You are on page 1of 39

Âπτα

HMEPEΣ
KYPIAKH 2 ΔEKEMBPIOY 2001

ΔEKEMBPIOΣ
TËÓ ÚÒÙË K˘Úȷ΋ οıÂ

December-
Ì‹Ó·, ÔÏfiÎÏËÚÔ ÙÔ ¤ÙÔ˜
H KA£HMEPINH 2001, ÔÈ «EÙ¿ H̤Ú˜»
E¶TA HMEPE™ ‹Ù·Ó ·ÊÈÂڈ̤Ó˜ ÛÙÔÓ
·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ô Ì‹Ó·.
KYPIAKH 2 ¢EKEMBPIOY 2001 TÔ ·ÊȤڈ̷ ÛÙÔÓ ¢ÂΤÌ-
‚ÚÈÔ Â›Ó·È ÙÔ ‰ˆ‰¤Î·ÙÔ

2-39 A º I E P ø M A Î·È ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô ÛÙË ÛÂÈÚ¿


ÙˆÓ ·ÊÈÂÚˆÌ¿ÙˆÓ ÙˆÓ
«EÙ¿ HÌÂÚÒÓ» ÛÙÔ˘˜ ¢Ò-
‰Âη M‹Ó˜ ÙÔ˘ XÚfiÓÔ˘.
ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ
December – Δεκ μβριος –
Δεκ μβρης
Tων ™. £ÂÔ‰ÔÛ›Ô˘ - M. ¢·Ó¤˙Ë
Ψηφιδωτ ς παραστσεις
Tης ¶. AÛËÌ·ÎÔÔ‡ÏÔ˘-AÙ˙·Î¿
«Kατ μνα Ποσειδε να»
Tης M. K. ¶··ı·Ó·Û›Ô˘
O εορτασμς των Xριστουγ ννων
Tου ™‡ÚÔ˘ TڈȿÓÔ˘
Γεν θλιες τελετουργ%ες
Tης EϤÓ˘ æ˘¯ÔÁÈÔ‡ Tων ™ ΔƒÕΔ√À £ ∂√¢√™ÿ√À -
M Õ¡√À ¢ ∞¡Œ∑∏
Aγραυλο&ντες ποιμ νες
Tου ™Ù·Ì¿ÙË ™·ÎÂÏÏ›ˆÓ· Eπκ. καθηγητ ν Aστροφυσικς
Tμμα Φυσικς – Πανεπιστμιο Aθην ν
Xριστς γεννται...
Tου °. N. AÈηÙÂÚÈÓ›‰Ë

Xριστουγεννιτικα χοιροσφγια
Tης AÈÎ. ¶ÔÏ˘Ì¤ÚÔ˘–K·ÌËÏ¿ÎË

Tο Xριστουγεννιτικο Δ ντρο
O ¢EKEMBPIO™, Ô ‰ˆ‰¤Î·ÙÔ˜ Î·È ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô˜ Ì‹Ó·˜
ÙÔ˘ °ÚËÁÔÚÈ·ÓÔ‡ ËÌÂÚÔÏÔÁ›Ô˘, Ì ‰È¿ÚÎÂÈ· 31
ËÌÂÚÒÓ, ‹Ù·Ó Ô ‰¤Î·ÙÔ˜ Ì‹Ó·˜ (December) ÙÔ˘
·Ú¯·›Ô˘ ‰ÂοÌËÓÔ˘ ڈ̷˚ÎÔ‡ ËÌÂÚÔÏÔÁ›Ô˘ – decem ÛÙ·
Ï·ÙÈÓÈο ÛËÌ·›ÓÂÈ ‰¤Î·. AÚÁfiÙÂÚ· ÌÂÙ·ÎÈÓ‹ıËΠÛÙË
Tου °. ¢ËÌËÙÚÔοÏÏË ‰ˆ‰¤Î·ÙË ı¤ÛË, ¯ˆÚ›˜ fï˜ Ó· ·ÏÏ¿ÍÂÈ Ë ÔÓÔÌ·Û›· ÙÔ˘
Ô‡ÙÂ Î·È fiÙ·Ó Ô ·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·˜ §Ô‡ÎÈÔ˜ KfiÌÌÔ‰Ô˜
Aπολογ%α των καλικαντζρων
(161–192 Ì.X.) ı¤ÏËÛ ӷ ÙÔÓ ÌÂÙÔÓÔÌ¿ÛÂÈ Û AÌ·˙fiÓÈÔ
Tου BÈÙ¿ÏË Z·˚ÎfiÊÛÎÈ
(Amazonius), ÚÔ˜ ÙÈÌ‹Ó Ù˘ fiÌÔÚÊ˘ Û˘˙‡ÁÔ˘ ÙÔ˘, Ô˘
T’ Aγιονικολοβρβαρα ÙË ÌÔÚÊ‹ Ù˘ –ˆ˜ ·Ì·˙fiÓ·– ›¯Â ¯·Ú·Á̤ÓË ÛÙÔÓ ‰·-
Tου °. N. AÈηÙÂÚÈÓ›‰Ë ÎÙ˘ÏÈfiÏÈıfi ÙÔ˘ (HÚˆ‰È·Ó. 1, 14, 9).
™ÙË PÒÌË ÁÈÔÚÙ¿˙ÔÓÙ·Ó, ·fi ÙȘ 17 ¤ˆ˜ ÙȘ 23 ¢ÂÎÂÌ-
H αγ%α Bαρβρα ‚Ú›Ô˘, Ù· ™·ÙÔ˘ÚÓ¿ÏÈ·, ÚÔ˜ ÙÈÌ‹Ó ÙÔ˘ ıÂÔ‡ Saturnus
Tου ™¿‚‚· AÁÔ˘Ú›‰Ë (KÚfiÓÔ˜), ÚÒÙÔ˘ Ì˘ıÈÎÔ‡ ‚·-
ÛÈÏÈ¿ ÙÔ˘ §·Ù›Ô˘. KÔÈÓ‹ ·ÁÚÔ-
Kι ταν ρθει ο Xειμ)νας... ÙÈ΋ ÁÈÔÚÙ‹ ̤¯ÚÈ ÙÔ 217 .X., Eπιμλεια αφιερ ματος:
Tου HÏ›· AÓ·ÁÓˆÛÙ¿ÎË Ù· ™·ÙÔ˘ÚÓ¿ÏÈ· ¤ÁÈÓ·Ó ÌÈ·
·fi ÙȘ ÛÔ˘‰·ÈfiÙÂÚ˜ ÁÈÔÚÙ¤˜
∫ø™Δ∏™ °π√Àƒ°√™
Διαχειμνσεις «επ’ αλλοτρ%ας γης»
ÙˆÓ PˆÌ·›ˆÓ. ™ÙȘ ÂÙ¿ Ë̤-
Tης M·Ú›·˜ §ÂÔÓÙÛ›ÓË
Ú˜ Ù˘ ‰È¿ÚÎÂÈ¿˜ Ù˘ ÙÂÏÔ‡ÓÙ·Ó ı˘Û›Â˜, Á›ÓÔÓÙ·Ó Û˘-
«Eις βασιλ α Hλιον» ÌfiÛÈ· Î·È ·ÓÙ·ÏÏ¿ÛÛÔÓÙ·Ó ‰ÒÚ·. M¤Û· Û ·ÙÌfiÛÊ·È-
Tης M. K. ¶··ı·Ó·Û›Ô˘ Ú· ÁÂÓÈ΋˜ ¢ÊÔÚ›·˜, ·Ú·ÌÂÚÈ˙fiÙ·Ó Î¿ı ÎÔÈÓˆÓÈ΋
‰È¿ÎÚÈÛË, ‰È·ÎfiÙÔÓÙ·Ó ÔÈ ‰›Î˜, Ù· Ì·ı‹Ì·Ù· Î·È ÔÈ Ô-
Iωννης ο Δαμασκηνς ÏÂÌÈΤ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ, ·ÌÓËÛÙ‡ÔÓÙ·Ó ÎÚ·ÙÔ‡ÌÂÓÔÈ, ÔÈ
Tου N. °. ¶ÔÏ›ÙÔ˘ ‰Ô‡ÏÔÈ ÂÍÈÛÒÓÔÓÙ·Ó Ì ÙÔ˘˜ ΢ڛԢ˜ ÙÔ˘˜ ηÈ, ηْ ÂÍ·›-
ÚÂÛÈÓ, ¤·ÈÚÓ·Ó Ì¤ÚÔ˜ Ì·˙› ÙÔ˘˜ ÛÙ· Ù˘¯ÂÚ¿ ·È¯Ó›‰È·,
Γευστικ* Tριλογ%α του Xειμ)να Ô˘ ÔÚÁ›·˙·Ó ÙȘ ̤Ú˜ ·˘Ù¤˜.
Tης E‡Ë˜ BÔ˘ÙÛÈÓ¿ AÎÔÏÔ˘ıÔ‡ÛÂ, ÛÙȘ 25 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘, Ë ÁÈÔÚÙ‹ ÙÔ˘ ¯ÂÈ-
Xριστο&γεννα ÌÂÚÈÓÔ‡ ËÏÈÔÛÙ·Û›Ô˘, Ù· BÚÔ˘Ì¿ÏÈ· ‹ MÚÔ˘Ì¿ÏÈ·. H
με τον Παπαδιαμντη ÔÓÔÌ·Û›· ÚÔ¤Ú¯ÂÙ·È ·fi ÙÔ Ï·ÙÈÓÈÎfi bruma, Ô˘ ˘Ô-
‰ËÏÒÓÂÈ ÙË ¯ÂÈÌÂÚÈÓ‹ ÙÚÔ‹, ‰ËÏ·‰‹ ÙË ÌÈÎÚfiÙÂÚË Ì¤Ú·
Tου XÚÈÛÙfiÊÔÚÔ˘ MËÏÈÒÓË
ÙÔ˘ ¤ÙÔ˘˜ (dies brevissima, brevma). °ÂÓ¤ıÏÈ· Ë̤ڷ ÙÔ˘
A%σιον και ευτυχ ς... M›ıÚ·, ÙÔ˘ ·‹ÙÙËÙÔ˘ HÏÈÔ˘ (Dies Natalis Invicti Solis), Ë
Tου XÚ‹ÛÙÔ˘ MÔ˘ÏÒÙË ÁÈÔÚÙ‹ ·˘Ù‹ Û˘Ó‰˘·˙fiÙ·Ó Ì ٷ ڈ̷˚ο ™·ÙÔ˘ÚÓ¿ÏÈ· TȘ ÁÈÔÚÙ¤˜ ·˘Ù¤˜ ηٿÚÁËÛ Â›ÛËÌ· Ë ™‡ÓÔ‰Ô˜ Ù˘
Î·È Èı·ÓÒ˜ Ì ٷ ÂÏÏËÓÈο KÚfiÓÈ· (12Ë EηÙÔÌ‚·ÈÒ- PÒÌ˘ ÙÔ 743, Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο fï˜ ‰È·ÙËÚ‹ıËÎ·Ó ÛÙÔÓ
Στον K*πο των Eσπερ%δων ÓÔ˜), Ì ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ÂȉڿÛÂȘ ·fi ÙȘ ÁÈÔÚÙ¤˜ Ù˘ ¢‹- ·Ïfi Ï·fi ̤¯ÚÈ ÂÚ›Ô˘ ÙÔÓ 12Ô ·ÈÒÓ·. TÔ ›‰ÈÔ Î·È ÔÈ
Tου °ÈÒÚÁÔ˘ Z‚ÂÏ¿ÎË ÌËÙÚ·˜ Î·È ÙÔ˘ ¢ÈÔÓ‡ÛÔ˘. H ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎË ¯ÔÈÚÔ- ÔÏϤ˜ ¿ÏϘ ·Á·ÓÈÛÙÈΤ˜ ÂÔÚÙ¤˜ ÙÔ˘ ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘, Ô˘
Ê·Á›· ›ӷÈ, ˆ˜ ÁÓˆÛÙfiÓ, Ì·ÎÚ·›ˆÓË ÂÈ‚›ˆÛË ·Ú¯·›Ô˘ Ë ÌÂÁ¿ÏË ·‹¯ËÛ‹ ÙÔ˘˜ ÛÙ· Ï·˚ο ȉ›ˆ˜ ÛÙÚÒÌ·Ù· ›¯Â
EÍÒÊ˘ÏÏÔ ÚˆÌ·˚ÎÔ‡ Âı›ÌÔ˘: ÛÙ· ™·ÙÔ˘ÚÓ¿ÏÈ·, ÁÈ· Ó· ÂÍ·ÛÊ·ÏÈÛÙ› ˆı‹ÛÂÈ ÙËÓ EÎÎÏËÛ›· ÛÙËÓ Â›ÛËÌË Î·Ù·‰›ÎË ÙÔ˘˜ ÌÂ
«H °¤ÓÓËÛË. EÈÎfiÓ· ¢ˆ‰ÂηfiÚÙÔ˘ Ë Â˘ÊÔÚ›· Ù˘ Á˘, ı˘Û›·˙·Ó ÛÙÔÓ KÚfiÓÔ (Saturnus) Î·È ÙÔÓ 62Ô Î·ÓfiÓ· Ù˘ ÂÓ TÚÔ‡Ïψ ™Tã OÈÎÔ˘ÌÂÓÈ΋˜ ™˘-
Ù¤ÌÏÔ˘. T¤ÌÂÚ· Û ͇ÏÔ, ÙÚ›ÙÔ
ÙË ¢‹ÌËÙÚ· (Ceres) ¯Ô›ÚÔ˘˜ Î·È Î·Ù·Ó¿ÏˆÓ·Ó ÙÔ ÎÚ¤·˜ Ófi‰Ô˘, ÙÔ 680, ·Ó Î·È ÔÈ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔ› ÛÙË ı¤ÛË ÙÔ˘˜ ÁÈfiÚ-
٤ٷÚÙÔ 13Ô˘ ·ÈÒÓ·. ™ÈÓ¿, MÔÓ‹
AÁ›·˜ AÈηÙÂÚ›Ó˘ (ËÁ‹: «™ÈÓ¿.
ÙÔ˘˜ Û ÎÔÈÓ¿ Û˘ÌfiÛÈ·. Ù·˙·Ó Ì·˙› ÙË °¤ÓÓËÛË, ÙËÓ ¶ÂÚÈÙÔÌ‹ Î·È ÙË B¿ÙÈÛË
OÈ £ËÛ·˘ÚÔ› Ù˘ MÔÓ‹˜», EΉÔÙÈ- ™ÙÔ B˘˙¿ÓÙÈÔ Ù· BÚÔ˘Ì¿ÏÈ· ¿Ú¯È˙·Ó ÛÙȘ 24 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›- ÙÔ˘ XÚÈÛÙÔ‡.
΋ AıËÓÒÓ). Ô˘ Î·È ‰È·ÚÎÔ‡Û·Ó Ò˜ ÙȘ 17 I·ÓÔ˘·Ú›Ô˘, ‰ËÏ·‰‹ 24 Ë̤- Yfi ÙËÓ ›ÂÛË ÙˆÓ ÌÂÁ¿ÏˆÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÎÒÓ ÁÈÔÚÙÒÓ, ÔÈ
Ú˜, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ÙËÓ ÚÒÙË Ë̤ڷ ÙÔ˘˜ Ó· ÁÈÔÚÙ¿˙Ô˘Ó fiÛÔÈ ·Ú¯·›Â˜ ÁÈÔÚÙ¤˜ ÂÍ·Ï›ÊıËÎ·Ó Ì ÙËÓ ¿ÚÔ‰Ô ÙˆÓ ·ÈÒ-
ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘˜ ¿Ú¯È˙ ·fi A, ÙË ‰Â‡ÙÂÚË fiÛÔÈ ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÓˆÓ. EÌÂÈÓ·Ó fï˜, ̤¯ÚÈ Î·È ÙȘ ̤Ú˜ Ì·˜, ÔÈ ‰Ôͷۛ˜,
Yπεθυνη «Eπτ Hμερ ν» ÙÔ˘˜ ¿Ú¯È˙ ·fi B Î.Ô.Î. ̤¯ÚÈ Ó· ÂÍ·ÓÙÏËı› ÙÔ ·ÏÊ¿‚Ë- ÔÈ ıÚ‡ÏÔÈ Î·È Ô ÌÂÙ·Ê˘ÛÈÎfi˜ Êfi‚Ô˜ ÁÈ· Ù· ‰·ÈÌÔÓÈο ÙÔ˘
E§EY£EPIA TPA´OY ÙÔ. TȘ Ë̤Ú˜ ·˘Ù¤˜ ÔÈ ·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ˜ ÚfiÛÊÂÚ·Ó ‰ÒÚ· ¢ˆ‰ÂηË̤ÚÔ˘: ÙÔ˘˜ ‰ÈÎÔ‡˜ Ì·˜ ηÏÈοÓÙ˙·ÚÔ˘˜Ø ÙÔ˘˜
Û ʛÏÔ˘˜, Û˘ÁÁÂÓ›˜ Î·È ÛÙÔ ÚÔÛˆÈÎfi ÙˆÓ ·Ó·ÎÙfiÚˆÓ. loups–garous (Ï˘Î¿ÓıÚˆÔ˘˜), Ô˘ Û ÂÚÈÔ¯¤˜ Ù˘ °·Ï-

2 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
Δεκμβριος - Δεκμβρης
à Xοιροσφ-
γιο, απ την ει-
κονογρφηση
του μεσαιωνικο
χειρογρφου
Breviari d’
amor (πηγ: T.
P. Higuera,
«Medieval
Calendars»).

à O Δεκμβριος ξυλε-
εται για τις μεγλες
κρες νχτες του χειμ -
να. Aνγλυφη απεικ-
Õ O Δεκμβριος νιση του πρ του μνα
μπροστ στη φωτι του χειμ να στην πρ-
της εστας. Λεπτομ- σοψη του καθεδρικο
ρεια τοιχογραφας με ναο της Φερρρας,
τους μνες στο να περ. 1240 (πηγ: T. P.
του Aγου Iσιδ ρου Higuera, «Medieval
της Λεν, Iσπανα, Calendars»).
περ. 1130 (πηγ: T.
P. Higuera,
«Medieval
Calendars». Eκδ.
Weidenfeld &
Nicolson, London).

Ï›·˜ ›ÛÙ¢·Ó fiÙÈ ‚Á·›ÓÔ˘Ó Ù· ÌÂÛ¿Ó˘¯Ù· ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘- T· BÔÙ¿ (Vota), ÚÔ˜ ÙÈÌ‹Ó ÙÔ˘ ¶·Ófi˜ (¶·Ó>·ÓÈÎfi˜),
Á¤ÓÓˆÓ Î·È ÙÚÒÓ Û΢ÏÈ¿Ø ÙÔÓ «¿ÁÚÈÔ Î˘ÓËÁfi», ÙË «Ì·- ÂÔÚÙ¿˙ÔÓÙ·Ó ÛÙË PÒÌË ·Ú¯Èο ÙËÓ 1Ë I·ÓÔ˘·Ú›Ô˘, ÌÂ
Óȷ΋ ÛÙÚ·ÙÈ¿» Î·È ÙȘ «·ÁÚÈÔÁ˘Ó·›Î˜» ·fi ÙÔ˘˜ ÔÔ›- ı˘Û›Â˜ Î·È Â˘¯ÂÙ‹ÚȘ ÂΉËÏÒÛÂȘ ÁÈ· ÙÔ Î·Ïfi Ù˘ fiÏ˘.
Ô˘˜ Ê˘Ï¿ÁÔÓÙ·Ó ÙÔ ¢ˆ‰Âη‹ÌÂÚÔ ÔÈ °ÂÚÌ·ÓÔ›Ø Ù· ‰·ÈÌfi- TÔ 44 .X. ÚÔÛÙ¤ıËÎ·Ó ‰Â‹ÛÂȘ ÁÈ· ÙÔÓ ·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·
ÓÈ· Ô˘ Û¤ÚÓÔ˘Ó ÙÔÓ ·ÓÈÎfi, fiˆ˜ ›ÛÙ¢·Ó ÔÈ ™Î·Ó‰È- Î·È Ô ÂÔÚÙ·ÛÌfi˜ ÌÂٷʤÚıËΠÛÙȘ 3 I·ÓÔ˘·Ú›Ô˘.
Ó·‚Ô›. ™Ù· §·ÚÂÓÙ¿ÏÈ· ÙÂÏÔ‡ÓÙ·Ó ÓÂÎÚÈΤ˜ ı˘Û›Â˜, ·fi ÙÔÓ
OÈ ‰Ôͷۛ˜ ·˘Ù¤˜ ÙÔ˘ ¢ˆ‰ÂηË̤ÚÔ˘ (·fi Ù· XÚÈ- MÂÁ¿ÏÔ ¶ÔÓÙ›ÊËη. H AÎη §·ÚÂÓÙ›· ÂıˆÚ›ÙÔ, ηٿ
ÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ̤¯ÚÈ ÙËÓ ·Ú·ÌÔÓ‹ ÙˆÓ £ÂÔÊ·Ó›ˆÓ) ¤¯Ô˘Ó
ÎÔÈÓ‹ ÚԤϢÛË ÙȘ ÂȉˆÏÔÏ·ÙÚÈΤ˜ ÁÈÔÚÙ¤˜ Ô˘ Û¯ÂÙ›-
˙ÔÓÙ·Ó Î˘Ú›ˆ˜ Ì ÙÔ ¯ÂÈÌÂÚÈÓfi ËÏÈÔÛÙ¿ÛÈÔ: Ù· Larentalia
‹ Accalia (23 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘) ÚÔ˜ ÙÈÌ‹Ó Ù˘ AÎη˜ §·ÚÂ-
ÓÙ›·˜ (Acca Larentia), Ù· MÚÔ˘Ì¿ÏÈ· (Brumalia), Ù· ÁÂ-
EYXAPI™TOYME fiÛÔ˘˜ ‚Ô‹ıËÛ·Ó ÛÙÔ ·ÊȤڈ̷ ÛÙÔÓ ¢ÂΤÌ-
Ó¤ıÏÈ· ÙÔ˘ M›ıÚ· (25 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘), ÙȘ K·Ï¤Ó‰Â˜ I·ÓÔ˘·-
‚ÚÈÔ, ȉȷ›ÙÂÚ· ÙȘ ËÁ¤˜ ÙÔ˘ ÂÈÎÔÓÔÁÚ·ÊÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡ ÁÈ· ÙËÓ Â˘ÁÂ-
Ú›Ô˘ (Calendae Januariae), ÙËÓ 1Ë I·ÓÔ˘·Ú›Ô˘, Î·È Ù·
ÓÈ΋ ·Ú·¯ÒÚËÛË ÙÔ˘ ‰ÈηÈÒÌ·ÙÔ˜ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ‹˜ ÙÔ˘.
Vota–votorum Nuncopatio ÛÙȘ Feriae Festivae (TÂÙ·Á-
̤Ó˜ EÔÚÙ¤˜), ÛÙȘ 3 I·ÓÔ˘·Ú›Ô˘.

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 3
Ψηφιδωτς
ÙË ÚˆÌ·˚΋ Ì˘ıÔÏÔÁÈ΋ ·Ú¿‰ÔÛË, ÚÔ‡Ó ÛÙÔ ÎÂÊ¿ÏÈ ¤Ó· ›‰Ô˜ „‡ÙÈ΢
Ë Ï‡Î·ÈÓ· (lupa feta) Ô˘ ı‹Ï·Û ÎfiÌ̈Û˘ Û ‰È¿ÊÔÚ· Û¯‹Ì·Ù·,
ÙÔÓ PˆÌ‡ÏÔ Î·È ÙÔÓ PÒÌÔ. OÈ ·ÁÚfi- Ô˘ ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ÊÙ¿ÓÂÈ Û ‡„Ô˜ Ù·
Ù˜ Á‡Úˆ ·fi ÙË PÒÌË Ï¿ÙÚ¢·Ó Ì ÙÚ›· ̤ÙÚ· Î·È Û ‚¿ÚÔ˜ Ù· ›ÎÔÛÈ
ÙÔ ›‰ÈÔ fiÓÔÌ· ÌÈ· ıÂfiÙËÙ· Ù˘ Á˘, ¤ÓÙ ÎÈÏ¿! OÈ Aοı·ÚÙÔÈ ÊÔÚÔ‡Ó
ÚÔÛÙ¿Ùȉ· Ù˘ ÁˆÚÁ›·˜, ÙËÓ Dea ÚԂȤ˜ Î·È ÛÙ· ÚfiÛˆ¿ ÙÔ˘˜
Dia (£Â¿ ¢›·). OÈ ‰‡Ô ı¤˜ Â›Ó·È ¿ÁÚȘ Ì¿ÛΘ. H ÁÈÔÚÙ‹ ·˘Ù‹, ηٿ
Ì¿ÏÏÔÓ ‰‡Ô ÌÔÚʤ˜ ÌÈ·˜ Î·È Ù˘ ·˘- ÙËÓ ·Ú¿‰ÔÛË, ¤ÏÎÂÈ ÙËÓ Î·Ù·ÁˆÁ‹
Ù‹˜ ıÂfiÙËÙ·˜. H Acca Larentia ›- Ù˘ ·fi ÙË Ï·ÙÚ›· Ù˘ Ù¢ÙÔÓÈ΋˜
Ó·È Î·ı·Ú¿ Ì˘ıÔÏÔÁÈ΋: ıˆÚ›ٷÈ, ı¿˜ Ù˘ ÁÔÓÈÌfiÙËÙ·˜ ¶¤ÚÙ¯· ‹
ÂÎÙfi˜ ·fi ÙÚÔÊfi˜ ÙÔ˘ PˆÌ‡ÏÔ˘ Î·È ¶¤Ú¯ı·.
ÙÔ˘ PÒÌÔ˘, Î·È ÌËÙ¤Ú· ÙˆÓ §·Ú‹-
ÙˆÓ (Lares), ÙˆÓ ÂÊÂÛÙ›ˆÓ ıÂÒÓ, 
Î·È ÙˆÓ 12 Arvales fratres, ÙˆÓ
AÚÔ˘Ú·›ˆÓ ·‰ÂÏÊÒÓ (·fi ÙÔ ·Ú¯·È- ™ÙÔ Î·Ï·ÓÙ¿ÚÈ ÙÔ˘ Ï·Ô‡ Ì·˜ Ô ¢Â-
ÔÂÏÏËÓÈÎfi ¿ÚÔ˘Ú·, Ô˘ ÛËÌ·›ÓÂÈ Î¤Ì‚ÚÈÔ˜ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÁÂÓÈο ˆ˜
ÁË, ÂÍ Ô˘ Î·È ·ÚÔ˘Ú·›Ô˜= Ô ÚÔÂÚ- °ÈÔÚÙÈÓfi˜, ÏfiÁˆ ÙˆÓ ÔÏÏÒÓ ıÚË-
¯fiÌÂÓÔ˜ ·fi ÙË ÌËÙ¤Ú· ÁË Î·È, ηْ Û΢ÙÈÎÒÓ ÁÈÔÚÙÒÓ ÙÔ˘, ηÈ, ÂȉÈο,
Â¤ÎÙ·ÛÈÓ, Ô ·ÁÚÔÙÈÎfi˜), ·ÏÏ¿ Î·È A˚–NÈÎÔÏÈ¿Ù˘ ‹ ¶·Ô‡–NÈÎfiÏ·˜ –
Âڈ̤ÓË ÙÔ˘ HÚ·ÎÏ‹, Î·È Û˘¯Ó¿ ·ÏÏ¿ Î·È «NÈÎÔÏÔ‚¿Ú‚·Ú·», ·fi ÙȘ
Ù·˘Ù›˙ÂÙ·È Ì ÙȘ Â›Û˘ ¯ıfiÓȘ ıÂ- ÁÈÔÚÙ¤˜ ÙÔ˘ ·Á›Ô˘ NÈÎÔÏ¿Ô˘ Î·È Ù˘
fiÙËÙ˜ ºÏfiÚ· (Flora) Î·È º·‡ÓË ·Á›·˜ B·Ú‚¿Ú·˜, Î·È Î˘Ú–§Â˘Ù¤Ú˘,
(Fauna ‹ Fauta ‹ Fatua). H Dea Dia, ·fi ÙË ÁÈÔÚÙ‹ ÙÔ˘ ·Á›Ô˘ EÏ¢ıÂÚ›Ô˘
·ÊÂÙ¤ÚÔ˘, Ù·˘Ù›˙ÂÙ·È Ì ÙȘ ·Ï·Èfi- (15 ¢ÂÎ.), Ô˘ ¯·Ú›˙ÂÈ «Î·Ï‹ Ï¢ÙÂ-
ÙÂÚ˜ ıÂfiÙËÙ˜ ÙÔ˘ §·Ù›Ô˘ Ops ÚÈ¿» ÛÙȘ ¤ÁÎ˘Â˜.
(P¤· ‹ K˘‚¤ÏË), Tellus (°Ë) Î·È H ̤ڷ ·Ú¯›˙ÂÈ ‚¤‚·È· Ó· ÌÂÁ·ÏÒ-
Ceres (¢‹ÌËÙÚ·). ÓÂÈ ÌÂÙ¿ ÙȘ 22 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘, ·ÏÏ¿ Ë
Ï·˚΋ ·Ú¿‰ÔÛË, ‚È·ÛÙÈ΋, ·fi Ù˘
 ·Á›·˜ AÓÓ·˜ (9 ¢ÂÎ.) ‹‰Ë ·Ó·Ê¤ÚÂÈ
fiÙÈ «Ë ̤ڷ ·›ÚÓÂÈ ·Ó¿Û·» ‹ «¿ÓÂ-
T· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·, Ë Î·Ù¿ ۇ̂·- ÛË», Î·È fiÙÈ ·fi ÙÔ˘ ·Á›Ô˘ ™˘Ú›‰ˆ-
ÛË ÁÂÓ¤ıÏÈ· Ë̤ڷ ÙÔ˘ IËÛÔ‡ XÚÈ- Ó· (12) «Ë ̤ڷ ·›ÚÓÂÈ ¤Ó· Û˘Ú›»,
ÛÙÔ‡, ÙËÓ ÔÔ›· Ë EÎÎÏËÛ›· ı¤- ‰ËÏ·‰‹ Ï›ÁÔ Ï›ÁÔ ÌÂÁ·ÏÒÓÂÈ, Î·È fiÙÈ
ÛÈÛ ÛÙË ı¤ÛË ÙˆÓ ™·ÙÔ˘ÚÓ·- Ë ·‡ÍËÛË ·˘Ù‹ Á›ÓÂÙ·È Ì›· ÔÏfiÎÏË-
Ï›ˆÓ Î·È ÙˆÓ MÚÔ˘Ì·Ï›ˆÓ, ·ÓÙÈ- ÚË ÒÚ· Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·. A’ ·˘Ùfi
η٤ÛÙËÛ ÛÙÔ˘˜ ‚ÔÚÂÈfiÙÂÚÔ˘˜ Î·È Ë Ú‹ÛË: «XÚÈÛÙfi˜ ÁÂÓÓ¿Ù·È, ÒÚ·
·fi ÙÔ˘˜ Â˘Úˆ·˚ÎÔ‡˜ Ï·Ô‡˜, ÁÂÓÓ¿Ù·È».
ÙÔ˘˜ ™Î·Ó‰ÈÓ·‚Ô‡˜, ÌÈ· ÛÂÈÚ¿ ·fi K·ıÒ˜ ÔÈ ÈÔ Îڇ˜ Ë̤Ú˜ ÙÔ˘ H O Δεκμβριος ως σπορας, συνοδευμενος απ το νομ
·Á·ÓÈÛÙÈΤ˜ ËÏÈÔÏ·ÙÚÈΤ˜ ÂÔÚÙ¤˜ ¤ÙÔ˘˜ ıˆÚÔ‡ÓÙ·È Ù· NÈÎÔÏÔ‚¿Ú‚·- του και τον αριθμ των ημερ ν του: HME(PAI) ΛA = 31.
ÛÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘. OÈ ÁÈÔÚÙ¤˜ Ú·, ÙȘ ÁÈÔÚÙ¤˜ ÙˆÓ ·Á›ˆÓ B·Ú‚¿Ú·˜ «Mον Kυρας Mαρας», β´ μισ 6ου αι. μ.X.· αρχαα Σκυθ-
·˘Ù¤˜, ÎÔÈÓ¤˜ Î·È ÛÙÔ˘˜ ·ÁÁÏÔÛ·- (4 ¢ÂÎ.), ™¿‚‚· (5) Î·È NÈÎÔÏ¿Ô˘ (6), πολη (Beth Shean), Iσραλ (πηγ: M. Ben Dov, Y. Rappel,
͈ÓÈÎÔ‡˜ Ï·Ô‡˜, ÏÂÁfiÙ·Ó Yule, Ë ·Ú¿‰ÔÛË Ï¤ÂÈ ÁÈ’ ·˘ÙÔ‡˜ ÙÔ˘˜ «Mosaics of the Holy Land», N. York 1987).
ÔÓÔÌ·Û›· Ù·˘ÙfiÛËÌË Û‹ÌÂÚ· Ì ÙÚÂȘ ·Á›Ô˘˜: «H ·Á›·–B·Ú‚¿Ú· ‚·Ú-
Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· (Yule=Chris ‚·ÚÒÓÂÈ (ÙÔ ÎÚ‡Ô), Ô ·˚–™¿‚‚·˜ Û·-
tmas festival), ·ÏÏ¿ Ô˘ ·ÏÈfiÙÂ- ‚·ÓÒÓÂÈ ÎÈ Ô ·˚–NÈÎfiÏ·˜ ·Ú·¯Ò-
Ú· Èı·ÓÒ˜ Û‹Ì·ÈÓ «‰›ÛÎÔ˜» ‹ ÓÂÈ». E›Û˘, «T· NÈÎÔÏÔ‚¿Ú‚·Ú·
«ÙÚÔ¯fi˜» Î·È Û˘Ì‚fiÏÈ˙ ÙËÓ Â›ÛÔ- οÓÂÈ ÓÂÚ¿ Î·È ¯ÈfiÓÈ·», ϤÂÈ Ô Ï·fi˜, O Û˘Ì‚ÔÏÈÛÌfi˜ Ù˘ ¢ËÌÂÚ›·˜ Ô˘
Tης ¶ ∞¡∞°πflΔ∞˜
‰Ô ÙÔ˘ ‰›ÛÎÔ˘ ÙÔ˘ HÏÈÔ˘ ÛÙÔ ¯ÂÈ- Î·È ÔÈ Ó·˘ÙÈÎÔ› Ì·˜ Û˘ÌÏËÚÒÓÔ˘Ó: A ™∏ª∞∫√¶√⁄§√À –A Δ∑∞∫∞ ÚÔηÏ› ÛÙÔ ™‡Ì·Ó Ë ‰È·ÚÎÒ˜ ·Ó·-
ÌÂÚÈÓfi ËÏÈÔÛÙ¿ÛÈÔ (22 ¢ÂÎ.). E›- «Δ’ ·˚–NÈÎÔÏÔ‚¿Ú‚·Ú·, ηÙ‚·ÛȤ˜ ÓÂÔ‡ÌÂÓË Ê˘ÛÈ΋ ÚÔ‹ ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ ÂÎ-
Û˘ Yule log ÔÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·Ó ÔÈ Êˆ- Î·È ¯ÈfiÓÈ·, ÌÔ˘Ú¿ÛΘ Î·È ÙÂÏÒ- Kαθηγτριας του Πανεπιστημου ÊÚ¿˙ÂÙ·È, Û ÌÈ· ÛÂÈÚ¿ „ËÊȉˆÙÒÓ ·-
ÙȤ˜ Ô˘ ¿Ó·‚·Ó ÙËÓ Ë̤ڷ ÙÔ˘ ÓÈ·». Θεσσαλονκης Ú·ÛÙ¿ÛÂˆÓ Ù˘ ڈ̷˚΋˜ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔ-
¯ÂÈÌÂÚÈÓÔ‡ ËÏÈÔÛÙ·Û›Ô˘ ÁÈ· Ó· O ¢ÂΤ̂ÚÈÔ˜ ϤÁÂÙ·È Î·È AÛÚÔ˜ ÚÈ΋˜ ÂÔ¯‹˜ Î·È Ù˘ fi„ÈÌ˘ ·Ú¯·Èfi-
¯·ÈÚÂÙ›ÛÔ˘Ó ÙËÓ Â¿ÓÔ‰Ô ÙÔ˘ HÏÈ- Ì‹Ó·˜ ‹ AÛÚÔÌËÓ¿˜ ÛÙË M·Î‰Ô- ÙËÙ·˜, Ì ÙËÓ ·ÂÈÎfiÓÈÛË ÙÔ˘ AÈÒ-
Ô˘ ÛÙÔ ‚fiÚÂÈÔ ËÌÈÛÊ·›ÚÈÔ. Afi ÙÔ
·Ó¿Ú¯·ÈÔ ·˘Ùfi ¤ıÈÌÔ ÙˆÓ BÔÚÂÈ-
ÔÂ˘Úˆ·›ˆÓ ·Á·ÓÈÛÙÒÓ ÂÈ‚ÈÒ-
ÓÔ˘Ó ÔÈ Â˘Úˆ·˚Τ˜ ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓ-
ÓÈ¿ÙÈΘ ¢¯¤˜ «God Jul»,
Ó›·, ÎÈ ·ÏÏÔ‡ XÈÔÓÈ¿˜, ÁÈ· ÙÔ ˘ÎÓfi
¯ÈfiÓÈ ÙÔ˘, ȉ›ˆ˜ Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·:
«XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·–XÚÈÛÙfi¯ÈÔÓ·». ¶·-
ÏÈfiÙÂÚ· ÛÙÔÓ ¶fiÓÙÔ ÔÓÔÌ·˙fiÙ·Ó
XÚÈÛÙÈ·Ó¿Ú˘, ÛÙË §¤Û‚Ô XÚÈÛÙÔ˘-
™ TI™ æHºI¢øTE™ ·Ú·ÛÙ¿ÛÂȘ ÙÔ˘
¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘, ÙÔ˘ ÚÒÙÔ˘ Ì‹Ó·
ÙÔ˘ ¯ÂÈÌÒÓ·, Û˘¯Ó¿ ·Ú·ÙËÚ›
ηÓ›˜ ۇ̂ÔÏ· Î·È ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο
Û˘Ó‹ıË ÛÙȘ ·ÂÈÎÔÓ›ÛÂȘ ÙˆÓ ‰‡Ô
Ó·–EÓÈ·˘ÙÔ‡ Û ۇӉÂÛË Ì ÙË «Úfi-
‰·» ÙÔ˘ ˙ˆ‰È·ÎÔ‡ ·ÎÏÔ˘ Î·È ÙȘ ÂÔ-
¯¤˜ ÙÔ˘ ¤ÙÔ˘˜ (‚Ï. «EÙ¿ H̤Ú˜»,
2.9.2001, Û. 5). O Û˘Ì‚ÔÏÈÛÌfi˜ ·˘Ùfi˜
ÂÈÙ›ÓÂÙ·È Û ÔÚÈṲ̂Ó˜ ·Ú·ÛÙ¿ÛÂȘ
«Gloedeling Jul», «Hauskaa ÁÂÓÓÈ¿Ù˘, ÛÙË Pfi‰Ô XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓ¿- ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓˆÓ ÌËÓÒÓ: EÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È, Ì ÙËÓ ·ÚÔ˘Û›· Î·È ¿ÏÏˆÓ ·ÏÏËÁÔÚÈ-
Joulua» Î.¿., Ô˘ ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È Ú˘ Î·È ·ÏÏÔ‡ XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓ¿˜. °È· .¯., ˆ˜ ΢ÓËÁfi˜ Ô˘ÏÈÒÓ ÛÙÔ ¯·Ì¤ÓÔ ÎÒÓ ÌÔÚÊÒÓ, fiˆ˜ Ù˘ °Ë˜ ‹ ÙˆÓ K·Ú-
ÌÂÓ ÛÙÔÓ ÁÈÔÚÙÈÓfi ÂÚ›Á˘ÚÔ ÙˆÓ ÙÔ˘˜ ÔÚıfi‰ÔÍÔ˘˜ Ë Ú·ÁÌ·ÙÈ΋ ·Ú- „ËÊȉˆÙfi Ù˘ K·Ú¯Ë‰fiÓ·˜ ‹ ˆ˜ ÛÔ- ÒÓ. ¢‡Ô ı·˘Ì¿ÛÈ· ÚÒÈÌ· ·Ú·‰Â›Á-
XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ, Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο fï˜ ¯‹ ÙÔ˘ ηÈÓÔ‡ÚÁÈÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ Â›Ó·È Ù· Ú¤·˜ ÛÙÔ „ËÊȉˆÙfi Ù˘ «MÔÓ‹˜ Ù˘ Ì·Ù· ÙÔ˘ ‰˘ÙÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ ·Ú¤¯Ô˘Ó
˘ÂÓı˘Ì›˙Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ÂÔÚÙ·ÛÌÔ‡˜ XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·: «XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·, K˘Ú›·˜ M·Ú›·˜» ÛÙËÓ ·Ú¯·›· ™Î˘ıfi- Ù· „ËÊȉˆÙ¿ Ô˘ ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È ÙÔ ¤Ó·
ÚÔ˜ ÙÈÌ‹Ó ÙÔ˘ AÓ›ÎËÙÔ˘ ʈÙÔ‰fi- ¶ÚˆÙÔ‡ÁÂÓÓ·, ÚÒÙË ÁÈÔÚÙ‹ ÙÔ˘ ÔÏË (Beth Shean), ÂÓÒ ÛÙÔ „ËÊȉˆÙfi ·fi ÙËÓ ·Ú¯·›· TÚÈÔÏÈÙ·Ó›· (§È‚‡Ë,
ÙË Î·È ˙ˆÔ‰fiÙË HÏÈÔ˘. ¯ÚfiÓÔ˘». AÓ Î¿ÙÈ Î¿ÓÂÈ Î·ÈÓÔ‡ÚÁÈÔ Ù·ÊÈÎÔ‡ ·ÚÂÎÎÏËÛ›Ô˘ Ù˘ ›‰È·˜ fi- Silin), ÎÔÓÙ¿ ÛÙË Leptis Magna, Î·È ÙÔ
EÓ· ¿ÏÏÔ ‚ÔÚÂÈÔÂ˘Úˆ·˚Îfi ¤ıÈÌÔ ÙÔÓ ¯ÚfiÓÔ ·˘Ùfi ‰ÂÓ Â›Ó·È Ë ÂÓ·ÏÏ·- Ï˘ ÙÔ ÂÚÁ·ÏÂ›Ô Ô˘ ÎÚ·Ù¿ Ë ÌÔÚÊ‹ ¿ÏÏÔ ·fi ÙËÓ IÙ·Ï›· (Sentinum). ™ÙÔ
Â›Ó·È ÙÔ Jul–klapp: ÙË Ó‡¯Ù· ÙˆÓ Á‹ οÔÈˆÓ ·ÚÈıÌÒÓ, ·ÏÏ¿ Ë Â›ÛÔ- ÙÔ˘ ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ ˘·ÈÓ›ÛÛÂÙ·È Èı·ÓfiÓ ÚÒÙÔ, Ô˘ ¯ÚÔÓÔÏÔÁÂ›Ù·È ÛÙ· ̤۷
XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ Ó·ڿ Û˘Ó‹ıˆ˜ ‰Ô˜ ÙÔ˘ YÈÔ‡ Î·È §fiÁÔ˘ ÙÔ˘ £ÂÔ‡ ̤- ÙËÓ ÂÚÁ·Û›· ÙÔ˘ ÔÚÁÒÌ·ÙÔ˜. ÙÔ˘ 2Ô˘ ·È. Ì.X. Î·È ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ ÙËÓ ·˘-
¿ÙÔÌ·, η‚¿Ï· Û ÙÚ¿ÁÔ˘˜(!), Â- Û· ÛÙÔÓ ¯ÚfiÓÔ Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ ÙÔ˘ ·Ó- OÈ ÂÚÁ·Û›Â˜ Ô˘ ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó ÙÔ fiÚ- ÙÔÎÚ·ÙÔÚÈ΋ ȉÂÔÏÔÁ›· Ù˘ ÂÔ¯‹˜ ·˘-
ÙÔ‡Ó ÛÙ· Û›ÙÈ· ‰ÒÚ· Î·È ÂÈÚ¿ÁÌ·- ıÚÒÔ˘. ÁˆÌ· Î·È ÙË ÛÔÚ¿, fiˆ˜ ›ӷÈ, .¯., Ë Ù‹˜, Ô AÈÒÓ–EÓÈ·˘Ùfi˜ ÎÚ·Ù¿ ÙË «Úfi-
Ù· ‹ ÂÚˆÙfiÏÔÁ·, Î·È Û‡‰Ô˘Ó Ó· ÌÂÙ·ÊÔÚ¿ Ù˘ ÎÔÚÈ¿˜ ÛÙ· ¯ˆÚ¿ÊÈ·, ‰·» ÙÔ˘ ˙ˆ‰È·ÎÔ‡, οو ·fi ÙËÓ
ÂÍ·Ê·ÓÈÛÙÔ‡Ó ÚÈÓ ·Ó·ÁÓˆÚÈÛÙÔ‡Ó. ·Ô‰›‰ÔÓÙ·È ÛÙËÓ ·Ú¯‹ Ù˘ ¯ÂÈÌÂÚÈ- ÔÔ›· ÂÚÓÔ‡Ó ÔÈ Ù¤ÛÛÂÚȘ ÂÔ¯¤˜ Û˘-
EÓ· ÂӉȷʤÚÔÓ ÂıÈÌÈÎfi ‰ÚÒÌÂÓÔ BÈ‚ÏÈÔÁÚ·Ê›· Ó‹˜ ÂÚÈfi‰Ô˘ ÛÙȘ ·Ú·ÛÙ¿ÛÂȘ ÙÔ˘ Óԉ¢fiÌÂÓ˜ ·fi Ù· ۇ̂ÔÏ¿ ÙÔ˘˜ ηÈ
ÙÔ˘ ¯ÂÈÌÂÚÈÓÔ‡ ËÏÈÔÛÙ·Û›Ô˘ ÙËÚ›- Στράτος Θεοδοσίου–Mάνος Δανέ- ڈ̷˚ÎÔ‡ «„ËÊȉˆÙÔ‡ ÙÔ˘ ËÌÂÚÔÏÔÁ›- ·fi Ù¤ÛÛÂÚȘ ·È‰ÈΤ˜ ÌÔÚʤ˜ Ô˘
Ù·È Ì¤¯ÚÈ Û‹ÌÂÚ· ÛÙÔ ™¿ÏÙÛÌÔ˘Ú- ζης, «Mετρώντας τον άχρονο Xρ- Ô˘ ÙˆÓ ·ÁÚÔÙÈÎÒÓ ÂÚÁ·ÛÈÒÓ» ·fi ÙË ·ÓÙÈÚÔÛˆÂ‡Ô˘Ó Ù· ÚÔ˚fiÓÙ· Ù˘
ÁÎ (A˘ÛÙÚ›·): ÔÈ Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÔÓÙ˜ ¯ˆ- νο. O χρνος στην Aστρονομία». Vienne Ù˘ ÓfiÙÈ·˜ °·ÏÏ›·˜. ηÚÔÊÔÚ›·˜ ÙÔ˘˜ (K·ÚÔ›). H ÌÔÚÊ‹
Ú›˙ÔÓÙ·È Û ‰‡Ô ÔÌ¿‰Â˜, ÙÔ˘˜ K·ı·- Eκδ. «Δίαυλος». Aθήνα 1994· των ™ÙȘ ·Ú·ÛÙ¿ÛÂȘ ÙÔ˘ ˙ˆ‰È·ÎÔ‡ ·- Ô˘ οıÂÙ·È ÛÙËÓ ¿ÎÚË ‰ÂÍÈ¿ Â›Ó·È È-
ίδιων: «H Oδύσσεια των ημερολο-
ÚÔ‡˜ Î·È ÙÔ˘˜ Aοı·ÚÙÔ˘˜. OÈ K·ı·- ÎÏÔ˘ Ô ¢ÂΤ̂ÚÈÔ˜ ·ÂÈÎÔÓ›˙ÂÙ·È ˆ˜ ı·Ófiٷٷ Ë ÚÔÛˆÔÔ›ËÛË Ù˘ °Ë˜
γίων». «Δίαυλος». Aθήνα 1995·
ÚÔ›, ÓÙ˘Ì¤ÓÔÈ Ì ÙËÓ ÙÔÈ΋ ÂÓ‰˘Ì·- «Tα άστρα και οι Mύθοι τους – Eι- ÙÔÍfiÙ˘, ·Ô‰›‰ÔÓÙ·˜ ÙÔ ˙ˆ‰È·Îfi ÙÔ˘ (Tellus), ÂÓÒ ÛÙÔÓ Ô˘Ú·Ófi ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È
Û›· –ÛÎÔ˘ÚÔÚ¿ÛÈÓÔ Û·Î¿ÎÈ Î·È σαγωγή στην Oυρανογραφία». ۇ̂ÔÏÔ, fiˆ˜, .¯., ÛÙË Û˘Ó·ÁˆÁ‹ ÙÔ ¿ÚÌ· ÙÔ˘ HÏÈÔ˘. ™ÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ –ηٿ
Ì·‡ÚÔ ‰ÂÚÌ¿ÙÈÓÔ ·ÓÙÂÏfiÓÈ– ÊÔ- «Δίαυλος». Aθήνα 1991. Ù˘ Beth Alpha ÛÙÔ IÛÚ·‹Ï. ÌÈÛfiÓ ·ÈÒÓ· Ô„ÈÌfiÙÂÚÔ– „ËÊȉˆÙfi

4 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
παραστσεις

H O Aι ν-Eνιαυτς, η Γη και οι εποχς, αρχς 3ου αι. μ.X.·


Sentinum, Iταλα (πηγ: E. Simon, βλ. βιβλιογραφα).

H O Δεκμβριος, κτω δεξι, κρατ ντας εργαλεο του ορ-


γ ματος (σκαλιστρι). Συνοδεεται απ το νομ του και Õ Γεωργικς δρα-
τον αριθμ των ημερ ν του. Tαφικ παρεκκλσιο, β´ μισ στηριτητες του χει-
6ου αι. μ.X.· αρχαα Σκυθπολη (Beth Shean), Iσραλ (πη- μ να: η μεταφορ
γ: M. Ben Dov, Y. Rappel, «Mosaics of the Holy Land»). της κοπρις στα χω-
ρφια, «ψηφιδωτ
του ημερολογου των
αγροτικ ν εργα-
ÙÔ˘ Sentinum, Ô˘ Ê˘Ï¿ÛÛÂÙ·È ÛÙË ÚÔÙÔ̤˜, ÔÈ Ù¤ÛÛÂÚȘ ÂÔ¯¤˜. H ·ÂÈ- σι ν», αρχς 3ου αι.
°Ï˘ÙÔı‹ÎË ÙÔ˘ MÔÓ¿¯Ô˘, Ô ÎfiÓÈÛË Ù˘ °Ë˜ ÛÙÔ Î¤ÓÙÚÔ ÙˆÓ ÂÔ- μ.X.· Vienne (Saint-
AÈÒÓ–EÓÈ·˘Ùfi˜ ·ÂÈÎÔÓ›˙ÂÙ·È fiÚıÈÔ˜ ¯ÒÓ ÙÔÓ›˙ÂÈ ÙÔÓ Î·ıÔÚÈÛÙÈÎfi, ÛÙ·ıÂÚ¿ Romain-en-Gal),
̤۷ ÛÙË «Úfi‰·» ÙÔ˘ ˙ˆ‰È·ÎÔ‡, ÂÓÒ Â·Ó·Ï·Ì‚·ÓfiÌÂÓÔ Î·È ÁÂÓÓ·Èfi‰ˆÚÔ Nτια Γαλλα. (πη-
οو ‰ÂÍÈ¿ ηıÈÛÙ‹ Ë °Ë (Tellus), ÛÙÂ- ·Ú·ÁˆÁÈÎfi Ù˘ ÚfiÏÔ Ì¤Û· ÛÙË ÚÔ‹ γ: J. et Th.
ʷӈ̤ÓË Ì ηÚÔ‡˜, ÂÚÈ‚¿ÏÏÂÙ·È ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘, ηÈ, ηٿ Û˘Ó¤ÂÈ·, ÙËÓ Durand, «Scenes de
·fi ÙȘ Ù¤ÛÛÂÚȘ ÂÔ¯¤˜. O AÈÒÓ–EÓÈ- ¢ÊÔÚ›· Î·È ÙËÓ Â˘ËÌÂÚ›· Ô˘ ÂÍ·- vie gallo-romaine,
·˘Ùfi˜, ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi Ì ÙȘ ÂÔ¯¤˜, ÛÊ·Ï›˙ÔÓÙ·È Ì ÙÔÓ ÙÚfiÔ ·˘ÙfiÓ ÁÈ· evoquees par le
¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËÎÂ Î·È Û ·ÎfiÌË Ô„È- ÙÔ˘˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜. M ·˘Ù‹ ÙË ıÂÒÚË- “calendrier des
ÌfiÙÂÚ˜ ·Ú·ÛÙ¿ÛÂȘ Ì ·ÚfiÌÔÈÔ Â- ÛË, Â›Ó·È ·˘ÙÔÓfiËÙÔÈ ÔÈ ÏfiÁÔÈ ÁÈ· ÙÔ˘˜ activit*s rurales”»,
ÚȯfiÌÂÓÔ (‚Ï. «EÙ¿ H̤Ú˜», fi..). ÔÔ›Ô˘˜ ÔÈ ·Ú·ÛÙ¿ÛÂȘ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ Â- Saint-Romain-en-
H Û˘Ó‡·ÚÍË ÙˆÓ ÂÔ¯ÒÓ ÙÔ˘ ¤ÙÔ˘˜ ÚȯÔ̤ÓÔ˘ ‹Ù·Ó ȉȷ›ÙÂÚ· ‰È·‰Â‰Ô̤- Gal 1996).
Ì ‰È¿ÊÔÚ˜ ·ÏÏËÁÔÚÈΤ˜ ÌÔÚʤ˜ Ô˘ Ó˜ ÛÙ· ˘„ËÏ¿ ÎÔÈÓˆÓÈο ÛÙÚÒÌ·Ù·
ÚÔÛˆÔÔÈÔ‡Ó ¤ÓÓÔȘ Ù˘ ÚÔ‹˜ ÙÔ˘ Î·È ÙÔ˘˜ ȉÈÔÎً٘ ÌÂÁ¿ÏˆÓ ÂÎÙ¿ÛÂ-
¯ÚfiÓÔ˘ Û˘Ó·ÓÙ¿Ù·È Î·È Û „ËÊȉˆÙ¿ ˆÓ Á˘.
ÙÔ˘ ·Ó·ÙÔÏÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜, ÚÔÂÚ¯fiÌÂ-
Ó· ·fi ÙË ™˘Ú›·. ™Â „ËÊȉˆÙfi, ¤ÙÛÈ,
ÙÔ˘ 3Ô˘ ·È. Ì.X. ·fi ÙËÓ AÓÙÈfi¯ÂÈ·, Ô BÈ‚ÏÈÔÁÚ·Ê›·
AÈÒÓ Ì ÙË «Úfi‰·» ÙÔ˘ ˙ˆ‰È·ÎÔ‡ ·ÂÈ-
ÎÔÓ›˙ÂÙ·È Û ÛÎËÓ‹ Û˘ÌÔÛ›Ô˘ Ì D. Levi, «Antioch Mosaic
Pavements», Princeton 1947. O. Al Mahjub, «I Mosaici della Villa Eκθεσης), Princeton University Press
ÙÔ˘˜ XÚfiÓÔ˘˜, Ô˘ Ô Î·ı¤Ó·˜ ÙÔ˘˜
Romana di Silin», III Colloquio 2000.
Ù·˘Ù›˙ÂÙ·È Ì ÂÈÁÚ·Ê‹: M¤ÏψÓ, EÓÂ- J. Balty, «Mosaique de Ge et des Internazionale sul Mosaico Antico,
ÛÙÒ˜, ¶·Úˆ¯Ë̤ÓÔ˜Ø Û ¤Ó· ¿ÏÏÔ ÔÏ˘- Saisons a Apamee», Syria 50, 1973, σ. Ravenna 6–10 Settembre 1980, L. Musso, «Governare il tempo
ÚfiÛˆÔ „ËÊȉˆÙfi ÙˆÓ Ì¤ÛˆÓ ÙÔ˘ 311–347. Ravenna 1983, σ. 299–306. naturale. Provvedere alla “felicitas”
3Ô˘ ·È. Ì.X. ·fi ÙË Û˘Úȷ΋ ºÈÏÈÔ‡- terrena. Presiedere l’ ordine celeste. Il
J. Balty, «Mosaiques antiques de Y. Duval (εκδ.), «Mosaique Romaine Tempo con lo zodiaco: percorso,
ÔÏË (Shahba), ·Ó¿ÌÂÛ· Î·È Û ¿ÏϘ
Syrie», Bruxelles 1977, σ. 28 αρ. 9 Tardive, L’ iconographie du Temps. metamorfosi e memoria di un tema
ÌÔÚʤ˜ Ô˘ Û˘Óı¤ÙÔ˘Ó ·Ú¿ÛÙ·ÛË (Φιλιππούπολη), σ. 72–75 αρ. 31–32 Les programmes iconographiques des iconografico», στον τμο Aurea
KÔÛÌÔÁÔÓ›·˜, ·ÚÈÛÙ¿ÓÔÓÙ·È Ô AÈÒÓ, (Aπάμεια). maisons africaines», Paris 1981. Roma. Dalla citta pagana alla citta
ÔÈ ÂÔ¯¤˜ (TÚÔ·›), Ë °Ë Î·È ÔÈ K·ÚÔ›, cristiana (Kατάλογος Eκθεσης).
fiϘ Û˘Óԉ¢fiÌÂÓ˜ ·fi ÂÈÁڷʤ˜. G. Guidoni Guidi, «La E. Simon, «Die Gotter der Romer»,
rappresentazione dello Zodiaco su i Munchen 1990, σ. 206–209 Bλ. και «Eπτά Hμέρες», 4.3.2001, σ.
™Â „ËÊȉˆÙfi, Ù¤ÏÔ˜, ·fi ÙËÓ A¿ÌÂÈ·,
mosaici pavimentali del Vicino (Sentinum). 5 (χαμένο ψηφιδωτ Kαρχηδνας)·
Ô˘ ¯ÚÔÓÔÏÔÁÂ›Ù·È ÛÙÔÓ 4Ô ·È. Ì.X., Ë Oriente», III Colloquio .π., 1.4.2001, σ. 5 (Σκυθπολη, «Mο-
°Ë Û ÚÔÙÔÌ‹ ηٷϷ̂¿ÓÂÈ ÙÔÓ ÎÂ- Internazionale sul Mosaico Antico, Chr. Kondoleon, «Mosaics of νή της Kυρίας Mαρίας»)· .π.,
ÓÙÚÈÎfi ·ÎÏÔ Ù˘ Û‡ÓıÂÛ˘, Á‡Úˆ ·fi Ravenna 6–10 Settembre 1980, Antioch», στον τμο «Antioch, The 1.7.2001, σ. 5 (Σκυθπολη, ταφικ
ÙÔÓ ÔÔ›Ô ‰È·Ù¿ÛÛÔÓÙ·È, Â›Û˘ Û Ravenna 1983, σ. 253–262. Lost Ancient City» (Kατάλογος παρεκκλήσιο, και N. Γαλλία, Vienne)

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 5
Kατ μ
να Ποσειδενα
Tης M Õƒø˜ K. ¶ ∞¶∞£∞¡∞™ÿ√À
Õ O Δας και δ-
πλα του η σζυ-
γος και σνθρο-
Eπκ. Kαθηγ
τριας νς του Hρα,
Πανεπιστημου Aθηνν στον Oλυμπο.
Mπροστ στο θε-
ϊκ ζευγρι, η
Iρις, η αγγελιο-

