν κράτησε το λόγο του. Έστειλε τον Ιάσωνα να πάρει το χρυσόμαλλο
Δέρας από τον Δράκοντα που το φύλαγε, σίγουρος πια ότι από αυτόν τον κίνδυνο
δεν θα μπορούσε να γλυτώσει. Παράλληλα έδωσε διαταγή στους στρατιώτες του
να κάψουν την Αργώ και να σκοτώσουν και τους υπόλοιπους Αργοναύτες. Ωστόσο,
ο Ιάσωνας έχοντας τη βοήθεια της Μήδειας, έφτασε στο δάσος του Άρη μπροστά
στη βελανιδιά που είχε κρεμασμένο το χρυσόμαλλο Δέρας του κριαριού που είχε
φέρει τον Φρίξο στην Κολχίδα. Ο Ιάσωνας κατάφερε και πήρε το χρυσόμαλλο
Δέρας από το δάσος του Άρη επειδή η μάγισσα Μήδεια είχε μαγέψει το δράκοντα
που το φύλαγε και ύστερα έφυγε μαζί με τον αγαπημένο της και σάλπαρε με την
Αργώ για το δρόμο του γυρισμού. 

Όταν το έμαθε ο Αιήτης ένιωσε άγριο θυμό. Έριξε καράβι στο νερό για να τους
κυνηγήσει. Η Μήδεια τον γνώριζε καλά τον πατέρα της και ήξερε από πριν τι θα
έκανε. Έξυπνη και σκληρή καθώς ήταν, είχε πάρει μαζί της τον μικρό της αδερφό,
τον Άψυρτο. Δεν δίστασε λοιπόν να τον σκοτώσει και να σκορπίσει τα κομμάτια
του στη θάλασσα. Ο Αιήτης γνώρισε το ακρωτηριασμένο σώμα του παιδιού του.
Έχασε πολύ καιρό για να τα μαζέψει και να τους δώσει τις επικήδειες τιμές. Και
μέχρι να τελειώσουν όλα αυτά, ήταν πια πολύ αργά για να προφτάσει τους φυγάδες.

Από την μια σκάλα πιάνανε την άλλη. Οι Αργοναύτες πέρασαν από το νησί της
Αίγινας, όπου ανεφοδιάστηκαν και μάλιστα ξεκίνησαν την παράδοση των αγώνων
ταχύτητας κρατώντας αμφορείς γεμάτους νερό, τις Υδροφορίες. Στη συνέχεια
η Αργώ άφησε πίσω της τον Σαρωνικό κόλπο και το Σούνιο και μπήκε πλέον
στον Ευβοϊκό κόλπο. Από εκεί δεν ήταν μακριά η Μαγνησία. Επιτέλους μετά
από τέσσερις μήνες από τότε που η Αργώ είχε πρωτοσηκώσει την άγκυρα, οι
Αργοναύτες μπήκαν στον Παγασητικό κόλπο και ατένιζαν το λιμάνι της Ιωλκού.
Εκεί συγκινημένοι από το ηρωικό τους ταξίδι, πήραν ο καθένας τον δρόμο του
γυρισμού για την ιδιαίτερη πατρίδα του.
Ο Ιάσωνας παράδωσε επίσημα το χρυσόμαλλο Δέρας στον Πελία. Όμως όταν
έλειπε ο Ιάσωνας, ο Πελίας ανάγκασε τον Αίσωνα και ήπιε φαρμακωμένο αίμα από
ταύρο. Φυσικά δεν είχε σκοπό να παραδώσει τον θρόνο και μάλιστα είχε με το
17

μέρος του και τον λαό της Ιωλκού που τον αγαπούσαν για βασιλιά τους…

 Ο Ιάσωνας ούτε και δοκίμασε να πάρει ο ίδιος πίσω το αίμα του πατέρα του.
Άφησε τη φροντίδα στη Μήδεια. Αυτή έπιασε φιλίες με τις κόρες του Πελία και
για να τους δείξει τη μαγική της τέχνη πήρε ένα γερασμένο κριάρι, για να το
ξανανιώσει. Έβαλε κι έβρασε βότανα μέσα σε ένα μεγάλο καζάνι, κομμάτιασε το
κριάρι στα τέσσερα και το πέταξε μέσα στο ζουμί. Σε λίγες στιγμές, βγήκε από
μέσα ένα χοροπηδηχτό αρνάκι: το γέρικο κριάρι είχε ξανανιώσει. Οι κόρες του
Πελία, στενοχωρημένες που ο πατέρας τους γερνούσε ρώτησαν τη Μήδεια αν η
τέχνη της θα έφερνε το ίδιο αποτέλεσμα και στους ανθρώπους, κι αυτή τους το
βεβαίωσε. Τότε οι Πελιάδες κομματιάσανε στα τέσσερα τον πατέρα τους και τον
πέταξαν να βράσει στο καζάνι. Η μάγισσα όμως δεν είχε βάλει τα ίδια χόρτα κι ο
Πελίας δεν αναστήθηκε. Απελπισμένες από ενοχές, οι κόρες του αυτοεξορίστηκαν
στην Αρκαδία. Ο Ιάσωνας είχε πάρει την εκδίκησή του.

Κι ωστόσο ο ήρωας δεν πήρε το θρόνο του Πελία. Ο ξάδερφός του, ο Άκαστος
τον κράτησε κι έδιωξε από το βασίλειο τον Ιάσωνα και τη Μήδεια. Εκείνοι μπήκαν
στην Αργώ και αποτραβήχτηκαν στην Κόρινθο όπου ο Ιάσωνας έβγαλε την Αργώ
από το νερό και αφιέρωσε το πλοίο στον ναό του Ποσειδώνα. Εκεί έζησαν δέκα
ήσυχα χρόνια κι απόκτησαν παιδιά. Μα ξαφνικά, ο Ιάσωνας αγάπησε τη Γλαύκη,
την κόρη του βασιλιά της Κορινθίας κι έδιωξε τη Μήδεια. Αυτή έδειξε στην αρχή
υπομονή για την κακοτυχία της και μάλιστα, τη μέρα που είχε οριστεί για το γάμο
του Ιάσωνα με την Γλαύκη, της έστειλε δώρο ένα περίφημο φόρεμα. Η Γλαύκη
έκανε την ανοησία να το φορέσει μα στη στιγμή, το φόρεμα έβγαλε φλόγες και την
έκαψε, τρυπώνοντας ως μέσα στις φλέβες της. Έτρεξε τότε ο πατέρας της Κρέοντας
να τη γλυτώσει και κάηκε κι εκείνος. Πήρε φωτιά και το παλάτι. Και η Μήδεια,
παίρνοντας μάρτυρες τους θεούς για την επιορκία του Ιάσωνα, σκότωσε με τα ίδια
της τα χέρια τα παιδιά που απόκτησε από εκείνον και πέταξε στον ουρανό μέσα σε
άρμα που έσερναν δράκοντες.

Για κάμποσο διάστημα ακόμα, όλος ο κόσμος έλεγε τα κατορθώματα της Μήδειας.
Τη βρίσκουμε στην Αθήνα, κοντά στον γέρο-Αιγέα, μα την έδιωξαν με τον ερχομό
του Θησέα. Μαθεύτηκε πως πέρασε μέσα από την Ασία όπου σίγουρα οι Μήδοι σ
’εκείνη χρωστάνε το όνομά τους. Τέλος, γύρισε στην Κολχίδα, συμφιλιώθηκε με
τον πατέρα της τον Αιήτη και η σιωπή απλώθηκε γύρω της. Μια επίμονη παράδοση
18

έλεγε πως δεν πέθανε, μα πως την πήρανε ζωντανή οι θεοί στα Ηλύσια Πεδία, όπου
ζουν αιώνια οι ευτυχισμένες ψυχές.