E ∫ΔŸ˜ ∞¶Ÿ Ù· ¶ÔÌ·›·, Ô˘ Ë


ËÌÂÚÔÌËÓ›· ÙÔ˘˜ Â›Ó·È ¿ÁÓˆ-
ÛÙË, ÔÈ AıËÓ·›ÔÈ ‰ÂÓ Â›¯·Ó ¿Ï-
Ϙ ÂÔÚÙ¤˜ ηٿ ÙÔÓ M·ÈÌ·ÎÙËÚÈÒÓ·
(‚Ï. ·ÊȤڈ̷ «NԤ̂ÚÈÔ˜», 4/11/01).
φρος των Oλυ-
μπων. Eρυθρ-
μορφoς αμφορ-
ας , π. 500 π. X.
Mναχο,
¶ÚÔÊ·ÓÒ˜ ‰ÂÓ Â›¯·Ó ÏfiÁÔÓ ˘¿Ú͈˜, Staatliche
·ÊÔ‡ ÔÈ ÁˆÚÁÈΤ˜ ÂÚÁ·Û›Â˜ Ù˘ ·Úfi- Antikensammlu-
Ûˆ˜ Î·È Ù˘ ÛÔÚ¿˜ ›¯·Ó ÚÔËÁËı› ngen (πηγ:
Î·È Ô Î·ÈÚfi˜ Ù˘ ÂÔ̤Ó˘ Û˘ÁÎÔÌȉ‹˜ «Eλληνικ Mυθο-
‹Ù·Ó ·ÎfiÌ· Ì·ÎÚÈ¿. M ÙÔÓ ÎÚ‡Ô, ¿Ï- λογα». Eκδοτικ
ψÛÙÂ, Î·È ˘ÁÚfi ηÈÚfi ÙˆÓ ·Ú¯ÒÓ ÙÔ˘ Aθηνν).
¯ÂÈÌÒÓ· ‰ÂÓ Á›ÓÔÓÙ·Ó ÛÙÚ·ÙȈÙÈΤ˜
ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ, ÁÈ’ ·˘Ùfi Î·È ‰ÂÓ ˘‹Ú-
¯·Ó ÂÔÚÙ¤˜ ·Ó·ÌÓËÛÙÈΤ˜ ÓÈÎÒÓ, Ô‡ÙÂ
fï˜ Î·È Û˘ÓÂχÛÂȘ Ù˘ EÎÎÏËÛ›·˜
ÙÔ˘ ‰‹ÌÔ˘ Î·È Ù˘ BÔ˘Ï‹˜.
O Z¢˜ ÌÂÈÏ›¯ÈÔ˜ Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ÂÍÔ-
ÌÔÈÒıËΠ̠ÙÔÓ ¢›· ÛˆÙ‹Ú· Ù˘ ÔÈ-
Îȷ΋˜ Ï·ÙÚ›·˜, ÙÔÓ ÔÔ›Ô Ô AÈÛ¯‡-
ÏÔ˜ ·Ó·Ê¤ÚÂÈ ˆ˜ ÙÚ›ÙÔÓ ÚÔÛÙ¿ÙË ÙÔ˘
ÛÈÙÈÔ‡, ÂÎÙfi˜ ÙˆÓ ÂÔ˘Ú·Ó›ˆÓ ηÈ
ÙˆÓ ¯ıÔÓ›ˆÓ ıÂÒÓ (IΤÙȉ˜, ÛÙ. 24-26:
«‡·ÙÔ› Ù ıÂÔ› Î·È ‚·Ú˘Ù›ÌÔ˘˜/ ¯ıfiÓÈÔÈ
ı‹Î·˜ η٤¯ÔÓÙ˜,/ Î·È Z¢˜ ÛˆÙ‹Ú ÙÚ›-
ÙÔ˜, ÔÈÎÔʇϷͻ). AÂÈÎÔÓÈ˙fiÙ·Ó ˆ˜ Ê›-
‰È, fiˆ˜ Î·È Ô AÁ·ıfi˜ ¢·›ÌˆÓ. O M.
Nilsson ıˆÚ› fiÙÈ ‰ÂÓ ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ·
¯ıÔÓ›· ıÂfiÙËÙ·, ·ÏÏ¿ ÁÈ· ÙÔ Ê›‰È ÙÔ˘
ÛÈÙÈÔ‡, Ô˘ Ï·ÙÚ‡ÂÙ·È ¤ˆ˜ ÙÒÚ· Û’
fiÏË ÙË B·ÏηÓÈ΋, fiˆ˜ Â›Û˘ ıˆ-
Ú› Î·È ÙË ÌÈÓˆÈ΋ «ı¿ ÙˆÓ fiʈӻ
ıÂfiÙËÙ· ÔÈÎȷ΋: fiÙ·Ó ÙÔ ÛÙÔȯÂÈfi ʇ-
Ϸη˜ ÙÔ˘ ÛÈÙÈÔ‡ ¤Ï·‚ ·ÓıÚÒÈÓË
ÌÔÚÊ‹, ÙÔ Ê›‰È ÙÔ˘ ÛÈÙÈÔ‡ ¤ÁÈÓ ÙÔ
ۇ̂ÔÏfi ÙÔ˘.
A˜ ı˘ÌËıÔ‡ÌÂ Î·È ÙÔ ÈÂÚfi Ê›‰È Ù˘
AıËÓ¿˜, Ù˘ ı¿˜-ÚÔÛÙ¿Ùȉ·˜ ÙÔ˘ ÌÂ-
Á¿ÚÔ˘ ÙÔ˘ ‚·ÛÈϤˆ˜ ÙˆÓ AıËÓÒÓ ÛÙË
Ì˘ÎËÓ·˚΋ ÂÔ¯‹. H Ù·‡ÙÈÛ‹ ÙÔ˘ ÌÂ
ÙËÓ ›‰È· ÙË ı¿ Î·È Ë ÛËÌ·Û›· Ù˘ ·- ·ÎfiÌË ÚÔı˘Ì›· ·Ê‹Ó·Ó ÙËÓ fiÏË, Ì‹Ó ÙÔ˘ ¶ÔÛÂȉÒÓÔ˜, ·’ fiÔ˘ ¤Ï·‚ YÂÚ‚ÔÚ›Ԣ˜ Î·È Â¤ÛÙÚÂÊ ÙËÓ
ÚÔ˘Û›·˜ ÙÔ˘ ÛÙËÓ ·ÎÚfiÔÏË Á›ÓÂÙ·È ÈÛÙ‡ÔÓÙ·˜ fiÙÈ Ë ı¿ ¿ÊËÛ ÙËÓ ÙËÓ ÔÓÔÌ·Û›· ÙÔ˘ Î·È Ô Ì‹Ó·˜, Ó· ÂÔÚ- ¿ÓÔÈÍË. A˘ÙÔ‡˜ ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÙÔ˘˜ Ì‹Ó˜
Ê·ÓÂÚ‹ ·fi ÙËÓ ÂÍÈÛÙfiÚËÛË ÙÔ˘ HÚÔ- ·ÎÚfiÔÏË.» - ÌÙÊÚ AÓ‰. ¶Ô˘ÚÓ¿Ú·, Ù¿˙ÔÓÙ·Ó ÛÙȘ ÔÎÙÒ ÙÔ˘ ÌËÓfi˜. ·ÊÈ¤ÚˆÛ·Ó ÔÈ ·Ú¯·›ÔÈ Û ¿ÏÏÔ˘˜ ÌÂÁ¿-
‰fiÙÔ˘ ÁÈ· ÙÔ Ò˜ ÔÈ AıËÓ·›ÔÈ ›ÛıË- ÂΉ. «¶¿˘ÚÔ˜»). ÏÔ˘˜ ıÂÔ‡˜: ÙÔÓ M·ÈÌ·ÎÙËÚÈÒÓ· ÛÙÔÓ
Î·Ó Ó· ÂÁηÙ›„Ô˘Ó ÙËÓ fiÏË ÙÔ˘˜ η- Z¢˜, HÚ·, ¶ÔÛÂȉÒÓ, ¢›·, ÙÔÓ ¶ÔÛÂȉÂÒÓ· ÛÙÔÓ ¶ÔÛÂȉÒ-
ıÒ˜ ¤Êı·Ó·Ó ÔÈ ¶¤ÚÛ˜ (IÛÙ. H 41): «Ï¤- ¶ÔÛÂȉÂÒÓ ¢ÈfiÓ˘ÛÔ˜ Ó·, ÙÔÓ °·ÌËÏÈÒÓ· ÛÙËÓ HÚ· Î·È ÙÔÓ
ÁÔ˘ÛÈ AıËÓ·›ÔÈ fiÊÈÓ Ì¤Á·Ó ʇϷη Ù˘ AÓıÂÛÙËÚÈÒÓ· ÛÙÔÓ ¢ÈfiÓ˘ÛÔ.
·ÎÚÔfiÏÈÔ˜ ÂӉȷÈÙ¿Ûı·È ÂÓ Ùˆ ÈÂÚÒ. Ϥ- ™ÙÔ ÚÒÙÔ ‹ÌÈÛ˘ ÙÔ˘ ¶ÔÛÂȉÂÒÓÔ˜, AÏÏ¿ ÁÈ·Ù› Â¤ÏÂÍ·Ó Î·È ·ÊÈ¤ÚˆÛ·Ó O Z¢˜, Ë HÚ·, Ô ¶ÔÛÂȉÒÓ Î·È Ô
ÁÔ˘Û› Ù ٷ‡Ù· Î·È ‰Ë Î·È ˆ˜ ÂfiÓÙÈ ÂÈ- ¤ÎÙÔ˘ Ì‹Ó· ÙÔ˘ ·ÙÙÈÎÔ‡ ËÌÂÚÔÏÔÁ›- ·˘ÙfiÓ ÙÔÓ Ì‹Ó· ÛÙÔÓ ¶ÔÛÂȉÒÓ·; TÈ ¢ÈfiÓ˘ÛÔ˜ Ï·ÙÚ‡ÔÓÙ·Ó ‹‰Ë ηٿ ÙË
Ì‹ÓÈ· ÂÈÙÂÏ¤Ô˘ÛÈ ÚÔÙÈı¤ÓÙÂ˜Ø Ù· ‰’ ÂÈ- Ô˘, ¤¯Ô˘Ì ÙËÓ ¶ÏËÚÔÛ›· Î·È Ù· ¶Ô- ›‰Ô˘˜ ÂÔÚÙ¤˜ ÚÔ˜ ÙÈÌ‹Ó ÙÔ˘ ıÂÔ‡ Ù˘ 2Ë ¯ÈÏÈÂÙ›· .X. Î·È Ù· ÔÓfiÌ·Ù¿ ÙÔ˘˜
Ì‹ÓÈ· ÌÂÏÈÙfiÂÛÛ¿ ÂÛÙÈ. ·‡ÙË ‰’ Ë ÌÂÏÈÙfi- Û›‰Â·. Afi ÂÈÁÚ·Ê‹ ÙÔ˘ ‰‹ÌÔ˘ ı·Ï¿ÛÛ˘ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· Á›ÓÔ˘Ó ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È ÛÙȘ ÈӷΛ‰Â˜ Ù˘ °Ú·Ì-
ÂÛÛ· ÂÓ Ùˆ ÚfiÛı ·È› ¯ÚfiÓˆ ·Ó·ÈÛÈ- M˘ÚÚÈÓÔ‡ÓÙÔ˜ Ì·ÚÙ˘ÚÂ›Ù·È Ë ¤ÌÙË Î·Ù·¯Â›ÌˆÓÔ, Ì ÙÚÈÎ˘Ì›Â˜, ·ÊÔ‡ ˆ˜ ÌÈ΋˜ B. ™ÙËÓ ÈӷΛ‰· PY Tn 316 ·fi
ÌÔ˘Ì¤ÓË ÙfiÙ ËÓ ¿„·˘ÛÙÔ˜. ÛËÌËÓ¿Û˘ ¶ÔÛÂȉÂÒÓÔ˜ ˆ˜ ÂÔÚÙ‹ ÙˆÓ ¶ÏËÚÔ- ÁÓˆÛÙfiÓ ÔÈ ·Ú¯·›ÔÈ ·¤Ê¢Á·Ó ÙÔ˘˜ ÙËÓ ¶‡ÏÔ, ÙË ÛÔ˘‰·ÈfiÙÂÚË ›Ûˆ˜ ÁÈ·
‰Â Ù·‡Ù· Ù˘ ÈÂÚ›˘ Ì¿ÏÏfiÓ ÙÈ ÔÈ AıË- Û›ˆÓ. Ïfi˜ ÙÔÓ ¯ÂÈÌÒÓ·; K·Ù¿ ÙÔÓ H. W. ÙË ÁÓÒÛË Ì·˜ ÂÚ› Ù˘ Ì˘ÎËÓ·˚΋˜
Ó·›ÔÈ Î·È ÚÔı˘ÌfiÙÂÚÔÓ ÂͤÏÈÔÓ ÙËÓ fi- H ÔÁ‰fiË ÙÔ˘ ÌËÓfi˜ ‹Ù·Ó Ë̤ڷ Parke Ú¤ÂÈ Ó· ·Ó·ÙÚ¤ÍÔ˘Ì ÛÙË Ì˘- ıÚËÛΛ·˜, Z¢˜ Î·È HÚ· ÌÓËÌÔÓ‡Ô-
ÏÈÓ ˆ˜ Î·È Ù˘ ıÂÔ‡ ·ÔÏÂÏÔÈ˘›Ë˜ ÙËÓ ·ÊÈÂڈ̤ÓË ÛÙÔÓ ¶ÔÛÂȉÒÓ· (¶ÏÔ˘- ÎËÓ·˚΋ ÂÔ¯‹, fiÙ·Ó Ô ¶ÔÛÂȉÒÓ ÓÙ·È Ï¿È Ï¿È Î·È Û˘ÛÙÂÁ¿˙ÔÓÙ·È Ï·-
·ÎÚfiÔÏÈÓ» («§¤Ó ÔÈ AıËÓ·›ÔÈ, fiÙÈ ¤Ó· Ù¿Ú¯Ô˘ £ËÛ‡˜ 36: «Î·È Á·Ú ¶ÔÛÂȉÒÓ· ‹Ù·Ó ıÂfi˜ Ù˘ ‚Ï·ÛÙ‹Ûˆ˜, Ô fiÛȘ- ÙÚ¢ÙÈÎÒ˜, ·ÊÔ‡ Ë HÚ· ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ‰ÈÎfi
ÌÂÁ¿ÏÔ Ê›‰È, ʇϷη˜ Ù˘ ·ÎÚÔfiÏÂ- ٷȘ ÔÁ‰fi·È˜ ÙÈÌÒÛÈÓ»). MÈ· ÂÈÁÚ·Ê‹ ‰·Ó, ‰ËÏ·‰‹ Ô «Î‡ÚÈÔ˜ Ù˘ Á˘» ‹ Ô Ù˘ ÈÂÚfi. OÈ ÚÔÛÊÔÚ¤˜ ÙˆÓ ¶˘Ï›ˆÓ
ˆ˜, ̤ÓÂÈ ÛÙÔ Ó·fi. ¶ÈÛÙ‡ÔÓÙ·˜ ·˘Ù¿, ÙÔ˘ A’ ‹ B’ ·È. Ì.X. Ì·ÚÙ˘Ú› ÚÔÛÊÔ- «Û‡˙˘ÁÔ˜ Ù˘ ı¿˜ Ù˘ Á˘». OÙ·Ó Ë ÚÔ˜ ·˘ÙÔ‡˜ ‰Â›¯ÓÔ˘Ó Ì›· ÈÛÔ‰˘Ó·Ì›·
ÙÔ˘ ÚÔÛʤÚÔ˘Ó Î¿ı ̋ӷ Ì›· ÌÂÏfi- Ú¤˜ ÛÙÔÓ ¶ÔÛÂȉÒÓ· ÙËÓ Ë̤ڷ ·˘Ù‹: Ï·ÙÚ›· ÙÔ˘ AfiÏψÓÔ˜ ÂÈÎÚ¿ÙËÛÂ, ÙˆÓ ‰‡Ô ıÂÒÓ: ¤Ó· ¯Ú˘Ûfi ·ÂÏÏÔ Î·È
ËÙ·. K·È ÂÓÒ ÚˆÙ‡ÙÂÚ· Ë ÌÂÏfiËÙ· «¶ÔÛȉÂÒÓÔ˜ Ë ÈÛٷ̤ÓÔ˘ fi·ÓÔÓ/ ¯ÔÈ- ÂÎ¿Ï˘„ ٷ ‰‡Ô ÙÚ›Ù· ÙÔ˘ ¤ÙÔ˘˜, ·Ê‹- ¤Ó·˜ ¿Ó‰Ú·˜ ÚÔÛʤÚÔÓÙ·È ÛÙÔÓ ¢›·Ø
ÙÚˆÁfiÙ·Ó ¿ÓÙÔÙÂ, ÙÔ‡ÙË ÙË ÊÔÚ¿ ›- ÓÈÎÈ·›ÔÓ ‰ˆ‰ÂÎfiÓÊ·ÏÔÓ Î·ı‹ÌÂÓ[ÔÓ]/ ÓÔÓÙ·˜ ¤Íˆ ÌfiÓÔÓ Ù¤ÛÛÂÚȘ ¯ÂÈÌÂÚÈ- ¤Ó· ¯Ú˘Ûfi ·ÂÏÏÔ Î·È Ì›· Á˘Ó·›Î·
¯Â Ì›ÓÂÈ ·Ó¤·ÊË. OÙ·Ó Ù· › ·˘Ù¿ ¶ÔÛȉÒÓÈ ¯·Ì·È˙‹ÏˆÈ ÓËÊ¿ÏÈÔÓ». ¶Èı·- ÓÔ‡˜ Ì‹Ó˜, ·ÊÔ‡, ηٿ ÙËÓ ·Ú¿‰Ô- ÚÔÛʤÚÔÓÙ·È ÛÙËÓ HÚ·.
Ë È¤ÚÂÈ·, ÔÈ AıËÓ·›ÔÈ Ì ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË Ófiٷٷ ÏÔÈfiÓ Ù· ¶ÔÛ›‰Â· ÚÔ˜ ÙÈ- ÛË, Ô AfiÏÏˆÓ ¤ÏÂÈ ÙfiÙ ÛÙÔ˘˜ TÔ fiÓÔÌ· ÙÔ˘ ¶ÔÛÂȉÒÓÔ˜ ··ÓÙ¿

6 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
à O Ποσειδνας εικονιζμενος με αρχαϊκ ιεροπρπεια σε ενυ-
πγραφο αττικ μελανμορφο αμφορα του 6ου αι. π. X. Δια-
κρνεται στο επνω μρος το νομα του θεο, «ΠOΣEIΔON», και
στο πλι, κατ μκος της τραινας, η υπογραφ του καλλιτχνη,
«AMAΣIΣ ME ΠOIEΣEN». Παρσι, Eθνικ Bιβλιοθκη (πηγ:
«Eλληνικ Mυθολογα». Eκδοτικ Aθηνν).

Â·ÓÂÈÏËÌ̤ӈ˜ ÛÙȘ ÈӷΛ‰Â˜ Ù˘ OÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÛÙÔÓ ¢ÈfiÓ˘ÛÔ, ÙÔ fiÓÔ-


°Ú·ÌÌÈ΋˜ ÁÚ·Ê‹˜ B Ù˘ ¶‡ÏÔ˘, ·ÏÏ¿ Ì¿ ÙÔ˘ ··ÓÙ¿, Û ÙÒÛË ÁÂÓÈ΋
Û·Ó›ˆ˜ Û ÂΛӘ Ù˘ KÓˆÛÔ‡. ™˘Ó·- (Diwonusojo), Û ıÚ·‡ÛÌ·Ù· ‰‡Ô È-
ÓÙ¿Ù·È fi¯È ÌfiÓÔÓ Û ‰È¿ÊÔÚ˜ ÙÒÛÂȘ ӷΛ‰ˆÓ Ù˘ °Ú·ÌÌÈ΋˜ B ·fi ÙËÓ ¶‡-
(¶ÔÛÂȉ¿ˆÓ, ¶ÔÛÂȉ¿ˆÓÔ˜, ¶ÔÛÂȉ·ÒÓÂÈ ÏÔ. £· ‹Ù·Ó ÂÍ·ÈÚÂÙÈ΋ Û‡ÌÙˆÛË Ó·
Î·È ¶ÔÛÂȉ¿ÔÓÈ), ·ÏÏ¿ Î·È ˘fi ÌÔÚÊ‹Ó ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· οÔÈÔÓ ıÓËÙfi ÔÓfiÌ·ÙÈ
·Ú·ÁÒÁˆÓ: ¶ÔÛȉ¿˚ÔÓ (= ÈÂÚfiÓ ÙÔ˘ ¢ÈfiÓ˘ÛÔ Î·È fi¯È ÁÈ· ÙÔÓ ÔÌÒÓ˘ÌÔ ıÂfi.
¶ÔÛÂȉÒÓÔ˜), ¶ÔÛÂȉ·Â›·È (ÂȘ ÙËÓ ıÂ¿Ó AÓ ÏËÊıÔ‡Ó ˘fi„Ë Î·È ÔÈ ·Ó·ÊÔÚ¤˜
¶ÔÛȉ¿ÂÈ·Ó), Î·È ¶ÔÛȉ·˚‡ÛÈ (= ÂȘ ÙˆÓ ÔÌËÚÈÎÒÓ ÂÒÓ Û ·˘ÙfiÓ (.¯., IÏ.
ÙÔ˘˜ ÈÂÚ›˜ ÙÔ˘ ¶ÔÛÂȉÒÓÔ˜). Z 130, • 323, X 460Ø O‰. § 325, ø 74)
H ÂÚÈÁÚ·Ê‹ Ù˘ ÂÈÛΤ„ˆ˜ ÙÔ˘ Î·È ÙÔ fiÙÈ Ë Ï·ÙÚ›· ÙÔ˘ ÛÙËÓ ·ÙÙÈ΋
TËÏÂÌ¿¯Ô˘ ÛÙËÓ ¶‡ÏÔ, ÁÈ· Ó· Û˘Ì‚Ô˘- TÂÙÚ¿ÔÏË ·Ó¿ÁÂÙ·È Û ·Ú¯·ÈÔÙ¿ÙË
Ï¢ı› ÙÔÓ N¤ÛÙÔÚ· Î·È Ó· Ì¿ıÂÈ ·fi ÂÔ¯‹ –ÚÔ ÙÔ˘ Û˘ÓÔÈÎÈÛÌÔ‡ Ù˘ ¯Ò-
·˘ÙfiÓ ÁÈ· ÙÔÓ ·Ù¤Ú· ÙÔ˘ O‰˘ÛÛ¤·, Ú·˜, fiˆ˜ Ê·›ÓÂÙ·È ·fi ÙËÓ ·Ú¯·ÈfiÙË-
‰È·ÛÒ˙ÂÈ ÙËÓ ·Ú¿‰ÔÛË Ù˘ Ï·ÙÚ›·˜ Ù· Ù˘ ÂÔÚÙ‹˜ ÙˆÓ AÓıÂÛÙËÚ›ˆÓ ηÈ
ÙÔ˘ ¶ÔÛÂȉÒÓÔ˜ ÛÙËÓ ¶‡ÏÔ Î·Ù¿ ÙË ÙËÓ ‡·ÚÍË ÌËÓfi˜ §ËÓ·ÈÒÓÔ˜ ÛÙËÓ
Ì˘ÎËÓ·˚΋ ÂÔ¯‹. OÙ·Ó Ô TËϤ̷¯Ô˜ ȈÓÈ΋ M›ÏËÙÔ– Ô ¢ÈfiÓ˘ÛÔ˜ ·Ó¿ÁÂÙ·È
Êı¿ÓÂÈ ÂΛ, ÔÈ Î¿ÙÔÈÎÔÈ Ù˘ ¶‡ÏÔ˘, Û ıÂfiÙËÙ· Ù˘ ·Ú¯·ÈÔÙ¿Ù˘ ·ÈÁ·ÈÔÂÏ-
«...ÛÙÔ ÁÈ·Ïfi, ÛÙËÓ ·ÌÌÔ˘‰È¿ ÎÔÓÙ¿ Ï·‰È΋˜ ıÚËÛΛ·˜. ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË
Î¿Ó·Ó ı˘Û›Â˜,/ Ù·‡ÚÔ˘˜ ηٿ̷˘ÚÔ˘˜ ·˘Ù‹, ÔÈ ·fi„ÂȘ ÙÔ˘ HÚÔ‰fiÙÔ˘ ηÈ
ÛÙÔÓ ÎÔÛÌÔÛ›ÛÙË Ì ٷ ÛÎÔ‡Ú· Ù· ÙÔ˘ E˘ÚÈ›‰Ô˘ ÂÚ› Ù˘ «ÓˆÛÙ›» ÂÌ-
Ì·ÏÏÈ¿./ KÈ ‹Ù·Ó ÂÓÓÈ¿ ÛÂÈÚ¤˜ ηı›- Ê·Ó›Ûˆ˜ ÙÔ˘ ¢ÈÔÓ‡ÛÔ˘ Î·È Ù˘ ıÚË-
ÛÌ·Ù·, Ô˘ ÛÙËÓ Î·ıÂÌÈ¿ ηıfiÓÙ·Ó ÛΛ·˜ ÙÔ˘, ‰ÂÓ Ú¤ÂÈ Ó· ·Ó·Ê¤ÚÔ-
ÂÓÙ·ÎfiÛÈÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ/ ÎÈ Â›¯·Ó ÌÚÔ- ÓÙ·È ÛÙËÓ Î·Ù·ÁˆÁ‹ Ù˘ ıÚËÛΛ·˜
ÛÙ¿ ÙÔ˘˜ ÂÓÓÈ¿ Ù·‡ÚÔ˘˜, ÛÙËÓ Î¿ı ÙÔ˘, ·ÏÏ¿ ÛÙËÓ ·Ó·‚›ˆÛ‹ Ù˘ ηٿ
Û˘ÓÙÚÔÊÈ¿» (O‰‡ÛÛÂÈ·. Áã 5-8, ÌÙÊÚ. ÙËÓ ·Ú¯·˚΋ ÂÔ¯‹.
Z¢ÁÒÏË), Î·È ·ˇı˘Ó·Ó ÙËÓ ·ÎfiÏÔ˘-
ıË ÚÔÛ¢¯‹ ÚÔ˜ ÙÔÓ ¶ÔÛÂȉÒÓ·: BÈ‚ÏÈÔÁÚ·Ê›·
«AÎÔ˘ÛÂ, ÎÔÛÌÔÛ›ÛÙË ¶ÔÛÂȉÒÓ·, Π. Λεκατσά, «Δι νυσος», Ψυχικ
Î·È ÌË Ì·˜ ·ÚÓËı›˜/ ·˘Ù¿ Ô˘ ÙÒÚ· 1971, σ. 71-73.
ÛÔ˘ ¢¯fiÌ·ÛÙ ÁÈ· ¯¿ÚË Ì·˜ Ó· ο- M. Nilsson, «Eλληνική λαϊκή λα-
ÌÂȘ./ TÈÌ‹ Î·È ‰fiÍ· ‰›Ó ÚÒÙ·-ÚÒÙ· τρεία», μτφρ. I. Kακριδή, Aθήνα
1979.
ÛÙÔ N¤ÛÙÔÚ· Î·È ÛÙ· ·È‰È¿ ÙÔ˘/ ÎÈ
I. Προμπονά, «Σύντομος εισαγωγή
‡ÛÙÂÚ· fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ οÙÔÈÎÔ˘˜ εις την Mυκηναϊκήν φιλολογίαν»,
Ù˘ ¶‡ÏÔ˘ ·ÓÙ¿ÌÂÈ„¤ ÙÔ˘˜ / Ó· ¯·Ú› Ë Aθήναι 1977.
ηډȿ ÙÔ˘˜, ÁÈ· ÙË ÌÂÁ·ÏfiÚÂË ı˘- I. Προμπονά, «H Mυκηναϊκή επική
Û›· Ô˘ ÛÔ˘ οÓÔ˘Ó» (O‰. Á 55-59, ποίηση με βάση τα μυκηναϊκά κείμε-
ÌÙÊÚ. Z¢ÁÒÏË). να και τα ομηρικά έπη», Aθήνα 1980.

«Eργα και Hμραι» - «Φσεις απλανν...»

O H™IO¢O™ (EÚÁ· Î·È Ë̤ڷÈ, ÛÙ. 479-80) Û˘Ì-


‚Ô˘Ï‡ÂÈ fiÙÈ Ô Î·Ïfi˜ ÁˆÚÁfi˜ ‰ÂÓ Ú¤ÂÈ Ó·
ηı˘ÛÙÂÚ› ÙÔ fiÚÁˆÌ· Î·È ÙË ÛÔÚ¿ ¤ˆ˜ ÙËÓ
ÙÚÔ‹ ÙÔ˘ ËÏ›Ô˘, ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ ¯ÂÈÌÂÚÈÓfi ËÏÈÔÛÙ¿ÛÈÔ.
AÓ ·ÌÂÏ‹ÛÂÈ, Ë ÛÔ‰ÂÈ¿ ÙÔ˘ ı· Â›Ó·È ÙfiÛÔ ÂÓȯڋ,
AÓ·Ù¤ÏÏÔ˘Ó ÂÒÔÈ: · §‡Ú·˜ ÛÙȘ 5Ø Ô · OÚÓÈıÔ˜ ÛÙȘ
7-16Ø Ô · AÂÙÔ‡ ÛÙȘ 23-30 XÔ˚¿Î.
EÈÙ¤ÏÏÔ˘Ó: Ô ÂÓ Ùˆ ÚÔÛı›ˆ ‚·ÙÚ·¯›ˆ ÙÔ˘ KÂ-
ÓÙ·‡ÚÔ˘ ÛÙȘ 6 Î·È ÂÓ Ùˆ ÚÔÛı›ˆ ‰ÂÍÈÒ ‚·ÙÚ·¯›ˆ
ÙÔ˘ KÂÓÙ·‡ÚÔ˘ ÛÙȘ 23.
‰ÔÍÔ˜)Ø 13 (K·›Û·Ú)Ø Ì ·Ó¤ÌÔ˘˜ 18 (AÈÁ‡ÙÈÔÈ)Ø 19
(AÈÁ‡ÙÈÔÈ).
OÌ‚ÚÔ˜ (‚ÚÔ¯‹) ÛÙȘ 15 (AÈÁ‡ÙÈÔÈ)Ø 17 (I·Ú¯Ô˜)Ø
28 (M¤ÙˆÓ).
Z¤Ê˘ÚÔ˜ ÛÙȘ 4 (AÈÁ‡ÙÈÔÈ).
Ô˘ ηıÈÛÙfi˜ ı· ıÂÚ›˙ÂÈ Ù· ÏÈÁÔÛÙ¿, η¯ÂÎÙÈο ÛÙ¿- ¢‡Ô˘Ó ÂÒÔÈ: Ô K‡ˆÓ ÛÙȘ 1-9Ø Ô ¶ÚÔ·ˆÓ ÛÙȘ 20- §›‚·˜ ÛÙȘ 10 (AÈÁ‡ÙÈÔÈ)Ø 23 (AÈÁ‡ÙÈÔÈ, ¢ÔÛ›ıÂÔ˜)Ø
¯˘·, Î·È Î·Ù·ÛÎÔÓÈṲ̂ÓÔ˜ ı· Ù· ‰ÂÌ·ÙÈ¿˙ÂÈ ·Ó¿Ô- 26Ø Ë A›Á· ÛÙȘ 5-26Ø Ô · ¶ÂÚÛ¤ˆ˜ ÛÙȘ 1-8Ø Ô ÂÓ Ùˆ 30.
‰· ÙÔ ¤Ó· Ì ْ ¿ÏÏÔ, ‰›¯ˆ˜ ÔÏÏ‹ ¯·Ú¿ («EÈ ‰Â ÎÂÓ ËÂ- ÂÔ̤ӈ Ò̈ ÙÔ˘ HÓÈfi¯Ô˘ ÛÙȘ 13-28. AÎÚ·Û›· ·¤ÚˆÓ ÙËÓ 1Ë (E‡‰ÔÍÔ˜)Ø 29, 30 (AÈÁ‡ÙÈ-
Ï›ÔÈÔ ÙÚÔ‹˜ ·Úfiˆ˜ ¯ıfiÓ· ‰›·Ó,/ ‹ÌÂÓÔ˜ ·Ì‹ÛÂȘ ÔÏ›ÁÔÓ AÓ·Ù¤ÏÏÔ˘Ó ÂÛ¤ÚÈÔÈ: Ô ÎÔÈÓfi˜ ÔÙ·ÌÔ‡ Î·È Ô‰fi˜ ÔÈ).
ÂÚ› ¯ÂÈÚfi˜ ¤ÚÁˆÓ,/ ·ÓÙ›· ‰ÂÛ̇ˆÓ ÎÂÎÔÓÈ̤ÓÔ˜, Ô˘ øÚ›ˆÓÔ˜ ÛÙȘ 2-21Ø Ô Ì¤ÛÔ˜ Ù˘ ˙ÒÓ˘ ÙÔ˘ øÚ›ˆÓÔ˜ AÓ¤ÌˆÓ ·Ù·Í›· ÛÙȘ 6 (E˘Îً̈Ó, K¿ÏÏÈÔ˜).
Ì¿Ï· ¯·›ÚˆÓ») – ‹, fiˆ˜ ϤÂÈ Î·È Ë ÓÂÔÂÏÏËÓÈ΋ Ï·˚- ÛÙȘ 4-13Ø Ô Â› Ù˘ ÎÂÊ·Ï‹˜ ÙÔ˘ ËÁÔ˘Ì¤ÓÔ˘ ¢È‰‡ÌÔ˘ AÚÁ¤ÛÙ˘ „˘¯Úfi˜ ÛÙȘ 15 (AÈÁ‡ÙÈÔÈ).
΋ ÛÔÊ›·, «TÔ˘ °ÂÓ¿ÚË ÙÔ ˙¢Á¿ÚÈ ‰È¿‚ÔÏÔ˜ ı ӷ ÙÔ ÛÙȘ 2-6 Î·È ÙÔ˘ ÂÔ̤ÓÔ˘ ¢È‰‡ÌÔ˘ ÛÙȘ 4-11Ø Ô K‡ˆÓ XÂÈÌÂÚ›· ÂÚ›ÛÙ·ÛȘ ÛÙȘ 6 Î·È 14 (MËÙÚfi‰ˆÚÔ˜).
¿ÚÂÈ». ÛÙȘ 20Ø Ô ¶ÚÔ·ˆÓ ÛÙȘ 25-29. XÂÈ̤ÚÈÔ˜ ·‹Ú ÛÙȘ 10 (E‡‰ÔÍÔ˜)Ø 13 (K·›Û·Ú).
¢‡Ô˘Ó ÂÛ¤ÚÈÔÈ: Ô · B. ™ÙÂÊ¿ÓÔ˘ ÛÙȘ 2-19Ø Ô · AÂ- BÔÚÈ¿˜ Ôχ˜ ÛÙȘ 11 (I·Ú¯Ô˜)Ø „˘¯Úfi˜ ÛÙȘ 19
 ÙÔ‡ ÛÙȘ 30. (AÈÁ‡ÙÈÔÈ).
MÂÙˆÚÔÏÔÁÈο BÚÔÓÙ¤˜, ·ÛÙÚ·¤˜, ‚ÚÔ¯‹, ¿ÓÂÌÔ˜ ÛÙȘ 14 (KÚÈÙfi-
O KÏ·‡‰ÈÔ˜ ¶ÙÔÏÂÌ·›Ô˜, ÛÙÔ º¿ÛÂȘ ·Ï·ÓÒÓ Î·È O˘Ú·Ófi˜ Ù·Ú·¯Ò‰Ë˜ Î·È ı·Ï·ÛÛÔÙ·Ú·¯‹ ÙËÓ 1Ë ‰ËÌÔ˜).
ÂÈÛËÌ·ÛÈÒÓ (2Ô˜ ·È. Ì. X.) ·Ó·Ê¤ÚÂÈ Ï·ÎˆÓÈÎÒ˜ Ù· XÔ˚¿Î (¢ËÌfiÎÚÈÙÔ˜).
·ÛÙÚÔÓÔÌÈο Î·È ÌÂÙˆÚÔÏÔÁÈο Ê·ÈÓfiÌÂÓ· ηٿ NÔÙÈ¿˜ ÛÙȘ 1, 4, 10 (AÈÁ‡ÙÈÔÈ)Ø 15 (AÈÁ‡ÙÈÔÈ, K¿Ï- EÈÛËÌ·›ÓÂÈ: ÛÙȘ 1 (¢ÔÛ›ıÂÔ˜), 9 (AÈÁ‡ÙÈÔÈ, ¢ÔÛ›-
ÙÔÓ ·ÈÁ˘ÙÈ·Îfi Ì‹Ó· XÔ˚¿Î (¢ÂΤ̂ÚÈÔ – 1Ë XÔ˚¿Î= ÏÈÔ˜)Ø 17, 22 (I·Ú¯Ô˜)Ø 19 (AÈÁ‡ÙÈÔÈ)Ø 23 (AÈÁ‡- ıÂÔ˜, ¢ËÌfiÎÚÈÙÔ˜), 15 (K¿ÏÏÈÔ˜), 25 (AÈÁ‡ÙÈÔÈ), 28
27 NÔÂÌ‚Ú›Ô˘). ÙÈÔÈ, ¢ÔÛ›ıÂÔ˜). (M¤ÙˆÓ), 29 (M¤ÙˆÓ, AÈÁ‡ÙÈÔÈ) XÔ˚¿Î.
AÛÙÚÔÓÔÌÈο æ·Î¿˙ÂÈ („ȯ·Ï›˙ÂÈ) ÛÙȘ 7 Î·È 8 (AÈÁ‡ÙÈÔÈ).
XÂÈÌÂÚÈÓfi ËÏÈÔÛÙ¿ÛÈÔ: ÛÙȘ 26 XÔ˚¿Î. YÂÙfi˜ (‰˘Ó·Ù‹ ‚ÚÔ¯‹) ÙËÓ 1Ë (AÈÁ‡ÙÈÔÈ)Ø 11 (E‡- M. K. ¶··ı·Ó·Û›Ô˘

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 7
O εορτασμς
των Xριστουγννων
Í·Ó ÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ù˘ ˙‡ÌˆÛ˘ Ô˘ ‹Ù·Ó ·fi ÂÓˆÚ›˜ ÁÓˆÛÙ¿ ÛÙÔ˘˜ Û˘Á-
Του ™ ¶Àƒ√À N. T ƒøπ∞¡¡√À
˘¤ÛÙË Ô ÃÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌfi˜ Ì ÙȘ ‰È¿ÊÔ- ÁÚ·Ê›˜ ÙˆÓ ÚÒÙˆÓ ·ÈÒÓˆÓ. √ ·Ô-
Ομτ. Καθηγητ της Νομικ ς Σχολ ς Ú˜ ·Ó·ÙÔÏÈΤ˜ ıÚËÛΛ˜. ΔÔ ÛÙÔÈ- ÏÔÁËÙ‹˜ πÔ˘ÛÙ›ÓÔ˜ (Ô˘ Ì·ÚÙ‡ÚËÛÂ
του Πανεπιστημου Αθηνν ¯Â›Ô Ô˘ ȉȷ›ÙÂÚ· ÚÔ‚Ï‹ıËΠÛÙÔÓ ÂÚ› ÙÔ 165) ÁÓÒÚÈ˙ Ì ‚¿ÛË Ù· ¢·Á-
¯ÒÚÔ ·˘Ùfi ‹Ù·Ó Ë Á¤ÓÓËÛË ·fi ÙËÓ Á¤ÏÈ· ª·Ùı·›Ô˘ Î·È §Ô˘Î¿ ÙËÓ ÂÌÊ¿-
¶·Úı¤ÓÔ, ÂÂȉ‹ ˘‹Ú¯·Ó ̇ıÔÈ Ì ÓÈÛË ÙÔ˘ ¿ÛÙÚÔ˘, ÙËÓ ÚÔÛ·ÓËÛË
·Ó¿ÏÔÁÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ Î·È Û ÔÏϤ˜ ÙˆÓ ‚ÔÛÎÒÓ Î·È ÙˆÓ Ì¿ÁˆÓ, ÙË Ê˘Á‹

H APXAIA EKK§H™IA, ̤¯ÚÈ ÙËÓ


ÂÍÔÌ¿Ï˘ÓÛË ÙˆÓ Û¯¤ÛÂÒÓ Ù˘
Ì ÙÔ ÚˆÌ·˚Îfi ÎÚ¿ÙÔ˜, ‰ÂÓ
ÁÓÒÚÈ˙ ¿ÏϘ ÂÔÚÙ¤˜ ÂÎÙfi˜ ·fi Ù·
¶¿ıË Ù˘ ª. ∂‚‰ÔÌ¿‰·˜, ÙËÓ ∞Ó¿ÛÙ·-
·fi ÙȘ ıÚËÛΛ˜ ·˘Ù¤˜. ¶·Ú·‰›‰Â-
Ù·È fiÙÈ Î·Ù¿ ÙË Ó‡ÎÙ· Ù˘ 5˘ ÚÔ˜
ÙËÓ 6Ë π·ÓÔ˘·Ú›Ô˘ ÙÂÏÔ‡ÓÙ·Ó ÂÔÚÙ¤˜
ÚÔ˜ ÙÈÌ‹ Ù˘ ∫fiÚ˘ Ô˘ ÁÂÓÓ¿ ÙÔÓ
∞ÈÒÓ· (∫fiÚÂÈ·). ∏ ÚÔ‚ÔÏ‹ Ù˘ ·ÓÙÈ-
ÛÙËÓ ∞›Á˘ÙÔ, ÙË ÛÊ·Á‹ ÙˆÓ ÓË›ˆÓ.
øÛÙfiÛÔ, ÌÂٷ͇ 3Ô˘ Î·È 4Ô˘ ·ÈÒÓ·
·Ô‰¤¯ıËΠÙÂÏÈο fiÏË Ë ∂ÎÎÏËÛ›·
ÙÔÓ ÂÓÔÔÈË̤ÓÔ ÂÔÚÙ·ÛÌfi, fiˆ˜ ›¯Â
·˘Ùfi˜ ‰È·ÌÔÚʈı› ÛÙÔ˘˜ ·ÈÚÂÙÈÎÔ‡˜
ÛË Î·È ÙËÓ ¶ÂÓÙËÎÔÛÙ‹, Ô˘ ·ÔÙÂ- ÛÙÔȯ›·˜ ∫fiÚË/¶·Ó·Á›· Î·È ∞ÈÒ- Ù˘ ∞ÈÁ‡ÙÔ˘.
ÏÔ‡Û·Ó Ì›· ÂÓfiÙËÙ·. ∏ ÌÓ‹ÌË ‰È·Êfi- Ó·˜/ÃÚÈÛÙfi˜ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ‰‡ÛÎÔÏË. EÙÛÈ, ∫·Ù¿ Ù· Ù¤ÏË ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ· ¤ÁÈÓÂ
ÚˆÓ Ì·ÚÙ‡ÚˆÓ ÂÔÚÙ·˙fiÙ·Ó ÙËÓ Ë̤ڷ ÔÈ Ì‡ıÔÈ ·˘ÙÔ› ·ÍÈÔÏÔÁ‹ıËÎ·Ó ÛÙËÓ ÁÓˆÛÙfi ·fi ·˘ÚÔÏÔÁÈÎfi ‡ÚËÌ·
ÙÔ˘ ı·Ó¿ÙÔ˘ ÙÔ˘˜ Î·È Â›¯Â ÙÔÈ΋ Ìfi- ·ÙÂÚÈ΋ ÁÚ·ÌÌ·Ù›· ˆ˜ ÂΉ‹ÏˆÛË ÛÙËÓ ∞ÚÛÈÓfiË Ù˘ ∞ÈÁ‡ÙÔ˘ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÈ-
ÓÔ ÛËÌ·Û›·. ™Ù· ∂˘·ÁÁ¤ÏÈ· ‰ÂÓ Á›ÓÂ- Ù˘ ı›·˜ ·Ôηχ„ˆ˜ ·ÎfiÌË Î·È Îfi ΛÌÂÓÔ ·Ó·ÁfiÌÂÓÔ ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘
Ù·È Î·Ì›· ÌÓ›· Ù˘ Ë̤ڷ˜ Ù˘ Á¤ÓÓË- ÚÔ˜ ÂȉˆÏÔÏ¿ÙÚ˜. °ÈÓfiÙ·Ó Î¿ÔÈÔ˜ 4Ô˘ ·ÈÒÓ·. √ ‡ÌÓÔ˜ ¤¯ÂÈ ÙÔ ·Ú·Î¿Ùˆ
Û˘ ÙÔ˘ ÃÚÈÛÙÔ‡. √È ÚÔÛ¿ıÂȘ ‡- Û˘Û¯ÂÙÈÛÌfi˜ Î·È Ì ÙÔÓ Ì‡ıÔ Ù˘ ÂÚȯfiÌÂÓÔ:
ÚÂÛ˘ ÙÔ˘ ·ÎÚÈ‚Ô‡˜ ¯ÚfiÓÔ˘, Ô˘ ¿Ú¯È- ¶ÂÚÛÂÊfiÓ˘. O ÁÂÓÓËı›˜ ÂÓ μËıϤÌ
Û·Ó ·ÚÎÂÙ¿ ÂÓˆÚ›˜, Ô‰‹ÁËÛ·Ó Û ‰È·- ™ÙÔ˘˜ ·ÈÚÂÙÈÎÔ‡˜ ·ÎÏÔ˘˜ οÔȘ Î·È ·Ó·ÙÚ·Ê›˜ ÂÓ ¡·˙·Ú¤Ù
ÊÔÚÂÙÈο Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù·. ∫¿ÔÈÔÈ ÙËÓ ·Ú·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙËÓ ·Ú¿‰ÔÛË ÙˆÓ ı›- Î·È ÔÈ΋۷˜ ÂÓ ÙË °·ÏÈÏ·›·.
ÙÔÔıÂÙÔ‡Û·Ó ÙË Ó‡ÎÙ· Ù˘ 19˘ ˆÓ ÏfiÁˆÓ ηٿ ÙËÓ ÂÚÈÁÚ·Ê‹ Ù˘ ‚¿- ∂›‰·ÌÂÓ ÛËÌ›ÔÓ ÂÍ Ô˘Ú·ÓÔ‡
ÚÔ˜ ÙËÓ 20‹ ∞ÚÈÏ›Ô˘, ¿ÏÏÔÈ ÙÔÓ π·- ÙÈÛ˘ ·fi ÙÔÓ πˆ¿ÓÓË Ô‰‹ÁËÛ·Ó (ÙÔ‡;) ·ÛÙ¤ÚÔ˜ Ê·Ó¤ÓÙÔ˜.
ÓÔ˘¿ÚÈÔ, Ô ∫Ï‹Ì˘ Ô ∞ÏÂÍ·Ó‰Ú¤·˜ ÛÙȘ ÛÙËÓ ÂÓÔÔ›ËÛË °¤ÓÓËÛ˘ Î·È £Â›·˜ ¶ÔÈ̤Ó˜ ·ÁÚ·˘ÏÔ‡ÓÙ˜
18 ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘, ÂÓÒ Û‡Ìʈӷ Ì ¤ÚÁÔ ∂ÈÊ·Ó›·˜, Ô˘ ÂÔÚÙ¿˙ÔÓÙ·Ó Ì·˙› ÛÙȘ Âı·‡Ì·Û·Ó Ô˘Ó,
Ô˘ „¢‰ÂÈÁڿʈ˜ ·Ô‰›‰ÂÙ·È ÛÙÔÓ 6 π·ÓÔ˘·Ú›Ô˘. ¢ÂÓ Ú¤ÂÈ Ó· ÏËÛÌÔÓË- ÁÔÓ˘ÂÛÔ‡ÓÙ˜ ¤ÏÂÁ·Ó:
∫˘ÚÈ·Ófi Ô πËÛÔ‡˜ ÁÂÓÓ‹ıËΠÛÙȘ 28 ı›, fiÙÈ Ô «Î·ÓÒÓ» ÙˆÓ ‚È‚Ï›ˆÓ Ù˘ ¢fiÍ· Ùˆ ·ÙÚ›, ‰fiÍ· Ùˆ ˘ÈÒ
ª·ÚÙ›Ô˘. ∫·ÈÓ‹˜ ¢È·ı‹Î˘ ÛÙ·ıÂÚÔÔÈÂ›Ù·È ÛÙÔ Î·È ÙˆÓ ·Á›ˆ Ó‡̷ÙÈ, ·ÏÏË-
∏ ηıȤڈÛË Ù˘ ÂÔÚÙ‹˜ ÙˆÓ ÃÚÈ- 2Ô ÌÈÛfi ÙÔ˘ 2Ô˘ ·ÈÒÓ·. ª¤¯ÚÈ ÙfiÙÂ Ë Ïԇȷ, ·ÏÏËÏԇȷ, ·ÏÏËÏԇȷ.
ÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ ÌÈ· Ôχ- ÛÒÚ¢ÛË Î·ÓÔÓÈÎÒÓ Â˘·ÁÁÂÏ›ˆÓ Î·È ¶·Ú·ÙËÚԇ̠fiÙÈ ÂÓÒ ÚÔÔÚ›˙ÂÙ·È
ÏÔÎË ‰È·‰ÚÔÌ‹. ∞ÎfiÌË Î·È ÌÂÙ¿ ÙËÓ ·fiÎÚ˘ÊˆÓ ˘‹ÚÍÂ Ë ·ÈÙ›· ÔÏÏÒÓ ·È- ÁÈ· ÙËÓ ÂÔÚÙ‹ ÙˆÓ £ÂÔÊ·Ó›ˆÓ ÂÚȤ-
ÂÈÎÚ¿ÙËÛË ÙÔ˘ ÃÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌÔ‡ ÙÔ Úˆ- Ú¤ÛˆÓ. ¯ÂÈ fiÏ· Ù· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙˆÓ XÚÈ-
Ì·˚Îfi ÎÚ¿ÙÔ˜ ‰ÂÓ ·Ó·ÁÓÒÚÈ˙ ÙËÓ ÂÔÚ- ΔÔ fiÙÈ Ë ‚¿ÙÈÛË ÙÔ˘ πËÛÔ‡ ·ÔÚ- ÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ Î·È Î˘Ú›ˆ˜ ÙÔÓ ·ÛÙ¤Ú·
Ù‹. ™ÙÔÓ ÓfiÌÔ ÁÈ· ÙȘ Ë̤Ú˜ ·ÚÁ›·˜ ÚfiÊËÛ ÙË Á¤ÓÓËÛ‹ ΔÔ˘ ‰ÂÓ Ú¤ÂÈ Ù˘ BËıϤÌ.
ÙˆÓ ‰ÈηÛÙËÚ›ˆÓ ÙÔ˘ ¤ÙÔ˘˜ 389 (£ÂÔ- Ó· ÂÎÏ‹ÙÙÂÈ. H‰Ë ·fi ÙÔ˘˜ ·ÔÛÙÔ- √ ÂÔÚÙ·ÛÌfi˜ ÂÂÎÙ¿ıËΠÛÙ·‰È·Î¿
‰ÔÛÈ·Ófi˜ ∫Ò‰Èη˜ 2.8.19) ·Ó·Ê¤ÚÔ- ÏÈÎÔ‡˜ ¯ÚfiÓÔ˘˜ ÙÔ ‚¿ÙÈÛÌ· ·ÔÙÂ- Û fiÏÔ ÙÔ ÚˆÌ·˚Îfi ÎÚ¿ÙÔ˜. ™ÙËÓ ∞Ó·-
ÓÙ·È ÌfiÓÔÓ ÔÈ ∫˘ÚȷΤ˜ Î·È Ë ª. ∂‚‰Ô- ÏÔ‡Û ÙËÓ ÚÔ¸fiıÂÛË ÁÈ· ÙËÓ Â›ÛÔ- ÙÔÏ‹ fï˜ ÁÈÓfiÙ·Ó Î·Ù¿ ÙËÓ Ë̤ڷ
Ì¿‰·. ªfiÏȘ ÙÔ 506 ÚÔÛÙ¤ıËÎ·Ó Ù· ‰Ô ÛÙË ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈ΋ ÎÔÈÓfiÙËÙ· Î·È Ë ÙˆÓ ∂ÈÊ·Ó›ˆÓ. ∞fi ÔÌÈÏ›· ÙÔ˘ °ÚË-
ÃÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ÛÙË Û˘ÏÏÔÁ‹ Ì ڈ̷˚- ÛËÌ·Û›· ÙÔ˘ ÚÔ‚Ï‹ıËΠ·fi ÙÔÓ ÁÔÚ›Ô˘ ÙÔ˘ ¡·˙È·Ó˙ËÓÔ‡ ÚÔ·ÙÂÈ
Τ˜ ‰È·Ù¿ÍÂȘ Ô˘ ηٿÚÙÈÛÂ Ô ∞Ï¿ÚÈ- ¶·‡ÏÔ (‚Ï. ÙËÓ ÚÔ˜ ƒˆÌ·›Ô˘˜ ÂÈ- fiÙÈ ÙÔÓ π·ÓÔ˘¿ÚÈÔ 372 ·Ú·ÎÔÏÔ‡ıË-
¯Ô˜ μã ÁÈ· ÙÔ˘˜ μËÛÈÁfiÙıÔ˘˜ ÛÙÔÏ‹) ȉȷ›ÙÂÚ· ¤ÓÙÔÓ·. ∞˘Ù‹ Ë ·ÓÙ›- Û ηٿ ÙËÓ Ë̤ڷ ÙˆÓ £ÂÔÊ·Ó›ˆÓ Ô
(Breviarium Alarici ‹ Lex Romana ÏË„Ë Ô‰‹ÁËÛ ÛÙË ıÂÒÚËÛË ÙÔ˘ ‚·- ·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·˜ √˘¿Ï˘ Ì fiÏË ÙÔ˘ ÙËÓ
Visigothorum) Î·È ÛÙÔÓ πÔ˘ÛÙÈÓÈ¿ÓÂÈÔ Ù›ÛÌ·ÙÔ˜ ˆ˜ «·Ó·Á¤ÓÓËÛ˘» (‚Ï. Î·È ·ÎÔÏÔ˘ı›· ÛÙËÓ ∫·ÈÛ¿ÚÂÈ· Ù˘ ∫·-
∫Ò‰Èη (529/534) ÂÂÎÙ¿ıËÎÂ Ë ·ÚÁ›·, Δ›Ù. 3.5), ‰È¿ÛÙ·ÛË Ô˘ ÚÔÛÙ¤ıËΠ·‰ÔΛ·˜ ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· Ô˘ ÙÂÏÔ‡Û Ô
ÂÎÙfi˜ ·fi Ù· ÃÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·, Î·È ÛÙ· ÛÙÔÓ Î·ı·ÚÈÛÌfi ·fi οı ̤¯ÚÈ ÙfiÙ ª. μ·Û›ÏÂÈÔ˜.
£ÂÔÊ¿ÓÈ·. ¶ÚÔËÁÔ˘Ì¤Óˆ˜ fï˜, Ë ÓÔ- ·Ì¿ÚÙËÌ·, ˘fi ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· Ù˘ ÌÂÙ¿- ΔÔ ·Ó·ÙÔÏÈÎfiÙÂÚÔ –Î·È ·fi Ù· ÈÔ
ÌÔıÂÛ›· Û¯ÂÙÈο Ì ٷ ı¿̷ٷ ›¯Â ‚·Û˘ ÙÔ˘ ÈÛÙÔ‡ ·fi ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙÔ˘ ÚÒÈÌ·– ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÈÎfi ÌÓËÌÂ›Ô Ù˘ ÂÔÚ-
ÂÚÈÏ¿‚ÂÈ ‹‰Ë ·fi ÙÔ ¤ÙÔ˜ 400 Î·È ÙȘ ÛÎfiÙÔ˘˜ ÛÙÔ Êˆ˜ (ÂÍ Ô˘ Î·È ÙÔ ‚¿ÙÈ- Ù‹˜ ÙˆÓ EÈÊ·Ó›ˆÓ Â›Ó·È ‡ÌÓÔÈ Ô˘
‰‡Ô ÂÔÚÙ¤˜ ÛÙȘ Ë̤Ú˜ ηٿ ÙȘ ÔÔ›- ÛÌ· ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È «ÊÒÙÈÛÌ·»). Àfi ÙËÓ Û˘ÓÙ¤ıËÎ·Ó ·fi ÙÔÓ EÊÚ·›Ì ÙÔÓ ™‡ÚÔ
˜ ‹Ù·Ó ··ÁÔÚÂ˘Ì¤ÓË Ë Ù¤ÏÂÛË ·ÁÒ- Â›‰Ú·ÛË ÙˆÓ ·ÓÙÈÏ‹„ÂˆÓ ·˘ÙÒÓ, (†373). ™ÙÔ˘˜ ‡ÌÓÔ˘˜ ·˘ÙÔ‡˜ ·Ó·Ê¤ÚÂ-
ÓˆÓ (£ÂÔ‰. ∫Ò‰. 2.8.24). ÛÙÔ˘˜ ›‰ÈÔ˘˜ ·ÎÏÔ˘˜ ÙÂÏ›ÙÔ ÙÔ ‚¿- Ù·È fiÙÈ Ë °¤ÓÓËÛË Û˘Ó¤ÂÛ ÙË 13Ë
¶Ò˜ fï˜ ¿Ú¯ÈÛÂ Ë ∂ÎÎÏËÛ›· Ó· ÙÈÛÌ· Ì›· Ë̤ڷ ÙÔÓ ¯ÚfiÓÔ, ÙËÓ 6Ë Ë̤ڷ ÌÂÙ¿ ÙÔ ¯ÂÈÌÂÚÈÓfi ËÏÈÔÛÙ¿ÛÈÔ
ÂÔÚÙ¿˙ÂÈ ÙË °¤ÓÓËÛË ÙÔ˘ ÃÚÈÛÙÔ‡; ∏ π·ÓÔ˘·Ú›Ô˘ ‹‰Ë ·fi ÙÔÓ 2Ô ·ÈÒÓ·. (25 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘, ηٿ ÙÔ πÔ˘ÏÈ·Ófi ËÌÂ-
¢‡ÛË Î·È Ë ∞Ó·ÙÔÏ‹ ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ·Ó ∞fi ÙÔÓ 4Ô ·ÈÒÓ· ÁÂÓÈ·ÂÙ·È ·˘Ùfi ÚÔÏfiÁÈÔ). Δ˘ Ë̤ڷ˜ ÙˆÓ £ÂÔÊ·Ó›ˆÓ
‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ‰ÚfiÌÔ˘˜. ™ÙËÓ ∞Ó·ÙÔ- ÛÙËÓ ∂ÎÎÏËÛ›·. ¶ÚÔËÁÔ˘Ì¤Óˆ˜, ¤ÂÈ- ÚÔËÁ›ÙÔ ·ÁÚ˘Ó›·, ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· π·ÓÔ˘·Ú›Ô˘, ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È Î·È Û ¿ÏÏ·
Ï‹ Ë ÚÔÛÔ¯‹ ÛÙÚ¿ÊËΠÂÚÈÛÛfiÙÂ- Ù· ·fi ηً¯ËÛË Î·Ù¿ ÙËÓ ΔÂÛÛ·Ú·- Ù˘ ÔÔ›·˜ ˘ÌÓ›ÙÔ Ë °¤ÓÓËÛË Ì ÙËÓ ¤ÚÁ· Ù˘ ›‰È·˜ ÂÔ¯‹˜, ÁÓ‹ÛÈ· ‹ „¢-
ÚÔ ÚÔ˜ ÙË ‚¿ÙÈÛË ÛÙÔÓ πÔÚ‰¿ÓË. ÎÔÛÙ‹, ‚·Ù›˙ÔÓÙ·Ó ÔÈ ÈÛÙÔ› ÙÔ ¶¿- ÂÌÊ¿ÓÈÛË ÙÔ˘ ·ÛÙ¤Ú· Î·È ÙËÓ ÚÔÛ·- ‰Â›ÁÚ·Ê·. ™ÙȘ 13 ·˘Ù¤˜ Ë̤Ú˜ ·Ô-
∞fi ÙȘ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Ô˘ Ì·˜ ‰È·ÛÒ- Û¯· ‹ ÙËÓ ¶ÂÓÙËÎÔÛÙ‹. ÓËÛË ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ Ì¿ÁˆÓ, ·ÏÏ¿ Î·È Ë ‚¿- ‰fiıËΠȉȷ›ÙÂÚË ÛËÌ·Û›·, ÁÈ·Ù› ıˆ-
˙ÂÈ Ô ∫Ï‹Ì˘ Ô ∞ÏÂÍ·Ó‰Ú¤·˜ ÁÓˆÚ›- ∏ ∂ÎÎÏËÛ›· ‹Ù·Ó Ôχ ÂÈÊ˘Ï·ÎÙÈ- ÙÈÛË ÛÙÔÓ πÔÚ‰¿ÓË – ·Ù¿ ÛÙÔȯ›· Ú‹ıËΠfiÙÈ Û˘Ì‚fiÏÈ˙·Ó ÙÔÓ ÃÚÈÛÙfi,
˙Ô˘Ì fiÙÈ ·ÈÚÂÙÈΤ˜ ÔÌ¿‰Â˜ ÛÙËÓ ∞›- ΋ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔÓ ÂÓÔÔÈË̤ÓÔ ÂÔÚÙ·- Ô˘ ·Ô‰ÂÈÎÓ‡Ô˘Ó ÙËÓ ·fiÏ˘ÙË ÂÓÔ- Ô˘ Ô‡Ùˆ˜ ‹ ¿Ïψ˜ ·ÚÔÌÔÈ·˙fiÙ·Ó ÌÂ
Á˘ÙÔ ÂfiÚÙ·˙·Ó ÙË ‚¿ÙÈÛË ÛÙȘ 6 ‹ ÛÌfi ÙˆÓ ‰‡Ô ËÌÂÚÒÓ, ÏfiÁˆ Ù˘ ·ÈÚÂÙÈ- Ô›ËÛË ÙˆÓ ‰‡Ô ÂÔÚÙÒÓ ÛÙ· ̤۷ ÙÔ˘ ÙÔÓ HÏÈÔ, Î·È ÙÔ˘˜ 12 Ì·ıËÙ¤˜ ÙÔ˘.
ÛÙȘ 10 π·ÓÔ˘·Ú›Ô˘. √È ÔÏ˘¿ÚÈı̘ ΋˜ ÙÔ˘ ·fi¯ÚˆÛ˘. AÏψÛÙ ٷ ȉȷ›- 4Ô˘ ·ÈÒÓ·. ∏ Á¤ÓÓËÛË 13 Ë̤Ú˜ ÌÂÙ¿ ¶Ú¤ÂÈ Ó· ·Ú·ÙËÚËı› fiÙÈ Î·Ù¿ ÙË
·ÈÚ¤ÛÂȘ ÛÙËÓ ÂÚÈÔ¯‹ ÂΛÓË ˘‹Ú- ÙÂÚ· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο Ù˘ °¤ÓÓËÛ˘ ÙÔ ËÏÈÔÛÙ¿ÛÈÔ, ‰ËÏ·‰‹ ÌÂٷ͇ 5 Î·È 6 Ï·ÙÚ›· ÚÔ‚·ÏÏfiÙ·Ó Ë ¤ÓÓÔÈ· ÙÔ˘

8 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
Õ H Γννηση του ‰‡Ô ÎËÚ‡ÁÌ·Ù· Ô˘ Ô πˆ¿ÓÓ˘ ÃÚ˘Ûfi-
Xριστο , εικνα ÛÙÔÌÔ˜ ¤Î·Ó ˆ˜ ÚÂÛ‚‡ÙÂÚÔ˜ ÛÙËÓ
Kρητικς Σχολς, ∞ÓÙÈfi¯ÂÈ· ÙÔÓ ¢ÂΤ̂ÚÈÔ 386 ·Ó·Ê¤-
15ος αι. Eλληνικ ÚÂÙ·È fiÙÈ Ë ÂÔÚÙ‹ ÙˆÓ ÃÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ
Iνστιτο το Bενετας, ÚÈÓ ·fi ÌÂÚÈο ¯ÚfiÓÈ· (›Ûˆ˜ Ï›ÁÔ ÌÂ-
Mουσεο των Eικ- Ù¿ ÙÔ 375) ›¯Â ÂÈÛ·¯ı› ·fi ÙË ¢‡ÛË.
νων (πηγ: «H Bενε- ∂›Û˘, Ì ÙËÓ Â›ÎÏËÛË ‰È·ÊfiÚˆÓ
τα των Eλλνων», ÂȯÂÈÚËÌ¿ÙˆÓ, ÚÔÛ·ı› Ó· ·ԉ›-
κεμ.-επιμ. Xρ σα ÍÂÈ fiÙÈ Ô ÃÚÈÛÙfi˜ ÁÂÓÓ‹ıËΠÛÙȘ 25
Mαλτζου. Eκδ. «M- ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘, Ú¿ÁÌ· Ô˘ ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ
λητος»). ˘‹Ú¯·Ó ÔÏϤ˜ ·ÌÊÈ‚Ôϛ˜ ˆ˜ ÚÔ˜
ÙËÓ ËÌÂÚÔÌËÓ›·.
∂‰Ò ·Ó·Î‡ÙÂÈ ÙÔ ÂÚÒÙËÌ·, Ò˜
ÂÈϤ¯ıËÎÂ Ë 25Ë ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ ˆ˜ Ë̤-
Ú· ÂÔÚÙ·ÛÌÔ‡ ÙˆÓ ÃÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ.
°È· ÙËÓ ·¿ÓÙËÛË ¤¯Ô˘Ó ‰È·ÌÔÚʈı›
‰‡Ô ηٿ ‚¿ÛË ıˆڛ˜. ∏ Ì›· ÛÙËÚ›-
˙ÂÙ·È Û ËÌÂÚÔÏÔÁÈ·ÎÔ‡˜ ˘ÔÏÔÁÈ-
ÛÌÔ‡˜, Ì ‚¿ÛË ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ηıÔÚÈ-
˙fiÙ·Ó ÛÙÔ˘˜ ÚÒÈÌÔ˘˜ ¯ÚfiÓÔ˘˜ Ë Ë̤-
Ú· Ù˘ °¤ÓÓËÛ˘. π‰È·›ÙÂÚË ÛËÌ·Û›·
·Ô‰›‰ÂÙ·È Û ·ÙÂÚÈο ‹ ¿ÏÏ· ΛÌÂ-
Ó· Ô˘ ·Ú·‰›‰Ô˘Ó ÙËÓ Ë̤ڷ Ù˘
™Ù·‡ÚˆÛ˘ ‹ ÙÔ˘ ∂˘·ÁÁÂÏÈÛÌÔ‡ (25
ª·ÚÙ›Ô˘ ÛÙË ¢‡ÛË ‹ 6 ∞ÚÈÏ›Ô˘ ÛÙËÓ
∞Ó·ÙÔÏ‹). ªÂ Â›ÎÏËÛË ·Ï·ÈԉȷıË-
ÎÈÎÒÓ ËÁÒÓ Ô˘ ‚‚·ÈÒÓÔ˘Ó fiÙÈ Î¿-
ı ·ÙÚȿگ˘ ·Ô‚›ˆÛ ηٿ ÙËÓ
Ë̤ڷ ÙˆÓ ÁÂÓÂıÏ›ˆÓ ÙÔ˘, Û˘ÌÏËÚÒ-
ÓÔÓÙ·˜ ·ÚÈıÌfi Ï‹ÚˆÓ ÂÙÒÓ, ÂÂȉ‹ Ë
ÙÂÏÂÈfiÙËÙ· ÙÔ˘ £ÂÔ‡ ‰ÂÓ ·Ó¤¯ÂÙ·È ‰È·-
Û·Ṳ̂ӷ ÌÂÁ¤ıË, ˘ÔÛÙËÚ›¯ıËΠfiÙÈ
Î·È Ô ÃÚÈÛÙfi˜ Û˘ÌÏ‹ÚˆÛ 33 Ï‹ÚË
¯ÚfiÓÈ· Â›ÁÂÈ·˜ ·ÚÔ˘Û›·˜, Ì ·ÊÂÙË-
Ú›· ÙË Û‡ÏÏË„‹ ΔÔ˘ ÛÙȘ 25 ª·ÚÙ›Ô˘.
∂Ô̤ӈ˜ Ë ÚÔÛı‹ÎË 9 ÌËÓÒÓ ÛÙËÓ
Ë̤ڷ ÙÔ˘ ∂˘·ÁÁÂÏÈÛÌÔ‡ ‰›ÓÂÈ ˆ˜ ·Ô-
Ù¤ÏÂÛÌ· ÙËÓ 25Ë ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ ÁÈ· ÙË
¢‡ÛË ‹ ÙËÓ 6Ë π·ÓÔ˘·Ú›Ô˘ ÁÈ· ÙËÓ
∞Ó·ÙÔÏ‹.
∏ ¿ÏÏË ıˆڛ·, Ô˘ ·ÓÙÏ› ÂȯÂÈ-
Ú‹Ì·Ù· ·fi ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ÙˆÓ ıÚËÛÎÂÈ-
ÒÓ, ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ fiÙÈ Î·Ù¿ ÙËÓ ÂÈÏÔÁ‹
Ù˘ 25˘ ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ ÂËÚ¤·Û ÛËÌ·-
ÓÙÈο Ë Ï·ÙÚ›· ÙÔ˘ ∏Ï›Ô˘ (Sol
invictus), Ù˘ ·ÚÈ·˜ ıÂfiÙËÙ·˜ ÙÔ˘ Úˆ-
Ì·˚ÎÔ‡ ·Óı¤Ô˘, Ô˘ ηıÈÂÚÒıËÎÂ
·fi ÙÔÓ ·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ· ∞˘ÚËÏÈ·Ófi ÙÔ
275 Ì.Ã. ™ÙȘ 25 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ ÙÂÏÔ‡-
ÓÙ·Ó ÌÂÁ¿Ï˜ ÂÔÚÙ¤˜ ÚÔ˜ ÙÈÌ‹Ó ÙÔ˘
ıÂÔ‡ ∏Ï›Ô˘, Ù·˘ÙÈ˙fiÌÂÓÔ˘ ˆ˜ ıÂfiÙË-
Ù·˜ ÙÔ˘ ʈÙfi˜ Ì ÙÔÓ ª›ıÚ· ÙˆÓ ¶ÂÚ-
ÛÒÓ, ÙȘ Ôԛ˜, fiÙ·Ó ÔÈ Û˘Óı‹Î˜ ÙÔ
Â¤ÙÚ„·Ó, ‰ÈÂΉ›ÎËÛÂ Ë ∂ÎÎÏËÛ›·,
·ԂϤÔÓÙ·˜ Î·È ÛÙËÓ ·˘ÍË̤ÓË ‰˘-
Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ·ÛÎËı› ÔÏÂÌÈ΋ ÛÙ·
ÎËÚ‡ÁÌ·Ù· ·˘Ù‹˜ Ù˘ Ë̤ڷ˜ ηٿ
ÂıÓÈÎÒÓ Î·È ·ÈÚÂÙÈÎÒÓ. √Úı¿ ·Ú·ÙË-
Ú›ٷÈ, fiÙÈ ÛÙÔ ÛËÌÂ›Ô ·˘Ùfi ‰ÂÓ Ê·›ÓÂ-
Ù·È Ó· ÂËÚ¤·ÛÂ Ô ª. ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜,
‰Ôı¤ÓÙÔ˜ fiÙÈ ÛÙËÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË
ÚˆÙÔÂÔÚÙ¿ÛıËÎ·Ó Ù· ÃÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·,
fiˆ˜ ›‰·ÌÂ, ÙÔ 379/380.
∂›Ó·È ÚÔÊ·Ó¤˜, fiÙÈ Î·È ÔÈ ‰‡Ô ıˆ-
ڛ˜ ·Ê‹ÓÔ˘Ó ÔÏϤ˜ Ï¢ڤ˜ ÙÔ˘
ÂÚˆÙ‹Ì·ÙÔ˜ ·Ó·¿ÓÙËÙ˜. ªÔÏÔÓfiÙÈ
Ë ‰Â‡ÙÂÚË Á›ÓÂÙ·È Â˘Ú‡ÙÂÚ· ‰ÂÎÙ‹,
›Ûˆ˜ ÙÂÏÈο ·ÏÏËÏÔÛ˘ÌÏËÚÒÓÔÓÙ·È.
º·›ÓÂÙ·È, ¿ÓÙˆ˜, fiÙÈ Â› ÔÏÏÔ‡˜
·ÈÒÓ˜ ÙÔ ı¤Ì· ·Ú¤ÌÂÓ Â›Î·ÈÚÔ,
›Ûˆ˜ ÂÂȉ‹ ÌÂÁ¿Ï˜ ÔÌ¿‰Â˜ ÂÙÂÚÔ‰fi-
͈Ó, fiˆ˜ ÔÈ ∞Ṳ́ÓÈÔÈ, ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Û·Ó
ʈÙfi˜ ˆ˜ ÛÙÔÈ¯Â›Ô˘ Ù˘ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈ΋˜ ÓÙÂϤÛıËΠηٿ ÙÔÓ 4Ô ·ÈÒÓ·. ∂ȉÈ- ÓÂÙ·È fiÙÈ Ù· ÃÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ÂÔÚÙ¿ÛıË- ÙȘ ·Ï·È¤˜ Ú·ÎÙÈΤ˜ ÙÔ˘ ÂÓÔÔÈË̤-
‰È‰·Ûηϛ·˜. ™˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ Ô ÃÚÈÛÙfi˜ ÎfiÙÂÚ· Ô ÂÔÚÙ·ÛÌfi˜ Ù˘ °¤ÓÓËÛ˘ Î·Ó ÁÈ· ÚÒÙË ÊÔÚ¿ ÙÔ 379 ‹ 380. √ ÓÔ˘ ÂÔÚÙ·ÛÌÔ‡ °¤ÓÓËÛ˘ Î·È μ¿ÙÈ-
ˆ˜ HÏÈÔ˜ ηٷÓÈο ÙÔ ÛÎfiÙÔ˜, ÙÔ ·ÛÙ¤- ÛÙȘ 25 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ ÂÈÛ‹¯ıË ÛÙËÓ °ÚËÁfiÚÈÔ˜ Ô ¡·˙È·Ó˙ËÓfi˜ ·˘ÙÔ¯·Ú·- Û˘. ∞˘Ùfi ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ‰Â›¯ÓÂÈ Ì·ÎÚ¿
ÚÈ ·ÁÁ¤ÏÏÂÈ ÙËÓ ¤ÏÂ˘Û‹ ΔÔ˘ ÛÙË ÁË, ∞Ó·ÙÔÏ‹ ·fi ÙË ¢‡ÛË Î·È, ·ÓÙÈÛÙÚfi- ÎÙËÚ›˙ÂÙ·È Û ÔÌÈÏ›· ÙÔ˘ ˆ˜ Ô «¤Í·Ú- ÂÈÛÙÔÏ‹ ÙÔ˘ ÏfiÁÈÔ˘ Î·È Ú‹ÙÔÚ· ÙÔ˘
ηٿ ÙË ‚¿ÙÈÛË ·Ó·ˉ¿ ʈ˜ ·fi Ù· ʈ˜, ÙˆÓ £ÂÔÊ·Ó›ˆÓ ÙÔÓ π·ÓÔ˘¿ÚÈÔ ¯Ô˜» Ù˘ ÂÔÚÙ‹˜. ™ÙËÓ ∫··‰ÔΛ· Ë 12Ô˘ ·ÈÒÓ· ªÈ¯·‹Ï πÙ·ÏÈÎÔ‡, Ô˘, ÁÈ·
ÓÂÚ¿ ÙÔ˘ πÔÚ‰¿ÓË Î·È Î·Ù¿ ÙË ÛÙÈÁÌ‹ ÂÍ‹¯ıË ·fi ÙËÓ ∞Ó·ÙÔÏ‹ ÛÙË ¢‡ÛË. ∏ ÔÚÔÏÔÁÈ΋ Û‡Á¯˘ÛË ÙˆÓ ‰‡Ô ÂÔÚÙÒÓ Ó· ·ԉ›ÍÂÈ ÙË °¤ÓÓËÛË ÛÙȘ 25 ¢Â-
ÙÔ˘ ı·Ó¿ÙÔ˘ ΔÔ˘ ÂÍ·Ê·Ó›˙ÔÓÙ·È Ô Î·ıȤڈÛË ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÌÔÚÊ‹˜ ÂÔÚÙ·- ·Ú·ÌÂÚ›˙ÂÙ·È ÌÂÙ¿ ÙÔÓ ı¿Ó·ÙÔ ÙÔ˘ ÎÂÌ‚Ú›Ô˘, ÂÈηÏÂ›Ù·È ÙÔÓ ÃÚ˘ÛfiÛÙÔ-
‹ÏÈÔ˜ Î·È ÔÈ ·ÛÙ¤Ú˜ ·fi ÙÔ ÛÙÂÚ¤ˆÌ·. ÛÌÔ‡ ‰ÂÓ ·Ú·ÙËÚÂ›Ù·È ·ÓÙÔ‡ Û˘Á- ª. μ·ÛÈÏ›Ԣ (378), fiˆ˜ Û˘Ó¿ÁÂÙ·È ÌÔ Î·È Â·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÂÈ fiÏË ÙËÓ ÂȯÂÈ-
√ ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ ÙˆÓ ‰‡Ô ÂÔÚÙÒÓ Û˘- ¯ÚfiÓˆ˜. ™ÙËÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË Ê·›- ·fi ÔÌÈÏ›· ÙÔ˘ °ÚËÁÔÚ›Ô˘ ¡‡ÛÛ˘. ™Â ÚËÌ·ÙÔÏÔÁ›· ÙÔ˘.

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 9
Γενθλιες τελετουργες
ανθρπων και θεν
√È ‰È·‚·Ù‹ÚȘ ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁ›Â˜ ›ӷÈ
Tης ∂ §Œ¡∏˜ æ ÀÃ√°π√⁄ ÂıÈÌÈο ÚÔηıÔÚÈṲ̂Ó˜, Â·Ó·Ï·Ì-
Λαογρ φου, Eρευντριας στο Κντρο ‚·ÓfiÌÂÓ˜, ÔÏ˘Û‡ÓıÂÙ˜ Û˘Ì‚ÔÏÈΤ˜
Ερενης Ελληνικς Λαογραφας ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÌÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ‰Ô-
της Ακαδημας Αθηνν Ì‹ ηÈ, ηٿ ηÓfiÓ·, Û˘ÏÏÔÁÈÎfi ηÈ
‰ËÌfiÛÈÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·. ™˘ÓÔ‰Â‡Ô˘Ó ÙȘ
ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜, ۈ̷ÙÈΤ˜ Î·È „˘¯ÈΤ˜

™ HMEPA ıˆÚÂ›Ù·È ·˘ÙÔÓfiËÙÔ


–Ú¿ÁÌ· Ô˘ ‰ÂÓ Û˘Ó¤‚·ÈÓ ÛÙȘ
ÚÔ‚ÈÔÌ˯·ÓÈΤ˜ ÎÔÈӈӛ˜– ÙÔ
fiÙÈ Ë Á¤ÓÓ· Û˘ÓÙÂÏÂ›Ù·È ÛÙÔ ¯ÂÈÚÔ˘Ú-
ÁÂ›Ô ·fi (¿ÓÙÚ˜ ˆ˜ Â› ÙÔ Ï›ÛÙÔÓ)
ÎÚ›ÛÂȘ Ô˘ ÚÔηÏÔ‡Ó ÔÈ ·ÏÏ·Á¤˜ η-
Ù¿ ÙÔ ¤Ú·ÛÌ· ·fi ÌÈ· ηٿÛÙ·ÛË ÛÂ
¿ÏÏË ÛÙ· ÔÚȷο ÛËÌ›· Ù˘ ˙ˆ‹˜ ÙˆÓ
·ÓıÚÒˆÓ (Á¤ÓÓËÛË, ÂÓ‹‚ˆÛË, Á¿-
ÌÔ˜, ÁËÚ·ÙÈ¿, ı¿Ó·ÙÔ˜, Î.Ï.) ·ÏÏ¿ ηÈ
ÁÈ·ÙÚÔ‡˜ Î·È ÙÔ fiÙÈ Ë ˘ÁÈ‹˜ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙȘ ÎÔÛÌÈΤ˜ ·ÏÏ·Á¤˜ ηٿ ÙȘ ÌÂÙ·‚Ô-
ÙÔ˘ ‚Ú¤ÊÔ˘˜ ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·ÔÊ·ÛÈÛÙÈο Ϥ˜ ÛÙȘ Ê¿ÛÂȘ ÙÔ˘ ‚ÈÔÙÈÎÔ‡ ·ÎÏÔ˘
·fi ÙÔÓ (¿ÓÙÚ· Â›Û˘, ηٿ ηÓfiÓ·) ÙÔ˘ ¤ÙÔ˘˜ (.¯., ÙÚÔ¤˜ ÙÔ˘ ‹ÏÈÔ˘). ƒfi-
·È‰›·ÙÚÔ. ¢ÂÓ ¤¯ÂÈ ÂÚ¿ÛÂÈ ˆÛÙfiÛÔ ÏÔ˜ Ù˘ ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁ›·˜ Â›Ó·È Ó· ‰È¢ıÂ-
Ôχ˜ ηÈÚfi˜ ·fi ÙfiÙ Ô˘ Î·È ÛÙÔÓ Ù‹ÛÂÈ ÙȘ ÎÚ›ÛÂȘ, ÒÛÙ ٷ ˘ÔΛÌÂÓ·
ÙfiÔ Ì·˜ Ë Á¤ÓÓ·, ¤Ú· ·fi ‚ÈÔÏÔÁÈÎfi Ó· ÂÓÙ·¯ıÔ‡Ó ‹ Ó· Â·ÓÂÓÙ·¯ıÔ‡Ó
·‰‹ÚÈÙÔ, ‹Ù·Ó È·ÙÚÈ΋ Î·È ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋ ηٿ οÔÈÔÓ ÙÚfiÔ ÛÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ΋
·ÚÌÔ‰ÈfiÙËÙ· ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ, ÂÓÙ·Á̤- Î·È ÎÔÛÌÈ΋ Ù¿ÍË, Ë ‰Â ÔÌ¿‰· (‹ Î·È ÙÔ
ÓË ÛÙÔ Ì·ÁÈÎÔıÚËÛ΢ÙÈÎfi Ï·›ÛÈÔ Û‡Ì·Ó) Ó· Í·Ó·‚Ú› ÙȘ ‰È·Û·ÏÂ˘Ì¤-
Ù˘ ÁÂÓ¤ıÏÈ·˜ ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁ›·˜, ÛÙÔ˘˜ Ó˜ ÈÛÔÚÚÔ›Â˜ Ù˘ Î·È ·Ó·ÓÂÔ‡ÌÂÓË
ÎfiÏÔ˘˜ ÙÔ˘ Ô›ÎÔ˘ Î·È Ù˘ ·ÏÈ¿˜ ‰È- Ó· ·Ó·Û˘ÁÎÚÔÙËı›.
Â˘Ú˘Ì¤Ó˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜. ∏ ›ÛÔ‰Ô˜ ÂÓfi˜ ‚Ú¤ÊÔ˘˜ ÛÙÔÓ Îfi-
ÛÌÔ, fiÛÔ Î·È ·Ó Â›Ó·È ÂÈı˘ÌËÙ‹ ηÈ
H Το βρφος στο
·Ó·ÌÂÓfiÌÂÓË, ‰ÂÓ ·‡ÂÈ Ó· ÚÔÍÂÓ›
χειρουργεο, αμ-
ÎÚ›ÛË ÛÙËÓ ÔÈÎÔÁÂÓÂȷ΋ Î·È ÙËÓ ÎÔÈ-
σως μετ! την εσο-
ÓˆÓÈ΋ Ù¿ÍË. ΔÔ ÓÂÔÁ¤ÓÓËÙÔ Ì·›ÓÂÈ
δ του στον κσμο,
ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ Û·Ó ¤Ó·˜ ͤÓÔ˜ Ô˘, ÂÚ¯fi-
σε συμβολικ συ-
ÌÂÓÔ˜ ·fi ÙÔÓ ˘ÂÚ‚·ÙÈÎfi ¯ÒÚÔ Ù˘
σχετισμ με τη γν-
ÚÔ˛·Ú͢ Î·È ÙË Ì˘ÛÙÈ΋ ¯ÒÚ· Ù˘
νηση της νας χι-
Á˘Ó·ÈΛ·˜ Ì‹ÙÚ·˜, ·ÏÏ¿˙ÂÈ ÙȘ Û˘ÁÁÂ-
λιετας (απ τη
ÓÈΤ˜ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ Û¯¤ÛÂȘ Î·È ‰È·-
στ$λη «Πρσωπα
۷χÂÈ ÙÔ˘˜ ˘ÊÈÛÙ¿ÌÂÓÔ˘˜ ηÙÂÛÙË-
και προσωπεα»
̤ÓÔ˘˜ Û˘Û¯ÂÙÈÛÌÔ‡˜ ‰˘Ó¿ÌˆÓ.
του Χ. Μιχαηλδη,
∏ ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁ›· Ù˘ Á¤ÓÓËÛ˘ –Ô˘
εφημ. «Ελευθεροτυ-
ÙÂÏÂ›Ù·È Î˘Ú›ˆ˜ ·fi ÙË Ì·ÌÌ‹, ÙË Ì¿-
πα», 15.11.1999).
Ó· Î·È ÙË ÁÈ·ÁÈ¿ (ÂÓ Ì¤ÚÂÈ Î·È ÙÔÓ ÈÂ-
Ú¤·), ÙȘ ηÙÂÍÔ¯‹Ó ·ÚÌfi‰È˜ ·ÏÏ¿ ηÈ
˘‡ı˘Ó˜ ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÙ˘¯‹ ¤Î‚·Û‹
Ù˘– ·ÔÛÎÔ› ÛÙËÓ ·ÛÊ·Ï‹ Û‡ÏÏË-
„Ë, ÙËÓ ÂÈÙ˘¯‹ ‰È¿Ï·ÛË Ì¤Û· ÛÙÔ
ÌËÙÚÈÎfi ÛÒÌ·, ÙËÓ ÔÌ·Ï‹ ¤ÍÔ‰Ô ·fi
·˘Ùfi Î·È ÙËÓ ¤ÓÙ·ÍË ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ fiÓÙÔ˜
ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ. Δ·˘Ùfi¯ÚÔÓ· fï˜ ·ÊÔÚ¿
Î·È ÙË Ì¿Ó· ˆ˜ ¤Ó· ‰ÔÎÈÌ·˙fiÌÂÓÔ Ûˆ-
Ì·ÙÈο, „˘¯Èο Î·È ÎÔÈÓˆÓÈο ˘ÔΛ-
ÌÂÓÔ, Û ÌÈ· ÔÚȷ΋ ηÌ‹ Ù˘ ˙ˆ‹˜
ÙÔ˘, ηıÒ˜ ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ¤Ó· Ó¤Ô, Â›-
ÔÓÔ Î·È ˘‡ı˘ÓÔ ÎÔÈÓˆÓÈÎfi ÚfiÏÔ.
∫¿ı ‚Ú¤ÊÔ˜, ˆ˜ ÌÔÓ·‰ÈÎfi Î·È Ô-
χÙÈÌÔ Ï¿ÛÌ·, ÚÔÛٷهÂÙ·È ‰˘Ó·-
ÌÈο ·fi Â›‚Ô˘Ï˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ Î·È ‚ÔË-
ıÂ›Ù·È Ó· ·Ó·Ù˘¯ı› Ì ÙȘ Û˘Ì‚ÔÏÈ-
Τ˜ Î·È Ì·ÁÈΤ˜ ‰Ú¿ÛÂȘ (ÙÔÎÂÙfi˜, ÏÔ˘-
ÙÚfi, Ó·ÓÔ‡ÚÈÛÌ·, Ù·¯Ù¿ÚÈÛÌ·, Û·Ú¿-
ÓÙÈÛÌ·, ‚¿ÊÙÈÛË, Î.Ï.) ηıÒ˜ Î·È ÙÔÓ
ÏfiÁÔ (Âˆ‰¤˜, ¢¯¤˜, ÚÔÛ¢¯¤˜, ÙÚ·-
ÁÔ‡‰È·, Î.Ï.) Ù˘ ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁ›·˜, ÌÂÙ·-
Û¯ËÌ·ÙÈ˙fiÌÂÓÔ ÔÏÈÙÈÛÌÈο ·fi ÙËÓ
ÂÓ ÙË ÁÂÓ¤ÛÂÈ ÌÈ·Ú‹, ˙ˆÒ‰Ë ÙÔ˘ ˘fi-
H Μωρ στην ξ λινη σαρμαντσα. Θεοδριανα ÛÙ·ÛË Û «¿ÓıÚˆÔ». ∏ ÁÂÓ¤ıÏÈ· ÙÂ-
Aρτας, Α γουστος 1979 (φωτ.: Ελνη Ψυχογιο ).
ÏÂÙÔ˘ÚÁ›· Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ ¤ÙÛÈ ÛÙËÓ ÎÔÈÓˆ-

10 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
ÓÈÎÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ‚Ú¤ÊÔ˘˜ Î·È ÙËÓ ÂÈ- Õ Η Παναγα με τον μικρ
ı˘ÌËÙ‹, ·ÚÌÔÓÈ΋ –Û‡Ìʈӷ Ì ٷ Χριστ στην αγκαλι! της, στο
ÔÏÈÙÈÛÌÈο Û˘ÌÊÚ·˙fiÌÂÓ·– ¤ÓÙ·Í‹ τμπλο του καθολικο της Mο-
ÙÔ˘ ÛÙËÓ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·, ÙÔÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎfi ν$ς της Παναγας της Χοζοβι-
ÈÛÙfi Î·È ÙÔ Ê˘ÛÈÎfi ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. τισσας στην Aμοργ. Φωτ. της
K·ıÔÚÈÛÙÈ΋˜ ÛËÌ·Û›·˜ ÁÈ· ÙË ÁÂÓ¤- Ελ. Ψυχογιο στο πανηγ ρι
ıÏÈ· ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁ›· Î·È fi,ÙÈ ·˘Ù‹ ·ÊÔÚ¿ της, 21.11. 1998).
Â›Ó·È Ù· ÂȉÈο ÙÚ·ÁÔ‡‰È·, Ù· ÔÔ›·,
·fi ÙÔ ÂÚȤ¯ÔÌÂÓÔ, ÙÔÓ ¯ÚfiÓÔ, ÙÔÓ
ÙÚfiÔ ·ÏÏ¿ Î·È ÙË ÛÎÔÈÌfiÙËÙ· Ô˘
ÙÚ·ÁÔ˘‰ÈÔ‡ÓÙ·È, ·ÔηÏÔ‡ÓÙ·È ·Ó·Ïfi-
Áˆ˜ Ó·ÓÔ˘Ú›ÛÌ·Ù·, ͢Ó‹Ì·Ù·, Ù·¯Ù·Ú›-
ÛÌ·Ù·. EÈÙÂÏÔ‡ÓÙ·È ÂÁÁÂÁÚ·Ì̤ӷ ÂÓ
›‰ÂÈ Âˆ‰‹˜ ÛÙÔÓ Ú˘ıÌfi ÌÈ·˜ Ì·ÁÈ-
΋˜, ·fi οو ÚÔ˜ Ù· ¿Óˆ ΛÓËÛ˘
Ó·ÓÔ˘ÚÈÛÙÈ΋˜ ‹/Î·È ¯ÔÚ¢ÙÈ΋˜, Ô˘
Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ Û˘Ì‚ÔÏÈο ÛÙÔ «·Ó¿ÛÙË-
Ì·» ÙÔ˘ ÓÂÔÁ¤ÓÓËÙÔ˘.
OÈ ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁ›Â˜ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó Ù·˘Ùfi-
¯ÚÔÓ· Î·È ÌÈ· ÎÔÛÌÈ΋, ÊÈÏÔÛÔÊÈ΋
Û‡ÏÏË„Ë. ¢È·ϤÎÔ˘Ó –̤۷ ·fi ÙÔ
Û˘Ì‚ÔÏÈÎfi Û‡ÛÙËÌ· οı ÎÔÈÓfiÙËÙ·˜
Î·È ÂÔ¯‹˜– ÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ, ˆ˜ ÔÓÙÔÏÔ-
ÁÈÎfi ÔÓ, ÛÒÌ· Î·È ˘ÔΛÌÂÓÔ, Ì ÙÔÓ
ÎfiÛÌÔ ÙˆÓ ˙ÒˆÓ Î·È ÙˆÓ Ê˘ÙÒÓ, Ù·
ÛÙÔȯ›· Ù˘ ʇÛ˘, Ù· ·ÛÙÚÈο ÛÒÌ·-
Ù·.
∏ ·ÓıÚÒÈÓË ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁÈ΋ ÙÂÎÓÔ-
ÁÔÓ›· ÛÙȘ ÂÓ ÏfiÁˆ ·Ú·‰ÔÛȷΤ˜ ÎÔÈ-
ӈӛ˜ ·ÊÔÚ¿ Ù· ÂÈı˘ÌËÙ¿, ÂÓÙfi˜ ÙÔ˘
ÓfiÌÈÌÔ˘ Á¿ÌÔ˘ Î·È ÙˆÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ
ηÓfiÓˆÓ, ·È‰È¿. Δ· ÂÍÒÁ·Ì·, ·Ó ‰ÂÓ
·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÔ˘Ó ÙÔÓ ·ÔÙÚfi·ÈÔ ‰ÚfiÌÔ
Ù˘ ÎÚ˘Ê‹˜ ·È‰ÔÎÙÔÓ›·˜ ‹ Ù˘ ¤ÎıÂ-
P Η ινδουιστικ$ θε!
Yasoda με τον μικρ
Û˘, ÂÚÈıˆÚÈÔÔÈÔ‡ÓÙ·È Ì·˙› Ì ÙËÓ
Shiva (Lal) στην
¿Á·ÌË ÌËÙ¤Ú·.
αγκαλι! της. Tαχυ-
øÛÙfiÛÔ ÙÔ Ì˘ÛÙËÚÈ·Îfi ÁÂÁÔÓfi˜ Ù˘
δρομικ δελτ!ριο,
Á¤ÓÓËÛ˘ ÂÓfi˜ Ï¿ÛÌ·ÙÔ˜ ·fi ÙË Ì¿-
Jain Picture
Ó·, ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ·fi ÔÔÈÂÛ‰‹ÔÙÂ
Publishers- Bombay,
‚ÈÔÏÔÁÈΤ˜ ÚÔ¸Ôı¤ÛÂȘ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈ-
Ινδα 3.1.1998).
Τ˜ Û˘Ì‚¿ÛÂȘ, ÛËÌ·ÙÔ‰ÔÙ› ÛÙËÓ ·Ó-
ıÚÒÈÓË ÛΤ„Ë ·Í›Â˜ fiˆ˜ Ë ˙ˆ‹, Ë
·Ó·Ó¤ˆÛË, Ë Û˘Ó¤¯ÂÈ·, Î·È ·ÓÙÈÚÔ-
Ûˆ‡ÂÈ ÙËÓ ·ı·Ó·Û›·, ÙË Ó›ÎË Ù˘
‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈ΋˜ ‰‡Ó·Ì˘
Ù˘ ÁÔÓÈÌfiÙËÙ·˜ ¿Óˆ
ÛÙÔÓ ı¿Ó·ÙÔ Î·È ÙË
ÊıÔÚ¿. ΔÔ ·Ú·‚·ÙÈÎfi,
M¿Ó· Î·È ‚Ú¤ÊÔ˜:
ÂÎÙfi˜ ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ Î·- ÙÔ Â›ÎÂÓÙÚÔ
ÓfiÓˆÓ ˙‡ÁÔ˜ Ì¿Ó·-
‚Ú¤ÊÔ˜ Û˘Ó·ÔÙÂÏ› ÌÈ·˜ ·ÁÎfiÛÌÈ·˜
·Ú¯ÂÙ˘ÈÎfi ÁÔÓÈÌÈÎfi
˙¢Á¿ÚÈ-ÛÙÂÚÂfiÙ˘Ô ·Ú¯·˚΋˜ ›ÛÙ˘
ÛÙÔ Ï·˚Îfi Ê·ÓÙ·ÛÈ·Îfi.
∏ ·Ó·ÁÂÓÓËÙÈ΋ ÛËÌ·-
Î·È Ï·ÙÚ›·˜
Û›· Î·È Ë ·Ú·‚·ÙÈÎfi-
ÙËÙ· ÙÔ˘ Û¯‹Ì·ÙÔ˜
¿Á·ÌË Ì¿Ó·-ÂÍÒÁ·ÌÔ ·È‰›, ÙÔ˘˜ ·Ó·-
Á¿ÁÂÈ ÛÙÔÓ ¯ÒÚÔ ÙÔ˘ Û˘Ì‚ÔÏÈÎÔ‡-Ì˘-
ıÈÎÔ‡ Û˘ÛÙ‹Ì·ÙÔ˜ Î·È ÙÔ˘ ÈÂÚÔ‡.
∏ Ì¿Ó· Î·È ÙÔ ‚Ú¤ÊÔ˜ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È
¤ÙÛÈ ÛÙÔÓ ˘Ú‹Ó· Ù˘ ÁÓˆÛÙ‹˜, ·- ÓË, ÙË ÁË, Î.Ï., Î·È Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì·ÁÈο
ÁÎfiÛÌÈ·˜ ·Ú¯·˚΋˜ ÌËÙÚÔÎÂÓÙÚÈ΋˜ Ì ÙËÓ ·Ó··Ú·ÁˆÁ‹ ·ÓıÚÒˆÓ ηÈ
(ªËÙ¤Ú· ‹ ªÂÁ¿ÏË £Â¿) Î·È ·È‰ÔÎÂ- ˙ÒˆÓ, ηıÒ˜ Î·È ÙËÓ ÂÙ‹ÛÈ· ·Ó·Ó¤ˆ-
ÓÙÚÈ΋˜ (ıÂ›Ô ‚Ú¤ÊÔ˜/·È‰› ·ÚÛÂÓÈÎÔ‡ ÛË Ù˘ ‚Ï¿ÛÙËÛ˘ Î·È È‰È·›ÙÂÚ· –ÛÙÔÓ
‹ ıËÏ˘ÎÔ‡ Á¤ÓÔ˘˜) ›ÛÙ˘ Î·È Ï·ÙÚ›- ÌÂÛÔÁÂÈ·Îfi ¯ÒÚÔ Î·ÙÂÍÔ¯‹Ó– ÙˆÓ ‰Ë-
·˜. ∞ÔÎÙÔ‡Ó ˘ÂÚÊ˘ÛÈΤ˜ ȉÈfiÙËÙ˜ ÌËÙÚÈ·ÎÒÓ.
(·ÚıÂÓÔÁ¤ÓÂÛË, ı·˘Ì¿ÛÈÔ ‚Ú¤ÊÔ˜), Ô Δ· ÚÔ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈο ¤ıÈÌ· Ô˘ ÙÂÏÔ‡-
‚›Ô˜ ÙÔ˘˜ Á›ÓÂÙ·È ÌÂÛÙfi˜ Ì˘ËÙÈÎÒÓ ·- ÓÙ·È Î·Ù¿ ÙÔ ¢ˆ‰Âη‹ÌÂÚÔ, ÛÙËÓ ÎÚ›-
Ú·‚·ÙÈÎÒÓ ÂÂÈÛÔ‰›ˆÓ, ‰ÔÎÈÌ·ÛÈÒÓ ÛÈÌË ÛÙÈÁÌ‹ Ù˘ Û˘Ì‚ÔÏÈ΋˜ ÂÙ‹ÛÈ·˜
Î·È ·ıÒÓ. ΔÔ ÈÂÚfi ˙¢Á¿ÚÈ Î·È ÔÈ Ê¿- (·Ó·)Á¤ÓÓËÛ˘ ÙÔ˘ ‹ÏÈÔ˘ ηٿ ÙÔ ¯ÂÈ-
ÛÂȘ Ù˘ ÔÏ˘Ù¿Ú·¯Ë˜ ˙ˆ‹˜ ÙÔ˘ Û˘Ì- ÌÂÚÈÓfi ËÏÈÔÛÙ¿ÛÈÔ, Û˘Ó·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÌÈ·
‚ÔÏÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ‰Ú·Ì·ÙÈο Û ıÚË- ıÚËÛ΢ÙÈ΋ ÁÂÓ¤ıÏÈ· ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁ›·
Û΢ÙÈΤ˜ ‰È·‚·Ù‹ÚȘ ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁ›Â˜ ÁÈ· ÙÔ «ıÂ›Ô ‚Ú¤ÊÔ˜», Û ÌÈ· ÂÚ›Ô‰Ô
(‰È·ÏÂÎÙÈο ·Ó¿ÏÔÁ˜ Ì ·˘Ù¤˜ ÙÔ˘ ·- Ô˘ Ë Ì¤Ú· ÌÂÁ·ÏÒÓÂÈ, Ù· ˙Ò· ÁÂÓÓÔ-
ÎÏÔ˘ Ù˘ ˙ˆ‹˜ ÙˆÓ ıÓËÙÒÓ), fiÔ˘ ·˘- ‚ÔÏÔ‡Ó Î·È ÙÔ ÔχÙÈÌÔ ÛÙ¿ÚÈ Ê˘ÙÚÒ-
Ù¿ «·Ó··ÚÈÛÙ¿ÓÔÓÙ·È» Ì ÂÈÎfiÓ˜, ÓÂÈ Ì¤Û· ·fi ÙË ÁË. ™’ ·˘Ù‹ ÙËÓ ÔÚÈ·-
ı·ÙÚÈΤ˜ ‰Ú¿ÛÂȘ Î·È ÏfiÁÔ, ·Ó¿ÏÔÁ· ΋ ¯ÚÔÓÈ΋ Ê¿ÛË Â›Ó·È Â›Û˘ ÂÓÙ·Á-
Ì ÙÔ ÂοÛÙÔÙ ÔÏÈÙÈÛÌÈÎfi Ï·›ÛÈÔ. ∏ ̤ÓË, ËÌÂÚÔÏÔÁȷο Î·È Û˘Ì‚ÔÏÈο, Ë
ÂÓ ÏfiÁˆ Ï·ÙÚ›· ·ÊÔÚ¿ Û˘Ì‚ÔÏÈο, ˆ˜ Á¤ÓÓËÛË, Ë ‚¿ÊÙÈÛË, Ë ˘··ÓÙ‹ ÙÔ˘
ıÂÔÔÈË̤ӷ fiÓÙ·, ÙÔÓ ‹ÏÈÔ, ÙË ÛÂÏ‹- ÃÚÈÛÙÔ‡, fi¯È Ù˘¯·›· ‚¤‚·È·.

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 11
à Oι ευαγγελιζ μενοι ποιμ νες,
τμμα απ το ψηφιδωτ της
Γ ννησης του Xριστο (1312-
1315) στο να των αγων Aπο-
στ λων, Θεσσαλονκη.

Tου ™ Δ∞ª∞Δ∏ ™ ∞∫∂§§πø¡∞


Διδκτορος Θεολογας

«K·È ÔÈ̤Ó˜ ‹Û·Ó ÂÓ ÙË ¯ÒÚ·


ÙË ·˘Ù‹ ·ÁÚ·˘ÏÔ‡ÓÙ˜ ηÈ
Ê˘Ï¿ÛÛÔÓÙ˜ Ê˘Ï·Î¿˜ Ù˘ Ó˘-
ÎÙfi˜ Â› ÙËÓ Ô›ÌÓËÓ ·˘ÙÒÓ.
K·È ȉԇ ¿ÁÁÂÏÔ˜ K˘Ú›Ô˘ Â¤ÛÙË
·˘ÙÔ›˜ Î·È ‰fiÍ· K˘Ú›Ô˘ ÂÚȤ-
Ï·Ì„ÂÓ ·˘ÙÔ‡˜, Î·È ÂÊÔ‚‹ıË-
Û·Ó Êfi‚ÔÓ Ì¤Á·Ó. K·È ›ÂÓ ·˘-
ÙÔ›˜ Ô ¿ÁÁÂÏÔ˜ ÌË ÊԂ›ÛıÂ.
I‰Ô‡ Á·Ú ¢·ÁÁÂÏ›˙ÔÌ·È ˘Ì›Ó ¯·-
Ú¿Ó ÌÂÁ¿ÏËÓ, ‹ÙȘ ¤ÛÙ·È ·ÓÙ›
Ùˆ Ï·Ò, fiÙÈ ÂÙ¤¯ıË ˘Ì›Ó Û‹ÌÂ-
ÚÔÓ ÛˆÙ‹Ú, fi˜ ¤ÛÙÈ XÚÈÛÙfi˜ K‡-
ÚÈÔ˜...»
( §Ô˘Î., 2, 8-12)

«Aγραυλοντες ποιμνες»
I A°PAY§OYNTE™ ÔÈ̤Ó˜, ÏÔÈ- Ú›·. H ·ıˆfiÙËÙ· ÙˆÓ ÊÙˆ¯ÒÓ Á›ÓÂÙ·È ÙÔÓ IˆÛ‹Ê fiÏ· fiÛ· ›¯·Ó ‰ÂÈ Î·È ·ÎÔ‡- Ù˘ ÛÙÈÁÌ‹˜, fiˆ˜ ¿ÏψÛÙÂ Î·È Ë fiÚ-

O fiÓ, ·ÔÎÙÔ‡Ó ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ı¤ÛË


ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ Á¤ÓÓËÛ˘ ÙÔ˘
XÚÈÛÙÔ‡. Y¿Ú¯ÂÈ ÌÈ· Û˘Ó¤ÂÈ· ÛÙËÓ
ÙÔ Ï·›ÛÈÔ ˘Ô‰Ô¯‹˜ ÙÔ˘ XÚÈÛÙÔ‡. A˘-
Ù‹ Ë Û˘Ó¯‹˜ ·Ó·ÙÚÔ‹ ηıÈÛÙ¿ ηÈ
ÂӉȷʤÚÔ˘Û· ÙËÓ ÈÂÚ‹ ÈÛÙÔÚ›·. OÈ Úfi-
ÛÂÈ. OÈ ‚ÔÛÎÔ› Â›Ó·È ÔÈ ÚÒÙÔÈ Ô˘ ÏË-
ÚÔÊÔÚÔ‡ÓÙ·È ÙËÓ Ù·˘ÙfiÙËÙ· ÙÔ˘ ·È‰È-
Ô‡ Ô˘ ÁÂÓÓ‹ıËΠ۠ÂΛÓÔ ÙÔÓ ÛÙ·‡-
ÓË ‹ Ë ÌÔȯ·Ï›‰·, ‹ ·ÎfiÌ· ·ÎfiÌ· Ë Á˘-
Ó·›Î· ·fi ÙË ™·Ì¿ÚÂÈ·. OÈ ·ÁÚ·˘ÏÔ‡-
ÓÙ˜ ÔÈ̤Ó˜ Â›Ó·È ÛÙ·ıÂÚ¿ ÛËÌ›·
ÂÈÏÔÁ‹ ÙˆÓ ‚ÔÛÎÒÓ. MÈ· Û˘Ó¤ÂÈ· ÏÔÈ ·ÏÏ¿˙Ô˘Ó Î·È Ù· ̤¯ÚÈ ÂΛÓË ÙË ÏÔ Ù˘ BËıϤÌ. TÔ «˘ÂÚÊ˘ÛÈÎfi», Ô˘ ·Ó·ÊÔÚ¿˜ Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ ÙÔ˘ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈ-
·Ó·ÙÚÔ‹˜ Ù˘ ηıÂÛÙË΢›·˜ Ù¿Í˘. ÛÙÈÁÌ‹ ı¤ÛÌÈ· ‰ÂÓ Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ˘’ ·Ú¯Èο ÙÔ˘˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› Êfi‚Ô, Á›ÓÂÙ·È ÛÌÔ‡, ÁÈ·Ù› ·ÔÙÂÏÔ‡Ó Û˘ÓÂ‹ ÂÈÏÔÁ‹
M¤ÙÔ¯ÔÈ ÛÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ Ù˘ °¤ÓÓËÛ˘ ı· fi„ÈÓ. H «ÂÈÙÚÔ‹ ˘Ô‰Ô¯‹˜», ÏÔÈfiÓ, «Ê˘ÛÈÎfi». OÈ ‚ÔÛÎÔ› ÍÂÂÚÓÔ‡Ó ÙÔ ·Ú- ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ ÙÔ˘ XÚÈÛÙÔ‡. T· ÛËÌ·ÈÓfiÌÂ-
Â›Ó·È ÔÈ ¤Û¯·ÙÔÈ Î·È fi¯È ÔÈ ÚÒÙÔÈ. A˘- ÙÔ˘ XÚÈÛÙÔ‡ ‰ÂÓ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ·Ô- ¯ÈÎfi ÛÙ¿‰ÈÔ Ù˘ ·ÔÚ›·˜ Î·È Ù˘ ¤Î- Ó· ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÂÈÏÔÁ‹˜ Â›Ó·È ÂÍfi¯ˆ˜
ÙÔ› ÔÈ ‹ÚˆÂ˜ ÙÔ˘ ¶·˙ÔÏ›ÓÈ, ·fi ÙËÓ ÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ÙÔ˘˜ ¿Ú¯ÔÓÙ˜. °È·Ù› ÙfiÙ ÏË͢ Î·È ÂÓÙ¿ÛÛÔ˘Ó ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ ·˘- ‰È¿ÊÔÚ· ·fi fiÛ· ηٿ ηÈÚÔ‡˜ ϤÁÔ-
ÂÍ·ÈÚÂÙÈ΋ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ·ÊÈ΋ Ù·ÈÓ›· TÔ Ù›ÔÙ ‰ÂÓ ı· ¿ÏÏ·˙Â. TÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ Ùfi ÛÙË ˙ˆ‹ ÙÔ˘˜. £· ÙÔ ÎÔÈÓÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÓÙ·È ˆ˜ ÂÎÎÏËÛÈ·ÛÙÈÎfi˜ ÏfiÁÔ˜ ÛÙȘ
ηٿ M·Ùı·›ÔÓ E˘·ÁÁ¤ÏÈÔ, ı· Â›Ó·È fi¯È ÁÂÁÔÓfiÙˆÓ Ù˘ °¤ÓÓËÛ˘ ÛËÌ·›ÓÂÈ Î·È ÂΛ Ô˘ Ú¤ÂÈ Î·È ‰ÂÓ ı· ‰ÈÂΉÈ΋- Ë̤Ú˜ Ì·˜. H ·Ú¯È΋ ·Ó·ÊÔÚ¿ ÛÙÔÓ
·ÏÒ˜ ·ÚfiÓÙ˜ ·ÏÏ¿ ÂÓÂÚÁÔ› ̤ÙÔ¯ÔÈ ‰ËÏÒÓÂÈ ·˘Ù‹ ÙËÓ ·Ó·ÙÚÔ‹. «K·È ÂÁ¤- ÛÔ˘Ó Ê‹ÌË ‹ ‰fiÍ·. ¶ÈÂÚ ¶¿ÔÏÔ ¶·˙ÔÏ›ÓÈ ‰ÂÓ Â›Ó·È Ù˘¯·›·.
ÛÙËÓ °¤ÓÓËÛË. E›Ó·È, ¿Ú·ÁÂ, Ë ›‰È· ·- ÓÂÙÔ ˆ˜ ·‹ÏıÔÓ ·’ ·˘ÙÒÓ ÂȘ ÙÔÓ Ô˘Ú·- ™ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ÙˆÓ ·ÁÚ·˘ÏÔ‡ÓÙˆÓ O «¿ıÂÔ˜ Ù˘ ·ÚÈÛÙÂÚ¿˜» ÛÎËÓÔı¤Ù˘
Ú¿‰ÔÛË Ô˘ οÓÂÈ ÙÔÓ ¢·‚›‰ ‚·ÛÈÏÈ¿ ÓfiÓ ÔÈ ¿ÁÁÂÏÔÈ Î·È ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ, ÔÈ ÔÈ̤- ÔÈÌ¤ÓˆÓ Â›Ó·È ÛËÌ·ÓÙÈÎfi Ó· ηٷϿ- ·ÚÔ˘Û›·Û ¤Ó· ·ÚÈÛÙÔ‡ÚÁËÌ· ÂÂȉ‹
ÙˆÓ IÔ˘‰·›ˆÓ ÂΛÓË Ô˘ ÂÈÙ¿ÛÛÂÈ ÙË Ó˜ ›ÔÓ ÚÔ˜ ·ÏÏ‹ÏÔ˘˜ ‰ÈÂÏıÒÌÂÓ ‰Ë ‚Ô˘Ì ÙÔ Î›ÓËÙÚÔ. AÓ ı¤ÏÂÙÂ, ÙËÓ ÂÈ- ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÏÂÈÙÔ‡ÚÁËÛ ˆ˜ ¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜
ÌÂÙÔ¯‹ ÛÙ· ÎÔÚ˘Ê·›· ÁÂÁÔÓfiÙ· ·Ó- ¤ˆ˜ BËıÏÂ¤Ì Î·È ›‰ˆÌÂÓ ÙÔ Ú‹Ì· ÙÔ‡ÙÔ ÏÔÁ‹ ÙÔ˘ XÚÈÛÙÔ‡. N· ηٷϿ‚Ô˘Ì ·ÁÚ·˘ÏÔ‡ÓÙ˜ ÔÈ̤Ó˜, ÂÂȉ‹ ηٿ-
ıÚÒˆÓ ·fi ÙȘ ¯·ÌËÏfiÙÂÚ˜ Ù¿ÍÂȘ; ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜, fi Ô K‡ÚÈÔ˜ ÂÁÓÒÚÈÛÂÓ Ë̛ӻ Â›Û˘ ÁÈ·Ù› Ô XÚÈÛÙfi˜ ÂÈϤÁÂÈ Úfi- Ï·‚ ٷ ÛËÌ·ÈÓfiÌÂÓ·.
MÔÚ› Ó· ˘¿Ú¯ÂÈ Î·È ·˘Ù‹ Ë ·Ó¿- (§Ô˘Î., 2,15-16). ¢ÂÓ Ù›ıÂÓÙ·È ÂÓ ·ÌÊÈ- Ûˆ· ·fi ÙÔ ÂÚÈıÒÚÈÔ Ù˘ ÔÏÈÙÈ΋˜, H ÚˆÈÓ‹ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘-
ÁÓˆÛË. Ö˜ Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· Ê·›ÓÂÙ·È Î·È ‚fiψ Ù· fiÛ· Ô ¿ÁÁÂÏÔ˜ › ÛÙÔ˘˜ ‚Ô- ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ Î·È ıÚËÛ΢ÙÈ΋˜ ˙ˆ‹˜ Á¤ÓÓˆÓ Â›Ó·È ·ÊÈÂÚÒÌÂÓË Û ·˘ÙÔ‡˜
Ì›· ÂÈÏÔÁ‹, ÔÈ ·Ó¤ÛÙÈÔÈ, ÔÈ ÊÙˆ¯Ô›, ı· ÛÎÔ‡˜. ™·Ó ¤ÙÔÈÌÔÈ Ù· ·Ô‰¤¯ÔÓÙ·È Î·È Ù˘ ÂÔ¯‹˜ ÙÔ˘. IÛˆ˜ ÙfiÙ ӷ ÂÍËÁ‹- ÙÔ˘˜ ·ÁÚ·˘ÏÔ‡ÓÙ˜ ÔÈ̤Ó˜. EÓ›ÔÙÂ
Â›Ó·È ÔÈ ‹ÚˆÂ˜ ÙÔ˘ XÚÈÛÙÔ‡ Û fiÏË ÙË ËÁ·›ÓÔ˘Ó Ó· Ù· ·Ó·ÁÁ›ÏÔ˘Ó ÂΛ Ô˘ ÛÔ˘ÌÂ Î·È ÙȘ ·Ó·ÎÔÏÔ˘ı›Â˜ ÙÔ˘ ·Úfi- fï˜ Ë ÙÈÌ‹ ‰ÂÓ Â›Ó·È ·ÓÒ‰˘ÓË ·Ó¿-
˙ˆ‹ ÙÔ˘. OÈ ÔÈ̤Ó˜ ˘Ô‰¤¯ÔÓÙ·È ÙÔÓ Ú¤ÂÈ. OÈ ‚ÔÛÎÔ› ËÁ·›ÓÔ˘Ó ÛÙË BË- ÓÙÔ˜. °È·Ù› ÙÂÏÈο ÔÈ ·ÁÚ·˘ÏÔ‡ÓÙ˜ ÔÈ- ÌÓËÛË. IÛˆ˜ ÙÂÏÈο ÁÈ’ ·˘Ùfi Ó· ›ӷÈ
ÔÈ̤ӷ. ™·Ê‹˜ Ë Û¯¤ÛË Î·È Ë ·ÏÏËÁÔ- ıÏÂ¤Ì Î·È ·Ó·ÁÁ¤ÏÏÔ˘Ó ÛÙË M·Ú›· Î·È Ì¤Ó˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ·ÏÒ˜ οÔÈÔÈ ‹ÚˆÂ˜ Î·È ÂӉȷʤÚÔ˘Û·.

12 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
«Xριστς γεννται...»
Tου ° ∂øƒ°π√À ¡. ∞ π∫∞Δ∂ƒπ¡π¢∏ Õ Kαλαντι-
στ ς στην Kοκ-
Δρος Φιλολογας, Δ/ντ Ερευνν Κ- κινι, Πειραι-
ντρου Λαογραφας Ακαδημας Αθηνν ς. Παραμον
χριστουγ ννων
1966. Φωτ.:
Γ.N.Aικατερι-

∞ ¶O THN ¶APAMONH ÙˆÓ ÃÚÈ-


ÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ ·ÓÔ›ÁÂÈ Ô ÏÔ‡ÛÈÔ˜
ÂıÈÌÈÎfi˜ ·ÎÏÔ˜ ÙÔ˘ ¢ˆ‰ÂηË-
̤ÚÔ˘, Ô˘ ı· ÎÏ›ÛÂÈ Ù· £ÂÔÊ¿ÓÈ· ÌÂ
ÙÔÓ ·ÁÈ·ÛÌfi ÙˆÓ ˘‰¿ÙˆÓ. ¶ÚÔ¿ÁÁÂÏÔ˜
νδης.

Ù˘ ÌÂÁ¿Ï˘ ̤ڷ˜ Â›Ó·È ÔÈ ÔÌ¿‰Â˜ ÙˆÓ


·È‰ÈÒÓ, Ô˘ ÙÚ·ÁÔ˘‰Ô‡Ó Ù· οϷÓÙ·,
·Ú¯›˙ÔÓÙ·˜, ÛÙËÓ ·Ú·‰ÔÛȷ΋ ÙÔ˘˜
ÌÔÚÊ‹, Ì ÙËÓ ÂÍÈÛÙfiÚËÛË Ù˘ °¤ÓÓË-
Û˘ ÙÔ˘ ÃÚÈÛÙÔ‡, Û˘Ó¯›˙ÔÓÙ·˜ ÌÂ
·ÈӤ̷ٷ ÁÈ· ÙÔ Û›ÙÈ Î·È ÙÔ˘˜ ÛÈÙÈ-
ÎÔ‡˜, Î·È ÙÂÏÂÈÒÓÔÓÙ·˜ Ì ·ÈÙËÙÈÎÔ‡˜
ÛÙ›¯Ô˘˜ ÁÈ· ÏÔ‡ÛÈÔ ÊÈÏÔ‰ÒÚËÌ·. Δ·
Û˘Ó‹ıË Î¿Ï·ÓÙ·, Ù· ÁÓˆÛÙ¿ Ì ÙÔÓ
ÂÓ·ÚÎÙÈÎfi ÛÙ›¯Ô «K·Ï‹Ó Ë̤ڷÓ, ¿Ú¯Ô-
ÓÙ˜...» (·fi ÙÔÓ ÔÔ›Ô Î·È Ù· «∫·Ï‹ÌÂ-
Ú·», ¤ÓÙ˘Ô ÌÈÎÚÔ‡ Û¯‹Ì·ÙÔ˜ Ì ٷ
οϷÓÙ· fiÏˆÓ ÙˆÓ ÁÈÔÚÙÒÓ), Â›Ó·È ÔÏÈ-
ÁfiÛÙȯ· Î·È ·Ï¿. ∫·Ù¿ ÙfiÔ˘˜ fï˜
ÂȯˆÚÈ¿˙Ô˘Ó Î·È ¿ÏÏ· ηϿÓÙ·, η-
ıÒ˜ Î·È Û˘Ó·Ê‹ ıÚËÛ΢ÙÈο ÙÚ·ÁÔ‡-
‰È·, Ì ȉȷ›ÙÂÚË ˙ˆÓÙ¿ÓÈ·, fiˆ˜ ÛÙË
£Ú¿ÎË, fiÔ˘ ÂÍÈÛÙÔÚÔ‡Ó ÙËÓ ÂÓÛ¿Ú-
ΈÛË ÙÔ˘ ÃÚÈÛÙÔ‡, Ì Ú·ÏÈÛÌfi ηÈ
·Ú·ÛÙ·ÙÈÎfiÙËÙ·:
ÃÚÈÛÙfi˜ ÁÂÓÓ¿Ù·È/¯·Ú¿
ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ.
÷ڿ ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ/
ÛÙ· ·ÏÈοÚÈ·.
™·Ú¿ÓÙ· ̤Ú˜/Û·Ú¿ÓÙ· Ó‡¯Ù˜
ÎÈ Ë ¶·Ó·ÁÈ¿ Ì·˜/ÎÔÈÏÔÔÓÔ‡ÛÂ.
∫ÔÈÏÔÔÓÔ‡ÛÂ/·Ú·Î·ÏÔ‡ÛÂ
fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ AÁÈÔ˘˜/ÙÔ˘˜ A˚-∞Ô-
ÛÙfiÏÔ˘˜.
ΔÚÂȘ ∞ÔÛÙfiÏÔ˘˜/Ì·ÌÌ‹
Á˘Ú‡ԢÓ...
øÛÙÔ˘ Ó· ¿ÓÂ/ÎÈ ÒÛÙÔ˘
Ó· ¤ÚıÔ˘Ó,
Ë ¶·Ó·ÁÈ¿ Ì·˜/ÍÂÏ¢ÙÂÚÒıË.
ª¤Û· ÛÙȘ ‰¿ÊÓ˜/̤ے
ÛÙ· ÏÔ˘ÏÔ‡‰È·,
οÓÂÈ ÙÔÓ ‹ÏÈÔ/Î·È ÙÔ ÊÂÁÁ¿ÚÈ...».
Δ· ÙÚ·ÁÔ‡‰È· ·˘Ù¿ ı˘Ì›˙Ô˘Ó Î·È
ÔÚÈṲ̂ӷ ¤ıÈÌ· Ô˘ ‰Â›¯ÓÔ˘Ó fiÙÈ Ô Ï·-
fi˜ Ì·˜ ÁÈÔÚÙ¿˙ÂÈ ÙË Á¤ÓÓËÛË ÙÔ˘ ÃÚÈ- ÓÙ˜, ÚÔÊ¿ÛÂÈ ÙÈÌ‹˜ ‰‹ıÂÓ Ïԯ›ˆÓ Ù˘
ÛÙÔ‡ fiˆ˜ Î·È ÙË Á¤ÓÓËÛË ÂÓfi˜ ·È‰È- ·¯Ú¿ÓÙÔ˘ ¶·ÚıÂÓÔÌ‹ÙÔÚÔ˜, ÔÚ›˙ÔÌÂÓ,
Ô‡. ™ÙÔ ∑·ÁfiÚÈ, .¯., Ù˘ ∏›ÚÔ˘, ÍË- Ìˉ¤Ó ÙÔÈÔ‡ÙÔÓ ˘fi ÙˆÓ ÈÛÙÒÓ ÙÂÏ›-
ÌÂÚÒÓÔÓÙ·˜ ÃÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·, οÓÔ˘Ó Ù· Ûı·È...».
«Û¿ÚÁ·Ó·», ÙËÁ·Ó›Ù˜ Ì ÔÏÏ¿ η-
Ú‡‰È· Â¿Óˆ, Î·È ÛÙËÓ ∫‡ÚÔ Ù· «ÎÔ‡- 
ÌÔ˘Ï·», ÂȉÈο ·ÍÈÌ¿‰È· Ô˘ Û˘ÓËı›-
˙Ô˘Ó Ó· ÚÔÛʤÚÔ˘Ó Û fiÛÔ˘˜ ÂÈÛΤ- ∞fi ÙȘ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈΤ˜ ÂıÈÌÈΤ˜ ÂÎ-
ÙÔÓÙ·È Ï¯ÒÓ·. ΔÔ ¤ıÈÌÔ ·˘Ùfi Â›Ó·È ‰ËÏÒÛÂȘ ÙˆÓ ÃÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ Â›Ó·È Ù·
·Ó¿ÏÔÁÔ Ì ÙÔ «ÏÔ¯fi˙ÂÌ·» ÙˆÓ μ˘˙·- ¯ÔÈÚÔÛÊ¿ÁÈ·, Ô˘ Û ·ÚÎÂÙ¿ ̤ÚË
ÓÙÈÓÒÓ, ˙ˆÌfi ·fi ÛÈÌÈÁ‰¿ÏÈ, ‚Ô‡Ù˘ÚÔ ·›ÚÓÔ˘Ó ı˘ÛÈ·ÛÙÈÎfi ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·.
Î·È Ì¤ÏÈ ÁÈ· ÙfiÓˆÛË Ù˘ ϯÒÓ·˜, Ô˘ ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ·Ó¿Ú¯·ÈÔ ÚˆÌ·˚Îfi ¤ıÈ-
¤ÛÙÂÏÓ·Ó ÙËÓ ÂÔ̤ÓË ÙˆÓ ÃÚÈÛÙÔ˘- ÌÔ ÚÔ˜ ÙÈÌ‹Ó ÙÔ˘ ∫ÚfiÓÔ˘, Ô˘ Û˘-
Á¤ÓÓˆÓ Û ÊÈÏÈΤ˜ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂȘ ÚÔ˜ ÙÈ- ÓÙËÚ‹ıËΠ۠ÌÂÁ¿ÏË ·ÎÌ‹ Î·È ÛÙÔ˘˜
Ì‹Ó ÙˆÓ Ïԯ›ˆÓ Ù˘ ¶·Ó·Á›·˜, Û˘Ó‹- ‚˘˙·ÓÙÈÓÔ‡˜ ¯ÚfiÓÔ˘˜, fiˆ˜ ‰Â›¯ÓÂÈ
ıÂÈ· Ô˘ ηٷ‰Èο˙ÂÈ Ô 79Ô˜ ηÓÒÓ Î·È Ë ·ÚÔÈÌ›·, «AÈ Á·Ú ÙˆÓ ¯Ô›ÚˆÓ ʈ-
Ù˘ ÂÓ ΔÚÔ‡Ïψ √ÈÎÔ˘ÌÂÓÈ΋˜ ™˘Ófi- Ó·› ÂÚ› Ù·˜ K·Ï¿Ó‰·˜».
‰Ô˘, ÙÔ 961: «∂Âȉ‹ ÙÈÓ˜, ÌÂÙ¿ ÙËÓ π‰È·›ÙÂÚË ÊÚÔÓÙ›‰· οı ÓÔÈÎÔ΢-
H Xριστ ψωμα που διναν οι νοικοκρηδες στα παιδι που
ËÌ¤Ú·Ó Ù˘ ·Á›·˜ ÙÔ˘ ÃÚÈÛÙÔ‡ ÙÔ˘ £ÂÔ‡ Ú¿˜ ·ÔÙÂÏ› Ë Î·Ù·Û΢‹ ÙÔ˘ ÃÚÈ-
λεγαν τα κλαντα: τον σταυρ στα αγ ρια, την κουτσονα στα
ËÌÒÓ ÁÂÓÓ‹Ûˆ˜, ‰Â›ÎÓ˘ÓÙ·È ÛÂÌ›‰·ÏÈÓ ÛÙfi„ˆÌÔ˘, Ô˘ Â›Ó·È ÙÔ Û‡Ì‚ÔÏÔ Ù˘
κορτσια. Παλιμπελα B νιτσας, Aιτωλοακαρνανα, 1982.
¤„ÔÓÙ˜, Î·È Ù·‡Ù˘ ·ÏÏ‹ÏÔȘ ÌÂÙ·‰È‰fi- ÌÂÁ¿Ï˘ ÁÈÔÚÙ‹˜. ΔÔ Û¯‹Ì· ÙÔ˘ Û˘Ó‹-
Φωτ.: Eλ νη Ψυχογιο.