Κι ο Ιάσωνας; Γύρισε πίσω στην Ιωλκό και με κάμποσους φίλους συμμάχους,


κατάφερε κι έδιωξε τον Άκαστο, το γιο του Πελία, και πήρε το θρόνο. Και στα
γηρατειά του του άρεσε να λέει την ιστορία του, και συχνά λαχταρούσε την εποχή
που γύριζε τον κόσμο, αντάμα με την πιο ωραία και την πιο σκληρή απ’όλες τις
μάγισσες. Μια μέρα ο Ιάσωνας αποφάσισε πριν πεθάνει να πάει στην Κόρινθο και
να αποχαιρετήσει την Αργώ από κοντά. Οι Κορίνθιοι τον υποδέχτηκαν με τιμές
και τον οδήγησαν μέσα στον ναό όπου βρισκόταν το γέρικο σκαρί του ηρωικού
καραβιού. Ο Ιάσωνας βαθιά συγκινημένος χάιδεψε το αγαπημένο του πλοίο με
το οποίο είχε ζήσει τόσες περιπέτειες. Έτσι, αναπολώντας πίσω στο χρόνο την
Αργοναυτική εκστρατεία, το σαπισμένο από τα χρόνια κατάρτι του πλοίου έσπασε
και έπεσε απάνω στον Ιάσωνα σκοτώνοντάς τον ακαριαία. Αυτός ήταν ο ιδανικός
επίλογος για τον Ιάσωνα, αφού πέθανε δίπλα στο αγαπημένο του πλοίο, σε βαθιά

γεράματα δοξασμένος και ευτυχισμένος αφού είχε το προνόμιο να ζήσει όσο λίγοι
ήρωες.

Μπίτζιος Γιώργος, δημοσιογράφος


19
20

Η
Σπαρτιατική
Πειθαρχία
Σύμφωνα με το μύθο, η Σπάρτη δημιουργήθηκε από τον Λακεδαίμονα, γιο του
Δία και της Ταϋγέτης, ο οποίος παντρεύτηκε την Σπάρτη, κόρη του Ευρώτα.
Αρχαιολογικά στοιχεία αποδεικνύουν ότι περίπου το 1100 π.Χ. με την κάθοδο
των Δωριέων κατοικήθηκε η Πελοπόννησος και συνεπώς η πόλη του Λακεδαίμονα.
21

Ο Δημήτρης Λιαντίνης, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, σε μία ομιλία


του με τίτλο «Το αληθινό πρόσωπο της Αρχαίας Σπάρτης» θέλησε να τονίσει την
σοφία του δωρικού πολιτισμού που έφερε η πόλη κατά την αρχαιότητα. Όπως
υποστήριξε, στο έργο «Πολιτεία» ο Πλάτωνας εξόρισε όλους τους ποιητές από
την ιδανική κοινωνία, ωστόσο κράτησε την δωρική αρμονία, καθώς ο ίδιος είχε
αντιληφθεί διαφορετικά την σπαρτιατική πολιτική. Επιπλέον, ο Θουκυδίδης είχε
παρατηρήσει πως σε μία ενδεχόμενη φυσική καταστροφή, θα παραμείνουν μόνο
τα θεμέλια των σπιτιών και των ναών της σπαρτιατικής πόλης. Η δόξα και η δύναμη
του λαού δεν θα ήταν διακριτή. Ωστόσο, το ήθος τους είχε μία εσωτερική διάσταση,
αντίληψη και φιλοσοφία. Ο Πλάτων στο έργο του «Πρωταγόρας» αναφέρει πως
ο αρτιότερος φιλοσοφικός λόγος είναι
το πράττειν των Λακεδαιμονίων. «Ο
σπαρτιατικός λαός είχε κατανοήσει
βαθιά την φυσική πραγματικότητα σε
μία λέξη, ανάγκη», συμπλήρωσε ο Δ.
Λιαντίνης. Σύμφωνα με τον Φρόυντ,
οι Αρχαίοι Έλληνες χαρακτηρίζονται
ως ο πιο ευφυής λαός, διότι
αντιλήφθηκαν την σημασία της λέξης
«ανάγκη» και υποτάχθηκαν σε αυτήν
ολοκληρωτικά. Το αποτέλεσμα
αυτής της υποταγής; Από την μία
πλευρά, είναι η λιτότητα, η αυτάρκεια
και η πειθαρχία. Από την άλλη,
είναι η δυσκολία στον τρόπο ζωής,
ο οποίος συμπεριλαμβάνει μονάχα
τα απαραίτητα και ισούται με την
έλλειψη πολυτέλειας. Ακόμη, ο Πελοποννησιακός πόλεμος δεν αποτελεί μόνο
σύγκρουση κυριαρχίας, αλλά και δύο διαφορετικών κοσμοθεωριών. Νικητές
στέφθηκαν εκείνοι που ήταν υπάκουοι στην δύναμη της φύσης.
22

Όλες οι πόλεις – κράτη διέθεταν τείχη με σκοπό να


προστατεύσουν τα εδάφη τους σε περίοδο πολέμου.
Η Σπάρτη ήταν η μοναδική που δεν ύψωσε τείχος
προστασίας. Ο λαός μάχονταν για τον νόμο και τις
ηθικές αρχές. Τίποτα πιο δυνατό από αυτά. Η φήμη της
είχε φτάσει έως την Βαβυλώνα και η αττική τραγωδία
ξεχείλιζε από δωρικά στοιχεία και πρωταγωνιστές με
δωρική καταγωγή. Η ωραία Ελένη, που ομορφότερη από
εκείνη δεν υπήρξε ούτε θα υπάρξει, ήταν Σπαρτιάτισσα.
Η ηθική και σωματική τους δύναμη αναφέρεται και
στην ηροδότεια ιστορία ως ακατανίκητος εχθρός για
τους βαρβάρους. Πιο συγκεκριμένα, ο Δημοκράτης,
όταν ο Ξέρξης ζήτησε
να μάθει ποιοι ήταν οι
Σπαρτιάτες, απάντησε:
«Είναι ελεύθεροι, όμως
όχι σε όλα. Υπάρχει ένας
τύραννος που μόνο αυτόν
φοβούνται, ο νόμος. Πόσοι
είναι; Μη ρωτάς για τον
αριθμό τους. Εκεί που πας,
θα πας εκεί που δεν θέλεις.»
Η δύναμη των
Λακεδαιμονίων οφείλεται
στον Λυκούργο και στο σύστημα αγωγής που επέβαλλε,
μοναδικό για την εποχή. Στόχος του συστήματος ήταν
η εκμετάλλευση του πολέμου για αυτοσυντήρηση,
ανάπτυξη της ανδρείας και φρόνηση. Πληροφορίες
για την αγωγή αυτή βρίσκει κανείς κυρίως στα έργα
του Ηροδότου, του Θουκυδίδη και του Πλουτάρχου.
Η εκπαίδευση δεν έτεινε προς τη διαμόρφωση των
προσωπικών ιδεών, αλλά την ομοιομορφία των σκέψεων.
Με αυτόν τον τρόπο, οι νέοι μάθαιναν να εκφράζονται με
συντομία, το δημοφιλές «λακωνίζειν».
23

Πιο συγκεκριμένα για να θεωρηθεί κανείς γνήσιος Σπαρτιάτης και να ενταχθεί


στο εκπαιδευτικό σύστημα έπρεπε να είναι γεννημένος από Σπαρτιάτες γονείς.
Το βρέφος έπρεπε να είναι αρτιμελές και υγιές , διαφορετικά εγκαταλείπονταν
στον Ταΰγετο. Αφού κρινόταν ως υγιές, πλενόταν με κρασί για να αποκτήσει
γερή κράση. Στην ηλικία των επτά ετών ξεκινούσε η φημισμένη αγωγή, η οποία
διαρκούσε μέχρι τα είκοσι χρόνια του άνδρα. Ο νέος κατατασσόταν σε ομάδες,
οι οποίες είχαν τη μορφή αγέλης. Η ενδυμασία ήταν αρκετά ελαφριά ανεξαρτήτως
καιρού και οι νεαροί περπατούσαν ξυπόλυτοι. Το θέρος οι εκπαιδευόμενοι
εγκαταλείπονταν για έναν ολόκληρο μήνα στον Ταΰγετο με στόχο να καταφέρουν
να αυτοσυντηρηθούν. Η κύρια τροφή τους ήταν το μέλι, γεγονός που οδήγησε στην
δημιουργία της έκφρασης «μήνας του μέλιτος». Κατά την διάρκεια των δεκατριών
χρόνων της αγωγής, οι νέοι έπαιρναν μέρος σε αγώνες με συνομηλίκους τους και
μάλιστα πραγματοποιούσαν άοπλοι περιπολία με σκοπό την θανάτωση παράνομων
ειλώτων.
24