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 13
Û¯¤‰È¿ ÙÔ˘ ÁÂÓÈο, ¤Ú·Ó ÙÔ˘ ηı·Ú¿ °È· Ó· ÂÍ¢ÌÂÓ›ÛÔ˘Ó Ù· ÂÈÚ·ÎÙÈο
‰È·ÎÔÛÌËÙÈÎÔ‡ ÙÔ˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, ¤¯Ô˘Ó ·˘Ù¿ Ï¿ÛÌ·Ù·, ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ¿ÊËÓ·Ó
Î·È Û˘Ì‚ÔÏÈ΋ ÛËÌ·Û›·, Î·È Â›Ó·È ·Ó¿- ÁÏ˘Î¿ Û’ ¤Ó· ÛËÌÂ›Ô ÙÔ˘ ÛÈÙÈÔ‡ ‹
ÏÔÁ· Ì ÙËÓ ·Û¯ÔÏ›· ÙÔ˘ ÓÔÈÎÔ·ÚË: ÚÔÛ·ıÔ‡Û·Ó Ó· Ù· οÓÔ˘Ó ·Î›Ó‰˘-
‚fi‰È·, ·Ï¤ÙÚÈ Î·È ·ÏÒÓÈ ÛÙÔ ¯ÚÈÛÙfi„ˆ- Ó·, Ì ‰È¿ÊÔÚÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜. ΔÔÔıÂ-
ÌÔ ÙÔ˘ ÁˆÚÁÔ‡, Úfi‚·Ù·, ηÙÛ›ÎÈ· ÙÔ‡Û·Ó, .¯., ¤Ó· ÎfiÛÎÈÓÔ ÌÚÔÛÙ¿
Î·È ÛÙ¿ÓË ÛÙÔ ¯ÚÈÛÙfi„ˆÌÔ ÙÔ˘ ÙÛÔ- ·fi ÙËÓ fiÚÙ· ÙÔ˘ ÛÈÙÈÔ‡, ÒÛÙ ̤-
¿ÓË. ¯ÚÈ Ó· ÌÂÙÚ‹ÛÂÈ Ô Î·ÏÈοÓÙ˙·ÚÔ˜ ·fi
¶Ôχ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ÁÈ· ÙÔ˘˜ Û˘Ì- ÂÚȤÚÁÂÈ· ÙȘ ÙÚ‡˜, Ó· Ï·Ï‹ÛÂÈ Ô
‚ÔÏÈÛÌÔ‡˜ ÙÔ˘, Ì ÔÏÔÎÏ‹ÚË ÛÙ¿ÓË ÂÙÂÈÓfi˜ ÔfiÙ ·˘ÙÔ› ¤ÙÚ¯·Ó Ó· ÂÍ·-
¿Óˆ, ‹Ù·Ó ÙÔ ¯ÚÈÛÙfi„ˆÌÔ ÙˆÓ ™·Ú·- Ê·ÓÈÛÙÔ‡Ó.
ηÙÛ¿ÓˆÓ, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ¤ÊÙÈ·¯Ó·Ó Î·È ΔÔ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfiÙÂÚÔ Ì¤ÛÔ ÁÈ·
¤Ó· ¿ÏÏÔ ·ÎfiÌ· „ˆÌ› («ÙÚ·Ó‹ ÃÚÈÛÙÔ- Ó· ÎÚ·ÙËıÔ‡Ó Ì·ÎÚÈ¿ ÔÈ Î·ÏÈοÓÙ˙·-
ÎÔ˘ÏÔ‡Ú·») ÁÈ· ÙÔ Úfi‚·Ù¿ ÙÔ˘˜, Ó· ÚÔÈ Î·È Î¿ı ¿ÏÏÔ ‰·ÈÌfiÓÈÔ ıˆڋıË-
Ù· ÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó ÒÛÙ ӷ Ù· ÙÈÌ‹ÛÂÈ Î·È Ó· ÎÂ Ë ÊˆÙÈ¿. °È’ ·˘Ùfi, fiÏÔ ÙÔ ¢ˆ‰Âη‹-
Ù· ¢ÏÔÁ‹ÛÂÈ ÌÂÙ¿ Î·È Ô ÃÚÈÛÙfi˜. æˆ- ÌÂÚÔ ¤ÌÂÓÂ Û˘Ó¯Ҙ ·Ó·Ì̤ÓÔ ÙÔ Ù˙¿-
ÌÈ¿ ÁÈ· Ù· ˙Ò· Û˘ÓËı›˙ÔÓÙ·È Û ÔÏÏ¿ ÎÈ, Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· Ì ͇Ϸ ·ÁηıˆÙ¿,
̤ÚË, .¯. ÛÙÔ ¢È‰˘ÌfiÙÂȯÔ, ÛÙ· ÔÔ›· «ÁÈ· Ó· ¤¯ÂÈ Ë ÊˆÙÈ¿ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ‰‡-
‰›‰Ô˘Ó Û¯‹Ì· ˙˘ÁÔ‡, Î·È ÛÙËÓ ÂÚÈÔ- Ó·ÌË». À‹Ú¯Â ‚¤‚·È· Î·È Û¯ÂÙÈ΋ ÂıÈ-
¯‹ Ù˘ ∫·ÛÙÔÚÈ¿˜, fiÔ˘ οÓÔ˘Ó ÎÔ˘- ÌÔÏÔÁ›·. ™ÙË Ã›Ô .¯., ·Ú·ÌÔÓ‹ ÃÚÈ-
ÏÔ‡Ú˜ Ì ·Ú·ÛÙ¿ÛÂȘ ˙ÒˆÓ Î·È ÁÂ- ÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ, Û‡Ìʈӷ Ì ·Ï·ÈfiÙÂÚË
ˆÚÁÈÎÒÓ ÂÚÁ·Ï›ˆÓ Î·È ÙȘ ‰›‰Ô˘Ó Ì·- ÂÚÈÁÚ·Ê‹, «Î¿ı ÓÔÈÎÔ·Ú˘ ı· Îfi-
˙› Ì ·Ï¿ÙÈ ÛÙ· ˙Ò· ÙÔ˘˜. „ÂÈ ¤Ó· ÌÂÁ¿ÏÔ Í‡ÏÔ ·fi Ù· ¯ˆÚ¿ÊÈ·
™ÙË ¢˘ÙÈ΋ ª·Î‰ÔÓ›· οÓÔ˘Ó Î·È Î·È ı· ÙÔ Ê¤ÚÂÈ Ó· ÙÔ Ú›ÍÂÈ ÛÙË Ì¤ÛË
ÙȘ «ÎÔÏÈ·ÓÙ›Ó˜», ÌÈÎÚ¿ ÃÚÈÛÙfi„ˆÌ· ÙÔ˘ ÛÈÙÈÔ‡. ∞˘Ùfi ı· ÙÔ Ú¿ÓÔ˘Ó ÌÂ
ÁÈ· ÊÈÏÔ‰ÒÚËÌ· ÛÙ· ·È‰È¿ Ô˘ Ϥ- ·Ì‡Á‰·Ï· Î·È Î·Ú‡‰È· Î·È ‡ÛÙÂÚ· ı·
ÁÔ˘Ó Ù· οϷÓÙ·, ÂÓÒ ÛÙËÓ ÂÚÈÔ¯‹ ¿ÂÈ Ë ÓÔÈÎÔÎ˘Ú¿ Ó· ¿ÚÂÈ ÙÔ ¯ÚÈÛÙfi-
Ù˘ ∫·Ú‰›ÙÛ·˜ ¤ÊÙÈ·¯Ó·Ó ÌÂÁ¿Ï˜ ÂÈ- ͢ÏÔ Î·È Ó· ÙÔ ‚¿ÏÂÈ ÛÙËÓ ·Ú·ÛÙÈ¿,
‰ÈΤ˜ ÎÔ˘ÏÔ‡Ú˜ ÁÈ· ÙÔÓ ·¿, ÙÔÓ ÁÂ- Ó· ¿ÊÙÂÈ ‰Ò‰Âη ̤Ú˜ ¯ˆÚ›˜ Ó· Û‚‹-
Ï·‰¿ÚË Î·È ÙÔÓ ÛȉÂÚ¿ ÙÔ˘ ¯ˆÚÈÔ‡, Ì ÛÂÈ».
·Ó¿ÏÔÁ˜ ·Ú·ÛÙ¿ÛÂȘ ¿Óˆ: ÛÙ·˘Úfi, ™Â ÌÂÚÈο ̤ÚË ·ÓÙ› ÁÈ· ¤Ó· ÎÔ‡-
ÁÂÏ¿‰È·, ·ÌfiÓÈ Î·È Ê˘ÛÂÚfi, ·ÓÙ›ÛÙÔÈ- ÙÛÔ˘ÚÔ ÙÔÔıÂÙÔ‡Ó ÛÙÔ Ù˙¿ÎÈ ‰˘Ô
¯·. ÙÚ›· ͇Ϸ ·fi ηÚÔÊfiÚ· ‰¤ÓÙÚ·, ο-
ΔÔ ÃÚÈÛÙfi„ˆÌÔ ·›ÚÓÂÈ Í¯ˆÚÈÛÙ‹ ÓÔÓÙ·˜ ÙÔ ÏÂÁfiÌÂÓÔ «¿ÓÙÚÂÌ· Ù˘
ı¤ÛË ÛÙÔ ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ ÙÚ·¤˙È, ʈÙÈ¿˜». K·È ÙÔ ¤ıÈÌÔ ·˘Ùfi ηٿ Ùfi-
ÙÔ ÔÔ›Ô Û ·ÚÎÂÙ¿ ̤ÚË ÛÙÚÒÓÂÙ·È Ô˘˜ ·›ÚÓÂÈ ÂȉÈÎfiÙÂÚ˜ ÌÔÚʤ˜. ™Ù·
·fi ÙËÓ ·Ú·ÌÔÓ‹. §¤ÁÂÙ·È Î·È «ÙÚ·- AÁÚ·Ê·, .¯., fiˆ˜ ϤÁÂÈ ÌÈ· ·ÏÈ¿ ηÈ
¤˙È Ù˘ ¶·Ó·ÁÈ¿˜». ™ÙË £Ú¿ÎË Î·È ÙË ¿ÏÈ ÂÚÈÁÚ·Ê‹, ·ÓÙÚ‡ÔÓÙ·˜ ÙË Êˆ-
ª·Î‰ÔÓ›· ÙÔ Ï¤ÁÔ˘Ó Î·È Ù· «∂ÓÓ¤· ÙÈ¿, ‚¿ÓÔ˘Ó Í‡ÏÔ ·ÁÚÈÔÎÂÚ·ÛÈ¿˜ ÁÈ·
º·ÁÈ¿», ÂÂȉ‹ Û’ ·˘Ùfi Ú¤ÂÈ Ó· ÛÙÔ›¯ÂȈ̷, ‰ËÏ·‰‹ ÛÙÂÚ¤ˆÛË, Ù˘
˘¿Ú¯Ô˘Ó ÂÓÓÈ¿ ÂȉÒÓ Ê·ÁËÙ¿. ¶ÚÈÓ ÓÔÈÎÔÎ˘Ú¿˜, Î·È Í‡ÏÔ Î¤‰ÚÔ˘ ÁÈ· ÛÙÔ›-
·Ú¯›ÛÔ˘Ó Ó· ÙÚÒÓÂ, ËÁ·›ÓÂÈ ¤Ó· ·È- ¯ÂȈ̷ ÙÔ˘ ÓÔÈÎÔ·ÚË. ™ÙËÓ ∫¤Ú΢ڷ
‰¿ÎÈ ›Ûˆ ·fi ÙËÓ fiÚÙ· Ì ÁÂÌ¿ÙÔ ‚¿˙Ô˘Ó Î·È ÙÚ›ÙÔ Í‡ÏÔ, Ô˘ Û˘Ì‚ÔÏ›˙ÂÈ
È¿ÙÔ Î·È ÊˆÓ¿˙ÂÈ ÙÚÂȘ ÊÔÚ¤˜ «EÏ·, ÙÔÓ ÎÔ˘Ì¿ÚÔ.
ÃÚÈÛÙ¤, Ó· Ê¿Ì» (∏Ì·ı›·) ‹ Á˘Ú›˙ÂÈ Ë AÏÏ¿ ʈÙȤ˜ ·Ó¿‚ÔÓÙ·È Î·È ÔÌ·‰È-
ÓÔÈÎÔÎ˘Ú¿ Ì ÌÈ· ›Ù· ÛÙÔ Û›ÙÈ Ï¤ÁÔ- Τ˜ Û fiÏÂȘ Î·È Û ¯ˆÚÈ¿. ™ÙÔ ∫·-
ÓÙ·˜: «¶¿Ú AÁÈ», ÂÓÓÔÒÓÙ·˜ ÙÔÓ ÃÚÈ- ÛÙ·ÓfiÊ˘ÙÔ Ù˘ ∫·ÛÙÔÚÈ¿˜, .¯., ·Ó¿-
ÛÙfi (ÂÚÈÔ¯‹ ¢Ú¿Ì·˜). ∞ÏÏÔ‡ ÙÔ ÙÚ·- ‚Ô˘Ó Î¤‰Ú· ÛÙËÓ ¿ÎÚË ÙÔ˘ ¯ˆÚÈÔ‡ ηÈ
¤˙È Ô˘ ÛÙÚÒÓÔ˘Ó ÙËÓ ·Ú·ÌÔÓ‹ ‰ÂÓ ÛÙË ™È¿ÙÈÛÙ· ·Ó¿‚Ô˘Ó ˘Ú¤˜ ÛÙËÓ
ÙÔ ÛËÎÒÓÔ˘Ó, ÌfiÓÔ ÙÔ ÛÎÂ¿˙Ô˘Ó Î·È Ï·Ù›· Ù˘ fiÏ˘ ¯Ù˘ÒÓÙ·˜ Á‡Úˆ
ÙÔ ·Ê‹ÓÔ˘Ó ÁÈ· Ó· Ê¿ÂÈ Ô ÃÚÈÛÙfi˜. ·’ ·˘Ù¤˜ ÎÔ˘‰Ô‡ÓÈ. ΔÔ ‰ÈÒÍÈÌÔ ÙÔ˘
H Oλον το χρ νο, κρυμμ νοι οι ΔÔ ¤ıÈÌÔ ¤¯ÂÈ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Û˘Ì‚ÔÏÈ- ηÎÔ‡ Á›ÓÂÙ·È ¤ÙÛÈ ÈÔ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ-
καλικντζαροι σε μια σπηλι Îfi Î·È Â˘ÂÙËÚÈÎfi. ™ÙË °Ú·ÙÈÓ‹, .¯., Îfi, ·ÊÔ‡ Ù· ÎÔ˘‰Ô‡ÓÈ· ¤¯Ô˘Ó, fiˆ˜
μ σα στη γη, πελεκον –να π - Ù˘ ∫ÔÌÔÙËÓ‹˜, ÚÈÓ ·Ú¯›ÛÂÈ Ù· Ê·ÁË- Î·È Ë ÊˆÙÈ¿, ·ÔÙÚÂÙÈ΋ ‰‡Ó·ÌË,
σει, να χαθε– το δ ντρο που Ùfi, ı˘ÌÈ·Ù›˙Ô˘Ó Ï¤ÁÔÓÙ·˜ ÙÚÂȘ ÊÔÚ¤˜ Û‡Ìʈӷ Ì ÙȘ Ï·˚Τ˜ ‰Ôͷۛ˜.
στηρζει τον κ σμο. Tα Xρι- Ô ÓÔÈÎÔ·Ú˘: «∫·ÏÒ˜ ‹Úı˜, ÃÚÈÛÙ¤. ™‹ÌÂÚ· fiÏË ·˘Ù‹ Ë ÔÏÔ˙ÒÓÙ·ÓË ¿Ï-
στογεννα ανεβανουν να πει- °ÂÚÔÛ‡ÓË, ηÏÔÛ‡ÓË Î·È Î·Ïfi ÌÂÚÈ- ÏÔÙ ÂıÈÌÔÏÔÁ›· Î·È Ì˘ıÔÏÔÁ›· ÙÔ˘
ρξουν τους ανθρ&πους και ΤÙÈ», ‰ËÏ·‰‹ Ôχ ÂÈÛfi‰ËÌ·. ¢ˆ‰ÂοÌÂÚÔ˘ ¤¯ÂÈ ˘Ô¯ˆÚ‹ÛÂÈ ‹ ηÈ
βρσκει καιρ το δ ντρο και ÂÎÙÔÈÛÙ›, ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ Ì ÙËÓ Úˆ-
ξαναθρ φει. Kαι τα Φ&τα, που  ÙÔÁÂÓ‹ ÌÔÚÊ‹ Ù˘. ∂Í·ÎÔÏÔ˘ı› fï˜
γυρνον, ξαναπινουν απ’ την Ó· ̤ÓÂÈ ÓÔÛÙ·ÏÁÈ΋ ·Ó¿ÌÓËÛË ÁÈ·
αρχ (απ το βιβλο του Θνου ∞ÏÏ¿ ‚¤‚·È· ÙÔ Î˘Ú›·Ú¯Ô ÛÙÔÈ¯Â›Ô ·- ÙÔ˘˜ ·Ï·ÈfiÙÂÚÔ˘˜ Î·È ÁÚ·ÊÈÎfi ı¤Ì·
Bελλουδου, «Aερικ-Ξωτικ ıˆ˜ Â›Ó·È ÛÙÚÔÁÁ˘Ïfi, ˘¿Ú¯Ô˘Ó fï˜ Ï·ÈfiÙÂÚ· ÛÙË ‰ÔÍ·ÛÈÔÏÔÁ›· ÙÔ˘ ¢ˆ‰Â- ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÓÂfiÙÂÚÔ˘˜, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ˙Ô˘Ó ÙȘ
και Kαλικντζαροι»). Î·È ÔÈ Î·Ù¿ ÙfiÔ˘˜ ‰È·ÊÔÚÔÔÈ‹ÛÂȘ. ηË̤ÚÔ˘ ‹Ù·Ó ÔÈ Î·ÏÈοÓÙ˙·ÚÔÈ, Ô˘ ̤Ú˜ ·˘Ù¤˜ ÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ Ì ·Ó··Ú·-
™ÙËÓ πı¿ÎË, .¯., Â›Ó·È ÛÙÂÓfiÌ·ÎÚÔ ¤Ú¯ÔÓÙ·Ó ÙËÓ ·Ú·ÌÔÓ‹ ÙˆÓ ÃÚÈÛÙÔ˘- ÛÙ·ÙÈΤ˜ ÌÔÚʤ˜ Âı›ÌˆÓ Î·È Ì ıÂÏÎÙÈ-
Î·È Û¯ËÌ·Ù›˙ÂÈ ÌÔÚÊ‹ ÌÈÎÚÔ‡ ·È‰ÈÔ‡, Á¤ÓÓˆÓ Î·È ¤Ê¢Á·Ó Ù· £ÂÔÊ¿ÓÈ·. √ Τ˜ ‰ÈËÁ‹ÛÂȘ ÁÈ· ·Ú¿‰ÔÍ· Ó˘¯ÙÂÚÈÓ¿
Ô˘ ·ÚÈÛÙ¿ÓÂÈ ÙÔÓ ÃÚÈÛÙfi ÛÙ· Û¿Ú- Ì˘ıÔÏ¿ÛÙ˘ Ï·fi˜ ÙÔ‡˜ Ê·ÓÙ¿˙ÂÙ·È fiÓÙ· (ÁÈ· ÙËÓ ÂıÈÌÔÏÔÁ›· ÙÔ˘ ¢ˆ‰Â-
Á·Ó·, fiˆ˜ ϤÁÔ˘Ó, ÂÓÒ ÛÙËÓ ¶ÂÙÚÔ‡- Ì·‡ÚÔ˘˜ Î·È ¿Û¯ËÌÔ˘˜, „ËÏÔ‡˜ Ì ̿- ηË̤ÚÔ˘, ‚Ï. Î·È «∂Ù¿ ∏̤Ú˜»,
Û· Ù˘ ¢Ú¿Ì·˜ «¿Óˆ ÛÙÔ ÔÏÔÛÙÚfiÁ- ÙÈ· ÎfiÎÎÈÓ·, fi‰È· ÙÚ·Á›ÛÈ· Î·È ÛÒÌ· ·ÊȤڈ̷ «I·ÓÔ˘¿ÚÈÔ˜», 31 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›-
Á˘ÏÔ „ˆÌ› Ï¿ıÔ˘Ó Î·È ÙÔÔıÂÙÔ‡Ó ÙÚȯˆÙfi. E›Ó·È Ôχ ÁÓˆÛÙ‹ Ë ·Ú¿- Ô˘ 2000).
Î·È ÛÙË Ì¤ÛË ¤Ó· ÌÈÎÚfiÙÂÚÔ. TÔ ÌÂÁ¿- ‰ÔÛË, Ì ‰È¿ÊÔÚ˜ ηٿ ÙfiÔ˘˜ ·-
ÏÔ ÎÔ˘ÏÔ‡ÚÈ Û˘Ì‚ÔÏ›˙ÂÈ ÙË ÛËÏÈ¿ Ô˘ Ú·ÏÏ·Á¤˜, fiÙÈ ÔÈ Î·ÏÈοÓÙ˙·ÚÔÈ «¤Ú¯Ô- μÈ‚ÏÈÔÁÚ·Ê›·
ÁÂÓÓ‹ıËÎÂ Ô ÃÚÈÛÙfi˜, ÙÔ ÌÈÎÚfi ÙÔÓ ÓÙ·È ·fi Ù˘ Á˘ ·ÔοÙÔ˘». OÏÔ ÙÔÓ Κυριακίδου-Νέστορος Aλκη, «Λαο-
›‰ÈÔ ÙÔÓ ÃÚÈÛÙfi». ∏ ÙÔÈ΋ ·Ú¿‰ÔÛË ¯ÚfiÓÔ ÔÏÂÌÔ‡Ó Ì ٷ ÙÛÂÎÔ‡ÚÈ· Ó· γραφικά Μελετήματα». Eκδ.
ηıÔÚ›˙ÂÈ Î·È ÙË ‰È·ÎfiÛÌËÛ‹ ÙÔ˘, Îfi„Ô˘Ó ÙÔ ‰¤ÓÙÚÔ Ô˘ ‚·ÛÙ¿ÂÈ ÙË ÁË, «Ολκς». Αθήνα 1975.
·ÍÈÔÚfiÛ¯ÙË ¤ÎÊÚ·ÛË Ï·˚΋˜ Ù¤- fiÙ·Ó fï˜ ÏËÛÈ¿˙ÂÈ Ë ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ ı· Λουκάτος Δ.Σ., «Χριστουγεννιάτικα
¯Ó˘. ™˘Ó‹ıˆ˜ ÛÙË Ì¤ÛË Ù˘ ÂÈÊ¿- ÙÔ Îfi„Ô˘Ó ÙÂÏ›ˆ˜, ÁÂÓÓ¿Ù·È Ô ÃÚÈ- και των Γιορτών». Eκδ. «Φιλιππ-
ÓÂÈ¿˜ ÙÔ˘ ÎÔÏÏÔ‡Ó ¤Ó· ÛÙ·˘Úfi ·fi ˙˘- ÛÙfi˜ Î·È ·Ì¤Ûˆ˜ ÙÔ ‰¤ÓÙÚÔ Í·Ó·Á›ÓÂ- της». Αθήνα 1979.
Ì¿ÚÈ, ÛÙÔ Î¤ÓÙÚÔ Î·È ÙȘ ¿ÎÚ˜ ÙÔ˘ Ù·È. ΔfiÙ ÔÚÁÈṲ̂ÓÔÈ ÔÚÌÔ‡Ó ¿Óˆ
Μέγας Γ.Α., «Ελληνικαί εορταί και
ÔÔ›Ô˘ ‚¿˙Ô˘Ó Î·Ú‡‰È· Î·È ·Ì‡Á‰·Ï·, ÛÙË ÁË Î·È ÂÈÚ¿˙Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ·ÓıÚÒ- έθιμα της λαϊκής λατρείας». Αθήνα
ۇ̂ÔÏÔ ÏÔ‡ÛÈ·˜ ηÚÔÊÔÚ›·˜. Δ· Ô˘˜». 1957.

14 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
Xριστουγεννιτικα χοιροσφγια
Tης A π∫∞Δ∂ƒÿ¡∏˜ ¶ √§ÀªŒƒ√À -
K ∞ª∏§∞∫∏
Διευθ. του Kντρου Λαογραφας
Tης Aκαδημας Aθηνν

T ∞ Ãπ™Δ√À°∂¡¡πÕΔπ∫∞ ¯ÔÈÚÔÛÊ¿ÁÈ·,
·‹¯ËÛË ·Ú¯·›ˆÓ ÂÍÈÏ·ÛÙ‹ÚÈˆÓ Î·È
ηı·ÚÙ‹ÚÈˆÓ ı˘ÛÈÒÓ, Û˘Óԉ‡ÔÓÙ·È
·fi Ì·ÁÈΤ˜ Î·È ‰ÂÈÛȉ·ÈÌÔÓÈΤ˜ Ú¿ÍÂȘ
Ì ÏËÛÌÔÓË̤ÓÔ Û‹ÌÂÚ· ÂÚȯfiÌÂÓÔ. O
ı˘ÛÈ·ÛÙÈÎfi˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ ÙÔ˘˜, Ù· Ì·ÓÙ¤-
Ì·Ù· Î·È ¿ÏϘ Ì·ÁÈΤ˜ ÂÓ¤ÚÁÂȘ, Ù· η-
ıÈÛÙÔ‡Ó ·fi Ù· ÈÔ ÂӉȷʤÚÔÓÙ· ¤ıÈÌ·
ÙÔ˘ Ï·˚ÎÔ‡ ÂÔÚÙÔÏÔÁ›Ô˘.
H ÛÊ·Á‹ ÙÔ˘ ¯Ô›ÚÔ˘ ÛÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘
¤ÙÔ˘˜ ‹ Û ¿ÏϘ ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ÁÈ· ÙËÓ Î·-
ÏÔ¯ÚÔÓÈ¿ ÂÚÈÛÙ¿ÛÂȘ –·ÔÎÚȤ˜, Ë̤ڷ
ÙÔ˘ ·Á›Ô˘ ºÈÏ›Ô˘– Â›Ó·È ·Ú¯·›· Û˘Ó‹-
ıÂÈ· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÔڈ̷˚ÎÔ‡ ÎfiÛÌÔ˘, Ô˘
Â¤˙ËÛ ̤۷ ÛÙÔ˘˜ ·ÈÒÓ˜. ™ÙËÓ ÂÔÚÙ‹
ÙˆÓ BÚÔ˘Ì·Ï›ˆÓ (Brumalia), ÛÙÔ Ù¤ÏÔ˜
ÙÔ˘ ¤ÙÔ˘˜, ÔÈ PˆÌ·›ÔÈ ı˘Û›·˙·Ó ÛÙÔÓ KÚfi-
ÓÔ Î·È ÙË ¢‹ÌËÙÚ· ¯Ô›ÚÔ˘˜. AÓ¿ÏÔÁË Û˘-
Ó‹ıÂÈ· ‰È·ÈÛÙÒÓÂÈ Î·È ÛÙÔ˘˜ EÏÏËÓ˜ Ô
Iˆ¿ÓÓ˘ Ô §˘‰fi˜ (6Ô˜ Ì.X. ·È.), Î·È ÙËÓ
·Ô‰›‰ÂÈ ÛÙËÓ ·Ú¯·›· ηٷÁˆÁ‹ Ù˘.
™ÙËÓ ÂÚÌËÓ›· ·˘Ù‹ ηٷϋÁÂÈ Î·È Ô ™Ù›Ï-
ˆÓ K˘ÚȷΛ‰Ë˜.
H Û˘Ó¤¯ÈÛË ÙÔ˘ Âı›ÌÔ˘ ÛÙÔÓ ¯ÚfiÓÔ ‰ÂÓ
H Xριστουγεν-
ÂÈÙÚ¤ÂÈ ·ÌÊÈ‚Ôϛ˜ fiÙÈ ÚfiÎÂÈÙ·È Î·Ù’
νιτικα χοιρο-
·Ú¯‹Ó ÁÈ· ¤ıÈÌÔ ‰È·‚·Ù‹ÚÈÔ (Rite de
σφγια στην
passage) Ô˘ ·ÔÛÎÔ› ÛÙË ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛË
K α, Kυκλ-
ηϋ˜ ÂÛԉ›·˜. K·Ù¿ ÙÔ˘˜ ÂıÓÔÏfiÁÔ˘˜, Ô
δες, μ σα δεκα-
¯Ô›ÚÔ˜ Â›Ó·È Èı·Ófiٷٷ ÌÈ· ·fi ÙȘ ÂÓ-
ετας 1980. Tο
Û·ÚÎÒÛÂȘ ÙÔ˘ ‚Ï·ÛÙÈÎÔ‡ Î·È ÁÔÓÈÌÈÎÔ‡
ζεμτισμα του Ó· ‰ÒÛÔ˘Ó Î·È Ù˘ÚfiÁ·ÏÔ ¤‚Á·˙·Ó Î·È ·Ô- ÙËÙ˜. TÔ ›‰ÈÔ Î·È ÙÔ ·Ï¿ÙÈÛÌ· ÙˆÓ ÎÏÂÈ-
‰·›ÌÔÓ·, ›Ù ÂÂȉ‹ ηٷÛÙÚ¤ÊÂÈ ÙË ‚Ï¿-
σφγιου. Φωτ.: Ê¿ÁÈ· ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈ˙·Ó, Ô˘ fiÏ· ·˘Ù¿, ·ÓÙ› Ó· ‰ÒÛÂˆÓ ÙÔ˘ ˙ÒÔ˘ Î·È Ë ÙÔÔı¤ÙËÛË ÛÙÔ
ÛÙËÛË Â›ÙÂ Î·È ÂÍ·ÈÙ›·˜ Ù˘ ÔÏ˘ÙÔΛ·˜
Λευτ ρης Aλε- Ù· ÂÙ¿ÓÂ, Ù· ‰›Ó·Ó ÛÙ· ÁÔ˘ÚÔ‡ÓÈ· ÙÔ˘˜. ÛÙfiÌ· ÙÔ˘ ÛÊ·Á̤ÓÔ˘ ¯Ô›ÚÔ˘ ÙÔ˘ Ô‰È-
ÙÔ˘.
ξκης. EÙÛÈ, Ï›ÁÔ-Ï›ÁÔ Î·È ¯ˆÚ›˜ Ó· ÙÔ Î·Ù·Ï¿- Ô‡ ÙÔ˘, Ì ÙË Ì·ÁÈ΋ Ú‹ÛË «N· Ê·˜ Ù·
‚Ô˘Ó, Ù· ¯ÔÈÚÔÛÊ¿È· ÙÔ˘˜ ÌÂÁ¿ÏˆÓ·Ó Î·È fi‰È· ÛÔ˘». T¤ÏÔ˜, Ë Î·Ù¿Ï˘ÛË ÙˆÓ
 ÛÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ ¯ÚÔÓÈ¿˜ ÙÔ˘˜ ‰›Ó·Ó ¤Ó· ¤ÛÔ- ÂÓÙÔÛı›ˆÓ ·fi ÙÔ˘˜ ·Ú¢ÚÈÛÎfiÌÂÓÔ˘˜
‰Ô Ô˘ ‹Ù·Ó ÛËÌ·ÓÙÈÎfi»1. ı˘Ì›˙ÂÈ ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓ›· ÙˆÓ Û˘ÌÌÂÙ¯fi-
¶¤Ú· ·fi ÙȘ ÔÈΛϘ ıÚËÛÎÂÈÔÏÔÁÈΤ˜ TÔ ÛÊ¿ÍÈÌÔ ÁÈÓfiÙ·Ó Ì ÂȉÈÎfi Ì·˘ÚÔ- ÓÙˆÓ ÛÙËÓ Â˘ÂÚÁÂÙÈ΋ ÂÈÚÚÔ‹ Ù˘ ı˘-
Î·È ÂıÓÔÏÔÁÈΤ˜ ÂÚÌËÓ›˜, Ë È‰È·›ÙÂÚË Ì¿ÓÈÎÔ Ì·¯·›ÚÈ Î·È ‹Ù·Ó ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ ·Ú¯Ë- Û›·˜.
ÂıÈÌÔÙ˘›· Ô˘ ·ÎÔÏÔ˘ıÂ›Ù·È Î·Ù¿ Ù· ¯ÔÈ- ÁÔ‡ Ù˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜. O ı‡Ù˘ ÚÈÓ ·fi ¶·Ú¿ÏÏËÏ· ÚÔ˜ ÙÔ˘˜ Ï·Ô-
ÚÔÛÊ¿ÁÈ· ‰Â›¯ÓÂÈ ÙËÓ Í¯ˆÚÈÛÙ‹ ÛËÌ·Û›· ÙÔ Ï‹ÁÌ· ¯¿Ú·ÛÛ ÙÔ ÛËÌÂ›Ô ÙÔ˘ ÛÙ·˘- ÁÚ¿ÊÔ˘˜–ÂıÓÔÏfiÁÔ˘˜ Î·È ÙÔ˘˜ ıÚËÛÎÂÈ-
Ô˘ ÂÍ·ÎÔÏÔ˘ı› Ó· ¤¯ÂÈ Ô ¯Ô›ÚÔ˜ ÁÈ· ÙËÓ ÚÔ‡ ÛÙÔ Ï·ÈÌfi ÙÔ˘ ˙ÒÔ˘, ÂÓÒ Î¿ÔÈÔ˜ ÔÏfiÁÔ˘˜, Ô Ï·fi˜ ‰›ÓÂÈ ÛÙ· ¯ÔÈÚÔÛÊ¿ÁÈ·
·ÁÚÔÙÈ΋ ÔÈÎÔÁÂÓÂȷ΋ ·fi ÙÔ˘˜ ·ÚÈÛÙ¿ÌÂÓÔ˘˜ ¤ÏÂÁ ÙÔ «¶È- ÙȘ ‰ÈΤ˜ ÙÔ˘ ·ÈÙÈÔÏÔÁÈΤ˜ ÂÍËÁ‹ÛÂȘ.
ÔÈÎÔÓÔÌ›·. AÏψÛÙÂ, Ë ÛÙ‡ˆ» ‹ ÙÔ «¶¿ÙÂÚ ËÌÒÓ». Afi ÙÔ ·›Ì· ™ÙË £ÂÛÛ·Ï›·, «Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ÛÊ¿˙·-
Â͛ۈÛË ÔÈÎÔÓÔÌ›·˜ Î·È ÙÔ˘ ˙ÒÔ˘ «¤ÁÚ·Ê·Ó» ¤Ó· ÛÙ·˘Úfi ÛÙÔ Ì¤- ÌÈ Ù· ÁÔ˘ÚÔ‡ÓÈ·, ÁÈ·Ù› Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·
Ï·ÙÚ›·˜ Â›Ó·È ·Ôχو˜ A‹¯ËÛË ·Ú¯·›- ÙˆÔ ÙˆÓ ÌÈÎÚÒÓ ·È‰ÈÒÓ ‹ Î·È ÙˆÓ ˙Ò- ‹ÁÈÓÈ Ë ¶·Ó·Á›· ÌÈ ÙÔ˘Ó IÔ˘Û‹Ê Î·È ÙÔ˘
Ê˘ÛÈ΋ ÛÙȘ ·Ú·‰ÔÛÈ·-
Τ˜ ÎÔÈӈӛ˜, ·˘Ù¿ÚÎÂȘ
ˆÓ ηı·ÚÙ‹ÚÈˆÓ ˆÓ – ÁÈ· ÙÔÓ ÔÓÔΤʷÏÔ ‹ ÙË ıÂÚÌ·-
ÛÈ¿, ·ÓÙ›ÛÙÔȯ·. K¿ÚÊˆÓ·Ó ÙÔ Ú‡Á¯Ô˜
X’ÛÙÔ ÛÙ’Ó A›Á˘ÙÔ˘, Ó· ÌË Ù’ ÛÊ¿Í’ Ë
HÚÒ‰’˜. MÚÔ˘ÛÙ¿ ËÁ·›Ó·Ó Ë ¶·Ó·Á›· ÌÈ
ˆ˜ ÚÔ˜ ÙȘ ˘ÏÈΤ˜ ÙÔ˘˜ Î·È ÂÍÈÏ·ÛÙ‹- ÙÔ˘ ¯Ô›ÚÔ˘ ÛÙÔÓ ÙÔ›¯Ô ‹ ¿Óˆ ·fi ÙËÓ ÙÔ˘Ó IÔ˘Û‹Ê Î·È ›ÛÔ˘ Ù· Á’ÚÔ‡ÓÈ· ¯·ÏÔ‡-
·Ó¿ÁΘ Î·È Û˘ÓÙËÚËÙÈ- fiÚÙ· ÁÈ· Ó· ·Ô‰ÈÒ¯ÓÂÈ ÙÔ˘˜ ηÏÏÈη- Û·Ó Ù· ¯Ó¿ÚÈ· Î·È ÁÈ’ ·˘Ùfi Ù· οÓÔ˘ÌÈ
Τ˜ ˆ˜ ÚÔ˜ Ù· ‹ıË ÙÔ˘˜. ÚÈˆÓ ı˘ÛÈÒÓ ÓÙ˙¿ÚÔ˘˜ ÎÈ ·fi ÙË ÛÏ‹Ó· Î·È ÙÔ ÛË- ÁÎÔ˘ÚÌ¿Ó’ Ù· ’¯Ô˘ÌÈ ÁÈ· ÙÔ˘ ηχÙÈÚÔ˘
H ÂÎÙÚÔÊ‹ ¯Ô›ÚÔ˘ ÂÍ·- ÎÒÙÈ ÙÔ˘ Ì¿ÓÙ¢·Ó ÙÔ Ì¤ÏÏÔÓ Ù˘ ÔÈÎÔ- ÁÎÔ˘ÚÌ¿Ó’»2. ™ÙËÓ ›‰È· ÂÚÈÔ¯‹, Ô˘,
ÛÊ·Ï›˙ÂÈ ÛÙËÓ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· Á¤ÓÂÈ·˜. MÂÙ¿ ÙË ÛÊ·Á‹ ı˘ÌÈ¿ÙÈ˙·Ó ÙÔ ÛËÌÂȈ٤ÔÓ, ‰È·ÛÒ˙ÂÈ Î·È ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂ-
ÎÚ¤·˜ Î·È Ï›Ô˜ ÁÈ· ÔÏfiÎÏËÚË ÙË ¯ÚÔÓÈ¿. ˙ÒÔ Ì ÏÈ‚¿ÓÈ Î·È ¯·ÌÔÌ‹ÏÈ. Ú˜ Ì·ÁÈÎÔıÚËÛ΢ÙÈΤ˜ Û˘Ó‹ıÂȘ Ô˘
K¿ı ·ÁÚÔÙÈ΋ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·, ÂÎÙfi˜ ·fi ÙȘ OÈ ÚÔÊ˘Ï¿ÍÂȘ ·˘Ù¤˜ ‰Â›¯ÓÔ˘Ó ÙÔÓ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ¤ıÈÌÔ, Ë
Ôχ ÊÙˆ¯¤˜, ‰È·ÙËÚ› ¤Ó·Ó ‹ ÂÚÈÛÛfiÙÂ- ȉȷ›ÙÂÚÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Ù˘ ÛÊ·Á‹˜ ÙÔ˘ ·Ú¿‰ÔÛË ·Ó·Ê¤ÚÂÈ ˆ˜ fiÙ·Ó Ô HÚ҉˘
ÚÔ˘˜ ¯Ô›ÚÔ˘˜. °È· ÙËÓ ·ÁÚÔÙÈ΋ ÔÈÎÔÁ¤- ¯Ô›ÚÔ˘, ηٿ ÙËÓ ÔÔ›· ıˆÚÂ›Ù·È fiÙÈ ¤ÛÊ·Í ٷ ·È‰È¿ ÛÙË BËıϤÌ, Ù· ÁÔ˘-
ÓÂÈ· Â›Ó·È Ï‹ÁÌ· Ë ·‰˘Ó·Ì›· ÂÎÙÚÔÊ‹˜ ·ÂÏ¢ıÂÚÒÓÔÓÙ·È ‰˘Ó¿ÌÂȘ Ô˘ Ô ı‡- ÚÔ‡ÓÈ· ÌÔ‡ÁÎÚÈ˙·Ó Û·Ó ·È‰È¿ Ô˘ Ù·
ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ÂÓfi˜ ¯Ô›ÚÔ˘. Ù˘ ÚÔÛ·ı› Ó· ηÙ¢ı‡ÓÂÈ ÚÔ˜ ¢- ÛÊ¿˙Ô˘Ó, Î·È Î¿ÔÈÔÈ ·fi ÙÔ˘˜ ‰ËÌ›Ô˘˜
«M ٷ ÔÈÎfiÛÈÙ· ÁÔ˘ÚÔ‡ÓÈ·, Ô˘ Ù· ϤÁ·Ó ÓÔ˚Îfi ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·, ‰˘Ó¿ÌÂȘ Ô˘ Ú¤ÂÈ ‰ÂÓ ÏËÛ›·Û·Ó ÎÈ ¤ÙÛÈ ÛÒıËÎ·Ó ÌÂÚÈο
¯ÔÈÚ¿‰È· Î·È ¯ÔÈÚÔÛÊ¿È·, fiÏ· Ù· ÁˆÚÁÈο Ó· ηı·ÚıÔ‡Ó ÚÈÓ ‰È·Ê‡ÁÔ˘Ó ·fi ÙËÓ ·È‰È¿. °È’ ·˘Ùfi, ϤÂÈ, ÛÊ¿˙Ô˘Ó ÁÔ˘ÚÔ‡-
Û›ÙÈ· ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈ˙·Ó ÙÔ ÎÚ¤·˜ ÁÈ· ÙÔÓ ¯ÂÈÌÒ- ÏËÁ‹ Î·È ‰Ú¿ÛÔ˘Ó ÂχıÂÚ˜. H ¯Ú‹ÛË ÓÈ· Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·.
Ó· Î·È ÙÔ Ï›Ô˜ ÁÈ· fiÏË ÙË ¯ÚÔÓÈ¿. YÛÙÂÚ· ÙÔ˘ Ì·¯·ÈÚÈÔ‡-ÂÚÁ·Ï›Ԣ ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο
™∏ª∂πfl™∂π˜
‰ÂÓ Â›Ù·Ó Î·È ÙfiÛÔ ‰‡ÛÎÔÏÔ Ó· ‰È·ÙËÚ› ÙÔ Î·È ÌfiÓÔ ÁÈ’ ·˘Ù‹Ó ÙË ÛÊ·Á‹, Ë ÊˆÙÈ¿- 1. Kώστα Kαραπατάκη, «Tο Δωδεκάμερο
οı Û›ÙÈ Î·È ·fi ¤Ó· ¯ÔÈÚ¿‰È, ÁÈ·Ù› Ì ÙË ¯fi‚ÔÏË ÛÙÔ ÊÙ˘¿ÚÈ, ÙÔ ·ÓÙȉ·ÈÌÔÓÈÎfi ÏÈ- των Xριστουγέννων».
ÁˆÚÁ›· Î·È ÙËÓ ÎÙËÓÔÙÚÔÊ›· Ô˘ ··Û¯Ô- ‚¿ÓÈ, ÙÔ ¯·ÌÔÌ‹ÏÈ-·ÚÌÂÓfi¯ÔÚÙÔ, ¤¯Ô˘Ó 2. Γ. N. Aικατερινίδη, «Nεοελληνικές αιμα-
ÏÔ‡ÓÙ·È ÔÈ ÈÔ ÔÏÏÔ›, Î·È ÁÂÓÓ‹Ì·Ù· ›¯·Ó fiÏ· ηı·ÚÙ‹ÚȘ Î·È ·ÔÙÚÂÙÈΤ˜ ȉÈfi- τηρές θυσίες».

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 15
Tο Xριστουγεννι τικο Δνδρο
Tου ° ∂øƒ°ÿ√À ¢ ∏ª∏Δƒ√∫∞§§∏
Aναπλ. καθηγητ Πανεπιστημου

« O I MEPE™ fiÏÔ Î·È Ì›ÎÚ·ÈÓ·Ó,


ÙÔ Êˆ˜ ¤Ê¢Á ÁÚ‹ÁÔÚ·,
È¿ÓÔ˘ÓÙ·Ó Ë Î·Ú‰È¿ ÙÔ˘
·ÓıÚÒÔ˘ οı ·ÔÌÂÛ‹ÌÂÚÔ. •·Ó·-
Á‡ÚÈ˙Â Ë ·Ú¯¤ÁÔÓË ÙÚÔÌ¿Ú· ÙˆÓ ÚÔ-
ÁfiÓˆÓ, Ô˘ ¤‚ÏÂ·Ó ÙÔ˘˜ ¯ÂÈ̈ÓÈ¿ÙÈ-
ÎÔ˘˜ Ì‹Ó˜ ÙÔÓ ‹ÏÈÔ fiÏÔ ÎÈ ÂÓˆÚ›ÙÂÚ·
Ó· Û‚‡ÓÂÈ. “A‡ÚÈÔ ı· Û‚‡ÛÂÈ È· ÔÏfi-
ÙÂÏ·”, ÏfiÁÈ·˙·Ó ·ÂÏÈṲ̂ÓÔÈ, Î·È Í·-
ÁÚ˘ÓÔ‡Û·Ó fiÏË Ó‡¯Ù· ·¿Óˆ ÛÙ·
„ËÏfiÌ·Ù· Ì ·ÁˆÓ›·: £· ‚ÁÂÈ ‰ÂÓ ı·
‚ÁÂÈ; ÎÈ ¤ÙÚÂÌ·Ó – O ZÔÚÌ¿˜ ÙË ˙Ô‡ÛÂ
ÙËÓ ·ÁˆÓ›· ·˘Ù‹ ÈÔ ‚·ıÈ¿ Î·È ÈÔ
ÚˆÙfiÁÔÓ· ·fi ̤ӷ» (...) TÔ Úˆ› ͢-
ÓÔ‡Û· ÂÍ·ÓÙÏË̤ÓÔ˜ Î·È ÓÈÎË̤ÓÔ˜
Î·È ¿Ú¯È˙ ¿ÏÈ Ô fiÏÂÌÔ˜. K¿ÔÙ ۋ-
Έӷ ÙÔ ÎÂÊ¿ÏÈØ ·ÔÌÂÛ‹ÌÂÚÔ, ¤Ê¢-
Á ΢ÓËÁË̤ÓÔ ÙÔ Êˆ˜, Ï¿ÎÔÓ ·fi-
ÙÔÌ· ÙÔ ÛÎÔÙ¿‰È. M›ÎÚ·ÈÓ·Ó ÔÈ Ì¤Ú˜,
˙‡ÁÔÓ·Ó Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·, ·Ú·ÎÔ-
ÏÔ˘ıÔ‡Û· ÙÔ ·ÈÒÓÈÔ ÙÔ‡ÙÔ ¿ÏÂÌ·
ÛÙÔÓ ·Á¤Ú·, ¤ÏÂÁ·: “¢ÂÓ Â›Ì·È ÌfiÓÔ˜Ø
ÌÈ· ÌÂÁ¿ÏË ‰‡Ó·ÌË, ÙÔ Êˆ˜, ·Ï‡ÂÈ ÎÈ
·˘Ùfi, ÓÈÎȤٷÈ, ÓÈοÂÈ, ‰ÂÓ ·ÂÏ›˙Ô-
Ì·ÈØ ı· ÓÈ΋ۈ Ì·˙‡ ÙÔ˘”» (N. K·˙·-
ÓÙ˙¿ÎË, B›Ô˜ Î·È ¶ÔÏÈÙ›· ÙÔ˘ AϤÍË
ZÔÚÌ¿).
TÔ‡ÙÔ ÙÔ «ı· ÓÈ΋ۈ Ì·˙‡ ÙÔ˘» ο-
ı Ϸԇ ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ÙÔ ÛÎÂÊÙfiÓÙÔ˘-
Û·Ó. KÈ ¿Ó·‚·Ó ʈÙȤ˜ ÙÔ Êˆ˜ Ó· ‚ÔË-
ı‹ÛÔ˘Ó. ¶Úfi¯ÂÈÚÔ ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Ù’ ·˚-
B·ÛÈÏÈÔ‡ ÔÈ ÊˆÙȤ˜ ÛÙÔ ‰˘ÙÈÎfi Z·ÁfiÚÈ,
Ë ÁÈÔÚÙ‹ Ù˘ ·Á›·˜ §Ô˘Î›·˜ ÙÔ‡Ù˜ ÙȘ
̤Ú˜, ÔÈ Ï·Ì·‰Ô‰ÚƠ̂˜ Û ¯ÒÚ˜
ÈÔ ‚fiÚÂȘ, Ù· ‰ÂÓÙÚ¿ÎÈ· Ù· ÛÙÔÏÈ-
Ṳ̂ӷ Ì ʈٿÎÈ· ÛÙ· Û›ÙÈ·. OÈ Ì¤-
Ú˜ Â›Ó·È ÛËÌ·‰È·Î¤˜. O ‹ÏÈÔ˜ ı·
ÛÙÚ·Ê› ÂÈÙ¤ÏÔ˘˜. O ¿È-°È¿ÓÓ˘ Ô
¶Úfi‰ÚÔÌÔ˜ ı· ÙÔÓ ÙÚ¤„ÂÈ, Ô˘ Î·È ÁÈ’
·˘Ùfi ÙÔÓ Ï¤Ó HÏÈÔÙÚÔÈfi, Ì· Î·È ºˆ-
Ù·ÚÈÛÙ‹ Î·È ºˆÙ·Ú¿ Î·È §·Ì·‰¿ÚË
Î·È ¿ÏÏ· ÔÏÏ¿, ÁÈ·Ù› ʤÚÓÂÈ ÙÔ Êˆ˜. O
›‰ÈÔ˜ ¿ÁÈÔ˜, Û’ ¿ÏÏË ÙÔ˘ ÁÈÔÚÙ‹, ¤ÍÈ Ì‹-
Ó˜ ·ÚÁfiÙÂÚ·, ¿ÏÈ ı· Í·Ó·Á˘Ú›ÛÂÈ
ÙÔÓ ‹ÏÈÔ, ÎÈ ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ, ÚˆÙfiÁÔÓ·
Î·È ÂȉˆÏÔÏ·ÙÚÈÎfiٷٷ, ı· Í·Ó·ÁÈÔÚ-
Ù¿ÛÔ˘Ó ¿ÏÈ Ì ʈÙȤ˜, ÙÔ˘ KÏ‹‰ÔÓ·
ÙȘ ʈÙȤ˜, Ô˘ ·ÎfiÌ· ÙȘ ˉԇÓ,
¤ÛÙˆ ÎÈ ·Ó Ë Â›ÛËÌË EÎÎÏËÛ›· οÔ-
Ù ÙȘ ··ÁfiÚ„Â. M¤Ú˜ ÌÂÁ¿Ï˜ Ù·
‰‡Ô ËÏÈÔÛÙ¿ÛÈ·Ø Ô ‹ÏÈÔ˜ ÛÙ¤ÎÂÙ·È, ˙˘-
ÁÈ¿˙ÂÙ·È, Î·È ÙÚ¤ÂÙ·È Û ÔÚ›· ·ÓÙ›-
ıÂÙË. AÓÔ›ÁÔ˘Ó ÔÈ ¶‡Ï˜ ÙÔ˘ O˘Ú·ÓÔ‡,
ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ‰ÔÎÈÌ¿˙Ô˘Ó ÙËÓ Ù‡¯Ë
ÙÔ˘˜: ÔÈ ¿ÓÙÚ˜ ¯·ÚÙÔ·›˙Ô˘Ó ÙËÓ
¶ÚˆÙÔ¯ÚÔÓÈ¿, Î·È Ù· ÎÔÚ›ÙÛÈ· ·ÎÔ‡ÓÂ
ÙÔ˘ KÏ‹‰ÔÓ· Ù· Ì·ÓÙ‡̷ٷ ÙÔ Î·ÏÔ-
η›ÚÈ.
M· ·˜ ÂÚÈÔÚÈÛÙԇ̠ÛÙ· ‰ÂÓÙÚ¿-
ÎÈ· Ù· ÛÙÔÏÈṲ̂ӷ Ì ʈٿÎÈ·, Ù· XÚÈ-
H Eπτφωτος λυχν α σε σχμα δ- ÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈη ¢ÂÓÙÚ¿ÎÈ·.
ντρου λεμονις. Mον Iβρων, Aγιον
T· ‰¤ÓÙÚ·, ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ› ˙ˆÓÙ·ÓÔ› ÎÈ
Oρος (πηγ: «Xειργραφα Aγ ου
·˘Ù¿, Â›Ó·È ÔÏÏ¿ Ì ηÏÔ‡˜ ‹ fi¯È ÁÈ·
Oρους», τ. B´, Aθνα 1975).
ÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ Î·ÚÔ‡˜. °È’ ·˘Ùfi Î·È ‰¤-
ÓÙÚ· ¿ÁÚÈ· ‹ ‹ÌÂÚ·, ηÚÔÊfiÚ· ‹
¿Î·Ú·. M· ˘¿Ú¯Ô˘Ó Î·È ‰¤ÓÙÚ·
ÛÙÔȯÂȈ̤ӷ ‹ Ì·ÁÈο, ‰¤ÓÙÚ· ÌÂ
›ÛÎÈÔ ‚·Ú‡, ‰¤ÓÙÚ· Ô˘ ÌÈÏÔ‡Ó, ‰¤ÓÙÚ·

16 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
‰·, ηχÙÂÚ· Ó· ÌËÓ Û¯ÔÏÈ·Ûı›. O
ÈÛ¯˘ÚÈÛÌfi˜, Ù¤ÏÔ˜, ÙÔ˘ ·Ú¯ÈÙ¤ÎÙÔÓ·
K›ÌˆÓ· §¿ÛηÚË fiÙÈ ÙÔ XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓ-
ÓÈ¿ÙÈÎÔ ¢¤ÓÙÚÔ «ÌÂÙ·Ê˘Ù‡ÙËΠ·fi
ÙÔÓ Î·ÈÚfi Ù˘ ÁÂÚÌ·ÓÈ΋˜ ηÙÔ¯‹˜»
(ÂÊËÌ. «T· N¤·», 13.12.1975), Â›Ó·È ÙÂ-
Ï›ˆ˜ ·Ó‰·ÊÈÎfi˜.
¶¿ÓÙˆ˜ ÙÔ XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ ¢¤-
ÓÙÚÔ, ÛÙÔÓ ÙfiÔ Ì·˜ È· ‚·ıÈ¿ ÚÈ˙ˆÌ¤-
ÓÔ, ¤¯ÂÈ ÔÏÏÔ‡˜ ¯ıÚÔ‡˜, ·Ó Î·È ÂÈ-
ÛÙÔϤ˜ Î·È ¿ÚıÚ· ÛÙÔÓ ËÌÂÚ‹ÛÈÔ T‡-
Ô ‰Â›¯ÓÔ˘Ó fiÙÈ Î¿ÔÈÔÈ ÙÔ ı¤ÏÔ˘Ó
(ÂÊËÌ. «T· N¤·», 22.12.1967 – «H K·-
ıËÌÂÚÈÓ‹» 22.12.1978). OÚÈṲ̂ÓÔÈ
ÚÔÙ›ÓÔ˘Ó, ·ÓÙ› ÁÈ· ÙÔ ‰¤ÓÙÚÔ, ÛÙÔÏÈ-
Ṳ̂ӷ ηڷ‚¿ÎÈ· – ÙÔ ÁÈ·Ù› ‰ÂÓ ÙÔ Î·-
Ù¿Ï·‚· ÔÙ¤ ÌÔ˘.
¶¿ÓÙˆ˜, ›Ù ÙÔ ı¤ÏÔ˘Ó Â›Ù ‰ÂÓ ÙÔ
ı¤ÏÔ˘Ó ÔÈ Â¯ıÚÔ› ÙÔ˘, Â›Ó·È ‚¤‚·ÈÔ fiÙÈ
ÙÔ XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ ¢¤ÓÙÚÔ ÚÔ¸-
‹Ú¯Â ÛÙÔ B˘˙¿ÓÙÈÔ, ‹‰Ë ·fi ÙÔÓ 6Ô
·ÈÒÓ·. ™’ ¤Ó· ÛÂ Û˘Úȷ΋ ÁÏÒÛÛ· ¯ÚÈ-
H «Aππειρα παραπλσιας σχεδιαστικς αποκαταστσεως των Kιγκλ δων του ÛÙÈ·ÓÈÎfi ¯ÂÈÚfiÁÚ·ÊÔ ÙÔ˘ BÚÂÙ·ÓÈÎÔ‡
Bματος της Aγ ας Σοφ ας. Kλ μαξ 1/100» (πηγ: Eυγεν ου Aντωνιδου, MÔ˘Û›Ԣ, Ô˘ ÌÂÙ·ÊÚ¿ÛÙËΠÚÈÓ
«Eκφρασις της Aγ ας Σοφ ας», τμοι 3, Aθναι 1907-1909, ανατπωσις 1983). ·fi Û·Ú¿ÓÙ· ¯ÚfiÓÈ·, Á›ÓÂÙ·È ÏfiÁÔ˜ ÁÈ·
¤Ó·Ó Ó·fi Ô˘ ¤ÎÙÈÛ ÙÔ 512 Ô ·˘ÙÔ-
ÎÚ¿ÙˆÚ AÓ·ÛÙ¿ÛÈÔ˜ Ô Aã ÛÙËÓ ÂÚÈÔ-
¯‹ K·ÚÙ·Ì›Ó ÛÙÔ TÔ˘Ú–AÌÙ›Ó Ù˘ BÔ-
Ú›Ԣ ™˘Ú›·˜. AÓ¿ÌÂÛ· ÛÙ’ ¿ÏÏ· ·˘ÙÔ-
Ô˘ ÚÔÊËÙ‡ԢÓ. K¿ÔÙ Á¤ÓÓËÛ·Ó Afi ÙÔ ‰¤ÓÙÚÔ ÙÔ ÈÂÚfi, Î·È ÙÔ ÎÏ·‰› ÓÔ‡ ËÏÈÔÛÙ·Û›Ô˘. ™ÙËÓ Î·Ú‰È¿ ÙÔ˘ ¯ÂÈ- ÎÚ·ÙÔÚÈο ·ÊÈÂÚÒÌ·Ù· ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È
·ÓıÚÒÔ˘˜, ‹ ÛÙÔÓ ›ÛÎÈÔ ÙÔ˘˜ ıÂÔ› ÙÔ ÈÂÚfi. KÈ ·˘Ùfi ÙÔ ÎÏ·‰›, ηٿ ÙÔÓ ÌÒÓ·, ȉ›ˆ˜ Û Îϛ̷ٷ ‚fiÚÂÈ·, fiÙ·Ó Ë Î·È ‰‡Ô ÌÂÁ¿Ï· ÔÚÂȯ¿ÏÎÈÓ· ‰¤ÓÙÚ·
ÁÂÓÓ‹ıËÎ·Ó ‹ Î·È Ù· ηÙÔÈÎÔ‡Ó, ‹ ›- Nilsson, ʤÚÓÂÈ ˙ˆ‹ Î·È ÁÔÓÈÌfiÙËÙ·, ÎÈ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· ·ÔÌÔÓˆÓfiÙ·Ó ÛÙÔ Û›ÙÈ Ô˘ ‹Ù·Ó ÛÙË̤ӷ Âη٤ڈıÂÓ Ù˘
Ó·È Ì ÌÈÎÚÔ‰·ÈÌÔÓÈο Û˘ÓÙ·˘ÙÈṲ̂ӷ, ¤·È˙Â, Î·È ·›˙ÂÈ, ÛÔ˘‰·›Ô ÚfiÏÔ ÛÙ’ Ù˘, ÙÔ ‰¤ÓÙÚÔ Ì¤Û· Û ·˘Ùfi, Ô˘ ÂÍ·- øÚ·›·˜ ¶‡Ï˘. ¶·Ú·ı¤Ùˆ ÙËÓ ·fi Ù·
Ô˘ ˙Ô˘Ó fiÛÔ ÙÔ ‰¤ÓÙÚÔ ˙ÂÈ (·Ì·‰Ú˘¿- ·ÁÚÔÙÈο ¤ıÈÌ· fiÏ˘ Ù˘ E˘ÚÒ˘ Î·È ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Û ӷ ˙ÂÈ Î·È Ó’ ·Ó·Ó¤ÂÈ, Á·ÏÏÈο ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË Ô˘ ¤Î·ÓÂ Ô Î·-
‰Â˜), ‹, Ù¤ÏÔ˜, Â›Ó·È ¿ÓıÚˆÔÈ ÌÂÙ·- Ê˘ÛÈο Î·È Ù˘ ·Ú¯·›·˜ EÏÏ¿‰·˜. ™Ù’ ·ÎfiÌË Î·È Î·ı·Ú›˙ÔÓÙ·˜ ÙÔÓ ·¤Ú· ıËÁËÙ‹˜ K. K·ÏÔ·Ú˘: «E› ÙˆÓ Ê‡Ï-
ÌÔÚʈ̤ÓÔÈ Û ‰¤ÓÙÚ·. ¢¤ÓÙÚ·, Ù¤ÏÔ˜, ·ÁÚÔÙÈο ¤ıÈÌ· ÙˆÓ ÚÔÁfiÓˆÓ Ì·˜, Ù· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ÚÔÛʤÚÂÈ ÔÏÏ¿. O ÏˆÓ ÙˆÓ ‰¤Ó‰ÚˆÓ ˘¿Ú¯ÂÈ ı¤ÛȘ ‰È¿ ÊÒ-
ÈÂÚ¿ fiϘ ÔÈ ıÚËÛΛ˜ ‹ÍÂÚ·Ó – ÎÈ Ô ‰È- £·ÚÁ‹ÏÈ·, Ù· ¶˘·Ófi„È·, Ù· OÛ¯ÔÊfi- ÚˆÙfiÁÔÓÔ˜ ‰ÂÓ ‹ÍÂÚ ·fi ÂÈÛÙËÌÔ- Ù· Ô˘ ÙÚÂÌÔÛ‚‹ÓÔ˘Ó. EηÙfiÓ ÔÁ‰Ô‹ÎÔ-
Îfi˜ Ì·˜ ıÂfi˜ ÛÙÔ˘ ¶·Ú·‰Â›ÛÔ˘ ÙË Ì¤- ÚÈ·, ÙÔ ÈÂÚfi ÎÏ·‰›, Û˘Ó‹ıˆ˜ Ì ÌÈÎÚÔ- ÓÈΤ˜ ÂÚÌËÓ›˜. E›¯Â ÙËÓ Ô›ËÛ‹ ÙÔ˘, ÓÙ· (Ï¿Ì·È) ‰È¿ οı ‰¤Ó‰ÚÔÓ Î·È Â-
ÛË Ê‡Ù„ ÙÔ «Í‡ÏÔÓ Ù˘ ˙ˆ‹˜»... «Î·È ·ÓÙÈΛÌÂÓ· ‹ ηÚÔ‡˜ ÛÙÔÏÈṲ̂ÓÔ, ÙÔÓ Ì‡ıÔ ÙÔ˘, Ù· ۇ̂ÔÏ· Î·È ÙȘ ·Ï- ÓÙ‹ÎÔÓÙ· ·ÚÁ˘Ú·› ·Ï‡ÛÂȘ (˘¿Ú¯Ô˘Ó
ÙÔ Í‡ÏÔÓ Âȉ¤Ó·È ÁÓˆÛÙfiÓ Î·ÏÔ‡ Î·È Ô- ‹Ù·Ó ··Ú·›ÙËÙÔ. M ÎÔÚ‰¤Ï˜ ÛÙÔÏÈ- ÏËÁÔڛ˜ ÙÔ˘, Î·È Ì fiÏ· ·˘Ù¿ ¤ÛÙËÓ ηÙÂÚ¯fiÌÂÓ·È) ·fi ¿ÓˆıÂÓ ¤ˆ˜ οو. EȘ
ÓËÚÔ‡», Ô˘ ÔÚÈṲ̂ÓÔÈ ÂÚÌËÓÂ‡Ô˘Ó Ṳ̂ÓË ÂÍ¿ÏÏÔ˘ ‹Ù·Ó Ë ÈÎÂÙËÚ›·, ÙÔ ¤Ó· Â͈ÏÔÁÈÎfi, Ì·ÁÈÎfi Î·È ·Ú·Ì˘ı¤- ·˘Ù¿˜ ‹Û·Ó ÙÔÔıÂÙË̤ӷ (ÌÈÎÚ¿) ·ÓÙÈ-
Û·Ó ‰¤ÓÙÚ· Ù˘ ˙ˆ‹˜ Î·È ÙÔ˘ ı·Ó¿ÙÔ˘. ÎÏ·‰› Ô˘ ÎÚ·ÙÔ‡Û·Ó fiÛÔÈ ˙ËÙÔ‡Û·Ó ÓÈÔ ÎfiÛÌÔ, fiÔ˘ οı ÂÓ¤ÚÁÂÈ· Î·È Î¿- ΛÌÂÓ· ·fi ¯·ÏÎfiÓ, fiˆ˜ ÎfiÎÎÈÓ· ·˘Á¿,
¶·Ú¿ÏÏËÏ¿ ÙÔ˘˜, Ù· ‰¤ÓÙÚ· Ù˘ ˙ˆ‹˜ ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· ÙˆÓ £ÂÒÓ. ™ÙÔ ¶ˆÁÒ- ı ʷÈÓfiÌÂÓÔ Â‡ÚÈÛΠ‡ÎÔÏ· ÙÔ ÁÈ·Ù› ÎÚ·Ù‹Ú˜, ˙Ò·, ÙËÓ¿, ÛÙ·˘ÚÔ›, Û٤ʷ-
Î·È Ù˘ ·Ï‹ıÂÈ·˜ ¤Íˆ ·fi ÙËÓ ‡ÏË ÙÔ˘ ÓÈ Ù˘ H›ÚÔ˘ ÚÈÓ ·fi ¯ÚfiÓÈ·, Ù· ÙÔ˘. Ó·, Έ‰ˆÓ›ÛÎÔÈ (‹ ÛٷʇÏÈ·), ·ÓÙÈΛÌÂ-
ÌÂÛÔÔÙ·ÌÈ·ÎÔ‡ Ô˘Ú·ÓÔ‡. K¿ÔÙÂ Ô ·È‰È¿, ÙËÓ ·Ú·ÌÔÓ‹ Ù˘ ÚˆÙÔ¯ÚÔ- TÔ fiÙÈ ÛÙË ¢‡ÛË, ȉ›ˆ˜ ÛÙÔ˘˜ K¤Ï- Ó· ÛηÏÈÛÙ¿, ‰›ÛÎÔÈ (‹ ‰·ÎÙ‡ÏÈÔÈ). EÓ Á¤-
ÎfiÛÌÔ˜ ÔÏ¿ÎÂÚÔ˜ Â›Ó·È ¤Ó· ‰¤ÓÙÚÔ ‹ ÓÈ¿˜, ÂÙԛ̷˙·Ó ÙÔ ‰¤ÓÙÚÔ (ÎÏ·‰› ·fi Ù˜, ˘‹Ú¯·Ó ÈÂÚ¿ ‰¤ÓÙÚ·, Â›Ó·È ·Û›- ÓÂÈ (Ù· ·ÓÙÈΛÌÂÓ· ·˘Ù¿) ‹Û·Ó, Ù· ÌÂÓ
Û·Ó ‰¤ÓÙÚÔ ‹ ‚Á‹Î ·fi ’Ó· ‰¤ÓÙÚÔ. ‡ÎÔ ‹ ΢·Ú›ÛÛÈ), ÙÔ ÛÙfiÏÈ˙·Ó Î·È ÁÓˆÛÙÔ. TÔ fiÙÈ ˘‹Ú¯Â Ì¿ÏÈÛÙ· ο- ·fi ¯Ú˘ÛfiÓ, Ù· ‰Â ·fi ¿ÚÁ˘ÚÔÓ, ÂÓÒ ¿Ï-
Afi ‰ˆ Î·È ÙÔ ÎÔÛÌÈÎfi ‰¤ÓÙÚÔ Ô˘ ‚Ú›- Ì ·˘Ùfi ÌÚÔÛÙ¿, Á˘ÚÓÔ‡Û·Ó ÙËÓ ¿Ï- ÔÈ· ÌÔÚÊ‹ ‰ÂÓÙÚÔÏ·ÙÚ›·˜, Â›Ó·È ÎÈ Ï· ‹Û·Ó ·fi ¯·ÏÎfiÓ».
ÛÎÔ˘Ì ے fiϘ ÙȘ Ì˘ıÔÏÔÁ›Â˜, ηÈ, ÈÔ ÏË Ì¤Ú· ÛÙ· Û›ÙÈ· Î·È Ï¤Á·Ó ÙÔ ÙÚ·- ·˘Ùfi ۯ‰fiÓ ‚¤‚·ÈÔ. TÔ fiÙÈ Ô ¿ÁÈÔ˜ BÔ- TÔ ·˘Ùfi ΛÌÂÓÔ ı‡ÌÈÛ ÛÙÔÓ
¤Ú·, ÙÔ ‰¤ÓÙÚÔ Ù˘ ˙ˆ‹˜ ÙÔ Û˘Ì‚ÔÏÈ- ÁÔ‡‰È Ù˘ ·Ú¯ÈÌËÓÈ¿˜. «H Û˘Ó‹ıÂÈ· ·‡- ÓÈÊ¿ÙÈÔ˜, Ô˘ ÙÔÓ 8Ô ·ÈÒÓ· ÂίÚÈÛÙÈ¿- Grabar ÙËÓ «EÎÊÚ·ÛË Ù˘ AÁ›·˜ ™Ô-
ÛÌÔ‡˜ ÊÔÚو̤ÓÔ. ÙË Ù˘ ÂÈÛ·ÁˆÁ‹˜ ¯ÏˆÚÒÓ ÎÏ¿‰ˆÓ ‰¤Ó- ÓÈÛ ̤Á· ̤ÚÔ˜ Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜, ÂÈÛ‹- Ê›·˜», Ô˘ ¤ÁÚ·„ ÙÔ 563 Ô ¶·‡ÏÔ˜ ™È-
H ÈÂÚfiÙËÙ· ÙÔ˘ ‰¤ÓÙÚÔ˘ ‹ Ì¿ÏÏÔÓ ‰ÚÔ˘ ÂȘ ÙËÓ ÔÈΛ·Ó ηٿ ÙËÓ ÚˆÙÔ¯ÚÔ- Á·Á ÙÔ XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ ¢¤ÓÙÚÔ ÁÈ· ÏÂÓÙÈ¿ÚÈÔ˜, Î·È ÛÙÔÓ Î·ıËÁËÙ‹ K. K·-
ÔÚÈÛÌ¤ÓˆÓ ‰¤ÓÙÚˆÓ, ¢ÂÍ‹ÁËÙË. K¿- ÓÈ¿Ó Ì ÛÎÔfiÓ ÙËÓ ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛÈÓ Ù˘ Ó· ·ÓÙÈηٷÛÙ‹ÛÂÈ ÙÔ ÈÂÚfi ÂȉˆÏÔÏ·- ÏÔ·ÚË ÙËÓ «EÎÊÚ·ÛË ÙÔ˘ AÌ‚ˆÓÔ˜
ÔÙ ˙Ô˘Ó ·fi ÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ ÈÔ Ôχ, ˘Á›·˜ ÙˆÓ ÌÂÏÒÓ Ù˘ ÔÈÎÔÁÂÓ›·˜ ‰˘Ó¿- ÙÚÈÎfi ‰¤ÓÙÚÔ, ‚·Û›˙ÂÙ·È ÌfiÓÔÓ Û ·- Ù˘ AÁ›·˜ ™ÔÊ›·˜», Ô˘ ¤ÁÚ·„Â Ô ›‰ÈÔ˜
Ú¿ÁÌ· Ô˘ ÁÈ· ÙÔ ÚˆÙfiÁÔÓÔ Ì˘·Ïfi ÌÂı· Ó· ›ˆÌÂÓ fiÙÈ Â›Ó·È Úfi‰ÚÔÌÔ˜ ÙÔ˘ Ú·‰fiÛÂȘ Î·È Û˘Ó·Í¿ÚÈ·. Ï›ÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ·. ™‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ ÚÒ-
Û‹Ì·ÈÓ fiÙÈ ‹Ù·Ó ·ı¿Ó·Ù· – ÁÈ’ ·˘Ùfi ·ÓÂ˘Úˆ·˚ÎÔ‡ Û‹ÌÂÚÔÓ Âı›ÌÔ˘ ÙÔ˘ TÔ Â¿Ó ÙÔ XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ ¢¤- ÙË ÂÚÈÁÚ·Ê‹ –Ù· ›‰È· fï˜ ‚Ú›ÛÎÔ˘-
Î·È Ô ÊÔ›ÓÈη˜ Ù˘ Aı·Ó·Û›·˜ ۇ̂Ô- XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ˘ ‰¤ÓÙÚÔ˘» (OÈÎÔÓÔ- ÓÙÚÔ ÚˆÙÔÂÌÊ·Ó›ÛÙËΠÛÙË °ÂÚÌ·- ÌÂ Î·È ÛÙË ‰Â‡ÙÂÚË– ÛÙÔ Ù¤ÌÏÔ ÙÔ˘
ÏÔ. AÏÏ· ‰¤ÓÙÚ·, Ì· Î·È Ê˘Ù¿, ¯¿ÚÈ˙·Ó Ì›‰Ë˜, 1965). Ó›·, ÎÈ ·fi ÂΛ, ÙÔÓ 19Ô È· ·ÈÒÓ·, Ì ӷԇ ˘‹Ú¯·Ó ÌÂÙ·ÏÏÈο ‰¤ÓÙÚ·
ÙËÓ ·ı·Ó·Û›·. O °Ï·‡ÎÔ˜ Ù˘ AÓıˉfi- T· ·Ú¿ÏÏËÏ· ·fi ÙË BÚÂÙ·Ó›· ÂÓÈ- ÙÔÓ Û‡˙˘ÁÔ Ù˘ ‚·Û›ÏÈÛÛ·˜ BÈÎÙˆÚ›·˜ fiÌÔÈ· Ì ÏÂÙfiÊ˘ÏÏ· ΢·Ú›ÛÛÈ·
Ó·˜, Û·Ó Â›‰Â „¿ÚÈ· Ô˘ ·ÁÁ›˙·Ó ο- Û¯‡Ô˘Ó ÌÈ· Ù¤ÙÔÈ· ¿Ô„Ë. ¶ÚÈÓ ·fi AÏ‚¤ÚÙÔ, ¤Ú·Û ÛÙËÓ AÁÁÏ›·, ‹ Â¿Ó («‰¤Ó‰Ú¿ ÙȘ ηϤÛÂÈÂÓ ‹ ·Ì‚ÚÔÎfiÌÔȘ
ÔÈÔ Ê˘Ùfi Ù˘ ·ÎÚÔÁÈ·ÏÈ¿˜ ÌÂÌÈ¿˜ Ó· ÙË ÚˆÌ·˚΋ ηٿÎÙËÛË, ÔÈ K¤ÏÙ˜ Ù˘ ‹‰Ë ·fi ÙËÓ ÂÔ¯‹ Ù˘ MÂÁ¿Ï˘ EÏÈ- ΢·Ú›ÛÛÔȘ»), Ô˘ ·ÓÙ› ÁÈ· ηÚÔ‡˜
˙ˆÓÙ·Ó‡ԢÓ, ‰ÔΛ̷Û ÎÈ ·˘Ùfi˜ ÎÈ Ó‹ÛÔ˘ ¤ÎÔ‚·Ó ÌÈÎÚ¿ ‰¤ÓÙÚ· ·fi ÙÔ Û¿‚ÂÙ ‹Ù·Ó Â˘Ú‡Ù·Ù· ‰È·‰Â‰Ô̤ÓÔ Û ›¯·Ó ʈٿÎÈ· ÌÈÎÚ¿ ÎÈ ¤ÌÔÈ·˙·Ó «‰¤Ó-
¤ÙÛÈ ¤ÁÈÓ ·ı¿Ó·ÙÔ˜. TÔ ›‰ÈÔ Ê˘Ùfi Ê˘- ‰¿ÛÔ˜ Î·È Ù· ÙÔÔıÂÙÔ‡Û·Ó ÛÙ· Û›- fiÏË ÙËÓ AÁÁÏ›·, ›Ûˆ˜ ‰ÂÓ ÂӉȷʤÚÂÈ ‰ÚÂÛÈ ˘ÚÛÔÎfiÌÔÈÛÈ». TȘ ÂÚÈÁڷʤ˜
ÙÚÒÓÂÈ Î·È ÛÙ· ÓËÛÈ¿ ÙˆÓ M·Î¿ÚˆÓ ÙÈ· ÙÔ˘˜, ÈÛÙ‡ÔÓÙ·˜ ˆ˜ ÂÚÔÛÙ·- ¿ÌÂÛ·. AÌÂÛ· Ì·˜ ÂӉȷʤÚÂÈ ÙÔ fiÙ ·˘Ù¤˜ ÙÔ˘ ™ÈÏÂÓÙÈ·Ú›Ô˘ ÙȘ ‹ÍÂÚÂ Ô ·Ú-
Î·È Ì’ ·˘Ùfi Ô HÏÈÔ˜ ÙÚ¤ÊÂÈ Ù· ¿ÏÔÁ¿ Ù‡ÔÓÙÔ ·fi Ù· ηο Ó‡̷ٷ. TÔ ‹Úı ÙÔ XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ ¢¤ÓÙÚÔ ¯ÈÙ¤ÎÙˆÓ E˘Á¤ÓÈÔ˜ AÓÙˆÓÈ¿‰Ë˜, ηÈ
ÙÔ˘. M ¿ÏÏÔ Ê˘Ùfi ·Ó·ÛÙ·›ÓÂÈ Ô ¶Ô- ›‰ÈÔ ‰¤ÓÙÚÔ, ηٿÏÏËÏ· ÛÙÔÏÈṲ̂ÓÔ, ÛÙË ÓÂfiÙÂÚË EÏÏ¿‰·, Ô˘ ÔÌÔÏÔÁÔ˘- ÛÙË ÌÓËÌÂÈÒ‰Ë ÙÚ›ÙÔÌË «EÎÊÚ·ÛË
χȉԘ ÙÔ˘ M›Óˆ· ÙÔÓ ÁÈÔ, ÎÈ ¿ÏÏÔ ·Ó·- ›¯Â ÎÈ ¿ÏÏË ÌÈ· ȉÈfiÙËÙ·, ÙÔ˘˜ ÚÔ- ̤ӈ˜ ‰ÂÓ ÙÔ Í¤ÚÔ˘ÌÂ. ¶¿ÓÙˆ˜, ÔÈ Â- Ù˘ AÁ›·˜ ™ÔÊ›·˜» (Aı‹Ó·È 1907–1909,
ÛÙ·›ÓÂÈ ÙÔÓ T‡ÏˆÓ· Ù˘ §˘‰›·˜, ‹Úˆ· Ûٿ٢ ·fi ÙȘ Ì¿ÁÈÛÛ˜. M ÙÔÓ ÂÎ- ÚÈÛÛfiÙÂÚÔÈ Ï·ÔÁÚ¿ÊÔÈ Ì·˜ Û˘Ìʈ- ·Ó·Ù‡ˆÛȘ 1983) ·Ó··Ú¤ÛÙËÛ ٷ
‹ ıÓ‹ÛÎÔÓÙ· ıÂfi ÙˆÓ §˘‰ÒÓ. AÏÏ¿ ÙÔ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌfi Ù˘ BÚÂÙ·Ó›·˜ Ù· Ú¿Á- ÓÔ‡Ó fiÙÈ ‹Úı ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÙÔ˘ OıˆÓ· ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈη ·˘Ù¿ ‰¤ÓÙÚ·.
‰¤ÓÙÚÔ Ù˘ Aı·Ó·Û›·˜ ‰ÂÓ ÙÔ Í¤ÚÔ˘Ó Ì·Ù· ‰ÂÓ ¿ÏÏ·Í·Ó. AÏÒ˜ ÛÙȘ ̤Ú˜ (N. ¶ÔÏ›Ù˘, °. M¤Á·˜. °. ™˘Úȉ¿Î˘, Xψ̿ Ï›„·Ó· ÙˆÓ ‚˘˙·ÓÙÈÓÒÓ ·˘-
ÌfiÓÔÓ ÔÈ EÏÏËÓ˜, Ì· ÎÈ ÔÈ IÓ‰Ô› ÎÈ ¿Ï- ÙÔ˘ ¯ÂÈÌÂÚÈÓÔ‡ ËÏÈÔÛÙ·Û›Ô˘, Ô˘ ‹Ù·Ó ¢. OÈÎÔÓÔÌ›‰Ë˜). A˘Ùfi Ô˘ ÁÚ¿ÊÂÈ Ô £. ÙÒÓ ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎˆÓ ‰¤ÓÙÚˆÓ, Ë
ÏÔÈ Ï·Ô› ÔÏÏÔ›, ÂÓÒ ÙÔ ‚Ú›ÛÎÔ˘ÌÂ Î·È ÛËÌ·‰È·Î¤˜ ÌÈ· ÎÈ ¿Ú¯È˙ Ù˘ ̤ڷ˜ ÙÔ ¶ÂÙÛ¿Ï˘–¢ÈÔÌ‹‰Ë˜ ÛÙÔ O K·Ù·Î·Ë̤- ÂÚ›ÊËÌË ÏÂÌÔÓÈ¿–ÔÏ˘Î¿ÓÙËÏÔ Ù˘
Û Ï‹ıÔ˜ ·È‰Èο ·Ú·Ì‡ıÈ·, Ô˘ ÌÂÁ¿ÏˆÌ· ÎÈ Ô Î·ÈÓÔ‡ÚÁÈÔ˜ ¯ÚfiÓÔ˜, ÓÔ˜ TfiÔ˜ (Aı‹Ó·È 1982, ÛÂÏ. 179), fiÙÈ MÔÓ‹˜ ÙˆÓ I‚‹ÚˆÓ Î·È Ë ÏÂÌÔÓÈ¿ ÙÔ˘
fiÛÔ fï˜ ·È‰Èο ›ӷÈ; TÔ ‰¤ÓÙÚÔ Ï¿È ÛÙÔ ‰¤ÓÙÚÔ ÙÔÔıÂÙ‹ıËÎÂ Ë Ê¿Ù- ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ ÚˆÙfiÊÂÚ ¤Ó·˜ B·˘·Úfi˜ AÁ›Ô˘ NÈÎÔÏ¿Ô˘ ÛÙÔ §ÈÙfi¯ˆÚÔ. TÔ Ó·
Ù˘ Aı·Ó·Û›·˜ Â›Ó·È Î·È ·ı¿Ó·ÙÔ Î·È ÓË Ì ÙÔ ÓÂÔÁ¤ÓÓËÙÔ £Â›Ô BÚ¤ÊÔ˜. ÙÔ 1848 Î·È ÙÔ ÙÔÔı¤ÙËÛ ÛÙÔ Î·ÊÂ- ˘Ôı¤ÛÔ˘Ì fiÙÈ Ù¤ÙÔÈ· ‰ÂÓÙÚ¿ÎÈ·, ÛÂ
ÛÙË ÊˆÙÈ¿ ·ÓÙ¤¯ÂÈ. °È’ ·˘Ùfi Î·È Û’ º·›ÓÂÙ·È fï˜ fiÙÈ ÔÈ Û˘Ó‹ıÂȘ ·˘Ù¤˜, ÓÂ›Ô «H øÚ·›· EÏÏ¿˜», ‰ÂÓ Í¤Úˆ ·Ó Îϛ̷η ÌÈÎÚ‹, ı· ˘‹Ú¯·Ó Î·È Û ο-
fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ Ï·Ô‡˜ Ù· ÊÏÂÁfiÌÂÓ· Î·È ÌË ·˜ ÙȘ ԇ̠¤ıÈÌ·, ‹Ù·Ó ·ÁÎfiÛÌȘ. ÛÙËÚ›˙ÂÙ·È Û Ú·ÁÌ·ÙÈο ÈÛÙÔÚÈο ÔÈ· ‚˘˙·ÓÙÈÓ¿ ·Ú¯ÔÓÙÈο, Â›Ó·È ˘fi-
ηÈfiÌÂÓ· ‰¤ÓÙÚ·, Ì ÈÔ ÁÓˆÛÙ¿ Û OÈ ÚÒÙÔÈ AÁÁÏÔÈ ¿ÔÈÎÔÈ Ô˘ ‹Á·Ó ÛÙÔȯ›·. TÔ ¿ÚıÚÔ «N·ÍÈÒÙ˘ ¤ÊÂÚ ıÂÛË ÂÈÙÚÂÙ‹ – Ì‹ˆ˜ Î·È ÛÙ· Û›-
Ì·˜ ÙËÓ ÂÏ·›· ÙˆÓ ¢ÈÔÓ˘ÛÈ·ÎÒÓ ÙÔ˘ ÛÙËÓ AÌÂÚÈ΋, Ì ηٿÏËÍË Â›‰·Ó Û ÙÔ ¶ÚÒÙÔ ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ ‰¤ÓÙÚÔ ÙÈ· ‰ÂÓ ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÂÈÎfiÓ˜ ÎÈ ÂÈÎÔÓÔ-
NfiÓÓÔ˘ Î·È ÙËÓ Î·ÈfiÌÂÓË ‚¿ÙÔ ÙÔ˘ ÌÂÚÈΤ˜ Ê˘Ï¤˜ EÚ˘ıÚÔ‰¤ÚÌˆÓ ÛÙÔÏÈ- ÛÙËÓ Aı‹Ó·», ÙÔ 1875, Ô˘ ‰ËÌÔÛȇ- ÛÙ¿ÛÈ· ÌÈÎÚ¿ Î·È Î·ÓًϘ Î·È ı˘ÌÈ·-
Mˆ˘Û‹. Ṳ̂ӷ ‰¤ÓÙÚ· ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÙÔ˘ ¯ÂÈÌÂÚÈ- ıËΠ·ÓˆÓ‡Ìˆ˜ Û ӷÍȷ΋ ÂÊËÌÂÚ›- Ù‹ÚÈ·;

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 17
Aπολογα των
Õ Kαλικ ντζα-
ροι. Xριστουγεν-
νι τικοι επισκ-
πτες στο μεταχ-
μιο του χρ!νου
και των κ!σμων.
Σκτσα της
Eλλης Σολομω-
νδου-Mπαλ νου.

Tου B πΔÕ§∏ Z ∞ ˚ ∫Ÿº™∫π Ûȷ΋˜ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜. ™Â ÂÏÏËÓÈο Û›ÙÈ· fiÏÔÈ ÔÈ «ÂÈÛΤÙ˜»: Ô BÚ·- ÂΛÓÔÈ ¤Ú¯ÔÓÙ·È ·fi ÙËÓ ÂÛÙ›·, ·fi
·Ú·Ì‡ıÈ·, Ì¿ÏÈÛÙ·, ¯·Ú›˙Ô˘Ó Ì·ÁÈο ¯Ó¿˜ (ÂÊÈ¿ÏÙ˘) ÁÈ· ÙÔ˘˜ EÏÏËÓ˜, Ô ÙÔ Îԛψ̷ fiÔ˘ Â›Ó·È ÛˆÚÈ·Ṳ̂ÓË Ë
Φιλλογου, ερευνητ του Πανεπιστημου ‰ÒÚ· ÛÙ· ηϿ ÎÔÚ›ÙÛÈ· Î·È ÙÈ̈ÚÔ‡Ó ‰Ú¿ÎÔ˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ™¤Ú‚Ô˘˜, ÔÈ Ì¿ÁÈÛÛ˜ ÛÙ¿¯ÙË, ÁÈ· Ó· ·ÔÏ·‡ÛÔ˘Ó ÙÔ ‰Â›ÓÔ
του Kιβου Διδκτορα Ù· ¿Á·ÚÌ· Î·È Ù· ÙÂÌ¤ÏÈη. ÁÈ· ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ ™Ï¿‚Ô˘˜ Î.Ï. Ô˘ ÂÙÔ›Ì·Û·Ó ÔÈ ˙ˆÓÙ·ÓÔ› ÁÈ’ ·˘ÙÔ‡˜.
του Πανεπιστημου Aθηνν TÔ ¢ˆ‰Âη‹ÌÂÚÔ Â›Ó·È ÌÈ· ÂÚ›Ô‰Ô˜
H ʈÙÈ¿ H ÛÙ¿¯ÙË fiÔ˘, Û‡Ìʈӷ Ì ÙË Ï·˚΋ ›ÛÙË, ÔÈ
„˘¯¤˜ ÙˆÓ ÓÂÎÚÒÓ ¤Ú¯ÔÓÙ·È Ó· ÂÈ-

O I KA§IKANTZAPOI, Ù· ‰·ÈÌfiÓÈ·
ÙˆÓ «·‚¿ÊÙÈÛÙˆÓ ËÌÂÚÒÓ»
(·fi Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· Ò˜ Ù·
£ÂÔÊ¿ÓÈ·), Û˘Ó·ÓÙÈÔ‡ÓÙ·È Ì Ï‹ıÔ˜
ÔÓfiÌ·Ù· Û ‰È¿ÊÔÚÔ˘˜ ÙfiÔ˘˜, ÙfiÛÔ
I‰È·›ÙÂÚÔ Â›Ó·È ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÙÔ˘˜ ÁÈ·
ÙË ÊˆÙÈ¿ ÙˆÓ ·‚¿ÊÙÈÛÙˆÓ ËÌÂÚÒÓ. ø˜
ÁÓˆÛÙfi, fiÏÔ ÙÔ ¢ˆ‰Âη‹ÌÂÚÔ Ë ÊˆÙÈ¿
ÛÙËÓ ÂÛÙ›· ÙÔ˘ ÛÈÙÈÔ‡ ¤ÚÂ ӷ ›-
Ó·È ·Ó·Ì̤ÓË Ì¤Ú· Ó‡¯Ù·. ¶·Ú¿ ÙËÓ
MÂÁ¿ÏË ·‰˘Ó·Ì›· ¤¯Ô˘Ó ÔÈ Î·ÏÈο-
ÓÙ˙·ÚÔÈ Î·È ÛÙË ÛÙ¿¯ÙË (Û·Ó ÙË ™Ù·-
¯ÙÔÔ‡Ù·...), ÛÙË ÛÙ¿¯ÙË ÎÚ‡‚ÔÓÙ·È
Î·È ·fi ÙË ÛÙ¿¯ÙË ¤Ú¯ÔÓÙ·È, ÂΛ ÁÂÓ-
ÓÈÔ‡ÓÙ·È Î·È Ù· ηÏÈηÓÙ˙Ô‡ÚÈ·. °È·Ù›
ÛÎÂÊıÔ‡Ó ÙÔ˘˜ ˙ˆÓÙ·ÓÔ‡˜ Î·È Ó· ʤ-
ÚÔ˘Ó ÙË ÁÔÓÈÌfiÙËÙ·. ¶ÚÔÊ·ÓÒ˜, ÏÔÈ-
fiÓ, ÛÙË ÛÙ¿¯ÙË Â›Ó·È ÎÚ˘Ì̤ÓË Ë...
Ù·˘ÙfiÙËÙ· ÙˆÓ Î·ÏÈοÓÙ˙·ÚˆÓ. KÈ
·fi ÙËÓ Â·Ê‹ Ì ٷ ‰·ÈÌfiÓÈ· ¤·ÈÚ-
ÛÙËÓ EÏÏ¿‰· fiÛÔ Î·È Û ÁÂÈÙÔÓÈΤ˜ ÂÔ›ıËÛË fiÙÈ ÔÈ Î·ÏÈοÓÙ˙·ÚÔÈ ÊÔ- Â›Ó·È ÙfiÛÔ ‰Â̤ÓÔÈ Ì ÙËÓ ÂÛÙ›· Î·È ÙË Ó ÙË ÁÔÓÈÌÔÔÈfi Ù˘ ‰‡Ó·ÌË Ë ‰ˆ‰Â-
‚·ÏηÓÈΤ˜ ¯ÒÚ˜: ηÏÈ‚ÚÔ‡Ûˉ˜, ‚Ô‡ÓÙ·È ÙË ÊˆÙÈ¿ ÎÈ fiÙÈ ÁÈ’ ·˘Ùfi η- ÛÙ¿¯ÙË; ηËÌÂÚ›ÙÈÎË ÛÙ¿¯ÙË – Ô˘ ‰ÂÓ ÙËÓ
ηϷοÓÙ˙Ô˘Ú·, Ï˘ÎÔοÓÙ˙·ÚÔÈ, η- ÙÔ˘Ú¿Ó ÛÙȘ ÂÛٛ˜, ·Ú·‰fiÛÂȘ ·Ó·- ™¯Â‰fiÓ Û fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ Ï·Ô‡˜ Ë ÂÛÙ›· ›ڷ˙·Ó fiÏÔ ÙÔ ¢ˆ‰Âη‹ÌÂÚÔ, ·ÏÏ¿
ηÓıÚˆ›ÛÌ·Ù·, ·Á·Ó¿, ÂÍ·Ô‰Ò Ê¤ÚÔ˘Ó fiÙÈ ÙÔ Î¿ÓÔ˘Ó ÌfiÓÔ ·Ó ‚ÚÔ˘Ó ıˆÚÂ›Ù·È locus communis (ÙfiÔ˜ ÂÈ- ÙË Ì¿˙¢·Ó ÚÔÛ¯ÙÈο ÙËÓ ·Ú·ÌÔ-
(EÏÏ¿‰·)Ø Î·Ú·Î¿ÓÙ˙·ÏÂ, ηڷοÓÙÛÔ, ÙËÓ ÂÛÙ›· ÎÚ‡·, ·Ó ‰ËÏ·‰‹ Ë ÊˆÙÈ¿ ÎÔÈÓˆÓ›·˜) Ì ÙÔÓ ¿ÏÏÔ ÎfiÛÌÔ. OÈ Ó‹ ÙˆÓ ºÒÙˆÓ Î·È ÙËÓ ¤ÚÈ¯Ó·Ó ÛÙ· ‰¤-
ÔÁ¿ÓÙÛÈÙ (BÔ˘ÏÁ·Ú›·)Ø Î·Ú·Îfi- ¤¯ÂÈ Û‚‹ÛÂÈ. £˘Ì›˙Ô˘Ì fiÙÈ Û οÔÈ· EÛÎÈÌÒÔÈ, .¯., ›ÛÙ¢·Ó ˆ˜ ÙËÓ Ë̤- ÓÙÚ·, ÛÙÔ ÂÚÈ‚fiÏÈ, ÛÙ· ˙Ò·Ø ÛÙËÓ Â-
ÓÙ˙Ô˘Ï·, ηڷÎfiÓÙ˙·, ηηÚfiÓÙÛ· ÂÏÏËÓÈο ·Ú·Ì‡ıÈ· ÌÈ· Á¿Ù·, Ï¿ÛÌ· Ú· Ô˘ ÌÓËÌÔÓÂ‡Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ÓÂÎÚÔ‡˜ ÚÈÔ¯‹ Ù˘ ºÏÒÚÈÓ·˜ ¤ÊÂÚÓ·Ó ÛÙ· Û›-
(™ÂÚ‚›·). ¯ıfiÓÈÔ, ı˘ÌˆÌ¤ÓË ÁÈ· ÙËÓ ·ı¤ÙËÛË
KÚ›ÓÔÓÙ·˜ ÎÈ ·fi οÔÈ· ·’ Ù· ÔÓfi- Û˘Ìʈӛ·˜, Û‚‹ÓÂÈ ÙË ÊˆÙÈ¿ Ì ÙÔ Î·-
Ì·Ù¿ ÙÔ˘˜, ıˆÚÔ‡ÓÙ·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ÙÔ‡ÚËÌ¿ Ù˘.
Ó‡̷ٷ ÔÓËÚ¿, ηÎÔ‰·›ÌÔÓ˜ Ô˘ AÏÏ¿ ÁÈ·Ù› Ù· ‰·ÈÌfiÓÈ· ·˘Ù¿, ÂÓÒ
‚Ï¿ÙÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜. AÏÏ¿ ıˆ- ÊÔ‚Ô‡ÓÙ·È ÙË ÊˆÙÈ¿, ÂÈ̤ÓÔ˘Ó Ó·
Ú› fiÓÙˆ˜ ÙfiÛÔ ‚Ï·‚ÂÚ¿ ·˘Ù¿ Ù· Ï¿- Ì·›ÓÔ˘Ó ÛÙ· Û›ÙÈ· ÌfiÓÔ ·fi ÙËÓ
ÛÌ·Ù¿ Ù˘ Ë Ï·˚΋ Ê·ÓÙ·Û›·; A˜ ÎÔÈ- ηÓÔ‰fi¯Ô;
P Xριστουγεννι τικα κ λαντα με το διαβατ ρικο καραβ κι στο «Kα-
λαντ ρι του 1947 με παροιμες των μηνν», με ξυλογραφες του Σπ-
Ù¿ÍÔ˘Ì ÚÔÛÂÎÙÈο ÙÈ Ì·˜ ϤÓ ÔÈ Ï·˚- £˘Ì›˙Ô˘Ì fiÙÈ ·fi ÙËÓ Î·ÓÔ‰fi¯Ô
ρου Bασιλεου και λαογραφικ του Δημ. Λουκ του.
Τ˜ ·Ú·‰fiÛÂȘ. ηÙ‚·›ÓÂÈ ÎÈ Ô A˚-B·Û›Ï˘, ·ÏÏ¿ ηÈ
™ÙË ™¿ÌÔ Ï¤Ó ˆ˜ ÔÈ Î·ÏÈοÓÙ˙·- Ô ·ÁÎÔÛÌÈÔÔÈË̤ÓÔ˜ ™¿ÓÙ· KÏ¿-
ÚÔÈ, ηÙ‚·›ÓÔÓÙ·˜ ·fi ÙËÓ Î·ÓÔ‰fi- Ô˘˜. ™ÙËÓ AÁÈ¿ÛÔ, .¯., ¤ÛÙËÓ·Ó fiÚ-
¯Ô, ÎÚ·ÙÔ‡Ó Î·ÓÙ¿ÚÈ ÁÈ· Ó· ˙˘Á›ÛÔ˘Ó ıÈÔ ÛÙË ÁˆÓ›· Ù˘ ÂÛÙ›·˜ ¤Ó· ÎÔ‡-
ÙÔ ÁÓ¤ÛÈÌÔ ÙˆÓ ÎÔÚÈÙÛÈÒÓ, ÎÈ fiÔÈˆÓ ÙÛÔ˘ÚÔ, Ó· ·Ù‹ÛÂÈ Ô A˚-B·Û›Ï˘ η-
ÙÔ ÁÓ¤ÛÈÌÔ Â›Ó·È ÏÂÈ„fi ÙȘ ‚·Û·Ó›˙Ô˘Ó. Ù‚·›ÓÔÓÙ·˜, ÎÈ ·ÏÏÔ‡ ¤ÏÂÁ·Ó fiÙÈ ·fi
™ÙËÓ AÓ‰ÚÔ ÎÈ ·ÏÏÔ‡ ›ÛÙ¢·Ó fiÙÈ ÔÈ ÙËÓ Î·ÓÔ‰fi¯Ô ¤Ú¯ÂÙ·È ÙȘ Ó‡¯Ù˜
ηÏÈ‚ÚÔ‡Ûˉ˜ ‰ÂÓ Î¿ÓÔ˘Ó Î·Îfi ·Ó ·˘Ù¤˜ ÎÈ Ô ›‰ÈÔ˜ Ô XÚÈÛÙfi˜, Ó· ‰ÂÈ ·Ó
ÙÔ Û›ÙÈ Â›Ó·È Î·ı·Úfi, fiÙÈ ÔÈ Î·ÏÈο- ¤ÁÈÓ ۈÛÙ‹ ÂÙÔÈÌ·Û›· ÁÈ· ÙȘ ÁÈÔÚ-
ÓÙ˙·ÚÔÈ ‰ÂÓ ‚Ï¿ÙÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ηÏÔ‡˜, Ù¤˜. OÛ· ͤÚÔ˘Ì ·fi ÙȘ Ï·˚Τ˜ ·-
·ÏÏ¿ ÙÈ̈ÚÔ‡Ó ÙÔ˘˜ ÙÂÌ¤Ïˉ˜, ÙÔ˘˜ Ú·‰fiÛÂȘ ÙˆÓ EÏÏ‹ÓˆÓ Î·È ÙˆÓ ™Ï¿-
̤ı˘ÛÔ˘˜, Ù· ¿Ù·ÎÙ· ·È‰È¿ Î·È ÙÔ˘˜ ‚ˆÓ ‰Â›¯ÓÔ˘Ó fiÙÈ Ë Î·ÓÔ‰fi¯Ô˜ ›ӷÈ
ηÎÔ‡˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜, fiÛÔ˘˜ ‰ËÏ·‰‹ ·- ̤ÛÔ Î·È ÙfiÔ˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ì ÙÔÓ
Ú·‚È¿˙Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ηÓfiÓ˜ Ù˘ ·Ú·‰Ô- ¿ÏÏÔ ÎfiÛÌÔ, ·fi ÂΛ ¤Ú¯ÔÓÙ·È ÛÙ·

18 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
καλικαντζρων P «Kαρκαντζλι αερικ!» κλβει τα λουκ -
νικα απ’ τη χτρα στην εστα (απ! το βι-
βλο του Θ νου Bελλουδου, «Aερικ -Ξωτι-
κ και Kαλικ ντζαροι»).
ÙÈ· Î¿Ú‚Ô˘Ó· ·fi ÙȘ ÁÈÔÚÙ·ÛÙÈΤ˜
ʈÙȤ˜, «ÁÈ· Ó· ‰˘Ó·ÌÒÓÔ˘Ó ÔÈ ¿Ó-
ıÚˆÔÈ Û·Ó ÙË ÊˆÙÈ¿, Ó· ÁÂÓÓÈÔ‡ÓÙ·È
ÔÏÏ¿ ·È‰È¿ Î·È ¿ÊıÔÓ· ηÏÔ‡‰È·»,
Ó· ¤¯ÂÈ ÙÔ Û›ÙÈ Â˘Ù˘¯›·. K·È ÔÈ ÌÂÙ·Ì-
ÊÈÂṲ̂ÓÔÈ ÙÔ˘ ¢ˆ‰ÂηË̤ÚÔ˘, Ô˘ Ô
·Ú¯¤ÁÔÓÔ˜ ÚfiÏÔ˜ ÙÔ˘˜ ‹Ù·Ó Ó· ·ÚÈ-
ÛÙ¿ÓÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ÓÂÎÚÔ‡˜ ÚÔÁfiÓÔ˘˜,
ÎÔ˘‚·ÏÔ‡Û·Ó Û·ÎԇϘ Ì ÛÙ¿¯ÙË Î·È
¯Ù˘Ô‡Û·Ó Ì’ ·˘Ù¤˜ ÙÔ˘˜ ÂÚ·ÛÙÈ-
ÎÔ‡˜, ȉ›ˆ˜ ÙȘ ÛÙ›Ú˜ Á˘Ó·›Î˜.
AÏÏ¿ ÁÈ·Ù› ÔÏÏÔ› ·fi ·˘ÙÔ‡˜ ¤¯Ô˘Ó
‚·Ì̤ӷ Ì ÛÙ¿¯ÙË ‹ ÊÔ‡ÌÔ Ù· Úfi-
Ûˆ¿ ÙÔ˘˜; °È· Ó· ‰Â›¯ÓÔ˘Ó fiÙÈ ¤Ú·-
Û·Ó ÙË ÊˆÙÈ¿, fiÙÈ ‚Á‹Î·Ó, fiˆ˜ ÔÈ Î·-
ÏÈοÓÙ˙·ÚÔÈ, ·fi ÙËÓ ÂÛÙ›·. K·È Ë ÂÍ‹-
ÁËÛË Ù˘ ÚÔ¤Ï¢Û˘ Ù˘ ÔÓÔÌ·Û›·˜
ηÏÈοÓÙ˙·ÚÔ˜; K·Ù¿ ÙËÓ ÂÙ˘ÌÔÏÔÁ›·
Ô˘ ÚfiÙÂÈÓÂ Ô K. PˆÌ·›Ô˜, ·fi ÙÔ
«Ï‡ÎÔ˜» (Ì ÌÂÙ¿ıÂÛË Ï˘ÎÔ- => ηϛ)
Î·È «¯·ÓÙ˙Ô‡» (=η̤ÓÔ˜), ‰ËÏ·‰‹
«Î·Ì¤ÓÔ˜ χÎÔ˜», «Ï‡ÎÔ˜ Ô˘ ¤Ú·ÛÂ
ÙË ÊˆÙÈ¿». H ·Ú¯È΋ ÌÔÚÊ‹ Ù˘ ÔÓÔ-
Ì·Û›·˜ ·˘Ù‹˜, Ï˘ÎÔ¯·ÓÙ˙Ô‡, ‰È·ÙËÚ‹-
ıËΠÛÙËÓ ÔÓÙȷ΋ ‰È¿ÏÂÎÙÔ.

TÔ Î·Ú·‚¿ÎÈ ÙˆÓ M·Î¿ÚˆÓ


H ·Ú¿‰ÔÛË ı¤ÏÂÈ ÙÔ˘˜ ηÏÈοÓÙ˙·-
ÚÔ˘˜ Ó· ÂÚÓÔ‡Ó, ÁÈ· Ó· ¤ÏıÔ˘Ó ÛÙÔÓ
ÎfiÛÌÔ ÙˆÓ ˙ˆÓÙ·ÓÒÓ, ÂÎÙfi˜ ·fi ÙË
ʈÙÈ¿, Î·È ÙÔ ÓÂÚfi. ™‡Ìʈӷ Ì ÌÈ·
·Ú¿‰ÔÛË ·fi ÙË ™ÎÈ¿ıÔ: «Afi ÙËÓ
ÚÒÙË Ë̤ڷ ÙÔ˘ Û·Ú·ÓÙ¿ËÌÂÚÔ˘
ÂÙÔÈÌ¿˙Ô˘Ó Ù· ÛηÏÈηÓÙ˙Ô‡ÚÈ· ÙÔ Î·-
Ú¿‚È ÙÔ˘˜ ÁÈ· Ó· ’ÚıÔ˘Ó ÛÙÔ ÓËÛ›. TËÓ
ÚÒÙË Ì¤Ú· Îfi‚Ô˘Ó Ù· ͇Ϸ ÛÙÔ ‰¿-
ÛÔ˜ Î·È Ù· ÂÙÔÈÌ¿˙Ô˘Ó, ÎÈ ·ÎÔ‡ÔÓÙ·È ÔÈ
ÎÔ‡ÊÈÔÈ ¯Ù‡ÔÈ Ô˘ ηÚÊÒÓÔ˘Ó Ù· Ì·-
‰¤ÚÈ·. OÙ·Ó ÎÔÓÙÂ‡Ô˘Ó Ù· XÚÈÛÙÔ‡-
ÁÂÓÓ· ÙÔ ÈÛÛÒÓÔ˘Ó, ÙÔ Î·Ï·Ê·Ù›˙Ô˘Ó
Î·È ÙËÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›· Ë̤ڷ ÙÔ Ú›¯ÓÔ˘Ó
ÛÙÔ ÁÈ·Ïfi. EÚ¯ÔÓÙ·È ÙË Ó‡¯Ù· ÙÔ˘ XÚÈ-
ÛÙÔ‡...»Ø Û’ ¿ÏÏ· ̤ÚË (Iηڛ·, M¿‰˘-
ÙÔ) ›ÛÙ¢·Ó ˆ˜ ÔÈ Î·ÏÈÙÛ¿ÓÙÂÚÔÈ ¤Ú-
¯ÔÓÙ·È Ì ηڢ‰fiÙÛÔ˘ÊÏ· Î·È ·ÏÈÔ-
οÈη ·fi ÙË ı¿Ï·ÛÛ·.
N· ı˘Ì›ÛÔ˘Ì fiÙÈ Î·Ù¿ ÙËÓ ·Ú¯·ÈÔ-
ÂÏÏËÓÈ΋ Ì˘ıÔÏÔÁ›· ÔÈ „˘¯¤˜ ÙˆÓ
ËÚÒˆÓ Ì¤ÓÔ˘Ó Ì·ÎÚÈ¿, ÛÙË ı¿Ï·ÛÛ·,
ÛÙ· ÓËÛÈ¿ ÙˆÓ M·Î¿ÚˆÓ, Î·È fiÙÈ ÔÈ
„˘¯¤˜ ÙˆÓ ÓÂÎÚÒÓ ÁÈ· Ó· ÊÙ¿ÛÔ˘Ó
ÛÙÔ ‚·Û›ÏÂÈÔ ÙÔ˘ A‰Ë ¤ÚÂ ӷ ‰È·-
‚Ô‡Ó ÓÂÚfi, ÙÔÓ ÔÙ·Ìfi A¯¤ÚÔÓÙ·, ÌÂ
ÙË ‚¿Úη ÙÔ˘ X¿ÚÔÓÙ·. OÈ Ì˘ıÈÎÔ›
P·¯Ì¿ÓÔÈ ÙˆÓ AÓ·ÙÔÏÈÎÒÓ ™Ï¿‚ˆÓ η-
ÙÔÈÎÔ‡Ó Î·È ÂΛÓÔÈ Ì·ÎÚÈ¿ ÛÙË ı¿-
Ï·ÛÛ·, ÛÙ· ÓËÛÈ¿ – ‹ οو ·fi ÙË ÁË,
fiˆ˜ ÔÈ Î·ÏÈοÓÙ˙·ÚÔÈ ÙˆÓ EÏÏ‹ÓˆÓ.
™ÙÔ˘˜ ™Ï¿‚Ô˘˜ Î·È ÙÔ˘˜ °ÂÚÌ·ÓÔ‡˜,
fiˆ˜ Î·È Û ÔÏÏÔ‡˜ ¿ÏÏÔ˘˜ Ï·Ô‡˜,
‚¿Úη ‹Ù·Ó ¤Ó· ·fi Ù· ̤۷ ‰È¤Ï¢-
Û˘ ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙˆÓ ÓÂÎÚÒÓ, ÙˆÓ Ì·-
ηڛˆÓ. OÈ ™Î·Ó‰ÈÓ·‚Ô› ΋‰Â˘·Ó ÙÔ˘˜
ÓÂÎÚÔ‡˜ ÙÔ˘˜ Û ‚¿ÚΘ Î·È ÁÈ· ÌÓË-
Ì›· ÛÙÔ˘˜ Ù¿ÊÔ˘˜ ÛοÏÈ˙·Ó ¤ÙÚÈÓ·
ηڿ‚È·. N· ‹Ù·Ó ¿Ú·ÁÂ Î·È ÙÔ ·Ú·-
‰ÔÛÈ·Îfi ÂÏÏËÓÈÎfi ÚˆÙÔ¯ÚÔÓÈ¿ÙÈÎÔ
ηڷ‚¿ÎÈ Ì¤ÛÔ ‰È¿‚·Û˘ ÁÈ· ÙÔ˘˜ η-
ÏÈοÓÙ˙·ÚÔ˘˜ «ÂÈÛΤÙ˜» ·fi ÙÔÓ
¿ÏÏÔ ÎfiÛÌÔ;

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 19
T’ Aγιονικολοβ ρβαρα
Tου ° ∂øƒ°ÿ√À N. A π∫∞Δ∂ƒπ¡ÿ¢∏
Δρος Φιλολογ ας, Δ/ντ Ερευνν
Κντρου Λαογραφ ας
Ακαδημ ας Αθηνν

™ Δ√ §∞´∫Ÿ K∞§∞¡Δ∞ƒπ, Ù· «¡ÈÎÔ-


ÏÔ‚¿Ú‚·Ú·», Ì ÙȘ ÁÈÔÚÙ¤˜ Ù˘
·Á›·˜ μ·Ú‚¿Ú·˜, ÙÔ˘ ·Á›Ô˘ ™¿‚-
‚· Î·È ÙÔ˘ ·Á›Ô˘ ¡ÈÎÔÏ¿Ô˘ (4, 5 Î·È 6
¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘) ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó ÌÈ· ·ÁȈ-
Ó˘ÌÈ΋ ÂÓfiÙËÙ·. ∂ÓfiÙËÙ· ¯ÚÔÓÈ΋,
Ô˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÂ›Ù·È ·fi ÙȘ Û˘Ó‹ıˆ˜
·ÎÚ·›Â˜ ηÈÚÈΤ˜ Û˘Óı‹Î˜ ÙȘ ̤Ú˜
·˘Ù¤˜: «Δ’ ∞ÁÈÔÓÈÎÔÏÔ‚¿Ú‚·Ú·, ‹ ‚Ú¤-
¯ÂÈ ‹ ¯ÈÔÓ›˙ÂÈ», ϤÁÔ˘Ó ÛÙË ™›ÊÓÔ. ΔËÓ
ÎÏÈ̷Έً Â¤Ï·ÛË ÙÔ˘ ÎÚ‡Ô˘ ÂÎÊÚ¿-
˙ÂÈ ·Ú·ÛÙ·ÙÈο Î·È Ô ÔÓÙÈ·Îfi˜ Ïfi-
ÁÔ˜: «¿Â-μ¿Ú‚·Ú· ʇ۷, ¿Â-™¿‚‚·
‚Ú¤ÍÔÓ, ¿Â ¡ÈÎfiÏ· ÛfiÓÙÛÔÓ (¯ÈfiÓÈÛÂ)».
À¿Ú¯Ô˘Ó fï˜ Î·È ·ÓÙ›ıÂÙ˜ ‰ÔÍ·-
ۛ˜, fiÙÈ ÙfiÙ ÌÔÚ› Ó· ÂÈÎÚ·Ù› ηÈ
ηÏÔηÈÚ›·: «Δ· ¡ÈÎÔÏÔ‚¿Ú‚·Ú· ÎÈ ÔÈ
ÙÔ›¯ÔÈ ‚Ú¿˙Ô˘Ó» (ÛԘ).
¶¤Ú· fï˜ ·fi ÙË Û‡Ó‰ÂÛË ÙˆÓ
ÁÈÔÚÙÒÓ ·˘ÙÒÓ Ì ٷ ηÈÚÈο Ê·ÈÓfiÌÂ-
Ó· ÙȘ ÚÒÙ˜ ̤Ú˜ ÙÔ˘ ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘,
οı ¿ÁÈÔ˜ ¯ˆÚÈÛÙ¿ ¤¯ÂÈ ÙË ‰È΋ ÙÔ˘
ı¤ÛË ÛÙË Ï·˚΋ ‰ÔÍ·ÛÈÔÏÔÁ›· Î·È ÂıÈ-
ÌÔÏÔÁ›·.
H ·Á›· μ·Ú‚¿Ú·, ϤÂÈ ÌÈ· ·Ú¿‰ÔÛË,
‹Ù·Ó Ôχ fiÌÔÚÊË, ÂÂȉ‹ fï˜ Ô ·-
Ù¤Ú·˜ Ù˘ ÙËÓ ›Â˙ ӷ ·ÓÙÚ¢Ù› ÂÈ-
‰ˆÏÔÏ¿ÙÚË, ·ÚÂοÏÂÛ ÙÔÓ £Âfi ηÈ
ÚÔÛ‚Ï‹ıËΠ·fi ¢ÏÔÁÈ¿. E¯·Û ¤ÙÛÈ
ÙËÓ ÔÌÔÚÊÈ¿ Ù˘, Ì ٷ ÛËÌ¿‰È· Ô˘
¿ÊËÛ ÛÙÔ ÚfiÛˆfi Ù˘ Ë ·ÚÚÒÛÙÈ·
·˘Ù‹, ΤډÈÛ fï˜ ÙÔ ¯¿ÚÈÛÌ· Ó· ÚÔ-
Ê˘Ï¿ÛÛÂÈ ÙÔ˘˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜ Î·È Ó· ÙÔ˘˜
ıÂÚ·‡ÂÈ ·fi ÙË ÌÔÏ˘ÛÌ·ÙÈ΋ ·˘Ù‹
·ÚÚÒÛÙÈ·, fiˆ˜ ÛËÌÂÈÒÓÂÙ·È Î·È ÛÙËÓ
˘ÌÓÔÁÚ·Ê›· Ù˘: «ÏÔÈÌÈÎÒÓ ·ıËÌ¿ÙˆÓ
ÏÒ‚ËÓ ·Ê·Ó›˙ÂÈ», «ÙËÓ ÏÔÈÌÈÎ‹Ó ÓfiÛÔÓ ÂÎ-
‰ÈÒÎÔ˘Û·, ÙÔ˘˜ ÈÛÙÔ‡˜ ıÂÚ·‡ÂÈ».
÷ڷÎÙËÚÈÛÙÈο ÁÈ· ÙË ÁÂÓÈÎfiÙÂÚË,
ÂıÈÌÈ΋ Î·È ‰ÂÈÛȉ·ÈÌÔÓÈ΋, Ï·ÙÚ›·
Ù˘ ·Á›·˜, Ì ÚÔ‚ÔÏ‹ Ù˘ ıÂÚ·¢ÙÈ-
΋˜ ȉÈfiÙËÙ¿˜ Ù˘, ‹Ù·Ó Ù· ÂıÈ˙fiÌÂÓ·
ÛÙË ™Ì‡ÚÓË. ∂Λ, fiÙ·Ó ÂÌÊ·ÓÈ˙fiÙ·Ó
¢ÏÔÁÈ¿ («ÁÏ˘ÎÈ¿» Î·È «ÌÂÏÔÁ·ÏÔ‡Û·»
ÙËÓ ¤ÏÂÁ·Ó ¢ÊËÌÈÛÙÈο) ÔÈ Á˘Ó·›Î˜
ηÏÔ‡Û·Ó ÙÔÓ ·¿ Î·È ¤Î·Ó ·ÁÈ·-
ÛÌfi ÛÙË Ì¤ÛË ÂÓfi˜ ÙÚ›ÛÙÚ·ÙÔ˘. ™ÙË H Φορητ εικ να του 1708,
Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÔÈ Ì¿Ó˜ Ì ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ με τσσερις αντιπροσωπευ-
¤ÊÂÚÓ·Ó ÌÈ· ηӿٷ «ÌÂÏfiÁ·ÏÔ» Î·È τικς σκηνς απ τον βο
„ˆÌ› «˙ÂÛÙÔÊÔ‡ÚÓÈÛÙÔ». ªÈ· ÌËÙ¤Ú· του αγου Νικολου. Eπνω ·Á›· μ·Ú‚¿Ú·, «Ì Â΂ȷÛÙÈ΋ ÔÌÔÈÔ- Ì ÂıÈÌÈ΋ ·ÚÁ›· Î·È Â›Ó·È ·ÍÈÔÚfiÛÂ-
¤ÎÔ‚Â ÙÔ „ˆÌ› Û ʤÙ˜, ÌÈ· ¿ÏÏË ‚Ô˘- αριστερ, ο γιος σζει Ì·Á›· ÁÈ· ÙËÓ ›‰È· ÙËÓ Â˘ÏÔÁÈ¿», fiˆ˜ ÎÙ· Û˘¯Ófi ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘ ˆ˜ ‚·ÊÙÈÛÙÈ-
ÙÔ‡Û ÙȘ ʤÙ˜ ÛÙÔ ÌÂÏfiÁ·Ï· Î·È ÌÈ· τρεις αθους αρπζοντας το ·Ú·ÙËÚ› Ô ¢. ™. §Ô˘Î¿ÙÔ˜, ·ÔÙÂ- Îfi. ¶·ÏÈ¿ ÛÙËÓ ·ÙÚ›‰· ÙÔ˘ ÙËÓ ∫·-
ÙÚ›ÙË ·Û¿ÏÈ˙ ÙÔ ÌÂÏfi„ˆÌÔ Ì η- σπαθ του δημου, και δεξι ÏÔ‡Ó Ù· ÂÔÚÙ·ÛÙÈο ÎfiÏÏ˘‚· ‹ «ÛÂÚ- ·‰ÔΛ· ÙÔÓ ÙÈÌÔ‡Û·Ó Ì ı˘Û›Â˜ ˙ÒˆÓ
ӤϷ Î·È ÙÔ ¤‰ÈÓ ÛÙ· ·È‰È¿, Ô˘ ÙÔ «ενυπνιζει» τον Μ. Κων- Ó¿», ÁÓˆÛÙ¿ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ Û·Ó «‚¿Ú- (ÎÔ˘ÚÌ¿ÓÈ·) Î·È fiÛÔÈ ‹Á·ÈÓ·Ó ÛÙÔ
¤ÙÚˆÁ·Ó ϤÁÔÓÙ·˜ ÂÍ¢ÌÂÓÈÛÙÈο ÁÈ· σταντνο, με την προτροπ ‚·Ú·», ·fi ‚Ú·Ṳ̂ÓÔ ÛÈÙ¿ÚÈ, ˙¿¯·ÚË ÌÔÓ·ÛÙ‹ÚÈ ÙÔ˘ ÛÙ· πÂÚÔÛfiÏ˘Ì· ÁÈ·
ÙËÓ ÚÔÛˆÔÔÈË̤ÓË Â˘ÏÔÁÈ¿: «ª¤ÏÈ να απελευθερσει τρεις Î·È Ì˘Úˆ‰Èο, Ô˘ ÌÔÈÚ¿˙ÔÓÙ·È ÛÙȘ ÚÔÛ·ÓËÌ· (¯·Ù˙‹‰Â˜) ¤ÊÂÚÓ·Ó
Î·È Á¿Ï· ÛÙË ÛÙÚ¿Ù· Ù˘». ™ÙËÓ ÙÂÏÂ- στρατηγο"ς του που εχαν ÁÂÈÙÔÓȤ˜, ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ Ì¿ÏÈÛÙ·, ¯Ô˘ÚÌ¿‰Â˜ ·fi Ù· Á‡Úˆ ‰¤ÓÙÚ·, Ô˘
ÙÔ˘ÚÁ›· ·˘Ù‹ ·˯ԇÓÙ·È Â˘‰È¿ÎÚÈÙ· δικα φυλακιστε. Κτω ·ÊÔ‡ ÚÒÙ· ¢ÏÔÁËıÔ‡Ó ÛÙËÓ ÂÎÎÏË- ÙÔ˘˜ ÚfiÛÊÂÚ·Ó Û ¿ÙÂÎÓÔ˘˜ ˆ˜ ̤۷
ÛÙÔȯ›· ·fi ÙË Ï·ÙÚ›· Ù˘ ∂οÙ˘, αριστερ, σζει απ πνιγμ Û›·, Ì ÙË Ì·ÁÈ΋ ÛΤ„Ë fiÙÈ ¤ÙÛÈ ÂÍ¢- ıÂÚ·¢ÙÈο Ù˘ ÛÙÂÈÚfiÙËÙ·˜.
Ô˘ Ï·ÙÚ¢fiÙ·Ó ÛÙ· ÛÙ·˘ÚÔ‰ÚfiÌÈ· συνταξιδιτη του και δεξι ÌÂÓ›˙ÂÙ·È Ë Â˘ÏÔÁÈ¿ Î·È Î¿ı ¿ÏÏË ™Â ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi ÂıÈÌÔÏÔÁÈÎfi Ï·›ÛÈÔ
(«ΔÚÈÔ‰›ÙȘ», «∂ÓÔ‰›ÙȘ») Î·È Ù˘ Úfi- προσφρει χρυσ φλουρι ÂÍ·ÓıËÌ·ÙÈ΋ ·ÚÚÒÛÙÈ· Î·È ÂÚÓ¿ ÎÈÓÂ›Ù·È Ë Ï·˚΋ Ï·ÙÚ›· ÙÔ˘ ·Á›Ô˘ ¡È-
ÛÊÂÚ·Ó Ù· ÏÂÁfiÌÂÓ· «∂ηٷ›· ‰Â›- για την προκα τριν κορι- ¯ˆÚ›˜ Ó· ·Ê‹ÛÂÈ ÛËÌ¿‰È·. ÎÔÏ¿Ô˘, Ô˘ ıˆÚÂ›Ù·È Î‡ÚÈÔ˜ ÙÔ˘
Ó·» ÙȘ ÙÂÏÂ˘Ù·›Â˜ ̤Ú˜ οı ̋ӷ. τσιν. Aθνα, Βυζαντιν ΔÔÓ ¿ÁÈÔ ™¿‚‚·, ·fi ÙȘ ÎÔÚ˘Ê·›Â˜ ˘ÁÚÔ‡ ÛÙÔÈ¯Â›Ô˘ Î·È ÙˆÓ Î·ÈÚÈÎÒÓ
¶·ÓÂÏÏ‹ÓÈ· ÚÔÛÊÔÚ¿ ÚÔ˜ ÙËÓ Μουσεο. ÌÔÚʤ˜ ÙÔ˘ ÌÔÓ·¯ÈÛÌÔ‡, ÙÔÓ ÙÈÌÔ‡Ó Û˘ÓıËÎÒÓ Ô˘ ÂÈÎÚ·ÙÔ‡Ó ÛÙË ı¿-

20 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
à H αγα Bαρβρα, τμμα
ψηφιδωτο" του α´ μισο" του
11ου αι. στη Mον Oσου
Λουκ, στη Φωκδα.

Ï·ÛÛ·, ÁÈ’ ·˘Ùfi ÙÈÌ¿Ù·È È‰È·›ÙÂÚ· ·fi


ÙÔ˘˜ Ó·˘ÙÈÎÔ‡˜, ÛÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ¤Ú¯Â-
Ù·È ÛˆÙ‹Ú·˜ Û ‰‡ÛÎÔϘ ÛÙÈÁ̤˜,
Û‡Ìʈӷ ÌÂ Û˘Ó·Í·ÚÈΤ˜ ·ÊËÁ‹ÛÂȘ
Î·È ÓÂÔÂÏÏËÓÈΤ˜ ·Ú·‰fiÛÂȘ. §¤ÁÂÙ·È
Ì¿ÏÈÛÙ· fiÙÈ Ô ¿ÁÈÔ˜ ¡ÈÎfiÏ·Ô˜ Â›Ó·È ·˘-
Ùfi˜ Ô˘ ÂÈÓfiËÛ ÙÔ ˉ¿ÏÈÔ, ¯·Ú›˙Ô-
ÓÙ·˜ ÛÙ· ÏÔ›· ·ÛÊ·Ï‹ Ù·Í›‰È·. ÷ڷ-
ÎÙËÚÈÛÙÈο Ù˘ ı·Ï·ÛÛÈÓ‹˜ ȉÈfiÙËÙ·˜
ÙÔ˘ ·Á›Ô˘ Â›Ó·È Î·È Ù· Ï·ÙÚ¢ÙÈο Â›-
ıÂÙ¿ ÙÔ˘: ¡·‡Ù˘ (°·Ï·Í›‰È), £·Ï·ÛÛ›-
Ù˘ (ÛԘ, ¶¿ÚÔ˜), ∞ÚÌ˘Ú‹˜ (ª¿ÓË)
Î.¿., fiˆ˜ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο Â›Ó·È Î·È
Ù· Ù¿Ì·Ù· ÙˆÓ Ó·˘ÙÈÎÒÓ, ΢ڛˆ˜ ÔÌÔÈ-
ÒÌ·Ù· ηڷ‚ÈÒÓ, Ô˘ ÎÚ¤ÌÔÓÙ·È ·fi
ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· ÙÔ˘ ·Á›Ô˘ ÛÙȘ ÔÏ˘¿ÚÈı-
̘ ÂÎÎÏËۛ˜ ÙÔ˘ Û fiÏÔÓ ÙÔÓ ÂÏÏËÓÈ-
Îfi ¯ÒÚÔ ı·Ï·ÛÛÈÓfi Î·È ÛÙÂÚÈ·Ófi
(·ÓÙÈÚÔÛˆ¢ÙÈο ·Ú·‰Â›ÁÌ·Ù·,
·ÓÙ›ÛÙÔȯ·, ÔÈ Ó·Ô› ÙÔ˘ ÛÙÔ °·Ï·Í›‰È
Î·È ÛÙËÓ ∫Ô˙¿ÓË, Ì ÂÍ·›ÚÂÙ· Î·È ÔÈ
‰‡Ô ͢ÏfiÁÏ˘Ù· Ù¤ÌÏ·), ·ÊÔ‡ ›ӷÈ
¿ÁÈÔ˜ «Ù˘ Á˘ Î·È ÙÔ˘ ÂÏ¿Ô˘», Ô
ÔÔ›Ô˜ «ÙÔ˘˜ ÌÂÓ ÂÓ ı·Ï¿ÛÛË / ÙÔ˘˜ ‰’ ÂÓ
ÙË ÁË / Ô˘ ‰È·Ï›ÂÈ ÛÒ˙ˆÓ ÂοÛÙÔÙ»,
ηٿ ÙÔÓ ƒˆÌ·Ófi ÙÔÓ ªÂψ‰fi.
™Â ÒÚ˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ ÙˆÓ Ó·˘ÙÈÎÒÓ ‰ÂÓ
¤Êı·Ó·Ó ÌfiÓÔ ÔÈ ÂÈÎÏ‹ÛÂȘ Î·È Ù· Ù¿-
Ì·Ù· ÚÔ˜ ÙÔÓ ÚÔÛÙ¿ÙË ÙÔ˘˜. ™˘¯Ó¿
ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔ‡ÛÂ Î·È Ë Ì·ÁÈÎÔ‰ÂÈÛȉ·ÈÌÔ-
ÓÈ΋ ÛΤ„Ë. EÙÛÈ, η٤‚·˙·Ó Ì ۯÔÈÓ›
ÙÔ ÂÈÎfiÓÈÛÌ¿ ÙÔ˘ ÛÙ· ·ÁÚÈÂ̤ӷ ·̷-
Ù· Ì ÙËÓ ·Ú¿ÎÏËÛË «∞Ë¡ÈÎfiÏ·, ÛÙÔ
ÙÈÌfiÓÈ Ì·˜», ‹ ¤¯˘Ó·Ó Ï¿‰È ÛÙË ı¿Ï·Û-
Û· ·fi ÙÔ Î·ÓÙ‹ÏÈ ÙÔ˘, Ô˘ ¿Û‚ÂÛÙÔ
η›ÂÈ ÛÙÔ ÂÈÎfiÓÈÛÌ¿ ÙÔ˘ Û οı ÏÔ›Ô. H O γιος Σββας ανμεσα στους
K·È ÔÈ ÂÈÚ·Ù¤˜ ·ÎfiÌ· ·Ú·Î·ÏÔ‡Û·Ó αρχαγγλους Mιχαλ και Γαβριλ
ÙÔÓ ¿ÁÈÔ Ó· ÙÔ˘˜ ‚ÔËı‹ÛÂÈ, Ù¿˙ÔÓÙ¿˜ (λεπτομρεια). Eικ να του 1657(;)
ÙÔ˘ ÏÔ‡ÛÈÔ ÌÂÚ›‰ÈÔ ·fi ÙË Ï›· ÙÔ˘˜. στη Mον Πλατυτρας, Kρκυρα.
∏ ›ÛÙË ÂÚ› ÙÔ˘ ·Á›Ô˘ ¡ÈÎÔÏ¿Ô˘ ˆ˜
΢ڛԢ Ù˘ ı¿Ï·ÛÛ·˜ ›¯Â ÂÈÎÚ·Ù‹-
ÛÂÈ ‹‰Ë ÙÔÓ 9Ô ·ÈÒÓ·. EÙÛÈ Ë Î·Ù·-
ÛÙÚÔÊ‹ ÙÔ 807 ÙÔ˘ ÛÙfiÏÔ˘ ÙˆÓ ∞Ú¿-
‚ˆÓ ·Ô‰fiıËΠ۠Â¤Ì‚·ÛË ÙÔ˘ ·Á›-
Ô˘, fiˆ˜ ·Ó·Ê¤ÚÂÈ Ô ¯ÚÔÓÔÁÚ¿ÊÔ˜ £Â-
ÔÊ¿Ó˘: «... Ê·ÓÂÚÒ˜ ηÙÂÔϤÌËıË
˘fi ÙÔ˘ ∞Á›Ô˘ Î·È ı·˘Ì·ÙÔ˘ÚÁÔ‡ ¡ÈÎÔ-
Ï¿Ô˘... ÔÏÏÒÓ ·Ó¤ÌˆÓ Î·È ı·Ï·ÙÙ›ˆÓ
Î˘Ì¿ÙˆÓ, ‚ÚÔÓÙÒÓ ÙÂ Î·È ·ÛÙÚ·ÒÓ ·Óˆ-
Ì·Ï›· ÙÔÓ ÛÙfiÏÔÓ Î·Ù¤Ï·‚ÂÓ, ˆ˜ Èηӿ
Û˘ÓÙÚÈ‚‹Ó·È ÛοÊË...».
ΔÔÓ ¿ÁÈÔ ¡ÈÎfiÏ·Ô fï˜ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó
ÌfiÓÔ ÔÈ Ó·˘ÙÈÎÔ› ÚÔÛÙ¿ÙË. ΔÔÓ ¤¯Ô˘Ó
Î·È fiÏÔÈ Ô˘ ¯ÚÂÈ¿˙ÔÓÙ·È Î¿ÔÈÔÓ Ó·
ÙÔ˘˜ «Î˘‚ÂÚÓ‹ÛÂÈ»: ÔÚÊ·Ó¿ ·È‰È¿,
ÊÙˆ¯Ô›, ·Ó‡·Ó‰Ú· ÎÔÚ›ÙÛÈ·. ™¯ÂÙÈ΋
Â›Ó·È Î·È Ë ÚÔÛÊÒÓËÛË ÙÔ˘ ˆ˜
«∞Ë¡ÈÎfiÏ· ÙˆÓ ªÔÈÚÒÓ», ·ÚÂÙ˘ÌÔ-
ÏÔÁÈο ·fi ÙÔ fiÓÔÌ· Ù˘ ·ÙÚ›‰·˜
ÙÔ˘, Ù· ª‡Ú· Ù˘ §˘Î›·˜.

μÈ‚ÏÈÔÁÚ·Ê›·
Λουκάτος Δ. Σ., «Συμπληρωματικά
του Χειμώνα και της Aνοιξης». Eκδ.
«Φιλιππτης», Αθήνα 1985.
Μέγας Γ. Α., «Ελληνικαί εορταί και
έθιμα της λαϊκής λατρείας». Αθήνα
1957.
Μάνεσης Στ., «Ο κύκλος του χρ- H Xειμνας. «Aν τ’ Aγιο" Φιλππου λεπω, τ’ Aγια των Aγιν
νου. Eθιμικά-λατρευτικά-μετεωρο-
δε λεπω, κι αν λεπω τ’ Aγια των Aγιν τ’ Aϊνικολοβρβαρα ε-
λογικά». Αθήνα 1981.
μαι εδ» – παροιμα. Ξυλογραφα του Σπ"ρου Bασιλεου.