Εκτός από την στρατιωτική πειθαρχία, οι νέοι επιδίδονταν στην γραφή, την
ανάγνωση και την αποστήθιση ποιημάτων με πατριωτικό περιεχόμενο. Επιπλέον,
μάθαιναν χορούς και μουσική.
Οι γυναίκες δεν συμμετείχαν στην σπαρτιατική αγωγή μαζί με τους νέους, αλλά
έμεναν στο πατρικό τους σπίτι. Ωστόσο, οι Σπαρτιάτες πίστευαν πως ρωμαλέοι
άνδρες γεννιούνται μόνο από γενναίες γυναίκες, συνεπώς η σωματική διάπλαση
της μητέρας έπαιζε καθοριστικό ρόλο. Έτσι, οι νεαρές κοπέλες εξασκούνταν
καθημερινά και έπαιρναν μέρος σε αγώνες. Έκαναν ιππασία, δίσκο και αθλούνταν
γυμνές. Η μόρφωση τους θεωρούνταν σημαντική, η εκπαίδευση τους περιελάβανε
γραφή και ανάγνωση, όπως ακριβώς εκείνη των ανδρών. Επίσης, επιτρεπόταν να
έχουν άποψη στα κοινά, όχι όμως στην συνέλευση των πολεμιστών. Ήταν νόμιμο να
διαθέτουν ατομική περιουσία, στην οποία συμπεριλαμβάνονταν δούλες και είλωτες
με υποχρέωση τους την ολοκλήρωση των οικιακών εργασιών. Άρα, οι γυναίκες
προετοιμάζονταν κατά κύριο λόγο για την μητρότητα. Για αυτό τον λόγο στον
αρχαίο κόσμο οι Σπαρτιάτισσες ήταν φημισμένες παιδαγωγοί. Συγκλονιστικό
παράδειγμα πειθαρχημένης γυναίκας αποτελεί η μητέρα που είχε χάσει πέντε γιους
σε μία μάχη.

Λέγεται πως παρέμεινε ψύχραιμη, αφού πληροφορήθηκε το γεγονός, και είπε: «Δεν
είναι αυτό που ζητώ να μάθω, για την πατρίδα ρωτώ». «Νικήτρια», της είπαν και
απάντησε: «Τότε δέχομαι με χαρά τον θάνατο των τέκνων μου»
25

Ο Αρχαίος Έλληνας πολεμιστής ποτέ δεν πολεμούσε μόνος του. Οι κομπασμοί


και η επίδειξη ατομικής δύναμης ήταν κατακριτέα. Ο στρατός πολεμούσε ως ένα
ενιαίο σώμα. Στόχος σε μία μάχη ήταν η νίκη του στρατεύματος, ενώ η λήψη
ατομικών πρωτοβουλιών οδηγούσαν στην υπονόμευση του συνόλου. Επιπρόσθετα,
η ανδρεία δεν μετριούνταν όσον αφορά τον αριθμό των εχθρών που κατάφερνε
να σκοτώσει κανείς. Αντίθετα κρινόταν από το γεγονός ότι σε κρίσιμες στιγμές ο
στρατιώτης κρατούσε την ενότητα του συνόλου. Ο Ηρόδοτος μας πληροφορεί
για τον Αριστόδημο τον Λακεδαίμονα, ο οποίος είχε ορμήσει κάποτε στην μάχη
σφαγιάζοντας ένα μέρος του περσικού στρατού. Επιθυμούσε να αποκαταστήσει την
φήμη του, καθώς στην μάχη των Θερμοπυλών είχε σταθεί πίσω από τον Λεωνίδα
και χαρακτηρίστηκε από τους συντρόφους του ως δειλός. Μετά την απερίσκεπτη
κίνηση του, παρέμεινε ζωντανός. Όμως απέδειξε αυτοκτονική απερισκεψία
βγαίνοντας έξω από τις γραμμές της φάλαγγας. Φυσικά δεν αποθεώθηκε για την
στάση του, αντιθέτως επιπλήχθηκε από την Γερουσία της Σπάρτης.
Οι Λακεδαιμόνιοι είναι υπεύθυνοι για την δημιουργία του πρώτου τακτικού στρατού
στον κόσμο. Βέβαια οι πολίτες δεν λάμβαναν μισθό, ωστόσο ήταν υποχρεωμένοι
να κατατάσσονται μέχρι το 65ο έτος της ζωής τους. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο,
οι σπαρτιατικές κώμες ή δήμοι λειτουργούσαν κατά κύριο λόγο ως στρατιωτικές
βάσεις. Ο Αριστοτέλης μας ενημερώνει πως ο στρατός τους αποτελούνταν από
πέντε λόχους, αντίστοιχος
αριθμός με εκείνον των
κωμών. Οι λόχοι έφεραν
τα εξής ονόματα: Αρίμας ή
Σαρίνας, Πλόας, Εδωλός
ή Αιδωλός, Μεσσάτης και
Σίνης. Τον 5ο αιώνα π.Χ.
σχηματίστηκε 6ος λόχος λόγω
των στρατιωτικών αναγκών
της πόλης. Έπειτα, η δομή
του στρατιωτικού στρατού
άλλαξε και δημιουργήθηκε ο γνωστός σπαρτιατικός όρος «μόρα», μοίρα δηλαδή,
ο οποίος είχε ως βάση την μεγάλη στρατιωτική μονάδα. Το μεγαλύτερο ατού
του στρατού τους ήταν η σπαρτιατική φάλαγγα, η οποία είχε ως βασικό πυρήνα
γενναίους άνδρες δεμένους μεταξύ τους με όρκο. Το ένδυμα των πολεμιστών
ήταν ένα χοντρό ερυθρό ιμάτιο, ώστε να μην είναι ορατό το αίμα από τους
τραυματισμούς
26

Η ασπίδα ήταν πελώριου μεγέθους, έφερε στο κέντρο ως σήμα ένα κεφαλαίο
«Λ» και συνοδευόταν από ένα δόρυ τριών ή τεσσάρων μέτρων. Για τις μάχες,
οι οποίες εξελίσσονταν σώμα με σώμα, είχαν ζωσμένο ένα ξίφος ειδικής
κατασκευής. Όσοι αποδεικνύονταν δειλοί, αποκαλούνταν «τρέσαντες» (αυτοί
που τρέμουν) και οι οικογένειες τους δεν έφεραν καμία υπόληψη. Η πολεμική
αρχή των Σπαρτιατών βασισμένη σε δύο επιλογές, να νικήσουν ή να σκοτωθούν,

δημιούργησε έναν πανίσχυρο στρατό, σχεδόν ανίκητο. Ανάμεσα στο αξιοσέβαστο


σύνολο των στρατιωτών, υπήρχαν οι 300 Ιππείς που ορίζονταν ως οι καλύτεροι των
καλυτέρων. Οι ίδιοι πολεμούσαν στην πρώτη γραμμή μαζί με τον βασιλιά και στην
πραγματικότητα ήταν πεζοί. Τρανό παράδειγμα αποτελούν οι 300 του Λεωνίδα.
Το 480 π.Χ. διεξήχθη η πιο γνωστή μάχη μεταξύ των Περσών και των Ελλήνων.
Με ηγέτη τον Ξέρξη και έναν πολυάριθμο στρατό ανδρών, οι Πέρσες κατέφθασαν
27

στον τότε ελληνικό κόσμο. Με σύγχρονους υπολογισμούς ο αριθμός των ανδρών


τους ξεπερνούσε τους 300.000, ενώ οι Έλληνες ήταν 5.000 περίπου. Τα στενά
των Θερμοπυλών ορίστηκαν ως ευνοϊκό πεδίο μάχης, διότι ο ελληνικός στρατός
περιορίζοντας την πρόσβαση των Περσών στο σημείο, εξαιτίας της στενότητας του,
θα μάχονταν κατά συνέπεια με έναν μικρό αριθμό από το εχθρικό στράτευμα κάθε
φορά. Επιπρόσθετα, οι Έλληνες υπερτερούσαν όσον αφορά τον εξοπλισμό, καθώς
τα περσικά δόρατα ήταν μικρά σε μέγεθος και ξύλινης κατασκευής. Οι Πέρσες
έστελναν καθημερινά ανανεωμένο στρατό στα στενά, ωστόσο η ελληνική δύναμη
υπερίσχυε. Μετά την προδοσία του Εφιάλτη, το σύνολο των Ελλήνων αποφάσισε
οπισθοχώρηση. Όμως, ο Λεωνίδας, ο ένας από τους δύο βασιλιάδες της Σπάρτης,
θεώρησε πως έπρεπε να παραμείνει στο πεδίο μάχης πολεμώντας. Την απόφαση
του ενστερνίστηκαν 300 Σπαρτιάτες, 700 Θεσπιείς και 400 Θηβαίοι μαχόμενοι
σώμα με σώμα κατά των βαρβάρων. Λέγεται, πως ο Λεωνίδας έμεινε ο τελευταίος
ζωντανός πολεμιστής και έπεσε μαχόμενος σθεναρά από τα βέλη των εχθρών.

Λίγο πριν την μεγάλη μάχη στα στενά των Θερμοπυλών, δύο άνδρες από τον
σπαρτιατικό στρατό αρρώστησαν από οφθαλμία, σοβαρή μόλυνση του ματιού.
Ανήμποροι να συνεχίσουν την πορεία τους, ο Λεωνίδας διέταξε την επιστροφή
τους στη Σπάρτη. Ο Αριστόδημος γύρισε πίσω ντροπιασμένος, ενώ ο Εύρυτος
αποφάσισε να ξεκουραστεί στο κοντινό στρατόπεδο. Δεν διατίθενται πολλές
πληροφορίες για την ταυτότητα του, όμως πιθανολογείται πως συμμετείχε τότε
πρώτη φορά σε μάχη εναντίον των βαρβάρων. Η όραση του ολίσθαινε όλο και
περισσότερο. Ωστόσο, μόλις πληροφορήθηκε την κρισιμότητα της μάχης διέταξε
τον δούλο του να τον οδηγήσει στο πλευρό των συντρόφων του. Παρότι τυφλός,
πολέμησε δίπλα στους Σπαρτιάτες και έχασε την ζωή του πράττοντας με ανδρεία
και τιμή απέναντι στην πόλη του Λακεδαίμονα.

Κυργιαλάνη Ειρήνη – Μαρία, δημοσιογράφος


28

Η Κιβωτός της
Διαθήκης
Όταν ο Θεός παρέδωσε τις δέκα εντολές στον Μωυσή στο όρος Σινά, η βάσεις για
τον Χριστιανισμό όπως τον γνωρίζουμε σήμερα είχαν μόλις μπει! Οι δύο πέτρινες
πλάκες, λαξευμένες από το ίδιο το χέρι του Θεού, περιείχαν τον κώδικα της ηθικής
που πάνω του εδραιώθηκαν ο Ιουδαϊσμός, ο Χριστιανισμός αλλά και η κοινωνική
και θρησκευτική οργάνωση της τότε εποχής.

Η θεϊκές πλάκες μεταφέρονταν μέσα σε ένα μεγάλο κιβώτιο που κατασκευάστηκε


κατ’ εντολή του Θεού και είχε το όνομα ΑρόνΧαβρίτ που σημαίνει Κιβωτός της
διαθήκης. Η κιβωτός της διαθήκης δεν πρέπει να συγχέεται με την κιβωτό του Νώε
αφού δεν έχουν καμία σχέση πέρα από το όνομα.
Η εβραϊκή λέξη Αρόνχρησιμοποιείται στη Βίβλο για οποιοδήποτε είδος κιβωτίου ή
σεντουκιού ανεξαρτήτως χρήσεως. (Γένεση 50:26• 2 Βασιλέων 12:9, 10) Η κιβωτός
της διαθήκης διακρίνεται από όλες τις άλλες με την προσθήκη προσδιορισμών,
όπως «η κιβωτός του Θεού» (1 Σαμουήλ 3:3), «κιβωτός της διαθήκης» (Ιησούς
Ναυή 3:6• Εβραίους 9:4), «κιβωτός του μαρτυρίου», φράση που αποδίδεται και
«κιβωτός του νόμου» ή «κιβωτός της μαρτυρίας» (Έξοδος 25:22).
29

Όσον αφορά την περιγραφή της οι Εβραϊκές γραφές κάνουν λόγο για ένα κιβώτιο
κατασκευασμένο από ξύλο ακακίας ή δέντρου Σιτάχ. Ήταν καλυμμένη εξ
ολοκλήρου από χρυσό και είχε μέγεθος 2,5 πήχεις μήκος και 1,5 πήχη ύψος και
πλάτος (περίπου 111εκ x 67εκ x 67εκ). Το κάλυμμά της ήταν φτιαγμένο από ατόφιο
χρυσάφι και πάνω του είχε τοποθετημένα δύο χρυσά χερουβείμ, ένα στη μια του
άκρη και ένα στην άλλη. Τα πρόσωπά τους ήταν αντικριστά και κοιτούσαν προς
το κάλυμμα, ενώ οι φτερούγες τους εκτείνονταν προς τα πάνω, σκεπάζοντας το

κάλυμμα. Η Κιβωτός είχε τέσσερις κρίκους από χυτό χρυσάφι πάνω από τα πόδια
της. Μέσα σε αυτούς ήταν περασμένα κοντάρια από ξύλο ακακίας επικαλυμμένα με
χρυσάφι, τα οποία χρησιμοποιούνταν για να μεταφέρεται η Κιβωτός.

Ποια ήταν όμως η χρησιμότητα της κιβωτού της διαθήκης; Μα φυσικά να προσφέρει
την παρουσία του Θεού ανάμεσα στο λαό. Σύμφωνα με την Ιουδαϊκήπαράδοση,
η παρουσία του Θεού γινόταν αντιληπτή ανάμεσα στα χερουβείμ με μια φωτεινή
πηγή φωτός, το επονομαζόμενο Σεκινά. Η ύπαρξη των χερουβείμ αποτελούσε
αναπαράσταση του ουράνιου θρόνου του Θεού ο οποίος περιστοιχίζεται από
αγαθά πνεύματα, τους αγγέλους. Η κιβωτός φυλασσόταν στον άγιο τόπο του ναού
του Σολομώντα, όπου είχε πρόσβαση μόνο ο Αρχιερέας κατά την διάρκεια του
εορτασμού του Εξιλασμού!

Στη βίβλο η κιβωτός δεν αναφέρεται συχνά. Μία αναφορά γίνεται στο βιβλίο
του Ιερεμία, όπου ο προφήτης κάνει λόγο για το μέλλον όπου η κιβωτός δεν θα
είναι απαραίτητη στην ανθρωπότητα επειδή ο λαός θα είναι δίκαιος τότε. Επίσης
αναφέρεται δύο φορές σε ψαλμούς.
30

Η κιβωτός αναφέρεται ξανά σε ένα χωρίο του 2ου Μακκαβαίων , όπου γίνεται
λόγος για ένα άλλο κείμενο που αναφέρει ότι ο προφήτης Ιερεμίας, «ειδοποιημένος
από τον Θεό», πήρε την κιβωτό, την σκηνή του Μαρτυρίου και το θυσιαστήριο του
θυμιάματος, και τα έθαψε σε μια σπηλιά στο όρος Νεβώ, πληροφορώντας εκείνους
που ήθελαν να μάθουν πού είναι το μέρος, ότι θα έπρεπε να παραμείνει άγνωστο
«μέχρι τότε που ο Θεός θα συγκεντρώσει και πάλι τον λαό του και θα τον δεχθεί με
έλεος».

Η Προς Εβραίους επιστολή αναφέρει ότι η κιβωτός περιείχε τη χρυσή στάμνα


με το μάννα, τη ράβδο του Ααρών και τις πλάκες των εντολών. Τέλος, στο
προφητικόβιβλίο της Αποκάλυψης του Ιωάννηη «κιβωτός της διαθήκης του
Κυρίου» περιγράφεται να υπάρχει στον “Ναό του Θεού στον ουρανό”.

Υπάρχει όμως και αναφορά στο Κοράνι! Αναφέρεται στο μέσο της αφήγησης της
επιστολής του Σαούλ ως βασιλιάς. Αναφέρει ο Σαούλ: «Τους είπε ο προφήτης: “Ως
σημάδι της εξουσίας του θα έρθει η κιβωτός της Διαθήκης. Αυτήν θα τη λάβετε
ως ενέχυρο της ασφάλειας που θα σας παρέχει ο Κύριος. Σε αυτήν περικλείονται
διάφορα κειμήλια του οίκου του Μωυσή και του Ααρών. Οι άγγελοι θα τη φέρουν.
31

Αυτό θα χρησιμέψει σε εσάς ως σημάδι για να είστε πιστοί»


Σύμφωνα πάντως με κάποιους Μουσουλμάνους μελετητές, η Κιβωτός της
Διαθήκης δεν έχει ιδιαίτερη θρησκευτική σημασία στο Ισλάμ, ενώ άλλοι πιστεύουν
ότι θα ανακαλυφθεί από τον Μαχντί κοντά στο χρόνο του τέλους του κόσμου και
ότι στο εσωτερικό της θα περιέχει κειμήλια από τον καιρό του Μωυσή, π.χ. το
σκήπτρο του Μωυσή, τη ράβδο και το τουρμπάνι του Ααρών, και άλλα.