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 21
H αγα Bαρβρα
¿Ú· Ôχ ÙÔ ıÂÔÏÔÁÈÎfi Úfi‚ÏËÌ·
Tου ™ ∞μμ∞ A °√Àƒπ¢∏
Ô˘ ÂͤÊÚ·˙Â Ô ‚›Ô˜ Î·È ÙÔ Ì·ÚÙ‡ÚÈfi
Ù˘.
Kαθηγητ του Πανεπιστημου Aθηνν ™‡Ìʈӷ ÏÔÈfiÓ Ì ˘¿Ú¯Ô˘Û˜
ËÁ¤˜, Ë B·Ú‚¿Ú· ηًÁÂÙÔ ·fi ÏÔ‡-
ÛÈ· Î·È ÂÈÊ·Ó‹ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· Î·È Ô ·-

H A°IA BAPBAPA ¤˙ËÛÂ, ηٿ ÙËÓ


ÎÚ·ÙÔ‡Û· ¿Ô„Ë, ÛÙ· ¯ÚfiÓÈ·
ÙÔ˘ M·ÍÈÌÈ·ÓÔ‡ (286–306), ηÈ
ÂÓˆÚ›˜ ÚÔÛËÏ˘Ù›ÛÙËÎÂ, Èı·ÓfiÓ ·fi
ÌÈ· ˘ËÚ¤ÙÚÈ¿ Ù˘, ÛÙÔÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈ-
Ù¤Ú·˜ Ù˘, Ô˘ ÙËÓ ˘ÂÚ·Á·Ô‡ÛÂ,
‹Ù·Ó Ê·Ó·ÙÈÎfi˜ ÂȉˆÏÔÏ¿ÙÚ˘. OϘ
ÔÈ ËÁ¤˜ ÙÔÓ›˙Ô˘Ó ÙËÓ ÂÍ·ÈÚÂÙÈ΋
ÔÌÔÚÊÈ¿ Ù˘ ηÈ, ηٿ ÁÂÓÈÎfi ÙÚfiÔ,
ÙÔ È‰È·›ÙÂÚ· ˘„ËÏfi ÓÂ˘Ì·ÙÈÎfi Ù˘
ÛÌfi. TËÓ ¿Ô„Ë ·˘Ù‹ ÛÙËÚ›˙Ô˘Ó Ù· ·Ó¿ÛÙËÌ·. ¢ÂÓ ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ì ηْ ·ÎÚ›-
«AÎÙ·» Ù˘ ·Á›·˜ ·˘Ù‹˜ ˘fi ÙÔ fiÓÔÌ· ‚ÂÈ· Ò˜ Â‹ÏıÂ Ë Ú‹ÍË ·Ù¤Ú· ηÈ
ÙÔ˘ Iˆ¿ÓÓË ¢·Ì·ÛÎËÓÔ‡ Î·È ÙÔ˘ ™˘- ÎfiÚ˘. MÈ· Ôχ Û˘¯Ó¿ Â·Ó·Ï·Ì‚·-
ÌÂÒÓ ÙÔ˘ MÂÙ·ÊÚ·ÛÙ‹, Î·È Î¿ÔȘ ÓfiÌÂÓË ·Ú¿‰ÔÛË ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ fiÙÈ Ë
¯ÂÈÚfiÁڷʘ ·Ú·‰fiÛÂȘ Û ¿ÏÏÔ˘˜ B·Ú‚¿Ú· ¤ÁÈÓ Ôχ ÓˆÚ›˜ ¯ÚÈÛÙÈ·Ó‹
ÎÒ‰ÈΘ. ·fi οÔÈ· ‰Ô‡ÏË Ù˘ Û˘Óԉ›·˜ Ù˘
¢ÂÓ ˘¿Ú¯ÂÈ fï˜ Û˘Ìʈӛ· ÛÙȘ –·ÁÓÔԇ̠Ò˜ ·˘Ùfi ‰È¤Ê˘Á ÙÔÓ
ÏËÚÔÊÔڛ˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ì ·fi ÙÔ Û‡ÓÔ- ¤ÏÂÁ¯Ô ÙÔ˘ ·Ù¤Ú·– ÂÓÒ ¿ÏϘ ËÁ¤˜
ÏÔ ÙˆÓ ËÁÒÓ. OÈ ‰˘ÙÈΤ˜ Ì·ÚÙ˘Ú›Â˜ ·Ô‰›‰Ô˘Ó ÛÙÔÓ øÚÈÁ¤ÓË ÙË ÌÂÙ·-
ÙÔÔıÂÙÔ‡Ó ÙË ‰Ú¿ÛË Ù˘ ÛÙËÓ TÔ- ÛÙÚÔÊ‹ Ù˘ B·Ú‚¿Ú·˜ ÛÙÔÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈ-
ÛοÓË Ù˘ IÙ·Ï›·˜, ÂÓÒ ÔÈ ÚÔ·Ó·ÊÂÚ- ÛÌfi. ™‡Ìʈӷ Ì ÔÚÈṲ̂Ó˜ ·Ú·‰fi-
ı›Û˜ ËÁ¤˜ ‰¤¯ÔÓÙ·È fiÙÈ ¤˙ËÛ ÛÙË ÛÂȘ, ÛÙËÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ¿ Ù˘ Ë ·Á›· Ó·
NÈÎÔÌ‹‰ÂÈ· Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· ÛÙËÓ HÏÈÔ‡- ÂίÚÈÛÙÈ·Ó›ÛÂÈ ÙÔÓ ·Ù¤Ú· Ù˘, ÚÔ-
ÔÏË Ù˘ ºÔÈӛ΢. O Iˆ¿ÓÓ˘ ¢·Ì·- οÏÂÛ ÙËÓ ·¿ÓıÚˆË ÔÚÁ‹ ÙÔ˘, Ô˘
ÛÎËÓfi˜ ¤˙ËÛ ÔÏÏ¿ ¯ÚfiÓÈ· ÛÙËÓ ÙËÓ Ô‰‹ÁËÛ ÛÙÔ Ì·ÚÙ‡ÚÈÔ. K·Ù’ ¿ÏÏË
K··‰ÔΛ· Î·È Ë ÂÓ·Û¯fiÏËÛ‹ ÙÔ˘ Ì fï˜ ·Ú¿‰ÔÛË, Ë ·Á›·, ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ·
ÙÔÓ ‚›Ô Ù˘ ·Á›·˜ Û˘ÓËÁÔÚ› ˘¤Ú Ù˘ Ì·ÎÚ¿˜ ·Ô˘Û›·˜ ÙÔ˘ ·Ù¤Ú· Ù˘, ÂÈ-
K··‰ÔΛ·˜ ˆ˜ ÙfiÔ˘ Ô˘ ¤˙ËÛÂ Î·È ÛÙ¿ÙËÛ ÛÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ‰›Ï· ÛÙÔ
¤‰Ú·Û ·˘Ù‹. MÔÏ·Ù·‡Ù·, οÔÈ· ·fi ‰È·Ì¤ÚÈÛÌ¿ Ù˘ ÂÓfi˜ ÏÔ˘ÙÚÔ‡, Ô˘ ÙÔ
Ù· ·Ú¯·ÈfiÙÂÚ· «AÎÙ·» ÙÔÔıÂÙÔ‡Ó ÙÔÓ ·Ú¿ı˘Úfi ÙÔ˘ ‰ÂÓ ¤ÁÈÓ ÌÔÓfi, fiˆ˜ ›-
¿ıÏÔ Ù˘ ·Á›·˜ ÛÙ· ¯ÚfiÓÈ· ÙÔ˘ M·ÍÈ- ¯Â ‰È·Ù¿ÍÂÈ Ô ·Ù¤Ú·˜ Ù˘, ·ÏÏ¿ ÙÚÈ-
Ì›ÓÔ˘ (237 Ì.X.) Î·È fi¯È ÙÔ˘ M·ÍÈÌÈ·- Ïfi, ÚÔÊ·ÓÒ˜ ÚÔ˜ ÙÈÌ‹ Ù˘ AÁ›·˜
ÓÔ‡ (306 Ì.X.), Î·È ·˘Ùfi Ô‰ËÁ› οÔÈ- TÚÈ¿‰·˜! OÙ·Ó Â¤ÛÙÚÂ„Â Ô ·Ù¤Ú·˜
˜ ·Ú·‰fiÛÂȘ Ó· ıˆÚÔ‡Ó ˆ˜ ‰È‰¿- Ù˘ Î·È Ë B·Ú‚¿Ú· ÙÔ‡ ·Ó¤Ù˘Í ÙËÓ
ÛηÏÔ Ù˘ B·Ú‚¿Ú·˜ ÙÔÓ øÚÈÁ¤ÓË. ÂÍ‹ÁËÛË ·˘Ù‹, ÂÍÂÌ¿ÓË Î·È ÙËÓ ·Ú¤-
Oˆ˜ ‚ϤÔ˘ÌÂ, Î·È ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔÓ ¯Úfi- ‰ˆÎ ÛÙÔÓ ‰ÈÔÈÎËÙ‹ ‹ ËÁÂÌfiÓ· Ù˘ Â- H H αγα Bαρβρα. Φορητ εικνα γνωστου ζωγρφου,
ÓÔ Î·È ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔÓ ÙfiÔ, Ë ·Ú¿‰ÔÛË ÚÈÔ¯‹˜ ÚÔ˜ ‚·Û·ÓÈÛÌfi, Ì ÙËÓ ÂÏ›‰· μσα 16ου αι. Eλληνικ Iνστιτοτο Bενετας, Mουσεο των
‰È¤ÛˆÛ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Ó· ·ÔÎËÚ‡ÍÂÈ ÙÔÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌfi. Eικνων (πηγ : «H Bενετα των Eλλ νων», κεμ.-επιμ. Xρ-
ÂÚ› Ù˘ ·Á›·˜. K·Ù’ ¿ÏÏË ·Ú¿‰ÔÛË, Ë Ì¿ÚÙ˘˜, ‚·- σα Mαλτζου. Eκδ. «Mλητος»).
AÏÏ¿ Î·È Ù· ÂÚÈÛÙ·ÙÈο ÙÔ˘ ‚›Ô˘ Û·ÓÈ˙fiÌÂÓË Î·È Ù·Ï·ÈˆÚÔ‡ÌÂÓË ·fi
Ù˘ ÂÌÊ·Ó›˙Ô˘Ó ‰È·ÊÔÚÔÔÈ‹ÛÂȘ. ¢È·- ÙÔÓ ·Ù¤Ú· Ù˘, ηÙfiÚıˆÛ ӷ ‰Ú·Â-
ʤÚÔ˘Ó ÔÈ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Ô˘ Ì·˜ ‰›- Ù‡ÛÂÈ ·fi ÙÔ Û›ÙÈ Î·È Ó· ¿ÂÈ ÛÙ·
ÓÔ˘Ó Û˘ÁÁÚ·Ê›˜ ·fi ÙË ¢‡ÛË, fiˆ˜ Ô fiÚË Î·È ÛÙ· ‚Ô˘Ó¿. Ö˜ ÂΛÓÔ˜ ÙËÓ
IÂÚÒÓ˘ÌÔ˜ Î·È Ô B¤‰·, ·fi ÂΛӘ ÙÔ˘ ·Ó·Î¿Ï˘„ ηÈ, ‰È·ÈÛÙÒÓÔÓÙ·˜ ÙËÓ ·˘Ù‹ ÛÙÔ Ì·ÚÙ‡ÚÈÔ. A˜ ÛËÌÂȈı› fiÙÈ ÎÔ˘ÚÁÔ‡˜, Ì·Á›ÚÔ˘˜ Î.¿., Ì Â·ÁÁ¤Ï-
Iˆ. ¢·Ì·ÛÎËÓÔ‡ (7Ô˜ Î·È 8Ô˜ ·È.) Î·È ·ÌÂٷΛÓËÙË ÂÌÌÔÓ‹ Ù˘ ÛÙË ¯ÚÈÛÙÈ·- Î·È Ë ÌÓ‹ÌË ÙÔ˘ ÌÂÁ¿ÏÔ˘ ıÂÔÏfiÁÔ˘ Ì·Ù· ‰ËÏ·‰‹ ÛÙ· ÔÔ›· ·›˙ÂÈ Î¿ÔÈÔ
ÙÔ˘ ™˘ÌÂÒÓ ÙÔ˘ MÂÙ·ÊÚ·ÛÙ‹ (9Ô˜ ·È.) ÓÈ΋ ›ÛÙË, ÙËÓ ·Ú¤‰ˆÎ ÛÙÔÓ ‰ÈÔÈ- Ù˘ AÓ·ÙÔÏ‹˜ Iˆ¿ÓÓË ÙÔ˘ ¢·Ì·ÛÎË- ÚfiÏÔ Ë ÊˆÙÈ¿.
·fi ÙËÓ AÓ·ÙÔÏ‹, Î·È ˆ˜ ÚÔ˜ Ù· ÂÚÈ- ÎËÙ‹, Ô˘ ÙËÓ ˘¤‚·Ï Û ȉȷÈÙ¤Úˆ˜ ÓÔ‡, ÌÂÁ¿ÏÔ˘ ‚ÈÔÁÚ¿ÊÔ˘ Ù˘ ·Á›·˜, ™ÙËÓ ÂÈÎÔÓÔÁÚ·Ê›· Ù˘ AÓ·ÙÔÏ‹˜, Ë
ÛÙ·ÙÈο Ù˘ ˙ˆ‹˜ Ù˘ Î·È ˆ˜ ÚÔ˜ ÙȘ ÊÚÈÎÙ¿ ‚·Û·ÓÈÛÙ‹ÚÈ·, ÁÈ’ ·˘Ùfi Î·È Î·- ÂÔÚÙ¿˙ÂÙ·È ÙËÓ ›‰È· Ë̤ڷ. ·Á›· ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÙ·È ˆ˜ ÎfiÚË ÂÍfi¯Ô˘
Û˘Óı‹Î˜ Ô˘ Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙÔ Ì·ÚÙ‡ÚÈfi ÏÂ›Ù·È MÂÁ·ÏÔÌ¿ÚÙ˘˜. H ·Á›· B·Ú‚¿Ú· η٤ÛÙË ·fi ÙȘ ˆÚ·ÈfiÙËÙ·˜, ÎÚ·Ù› ÛÙ·˘Úfi ÛÙÔ ‰ÂÍ›,
Ù˘. Afi Ù· Ï›Á· Ô˘ ͤÚÔ˘ÌÂ, Â‰Ò Á›- A˘Ùfi Ô˘ ÔÈ ‚›ÔÈ Ù˘ ·Á›·˜, Û fiϘ ‰ËÌÔÊÈϤÛÙÂÚ˜ ·Á›Â˜, ·ÊÔ‡ Ô Ï·fi˜ ›- ÂÓ‰ÂÈÎÙÈÎfi ÙˆÓ Ì·ÚÙ˘Ú›ˆÓ Ù˘, ÂÓÒ ÌÂ
ÓÂÙ·È ÏfiÁÔ˜ ÁÈ’ ·˘Ù¿ Ô˘ Ë ·Ú¿‰ÔÛË ÙȘ ·Ú·ÏÏ·Á¤˜ ÙÔ˘˜, ÙÔÓ›˙Ô˘Ó Â›Ó·È ÙÔ ÛÙ¢ Â› ·ÈÒÓ˜ ˆ˜ ıÂÚ·‡ÂÈ ÙËÓ ÙÔ ·ÚÈÛÙÂÚfi ÎÚ·Ù› ÙÔ ÈÂÚfi ÔÙ‹ÚÈÔ, ‹
ıÂÒÚËÛ ›Ûˆ˜ ˆ˜ Ù· ÈÔ ÛËÌ·ÓÙÈο. ıÂÔÏÔÁÈÎfi ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÎfi ÚfiÛÙ·ÁÌ· «Ô ·Ûı¤ÓÂÈ· Ù˘ ¢ÏÔÁÈ¿˜, Ô˘ ·ÔÙÂÏÔ‡- ¤Ó· ÎÏ¿‰Ô ÊÔ›ÓÈη ‹ ‰¿ÊÓ˘. TÔ ÔÙ‹-
OÈ ‚›ÔÈ ÙˆÓ ·Á›ˆÓ ‰ÂÓ ÁÚ¿ÊÙËÎ·Ó ÊÈÏÒÓ ·Ù¤Ú· ‹ ÌËÙ¤Ú· ˘¤Ú Â̤ ԇΠÛ ÙÚÔÌÂÚ‹ Ì¿ÛÙÈÁ·, ȉ›ˆ˜ ·È‰ÈÒÓ. ÚÈ Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Èı·ÓfiÓ Ì ÙÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜
·ÏÒ˜ ÁÈ· Ó· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÔÈ ÌÂÙ·ÁÂÓ¤- ÂÛÙ› ÌÔ˘ ¿ÍÈÔ˜» (M·Ùı., 10, 37 Î·È ·- A˘Ùfi ı˘Ì›˙ÂÈ ·fi ÙËÓ ·Ú¯·›· ÂÏÏËÓÈ΋ ÙÔ˘ IËÛÔ‡ ÂÚ› ÙÔ˘ ‰ÈÎÔ‡ ÙÔ˘ Ì·ÚÙ˘ÚÈ-
ÛÙÂÚÔÈ Î·Ù’ ·ÎÚ›‚ÂÈ· ÙË ‚Ȉً Î·È ÙÔ Ú·ÏÏ.). K·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙˆÓ ‰ÈˆÁÌÒÓ ıÚËÛΛ· ÙËÓ «ÎÔ˘ÚÔÙÚfiÊÔ EοÙË», ÎÔ‡ ı·Ó¿ÙÔ˘: «‰‡Ó·Ûı·È ÈÂ›Ó ÙÔ ÔÙ‹-
Ì·ÚÙ‡ÚÈfi ÙÔ˘˜: Û˘Ó‹ıˆ˜ ·Ó·‰ÂÈÎÓ‡- ‰ÂÓ ‹Ù·Ó Û¿ÓȘ ÔÈ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÁÔ- Î·È Ù· «Eηٷ›· ‰Â›Ó·». ÚÈÔÓ Ô ÂÁÒ Ì¤Ïψ ›ÓÂÈÓ» (M·Ùı., 20, 22),
Ô˘Ó ÌÈ· ıÂÔÏÔÁÈ΋ ȉ¤·. ™ÙËÓ ÂÚ›- Ó¤ˆÓ Ô˘ ÚÔ¤‚·Ï·Ó ·fiÏ˘ÙË ¿ÚÓË- O ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÛÙÚ·Ùfi˜ ·Ó·Î‹Ú˘Í «ÙÔ ÔÙ‹ÚÈÔÓ fi ‰¤‰ˆÎ ÌÔÈ Ô ·Ù‹Ú Ô˘
ÙˆÛË Ù˘ ·Á›·˜ B·Ú‚¿Ú·˜ Ë ıÂÔÏÔÁÈ- ÛË ÛÙ· ·È‰È¿ ÙÔ˘˜ fiÙ·Ó ·˘Ù¿ ·Û¿- ÙËÓ ·Á›· B·Ú‚¿Ú· ÚÔÛÙ¿Ùȉ· ÙÔ˘ ¶˘- ÌË ›ˆ ·˘Ùfi;» (Iˆ·Ó., 18, 11).
΋ ȉ¤· Ô˘ ÂÍ·›ÚÂÙ·È Â›Ó·È Ë ·fiÏ˘ÙË ˙ÔÓÙ·Ó ÙÔÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÛÌfi. MÈ· Ù¤ÙÔÈ· ÚÔ‚ÔÏÈÎÔ‡, ÌÔÏÔÓfiÙÈ ·fi ÙÔÓ ‚›Ô Ù˘ T· Ï›„·Ó· Ù˘ ·Á›·˜ ʤÚÔÓÙ·È ·Ô-
΢ÚÈfiÙËÙ· ÙÔ˘ £ÂÔ‡ Â› Ù˘ ·Á›·˜, ¿- ÂÚ›ÙˆÛË Â›Ó·È ·˘Ù‹ Ù˘ ·Á›·˜ B·Ú- ‰ÂÓ Â›Ó·È ‰˘Ó·ÙfiÓ Ó· ÂÍ·¯ıÔ‡Ó ÂÚÈ- ÙÈıÂ̤ӷ Û ӷfi Ô˘ ·Ó¤ÁÂÈÚ ÂÓÙfi˜
Óˆ ·fi ÔÙȉ‹ÔÙÂ, ·ÎfiÌ· Î·È ·fi ÙËÓ ‚¿Ú·˜, Ë ÔÔ›· ·ÔÎÂÊ·Ï›ÛÙËΠÙÔ ÛÙ·ÙÈο ÛÙ· ÔÔ›· ÈÛÙÔÚÈÎÒ˜ Ó· ÛÙË- ÙˆÓ ·Ó·ÎÙfiÚˆÓ Ô §¤ˆÓ Ô ™ÔÊfi˜ (886-
·ÙÚÈ΋ ÂÍÔ˘Û›·. OÏÔ ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ 306 ·fi ÙÔÓ ›‰ÈÔ ÙÔÓ ·Ù¤Ú· Ù˘, Û‡Ì- Úȯı› ·˘Ù‹ Ë Û˘Û¯¤ÙÈÛË – ÂÎÙfi˜ ›Ûˆ˜ 912). AӷʤÚÂÙ·È fï˜ ÌÂÙ·ÊÔÚ¿ ÙÔ˘˜
Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÓÂÙ·È ÛÙË ¯ÚÈÛÙÈ·Ó‹ B·Ú- ʈӷ Ì ÏËÚÔÊÔڛ˜ οÔÈˆÓ ·fi ÌÈ· ·Ú·ÏÏ·Á‹ Ù˘ ·Ú¿‰ÔÛ˘ ÛÙË BÂÓÂÙ›· ÙÔ ¤ÙÔ˜ 991. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È
‚¿Ú· Î·È ÛÙÔÓ ÂȉˆÏÔÏ¿ÙÚË ·ÈÌԉȄ‹ «AÎÙ·», Î·È Ë ÌÓ‹ÌË Ù˘ ÂÔÚÙ¿˙ÂÙ·È ÁÈ· ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ ·Á›·˜, ηٿ ÙËÓ ÔÔ›· Ì¿ÏÏÔÓ ÁÈ· ÌÂÙ·ÊÔÚ¿ ÙÌËÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘
·Ù¤Ú· Ù˘ ¢ÈfiÛÎÔ˘ÚÔ. ¶Ô˘ıÂÓ¿ ‰ÂÓ ÛÙȘ 4 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘. TËÓ ·Á›· ÙÈÌ¿ ȉÈ- ÙË Û˘Ó¤Ï·‚Â Î·È ÙËÓ ·ÔÎÂÊ¿ÏÈÛÂ Ô ÏÂÈ„¿ÓÔ˘, fiˆ˜ Û˘Ó¤‚Ë Î·È ÛÙËÓ ÂÚ›-
Á›ÓÂÙ·È ÏfiÁÔ˜ Ô‡Ù ÂÚ› Ù˘ ÌËÙ¤Ú·˜ ·›ÙÂÚ· Î·È Ë ÚˆÌ·ÈÔηıÔÏÈ΋ EÎÎÏË- ›‰ÈÔ˜ Ô ·Ù¤Ú·˜ Ù˘, Ô ÔÔ›Ô˜ ÁÈ’ ·˘Ùfi ÙˆÛË Ù˘ B·Ú‚¿Ú·˜, ÎfiÚ˘ ÙÔ˘ AÏÂ-
Ù˘ Ô‡Ù ÂÚ› ¿ÏÏˆÓ Û˘ÁÁÂÓÒÓ Ù˘, ‹ Û›·. M·˙› Ù˘ ·ÔÎÂÊ·Ï›ÛÙËÎÂ Î·È Ë Î·Ù·ÎÂÚ·˘ÓÔ‚ÔÏ‹ıËΠÂÍ Ô˘Ú·ÓÔ‡. ͛Ԣ KÔÌÓËÓÔ‡, Ô˘ ·ÓÙÚ‡ÙËΠPÒ-
Ò˜ ¤ÁÈÓ ¯ÚÈÛÙÈ·Ó‹. ¶ÚÔÊ·ÓÒ˜ ÔÈ ÛÙÂÓ‹ Ê›ÏË Ù˘ ·Á›· IÔ˘ÏÈ·Ó‹, Ë ÔÔ›· ™ÙË ¢‡ÛË Ë Â˘Ï¿‚ÂÈ· ÚÔ˜ ÙËÓ ·Á›· ÛÔ ‰Ô‡Î· Î·È ¤ÊÂÚ ·fi ÙËÓ KˆÓÛÙ·-
‚ÈÔÁÚ¿ÊÔÈ Ù˘ ˘‹ÚÍ·Ó ¿ÎÚˆ˜ ÂÈÏÂ- Î·È Û˘ÓÂÔÚÙ¿˙ÂÙ·È, ·ÊÔ‡ ·fi ÙÔ ·Ú¿- Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÂÚÁ¿Ù˜ ÔÚ˘¯Â›ˆÓ Î·È ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË ÛÙË PˆÛ›· ÙÌ‹Ì· ÙˆÓ ÏÂÈ-
ÎÙÈÎÔ›, ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÁÈ·Ù› ÙÔ˘˜ ÂӉȤÊÂÚ ‰ÂÈÁÌ· Ù˘ B·Ú‚¿Ú·˜ Ô‰ËÁ‹ıËÎÂ Î·È Ô¯˘ÚÒÛˆÓ, Ì ˘ÚÈÙȉÔÔÈÔ‡˜, ¯·Ï- „¿ÓˆÓ Ù˘ ·Á›·˜.

22 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
Kι ταν ρθει ο χειμ νας…
Tου H §ÿ∞ A ¡∞°¡ø™ΔÕ∫∏ ¿Ûˆ ÓÂÎڈ̤ÓÂ, ÌÂı˘Ṳ̂Ó ·fi ÙËÓ ·ÁˆÓÈ¿, Á¤- H «Φρτε μου το κ
λυμ-
ÚÔÓÙ¿ ÌÔ˘, ÌË ÌÔ˘ ηٷڷÛÙ›˜ ηıÒ˜ ÂÚÈÂÚÁ¿˙Ô- μα, ψ
χνω να ροχο να
Ì·È ÙË Á‡ÌÓÈ· ÙÔ˘ ı·Ó¿ÙÔ˘ ÛÔ˘... ª· ·˘Ù¿ ¿Ú·Á σε σκεπ
σω νεκρωμνε,
˘¿Ú¯Ô˘Ó ÌfiÓÔ ÛÙËÓ ÔÚÁÈṲ̂ÓË μ›‚ÏÔ Ù˘ ÂΉ›ÎË- μεθυσμνε απ την παγω-

¢ EKEMBPIO™. ÃÂÈÌÒÓ·˜, Ë ÂÔ¯‹ ÙˆÓ ÂÊ·ÚÌÔ-


ÛÌ¤ÓˆÓ ÎÔÈÓÔÙÔÈÒÓ... ÃÂÈÌÒÓÈ·ÛÂ Î·È Ê‡Á·Ó
Ù· Ô˘ÏÈ¿ ÎÈ Ô Ô˘Ú·Ófi˜ ÙË ÁË Ì ¯ÈfiÓÈ· Û·‚·ÓÒ-
ÓÂÈ. ∫Ú‡Ô ·ÁˆÓÈ¿, Ù˙¿ÎÈ Î·È ÁˆÓÈ¿. ÃÂÈÌÒÓ·˜ ÙÔ˘ Ï¢-
ÎÔ‡ Î·È ÁÎÚ›˙Ô˘, ¯ÂÈÌÒÓ·˜ ÎÚ‡Ô, ηÈÚfi˜ ÁÈ· ‰‡Ô, Î·È ÁÈ·
Û˘ Î·È Ù˘ ηٿڷ˜, ÎÈ Â‰Ò ÛÙË ÊÈÏ¿ÓıÚˆË ¤ÁÓÔÈ·
Ë Á˘ÌÓ‹ ·Á¿Ë ı¿ÏÂÈ Î·È ÛÙËÚ›˙ÂÈ; ª· Ò˜ Ó· Û·˜
Ù· ˆ, Ô˘ Â›Ó·È Î·È ¿ÏÈ Ë ÁÏÒÛÛ· ·ÏÈÔ‡ ηÈÚÔ‡
ÛÙÔÏ›‰È Î·È Î·Ófi˜ ÙÔ˘ ÓÔ˘ ·fi ·Ú¯·›· ʈÙÈ¿, ÎÈ fi,ÙÈ
·ÚıÚÒÛˆ ÛÙ· ÛÙ‹ıË ÌÔ˘ ÎÔ›‰È. ¢ÈfiÓ˘ÛÔÈ, ¡ÒÂ, ÃÚÈ-
νι
, γροντ
μου, μη μου
καταραστες καθς πε-
ριεργ
ζομαι τη γμνια του
θαν
του σου…».
ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ˘˜ ·fi ‰‡Ô. ¢ÂÓ Â›Ó·È ÂÔ¯‹ ÁÈ· ÂÍÔ¯¤˜, ÛÙÔ› Î·È ·Ú¯¿ÁÁÂÏÔÈ, ÙÚ¿ÊÔÈ, Ó·Ô›, ·Ï¿ÙÈ·, fiÏ· ÙÔ˘˜
ÁÈ· Ù· ¯ˆÚÈ¿, Ô˘ ÂÚ‹ÌˆÛ·Ó Î·È ¿ÏÈ, ÂÔ¯‹ ÁÈ· fi- Êı·Ṳ́ӷ, ·Û‡Ó‰ÂÙ·, ÏÔ‡ÛÈ· ÎÈ ¿‰ÂÈ·. ∫·È ÔÈ· „˘-
ÏÂȘ. ¢ÂΤ̂Ú˘, Ô ·ÛÚÔÌ¿ÏÏ˘ Á¤ÚÔÓÙ·˜ ÙˆÓ ÌË- ¯ÚÔÏÔÁ›· Û·Ó ·˘Ù‹ Â‰Ò ÛÙÔ „˘¯·ÁÒÁÂÈÔÓ ÙÔ˘ ¢Â-
ÓÒÓ. ÃÂÈÌÒÓ·˜, Ù· ÁÂÚ·ÙÂÈ¿ ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘, Ô˘ ·Ô˙Ë- Τ̂ÚË ÌÔÚ› Ó· ÂÍ¿ÚÂÈ ÙÔÓ ıÂÛ¤ÛÈÔ Ô›ÓÔ Ù˘ ∫ÔÈ-
ÙÔ‡Ó ÙËÓ Î¿Ï˘„Ë, ÙËÓ ·ÚÔ˘Û›·, ÙËÓ Â·Ê‹, ÙË ÓˆÓ›·˜ Î·È ˙ˆ‹˜, Ô˘ Ù˘ ηډȿ˜ ÙȘ ¿ÎÚ˜ ··Ï‡-
Û¯¤ÛË fiÏˆÓ ÙˆÓ ¿ÏψÓ, ÙˆÓ ÔÏÏÒÓ ¿ÏψÓ. ∫È Ë ÓÂÈ, Î·È ÔÈÔ˜ ÌÔÚ› Ó· ‰ÂÈ fiÙÈ ¢ÈÁÂÓ‹˜, ¢ÈfiÓ˘ÛÔ˜-
·Ï‹ıÂÈ· ÙÔ˘ ¯ÂÈÌÒÓ·, ˆ˜ ÎÔÈÓÔÙÔ›· Î·È Û‡Ì‚ÔÏÔ ÃÚÈÛÙfi˜, ·Ú¿ÊÔÚÔ˜ ‹ ÓËÊ¿ÏÈÔ˜ ı›Ԙ EÚˆÙ·˜, ηÏ-
Ì·˙›, Â›Ó·È Á˘ÌÓ‹ ·Ï‹ıÂÈ·, Û·Ó ÙÔÓ ı¿Ó·ÙÔ. ¿˙ÂÈ ÓÈÎËÙ‹˜ ̘ ÛÙË ¯ÂÈ̤ÚÈ· ÂÚËÌÈ¿, ̘ ÛÙËÓ
∫È fiÏÔÈ Ì·˙› ÛÙÚÈ̈Á̤ÓÔÈ, ÁÈ· Ó· ˙ÂÛÙ·ıԇ̠¯ˆ- √‰‡ÓË;
Ú›˜ ηχÌÌ·Ù·, Á˘ÌÓÔ› ÎÈ ·‰‡Ó·ÌÔÈ, ÌÂı˘Ṳ̂ÓÔÈ ·fi ª· ı¤Ïˆ Ó· Ù· ˆ, Ó· Ù· ʈӿ͈, Ó· Ù· ÌËÓ‡Ûˆ
ÙË ÁÈÔÚÙÈÓ‹ Ï¿Ì„Ë Ù˘ ‚ÈÙÚ›Ó·˜ ÙÔ˘ ªÂÁ¿ÏÔ˘ ∞‰ÂÏ- ̘ ÛÙË ¯ÂÈÌ·˙fiÌÂÓË fiÏË fiÔ˘ Ì ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔṲ̂-
ÊÔ‡, ÙË ÌfiÓË ÂÓÔÔÈËÙÈ΋ È· ÎÔÈÓˆÓ›·, ÂÈÎÔÈÓˆ- ÓË ÎÔÈÓÔÙÔ›· Î·È ÏÔÁÈ΋ Â¤ÏÂÍ· Ó· ˙ˆ. ªÂ ÙÔ ÎÈ-
Ó›·, Û fiÏÂȘ ÙÔ˘ ¯ÂÈÌÒÓ· Î·È Û ¯ˆÚÈ¿ ·Ó¿‰ÂÏÊ·. ÓËÙfi, Ù· ÙÛÈÁ¿Ú·, ÙÔ ÂÓÙÔ¯›ÏÈ·ÚÔ Î·È ÙËÓ ·ÏÈ¿
º¤ÚÙ ÌÔ˘ ÙÔ Î¿Ï˘ÌÌ·, „¿¯Óˆ ¤Ó· ÚÔ‡¯Ô Ó· Û ÛÎÂ- Ù·˘ÙfiÙËÙ· ÙˆÓ ·ÓÔËÙ·ÈÓfiÓÙˆÓ ÔÚıÔ‰fiÍˆÓ ÛÙËÓ

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 23
Animula vagula, blandula,
hospes comesque corporis,
quae nunc abibis in loca,
pallidula, rigida, nudula,
nec, ut soles, dabis jocos?1

æ˘¯Ô‡Ï· Ù·Íȉ‡ÙÚ·,
¯·˚‰Â̤ÓË,
ͤÓ ̷˙› Î·È Û‡ÓÙÚÔÊÂ
ÙÔ˘ ÎÔÚÌÈÔ‡,
Û ÙfiÔ˘˜ ÔÈÔ˘˜ ÙÒÚ· ı· ·˜,
¯ÏˆÌ‹, ÛÊÈÁ̤ÓË, Á˘ÌÓԇϷ,
‰›¯ˆ˜ Ù· ·È¯Ó›‰È· Ô˘ οÔÙÂ
Û˘Ó‹ıÈ˙˜;

H «O Kαιρς του Xρνου». Tοιχογραφα στην εκκλησα


του Aγου Nικολ
ου στην Tσαρτσανη της Eλασσνας.

ÙÛ¤Ë Î·Ù‚·›Óˆ ÛÙËÓ Ôχ‚Ô˘Ë fiÏË. AÊ·ÓÙË ¤¯Ô˘Ó ÛÙÂÚ¤„ÂÈ. ™Â ÌÈ· fiÏË Ô˘ ‰Â ϤÓ ηÏË̤-
fiÏË, ¿Ê·ÓÙÔ˜ ÎÈ Ô ÂÚˆÙÈÛÌfi˜ Ù˘ ÙÛÈÌÂÓÙÔ‡ÔÏ˘ Ú· Î·È ‰Â ¯·ÌÔÁÂÏÔ‡Ó ÛÙÔ˘˜ ‰ÚfiÌÔ˘˜ Ô‡Ù ¯·ÈÚÂ-
ÁÈ· ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÌÔ˘ ÌÈÏÔ‡Û O ∞ÌÂÚÈηÓfi˜ Ê›ÏÔ˜ ÛÙË ÙÈÔ‡ÓÙ·È, ÙÈ „¿¯ÓÂȘ, ·ÓfiËÙ ¯ˆÚÈ¿ÙË, ÛÙÔÓ ÎÚ‡Ô
‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ ‚‰ÔÌ‹ÓÙ·. Δ›ÔÙ ‰Â Ì˘Ú›˙ÂÈ ÚÔÎÔ- ¢ÂΤ̂ÚË; ∫È Ë ÌfiÓË Â·Ê‹, Ó· ÛÙÚÈ̈¯ı›˜, Ó·
‹, ÚÔÛ‰ÔΛ· Î·È ÂÏ›‰·, ‰Â Ì˘Ú›˙ÂÈ È· ·Û‚¤ÛÙË, ·ÎÔ˘Ì‹ÛÂȘ, Ó· ‚ÚÈÛÙ›˜. ¶Ô‡ Ó· ‚Úˆ ¤Ó· ÊÈÏ·Ú¿-
ÙÛÈ̤ÓÙÔ Î·È ‚·Ú‡ ÙÛÈÁ¿ÚÔ Ô È‰ÚÒÙ·˜ ÙˆÓ ·ÓıÚÒ- ÎÈ Ô˘ Ó· Ì ·Á·¿ÂÈ ÛÙ’ ·Ï‹ıÂÈ·, ˯› ÛÙ’ ·˘ÙÈ¿ ÌÔ˘
ˆÓ, ÌÈ· ÛÙÚÒÛË ¿Óˆ ·fi ÙÔ ı˘Ì¿ÚÈ ÙÔ˘ ¯ˆÚÈÔ‡ ·ÎfiÌË ÙÔ ÙÚ·ÁÔ‡‰È, fiÙ·Ó Á˘ÚÓÒ ·fi Ù· Ì·Ú ηÈ
Ô˘ ÌfiÏȘ ¿ÊËÛ·Ó. ªfiÏȘ Ô˘ ÙÔ ı˘Ì›˙ÂÈ Ë ÂÏ›‰· Ù· ÍÂÓ‡¯ÙÈ·. ∑ÒË ∫·Ï¿ÓË, ·È‰› ÙÔ˘ ÏfiÁÁÔ˘, ÌË
ÙÔ˘ ·Ú·¤ÓÙÂ ÙˆÓ ¶ÔψÓÒÓ, ∞Ï‚·ÓÒÓ, ÎÈ ·˘Ù‹ ˙ËÙ¿˜ È· ÙËÓ ÏÔ‡ÛÈ· ÂÍÒÔÚÙ· Ó· Á›ÚÂȘ ÙÔ
ˆ˜ Ìfi¯· ˘fiÁÂÈÔ˘ È·, ÎÈ Ô ·Û‚¤ÛÙ˘ Û ÂΉԯ‹ ÎÔ˘Ú·Ṳ̂ÓÔ Î·È ÍÂ·ÁÈ·Ṳ̂ÓÔ ÛÔ˘ ÎÔÚÌ›. ∏ ı‡Ú·
light. ∫·È ÙÔ „‡¯Ô˜ ÙÔ˘ ¢ÂΤ̂ÚË ÛÙËÓ „˘¯‹ ‰˘- ·˘Ù‹ ¤¯ÂÈ ÂÍ·Ê·ÓÈÛÙ›... Î·È Ë Â˘ÂÚÁÂÛ›· Ì·˙› Ù˘.
Û‚¿ÛÙ·ÎÙÔ ÛÙËÓ ÙÛÔ˘¯ÙÂÚ‹ ÂÏ·ÊÚfiÙËÙ¿ ÙÔ˘, Ì ªÈ· ˆÚ·›· ÂÙ·ÏÔ‡‰· ÛÙ· ÛηÏÈ¿ Ù˘ ∂˘ÂÚÁ¤ÙÈ-
ÙÔ˘˜ ∂ÏÏËÓ¿‰Â˜ Ú·ÙÛÈÛÙ¤˜, Èı·ÁÂÓ›˜ Î·È ·ÙÚÈÒ- ‰Ô˜ ∂ÎÎÏËÛ›·˜ ÛÔ‡ ˙ËÙ¿ÂÈ ÊˆÙÈ¿, Ì· ÂÛ‡ Ù˘ Ϙ
Ù˜. ΔÔ „˘¯ÔÚÚ¿ÁËÌ· ÂÓfi˜ ÎfiÛÌÔ˘ Ì·ÛηÚ‡ÂÙ·È ˆ˜ ‰ÂÓ Î·Ó›˙ÂȘ... ηÈ, ·Ì‹¯·Ó·, ËÁ·›ÓÂȘ ÛÙÔ
Û ÌÈ· fi¯È Î·È ÙfiÛÔ ‰Ú·Ì·ÙÈ΋, ·ÏÏ¿ ·Ó¿Ï·ÊÚË ÂÚ›ÙÂÚÔ ÎÈ ·ÁÔÚ¿˙ÂȘ ÙËÏÂοÚÙ·, ÎÚ·ÙÒÓÙ·˜ ÛÙÔ
ÂÈÏÔÁ‹ ·fi ÏÔÁÈÒÓ ÏÔÁÈÒÓ ¯ÂÈ̤ÚȘ ÂÙ·ÏÔ‡‰Â˜ ¤Ó· ¯¤ÚÈ ÎÈÓËÙfi Î·È ÛÙÔ ¿ÏÏÔ ÙÔ ·Î¤ÙÔ Ù· ÙÛÈÁ¿-
Ù˘ Ó‡¯Ù·˜. ∫·È ÁÈ· ÙȘ „˘¯¤˜ ·˘Ù¤˜, Ó·È, Ô ¯ÂÈÌÒ- Ú·. EÙÔÈÌÔ˜ Ó· ¿ÚÂȘ ÙÔÓ ·Ù¤Ú· ÛÔ˘ ÙËϤʈÓÔ,
Ó·˜, ÎÈ fi¯È ÌfiÓÔ, Â›Ó·È ÚÔÛٷ٢ÙÈÎfi˜ ÛÙȘ fiÏÂȘ, fiˆ˜ ¿ÓÙ·..., Ó· ˘¿ÚÍÂȘ ̤۷ ·fi ÙËÓ ·Á·ËÙÈ-
Ì ÙÔ ÊÙÂÚÔ‡ÁÈÛÌ¿ ÙÔ˘˜ ̤۷ ÛÙÔ ·ÔÏÈıˆÌ¤ÓÔ Î‹ ÎÔÈÓˆÓ›· Ì ÙÔÓ ÁÂÓÓ‹ÙÔÚ·, Ó· ˘¿ÚÍÂȘ ˆ˜
‰¿ÛÔ˜, Û ÙÈ̤˜ Û’ fiÏË ÙË Áο̷ Î·È ÙË ‰È·ÏÔÁ‹ ÚfiÛˆÔ Ì¤Û· ÛÙËÓ ·ÚfiÛˆË fiÏË. ∫È Ô ·Ù¤-
ÌÈ·˜ ÂÌÔÚÂ˘Ì·ÙÈ΋˜ ÎÔÈÓˆÓ›·˜. ΔÚÈÁ˘ÚÓÒ, ‚Á¿˙ˆ Ú·˜, Ë Â˘ÂÚÁÂÛ›· Ô˘ ÂÛ‡ ˘¿Ú¯ÂȘ, ‰ÂÓ ˘¿Ú¯ÂÈ
‚fiÏÙ· ÙË Ó‡ڈۋ ÌÔ˘ ÛÙÔ „‡¯Ô˜. ∫È fiÛÔ ÎÈ ·Ó „¿- È·...
¯Óˆ ¤Ó· ηÊÂÓ›Ô, ¤Ó· ËÁ·‰¿ÎÈ, Ù›ÔÙÂ, fiÏ· ΔËÓ ·Ï¿ÌË ÛÔ˘ ÙËÓ Î·›ÂÈ Ë ÙËÏÂοÚÙ·. ∂ÎÌË-

24 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
‰ÂÓÈṲ̂ÓÔ˜, ‚ϤÂȘ Î·È ‰È·‚¿˙ÂȘ ¿Óˆ Ù˘ ÙÔ ¶Ï·-
ÓËÙÈÎfi ¡Âʤψ̷ Î·È ÙÔÓ £¿Ó·ÙÔ ÙˆÓ AÛÙÚˆÓ. ∫·È
Ë ÎÔÈÓÔÙÔ›· ÙˆÓ ÛΤ„ÂˆÓ ÁÈ· ÙÔ ÌÈÎÚfiÓ Î·È ÙÔ
¿ÂÈÚÔÓ Û ÌˉÂÓ›˙ÂÈ ÛÙË Û¯¤ÛË ÛÔ˘ Ì ÙÔ ·Û‡ÏÏË-
ÙÔ ÙˆÓ Ï·ÓËÙÈÎÒÓ ÓÂÊÂψ̿وÓ, ÙȘ ÂÎÚ‹ÍÂȘ ηÈ
ÙÔÓ ı¿Ó·Ùfi ÙÔ˘˜: Ì· ÔÈÔ˜ ›̷È, ÔÈÔ ÙÔ ÓfiËÌ· Ù˘
˙ˆ‹˜, ÎÈ ·˘Ùfi˜ Ô‡ Ó· ’Ó·È, ı· Í·Ó·‚ÚÂıÔ‡ÌÂ, ı· Í·-
Ó·ÌÈÏ‹ÛÔÌÂ; ∏ ·fiÁÓˆÛË Ù˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ·‚˘Û-
۷Ϥ· Û·Ó ı¿Ó·ÙÔ˜. ∏ ›ÛÙË ¯ÏÈ·Ú‹ ÁÈ· ÌÂÙ·Ê˘ÛÈο
ηٷʇÁÈ·, Î·È Ë Ìˉ·ÌÈÓfiÙËÙ·, ÚÈÓ Á›ÓÂÈ ·ÂÏÈ-
Û›·, ‚Ú›ÛÎÂÈ ÁÚ‹ÁÔÚ· ÙË Ï‡ÛË ÛÙËÓ ·Á·ËÙÈ΋ ı‡-
ÌËÛË Î·È ÛÙË ‚Ȉ̤ÓË, ‚Ô˘‚‹ ‹ ·Ó›ˆÙË, ·Á¿Ë.
À¿Ú¯ÂȘ Î·È ˘¿Ú¯ˆ ÁÈ·Ù› Ôχ ·Á·‹Û·Ì ÙÔ ı·‡-
Ì· Ù˘ ˙ˆ‹˜, ÈÔ ÂÎÚËÎÙÈο ÎÈ ·fi ÙÔÓ ı¿Ó·ÙÔ ÙÔ˘
ÓÂÊÂÏÒÌ·ÙÔ˜ ∂ÛÎÈÌÒÔ˜. ∫·È, Á¤ÚÔÓÙ¿ ÌÔ˘, Ôχ
·Á¿ËÛ˜ Î·È Û ·Á·¿ÌÂ. ∏ „˘¯‹ ÛÔ˘ ¤Ù·Í ÛÂ
ÌÈ· ÙÂÏÂ˘Ù·›· ΛÓËÛË ·Á¿˘, ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ì ·Á·-
Ë̤ÓÔ˘˜, ÛÙÔ Î·ÙÒÊÏÈ ÙÔ˘ ¯ÂÈÌÒÓ·. μ¿ÙÈÛ˜, ̇-
ÚˆÛ˜, ÊÒÙÈÛ˜, ÁÂÚÔ-¢ÂΤ̂ÚË, ÙÔÓ ·ÓÔÈÍÈ¿ÙÈÎÔ
¯ÚÔÓÈ¿ÙÈÎÔ ÁfiÓÔ ÛÔ˘: Î·È ÙÔ fiÓÔÌ· ·˘Ù‹˜ ∞ÓÙˆÓ›·.
μÚ¤ÊÔ˜ Î·È Á¤ÚÔ˜, ÔÈ ‰˘Ô ¿ÎÚ˜. ¶Úˆ› Ë ÌÂÙ¿ÏË„Ë, 3
ÙÔ˘ ¢ÂΤ̂ÚË, Î·È ÙÔ ‰ÒÚÔ ÛÔ˘ ¿ÓÔȯÙÔ ·ÎfiÌË ÛÙ· P Πλανητικ Nεφλωμα. Σκ-
¯ÂÚ¿ÎÈ· Ù˘. ∫È ‡ÛÙÂÚ· ¤ÂÛ˜ οو Î·È Í„‡¯ËÛ˜. νη αστρικ!. Λκνο και τ
φος
™ÙÔÓ ¯ÂÈ̤ÚÈÔ Ô›ÎÔ ÛÔ˘ ÙÚÂȘ ÔÈ ÓÂ΢ÛÙfiÏÔÈ ÎÈ ÂÁÒ. των Aστρων…
ΔÔ ÛÒÌ· Ô˘ Á˘ÌÓfi Ì ‹ÚÂ Î·È ·ÓÔȯًηÌ ÛÙËÓ
·ÏÌ˘Ú‹ ·ıˆfiÙËÙ· Ù˘ ÓÈfiÙ˘ ÁÈ· Ó· Ì ̿ıÂÈ ¯ˆÚ›˜
Û˘ÛÙÔÏ‹ Î·È ·Ì·ÚÙ›· Ó· ÎÔÏ˘ÌÒ ÛÙȘ ·ÓÔÈÎÙ¤˜ ı¿-
Ï·ÛÛ˜, ÎÂ›Ù·È ¿„˘¯Ô, ÓÂÎÚfi, ·ÁˆÌ¤ÓÔ. √ ÓÂÎÚfi˜
Á˘ÌÓfi˜ ÁÂÓÓ‹ÙÔÚ·˜, ÌfiÓÔ˜ È· Û ¿ÁÓˆÛÙ˜ ı¿Ï·Û-
Û˜ ÁÈ· ÙÔ ÈÔ ÌÂÁ¿ÏÔ Ù·Í›‰È. ∫È ÂÁÒ, ·ÔÛ‚Ôψ̤-
ÓÔ˜ ÂÚÈÂÚÁ¿˙ÔÌ·È, ·Ú·ÙËÚÒ ÙÔ Û‡Ì·Ó Ù˘ ۈ̷-
ÙÈÎfiÙËÙ·˜ Ô˘ Ì’ ¤¯ÂÈ Û›ÚÂÈ. ªÈ· ·ÚÔṲ̂ÙÚËÙË
·Á¿Ë Î·È Â˘ÁÓˆÌÔÛ‡ÓË ÌÂ Û˘Ó¤¯ÂÈ, Î·È Ë Ì·ÙÈ¿
ÌÔ˘ ÈÌ¿ÙÈÔ, Ô˘ ηχÙÂÈ ÙËÓ Êı·ÚÙ‹ ˆÚ·ÈfiÙËÙ·. ™Â
¢¯·ÚÈÛÙÒ...
∫·È Ù· ÂÁÁfiÓÈ· ÛÙËÓ ·˘Ï‹ ÎÔ˘ÚÓÙ›˙Ô˘Ó ÙÔ ·ÈÁÓ›-
‰È Ô˘ ÚÈÓ ‰˘Ô ÒÚ˜ ÙÔ˘˜ ›¯Â˜ ¯·Ú›ÛÂÈ. ∂›Ó·È ÌÈ·
ÂÙ·ÏÔ‡‰·, ÌÈ· „˘¯‹, Ô˘ ·ÓÔ›ÁÂÈ Ù· ÊÙÂÚ¿ Î·È ÊÙÂ-
ÚÔ˘Á›˙ÂÈ Î·È ¤Ó· ÙÚ·ÁÔ‡‰È ·ÎÔ‡ÁÂÙ·È ÁÈ· Ó· ÛÊÚ·Á›-
ÛÂÈ ÙËÓ „˘¯‹ Ì·˜ ÙÔÓ ¢ÂΤ̂ÚÈÔ Ì‹Ó·:
ªÈ· ˆÚ·›· ÂÙ·ÏÔ‡‰·
̘ ÛÙÔ˘˜ ΋Ô˘˜ ÙÚÈÁ˘ÚÓ¿
ÎÈ fiÙ·Ó ¤ÚıÂÈ Ô ¯ÂÈÌÒÓ·˜ ¤ÊÙÂÈ Î¿Ùˆ Î·È „Ô-
Ê¿...
∫·È Á¤ÌÈÛÂ Ë ·˘Ï‹ ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ÂÙ·ÏÔ‡‰Â˜, Û ¤Ó·
·ÈÁÓ›‰È ·ÓıÒÓ, ÂٿψÓ, ¯ÈfiÓˆÓ, ÎÈ Ô ı¿Ó·ÙÔ˜ ÂÍÔ-
Ú›ÛÙËΠ·fi ÙË ¯·Ú¿ ÙˆÓ ÏÔ˘ÏÔ˘‰ÈÒÓ Î·È ÙˆÓ ·È-
‰ÈÒÓ, Ô˘ ÛÙË Ì·ÙÈ¿ ÙÔ˘˜ Ë ·ÔÚ›· ‰ÂÓ ÎÚ‡‚ÂÙ·È ÁÈ·
Ù· ·Î·Ù¿ÏËÙ· ·ÈÁÓ›‰È· ÙÔ˘ ÁÂÚÔ-ÃÚfiÓÔ˘.
ªÈÎÚ‹ Ì·˜, ·Á¿Ë Ì·˜. ∂Ï›‰· Ì·˜ ÛÙ· ¯ÈÓfiˆÚ·
Î·È ÙÔ˘˜ ¯ÂÈÌÒÓ˜ Ì·˜. æ˘¯Ô‡Ï· Ì·˜, ÂÙ·ÏÔ˘‰›ÙÛ·
Ì·˜. ¶Ò˜ Ó· ÛÔ˘ ٿ͈ ·Ó¤ÌÂÏÔ˘˜ ΋Ô˘˜ ÁÈ· Ó·
·ÓÔ›ÁÂȘ Ù· ÊÙÂÚ¿ Î·È Ó· ÂÙ¿˜ ·fi ÏÔ˘ÏÔ‡‰È ÛÂ
ÏÔ˘ÏÔ‡‰È, ÌÈÎÚfi ÌÔ˘ ÂÙ·ÏÔ‡‰È; £· ÛÔ˘ ÎÔ˘ÚÓÙ›Ûˆ
ÙÔ ·ÈÁÓ›‰È Ò˜ ÙÔ ÛÙȯ¿ÎÈ MÈ· ˆÚ·›· ÂÙ·ÏÔ‡‰· ̘
ÛÙÔ˘˜ ΋Ô˘˜ ÙÚÈÁ˘ÚÓ¿. ∂Í¿ÏÏÔ˘, ÙÔÓ ¯ÂÈÌÒÓ· Ì¿˜
ÙÔÓ ı˘Ì›˙Ô˘Ó ÙfiÛ· Î·È ÙfiÛ· ¯ÂÈ̤ÚÈ· Î·È ¯ÂÈÌ·˙fiÌÂ-
Ó· ηıËÌÂÚÈÓ¿, Ò˜ Î·È ÙÔ ·‰¤ÍÈÔ ÁÂÓ¤ıÏÈÔ ¿ÛÌ·,
·Ó·ÁηÛÙÈÎfi ϤÔÓ ÛÙ· ‹ıË Ì·˜, ªÂÁ¿ÏË Ó· Á›ÓÂȘ ÌÂ
¿ÛÚ· Ì·ÏÏÈ¿. Δ›Ó·Í ÙËÓ ·ÓıÈṲ̂ÓË ·Ì˘Á‰·ÏÈ¿,
ÙÚÂÏԇϷ Ì˘Á‰·ÏÈ¿ Ì ÙÔ ¯ÈÔÓÈ¿ ÏÔ˘ÏÔ˘‰È·Ṳ̂ÓÔ
ÛÙ· Ì·ÏÏÈ¿ ÛÔ˘. ∫·È ÁÈ· Ù˘ ÁÓÒÛ˘ ÙÔ Êˆ˜, ›ӷÈ
ÌÈ· ÁÓÒÛË Ô˘ ‰ÂÓ Ì·˜ ¤ÊÂÚ ٷ ºÒÙ·. ºÈÏ¿ÓıÚˆ-
Ë ÁÓÒÛË Î·È ·Á¿Ë Ì¿˜ ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È, Î·È ÚÔÛ·ıÒ
Ó· ÛÔ˘ ÙË ¯·Ú›Ûˆ... Û ¤Ó· Û‡Ì·Ó ·Î·Ù¿ÏËÙÔ,
›Ûˆ˜ ¯ˆÚ›˜ ÓfiËÌ·, ¯ˆÚ›˜ ÛÎÔfi Û·Ó Ï›ÂÈ Ë ·Á¿Ë,
Î·È Ô˘ ‰Â ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Î·Ó Ó· ÙÔ ÁÓˆÚ›Ûˆ ·Ó Û’ ·Á·-
Ò.

«E¿Ó ٷȘ ÁÏÒÛ۷Ș ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ Ï·ÏÒ Î·È


ÙˆÓ ·ÁÁ¤ÏˆÓ,
·Á¿ËÓ ‰Â ÌË ¤¯ˆ, Á¤ÁÔÓ· ¯·ÏÎfi˜ ˯ÒÓ ‹ ·Ì-
‚·ÏÔÓ ·Ï·Ï¿˙ÔÓ ...»Ç

™∏ª∂πfl™∂π˜

1. M ·˘ÙÔ‡˜ ÙÔ˘˜ ÛÙ›¯Ô˘˜ ·Ô¯·ÈÚ¤ÙËÛ ÙËÓ „˘¯‹


ÙÔ˘ Ô PˆÌ·›Ô˜ ·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·˜ A‰ÚÈ·Ófi˜ Ï›ÁÔ ÚÈÓ
Âı¿ÓÂÈ, ÙÔ 138 Ì.X.

2. ¶·‡ÏÔ˘ ÚÔ˜ KÔÚÈÓı›Ô˘˜ Aã EÈÛÙÔÏ‹.


Διαχειμνσεις
«επ’ αλλοτρας γης»
Tης M ∞ƒÿ∞˜ § ∂√¡Δ™π¡∏
Iστορικο
, Eθνικ Iδρυμα Eρευνν/
Iνστιτο
το Bυζαντινν Eρευνν

T ON XEIMøNA «Êı›ÓÂÈ ÙÔ Î¿ÏÏÔ˜»,


¿‰ÂÈ ÛÙÔ ‰È‰·ÎÙÈÎfi ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ EȘ
ÙËÓ EÍ·‹ÌÂÚÔ Ô °ÂÒÚÁÈÔ˜ ¶ÈÛ›‰Ë˜
(·ã ÌÈÛfi 7Ô˘ ·È.), ÌÔÏÔÓfiÙÈ Ë ÛÎÏËÚ‹
·˘Ù‹ ÂÔ¯‹ ÙÔ˘ ¤ÙÔ˘˜ ˘ÌÓÔÏÔÁ›ٷÈ
ÁÈ· ÙË ı¤ÛË Ù˘ ÛÙÔÓ Ê˘ÛÈÎfi ·ÎÏÔ
ÙˆÓ ÂÔ¯ÒÓ. H ÁÂÓÈÎfiÙÂÚË ıÂÒÚËÛË
ÁÈ· ÙÔÓ ¯ÂÈÌÒÓ· ˆ˜ ÂÔ¯‹˜ ηٿ ÙËÓ
ÔÔ›· «ÔÈ PˆÌ·›ÔÈ Ô‡Ù ÂÓÔÏ›˙ÔÓÙ·È Ô‡-
Ù ÁˆÚÁÔ‡ÛÈ» (IV, 158) ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ·Ô-
ıËÛ·˘ÚÈṲ̂ÓË ÛÙÔ ¶ÂÚ› MËÓÒÓ ¤ÚÁÔ
ÙÔ˘ Iˆ¿ÓÓË §˘‰Ô‡. A˘Ùfi ÙÔ ·ÏÈfi Úˆ-
Ì·˚Îfi ¤ıÔ˜ Ù˘ ÛÙ¿Û˘ ·fi ÙȘ ‰‡Ô ‚·-
ÛÈÎfiÙÂÚ˜ ÂÓ·Û¯ÔÏ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ MÂÛ·›ˆ-
Ó·, Ù˘ ÁˆÚÁ›·˜ Î·È ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘,
·Ó·ÙÚ¤ÂÙ·È ÁÈ· ÙȘ ·Ó¿ÁΘ Ù˘ ·ÓÙÈ-
ÌÂÙÒÈÛ˘ ÙˆÓ A‚¿ÚˆÓ Î·È ÙˆÓ ™Ï¿-
‚ˆÓ Â› Ù˘ ‚·ÛÈÏ›·˜ ÙÔ˘ M·˘ÚÈΛԢ
(582-602). ™ÙÔ ™ÙÚ·ÙËÁÈÎfiÓ , ÙÔ ÂÁ¯ÂÈÚ›-
‰ÈÔ, ‰ËÏ·‰‹, Ì ԉËÁ›Â˜ ÁÈ· ÙËÓ ÔÚÁ¿-
ÓˆÛË, ÙËÓ Ù·ÎÙÈ΋, ÙË ÁÓÒÛË ÙˆÓ Â‰·-
ÊÒÓ Î·È ÙˆÓ Â¯ıÚÒÓ, Ë Û‡ÓÙ·ÍË ÙÔ˘
ÔÔ›Ô˘ ¤¯ÂÈ ·Ô‰Ôı› ·fi ÔÚÈṲ̂ÓÔ˘˜
ÌÂÏÂÙËÙ¤˜ ÛÙÔÓ ›‰ÈÔ ·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·,
‚Ú›ÛÎÔ˘Ì ÚËÙ¿ ‰È·Ù˘ˆÌ¤ÓË ÙËÓ
ÚÔÙÚÔ‹ ÁÈ· ÙË ‰ÈÂÍ·ÁˆÁ‹ ÙÔ˘ ÔϤ-
ÌÔ˘ ηٿ ÙˆÓ ÛÏ·‚ÈÎÒÓ Ê‡ÏˆÓ «ÂÓ ¯ÂÈ-
ÌÂÚ›ÔȘ Ì¿ÏÏÔÓ Î·ÈÚÔ›˜». O ÂÏ·ÊÚ‡˜
ÔÏÈÛÌfi˜ Î·È ÔÈ ÙfiÔÈ Ù˘ ‰È·‚›ˆÛ˘
ÙˆÓ ÓÂÔÊ·ÓÒÓ ·˘ÙÒÓ Ï·ÒÓ Â›¯·Ó,
fiˆ˜ Ê·›ÓÂÙ·È, ÂÍ·Ó·ÁοÛÂÈ ÙÔ˘˜ B˘-
˙·ÓÙÈÓÔ‡˜ Ó· ÚÔÛ·ÚÌfiÛÔ˘Ó ÙȘ ·Ú·-
‰ÔÛȷΤ˜ ÙÔ˘˜ ÂÈıÂÙÈΤ˜ Ù·ÎÙÈΤ˜
ÛÙȘ ··ÈÙ‹ÛÂȘ ÂÓfi˜ ηÈÓÔ‡ÚÁÈÔ˘ Ô-
ϤÌÔ˘.
°È· ÙȘ ¯ÂÈÌÂÚÈÓ¤˜ ·˘Ù¤˜ ÂȯÂÈÚ‹-
ÛÂȘ ‰È·ı¤ÙÔ˘Ì ÂÏ¿¯ÈÛÙ· ÛÙÔȯ›·
·fi Ù· ¯ÚÔÓÔÁÚ·ÊÈο ¤ÚÁ· Ô˘ ÂÚÈ-
ÁÚ¿ÊÔ˘Ó ÂÌÊ·ÙÈο ÙÔÓ ·fiË¯Ô ÌfiÓÔ
ÙˆÓ ·ÓÙȉڿÛÂˆÓ ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙÂ˘Ì¿ÙˆÓ
ÚÔ˜ ÙËÓ ÎÂÓÙÚÈ΋ ÂÍÔ˘Û›·. H ‰˘ÛÎÔ-
Ï›· ·Ó›¯Ó¢Û˘ ÛÙȘ ËÁ¤˜ ·Ó·ÊÔÚÒÓ
Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË Ô˘ ÂÈ-
ÎÚ·ÙÔ‡Û ÛÙ· ‚˘˙·ÓÙÈÓ¿ ÛÙÚ·Ùfi‰·,
ÙȘ ·ÓÙȉڿÛÂȘ ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÒÓ Î·È
΢ڛˆ˜ ÙÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜ Ù˘ ‰˘Û·Ú¤ÛÎÂÈ¿˜
ÙÔ˘˜, ›Ù ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ˘˜ ·ÓˆÙ¤ÚÔ˘˜
ÙÔ˘˜ ›Ù ÚÔ˜ ÙÔÓ ·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·, ÔÊ›-
ÏÂÙ·È Èı·Ófiٷٷ ÛÙË Û˘Áί˘Ì¤ÓË
ÏËÚÔÊfiÚËÛË fiÛˆÓ ÛÂ ·fiÛÙ·ÛË Ùfi-
Ô˘ Î·È ¯ÚfiÓÔ˘ Û˘Ó¤ıÂÙ·Ó ¤ÚÁ· ÁÈ·
ÙȘ ·ÚÂÏıÔ‡Û˜ ‚·ÛÈÏ›˜. H ·ÚÈ·
H Bουν «... σ’ να ψ
λος να ζαλιστε νθρωπος ... θεμελιωμνα τον ÂÓÙ‡ˆÛË, ¿ÓÙˆ˜, ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·-
αινα...». Aπ την εικονογρφηση του Φ. Kντογλου για το βιβλο ÛË ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙÂ˘Ì¿ÙˆÓ Û ·˘Ù¤˜ ÙȘ ÂÎ-
του, «Aστρολβος» (πηγ
: Nικολου Zα, «Φτης Kντογλου, ζωγρ- ÛÙÚ·Ù›˜ Â›Ó·È Ë ·ÚÔı˘Ì›· ÙˆÓ
φος». Eκδ. Eμπορικ
Tρπεζα της Eλλδος, Aθ
να 1991). ÛÙÚ·ÙȈÙÒÓ Ó· ·Ú·¯ÂÈÌ¿˙Ô˘Ó Û ÌÂ-
Á¿ÏË ·fiÛÙ·ÛË ·fi ÙËÓ ÚˆÙÂ‡Ô˘Û·,

26 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
à Bυζαντινο στρατιτες.
Σχδιο του Σπ%ρου Bασι-
λεου (πηγ
: «Tο Aιγαο».
Eκδ. «Mλισσα»).