Υπήρξε όντως η κιβωτός της διαθήκης και αν ναι, που βρίσκεται σήμερα; Το μόνο
βέβαιο είναι ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις, παρά μόνο εικασίες. Σύμφωνα με τον
Ιερεμία η κιβωτός δεν ήταν πλέον απαραίτητη αφού αντικαταστάθηκε απ’ την
θυσία του Ιησού Χριστού. Υπάρχουν όμως μερικές περιπτώσεις ανθρώπων που
ισχυρίστηκαν μέσα στα χρόνια ότι είδαν την κιβωτό ή ότι την είχαν στην κατοχή
τους. Μία τέτοια περίπτωση είναι ΡάιανΓουάιατ , ο οποίος το 1989 ισχυρίστηκε ότι
ανακάλυψε έναν θάλαμο κάτω από το όρος Μοριά στην Μέση Ανατολή και μέσα
του βρισκόταν η θρυλική κιβωτός της διαθήκης. Ο Γουάιατ την φωτογράφησε αλλά
σύμφωνα με τα λεγόμενα του ίδιου οι φωτογραφίες βγήκαν θολές. Οι ανασκαφές
όμως τερματίσθηκαν μετά από διαμάχες σε σχέση με θέματα ιδιωτικής περιουσίας
και κανείς δεν έχει δει από τότε την κιβωτό.
Ένας άλλος ερευνητής, ο Βέντι Τζόουνς, ανέφερε ότι βρήκε την είσοδο του
θαλάμου της κιβωτού στο σπήλαιο της Στήλης, ένα από αυτά στα οποία βρέθηκαν
οι περίφημοι πάπυροι της νεκρά θάλασσας. Υποτίθεται ότι θα απεκάλυπτε επισήμως
την κιβωτό στις 14 Αυγούστου του 2005, επέτειο της καταστροφής αμφότερων
των Ναών, πράγμα που δεν συνέβη. Ο Τζόουνς αναφέρεται ότι αναμένει
χρηματοδότηση για την παραπέρα εξερεύνηση του σπηλαίου.
Υπάρχουν πολλές αναφορές επίσης για φημολογούμενη μεταφορά της στην
Αφρική και συγκεκριμένα
στο Πηγάδι των Ψυχών.
Κ ά π ο ι α ανάγλυφα στον
Καθεδρικό Ναό της Σατρ
ίσως να αναφέρουν αυτή
την παράδοση. Αυτή είναι και
η θεωρία πάνω στην οποία
βασίστηκε η ταινία του Στίβεν
Σπίλμπεργκ, Ιντιάνα Τζόουνς:
Οι κυνηγοί της χαμένης
κιβωτού.
32
33

Ομάδα επιστημών τέλος, κάνει λόγο για πρακτικές εντυπωσιασμού του λαού
προκειμένου να εξυψώσει το θρησκευτικό φρόνημα και να εδραιώσει την πίστη τους.
Σε ξηρό κλίμα ένα ξύλινο κουτί θα μπορούσε να μεταφέρει ηλεκτρικό φορτίο, κάτι
το οποίο θα ταίριαζε με τι θρησκευτικές πρακτικές όπου ενσωμάτωναν τεχνολογικά
μυστικά σε συσκευές για τους προηγούμενους λόγους.

Καμπάκης Κωνσταντίνος, δημοσιογράφος


34

Το τρίγωνο των
Βερμούδων: Όταν
ο μύθος νίκησε την
πραγματικότητα
Κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, το πλοίο “U.S.S. Cy-
clops” πήρε την εντολή στις 9 Ιανουαρίου 1918 να καταπλεύσει στη Βραζιλία για
ανεφοδιασμό των βρετανικών πλοίων που έπλεαν στον νότιο Ατλαντικό. Το πλοίο,
επιστρέφοντας από το Ρίο ντε Τζανέιρο στις 16 Φεβρουαρίου, έκανε μια μικρή
στάση στα νησιά Μπαρμπέιντος στις 3-4 Μαρτίου. Έκτοτε κανείς δεν ξανάκουσε
νέα του. Το πλήρωμα και οι 306 επιβάτες του θα εξαφανίζονταν μια και καλή.

Αυτή είναι μόλις μία απ’ τις εκατοντάδες ιστορίες που έχουν ειπωθεί, από στόμα σε
αυτί παλιότερα, και μέσω βιβλίων, άρθρων και του διαδικτύου αργότερα. Κοινός
παρονομαστής σε όλες αυτές τις ιστορίες εξαφανίσεων: ένα κομμάτι θάλασσας στη
νοτιοανατολική ακτή των ΗΠΑ στον Ατλαντικό που συνορεύει με τις Βερμούδες
το Μαϊάμι της Φλόριντα και το Σαν Χουάν του Πουέρτο Ρίκο, καλύπτοντας μια
θαλάσσια περιοχή περίπου 500.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Το τρίγωνο των Βερμούδων ή “Το τρίγωνο του Διαβόλου” όπως γιγαντώθηκε


με το πέρασμα των χρόνων μέσα από τους θρύλους που ειπώθηκαν σε όλο τον
κόσμο, γέννησε μύθους βγαλμένους μέσα απ’ την πιο ζωηρή φαντασία, μύθους που
θα ζήλευαν ακόμη και συγγραφείς ιστοριών επιστημονικής φαντασίας. Εξωγήινοι,
θαλάσσια τέρατα και πύλες σε άλλα Σύμπαντα και κόσμους όπου ζοφερά τέρατα
κυβερνούν ήταν μόνο ελάχιστες από αυτές που ειπώθηκαν με αφετηρία τον
Αύγουστο του 1800 δύο πλοία των ΗΠΑ, το «Ινσάρτζεντ» με 350 άντρες και το
«Πίνεριγκ» με 90 άντρες, εξαφανίστηκαν με όλο τους το πλήρωμα στην περιοχή,
χωρίς να αφήσουν κανένα ίχνος. Ακολούθησαν και άλλες εξαφανίσεις στην περιοχή
35

και νομοτελειακά το ενδιαφέρον του κόσμου στράφηκε αμέσως στη συγκεκριμένη


περιοχή με τις φήμες να οργιάζουν!

Έκτοτε πολλοί ερευνητές προσπάθησαν να προσδιορίσουν τα όρια της περιοχής


με αποτέλεσμα να προκληθούν πολλές φιλονικίες σχετικά με την πατρότητα
της ανακάλυψης. Το 1964, ο VincentGaddis έγραψε στο περιοδικό Argosy τα
όρια του τριγώνου των Βερμούδων, δίνοντας τις κορυφές του ως Μαϊάμι, Σαν
Χουάν, Πουέρτο Ρίκο και Βερμούδες. Οι επόμενοι συγγραφείς δεν ακολούθησαν
απαραιτήτως αυτόν τον ορισμό. Μερικοί συγγραφείς έδωσαν διαφορετικά όρια
και κορυφές στο τρίγωνο, με συνολική έκταση που κυμαίνεται από 500.000 έως
1.510.000 τετραγωνικά μίλια. Κατά συνέπεια, ο προσδιορισμός των ατυχημάτων
που σημειώθηκαν μέσα στο τρίγωνο εξαρτάται από το ποιος συγγραφέας τους
ανέφερε. Το Συμβούλιο των Ηνωμένων Πολιτειών για τα Γεωγραφικά Ονόματα
δεν αναγνωρίζει το Τρίγωνο των Βερμούδων.