·Ú’ fiÏÔ Ô˘ ·˘Ù‹ Ë ÔÏÂÌÈ΋ Ù·ÎÙÈ΋ ÙÚÔ˘, ·ÏÏ¿ Î·È ÙÔ˘ Û˘ÓfiÏÔ˘ ÙˆÓ ·ÓÒ-
ÚԂϤÔÓÙ·Ó ÛÙ· Â›ÛËÌ· ÂÁ¯ÂÈÚ›- ÙÂÚˆÓ ·ÍȈ̷ÙÈÎÒÓ.
‰È·. OÈ Î›Ó‰˘ÓÔÈ ÌÂÁÈÛÙÔÔÈÔ‡ÓÙ·Ó Ì H ·ÈÌ·ÙËÚ‹ ·Ó·ÙÚÔ‹ ÙÔ˘ M·˘ÚÈΛ-
ÙËÓ ·Ú·ÌÔÓ‹ ÙÔ˘ ÛÙÚ·ÙÔ‡ Û ÌË ÔÈ- Ô˘ ‹Ù·Ó ·Ó·fiÊ¢ÎÙË, ÁÈ·Ù› Ô ›‰ÈÔ˜ ηÈ
ÎÂ›Ô ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ‚·Ú‚·- fiÛÔÈ ˙Ô‡Û·Ó ÛÙËÓ KˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË
ÚÈο ʇϷ Î·È Û ‰ÚÈ̇ „‡¯Ô˜, ÂÓÒ ÔÈ Â›¯·Ó ·ÁÓÔ‹ÛÂÈ fi¯È ÌfiÓÔ ÙȘ ÌÈÎÚ¤˜ ÂÍÂ-
¯ÈÔÓÈṲ̂ÓÔÈ ÔÚÂÈÓÔ› fiÁÎÔÈ ÙÔ˘ A›ÌÔ˘ Á¤ÚÛÂȘ ̤۷ ÛÙËÓ fiÏË, ·ÏÏ¿ ΢ڛˆ˜
Î·È Ù˘ PÔ‰fi˘, ¤Î·Ó·Ó ·ÚÔÛ¤Ï·- ÙÔ Ê¿ÛÌ· ÙÔ˘ Êfi‚Ô˘ ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÒÓ
ÛÙË ÙË ‰È¤ÍÔ‰Ô ÚÔ˜ ÙËÓ KˆÓÛÙ·ÓÙÈ- Ó· ‚ÚÂıÔ‡Ó ÁÈ· Ì›· ·ÎfiÌË ¯ÚÔÓÈ¿ ·ˆ-
ÓÔ‡ÔÏË, ÙË ÌÔÓ·‰È΋ fiÏË, ÂÎÙfi˜ ıË̤ÓÔÈ Ó· ‰È·¯ÂÈÌ¿˙Ô˘Ó Ì ·˘ÙÔÎÚ·-
·fi ÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË, Ô˘ ¤‰ÈÓ ÂÁ- ÙÔÚÈ΋ ÂÓÙÔÏ‹ ÛÙË ‚·ÏηÓÈ΋ ‡·ÈıÚÔ,
Á˘‹ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·ÛÊ¿ÏÂÈ· ·fi ÙȘ ÂÈ- Ì·ÎÚÈ¿ ·fi ÙËÓ ÔÈÎÂÈfiÙËÙ· ÙÔ˘ ¯ÒÚÔ˘
ΛÌÂÓ˜ ÂȉÚÔ̤˜. MÈ· Û¿ÓÈ· ÏË- Î·È ÙË ı·ÏˆÚ‹ Ô˘ ·Ô˙ËÙ¿ ηٿ ÙËÓ
ÚÔÊÔÚ›· ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË ÙˆÓ ‰Úfi- ÈÔ Á¤ÚÈÎË ·fi fiϘ ÙȘ ÂÔ¯¤˜ Ô ¿Ó-
ÌˆÓ ÙËÓ ÂÔ¯‹ ·˘Ù‹ ÛÙË £Ú¿ÎË, ·- ıÚˆÔ˜, ˘Ô‰·˘Ï›˙ÔÓÙ·˜ ÂÓÙfi˜ ÙÔ˘˜ ÙË
Ú·‰›‰ÂÙ·È Ì ·ÊÔÚÌ‹ ÙÔÓ ·Ô‰ÂηÙÈ- ÊÏfiÁ· Ù˘ ¯ıÚÈÎfiÙËÙ·˜.
ÛÌfi ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎÔ‡ ÛÒÌ·ÙÔ˜, ‰‡Ô ¯Úfi-
ÓÈ· ÚÈÓ ·Ó·ÙÚ·› ·fi ÙÔÓ ÛÙÚ·Ùfi Ô BÈ‚ÏÈÔÁÚ·Ê›·
·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·˜ M·˘Ú›ÎÈÔ˜, fiÙ·Ó Ô Mαρία Nυσταζοπούλου-Πελεκίδου,
ÛÙÚ·ÙËÁfi˜ ÙÔ˘ KÔÌÂÓÙ›ÔÏÔ˜ ‰ÂÓ ¤Ï·‚ ¯›· ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÒÓ ÚÔηÏÔ‡ÓÙ·Ó ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÒÓ, ·ÏÏ¿, ΢ڛˆ˜, Ë «Συμβολή εις την χρονολγησιν των
˘fi„Ë ÙÔ˘ ÙË Û˘Ì‚Ô˘Ï‹ Ó· ÌËÓ ÂÈ- Èı·ÓfiÓ ·fi ÙËÓ ÚÔÔÙÈ΋ ÌÈ·˜ ·- ·‰È·ÊÔÚ›· ÁÈ· ÙȘ Û˘Óı‹Î˜ ÛÙȘ Aβαρικών και Σλαβικών επιδρομών
¯ÂÈÚ‹ÛÂÈ Ó· ‰È·ÂÚ¿ÛÂÈ Ì ÛÙÚ·Ùfi ÙË Ú·ÙÂٷ̤Ó˘ ·Ú·ÌÔÓ‹˜ ÙfiÛÔ ‚fiÚÂÈ· Ôԛ˜ ÔÏÂÌÔ‡ÛÂ, ‰Â›¯ÓÔ˘Ó ÙËÓ ˘Ô- επί Mαυρικίου (582-602)», Σύμμει-
κτα 2 (1970).
‰›Ô‰Ô ÙÔ˘ TÚ·˚·ÓÔ‡. ™‡Ìʈӷ Ì ÙÔ˘˜ Î·È Û ¿ÁÓˆÛÙ· ¯ıÚÈο ‰¿ÊË. Ù›ÌËÛË Ù˘ ÛÔ‚·ÚfiÙËÙ·˜ Ù˘ ηٿ-
¯ÚÔÓÔÁÚ¿ÊÔ˘˜ Ë Ô‰fi˜ ·˘Ù‹ ‹Ù·Ó «‰˘- ™ÙȘ ÂÙ‹ÛȘ ÂÎı¤ÛÂȘ ÙˆÓ ËÁÒÓ ÔÈ ÛÙ·Û˘ ÛÙ· B·ÏοÓÈ· ·fi ÙÔ˘˜ ÎÚ·- G. Bachelard, «H ποιητική του χώ-
Û¯ÂÚ‹˜ Î·È ·‰Èfi‰Â˘ÙÔ˜ ·fi ÔÏÏÒÓ ·ÓÙȉڿÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·Ú¿Ù·ÛË ÙÔ˘ ÙÔ‡ÓÙ˜. ρου», μτφρ. Eλένη Bέλτσου-Iωάννα
ÂÙÒÓ», Î·È ÁÈÓfiÙ·Ó ÂÈΛӉ˘ÓË ÌÂÙ¿ ÙȘ ¯ÚfiÓÔ˘ Ù˘ ÂÎÛÙÚ·Ù›·˜ ÂÌÊ·Ó›˙Ô- OÈ Û˘Ó¤ÂȘ ÁÈ· ÙÔÓ ·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·, Xατζηνικολή, Aθήνα 1982.
¯ÈÔÓÔÙÒÛÂȘ. H ·ÔÙ˘¯›· ÙÔ˘ ÂÁ¯ÂÈ- ÓÙ·È ÂÓÙÔÓfiٷ٘ Î·È ÔÈ Î·Ù¢ӷÛÙÈ- Ù· ̤ÏË Ù˘ ‚·ÛÈÏÈ΋˜ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜ Î·È Σοφία Πατούρα, «Συμβολή στην
Ú‹Ì·ÙÔ˜ ÂȂ‚·›ˆÛ ÙÔ˘˜ Êfi‚Ô˘˜ Τ˜ ‰ËÌËÁÔڛ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ÛÙÚ¿ÙÂ˘Ì· ÙËÓ ·ÚÈÛÙÔÎÚ·Ù›· Ù˘ KˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡- ιστορία των βορείων επαρχιών της
fiÛˆÓ ÚÔÛ·ıÔ‡Û·Ó Ó· ÙÔ ·ÔÙÚ¤- ÂÓfi˜ ¿ÏÏÔ˘ ÛÙÚ·ÙËÁÔ‡, ÙÔ˘ ·ÙÚÈΛԢ ÔÏ˘ ‹Ù·Ó ÔϤıÚÈÂ˜Ø Ë ‰˘Û·Ú¤ÛÎÂÈ· αυτοκρατορίας (4ος-6ος αι.) Φιλο-
„Ô˘Ó, ·ÊÔ‡ ÔÈ ·ÒÏÂȘ ÙˆÓ PˆÌ·›ˆÓ ¶Ú›ÛÎÔ˘, ÂÏ¿¯ÈÛÙ· ÂÈÛÙÈΤ˜ ÌÂÙ¿ ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÒÓ ÙÔ˘ ‚·ÏηÓÈÎÔ‡ ÌÂ- λογικές πηγές», Σύμμεικτα 6 (1985).
Û ¿Ó‰Ú˜ Î·È ˘Ô˙‡ÁÈ· ‹Ù·Ó ÙÂÏÈο ÙËÓ ·fiÊ·ÛË ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÌÔÓ‹ ÛÙȘ ÙÒÔ˘ ¤·„ ӷ Â›Ó·È Ì·ÎÚÈÓfi˜ ·fiË- T. K. Λουγγής, H ιστορική διαδρομή
ÌÂÁ¿Ï˜. H ÚÔÛ¤Ï·ÛË, ÂÍ¿ÏÏÔ˘, ÙˆÓ ‚fiÚÂȘ Â·Ú¯›Â˜ Ù˘ B·ÏηÓÈ΋˜ ÁÈ· ¯Ô˜, ÌÂÙ¿ ÙËÓ ÂÁηٿÏÂÈ„Ë ÙˆÓ ÂÍÂ- της Θράκης στα πλαίσια της Bυζα-
‚Ô˘ÓÒÓ Î·È Ë ·Ó¿‚·ÛË Û ÌÂÁ¿Ï· ‰Â‡ÙÂÚË Û˘Ó¯‹ ¯ÚÔÓÈ¿. OÈ ÂÓ·ÏÏ·- ÁÂÚÌ¤ÓˆÓ ÛÙÚ·ÙÂ˘Ì¿ÙˆÓ Î·È ÙËÓ Î·- ντινής αυτοκρατορίας, Θράκη. Iστο-
˘„fiÌÂÙÚ·, fiˆ˜ ‰Â›¯ÓÔ˘Ó Î·È ÔÈ ÊÈÏÔ- Á¤˜ ÛÙËÓ ·Ú¯ËÁ›· ÙÔ˘ ÛÙÚ·ÙÔ‡ Î·È Ù· Ù·Ê˘Á‹ ÛÙËÓ KˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË ÙÔ˘ ρικές και Γεωγραφικές Προσεγγί-
ÏÔÁÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜, ÚÔηÏÔ‡Û·Ó ¿- ÏËÌÌÂÏ‹ ̤ÙÚ· Ù˘ KˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡- ÂÈÎÂÊ·Ï‹˜ Ù˘ ·ÔÛÙÔÏ‹˜ Î·È ·‰ÂÏ- σεις, Eθνικ Ίδρυμα Eρευνών, Aθή-
ÓÙÔÙ ‰¤Ô˜ ÛÙÔ˘˜ B˘˙·ÓÙÈÓÔ‡˜. ÔÏ˘ ÁÈ· ÙȘ ÂÙ‹ÛȘ ·Ô˙ËÌÈÒÛÂȘ ÊÔ‡ ÙÔ˘ ·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·, ÛÙÚ·ÙËÁÔ‡ ¶¤- να 2000.
H ‰˘Û·Ú¤ÛÎÂÈ· ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙÂ˘Ì¿ÙˆÓ
ÂÓ fi„ÂÈ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ Û ÂÎÛÙÚ·Ù›˜ ÛÂ
ηÈÚfi ¯ÂÈÌÒÓ· ‹Ù·Ó ¤Î‰ËÏË ‹‰Ë ÙÔ
593, ÌÔÏÔÓfiÙÈ ÙÔÓ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓÔ ¯Úfi-
ÓÔ ÔÈ ÂÈÛ‚ÔÏ›˜ ›¯·Ó ·ˆıËı› ηÈ,
fiˆ˜ ÂÚÈÁÚ¿ÊÂÙ·È ÛÙȘ ÌÂÙ·ÁÂÓ¤ÛÙÂ-
Ú˜ ·ÊËÁËÌ·ÙÈΤ˜ ËÁ¤˜, ÙËÓ OÈÎÔ˘ÌÂ-
ÓÈ΋ IÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ £ÂÔʇϷÎÙÔ˘ ™ÈÌÔ-
οÙÙË Î·È ÙË XÚÔÓÔÁÚ·Ê›· ÙÔ˘ £ÂÔÊ¿-
ÓË ÙÔ˘ OÌÔÏÔÁËÙ‹, Ô ·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·˜
›¯Â ·ÓËÁ˘Ú›ÛÂÈ ÛÙËÓ ÚˆÙÂ‡Ô˘Û·
ÙȘ ӛΘ ·˘Ù¤˜.
¶·Ú¿ ÙÔ ·›ÛıËÌ· ·ÛÊ¿ÏÂÈ·˜ Ô˘
¤‰ÈÓ ÛÙÔ˘˜ ηÙÔ›ÎÔ˘˜ ÙˆÓ fiψÓ
Ù˘ £Ú¿Î˘ Î·È ÛÙËÓ KˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡-
ÔÏË, Ë ‰È·ÂÚ·›ˆÛË ÙˆÓ ‚˘˙·ÓÙÈÓÒÓ
ÛÙÚ·ÙÂ˘Ì¿ÙˆÓ ÛÙÔÓ ¢Ô‡Ó·‚Ë ·ÔÙ¤-
ÏÂÛ ÙËÓ ·Ú¯‹ ÙÔ˘ Ù¤ÏÔ˘˜ ÁÈ· ÙË ‚·ÛÈ-
Ï›· ÙÔ˘ M·˘ÚÈΛԢ. T· ‚˘˙·ÓÙÈÓ¿ à «Παιδι
ÛÙÚ·Ù‡̷ٷ Ô˘ ›¯·Ó ÚÔÂÏ¿ÛÂÈ Û π
ρ’ ο χιν-
ÂÓ‰fiÙÂÚ· ÙÌ‹Ì·Ù· Ù˘ B·ÏηÓÈ΋˜, πωρος, παι-
ÎÔÓÙ¿ ÛÙÔ˘˜ ı‡Ï·Î˜ ÙˆÓ ÛÏ·‚ÈÎÒÓ δι π
ρ’ ο
ÏËı˘ÛÌÒÓ, ·ÈÛı¿ÓÔÓÙ·Ó fiÙÈ ·ÂÈ- χειμνας...»
ÏÔ‡ÓÙ·Ó ÙfiÛÔ ·fi Ù· Ï‹ıË ÙˆÓ ‚·Ú- — Δημοτικ.
‚¿ÚˆÓ, fiÛÔ Î·È ·fi Ù· ·ÊfiÚËÙ· „‡¯Ë, Ξυλογραφα
fiˆ˜ ϤÂÈ ÛÙË XÚÔÓÔÁÚ·Ê›· ÙÔ˘ Ô £ÂÔ- Σπ%ρου Bασι-
Ê¿Ó˘ (272, 16-17). H ¤ÓÙÔÓË ·ÓËÛ˘- λεου.

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 27
«Eις βασιλα Hλιον»
Tης M Õƒø˜ K. ¶ ∞¶∞£∞¡∞™ÿ√À à O Aπλλω-
νας-Hλιος οδη-
Eπκ. Kαθηγ
τριας Πανεπιστημου Aθηνν γε το τθριππο
ρμα του. Pω-
μαϊκ ψηφιδω-

¶ EPI TA TE§H ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ ÙÔ˘ 362 Ì.X., ÛÙËÓ


AÓÙÈfi¯ÂÈ·, Ô ·˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·˜–ÊÈÏfiÛÔÊÔ˜ IÔ˘-
ÏÈ·Ófi˜, ̤۷ Û ÙÚÂȘ Ó‡¯Ù˜, fiˆ˜ ·Ó·Ê¤ÚÂÈ
Ô ›‰ÈÔ˜, ÛΤÊıËΠٷ ÂÚ› Ù˘ ÙÚÈÏ‹˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜
ÙÔ˘ HÏ›Ô˘ Î·È Û˘Ó¤ÁÚ·„ ÙÔÓ ÏfiÁÔ ÙÔ˘ «EȘ ‚·ÛÈϤ·
τ του 225 μ.X.

HÏÈÔÓ». ™ÙÔÓ ÏfiÁÔ ·˘ÙfiÓ, ·ÔÎ·Ï˘ÙÈÎfiÓ Ù˘ ÂÍ·›ÚÂ-


Ù˘ ·È‰Â›·˜ Î·È ÙˆÓ ·ÛÙÚÔÓÔÌÈÎÒÓ ÁÓÒÛÂÒÓ ÙÔ˘,
‰ËÏÒÓÂÈ ÂÍ ·Ú¯‹˜ «Î·È Á·Ú ÂÈÌ› ÙÔ˘ ‚·ÛÈϤˆ˜ Ô·‰fi˜
HÏ›Ô˘» Î·È ÌÈÏ¿ ÁÈ· ÙÔÓ ÌÂÁ¿ÏÔ fiıÔ Ô˘ ÙÔÓ Û˘Ó›-
¯Â ·fi ·È‰› ÁÈ· ÙȘ ·ÎÙ›Ó˜ ÙÔ˘ ıÂÔ‡, fiıÔ Ô˘ ÂÂ-
ÎÙ¿ıËÎÂ Î·È ÛÙȘ ¿ÏϘ ÔÌÔÚÊȤ˜ ÙÔ˘ ¤Ó·ÛÙÚÔ˘ Ô˘-
Ú·ÓÔ‡. ¶ÂÚÓÔ‡Û ÙfiÛ˜ ·Ó¤ÊÂϘ Ó‡ÎÙ˜ ·Ú·ÙËÚÒ-
ÓÙ·˜ Ù· Ô˘Ú¿ÓÈ· Ê·ÈÓfiÌÂÓ·, ÒÛÙÂ, ·Ú¿ ÙÔ Ó·Úfi
Ù˘ ËÏÈΛ·˜ ÙÔ˘ («¿ÚÙÈ ÁÂÓÂÈ‹ÙËÓ», ‰ËÏ·‰‹ ÌfiÏȘ ›¯Â
·Ú¯›ÛÂÈ Ó· ‚Á¿˙ÂÈ Á¤ÓÂÈ·), Ó· ÙÔÓ ıˆÚÔ‡Ó «·ÛÙÚÔ-
Ì¿ÓÙÈÓ», ÎÈ ·˜ ÌËÓ Â›¯Â Êı¿ÛÂÈ Ò˜ ÙfiÙ ÛÙ· ¯¤ÚÈ· ÙÔ˘
·ÛÙÚÔÓÔÌÈÎfi ‚È‚Ï›Ô – ¯ÚfiÓÈ· Ù˘ ¿ÁÓÔÈ·˜, Ô˘ Ô IÔ˘-
ÏÈ·Ófi˜ ‰ÂÓ ı¤ÏÂÈ Ó· Ù· ı˘Ì¿Ù·È («Ï‹ıË ‰Â ¤ÛÙˆ ÙÔ˘
ÛÎfiÙÔ˘˜ ÂΛÓÔ˘»).
TÔ fiÛÔ ÂÎÙÈÌ¿ ÙËÓ ·ÛÙÚÔÓÔÌ›· ÙÔ ‰Â›¯ÓÔ˘Ó ÔÈ
·Ó·ÊÔÚ¤˜ ÙÔ˘ Û ÂΛÓÔ˘˜ Ô˘, ·Ú·ÙËÚÒÓÙ·˜ Ù·
Ê·ÈÓfiÌÂÓ· ÙÔ˘ Ô˘Ú·ÓÔ‡ Ù· ηٷÓfiËÛ·Ó Î·È ‰È·Ù‡ˆ-
Û·Ó ıˆڛ˜, ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ˘˜ ·ÛÙÚÔÓfiÌÔ˘˜, ÂÓ ·ÓÙÈı¤ÛÂÈ
ÚÔ˜ ·˘ÙÔ‡˜ Ô˘ Ù· ‚ϤÔ˘Ó «·Ú¤ÚÁˆ˜» ‹ «ÒÛÂÚ
›ÔÈ ‹ ‚fi˜ ‹ ÙÈ ÙˆÓ ·ÏfiÁˆÓ Î·È ·Ì·ıÒÓ ˙ÒˆÓ».
AÔ‰¤¯ÂÙ·È ÙËÓ ¿Ô„Ë Ô˘ ıˆÚ› ÙÔ Êˆ˜ «Â›‰Ô˜
(ÌÔÚÊ‹) ·ÛÒÌ·ÙÔÓ Î·È ı›ÔÓ ÙÔ˘ ηْ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·Ó ‰È·Ê·-
ÓÔ‡˜» Î·È ˘fi‚·ıÚÔ fiÏˆÓ ÙˆÓ ÛˆÌ¿ÙˆÓ, Ù· ÔÔ›· ‰È·-
ÂÚÓ¿ ¯ˆÚ›˜ Ó· ·Ó·ÌÈÁÓ‡ÂÙ·È Ì ·˘Ù¿ ‹ Ó· ¯·Ú·ÎÙËÚ›-
˙ÂÙ·È ·fi ÙȘ ÔÈfiÙËÙ¤˜ ÙÔ˘˜. H ʇÛË ÙÔ˘ ‰È·Ê·ÓÔ‡˜,
ÙËÓ ÔÔ›· ÂÓÂÚÁÔÔÈ› ÙÔ Êˆ˜, Á›ÓÂÙ·È ·ÓÙÈÏËÙ‹ Ìfi-
ÓÔÓ ‰È¿ Ù˘ ÔÚ¿Ûˆ˜. ¶ËÁ‹ ÙÔ˘ ·ÛˆÌ¿ÙÔ˘ ʈÙfi˜ ›ӷÈ
ÙÔ˘ «ÓÔ˘ ÂÓ¤ÚÁÂÈ· ¿¯Ú·ÓÙÔ˜», ÛÙËÓ ÔÔ›· ¤Ï·¯Â ÙÔ˘ «·-
ÓÙfi˜ Ô˘Ú·ÓÔ‡ ÙÔ Ì¤ÛÔÓ». Afi ÂΛ Ï¿ÌÔÓÙ·˜, ÏËÚÔ›
ÙÔ˘˜ Ô˘Ú·Ó›Ô˘˜ ·ÎÏÔ˘˜ Ì «Â˘ÙÔÓ›·» (‰‡Ó·ÌË) ηÈ
ÏËÌÌ˘Ú›˙ÂÈ Ù· ¿ÓÙ· Ì ÙÔ «ıÂ›Ô Î·È ¿¯Ú·ÓÙÔ Êˆ˜», ¯ˆ-
Ú›˜ ÙÔ ÔÔ›Ô Ù›ÔÙ· ‰ÂÓ ı· ‹Ù·Ó ÔÚ·Ùfi.
H «Ï·ÌÚ¿ Î·È ·Î‹Ú·ÙÔ˜» (·ÌÈÁ‹˜) Ô˘Û›· ÙÔ˘ HÏ›-
Ô˘ ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÌÂٷ͇ Ù˘ «·˛ÏÔ˘ ηı·ÚfiÙËÙÔ˜» ÙˆÓ
ÓÔËÙÒÓ Î·È Ù˘ «·¯Ú¿ÓÙÔ˘ Î·È ·ÌÈÁÔ‡˜» Ô˘Û›·˜ fiÛˆÓ
‰ÂÓ ˘fiÎÂÈÓÙ·È Û Á¤ÓÂÛË Î·È ÊıÔÚ¿. EÂȉ‹ ÏÔÈfiÓ
Ô HÏÈÔ˜ ÚÔ‹Ïı ·fi ·ÈÒÓÈÔ ·›ÙÈÔ Î·È ·Ú‹Á·Á ٿ-
¯ÈÛÙ· Î·È Ì ·Ó˘¤Ú‚ÏËÙË ‰‡Ó·ÌË, ‰È¿ Ù˘ ı›·˜ ηÈ
·ÚÚ‹ÙÔ˘ ‚Ô˘Ï‹Ûˆ˜, ·fi Ù· ·Ê·Ó‹ ¿ÓÙ· Ù· Ê·ÓÂ-
Ú¿, ÙÔ˘ ¤Ï·¯Â ÙÔ «Ì¤ÛÔÓ ÙÔ˘ Ô˘Ú·ÓÔ‡» ˆ˜ ηٷÏÏË-
ÏfiÙÂÚË ¤‰Ú·, ÒÛÙ ӷ ‰È·Ó¤ÌÂÈ Ù· ·Á·ı¿ ÂÍ ›ÛÔ˘
ÚÔ˜ οı ‰È‡ı˘ÓÛË Î·È Ó· ÂϤÁ¯ÂÈ ÙȘ ÙÚԯȤ˜ ÙˆÓ
ÂÙ¿ Ï·ÓËÙÒÓ Î·È ÙˆÓ ·Ï·ÓÒÓ ·ÛÙ¤ÚˆÓ, ηıÒ˜
Î·È ÙË Ì¤Ûˆ ÁÂÓ¤Ûˆ˜ Î·È ÊıÔÚ¿˜ ·ÂÓ¿ˆ˜ ·Ó·Î˘- ·ÈÚÂ›Ù·È ·fi ÙÔÓ HÏÈÔ Û ‰Ò‰Âη ̤ÚË–‰˘Ó¿ÌÂȘ ÈÛ·- ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÙÔ˘ NÔ˘Ì¿, fiÚÈÛ·Ó ˆ˜ ·Ú¯‹ ÙÔ˘ ¤ÙÔ˘˜
ÎÏÔ˘Ì¤ÓË Á¤ÓÂÛË. Ú›ıÌˆÓ ıÂÒÓ, ηı¤Ó· ‰Â ·fi ·˘Ù¿ Û ÂÚ·ÈÙ¤Úˆ ÙÚ›·, ÙËÓ Ë̤ڷ Ô˘ Ô ‚·ÛÈχ˜ HÏÈÔ˜, ·Ê‹ÓÔÓÙ·˜ ÙÔ ÓÔ-
EÙÛÈ fiÏÔ˜ Ô ¯ÔÚfi˜ ÙˆÓ ·ÛÙ¤ÚˆÓ ˘fiÎÂÈÙ·È ÛÙË ‰‡- Û˘ÓÔÏÈÎÒ˜ 36. ¶ÚÔÊ·ÓÒ˜ ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÙÔ˘˜ 36 ‰Âη- ÙÈfiÙÂÚÔ ÛËÌÂ›Ô Ù˘ ÙÚԯȿ˜ ÙÔ˘ Î·È ÙÔÓ ÙÚÔÈÎfi ·-
Ó·ÌË ÙÔ˘ HÏ›Ô˘, ÙËÓ ·ÈÛıËÙ‹ ÂÈÎfiÓ· ÙÔ˘ «ÓÔÂÚÔ‡» ÓÔ‡˜ ÙˆÓ AÈÁ˘Ù›ˆÓ, 10 ÌÔÈÚÒÓ Ô Î·ı¤Ó·˜. EÍËÁ› Â›- ÎÏÔ ÙÔ˘ AÈÁfiÎÂÚˆ, ‚·›ÓÂÈ ÚÔ˜ ÙÔÓ ‚ÔÚÚ¿. £ÂˆÚ›
ÌÂÁ¿ÏÔ˘ HÏ›Ô˘Ø Ì¿ÏÈÛÙ· ÔÈ Ï·Ó‹Ù˜ «ÂÚ› ·˘ÙfiÓ Û˘ fiÙÈ Ô HÏÈÔ˜, ·ÂÚÁ·˙fiÌÂÓÔ˜ ÙȘ «ÙÚÔ¤˜» ÙÔ˘ ˆÛÙfiÛÔ fiÙÈ ÔÈ PˆÌ·›ÔÈ ‰ÂÓ ‹Û·Ó ÙfiÙ Û ı¤ÛË Ó·
ÒÛÂÚ ‚·ÛÈϤ· ¯ÔÚ‡ÔÓÙ˜», ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È Î˘ÎÏÈÎÒ˜ Û (ËÏÈÔÛÙ¿ÛÈ· Î·È ÈÛËÌÂڛ˜), Á›ÓÂÙ·È «·Ù‹Ú øÚÒÓ», ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó ÙËÓ ·ÎÚÈ‚‹ ËÌÂÚÔÌËÓ›· ÙÔ˘ ¯ÂÈÌÂÚÈÓÔ‡
ηıÔÚÈṲ̂Ó˜ ·ÔÛÙ¿ÛÂȘ ·fi ·˘ÙfiÓ, οÓÔÓÙ·˜ ÛË- ‰ËÏ·‰‹ ÁÂÓÓ¿ ÙȘ ÒÚ˜ (ÂÔ¯¤˜) ÙÔ˘ ¤ÙÔ˘˜. EÈÛËÌ·›- ËÏÈÔÛÙ·Û›Ô˘ Î·È ÙËÓ ÚÔÛ‰ÈfiÚÈ˙·Ó Ì ÙȘ ·ÈÛı‹ÛÂȘ
Ì›· ÛÙ¿Ûˆ˜ («ÛÙËÚÈÁÌÔ‡˜»), ÔÚıÔ‰ÚÔÌÈ΋ Î·È ·Ó·- ÓÂÈ ÙË ‰È·ÊÔÚ¿ ÙˆÓ PˆÌ·›ˆÓ ·fi ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ Ï·Ô‡˜, ÙÔ˘˜, ‰ÈfiÙÈ ÙÔ˘˜ ¤ÏÂÈÂ Ë ÁÓÒÛË ÙˆÓ ·ÛÙÚÔÓÔÌÈÎÒÓ
‰ÚÔÌÈ΋ ÙÚԯȿ («ÚfiÛˆ Î·È Ô›Ûˆ ÔÚ›·Ó»), fiˆ˜ ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ·ÚÈıÌÔ‡Ó ÙÔ˘˜ Ì‹Ó˜ ηٿ ÙË ÛÂÏ‹ÓË, ‰Ë- ηÓfiÓˆÓ ÙˆÓ X·Ï‰·›ˆÓ Î·È ÙˆÓ AÈÁ˘Ù›ˆÓ, ÙÔ˘˜
·Ó·Ê¤ÚÔ˘Ó «ÔÈ Ù˘ ÛÊ·ÈÚÈ΋˜ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ ıˆ- Ï·‰‹ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÛÂÏËÓÈ·Îfi ËÌÂÚÔÏfiÁÈÔ, Î·È ·Ó·- ÔÔ›Ô˘˜ ÙÂÏÂÈÔÔ›ËÛ·Ó ıˆÚËÙÈÎÒ˜ Ô I·Ú¯Ô˜ ηÈ
Ú›·˜», ‰ËÏ·‰‹ ÔÈ ·ÛÙÚÔÓfiÌÔÈ. OÏÔ˜ Ô Ô˘Ú·Ófi˜ Â›Ó·È Ê¤ÚÂÈ ÚËÙÒ˜ fiÙÈ ÌfiÓÔ ÔÈ AÈÁ‡ÙÈÔÈ Î·È ÔÈ PˆÌ·›ÔÈ ˘Ô- Ô ¶ÙÔÏÂÌ·›Ô˜.
ÂÓ·ÚÌÔÓÈṲ̂ÓÔ˜ Ì ÙÔÓ HÏÈÔ ÎÈ fiÏ· Ù· ̤ÚË ÙÔ˘ ›- ÏÔÁ›˙Ô˘Ó ÙÔ ¤ÙÔ˜ ηٿ ÙËÓ Î›ÓËÛË ÙÔ˘ ËÏ›Ô˘, ‰ËÏ·‰‹ TÂÏÂÈÒÓÔÓÙ·˜ Ô IÔ˘ÏÈ·Ófi˜ ‡¯ÂÙ·È ÛÙÔÓ ‚·ÛÈϤ·
Ó·È Ï‹ÚË ·fi ıÂÔ‡˜ Ô˘ ·ÔÚÚ¤Ô˘Ó ·fi ·˘ÙfiÓ. OÈ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó Î·ı·ÚÒ˜ ËÏÈ·Îfi ËÌÂÚÔÏfiÁÈÔ. HÏÈÔ Ó· ÙÔ˘ ‰ÒÛÂÈ «‚›ÔÓ ·Á·ıfiÓ Î·È ÙÂÏÂÈÔÙ¤Ú·Ó ÊÚfi-
·Ó·ÊÔÚ¤˜ ·˘Ù¤˜ Û˘ÓÂ¿ÁÔÓÙ·È, ¤ÛÙˆ Î·È fi¯È ÚËÙÒ˜, TÔÓ›˙ÂÈ Ì¿ÏÈÛÙ·, fiÙÈ Ë ËÌÂÚÔÌËÓ›· Ù˘ ·Ú¯‹˜ ÙÔ˘ ÓËÛÈÓ Î·È ı›ÔÓ ÓÔ˘Ó», ÁÏ˘Î‡ Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ ‚›Ô˘ ÙËÓ Î·-
ÙËÓ ·Ô‰Ô¯‹ ÂΠ̤ÚÔ˘˜ ÙÔ˘ IÔ˘ÏÈ·ÓÔ‡ ÂÓfi˜ Ù‡Ô˘ ¤ÙÔ˘˜ ‰È·Ê¤ÚÂÈ ÛÙÔ˘˜ ‰È·ÊfiÚÔ˘˜ Ï·Ô‡˜. AÏÏÔÈ Ï·Ì- Ù¿ÏÏËÏË ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ ÔÚ›˙ÂÈ Ë ÌÔ›Ú·, Î·È Ó· ÙÔÓ ·ÍÈÒÛÂÈ
ËÏÈÔÎÂÓÙÚÈÎÔ‡ Û˘ÛÙ‹Ì·ÙÔ˜. ‚¿ÓÔ˘Ó ˆ˜ ÚˆÙÔ¯ÚÔÓÈ¿ ÙËÓ Â·ÚÈÓ‹ ÈÛËÌÂÚ›·, ¿ÏÏÔÈ Ó· ·Ó¤ÏıÂÈ ÚÔ˜ ·˘ÙfiÓ Î·È Ó· Ì›ÓÂÈ ÎÔÓÙ¿ ÙÔ˘ ·Èˆ-
K·Ù¿ ÙÔÓ IÔ˘ÏÈ·Ófi, Ô ˙ˆ‰È·Îfi˜ ·ÎÏÔ˜ (Ô Ê·ÈÓfiÌÂ- ÙÔ ıÂÚÈÓfi ËÏÈÔÛÙ¿ÛÈÔ, Î·È ÔÏÏÔ› ÙË ÊıÈÓÔˆÚÈÓ‹ Ó›ˆ˜. EÎÊÚ¿˙ÂÈ ‰ËÏ·‰‹ ÙËÓ Â˘¯‹ Î·È Âȉ›ˆÍË Î¿ıÂ
ÓÔ˜ ‰ÚfiÌÔ˜ ÙÔ˘ ËÏ›Ô˘ ÛÙÔÓ Ô˘Ú·Ófi Û ¤Ó· ¯ÚfiÓÔ) ‰È- ÈÛËÌÂÚ›·. AÓÙÈı¤Ùˆ˜ ÔÈ ·Ú¯·›ÔÈ PˆÌ·›ÔÈ, ‹‰Ë ·fi ̇ÛÙË, ÙË ÌÂÙ¿ ı¿Ó·ÙÔ ¤ÓˆÛ‹ ÙÔ˘ Ì ÙÔÓ ıÂfi ÙÔ˘.

28 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
Iωννης
Tου N π∫√§∞√À °. ¶ √§ÿΔ√À
Aναπλ. Kαθηγητο της Φιλοσοφας
της Φιλοσοφικ
ς Σχολ
ς
του Πανεπιστημου Aθηνν

E MºANIZONTAI ηٿ ηÈÚÔ‡˜ ¿Ó‰Ú˜ Ô˘, ˘ÂÚ-

ο Δαμασκην ς
‚·›ÓÔÓÙ˜ Ù· ÛÙÂÓ¿ ¯ÚÔÓÈο fiÚÈ· ÙÔ˘ ‚›Ô˘
ÙˆÓ, ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ‰È·¯ÚÔÓÈÎÒ˜ ÌÈ· ¢ڇÙÂÚË
ÂÚÈÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘. O ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÌfi˜ ÙˆÓ ˆ˜ ‰È‰·-
ÛÎ¿ÏˆÓ ÌÔÈ¿˙ÂÈ Ï›ÁÔ˜. AÏÏ¿ Î·È Ô ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÌfi˜
ÙÔ˘ Iˆ¿ÓÓÔ˘ ¢·Ì·ÛÎËÓÔ‡ († 4 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘) ˆ˜ ÔÈ-
ÎÔ˘ÌÂÓÈÎÔ‡ ‰È‰·ÛοÏÔ˘ ÂӉ¯Ô̤ӈ˜ ‰ÂÓ ÌÔÚ› Ó·
·Ô‰ÒÛÂÈ ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘ ÙÔ˘, ·ÊÔ‡ ·˘Ùfi ‰È·-
ÔÙ›˙ÂÈ ÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ˙ˆ‹ ÙˆÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÒÓ. A˘Ùfi
Ê·ÓÂÚÒÓÂÙ·È, fi¯È ÌfiÓÔ ÛÙÔ fiÙÈ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ›ٷÈ
ÛÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ Ï·ÙÚ›·, ·ÏÏ¿ Î·È ·fi ÙË ÁÂÓÈÎfi-
ÙÂÚË ÛÙ¿ÛË ÙÔ˘ Î·È ·fi ÙË ‰È·¯ÚÔÓÈ΋ Ì·ÙÈ¿ Ì ÙËÓ
ÔÔ›· ‚Ú›ÛÎÂÈ ÙÚfiÔ Ó· Û˘ÓÂÓÒÓÂÈ fi,ÙÈ Ê·›ÓÂÙ·È ‰È¿-
ÊÔÚÔ.
H ·ÚÔ˘Û›· ÙÔ˘ Ú¤ÂÈ Ó· Û˘ÓÂÎÙÈÌËı› ·fi ÙÔ
ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ¤˙ËÛ ÙÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ‰È¿ÛÙËÌ· Ù˘ ˙ˆ‹˜
ÙÔ˘ Û ÌÔ˘ÛÔ˘ÏÌ·ÓÈÎfi ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. O Iˆ¿ÓÓ˘ Ô ¢·-
Ì·ÛÎËÓfi˜ (674/5-749) ηًÁÂÙÔ ·fi ÂÏÏËÓÔÛ˘Úȷ΋
ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· Ì ÙÔ fiÓÔÌ· M·ÓÛÔ‡Ú. ™¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ
·È‰Â›· ÙÔ˘ ÁÚ¿ÊÂÙ·È ˆ˜ «‹Ù·Ó ÙfiÛ˜ ÔÈ ÁÓÒÛÂȘ
ÙÔ˘ ÒÛÙ Ì ٛÔÙ· ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û ӷ ηٷٷÁ› ‰Â‡-
ÙÂÚÔ˜ fiÛˆÓ Â›Ó·È ÔÓÔÌ·ÛÙÔ›». O ·Ù¤Ú·˜ ÙÔ˘ ‹Ù·Ó
§ÔÁÔı¤Ù˘ ÙÔ˘ ¯·Ï›ÊË AÌÙ - ÂÏ - M·Ï¤Î (A‚È̤ϯ,
685-705) Î·È Ô ›‰ÈÔ˜ η٤Ϸ‚ ÙÔ ·Í›ˆÌ· ÙÔ˘ ÚˆÙÔ-
Û˘Ì‚Ô‡ÏÔ˘, fiÙ·Ó ‹Ù·Ó ¯·Ï›Ê˘ Ô O˘·Ï›‰ (705-715).
¶·Ú·ÈÙ‹ıËΠÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Î·È ÂÌfiÓ·Û ÛÙË MÔÓ‹
ÙÔ˘ AÁ›Ô˘ ™¿‚‚·, fiÔ˘ Î·È ·¤ı·ÓÂ, ¤¯ˆÓ ÙÔÓ ‚·ı-
Ìfi ÙÔ˘ ÚÂÛ‚˘Ù¤ÚÔ˘.
™¯ÂÙÈÎÒ˜ Ì ÙË Û˘ÓÂÈÛÊÔÚ¿ ÙÔ˘ ÛÙȘ ηıËÌÂÚÈÓ¤˜
ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÈΤ˜ ·Ó¿ÁΘ ı˘Ì›˙Ô˘Ì ˆ˜ ÔÏfiÎÏËÚÔ ÙÔ
ÂÈÎÔÛÈÙÂÙÚ¿ˆÚÔ Ë EÎÎÏËÛ›· ·Ó·¤ÌÂÈ ‡ÌÓÔ˘˜ Ô˘
¤¯ÂÈ ÁÚ¿„ÂÈ Ô ¢·Ì·ÛÎËÓfi˜. ™ÙËÓ OÎÙÒ˯Ô, Û ¤Ó·
‚È‚Ï›Ô ÁÈ· ÙÔÓ EÛÂÚÈÓfi, ÛÙÔ MÂÛÔÓ˘ÎÙÈÎfi, ·ÏÏ¿ ηÈ
ÛÙÔÓ OÚıÚÔ ÔÈ ‡ÌÓÔÈ Â›Ó·È fiÏÔÈ Û¯Â‰fiÓ ÁÚ·Ì̤ÓÔÈ
·fi ÙÔÓ Iˆ¿ÓÓË. K·È ÌfiÓÔ ·˘ÙÔ‡˜ ·Ó ›¯Â ÁÚ¿„ÂÈ ı·
‹Ù·Ó ‰ÈηÈÔÏÔÁË̤ӷ fiÛ· ·ÓÂʤÚıËÛ·Ó ÂÚ› ÙÔ˘
ÌÂÁ¤ıÔ˘˜ ÙÔ˘ ·Ó‰Úfi˜. AÓÙ› ¿ÏÏ˘ ÎÚ›Ûˆ˜ ÁÈ· ÙÔ ÔÈ-
ËÙÈÎfi ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ, ·ÚΛ Ó· ·Ó·ÊÂÚı› ˆ˜ ÙÔ ÙÚÔ¿ÚÈfi
ÙÔ˘ Ô˘ ·ÎÔ‡ÁÂÙ·È Û‹ÌÂÚ· ΢ڛˆ˜ ÛÙȘ ÓÂÎÚÒÛÈ̘
·ÎÔÏÔ˘ı›Â˜, ÙÔ «¿ÓÙ· Ì·Ù·ÈfiÙ˘ Ù· ·ÓıÚÒÈÓ·,
fiÛ· Ô˘¯ ˘¿Ú¯ÂÈ ÌÂÙ¿ ı¿Ó·ÙÔÓ», Â›Ó·È ·fi Ù· ÚÒ-
Ù· Ô˘ ¤ÁÚ·„Â. AÓ ÏÔÈfiÓ Ì¤Û· Û ·˘Ùfi, Ô˘ ÌÔÚ›
Ó· ıˆÚËı› ÚˆÙfiÏÂÈÔ ‰Â‰Ô̤ÓÔ˘ fiÙÈ ÙÔ Û˘Ó¤ıÂÛÂ
Û Ó·ڋ ËÏÈΛ·, ˘¿Ú¯ÂÈ ÌÈ· Ï‹Ú˘ ÊÈÏÔÛÔÊÈ΋
·ÔÙ›ÌËÛË ÙÔ˘ ·ÓıÚˆ›ÓÔ˘ ‚›Ô˘, ‡ÎÔÏ· Û˘ÌÂÚ·›-
ÓÂÈ Î·Ó›˜ ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ Î·È ÙÔÓ ÏÔ‡ÙÔ ÙˆÓ ÓÔËÌ¿ÙˆÓ
¿ÏÏˆÓ ÙÚÔ·Ú›ˆÓ Ô˘ ¤ÁÚ·„ ·ÚÁfiÙÂÚ· Ì ˆÚÈÌfiÙÂ-
ÚË ÛΤ„Ë.
K·ı¤Ó·˜ ı· Û˘ÌʈӋÛÂÈ fiÙÈ Ô fiÓÙˆ˜ ÌÂÁ¿ÏÔ˜ ¿Ó-
ıÚˆÔ˜ ‰È‰¿ÛÎÂÈ Ì ٷ ‰È‰¿ÁÌ·Ù¿ ÙÔ˘, ·ÏÏ¿ fiÙÈ Ì¤-
ÁÈÛÙÔ˜ Â›Ó·È ·˘Ùfi˜ Ô˘ ‰È··È‰·ÁˆÁ› Î·È Ì ÙȘ Ú¿-
ÍÂȘ ÙÔ˘. ¶·Ï·È¿ ÌÂÓ Ë Ú‹ÛË ˆ˜ ‰ÂÓ ˘¿Ú¯ÂÈ Ù›Ô-
Ù· Ó¤Ô Î¿Ùˆ ·fi ÙÔÓ HÏÈÔ, ÏËÓ fï˜ fiÛÔÈ ‰ÂÓ
Â·›ÚÔÓÙ·È ÁÈ· ÙËÓ «ÚˆÙfiÙ˘Ë» (!!!) Û˘ÓÂÈÛÊÔÚ¿ H O γιος Iωννης ο Δαμασκηνς.
ÙˆÓ. O ¢·Ì·ÛÎËÓfi˜, ·ÓÙ›ıÂÙ·, fiÙ·Ó ¤ÁÚ·Ê ÙÔ Φορητ εικνα, γρω στα 1500. Π-
ÛÔ˘‰·ÈfiÙÂÚÔ ·fi Ù· ¤ÚÁ· ÙÔ˘, ÙÔ ¶ËÁ‹ ÁÓÒÛˆ˜, τμος (πηγ: «Eικνες της Πτμου»).
·¤‰ˆÛ ÙÔ ÂÍ·›ÚÂÙÔ ·˘Ùfi ¤ÚÁÔ Û ¿ÏϘ ËÁ¤˜. ·fi ÙȘ ¯ÚÔÓÈΤ˜ ηÙËÁÔڛ˜. A˘Ùfi ·ÎÚÈ‚Ò˜ Û˘Ì‚·›-
«¢ÂÓ ¤ÁÚ·„· Ù›ÔÙ ‰ÈÎfi ÌÔ˘ ̤۷ Û’ ·˘Ùfi,» ϤÁÂÈ ÓÂÈ Ì ÙÔÓ ¢·Ì·ÛÎËÓfi. ¢È·ÎÚ›ÓÂÈ ÙËÓ ·Ï‹ıÂÈ· Ô˘
ÛÙËÓ ·Ú¯‹ ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘, «·ÓÙÈı¤Ùˆ˜ fi,ÙÈ ˘¿Ú¯ÂÈ ÙÔ ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙ· ·Ú¯·›· Û˘ÁÁÚ¿ÌÌ·Ù· Î·È ‰È·ÈÛÙÒÓÂÈ
¤¯ˆ Ï¿‚ÂÈ ·fi ·ÏÈfiÙÂÚÔ˘˜ ¤ÁÎÚÈÙÔ˘˜ ‰È‰·ÛοÏÔ˘˜. ˆ˜ ¤¯Ô˘Ó ÙËÓ ›‰È· ·ÊÂÙËÚ›· Ì ٷ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈο. °Ú¿-
H Û˘ÓÂÈÛÊÔÚ¿ ÌÔ˘ ÂÛÙÈ¿˙ÂÙ·È ÌfiÓÔ ÛÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ ›‰ÈÔ˜ ·Ú¿ ¤Ó·˜ ÌÂÙ·‚È‚·ÛÙ‹˜ Ô˘ ÌÂٷʤÚÂÈ, ÛÙÔÓ ÊÂÈ ÏÔÈfiÓ fiÙÈ ı· ·Ú·ı¤ÛÂÈ «Ù· ηχÙÂÚ· ·fi fiÛ·
ˆ˜, fiÛÔ ÌÔÚÔ‡Û·, ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ˆ ÂÓ Û˘ÓÙÔÌ›· Ù· Ïfi- ‚·ıÌfi Ô˘ ·Ê¤ıËΠӷ ‰Â¯ı›, ÙÔ˘˜ ηÚÔ‡˜ Ù˘ ‚ڋΠÛÙ· Û˘ÁÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÙˆÓ ·Ú¯·›ˆÓ EÏÏ‹ÓˆÓ, ÌÂ
ÁÈ· ÙˆÓ». ı›·˜ ÂÌÓ‡Ûˆ˜. ÙË ‚‚·ÈfiÙËÙ· ˆ˜ fi,ÙÈ Î·Ïfi ˘¿Ú¯ÂÈ Û’ ·˘Ù¿ Ù· ¤Ú-
øÛÙfiÛÔ, ·Ó ¤ÌÂÓ ے ·˘Ù‹ ÙË ‰È·›ÛÙˆÛË Î·È ™˘¯Ó¿ Á›ÓÂÙ·È ÏfiÁÔ˜ ÂÚ› ÙˆÓ Û¯¤ÛÂˆÓ Ù˘ ÂÎ- Á· ¤¯ÂÈ ‰ˆÚËı› ˘fi ÙÔ˘ £ÂÔ‡ ÛÙÔ˘˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜».
Ê·ÈÓfiÙ·Ó ˆ˜ Ô ·Ú¿ÁˆÓ Ô˘ Û˘ÓÂÙ¤ÏÂÛ ÛÙË Û˘Á- ÎÏËÛÈ·ÛÙÈ΋˜ ÚÔ˜ ÙË ı‡Ú·ıÂÓ ·È‰Â›·. K¿ÔÈÔÈ EÙÛÈ Ô ¢·Ì·ÛÎËÓfi˜ Á›ÓÂÙ·È ¤Ó·˜ ÎÚ›ÎÔ˜ ÛÙËÓ ·Ï˘Û›-
ÁÚ·Ê‹ ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘ Â›Ó·È ÌfiÓÔÓ ÔÈ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓÔÈ Û˘Á- Êı¿ÓÔ˘Ó Ó· ÔÌÈÏÔ‡Ó ÂÚ› ‰·Ó›ˆÓ, ÂȉڿÛˆÓ, ÙÚÔ- ‰· fiÛˆÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ·Ó Ì ÙÔ Ó‡̷ ·˘Ùfi Ù˘ ·Ú-
ÁÚ·Ê›˜, ı· ‹Ù·Ó ‰˘Ó·ÙfiÓ Ó· Ô‰ËÁ‹ÛÂÈ ÙÔÓ ·Ó·- ÔÔÈ‹ÛÂˆÓ Î·È fi,ÙÈ ¿ÏÏÔ Ù˘ ÂÎÎÏËÛÈ·ÛÙÈ΋˜ ·fi ¯·›·˜ ÁÚ·ÌÌ·Ù›·˜.
ÁÓÒÛÙË Û ·ÚÂÚÌËÓ›˜. °È’ ·˘Ùfi ›¯Â ÁÚ¿„ÂÈ Óˆ- ÙË ·Ú¯·›· ÁÚ·ÌÌ·Ù›·. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· Û˘˙ËÙ‹ÛÂȘ ÔÈ H fiÔÈ· ·Ó·ÊÔÚ¿ ÛÙÔÓ ¢·Ì·ÛÎËÓfi ‰ÂÓ ÌÔÚ› Ó·
Ú›ÙÂÚ· ˆ˜ fiÛ· ı· ÂÈ ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È ·fi ÙÔÓ ÊˆÙÈ- Ôԛ˜ ‰›ÓÔ˘Ó ·ÊÔÚÌ‹ Û fiÛÔ˘˜ ÙȘ ·Û¿˙ÔÓÙ·È Ó· ÂÚÈÎÏ›ÛÂÈ ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ Ù˘ ÔÈÔÙÈ΋˜ ÙÔ˘ ·ÚÔ˘-
ÛÌfi ÙÔ˘ ·Á›Ô˘ ¶Ó‡̷ÙÔ˜, ÛÙÔÓ ‚·ıÌfi Ô˘ Ô ›‰ÈÔ˜ ηٷϋÁÔ˘Ó ÛÂ Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù· Ô˘, ÂÂȉ‹ ÛÙËÚ›˙Ô- Û›·˜. Ö˜ ‡ÎÔÏ· ı· Û˘ÌʈӋÛÂÈ Î·Ó›˜ fiÙÈ ÌÔÚ›
‹Ù·Ó ·ÓÔȯÙfi˜ Û ·˘ÙfiÓ. K·Ù¿ Û˘Ó¤ÂÈ·, Ë ÂÚÌË- ÓÙ·È ÛÙÔÓ ¯ÚfiÓÔ, ·Ó·ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó Î¿ÔÈÔ ˆ˜ ÚfiÙÂÚÔ Ó· ıˆÚËı› fiÓÙˆ˜ ˆ˜ ÔÈÎÔ˘ÌÂÓÈÎfi˜ ‰È‰¿ÛηÏÔ˜,
Ó›· ÙˆÓ ·Ï·ÈÔÙ¤ÚˆÓ, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÙÔ˘˜ ¯ÚË- Î·È Î¿ÔÈÔ ˆ˜ ‡ÛÙÂÚÔ. Y¿Ú¯Ô˘Ó fï˜ Î·È ¿ÏÏÔÈ ·ÊÔ‡ Ù· ¤ÚÁ· ÙÔ˘ ηıÔ‰ËÁÔ‡Ó, ‚ÔËıÔ‡Ó Î·È Î·Ù¢-
ÛÈÌÔÔÈ‹ÛÂÈ, ·Ô‰›‰ÂÙ·È ÛÙË ¯ÔÚËÁ›· ÙÔ˘ AÁ›Ô˘ Ô˘, ÂÂȉ‹ ÛΤÙÔÓÙ·È ‰È·¯ÚÔÓÈο, ‰ÂÓ Ì¤ÓÔ˘Ó ÛÙÔ ı‡ÓÔ˘Ó ÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ ÛÙËÓ Âȯ›ÚËÛ‹ ÙÔ˘ Ó· ̤ÓÂÈ
¶Ó‡̷ÙÔ˜. £ÂˆÚ› Ô ¢·Ì·ÛÎËÓfi˜ ˆ˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È Ô ÛÙÂÓfi ·ÓıÚÒÈÓÔ Ï·›ÛÈÔ Î·È ‰ÂÓ ÚÔÛ‰ÈÔÚ›˙ÔÓÙ·È fiÚıÈÔ˜ Û ¤Ó·Ó Ù·Ï·ÓÙ¢fiÌÂÓÔ ÎfiÛÌÔ.

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 29
Γευστικ Tριλογα του
°È· ÙÔÓ ¢ÂΤ̂ÚÈÔ, Î·È ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ Ì‹Ó˜ ÙÔ˘ ¯ÂÈ-
ÌÒÓ·, ı· ·Ó·Ùڤ͈ Í·Ó¿ ÛÙÔ ¶Ò˜ ÔÊ›ÏÂÈ ‰È·ÈÙ¿Ûı·È
¿ÓıÚˆÔ˜ ÂÊ’ ÂοÛÙˆ ÌËÓ›», ÙÔ Û·ÚÙ·ÚÈÛÙfi ΛÌÂÓÔ
ÙÔ˘ ÛÔÊÈÛÙ‹ IÂÚfiÊÈÏÔ˘ (4Ô˜ ‹ 6Ô˜ ·È. Ì.X.), ÁÈ· Ó·
ÛÙ·¯˘ÔÏÔÁ‹Ûˆ ÁÈ· Û·˜ ÌÂÚÈΤ˜ ˘ԉ›ÍÂȘ ÁÈ· ÙÔÓ
¢ÂΤ̂ÚÈÔ: «... º·Î‹Ó ÌË ÂÛı›ÂÈÓ fiψ˜ ... ο·ÚÈÓ Î·È
ÎÔÏ˘Ì‚¿‰·˜ ÂÏ·›·˜ ÌË ÂÛı›ÂÈÓ, ·ÏÏ¿ Ì¿ÏÏÔÓ Ù·˜ Ì·‡Ú·˜
ÔÍ˘Ì¤ÏÈÙÈ Î·È Û›ÓËÈ. K·È ÛÌ›¯ÂÛı·È ‰’ Ô›ÓÔ˘ Î·È Ó›-
ÙÚÔ˘. K·È ·ÊÚÔ‰ÈÛÈ¿˙ÂÈÓ...». E›Ó·È οˆ˜ Û˘ÓÔÙÈΤ˜
ÔÈ Û˘Ì‚Ô˘Ï¤˜ ÁÈ· ÙÔÓ ¢ÂΤ̂ÚÈÔ, ÌÈ· Î·È ·ÚÎÂÙ¿
¤¯Ô˘Ó ‹‰Ë ·Ó·ÊÂÚı› ÛÙÔÓ NԤ̂ÚÈÔ.

°È· ÙÔÓ I·ÓÔ˘¿ÚÈÔ, ÙÔÓ ÚÒÙÔ Ì‹Ó· ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘


·ÓÙ›ıÂÙ·, ÔÈ Ô‰ËÁ›Â˜ ›ӷÈ... ¿Ó˘ ·Ó·Ï˘ÙÈΤ˜: «...
AÚÌfi˙ÂÈ ·fi ÎÔ›Ù˘ Ï·Ì‚¿ÓÂÈÓ Ô›ÓÔÓ ÁÏ˘Î‡Ó, Î·È ÎfiÓ-
‰˘ÏÔÓ ›ÓÂÈÓ, Î·È Î·Ú˘Î‡̷ٷ Î·È ‚ÚÒÌ·Ù· ıÂÚÌ¿ ηÈ
ÁÏ˘Î¤· ÂÛı›ÂÈÓ, Î·È ÛÎfiÚÔ‰· Î·È Ú·ÛÔ˙¤Ì·Ù·, ÎÚ¤Ë
Úfi‚ÂÈ· ¯Ï›· Î·È ÔÙ¿ Î·È ˙ˆÌÔ‡˜ ηڢ΢ÙÔ‡˜, ¤ÂÚÈ,
ÛÙ¿¯Ô˜, ÎÈӿ̈ÌÔÓ, ηÚÓ·‚¿‰ÈÓ, ·Ó·ÙÔÏÈÎfiÓ. EÓ ÙË
ÔÙ‹ÛÂÈ ‰Â ÙˆÓ ¯ÔÈÚ›ˆÓ ÎÚÂÒÓ ·ÏÂÈʤÛıˆÛ·Ó ÔÈÓÔ̤-
ÏÈÙÈ ... EÎ ‰Â ÙˆÓ Ï·¯¿ÓˆÓ ÎÚ¿Ì‚ËÓ, ‰·˘Î›·, Ú¿Û·,
·Û·Ú¿ÁÔ˘˜ ·ÁÚ›Ô˘˜ ... ÂÛı›ÂÈÓ ÂÏ·ÈÔÁ¿Úˆ Î·È ÛÎfiÚÔ‰·
ÔÙ¿ ¿Ó¢ ÂÏ·›Ô˘Ø Î·È ÙÔ ˙¤Ì· ·˘ÙÒÓ ›ÓÂÈÓ ÛÙ¿¯ÂÈ Î·È
̤ÏÈÙÈ ËÚÙ˘Ì¤Ó·Ø ÙÔȘ ‰Â Î·È ÍËÚfi˙ÂÌ· ›ÓÂÈÓØ ÛÙ¿¯·˜,
¤ÂÚÈ ÎÈӿ̈ÌÔÓ, ηڢfiÊ˘ÏÏÔÓ, Ûهڷη Î·È Ì¤ÏÈ ÙÔ
·ÚÎÔ‡Ó...». TÔ ÚÔÙ›ӈ ÎÈ ÂÁÒ ·fi ηډȿ˜ ·˘Ùfi ÙÔ
«ÍËÚfi˙ÂÌ·», ÙÔ ·Ê¤„ËÌ· ·˜ ԇ̠̠fiÏ· ÙÔ‡Ù· Ù·
Ì˘Úˆ‰¿Ù· Ô˘ ˙ÂÛÙ·›ÓÔ˘Ó Î·È ·ÚˆÌ·Ù›˙Ô˘Ó ÙȘ ¯ÂÈ-
̈ÓÈ¿ÙÈΘ ̤Ú˜ Û·˜.
AÍ›˙ÂÈ ¿ÓÙˆ˜ Ó· ‰Ô‡Ì ÙÈ ÂÈÏÔÁ¤˜ ›¯Â Ô ¿ÓıÚˆ-
Ô˜ ÛÙ· ¯ÚfiÓÈ· ÙÔ˘ IÂÚfiÊÈÏÔ˘, οÙÈ Ô˘ Ê·›ÓÂÙ·È Ì¤-
Û· ·fi Û˘Ì‚Ô˘Ï¤˜ fiˆ˜: «...ÂÚÈÛÙÂÚfiÔ˘Ï· ÏÂ˘Î¿
Î·È ‚Ú·Îοٷ ÂÛı›ÂÈÓ Î·È ¯ËÓ¿ÚÈ· Î·È ÓËÛÛ¿ÚÈ· (Û.Û.
H O Δεκμβριος ξυλευτς και το ζω- ·¿ÎÈ·) Î·È Î›¯Ï·˜ Î·È fiÚÙ˘Á·˜ Î·È ÙÚˆÁϛٷ˜ (Û.Û.
διακ σμβολο του Aιγκερω. Mι-
ÌÈÎÚ¿ Ô˘ÏÈ¿)...». ™ÎÂÊı›Ù ӷ ÌÔÚÔ‡Û ηÓ›˜ Û‹-
κρογραφα χειρογρφου του 1346.
ÌÂÚ· Ó· ˙ËÙ‹ÛÂÈ Û’ ¤Ó· ÚÂÛÙÔÚ¿Ó „ËÙfi ÂÚÈÛÙÂÚfi-
Mον Βατοπαιδου, Aγιον Oρος.
Ô˘ÏÔ ‚Ú·ÎοÙÔ! A˘Ùfi ‰È·Ê¤ÚÂÈ ·fi Ù· ¿ÏÏ· ÂÚÈ-
Tης E ⁄∏˜ B √ÀΔ™π¡Õ ÛÙÂÚfiÔ˘Ï· ÛÙÔ ¯ÚÒÌ· ÙˆÓ Ô‡Ô˘ÏˆÓ, ¿Ú· ›ӷÈ
·fi ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ Ú¿ÙÛ· ηÈ, ÂÔ̤ӈ˜, Î·È ÙÔ ÎÚ¤·˜
Mαγερισσας-συγγραφ ως ÙÔ˘ ¤¯ÂÈ ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ Á‡ÛË!