Σύμφωνα με ανεπίσημες αναφορές οι εξαφανίσεις στη συγκεκριμένη περιοχή


αγγίζουν τις εκατό όσον αφορά καράβια και αεροπλάνα, με τον φόρο αίματος
στις ανθρώπινες ζωές να αγγίζει τις 1000! Και αυτό μόνο τα τον τελευταίο αιώνα.
Φυσικά η Αμερικάνικη ακτοφυλακή ισχυρίζεται πως όλα αυτά είναι παραμύθια και
ο αριθμός εξαφανίσεων στην περιοχή δεν αποκλίνει απ’ το κανονικό.
36

Η πλέον περίφημη εξαφάνιση στο Τρίγωνο του Διαβόλου έγινε το 1945 και από το
τότε η περιοχή πέρασε στο πάνθεον των μύθων όπου και θα υπάρχει αιώνια. Στις
5 Δεκεμβρίου του 1945 εξαφανίστηκαν πέντε
αμερικανικά βομβαρδιστικά αεροπλάνα τύπου
«Άβεντζερ» και ένα υδροπλάνο τύπου «Μάρτιν
Μάρινερ». Η ιστορίας σύμφωνα με ερευνητές
της εποχής έχει ως εξής: μια καλοκαιρινή
μέρα, σε μια περιπολία ρουτίνας, οι 5 έμπειροι
πιλότοι άρχισαν να εκπέμπουν σήματα ότι
είχαν χαθεί, οι πυξίδες τους δεν λειτουργούσαν
και “όλα πήγαιναν κατά διαόλου”. Ήταν η

τελευταία φορά που θα έδιναν σημεία ζωής


και οι εκτεταμένες έρευνες του ναυτικού
δεν θα απέδιδαν καρπούς. Όσο για τα
δύο υδροπλάνα PBM-5 του ναυτικού που
βγήκαν επιτόπου για να ψάξουν τα χαμένα
αεροσκάφη της πτήσης 19, το ένα έμελλε
να ανατιναχθεί στον αέρα.

Άλλες περιπτώσεις που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι η εξαφάνιση της


εμπορικής πτήση NC-16002 το1948, του S.S. MarineSulphurQueen το 1963 και
του αεροσκάφους 680 το 1965.
Στις 28 Δεκεμβρίου 1948, ο κυβερνήτης RobertLindquist της εμπορικής πτήσης
NC-16002 πιλόταρε το επιβατικό του από το Σαν Χουάν του Πουέρτο Ρίκο στο
Μαϊάμι της Φλόριντα. Πλησιάζοντας στο Μαϊάμι, ζήτησε από τον πύργο ελέγχου
άδεια προσγείωσης, στην απάντηση ωστόσο του πύργου δεν υπήρξε απόκριση. Το
αεροπλάνο δεν έφτασε ποτέ στον προορισμό του και κανείς δεν το ξαναείδε έκτοτε.
ο “S.S. MarineSulphurQueen” ήταν ένα τάνκερ που μετέφερε 15.000 τόνους θειάφι
από το Beaumont του Τέξας στο Norfolk της Βιρτζίνια. Η τελευταία επικοινωνία
με το πλοίο έγινε στις 3 Φεβρουαρίου 1963, με τον καπετάνιο να αναφέρει
πληροφορίες ρουτίνας. Το πλοίο δεν θα έφτανε ποτέ στον προορισμό του, ενώ η
ακτοφυλακή που βγήκε στο κατόπι του, το μόνο που κατάφερε να βρει ήταν ένα
σωσίβιο από το “SulphurQueen”.
37

Τέλος μια ξάστερη νύχτα του 1965, το έμπειρο πλήρωμα του αεροσκάφους
της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας [440η Πτέρυγα Μάχης] ταξίδευε από
το Μιλγουόκι στις Μπαχάμες. Στην
επικοινωνία πιλότου και πύργου ελέγχου
δεν αναφέρθηκε τίποτα ανησυχητικό, το
αεροσκάφος θα χανόταν ωστόσο στους
αιθέρες και δεν θα έφτανε ποτέ στις
Μπαχάμες. Καμία εξήγηση δεν δόθηκε
ποτέ για την εξαφάνιση του Αεροσκάφους
680.

Τι συμβαίνει στα αλήθεια όμως στο τρίγωνο


το βερμούδων; Υπάρχει επιστημονική

εξήγηση ή έχουμε να κάνουμε με μία


περιοχή που μυστηριακές δυνάμεις
ορίζουν τους δικούς τους κανόνες;
Μια πρόσφατη θεωρία που είδε το
φως έρχεται απ’ το πανεπιστήμιο του
Σάουθαμπτον και υποστηρίζει πως τα
ναυάγια στα πλοία που «ρούφηξε» ο
ωκεανός προκλήθηκαν από τεράστια
κύματα ύψους τριάντα και πλέον
μέτρων και θυελλώδεις ανέμους.

Και εξήγησαν την θεωρία τους σε ντοκιμαντέρ που έδειξε το βρετανικό «Channel
5». «Όσο μεγαλύτεραείναι τα πλοία τόσο μεγαλύτερες καταστροφές τους γίνονται»,
υποστηρίζει ο ωκεανογράφος DrSimonBoxall, με δηλώσεις τους στη Sun.
Μια άλλη έρευνα κάνει λόγο για γιγάντιους κρατήρες στον πυθμένα του ωκεανού
που δημιουργήθηκαν από υψηλές συγκεντρώσεις μεθανίου που έχουν διαρρεύσει
από κοιτάσματα φυσικού αερίου στην περιοχή. Οι εκρήξεις που προκαλούνται από
τη δημιουργία των κρατήρων στο βυθό είναι ικανές, σύμφωνα με τους επιστήμονες,
να βουλιάξουν πλοία και να ρίξουν αεροσκάφη που πετάνε χαμηλά.
38

Μύθος ή πραγματικότητα λοιπόν; Οι επιστήμονες και οι υποστηριχτές της λογικής


εικάζουν ότι κάποια στιγμή το μυστήριο θα λυθεί με βάση τους φυσικούς νόμους
που διέπουν τον κόσμο. Στην αντίπερα όχθη οι λάτρεις των μύθων πιστεύουν ότι
αρχέγονες δυνάμεις ή κάτι ισχυρότερο έξω απ’ τον κόσμο μας κάνει επίδειξη των
δυνάμεών του στη συγκεκριμένη περιοχή.
Μια καλά κρυμμένη αλήθεια περιμένει να αποκαλυφθεί!

ΚαμπάκηςΚωνσταντίνος, δημοσιογράφος
39

ΜάρκοΠόλο:
Ο εμπνευστής της
παγκόσμιας ναυσιπλοΐας
Ένα βιβλίο γεννιέται μέσα από τις στάχτες του πολέμου

Σε μία μακρινή εποχή της ανθρωπότητας, στα τέλη του 13ου αιώνα, τα κεφάλαια
του κόσμου γραφόταν με περίεργο μελάνι στις κιτρινισμένες σελίδες του
παγκόσμιου βιβλίου της ιστορίας. Το 1295 ένας ταξιδευτής του οποίου τα μάτια
είδαν κόσμους πέρα από τη φαντασία πατούσε το πόδι του στα εδάφη της Βενετίας
μετά από 24 χρόνια. Έδεσε
το καράβι του στο λιμάνι,
αποτίναξε τη σκόνη 24.000
χιλιομέτρων και εισέπνευσε
τον αγέρα της πατρίδας.
Αυτό που εισχώρησε στα
πνευμόνια του ήταν καπνός.
Η Βενετία βρισκόταν σε
πόλεμο με τη Γένοβα. Ο
Μάρκο Πόλο είχε μόλις
επιστρέψει από ένα
κουραστικό και πολυετή
ταξίδι. Ήταν 41 ετών και
αντί να βρει τη θαλπωρή
του φιλόξενου σπιτικού που
ονειρευόταν τα ατέλειωτα
βράδια της απουσίας του,
τον περίμενε η ωμή κτηνωδία
του πολέμου.
40

Ο Μάρκο Πόλο φυσικά δεν μπορούσε να μείνει αμέτοχος και κατετάγη στον
βενετικό στόλο με την ιδιόκτητη γαλέρα του. Στην ναυμαχία του Κόρτουλα όμως
οι Γενοβέζοι επικράτησαν κατά κράτος και οι επιζήσαντες Βενετοί συνελήφθησαν
και οδηγήθηκαν αιχμάλωτοι στα μπουντρούμια. Ο Μάρκο Πόλο πέρασε τους
επόμενους μήνες στη φυλακή.
Και εκεί, μέσα σε ένα σκοτεινό και δυσώδες απ’ τη μούχλα και την υγρασία κελί,
συναντήθηκαν δύο άντρες που το παράγωγο της σύμπραξη τους ενέπνευσε και
βοήθησε τους ερευνητές της εποχής να κατανοήσουν τον κόσμο.
Ο συγκρατούμενος του Μάρκο ονομαζόταν Ρουστιτσέλο ντα Πίζα. Στους
μήνες της κοινής τους παρουσίας στο κελί ο πρώτος αφηγήθηκε στον δεύτερο
μια εκπληκτική ιστορία εξερεύνησης και ανακάλυψης καινούριων κόσμων.
Ο Ρουστιτσέλο κατέγραψε τα πάντα με λεπτομέρεια και όταν οι δύο άντρες
απελευθερώθηκαν μετά το πέρας του πολέμου, το βιβλίο με τίτλο Τα ταξίδια του
Μάρκο Πόλοκυκλοφόρησε σε όλη την Ευρώπη σε χειρόγραφη μορφή, μιας και η
τυπογραφία δεν υπήρχε ούτε στη φαντασία ακόμη.

Πριν τα γεγονότα του βιβλίου


Πριν ξεκινήσουν τα γεγονότα που διαδραματίζονται στα Ταξίδια του Μάρκο Πόλο,
ο πρωταγωνιστής έπρεπε να περάσει τα πρώτα δεκαεπτά χρόνια της ζωής του στην
Βενετία. Ο τόπος και η ακριβής ημερομηνία γέννησής του παραμένουν άγνωστες.
Εικασίες των μετέπειτα ερευνητών και ιστορικών κάνουν λόγο για την πόλη της
Βενετίας και άλλοι για Σαν Τζοβάνι Κριζόστομο. Οι πιο αποδεκτή πάντως είναι η
πρώτη. Όσον αφορά τον χρόνο υπολογίζεται κατά προσέγγιση «γύρω στο 1254».
Ο Πατέρας του Μάρκο, ο Νικολό, ήταν ένας πλούσιος έμπορος με μεγάλο
κύρος στη Βενετία. Μαζί με τον αδερφό του και θείο του αγέννητου ακόμη
Μάρκο, Μαφέο, ξεκίνησαν ένα μακρινό ταξίδι προς την ανατολή. Σύμφωνα με το
βιογραφικό βιβλίο του Μάρκο Πόλο, ο πατέρας του και ο θείος του έφυγαν πριν ο
ίδιος γεννηθεί. Το 1960 τα δύο αδέρφια βρισκόντουσαν στην Κωνσταντινούπολη
όταν προέβλεψαν εύστοχα μια πολιτική αλλαγή στην περιοχή. Ρευστοποίησαν τον
πλούτο τους σε κοσμήματα και έφυγαν για την άγνωστη στους Ευρωπαίους περιοχή
της Ασίας.
Μετά από ταξίδι που διήρκησε πολλά χρόνια οι Νικολό και Μαφέο Πόλο
συνάντησαν τον Μογγόλο αυτοκράτορα της Κίνας και εγγονό του τρομερού
Τζέκινς Χαν, Κουμπλάι Χαν. Η συνάντηση έγινε στην πόλη Χανμπαλίχ, το
σημερινό Πεκίνο.
41

Εν τω μεταξύ στη Βενετία η μητέρα του Μάρκο πέθανε και ο ίδιος ανατράφηκε
από τους θείους του. Μορφώθηκε σύμφωνα με τα πρότυπα των ευκατάστατων
οικογενειών της πόλης και απέκτησε εμπορικές γνώσεις όπως τη διαχείριση
εμπορικών πλοίων και ξένων νομισμάτων.
Στις άγνωστες και μαγευτικές περιοχές της ανατολής, το 1266, ο Κουμπλάι Χαν
συναντούσε τους δύο ταξιδευτές ακούγοντας τις πολύ ενδιαφέρουσες ιστορίες τους.
Ο Αυτοκράτορας συμπάθησε τα δύο αδέρφια και τους φιλοξένησε με κάθε τιμή.
Τους έκανε πολλές ερωτήσεις για το Ευρωπαϊκό νομικό και πολιτικό σύστημα.
Οι απαντήσεις τους ικανοποίησαν ιδιαίτερα τον Χαν και εκείνος τους ανέθεσε
μια αποστολή: Να επιστρέψουν στην πατρίδα τους και να
παραδώσουν μια επιστολή στον Πάπα. Μέσω της επιστολής ο
Αυτοκράτορας ζητούσε απ’ το Βατικανό 100 κληρικούς που
να γνωρίζουν τις Επτά τέχνες (γραμματική, ρητορική, λογική,
αριθμητική, αστρονομία, γεωμετρία και μουσική). Επιπλέον
ο Κουμπλάι Χαν ζήτησε να του φέρουν άγιο μύρο απ’ την
Ιερουσαλήμ. Ο θάνατος του Πάπα Κλήμη Δ’ και η μεγάλη
καθυστέρηση της εκλογής του διαδόχου καθυστέρησε την
αποστολή των δύο αδερφών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να
επιστρέψουν στη Βενετία 1269 και ο 16χρονος τότε Μάρκο
να δει για πρώτη φορά τον πατέρα του.

Ο Μάρκο φεύγει για το ταξίδι της ζωής του


Ο Μάρκο όπως είναι λογικό εντυπωσιάστηκε από τα ταξίδια του πατέρα του και
του θείου του δεν δυσκολεύτηκε καθόλου στην απόφαση να τους ακολουθήσει.
Έτσι λοιπόν το 1271, σε ηλικία 17 μόλις ετών μπήκε στο πλοίο μαζί τους για ένα
ταξίδι που θα άλλαζε για πάντα τον κόσμο της εξερεύνησης και της ναυσιπλοΐας.
Αυτό το ταξίδι διήρκησε 24 χρόνια!
Το βιβλίο του Μάρκο ξεκινάει ακριβώς από εδώ. Αρχικά έβαλαν πλώρη για την
Περσία και όταν έφτασαν εκεί διαπίστωσαν ότι δεν θα μπορούσαν να προσεγγίσουν
την Κίνα διά της θαλάσσης. Έτσι ανέβηκαν πεζή το όρος Αραράτ. Στη συνέχεια
διέσχισαν την Τουρκομάνα και αμέσως τη Γεωργία. Μετά τη Γεωργία τους
περίμενε η έρημος Γκόμπι που τους πήρε 30 μέρες για να τη διασχίσουν.
Τρία χρόνια και έξι μήνες μετά προσέγγισαν το Σαγκ Του όπου βρίσκονταν τα
θερινά ανάκτορα του Κουμπλάι Χαν. Ο Μάρκο είχε μόλις μπει στα 21 όταν ο Χαν
42

υποδέχθηκε τους Πόλο με ανοιχτές αγκάλες. Οι επισκέπτες παρέδωσαν τον άγιο


μύρο, τις παπικές επιστολές και δύο μόνο κληρικούς που δέχτηκαν το κάλεσμα του
Μογγόλου Αυτοκράτορα.
Ο Χαν συμπάθησε πολύ τον νεαρό Μάρκο και εντυπωσιάστηκε με τις γνώσεις του
και την ευστροφία του. Τον διόρισε αυτοκρατορικό σύμβουλο και του ανέθεσε
πολλές αποστολές τις οποίες και αναφέρει γλαφυρά ο Μάρκο στο βιβλίο του.
Επίσης τον πάντρεψε με την κόρη του, η οποία όμως πέθανε μετά από λίγο καιρό.
Όταν μετά από 17 χρόνια ήρθε η στιγμή της μεγάλης επιστροφής στην πατρίδα
ο Κουμπλάι Χαν ήταν άρρωστος. Οι Πόλο φοβήθηκαν ότι σε περίπτωση που
ο αυτοκράτορας πέθαινε, οι εχθροί του ίσως να δυσκόλευαν την επιστροφή
τους. Παρόλα αυτά ο Χαν ξεπέρασε το πρόβλημα υγείας και τους επέτρεψε να
αποχωρήσουν με μοναδικό αίτημα την μεταφορά της πριγκίπισσας στην Περσία
προκειμένου να παντρευτεί. Το ταξίδι για τη Βενετία πραγματοποιήθηκε διά της
θαλάσσης και ήταν εξαιρετικά δύσκολο. Τους συνόδεψαν συνολικά 600 άνθρωποι
στα 2,5 χρόνια που διήρκησε η επιστροφή τους. Από όλο το πλήρωμα επέστρεψαν
μόνο οι 18, μαζί τους και οι Πόλο. Οι υπόλοιποι πέθαναν από ασθένειες οι πνίγηκαν
στη θάλασσα.
Το 1295 ο 41χρονος πια Μάρκο έδεσε το καράβι του στη Βενετία και είχε στις
αποσκευές του όλη τη γνώση και τις εμπειρίες που θα ζήλευαν και οι ταξιδευτές των
επόμενων αιώνιων.
Στην άλλη άκρη της Γης ο Κουμπλάι Χαν έκλεινε ένα χρόνο πεθαμένος!
43

Τα ταξίδια του Μάρκο Πόλο

Είναι γεγονός ότι καμία αυθεντική έκδοση του βιβλίου δεν σώζεται μέχρι σήμερα
και σύμφωνα με τους μελετητές τα πρώτα χειρόγραφα που μοιράστηκαν στην
Ευρώπη διέφεραν μεταξύ τους. Κανένας δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα ότι αυτό
οφείλεται σε κακή αντιγραφή των χειρόγραφων (όπως αναφέραμε η τυπογραφία θα
αργούσε ακόμη να ανακαλυφθεί) είτε σε δυσκολία της μετάφρασης από τα αρχαία
Γαλλικά που πρωτοέγραψε το βιβλίο ο Ρουστιτσέλο. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα
να αμφισβητηθούν τα γραφόμενα του βιβλίου από πολλούς μελετητές αργότερα.
Αμφισβητήθηκε πρωτίστως το αν ο Μάρκο Πόλο ταξίδεψε στην Κίνα ή αν απλά
αναπαρήγαγε φήμες της εποχής.
Η απουσία αναφοράς στο Σινικό τοίχος ήταν η μεγαλύτερη απόδειξη των
αμφισβητών του, αφού δεν μπορούσαν να διανοηθούν πως κάτι τόσο εντυπωσιακό
δεν συγκίνησε τον ερευνητή. Αργότερα όμως το επιχείρημα καταρρίφθηκε αφού
το μεγάλο τοίχος χτίστηκε επί της δυναστείας των Μινγκ, δηλαδή δύο αιώνες
αργότερα απ’ την επίσκεψη των Πόλο στην Κίνα.
Το βιβλίο ενέπνευσε αμέτρητους εξερευνητές και ταξιδευτές της εποχής αλλά και
των επόμενων αιώνων, μεταξύ τους και τον Χριστόφορο Κολόμβο, για τον οποίο
44

λέγεται ότι διατηρούσε ένα απ’ τα αυθεντικά χειρόγραφα του βιβλίου στην κάμαρά
του κατά τη διάρκεια του δικού του ταξιδιού. Ένα αιώνα μετά την έκδοσή του το
βιβλίο επηρέασε την παγκόσμια χαρτογραφία, με τα τοπωνύμια του βιβλίου να
περιέχονται στον παγκόσμιο χάρτη που δημιούργησε ο Κάρολος Ε’ το 1375.
Αμέτρητα βιβλία γράφτηκαν με βάση το χαμένοπρωτότυπο μέχρι και σήμερα με
πολλές μεταφράσεις. Το παλαιότερο σωζόμενο αντίγραφο ωστόσο είναι γραμμένο
στα αρχαία Γαλλικά και ένα στα λατινικά που φυλάγεται στην Αμβροσιανή
βιβλιοθήκη στο Μιλάνο.

ΚαμπάκηςΚωνσταντίνος,δημοσιογράφος
45

Costume Stories

Με φόντο τους χώρους της παλιάς βιομηχανίας ΒΙΛΚΑ ΠΟΥ πλέον έχει
μετατραπεί σε πολυχωρος παρουσιάζουμε ένα κλασσικό office look με κάποιες
φρέσκιες και μοντέρνες νότες του σήμερα. Ένα λευκό Σκύρου πουκαμισο που
μπορεί να φορεθεί με ένα λευκό τυραντακι από μέσα για τις ώρες στο γραφειο ή
και χωρίς για ένα ποτο, με ένα μαύρο υφασμάτινο παντελόνι σε στενή γραμμη.
Σαν πανωφορι χρησιμοποιηθηκε το ιδιο μαυρο σακακι και ένα παλτό μέχρι
το γόνατο σε ισια γραμμή. Στα μποτάκια παρατηρούμε το φερμουάρ που

Βγάζοντας το πουκαμισο απέξω και Πιάστε τα μαλλια σας ενα χαλαρό κότσο για μια
προσθέτοντας τη ζώνη από πάνω μπορειτε πιο προσεγμένη εικονα
να αλλάξετε κατευθείαν το look σας για τη
βραδινή σας εξοδο.
46

χρησιμοποιήθηκε με τον κρίκο, ένα πολύ μοντέρνο στοιχείο που συναντάμε στις
βιτρίνες σε διαφόρα ειδη ρούχων αυτήν την περίοδο. Το συγκεκριμένο στυλ μπορεί
να φορεθεί με παραπάνω από έναν τρόπους και όχι μόνο στο χώρο εργασίας
αλλά και σε μια έξοδο μετά τη δουλεια ανάλογα τα αξεσουάρ και το μακιγιάζ. Το
πουκαμισο μπορεί να φορεθεί κλασσικά μέσα από το παντελόνι, έξω από αυτό
με μια ζώνη στη μέση, ανοιχτό με κάποιο μπλουζάκι από μέσα, ανοιχτά κάποια
κουμπιά ή κλειστό μέχρι επάνω για ένα πιο ισχυρό look.

Μπορείτε να φορέσετε ένα σακάκι αν έχει αιθριο καιρό μονόχρωμο ή


και με κάποιο pattern.

Ένα παπουτσι δίνει κατευθείαν μια σύγχρονη νότα και το κάνει να


φαίνεται πιο φρεσκο
47

Σαν λεπτομέρεια στο παντελόνι μπορείτε να


διπλωσετε ελαφριά τον πιτόγυρο, να προσθέσετε
τιράντες ή αλυσιδες. Θα μπορούσατε να βάλετε
πιο έντονα κοσμήματα για να το κάνετε βραδινό
ή πιο λεπτά για ένα αν θέλετε πιο ανάλαφρο
στυλ. Επιλέξτε μια τσάντα ώμου αρκετά μεγάλη
ώστε να χωράει ότι χρειάζεστε ή ένα backpack
που θα σας διευκολύνει στη χρήση. Αποφεύγεται
τις μικρές τσάντες, δεν είναι κομψό να κουβαλάτε
τρεις σακούλες με πράγματα στα χέρια Γιατί
δεν χωρούν στην τσάντα,το κυριότερο δεν είναι
βολικο ομως. Αντίστοιχα με ένα σκούρο κραγιόν
ή έντονο βάψιμο ματιών γίνεται βραδινό ενώ για
τις πρωινές ώρες προτείνουμε να κινηθείτε σε
nude, γήινες αποχρώσεις. Επιλέξτε τον τρόπο
που θα το φορέσετε ανάλογα με το τι ταιριάζει
στο σωματοτυπο σας φροντίζοντας να αναδείξετε
τα δυνατά σας σημεία.
Κωνσταντίνα Ραφαηλία Τζουβάρα Ενδυματολόγος
Ένα φαρδύ oversize παλτό για το χειμώνα
ταιριάζει τέλεια.

Γυαλιά ηλίου! Το τέλειο αξεσουάρ για μια έξτρα εμφάνιση διαλέξτε ένα σχέδιο
που σας αρέσει και κολακεύει το σχήμα του προσώπου σας.
48

Ήξερες ότι ...


Υπάρχει λίμνη που το χρώμα της είναι ροζ;
Κι όμως είναι αλήθεια!

Είναι η Λίμνη Hilier στην Αυστραλία. Παρόλο που δεν είναι η μόνη ροζ λίμνη στον
κόσμο, είναι η μόνη που το νερό της παραμένει έντονα ροζ ακόμη κι το βγάλεις
από τη λίμνη. Θεωρείται πως είναι μόνιμο λόγω της μεγάλης περιεκτικότητας σε
αλάτι αλλά και στα κόκκινα αλόφιλα βακτηρία που περιέχει. Περιβάλλεται από
λευκή άμμο, η οποία με τη σειρά της περιβάλλεται από ένα δάσος καταπράσινων
ευκάλυπτων δίπλα στον ωκεανό. Η λίμνη Hillier αποτελεί ένα από τα φυσικά
θαύματα της Αυστραλίας…
49

Γνωμικά

Πάντα γαρ φύσει έχει τι θείον.


– Σε όλα υπάρχει εκ φύσεως κάτι το
θείο.

Αριστοτέλης, 384-322 π.Χ., Αρχαίος


Έλληνας φιλόσοφος

- Θα γνωρίσει το μυστικό του


Αόρατου μόνο εκείνος που
είναι ικανός να κλείσει τα χείλη
του και να μείνει σιωπηλός.

Τζελαλαντίν Αλ Ρουμί, 1207-


1273, Πέρσης ποιητής
50