N A ’MA™TE ÎÈfiÏ·˜ ÛÙÔÓ ¯ÂÈÌÒÓ·, ·Ú¿ÍÂÓË


ÂÔ¯‹, Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· Ë ÙÂÏÂ˘Ù·›· Î·È Ë
ÚÒÙË ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘, ˆÚ·›· ÂÔ¯‹ ÁÂÌ¿ÙË
ÁÈÔÚÙ¤˜ Î·È ÍÂÊ·ÓÙÒÌ·Ù· Î·È Ì Ï‹ıÔ˜ ÂıÈÌÈο ηÈ
ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁÈο Ê·ÁËÙ¿.
Ì‹Ó·˜ Ô˘ ¿ÓÙ· Û˘ÌÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ Î·È ÙȘ AfiÎÚȘ
Î·È Ù· æ˘¯ÔÛ¿‚‚·Ù·.
°È· ÙÔÓ ºÂ‚ÚÔ˘¿ÚÈÔ, «Î·ÏfiÓ ÂÛÙ›Ó ·fi Úˆ›·˜ Ï·Ì-
‚¿ÓÂÈÓ Ô›ÓÔÓ ·Ï·ÈfiÓ Â˘Ò‰Ë...», Û˘ÓÈÛÙ¿ Ô IÂÚfiÊÈÏÔ˜.
°È· Ù· ÎÚ¤·Ù· ÔÈ Ô‰ËÁ›Â˜ Â›Ó·È ›‰È˜ Ì ÙÔÓ ÚÔËÁÔ‡-
ÌÂÓÔ Ì‹Ó·, ÂÓÒ Ù· „¿ÚÈ· ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È Î¿ı ÊÔÚ¿
·˘Ù¿ Ô˘ Â›Ó·È «ÛÙËÓ ÂÔ¯‹ ÙÔ˘˜», ÌÈ· ı¤ÛË Ô˘ Û¤-
EÈ‚ÏËÙÈÎfi˜ Î·È Û˘ÁÎÚ·ÙË̤ÓÔ˜ Ì·›ÓÂÈ Ô ¢ÂΤÌ- ‚ÔÓÙ·È Û‹ÌÂÚ· ÔÈ Á·ÛÙÚÔÓfiÌÔÈ fiÏÔ˘ ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘,
‚ÚÈÔ˜, Ì ٷ ÓËÛÙ‹ÛÈÌ· Î·È ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁÈο NÈÎÔÏÔ-  ÂÓÒ ÙËÓ ÂÚÈÊÚÔÓÔ‡Ó ÔÈ «ÌÔÓÙÂÚÓÔÊ¿ÁÔÈ» ¿Û˘
‚¿Ú‚·Ú·, ÛÚÒ¯ÓÔÓÙ·˜ ÙÔÓ HÏÈÔ fiÛÔ Á›ÓÂÙ·È Ì·ÎÚÈ¿ ʇÛˆ˜, ·˘ÙÔ› Ô˘ ÙÚÒÓ fi,ÙÈ Â›Ó·È ÛÙË Ìfi‰·. TÂÏÈ-
·fi ÙË °Ë, Ì ¤Ó· ÙÚ¤ÌÔ˘ÏÔ Ô˘ ʤÚÓÂÈ Ë ÚÔÛÌÔÓ‹ ™˘Ó‹ıÂȘ, ÁÈÔÚÙ¤˜, ¤ıÈÌ·, fiÏ· Â›Ó·È ÊÙÈ·Á̤ӷ ÛÙËÓ Î¿ ÁÈ· ÙÔÓ ºÂ‚ÚÔ˘¿ÚÈÔ Î·È Ù· ˙¤Ì·Ù· (˙ˆÌÔ‡˜) «...
Ù˘ ÌÂÁ¿Ï˘ ÁÈÔÚÙ‹˜ ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ ÛÙȘ 25 ÚÔ‚ÈÔÌ˯·ÓÈ΋ ÂÔ¯‹. TÔ ¯ÂÈÌÒÓ· ÔÈ ·ÁÚÔÙÈÎÔ› ÏË- A¤¯ÂÛı·È ·ÓÙfi˜ ·ÁÚ›Ô˘ Ï·¯¿ÓÔ˘ Î·È Ù˘ Îڿ̂˘ ηÈ
ÙÔ˘, ÁÈ· ÙÔ˘˜ PˆÌ·›Ô˘˜ ÁÂÓ¤ıÏÈÔ ÙÔ˘ M›ıÚ·, ÙÔ˘ AÓ›- ı˘ÛÌÔ› ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ÔÏϤ˜ ‰Ô˘ÏÂȤ˜ – Î·È ÁÈ·Ù› Ë Ì¤Ú· ÙÔ˘ Û‡ÙÏÔ˘, Î·È Ì‹Ù ˙¤Ì· ›ÓÂÈÓ ÙÔ ÔÈÔÓÔ‡Ó ÏËÓ ÙÔ˘
ÎËÙÔ˘ HÏÈÔ˘, O ¢ÂΤ̂ÚÈÔ˜ ‹ XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿Ù˘ ‹ Â›Ó·È ÌÈÎÚ‹ Î·È Ôχ ÙÔ ÛÎÔÙ¿‰È («TÔ˘ ¢ÂΤ̂ÚË Ë Ì¤- Ú·ÛÔ˙¤Ì·ÙÔ˜, Î·È ÙÔ˘ ÛÂÏ›ÓÔ˘, Î·È ÙÔ˘ Ì·Ï¿ıÚÔ˘, ηÈ
XÚÈÛÙÈ·Ó¿ÚÙ’˜. Ú· ηÏË̤ڷ-ηÏËÛ¤Ú·», ϤÂÈ Ë ·ÚÔÈÌ›·) Î·È ÁÈ·Ù› Ô ÙÔ˘ ÛÎÔÚ‰Ô˙¤Ì·ÙÔ˜, Î·È Ù·‡Ù· ηڢÎÂ˘Ù¿.»
TÚ˘ÊÂÚfi˜ Û·Ó ÓÂÔÛÛfi˜ ·ÎÔÏÔ˘ı› Ô I·ÓÔ˘¿ÚÈÔ˜, ηÈÚfi˜ Â›Ó·È ÎÚ‡Ô˜. H ÛÔÚ¿ ¤¯ÂÈ ÔÏÔÎÏËÚˆı› Î·È Ô MÂÏÂÙÒÓÙ·˜ ÙÔÓ IÂÚfiÊÈÏÔ Û˘ÓÂȉËÙÔÔÈԇ̠ÙÈ
Ì‹Ó·˜-¤Ú·ÛÌ· (janua ÛÙ· Ï·ÙÈÓÈο) ·fi ÙÔÓ ·ÏÈfi ¿ÓıÚˆÔ˜ ‰¤ÂÙ·È Ó· ÂÈÛÙÚ¤„ÂÈ Ô ‹ÏÈÔ˜, ηψÛÔÚ›˙ÂÈ ÌÂÁ¿ÏË ÔÈÎÈÏ›· ›¯Â ¿ÏÏÔÙÂ Ë ‰È·ÙÚÔÊ‹. MÔÚ› Ó·
ÛÙÔÓ Î·ÈÓÔ‡ÚÁÈÔ ¯ÚfiÓÔ, Ô˘ ÙÔÓ Û˘Ì‚fiÏÈ˙Â Ô ‰ÈÏÔ- ÙË ¯ÚÔÓÈ¿ Î·È ÚÔÛ·ı› Ó· ÍÔÚΛÛÂÈ ÙȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙÔ˘ ˘‹Ú¯Â Û‡ÓÂÛË ÛÙË ¯Ú‹ÛË Î·È ÔÈÎÔÓÔÌ›·, ·ÏÏ¿ Ë
ÚfiÛˆÔ˜ I·Ófi˜. M‹Ó·˜ Ù˘ Ù‡¯Ë˜, ÙˆÓ Â˘¯ÒÓ Î·È ÛÎfiÙÔ˘˜ Î·È Ù· Ó‡̷ٷ ÙÔ˘ ηÎÔ‡, ÁÈ· Ó· Ï¿‚ÂÈ ·fi ˘ÁÈ‹˜ ʇÛË ·Ú‹Á ÔÏÏ¿ Î·È ‰È¿ÊÔÚ·, Î·È Ë ‰˘Ó·-
ÙˆÓ ‰ÒÚˆÓ, ÌÔÛ¯ÔÌ˘Ú›˙ÂÈ ·˘ÁÔϤÌÔÓÔ ·fi ÎÔÙfi- ÙË Ì¿Ó· ÁË Ù· Â·Ú΋ ÁÈ· ÙËÓ ÂÈ‚›ˆÛ‹ ÙÔ˘. NËÛÙ‡- ÙfiÙËÙ· ÁÓˆÚÈÌ›·˜ Ì ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ Á‡ÛÂȘ ‹Ù·Ó Ô-
ÛÔ˘˜, ÁÔ˘ÚÔ˘ÓfiÔ˘Ï· „ËÙ¿ Î·È Ì·ÁÂÈÚÂ̤ӷ Ì ÂÈ, «·ÓÙÚ‡ÂÈ» ÙË ÊˆÙÈ¿ ¯‡ÓÔÓÙ·˜ ¿Óˆ Ù˘ ÎÚ·Û› χ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ·fi ÙË ‰È΋ Ì·˜ ÂÔ¯‹. H Á‡ÛË ÙÔ˘
¯fiÚÙ·, ‚·ÛÈÏfiÈÙ˜. T· ηÏÈηÓÙ˙·Ú¿ÎÈ· ÂÈÚ¿˙Ô˘Ó Î·È Ï¿‰È (·Ú¯·›Â˜ ¯Ô¤˜), „¿ÏÏÂÈ «™’ ·˘Ùfi ÙÔ Û›ÙÈ Ô˘ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘ ¤¯ÂÈ ÂÚÈÔÚÈÛÙ› ÛÙ· ÂÏ¿¯È-
Î·È ÙÚÔÌ¿˙Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜ ÎÈ ·˘ÙÔ› Á˘ÚÂ‡Ô˘Ó ’Úı·Ì ¤ÙÚ· Ó· ÌË Ú·Á›ÛÂÈ...», Û¿ÂÈ ÙÔ Úfi‰È ÁÈ· Ó· ÛÙ·, ·Ê‹Óˆ ÙËÓ ·ÏÏÔÙÚ›ˆÛ‹ Ù˘.
Ó· Ù· ÍÔÚΛÛÔ˘Ó ÌÂÙ·ÌÊÈÂ˙fiÌÂÓÔÈ. O I·ÓÔ˘¿ÚÈÔ˜ Ì ¤¯ÂÈ ÙÔ ÛÈÙÈÎfi ÙÔ˘ ·ÊıÔÓ›·, ÂÍ·ÁÓ›˙ÂÈ ÙÔ˘˜ ÙfiÔ˘˜
Ù· ºÒÙ· ıÂfiʈٷ, ÙÔÓ ÌÂÁ¿ÏÔ ·ÁÈ·ÛÌfi, Ô K·Ï·ÓÙ¿- Ù˘ ηıËÌÂÚÈÓfiÙËÙ¿˜ ÙÔ˘ Î·È Ù˘ ÂÚÁ·Û›·˜ ÙÔ˘ Ú·- 
Ú˘ ‹ K·Ï·ÓÙ¿ÚÙ’˜, Ô Ì‹Ó·˜ ÙˆÓ ·Á›ˆÓ Ù˘ ¶·È‰Â›·˜. ÓÙ›˙ÔÓÙ·˜ Ì ·ÁÈ·ÛÌfi, ÊÙÈ¿¯ÓÂÈ ÂÍ¢ÌÂÓÈÛÙÈΤ˜ ÚÔ-
TÂÏÂ˘Ù·›Ô˜ Ô ºÂ‚ÚÔ˘¿ÚÈÔ˜, Ô Ì‹Ó·˜ Ù˘ Februa ÛÊÔÚ¤˜ (ÎfiÏ˘‚·) ÁÈ· ÙÔ˘˜ ηÙÔ›ÎÔ˘˜ ÙÔ˘ οو Kfi- °È· ÙÔÓ ¯ÂÈÌÒÓ·, fiˆ˜ Î·È ÁÈ· οı ÂÔ¯‹ Î·È Î¿ıÂ
ÙˆÓ PˆÌ·›ˆÓ, ı¿˜-ÂfiÙÚÈ·˜ ÙˆÓ ÂÍ·ÁÓÈÛÌÒÓ, Ô˘ ÛÌÔ˘, ˙ËÙÒÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË ÛÙÔÓ ·ÁÒÓ· ÙÔ˘ ÁÈ· Ì‹Ó·, ÙÔ ÙÚ·¤˙È Î·ıÔÚ›˙ÂÙ·È ·fi Ù· ÚÔ˚fiÓÙ·. TÔ
¤ÌÂÈÓ ÏÂÈ„fi˜ ÁÈ·... ÔÏÈÙÈÎÔ‡˜ ÏfiÁÔ˘˜, ·ÊÔ‡ ¤‰ˆÛ ÂÈ‚›ˆÛË Î·È Â˘ËÌÂÚ›·, ÌÂÙ·ÌÊȤ˙ÂÙ·È Î·È ÍÂÊ·ÓÙÒ- οıÂÙÈ ÛÙËÓ ÂÔ¯‹ ÙÔ˘ Â›Ó·È Ôχ ÓÔÛÙÈÌfiÙÂÚÔ Î·È
Ì›· ÙÔ˘ ̤ڷ ÛÙÔÓ A‡ÁÔ˘ÛÙÔ ÎÈ ·fiÌÂÈÓ KÔ˘ÙÛÔ- ÓÂÈ Ì ¿ÛÂÌÓ· ÙÚ·ÁÔ‡‰È·–ÂÈÎÏ‹ÛÂȘ ÚÔ˜ ÙË ÁË, Ó· Ê˘ÛÈο ÊıËÓfiÙÂÚÔ. EÈϤÔÓ, ÙÔ Ê·ÁËÙfi ¤¯ÂÈ ·ÚÌÔ-
ÊϤ‚·ÚÔ˜ ‹ KÔ‡ÙÛÔ˘ÏÔ˜, MÈÎÚԇϒ˜ ÛÙËÓ K‡ÚÔ Î·È Î·Ú›ÛÂÈ ÏÔ‡ÛÈ· Ù· ÂÏ¤Ë Ù˘, Ó· ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÂÈ ÛÙÔÓ Ó›· Ì ÙÔ Îϛ̷ οı ÂÔ¯‹˜ ηÈ, ηٿ Û˘Ó¤ÂÈ·, ÌÂ
KÔ‡ÓÙÔ˘ÚÔ˜ (=ÎÔ˘ÙÛÔ˘ÚÂ̤ÓÔ˜) ÛÙ· ÔÓÙȷο. O ·‰‡Ó·ÌÔ ¿ÓıÚˆÔ ÙËÓ ÙÚÔÊ‹. ÙȘ ·Ó¿ÁΘ ÙÔ˘ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡, Ô˘ ‰ÂÓ Â›Ó·È ›‰È˜ ÛÂ

30 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
Xειμνα P O Xειμνας, απ τις Tσσε-
ρις Eποχς του Γιννη Tσαρο-
χη. Aθνα, ιδιωτικ συλλογ.
fiÏË ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ¯ÚÔÓÈ¿˜. TÔÓ ¯ÂÈÌÒÓ·, Ì ÙÔ
ÎÚ‡Ô Î·È ÙËÓ ÂÚÈÔÚÈṲ̂ÓË Î›ÓËÛË, ÂÈı˘Ìԇ̠ʷ-
ÁËÙ¿ Ô˘ ‰ÂÓ Ù·ÈÚÈ¿˙Ô˘Ó ÛÙÔ˘˜ 40 ‚·ıÌÔ‡˜ ÙÔ˘ IÔ˘-
Ï›Ô˘. TÔ fiÙÈ ‰ÂÓ ÙËÚԇ̠ۋÌÂÚ· ÙËÓ ÂÔ¯È΋ ‰È·-
ÙÚÔÊ‹ ÂÎÙfi˜ ·fi ·Óı˘ÁÈÂÈÓfi Â›Ó·È Î·È Û ‚¿ÚÔ˜ Ù˘
·fiÏ·˘Û˘ Ô˘ ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙ÂÈ Ë ÔÈÎÈÏ›·.
O ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ¯ÂÈÌÒÓ·˜, ·fi Á·ÛÙÚÔÓÔÌÈ΋ ¿Ô„Ë,
·Ú’ fiÏÔ Ô˘ ÍÂÎÈÓ¿ÂÈ ÓËÛÙ‹ÛÈÌÔ˜, ¤¯ÂÈ ÏÔ‡ÛÈ· ÙÚ·-
¤˙È· Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· ÁÈÔÚÙÈÓ¿. T· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·, Ë
¶ÚˆÙÔ¯ÚÔÓÈ¿ Î·È Ù· £ÂÔÊ¿ÓÈ· ÁÈÔÚÙ¿˙ÔÓÙ·È Ì Ìfi-
ÏÈη Ô˘ÏÂÚÈο, ‚Ú·ÛÙ¿, „ËÙ¿, Ì·ÁÂÈÚÂ̤ӷ Ì ΢-
‰ÒÓÈ·, Î.Ï., ·ÏÏ¿ Î·È Ì ¯ÔÈÚÈÓfi ÎÚ¤·˜, ÂÂȉ‹ ÙÔÓ
¯ÂÈÌÒÓ· Á›ÓÔÓÙ·È Ù· ¯ÔÈÚÔÛÊ¿ÁÈ·, Ô˘ ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙Ô˘Ó
ÌfiÏÈÎÔ ÎÚ¤·˜ ÁÈ· Ó· ÂÙÔÈÌ·ÛÙÔ‡Ó Ù· ÁÈÔÚÙÈÓ¿ Ê·ÁË-
Ù¿. M ÎÈÌ¿ ¯ÔÈÚÈÓfi ÊÙÈ¿¯ÓÔÓÙ·È Î·È fiÏˆÓ ÙˆÓ ÂȉÒÓ
Ù· Ù˘Ïȯٿ Ì Ͽ¯·ÓÔ ‹ Ì ·ÚÌÈ¿ (Ï¿¯·ÓÔ ÙÔ˘ÚÛ›) ‹
Ì ·ÌÂÏfiÊ˘ÏÏ· Ù˘ ¿ÚÌ˘, ÁÈ·Ù› Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·
Â›Ó·È ˘Ô¯ÚˆÙÈο Ù· Ù˘Ïȯٿ Û ʇÏÏ·, Ô˘ Û˘Ì‚Ô-
Ï›˙Ô˘Ó Ù· Û¿ÚÁ·Ó· ÙÔ˘ XÚÈÛÙÔ‡. I‰È·›ÙÂÚ· ÛÙË M·-
ΉÔÓ›· Î·È ÙË £Ú¿ÎË ‰ÂÓ ÂÓÓÔÔ‡Ó ÙÔ ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓ-
ÓÈ¿ÙÈÎÔ ÙÚ·¤˙È ¯ˆÚ›˜ οÔÈÔ Â›‰Ô˜ Ù˘ÏȯÙÒÓ, ΢ڛˆ˜
Ì ¯ÔÈÚÈÓfi ÎÈÌ¿, ·ÏÏ¿ ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ Î·È Ì Á¤ÌÈÛË
·fi Ô˘ÏÂÚÈο. OÌÔÏÔÁÒ ˆ˜ ‰˘ÛÎÔχÔÌ·È Ó· ˆ
ÔÈ· Â›Ó·È Ù· ηχÙÂÚ·. AÓ Â›Ó·È Î¿ÔÈÔ˜ Ù˘¯ÂÚfi˜
(fiˆ˜ ÂÁÒ) Î·È Ù· ¤¯ÂÈ ‰ÔÎÈÌ¿ÛÂÈ Ì·ÁÂÈÚÂ̤ӷ Û ‹-
ÏÈÓÔ Û·Ԙ Î·È ÛÈÁÔ„Ë̤ӷ ÛÙË ¯fi‚ÔÏË, ı· ηٷϿ-
‚ÂÈ ÁÈ·Ù› ÙfiÛÔ˜ Ê·Ó·ÙÈÛÌfi˜ η٤¯ÂÈ ÙÔÓ ÂÏÏËÓÈÎfi
ÏËı˘ÛÌfi ÙÔ˘ ‚ÔÚÚ¿ ÁÈ· ÙÔ‡ÙÔ ÙÔ ¤‰ÂÛÌ·. H ‹ÏÈÓË
ηÙÛ·ÚfiÏ· Ô˘ Û˘Ó‹ıÈ˙·Ó ·ÏÈ¿ Î·È Ô˘ –Â˘Ù˘¯Ò˜–
ÔÏÏÔ› ÙË ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ·ÎfiÌ·, Â›Ó·È Û·Ó Èı¿ÚÈ,
ÁÈ· Ó· ¯ˆÚ¿ÂÈ ·ÚÎÂÙ¿ Ù˘Ïȯٿ ÁÈ·Ú¿ÎÈ· Ì ÙÔ ÙÔ˘Ú-
Û› Ï¿¯·ÓÔ. M¿ÏÈÛÙ· Â›Ó·È ÙfiÛÔ ÔÏÏ¿ Ô˘ ‰ÂÓ ÂÍ·-
ÓÙÏÔ‡ÓÙ·È Û ‰‡Ô Î·È ÙÚÂȘ ̤Ú˜ – ·ÏÏ¿ Î·È ÌfiÏȘ ÙÂ-
ÏÂÈÒÛÔ˘Ó, ÂÙÔÈÌ¿˙Ô˘Ó ·Ì¤Ûˆ˜ ηÈÓÔ‡ÚÁÈÔ ·fiıÂÌ·.
H ™¿Û· N¿ÙÛÈÓ· ÛÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË, Ô˘ ¤¯ÂÈ Û‡˙˘ÁÔ
KÔ˙·Ó›ÙË, ÌÔ˘ ϤÂÈ fiÙÈ ¤Ó· ‰ËÌÔÊÈϤ˜ ηϷÌÔ‡ÚÈ
ÛÙËÓ KÔ˙¿ÓË Â›Ó·È Ó· ÛÙ¤ÎÂÙ·È Ë ÓÔÈÎÔÎ˘Ú¿ ›Ûˆ
·fi ÙËÓ Î·ÙÛ·ÚfiÏ·-Èı¿ÚÈ Ì ٷ ·Ì¤ÙÚËÙ· ÁÈ·Ú¿-
ÎÈ· Î·È Ó· ÚˆÙ¿, «º·›ÓÔÌ·È;», ÎÈ ÔÈ ·ÚÈÛÙ¿ÌÂÓÔÈ
··ÓÙÔ‡Ó: «§›ÁÔ Ê·›ÓÂÛ·È Î·È ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ ηıfiÏÔ˘»,
ÂÓÓÔÒÓÙ·˜ fiÙÈ ÙËÓ ÂfiÌÂÓË ¯ÚÔÓÈ¿ ÂÚÈ̤ÓÔ˘Ó ·Îfi-
Ì· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ·Ø Ù¤ÙÔÈ· Â›Ó·È Ë Ï·¯Ù¿Ú· ÙÔ˘˜ ÁÈ· Ù·
ÁÈ·Ú¿ÎÈ·.
YÛÙÂÚ·, ÙËÓ ¶ÚˆÙÔ¯ÚÔÓÈ¿, ıÚȷ̂‡ÂÈ Ë ›Ù·. B·-
ÛÈÏfiÈÙ· ÁÈ· ÙÔ ÊÏÔ˘Ú› Ù˘ Ù‡¯Ë˜, Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ›-
Ó·È ÎÚ·ÙfiÈÙ·, Ù˘ÚfiÈÙ·, ›Ù· Ì ʇÏÏ· ‚Ô˘Ù˘Úˆ-
̤ӷ Î·È ÂÏ¿¯ÈÛÙË ˙¿¯·ÚË Î.Ï. OÈ ‚·ÛÈÏfiÈÙ˜ Ô˘
ÌÔÈ¿˙Ô˘Ó Ì ÙÛÔ˘Ú¤ÎÈ ‹ ÂΛӘ Ô˘ ÌÔÈ¿˙Ô˘Ó Ì ÙË
Á·ÏÏÈ΋ ·Ù ÌÚÈ˙¤ ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È ·fi ÙÔ˘˜ EÏÏËÓ˜
Ù˘ KˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏ˘, Ù˘ K··‰ÔΛ·˜ Î·È Ù˘
·Ú¿ÏÈ·˜ MÈÎÚ¿˜ AÛ›·˜. Afi ÙË ÌÂÁ¿ÏË ÛÂÈÚ¿ ÙȘ
ÚˆÙÔ¯ÚÔÓÈ¿ÙÈΘ ›Ù˜, ˘¿Ú¯Ô˘Ó ‰‡Ô ÙÚÂȘ Ô˘ Û˘-
ÓÈÛÙÔ‡Ó ÙfiÛÔ Â˘Ê˘Â›˜ Î·È ÚËÍÈΤÏ¢ıÔ˘˜ Û˘Ó‰˘·-
ÛÌÔ‡˜ Î·È Ë Á¢ÛÙÈ΋ ÙÔ˘˜ ¤ÓÙ·ÛË Â›Ó·È Ù¤ÙÔÈ· Ô˘
ÌÔÚ› Ó· ÙȘ ηٷٿÍÂÈ ÛÙ· È¿Ù· ˘„ËÏ‹˜ Á·ÛÙÚÔ-
ÓÔÌÈ΋˜ ·Í›·˜Ø Ë £ÂÛÚˆÙÈ΋ ÎÚ·ÙfiÈÙ· Â›Ó·È ÌÈ·
·’ ·˘Ù¤˜, Î·È Á›ÓÂÙ·È Ì ÎÚ¤·˜ ·fi ˙˘ÁÔ‡ÚÈ ÎÔÌ̤ÓÔ
Û ÌÂÚ›‰Â˜ Ì·˙› Ì ÙÔ ÎfiηÏÔ.
O ‰Â‡ÙÂÚÔ˜ Á·ÛÙÚÔÓÔÌÈÎfi˜ ¿ÍÔÓ·˜ ÙÔ˘ ¯ÂÈÌÒÓ· ›-
Ó·È ÔÈ AfiÎÚȘ, ÚÔ˜ ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ ÂÔ¯‹˜, ÁÈÔÚÙ‹ ÌÂ
ÔÏϤ˜ ÔÚÁ·ÓˆÌ¤Ó˜ ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁ›Â˜ Î·È ÂÔ̤ӈ˜ ÌÂ
ÔÏÏ¿ ÂӉȷʤÚÔÓÙ· Ê·ÁËÙ¿, ¿ÓÙ· Ì ˙ˆÈο ÚÔ˚fi-
ÓÙ·, ·ÊÔ‡ ¤ÙÛÈ Ù· ·Ô¯·ÈÚÂÙ¿Ì ÁÈ· 50 ÔÏfiÎÏËÚ˜
̤Ú˜. OÈ AfiÎÚȘ Â›Ó·È Ë ÚÒÙË ÌÂÁ¿ÏË ÁÈÔÚÙ‹ ·fi
ÙÔÓ Î‡ÎÏÔ Ù˘ §·ÌÚ‹˜, Ô˘ ı· ÔÏÔÎÏËÚˆı› ÙÔÓ
IÔ‡ÓÈÔ, ÙËÓ Ë̤ڷ Ù˘ AÓ·Ï‹„ˆ˜. MÂÙ¿ ÙÔÓ ÌÂÁ¿ÏÔ
·Ô¯·ÈÚÂÙÈÛÌfi ÙÔ˘ ÎÚ¤·ÙÔ˜ ı· ÌÂÛÔÏ·‚‹ÛÂÈ Ë ÓË-
ÛÙ›· –Ë ÓÂ˘Ì·ÙÈ΋ ¿ÛÎËÛË Ù˘ ÂÁÎÚ¿ÙÂÈ·˜– Î·È ı·
·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÂÈ Ë §·ÌÚ‹, Ì ÙÔ˘˜ ˘ÂÚıÂÙÈÎÔ‡˜ ÙˆÓ
ÚˆÙÂ˚ÓÒÓØ fiÏË ·˘Ù‹ Ë ‰È·‰ÚÔÌ‹ ̤۷ ·fi ÙÔ È¿ÙÔ.
TÔ ı¤Ì· fiÏÔ˘ ÙÔ˘ ÌÂÁ¿ÏÔ˘ ·˘ÙÔ‡ ÁÈÔÚÙ·ÛÙÈÎÔ‡ ·-

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 31
Õ Γιαπρκια απ την Kοζ-
νη, με αρμι (=λαχανοτουρ-
σ) (φωτ.: Eη Bουτσιν).

Õ Aσουρς (Bαρβρα),
εθιμικ παρασκεασμα
για τα Nικολοβρβαρα
(φωτ.: Eη Bουτσιν).

ÎÏÔ˘ Â›Ó·È Ô ı¿Ó·ÙÔ˜ Î·È Ë AÓ¿ÛÙ·ÛË, ÌÈ· ‰È·‰Èηۛ·


Ô˘ ÔÏÔÎÏËÚÒÓÂÙ·È Î¿ı ¯ÚfiÓÔ ÁÈ· ÙÔÓ ÎfiÎÎÔ ÙÔ˘
ÛÈÙ·ÚÈÔ‡ Î·È Î¿ı ÌÂÚÈΤ˜ ‰ÂηÂٛ˜ ÁÈ· ÙÔÓ ›‰ÈÔ ÙÔÓ
¿ÓıÚˆÔ. AÓ·ÊÂÚı‹Î·Ì ‹‰Ë Û’ ·˘Ù¿ ÛÙË «°Â˘ÛÙÈ΋
ÙÚÈÏÔÁ›· Ù˘ AÓÔÈ͢». T· ·ÔÎÚÈ¿ÙÈη Ê·ÁËÙ¿ ÌÂ
Ôχ ÎÚ¤·˜, ÔÏÏ¿ ·˘Á¿, ÌfiÏÈÎÔ Á¿Ï· Î·È Ù˘Ú›, Û˘Ó-
‰˘¿˙ÔÓÙ·È Ì ÔÈÎÔÁÂÓÂȷΤ˜ Û˘Ó·ıÚÔ›ÛÂȘ, ·ÈÙ‹Ì·Ù·
Û˘Á¯ÒÚÂÛ˘ ·fi ÙÔ˘˜ ˙ˆÓÙ·ÓÔ‡˜ Î·È ÚÔÛÊÔÚ¤˜ ÛÂ
ÂΛÓÔ˘˜ Ô˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È È· ¤Ú·Ó ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘ ÙÔ‡-
ÙÔ˘.
TÔ ÌÂÁ¿ÏÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÙˆÓ Ê·ÁËÙÒÓ Ù˘ AÔÎÚÈ¿˜
Â›Ó·È ˆ˜ ‰›Ï· ÛÙ· ·ÓËÁ˘ÚÈο „ËÙ¿ Û˘Ó˘¿Ú¯Ô˘Ó
·ÚÌÔÓÈο Ù· ÎfiÏ˘‚· Î·È Ù· „˘¯Ô‡‰È·. AÏψÛÙ ٷ
·Ú·‰ÔÛȷο ÔÈÎÔÁÂÓÂȷο ÙÚ·Â˙ÒÌ·Ù· Ù˘ ÁÈÔÚ-
Ù‹˜, Ô˘ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÔÈÓÔÔÛ›· Î·È Î·Ù·Ï‹ÁÔ˘Ó
Ì ¯ÔÚfi, ¿ÓÙ· ÍÂÎÈÓÔ‡Ó Ì ÙÔ Û˘¯ÒÚÈÔ ÙˆÓ „˘¯ÒÓ.
™Â ÔÏÏ¿ ̤ÚË ¿ÏψÛÙ ÌÔÈÚ¿˙Ô˘Ó ·˘ÁfiÈÙ˜ Î·È Ù˘-
ÚÔÎÔ˘ÏÔ‡Ú˜ ÁÈ· Û˘¯ÒÚÈÔ. EÓ· ÂӉȷʤÚÔÓ ÌÂٷȯ-
ÌÈ·Îfi Û˘Ê¿È ¤¯Ô˘Ó ÙËÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›· K˘Úȷ΋ Ù˘ AÔ-
ÎÚÈ¿˜ ÛÙÔÓ ™Ô¯fi Ù˘ KÂÓÙÚÈ΋˜ M·Î‰ÔÓ›·˜. ºÙÈ¿-
¯ÓÔ˘Ó Ù˘ÚfiÈÙ· Ù·„ÈÔ‡ Î·È ÙËÓ Û˘ÓÔ‰Â‡Ô˘Ó Ì ¯·Ï-
Õ Γλυκλμυρη ‚¿ Û·Ú·ÎÔÛÙÈ·Ófi, ·˘ÙfiÓ Ì ÙÔ Ù·¯›ÓÈ. ¶È¿Ù· Î·È ÌÂ
βασιλπιτα Ù· ‰‡Ô ·˘Ù¿ ·ÓÙ·ÏÏ¿ÛÛÔ˘Ó ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ fiÏ· Ù· Û›-
απ την Aγι- ÙÈ· ·˘Ù‹ ÙËÓ Ë̤ڷ.
σο της Λσβου IÛˆ˜ fï˜ Ë Î·Ï‡ÙÂÚË ÓÔÛÙÈÌÈ¿ ÙÔ˘ XÂÈÌÒÓ· ›ӷÈ
(φωτ.: Eη fiÙÈ Ô‰ËÁ› ÛÙËÓ AÓÔÈÍË.
Bουτσιν).

32 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
Xριστογεννα με
τον Παπαδιαμντη
Tου à ƒπ™Δ√º√ƒ√À ª ∏§πø¡∏ Õ Tα «Xρι-
στουγεννι τικα
Διηγματα»
του Aλξαν-

º TA™AME ÏÔÈfiÓ ·ÈÛ›ˆ˜ ÛÙÔÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô Ì‹Ó·


Ù˘ ¯ÚÔÓÈ¿˜, ·ÙÒÓÙ·˜ Û οı ٤ٷÚÙË K˘-
Úȷ΋ Î·È ÚÔÛ·ıÒÓÙ·˜ Ó· ÌË ‚Áԇ̠¤Íˆ
·fi ÙÔ ÙÂÙÚ·ÁˆÓ¿ÎÈ ÙÔ˘ Ì‹Ó·. ™˘ÓÙÚÔÊÈ¿ Ì·˜ Û ·˘-
Ùfi ÙÔ ·È¯Ó›‰È ·ÏÈÔ› Î·È Ó¤ÔÈ Û˘ÁÁÚ·Ê›˜ Ì·˜, ÔÈË-
δρου Παπαδια-
μ ντη, με εικο-
νογρ φηση του
Φρξου Aριστ-
ως. Eκδοση του
Ù¤˜ Î·È Â˙ÔÁÚ¿ÊÔÈ Ô˘ ·ÔÙ‡ˆÛ·Ó ¿Óˆ ÛÙ· ¤ÚÁ·
1912.
ÙÔ˘˜ Ù· ›¯ÓË Ù˘ ˙ˆ‹˜ Î·È Ù˘ ÂÔ¯‹˜ ÙÔ˘˜. EÙÛÈ ÊÙ¿-
Û·Ì ¿ÏÈ ÂΛ ·fi fiÔ˘ ›¯·Ì ÍÂÎÈÓ‹ÛÂÈ, ‰ËÏ·‰‹
ÛÙÔ ¢ˆ‰ÂοËÌÂÚÔ. EÓ·˜ Ï‹Ú˘ ·ÎÏÔ˜. O XÚfiÓÔ˜,
¤Ó· Ê›‰È Ô˘ ‰·ÁÎÒÓÂÈ ÙËÓ Ô˘Ú¿ ÙÔ˘.
E›¯·Ì ˘ÔÛ¯Âı› ÍÂÎÈÓÒÓÙ·˜, Ó· ÎÏ›ÛÔ˘Ì ·˘-
ÙfiÓ ÙÔÓ Î‡ÎÏÔ Ì ÙÔÓ ÁÂÓ¿Ú¯Ë Ù˘ Â˙ÔÁÚ·Ê›·˜ Ì·˜,
ÙÔÓ ÁÔËÙ¢ÙÈÎfi ‰ÈËÁËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ Ì·˜ AϤͷӉÚÔ ¶·-
·‰È·Ì¿ÓÙË (1851-1911), ·ÊÔ‡ Ì¿ÏÈÛÙ· ·˘Ù‹Ó ÙË
¯ÚÔÓÈ¿ Û˘ÌÏËÚÒıËÎ·Ó 150 ¯ÚfiÓÈ· ·fi ÙË Á¤ÓÓËÛ‹
ÙÔ˘. Afi Ù· ÔÏÏ¿ ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈη (ÂÚ›Ô˘ 15)
‰ÈËÁ‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘ ‰È·Ï¤Í·Ì ÙÔÓ AÌÂÚÈοÓÔ (1891), Ô˘
ÓÔÌ›˙Ô˘Ì fiÙÈ ·Ô‰›‰ÂÈ ÂÓ·ÚÁ¤ÛÙÂÚ· ÙËÓ ·ÙÌfiÛÊ·È-
Ú· ÙˆÓ ËÌÂÚÒÓ. AÔÛ¿ÛÌ·Ù·, ‚¤‚·È·. EÙÛÈ ÎÈ ·Ï-
ÏÈÒ˜, ηӤӷ ‰È‹ÁËÌ¿ ÙÔ˘ ‰Â ¯ˆÚ¿ÂÈ ÔÏ¿ÎÂÚÔ Â‰Ò.

O AÌÂÚÈοÓÔ˜
«TÔ˘ ¢ËÌ‹ÙÚË ÙÔ˘ M¤Ú‰Â ÙÔ Ì·Á·˙› ˆÌÔ›·˙Â, ÙËÓ ÂÛ¤-
Ú·Ó ÂΛÓËÓ, Ì ‚¿ÚηÓ, ηٿ ÙÔ Ê·ÈÓfiÌÂÓÔÓ ÊÔ˘ÚÙÔ˘-
ÓÈ·Ṳ̂ÓËÓ, ‰Â˘ÙÂÚfiÚ˘Ì· Ï¤Ô˘Û·Ó, ÏËÙÙÔ̤ÓËÓ ˘fi
ÙˆÓ Î˘Ì¿ÙˆÓ ÙËÓ Ì›·Ó ÏÂ˘Ú¿Ó, Ì ÙÔ ‡‰ˆÚ ÂÈÛˉÒÓ
·fi ÙËÓ Îˆ·ÛÙ‹Ó Î·È ÂÚÈÚÚ·ÓÙ›˙ÔÓ ÙÔ˘˜ ‰˘ÛÙ˘¯Â›˜
ÂÈ‚¿Ù·˜, fiÔ˘ Ô Î˘‚ÂÚÓ‹Ù˘ Î·È Ô Ó·‡Ù˘ ÙÔ˘ Ê·›ÓÔ-
ÓÙ·È ÂÚÈÊÚfiÓÙȉ˜, ‰›‰ÔÓÙ˜ Î·È Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ˜ ÚÔÛÙ¿Á-
Ì·Ù· ÂȘ ·Î·Ù¿ÏËÙÔÓ ÁÏÒÛÛ·Ó, Ô ÌÂÓ Èı‡ÓˆÓ ÌÂÙ¿ ‚›·˜
ÙÔ ˉ¿ÏÈÔÓ, Ô ‰Â χˆÓ Î·È ‰¤ÓˆÓ Ù· ÈÛÙ›·, ‚ÔËıÒÓ ‰È¿
Ù˘ ÎÒ˘ ÂÎ ÙÔ˘ ˘ËÓ¤ÌÔ˘, ·ÌÊfiÙÂÚÔÈ ÙÚ¤¯ÔÓÙ˜ ·fi
ÙËÓ Ú‡ÌËÓ ÂȘ ÙËÓ ÚÒÚ·Ó, ηٷÙÔÔ‡ÓÙ˜ ÙÔ˘˜ ·ÂÈ-
ÚÔÙ¤ÚÔ˘˜ ÙˆÓ ÂÈ‚·ÙÒÓ, ÂÚÈÚÚ·ÈÓÔ̤ÓÔ˘˜ ·fi ÙÔ ·ÊÚ›-
˙ÔÓ Î‡Ì·, ÔÛÊÚ·ÈÓÔ̤ÓÔ˘˜ ÂÁÁ‡ıÂÓ Î·È Á¢Ô̤ÓÔ˘˜ ÙËÓ
¿ÏÌËÓ. EÍËÌ¤ÚˆÓ·Ó ‰Â XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·, Î·È ¤Î·ÛÙÔ˜ ÙˆÓ
ÂÏ·ÙÒÓ ÂÂı‡ÌÂÈ Ó· οÌÂÈ Ù· Ô„ÒÓÈ¿ ÙÔ˘ [...]
EȘ Ì›·Ó ÁˆÓ›·Ó ÙÔ˘ Ì·Á·˙›Ԣ fiÌÈÏÔ˜ ÂÎ ¤ÓÙ ·Ó-
‰ÚÒÓ ÂοıËÓÙÔ ÎÈ ¤ÈÓ·Ó ÙËÓ Ì·ÛÙ›¯·Ó ÙˆÓ, ÚÈÓ ‰È·-
Ï˘ıÒÛÈÓ Î·È ·¤ÏıˆÛÈÓ Ô›Î·‰Â ‰È¿ ÙÔ ‰Â›ÓÔÓ. HÛ·Ó
fiÏÔÈ ÂÌÔÚÔÏÔ›·Ú¯ÔÈ ÙÔ˘ ÙfiÔ˘ ÂÚÈ̤ÓÔÓÙ˜ ÙËÓ Î·-
Ù¿‰˘ÛÈÓ ÙÔ˘ ™Ù·˘ÚÔ‡ ‰È¿ Ó’ ·ÔχۈÛÈ, ÎÈ Â‰ÂÍÈÔ‡ÓÙÔ
¤Ó· Û˘Ó¿‰ÂÏÊfiÓ ÙˆÓ, ÂΛÓËÓ ÙËÓ ÂÛ¤Ú·Ó Êı¿Û·ÓÙ·
·ÈÛ›ˆ˜ Ì ÙËÓ ÛÎÔ‡Ó·Ó ÙÔ˘, ÙÔÓ Î·ÂÙ¿Ó °È¿ÓÓËÓ ÙÔÓ
IÌ‚ÚÈÒÙËÓØ ¤Î·Ì·Ó fiÏÔÈ Ì ÙËÓ ÛÂÈÚ¿Ó Ù· ÌÔ˘Û·ÊÈÚÏ›-
ÎÈ·, ›ٷ Ô Î·ÂÙ¿Ó °È¿ÓÓ˘ Ëı¤ÏËÛÂÓ Î·È ·˘Ùfi˜ Ó· ÙÔ˘˜
οÌÂÈ Ù· ÛÂÏÂÌÂÙÏ›ÎÈ·. Eˆ˜ Â‰Ò Â˘Ú›ÛÎÔÓÙÔ Î·È ˆÌ›ÏÔ˘Ó
˙ˆËÚÒ˜ ÂÚ› Ú·ÁÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘ Â·ÁÁ¤ÏÌ·Ùfi˜ ÙˆÓ, ÂÚ› — ¢ÂÓ Ëı¤ÏËÛ ӷ ÍÂÌ·ÚοÚË, ¤ÌÂÈӠ̘ ÛÙË ÛÎÔ‡- οْ ·’ ÙÔ ÛÈ·ÁfiÓÈ Î·È ÛÙÔ Ï·ÈÌfi. MÔ˘ Ê¿ÓËΠ۷Ó
Ó·‡ÏˆÓ, ÎÂÛ·Ù›ˆÓ, ÂÚ› ÛÙ·Ï›·˜, ÂÚ› ÊÔÚÙÒÛÂˆÓ ÎÈ ÂÎ- Ó·. TÔ˘ ›· Ó· ÙÔÓ ¿Úˆ Ì’Û·Ê›ÚË ÛÙÔ Û›ÙÈ, Î·È ‰Â ı¤- EÁÁϤ˙Ô˜, Û·Ó AÌÂÚÈοÓÔ˜, Ì· fi¯È ¿ÏÈ ÛˆÛÙfi˜ EÁÁϤ-
ÊÔÚÙÒÛˆÓ, ÂÚ› Ó·˘·Á›ˆÓ Î·È ·‚·ÚÈÒÓ. O ηÂÙ¿Ó ÏËÛÂ. ˙Ô˜ Ô‡Ù ۈÛÙfi˜ AÌÂÚÈοÓÔ˜ [...]
°È¿ÓÓ˘ ‰ÈËÁ›ÙÔ ‰È¿ Ì·ÎÚÒÓ Ù· ÙÔ˘ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô˘ Ù·Íȉ›- — K·È ÁÈ· Ô‡ ¿ÂÈ; TËÓ ÛÙÈÁÌ‹Ó ÂΛÓËÓ Ô Î·ÂÙ¿Ó °È¿ÓÓ˘, fiÛÙȘ Âο-
Ô˘ ÙÔ˘, Î·È Â›ÂÓ fiÙÈ, ·ÎÔ˘Û›ˆ˜ ÙÔ˘, ¤ÓÂη ‰˘ÛÙÚÔ›·˜ — Eˆ˜ ‰Ò, ηٿ ÙÔ ·ÚfiÓ. TÔÓ ËÚÒÙËÛ·, ‰ÂÓ Ëı¤- ıËÙÔ ÂÚ›‰ˆÓ Ù· ÓÒÙ· Â› ÙÔ˘ ÙÔ›¯Ô˘, ÚÔ˜ ÙËÓ ı‡Ú·Ó
ÙˆÓ ÙÔ˘ÚÎÈÎÒÓ ·Ú¯ÒÓ, ËÓ·ÁοÛıË Ó· ‰È·ÙÚ›„Ë Â› ÏËÛ ӷ ÌÔ˘ Ë. ‚ϤˆÓ, ·ÎÔ˘Û›ˆ˜ ·Ó¤ÎÚ·ÍÂÓ:
Ë̤ڷ˜ ÂÓ Bfiψ, fiÔ˘ ›¯Â ÚÔÛÂÁÁ›ÛÂÈ ÚÔ˜ ÌÂÚÈÎ‹Ó — K·È ÙÈ ‰Ô˘ÏÂÈ¿ ¤¯ÂÈ Â‰Ò; — A! Ó· ÙÔ˜!
ÂÎÊfiÚÙˆÛÈÓ. — TÈ ¿ÓıÚˆÔ˜ ›ӷÈ; OÏÔÈ ÂÛÙÚ¿ÊËÛ·Ó ÚÔ˜ ÙËÓ ı‡Ú·Ó.
— A! ‰ÂÓ Û·˜ ›· Î·È ÁÈ· ¤Ó· ÁÈÔ˘ÏÙ˙‹ Ô˘ ‹Ú· ·fi — ¶Ò˜ ÛÔ˘ Ê¿ÓËÎÂ; ‰ÈÂÛÙ·˘ÚÔ‡ÓÙÔ ·È ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ
ÙÔ BfiÏÔ, ›Â. ÙˆÓ ÏÔÈ¿Ú¯ˆÓ. ***
— E‹Ú˜ ηӤӷ ÂÈ‚¿ÙË ·’ ÙÔ BfiÏÔ; ËÚÒÙËÛÂÓ ÂȘ — E›Ó·È ¿ÓıÚˆÔ˜ Ô˘ ¤¯ÂÈ ÍÔ˘Ú·ÊÈṲ̂ÓÔ ÙÔ ÌÔ˘-
ÙˆÓ Ê›ÏˆÓ ÙÔ˘. ÛÙ¿ÎÈ Î·È Ù· Á¤ÓÂÈ·, ÎÈ ¤¯ÂÈ ·ÊË̤Ó˜ ÌfiÓÔÓ ÙÚ›¯Â˜ ·Ô- E›¯ÂÓ ÂÈÛ¤ÏıÂÈ ¿ÓıÚˆÔ˜ ˘„ËÏfi˜, ηÏÔÊÔÚÂ̤ÓÔ˜, ˆ˜

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 33
Õ Aλξανδρος Παπαδιαμ ντης, δι
χειρς Φτη Kντογλου, 1947. Mελ -
νι, 18 X 13. Συλλογ K. Διαμαντο!ρου
(πηγ: Nκου Zα, «Φτης Kντογλου».
Eκδ. Eμπορικς Tρ πεζας της Eλλ -
δος).

ÙËÓ Û˘ÓÔÈΛ·Ó, ÎÈ ¤ÁÈÓÂÓ ¿Ê·ÓÙÔ˜.


E¿Ó ÂÓÙÔ‡ÙÔȘ ÙÔÓ ·ÚËÎÔÏÔ‡ıË ÙȘ, ı· ¤‚ÏÂÂÓ fiÙÈ,
·ÊÔ‡ ÚÔ¤‚Ë ÔÏ›Á· ‚‹Ì·Ù·, ÂÛÙÚ¿ÊË ˘„ËÏfiÙÂÚ· ηÈ
·Ó‹ÏıÂ, Ù¤ÛÛ·Ú·˜ ÔÈΛ·˜ ·ÓˆÙ¤Úˆ ÙÔ˘ ÌÈÎÚÔ‡ Ô›ÎÔ˘,
ÙÔÓ ÔÔ›ÔÓ ÂÈÌfiÓˆ˜ ÂÎÔ›Ù·˙ ÚÈÓ, fiÔ˘ ÌÂٷ͇ ‰‡Ô ÔÈ-
ÎÈÒÓ ÂÛ¯ËÌ·Ù›˙ÂÙÔ ÎÂÓfiÓ ÙÈ, ÂÓ Ì¤ÚÂÈ ı·ÙfiÌÂÓÔÓ ·fi
Ï›„·Ó· ‰‡Ô ÙÔ›¯ˆÓ. EÊ·›ÓÂÙÔ fiÙÈ ‹ÙÔ ¯¿Ï·ÛÌ·, ÂÚ›-
ÈÔÓ ÔÈΛ·˜ Ô˘ ÚÔ ÔÏÏÔ‡ ηÙ‰·ÊÈÛı›Û˘. O ͤÓÔ˜,
·ÊÔ‡ ÂÎÔ›Ù·Í ÙÚÈÁ‡Úˆ, Ó· ›‰Ë Ì‹ˆ˜ ÙÔÓ ·ÚÂÙ‹ÚÂÈ
ÙȘ, ÂÈÛ‹Ïı ‰ÂÈÏfi˜ ÂȘ ÙÔ ¯¿Ï·ÛÌ· ÂΛÓÔ, fiÔ˘ ÂȘ ÙËÓ
ÁˆÓ›·Ó ÙˆÓ ‰‡Ô ÙÔ›¯ˆÓ ÂÊ·›ÓÂÙÔ ÎfiÁ¯Ë ÙȘ Ì·˘ÚÈṲ̂ÓË,
ˆ˜ Ó· ˘‹Ú¯ÂÓ ÂÛÙ›· ÂΛ ÙÔ ¿Ï·È. EÈÛ‹ÏıÂÓ ·ÛÎÂ‹˜,
ÎÚ·ÙÒÓ ÙÔÓ ›ÏÔÓ ÂȘ Ù·˜ ¯Â›Ú·˜, ÂÁÔÓ¿ÙÈÛÂ, ÎÈ ÂÛÙ‹ÚÈÍÂ
ÙÔ Ì¤ÙˆÔÓ Â› ÙˆÓ „˘¯ÚÒÓ Ï›ıˆÓ Ù˘ ÁˆÓ›·˜ ÂΛӢ,
Î·È ·ÊÔ‡ ¤ÌÂÈÓÂÓ Â› ÙÚ›· ÏÂÙ¿ ÁÔÓ˘ÎÏÈÓ‹˜, ËÁ¤ÚıË,
ÂÛfiÁÁÈÛ ÙÔ˘˜ ÔÊı·ÏÌÔ‡˜ ÙÔ˘, Î·È ·ÂÌ·ÎÚ‡ÓıË ‚Ú·-
‰¤ˆ˜.
E·ÓÂÏıÒÓ ¿ÏÈÓ ¯·ÌËÏfiÙÂÚÔÓ, ÂÛÙ¿ıË ÂȘ ÙÔ Ì¤ÛÔÓ
ÙÔ˘ ‰ÚÔÌ›ÛÎÔ˘, Ô˘ Ì·ÎÚ¿Ó Ù˘ ÔÈΛ·˜, ÙËÓ ÔÔ›·Ó ÚÈÓ
ÂÊ·›ÓÂÙÔ fiÙÈ ÂÎÔ›Ù·˙ÂÓ. EÛÙ¿ıË, Î·È ·ÊÔ‡ ¤ÚÚÈ„ÂÓ ‚ϤÌ-
Ì· ÔÏfiÁ˘Ú·, ›Ó· ›‰Ë ÌË ÙȘ ÙÔÓ ·ÚËÎÔÏÔ‡ıË, ¤ÙÂÈÓ ÙÔ
Ô˘˜. TÈ ‹ÎÔ˘ÂÓ ¿Ú· ÁÂ; IÛˆ˜ ‹ÎÔ˘Â Ù· ‰È·ÛÙ·˘ÚÔ‡ÌÂÓ·
Î·È Ê‡ÁÔÓÙ· ηٿ ‰È·ÊfiÚÔ˘˜ ‰È¢ı‡ÓÛÂȘ, ˆ˜ Ï¿ÏËÌ·
¯ÂÈÌÂÚÈÓÒÓ ÛÙÚÔ˘ı›ˆÓ, ¿ÛÌ·Ù· ÙˆÓ ·›‰ˆÓ Ù˘ ÁÂÈÙÔ-
ÓÈ¿˜, Ô›ÙÈÓ˜ ÂÈÛÎÂÙfiÌÂÓÔÈ Ù·˜ ÔÈΛ·˜, ¤„·ÏÏÔÓ Ù· XÚÈ-
ÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·. E‰Ò ÌÂÓ ËÎÔ‡ÔÓÙÔ ÔÈ ÛÙ›¯ÔÈ
XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·, ÚˆÙÔ‡ÁÂÓÓ·, ÚÒÙË ÁÈÔÚÙ‹ ÙÔ˘
¯ÚfiÓÔ˘,
E‚Á¿Ù’, ·ÎÔ‡ÛÙÂ, Ì¿ıÂÙÂ, ÙÒÚ· XÚÈÛÙfi˜ ÁÂÓÓȤ-
Ù·È.
ÂΛ ‰Â ·ÓÙ‹¯ÂÈ:
K˘Ú¿ Ì’, ÙË ı˘Á·Ù¤Ú· ÛÔ˘, Î˘Ú¿ Ì’, ÙËÓ ·ÎÚÈ‚‹
ÛÔ˘,
Î·È ·ÏÏ·¯Ô‡:
Û·Ú·ÓÙ·¤ÓÙ ÂÙÒÓ, ˆÚ·›Ô˜, ·ÓÔÈÎÙÔÚfiÛˆÔ˜, Â͢ÚÈ- EΛ ÂÊ¿ÓË fiÙÈ ·ÓÂÁÓÒÚÈÛ ÙÔ Ì¤ÚÔ˜. K·È ‰ÂÓ ¤Î·Ì ÌÂÓ N’ ·ÛÚ›Û˘ Û·Ó ÙÔÓ EÏ˘ÌÔ, Û·Ó Ù·’ ¿ÛÚÔ
Ṳ̂ÓÔ˜ ̇Ûٷη Î·È Á¤ÓÂÈÔÓ, ÏËÓ ÔÏ›ÁˆÓ ÙÚȯÒÓ ˘fi ÙÔÓ ÛÙ·˘ÚfiÓ ÙÔ˘, ¿Ì· ›‰Â ÙËÓ ÂÎÎÏËÛ›·Ó, ·ÏÏ’ ÂȘ ÙÔ ÂÚÈÛÙ¤ÚÈ.
ÙÔÓ ÒÁˆÓ· Î·È ÚÔ˜ ÙÔÓ Ï·ÈÌfiÓ, Ì ·¯Â›·Ó ¯Ú˘Û‹Ó ÛÎfiÙÔ˜ ¤‚Á·Ï ÙÔ Î·¤ÏÔÓ ÙÔ˘ Î·È ¿ÏÈÓ ÙÔ ÂÊfiÚÂÛÂÓ, ºˆÓ·› ·ıÒ·È, ¿¯ÚÔÔÈ, ¯·Úˆ·›, ʈӷ› ·È‰È΋˜ ¯·-
η‰¤Ó·Ó Â› ÙÔ˘ ÛÙ‹ıÔ˘˜, ·Ê’ ˘ ÂÎڤ̷ÓÙÔ ÌÈÎÚfiÓ ˆ˜ Ó· Û˘Ó‹ÓÙËÛ ·Ï·ÈfiÓ Ê›ÏÔÓ Î·È ÙÔÓ Â¯·ÈÚ¤Ù·. E›Ù· Ú¿˜ Î·È Â˘ı˘Ì›·˜.
ÂÁÎfiÏÈÔÓ Î·› ÙÈÓ˜ ‚ÒÏÔÈ ¯Ú˘ÛÔ‡. ¶Ô›·˜ Ê˘Ï‹˜, Ô›Ô˘ ÚÔÛ¤‚Ï„ÂÓ ·ÚÈÛÙÂÚ¿, ›‰Â ÙÔ ÌÈÎÚfiÓ ÔÈÓÔˆÏ›ÔÓ ÙÔ˘ A›ÊÓ˘ Ô Í¤ÓÔ˜ ËÓ·ÁοÛıË Ó· ·Ú·ÌÂÚ›ÛË, ‰ÈfiÙÈ ˙‡-
Îϛ̷ÙÔ˜ ‹ÙÔ, ‰˘ÛÎfiψ˜ ˉ‡Ó·ÙÔ Ó· ÂÈοÛÂÈ ÙȘ. EÊ·›- M¤Ú‰Â, ÎÈ ÂÏËÛ›·ÛÂÓ. EÛÙ¿ıË Â’ ÔÏ›Á·˜ ÛÙÈÁÌ¿˜ ÎÈ ÁÔ˜ ·È‰›ˆÓ, ˆÓ ÙÔ ÂÓ ÂÎÚ¿ÙÂÈ Î·È Ê·Ó¿ÚÈÔÓ, ·ÚÙ›ˆ˜ η-
ÓÂÙÔ ·ÔÎÙ‹Û·˜ ÔÈÔÓ› Â›¯ÚÈÛÌ· Â› ÙÔ˘ ÚÔÛÒÔ˘, ˆ˜ ÂÎÔ›Ù·ÍÂÓ ÂÓÙfi˜. T¤ÏÔ˜ ÂÈÛ‹ÏıÂÓ. E›Ó·È ·ÏËı¤˜ fiÙÈ ‰ÂÓ Â›- Ù·‚¿ÓÙ· ·fi Ì›·Ó Îϛ̷η, ‹Ú¯ÔÓÙÔ ÚÔ˜ Ù· ‰Ò. E¤-
ÚÔÛˆ›‰· ÙÈÓ¿ ¿ÏÏÔ˘ Îϛ̷ÙÔ˜, ¢˙ˆ›·˜ Î·È ÔÏÈÙÈ- ¯ÂÓ È‰Â› ÙÔÓ ÏÔ›·Ú¯ÔÓ IÌ‚ÚÈÒÙËÓ, fiÛÙȘ, η›ÙÔÈ ÚÔ˜ ÛÙÚ„ ‚‹Ì·Ù¿ ÙÈÓ· Ô›Ûˆ, ÚÔ˜ ÙÔ Ì¤ÚÔ˜ ÔfiıÂÓ Â›¯ÂÓ
ÛÌÔ‡, ˘Ê’ ËÓ ÂÏ¿Óı·Ó ÎÚ˘ÙÔ̤ÓË Ë ·ÏËı‹˜ ηٷÁˆ- ÙËÓ ı‡Ú·Ó ‚ϤˆÓ, ÂÛÎÈ¿˙ÂÙÔ ÂÓ Ì¤ÚÂÈ ·’ ·˘ÙÔ‡˜ ÙÔ˘˜ ¤ÏıË. T· ·È‰›· ‹ÏıÔÓ ÏËÛ›ÔÓ, Î·È Ô˘‰¤ ÙÔÓ ·ÚÂÙ‹-
Á‹ ÙÔ˘. E‚¿‰È˙ Ì ‚‹Ì· ·‚¤‚·ÈÔÓ, Ú›ÙˆÓ ‚ϤÌÌ· ¤ÙÈ Û˘Ó·‰¤ÏÊÔ˘˜ ÙÔ˘, ÌÂı’ ˆÓ Û˘Ó¤ÈÓÂ, ÙÔ˘˜ ÛÙÚ¤ÊÔÓÙ·˜ ÚËÛ·Ó Î·Ó. AÓ¤‚ËÛ·Ó ÙËÓ Îϛ̷η ÂΛӢ ·ÎÚÈ‚Ò˜ Ù˘
·‚‚·ÈfiÙÂÚÔÓ ÚÔ˜ Ù· ÂÚ› ·˘ÙfiÓ ÚfiÛˆ· Î·È Ú¿ÁÌ·- Ù· ÓÒÙ· ÚÔ˜ ÙËÓ ı‡Ú·Ó, ÎÈ ÂÂÚÔÛı›ÙÔ ·fi ¿ÏÏÔÓ ÙÈ- ÔÈΛ·˜, ÙËÓ ÔÔ›·Ó ›¯Â ÎÔÈÙ¿ÍÂÈ ‰È¿ Ì·ÎÚÒÓ Ô Í¤ÓÔ˜.
Ù·, ˆ˜ Ó· ÚÔÛÂ¿ıË Ó· ηٷÙÔÈÛı‹ fiÔ˘ ‹ÙÔ. Ó¿ fiÌÈÏÔÓ ÔÚıÒÓ ÈÛÙ·Ì¤ÓˆÓ Î·È ÈÓfiÓÙˆÓ ·Ú¿ ÙÔ ÏÔÁÈ- TÔ‡ÙÔ È‰ÒÓ ¤Î·Ì ΛÓËÌ·, ÎÈ ÂÛÙÚ¿ÊË Ô›Ûˆ ¿ÏÈÓ, ÌÂ-
EÓÒ ÚÔ Ù˘ ‰‡Ûˆ˜ ÙÔ˘ ËÏ›Ô˘ ËÚÓ‹ıË, ˆ˜ ‰ÈËÁ›ÙÔ ÛÙ‹ÚÈÔÓ, ¤ÌÚÔÛıÂÓ ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ ›ÛÙ·ÓÙÔ ·È ÊÈ¿Ï·È Ì ٷ Ù¿ ˙ˆËÚÔ‡ ÂӉȷʤÚÔÓÙÔ˜. EÛÙ¿ıË ÎÈ ¤ÙÂÈÓ ÙÔ Ô˘˜.
Ô ÏÔ›·Ú¯Ô˜ IÌ‚ÚÈÒÙ˘, Ó· ·Ô‚È‚·Ûı‹ ÂȘ ÙËÓ ÔÏ›- ÔÙ¿. E¿Ó ÙÔÓ Â›¯ÂÓ È‰Â›, ›Ûˆ˜ ‰ÂÓ ı· ÂÈÛ‹Ú¯ÂÙÔ. T· ·È‰›· ¤ÎÚÔ˘Û·Ó ÙËÓ ı‡Ú·Ó.
¯ÓËÓ, ¿Ì· ÂÓ‡ÎÙˆÛ ·ÚÂοÏÂÛ ÙÔÓ Â› ÙÔ˘ ÏÔ›Ô˘ Ì›- — N· Ô AÌÂÚÈοÓÔ˜, Â·Ó¤Ï·‚ÂÓ Ô ÏÔ›·Ú¯Ô˜ IÌ‚ÚÈÒ- — N· ’Úıԇ̠ӷ ÙÚ·ÁÔ˘‰‹ÛÔ˘ÌÂ, ı›·;
Ó·ÓÙ· Ó·‡ÙËÓ, fiÛÙȘ, ÂÂȉ‹ ‰ÂÓ ‹ÙÔ ÂÓÙfiÈÔ˜, ‰ÂÓ Â›¯Â Ù˘, ‰Â›Í·˜ ÙÔÓ ÂÈÛÂÏıfiÓÙ· ÚÔ˜ ÙÔ˘˜ Û˘Ó·‰¤ÏÊÔ˘˜ ÙÔ˘. MÂÙ¿ Ì›·Ó ÛÙÈÁÌ‹Ó ËÎÔ‡ÛıË ¤Ó‰ÔıÂÓ ‚‹Ì·, ËÓÔ›¯ıË
Ô‡ Ó· ˘¿ÁË, ÎÈ ¤ÌÂÈÓÂ Ê‡Ï·Í Ù˘ ÛÎÔ‡Ó·˜, Ó· ÙÔÓ ·Ô- AÎÔÏÔ˘ı› Ë Û˘Ó¿ÓÙËÛË ÙÔ˘ AÌÂÚÈοÓÔ˘ Ì ÙË Ë ı‡Ú·, Î·È ÁÚ·›· ÙȘ Ì ̷‡ÚËÓ Ì·Ó‰‹Ï·Ó ÚÔ·„·Û·,
‚È‚¿ÛË ÂȘ ÙËÓ ÍËÚ¿Ó. O Ó·‡Ù˘ ˘‹ÎÔ˘ÛÂÓ. O ͤÓÔ˜ Û˘ÓÙÚÔÊÈ¿ ÎÈ ¤Ó·˜ ‰È¿ÏÔÁÔ˜ Û Û·Ṳ̂ӷ ÂÏÏËÓÈο, › Ì ıÏÈ‚ÂÚ¿Ó ÊˆÓ‹Ó:
¿ÊËÛÂÓ ÙËÓ ·ÔÛ΢‹Ó ÙÔ˘, Û˘ÁÎÂÈ̤ÓËÓ ·fi ÙÚÂȘ ÂÁÁϤ˙Èη Î·È ÈÙ·ÏÈο. H Û˘ÓÙÚÔÊÈ¿ ÚÔÛηÏ› ÙÔÓ — O¯È, ·È‰¿ÎÈ· Ì’, ÙÈ Ó· ÙÚ·Á’‰‹ÛÙ ·fi Ì·˜; E¯Ô˘-
˘ÂÚÌÂÁ¤ıÂȘ ηÛۤϷ˜, ÂȘ ÙÔÓ ı¿Ï·ÌÔÓ Ù˘ ÚÒÚ·˜, ÎÈ Í¤ÓÔ Ó· ηı‹ÛÂÈ Ì·˙› ÙÔ˘˜, ·ÏÏ¿ ÂΛÓÔ˜ ·ÚÓÂ›Ù·È Â˘- Ì ÌÂȘ ηӤӷ; K·Ï‹ ¯ÚÔÓ›ÙÛ· Ó· ’¯ÂÙÂ, ÎÈ Û‡ÚÙ ·ÏÏÔ‡
ÂÍ‹ÏıÂÓ. AÌ· ·Ô‚È‚·Ûı›˜ ¢ڤıË ÂȘ ÙËÓ ·Ú·ı·Ï¿Û- ÁÂÓÈο Î·È Í·Ó·‚Á·›ÓÂÈ «ÁÈ· Ó· οÌÂÈ, ÁÔ˘ÒÎ ¤Ó· Á‡- Ó· ÙÚ·Á’‰‹ÛÙÂ.
ÛÈÔÓ ·ÁÔÚ¿Ó, ÎÈ ÂÎÔ›Ù·Í ‰ÂÍÈ¿-·ÚÈÛÙÂÚ¿, ˆ˜ Ó· ÌË ÂÁÓÒ- ÚÔ» ‹ «Û¿ÙÛÈÔ», fiˆ˜ ÙÔ ÂÚÌËÓÂ‡Ô˘Ó ÔÈ Ó·˘ÙÈÎÔ›. TÔ˘˜ ¤‚·Ï ̛·Ó ÂÓÙ·Ú›ÙÛ·Ó ÂȘ ÙËÓ ¯Â›Ú·, Î·È Ù·
ÚÈ˙ Ô‡ ¢ڛÛÎÂÙÔ. E͈ ÂȘ ÙÔ ‡·ÈıÚÔÓ ¿ÓıÚˆÔÈ ‰ÂÓ «EÍÂÏıÒÓ ÙÔ˘ ηËÏ›Ԣ Ô Í¤ÓÔ˜, ‰Èˢı‡ÓıË ÚÔ˜ ·È‰›· ¤Ê˘Á·Ó ¢¯·ÚÈÛÙË̤ӷ, ‰ÈfiÙÈ, ¯ˆÚ›˜ ¿ÏÏÔÓ Îfi-
‹Û·Ó, ‰ÈfiÙÈ ‹ÙÔ „‡¯Ô˜ ‰ÚÈÌ‡Ø Ù· ‚Ô˘Ó¿ ¯ÈÔÓÈṲ̂ӷ ÔÏfi- ÙËÓ KÔÏÒÓ·Ó, ÙËÓ ÈÛٷ̤ÓËÓ ·¤Ó·ÓÙÈ ÙˆÓ TÚÈÒÓ IÂÚ·Ú- ÔÓ, ÂÈÌ‹ ÙËÓ ·Ó¿‚·ÛÈÓ Î·È Î·Ù¿‚·ÛÈÓ Ù˘ Îϛ̷ÎÔ˜,
Á˘Ú·. HÙÔ ÙË 24 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ 187... EÎÔ›Ù·ÍÂÓ ÂÓÙfi˜ ÂȘ ¯ÒÓ, ÂÍ Ë˜ ¤‰ÂÓÔÓ ÙÔ ¿Ï·È Ù· Ú˘ÌÓ‹ÛÈ· ÙˆÓ ·Ú·¯ÂÈ- ÂΤډÈÛ·Ó Ì›·Ó ÂÓÙ¿Ú·Ó.
‰‡Ô ‹ ÙÚ›· ηËÏ›· Î·È Î·ÊÂÓ›·, ›ٷ ÂȘ ‰‡Ô ÂÌÔÚÈ- Ì·˙fiÓÙˆÓ ÏÔ›ˆÓ. EÛÙÚÂÊ ÙÔ ‚ϤÌÌ· ‰ÂÍÈ¿ Î·È ·ÚÈÛÙÂ- O ͤÓÔ˜, ·fiÚ·ÙÔ˜ ·fi ÙÈÓÔ˜ ÁˆÓ›·˜, ›‰ÂÓ ÙËÓ ÂÚ˘ÙÈ-
ÎÔ-·ÓÙÔˆÏ›· ‰ÈÊ˘‹, Ô›· Ù· ÙˆÓ ¯ˆÚ›ˆÓ. AÏÏ¿ ‰ÂÓ Ú¿, Î·È Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ ÚÔۋψÛÂÓ ÂÈÌfiÓˆ˜ ›˜ ÙÈÓ· ÌÈÎÚ¿Ó ‰ˆÌ¤ÓËÓ ÂΛÓËÓ ÌÔÚÊ‹Ó Î·È ‹ÎÔ˘Û ÙËÓ ÈÎڷ̤ÓËÓ
ÂÊ¿ÓË Â˘¯·ÚÈÛÙË̤ÓÔ˜, ˆ˜ ÌË ·Ó·ÁÓˆÚ›Û·˜ ·˘Ù¿, ÎÈ ÔÈΛ·Ó, ÙËÓ ÔÔ›·Ó ÂÎÔ›Ù·ÍÂÓ Â› Ì·ÎÚfiÓ, ˆ˜ Ó· ÚÔÛÂ- ÊˆÓ‹Ó ÂΛÓËÓ. ¶ÂÚ›ÂÚÁÔÓ ‰Â fiÙÈ ·Ê‹Î ÛÙÂÓ·ÁÌfiÓ ·Ó·-
ÂÍËÎÔÏÔ‡ıËÛ ÙÔÓ ‰ÚfiÌÔÓ ÙÔ˘. AÓ¤‚Ë ÂȘ ÙËÓ ÌÈÎÚ¿Ó ¿ıÂÈ Ó’ ·Ó·ÌÓËÛı‹ Î·È Ó’ ·Ó·ÁÓˆÚ›ÛË ÙÈ. ÎÔ˘Ê›Ûˆ˜, ÂÊ¿ÓË ˆ˜ Ó· ¯¿ÚË.
Ï·Ù›·Ó, ¤ÌÚÔÛıÂÓ ÙÔ˘ Ó·Ô‡ ÙˆÓ TÚÈÒÓ IÂÚ·Ú¯ÒÓ. T¤ÏÔ˜ ÂÈÛ‹ÏıÂÓ ÂȘ ÌÈÎÚfiÓ ‰ÚÔÌ›ÛÎÔÓ ‰È·Û¯›˙ÔÓÙ· TÔ˘ ‹Ïı ÙfiÙ ̛· ȉ¤· ÙËÓ ÔÔ›·Ó ¯ˆÚ›˜ Ó· Û˘ÏÏÔÁÈ-

34 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
H Tο λιμ νι της Σκι θου και η
συνοικα της Λιμνι ς, με τον
φακ του Bολιτη φωτογρ φου
Kστα Στουρν ρα, μσα του πε-
ρασμνου αινα (φωτ.: αρχεο
Xρ. B. Xειμνα).

Ûı‹ Ôχ ¤‚·ÏÂÓ ÂȘ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·Ó. AÊÔ‡ ÂÎÏ›ÛıË Ë ı‡Ú·


Î·È Ë ÁÚ·›· ¤ÁÈÓÂÓ ¿Ê·ÓÙÔ˜, Ù· ·È‰›· η٤‚ËÛ·Ó ÙËÓ
Îϛ̷η ·ÓÙ·ÏÏ¿ÛÛÔÓÙ· ϤÍÂȘ ÙÈÓ¿˜.
— TÒÚ· ¤¯Ô˘ÌÂ, ‚Ú °ÏËfiÚ’, ÌÈ· ÎÈ ÂÍËÓÙ·¤ÓÙÂ.
— KÈ ·fi fiÛ· οÓÂÈ Ó· ¿ÚÔ˘ÌÂ; ›ÂÓ Ô ¿ÏÏÔ˜,
fiÛÙȘ ‹ÙÔ Î¿ÛÛ·. Afi ÔÁ‰fiÓÙ· ÏÂÙ¿.
— ¢Â ı· ÌÔÈÚ·ÛÙԇ̠ÎÈ Ù’Ó ÂÓÙ¿Ú· ·˘Ù’ Ó‹˜ Ù˘
ÁÚÈ¿˜;
— N·È, ı· Ù’Ó¤ ÌÔÈÚ·ÛÙÔ‡ÌÂ, ‚Ú £·Ó¿Û’Ø ÔÁ‰fiÓÙ· Ô˘
¤Ó·˜ ÎÈ ÔÁ‰fiÓÙ· Ô˘ ¿ÏÏÔ˘˜.
— T’Ó¤ ·›ÚÓÔ˘ÌÂ, ‚Ú °ÏËfiÚ’ ηڇ‰È·, ÎÈ Ù· ÌÔÈÚ·-
˙fiÌ·ÛÙÂ.
— KÈ Û· Ì·˜ ‰ÒÛ’Ó ¤ÓÙ ηڇ‰È·, ·fi fiÛ· ı· ¿-
ÚÔ˘ÌÂ;
A›ÊÓ˘ Ô Í¤ÓÔ˜ Â·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛıË ÂÓÒÈÔÓ ÙˆÓ ·È‰›ˆÓ,
ÚÔÙÂ›ÓˆÓ ÙËÓ ¯Â›Ú· Î·È ‰ÂÈÎÓ‡ˆÓ ·˘ÙÔ›˜ ÂÓ Ù¿ÏÏËÚÔÓ.
T· ·È‰›·, Ù· ÔÔ›· ‰ÂÓ Â›¯·Ó ȉ› ¿ÏÏÔÙ ¿ÓıÚˆÔÓ
͢ڷÊÈṲ̂ÓÔÓ Á¤ÓÂÈ·-ÌÔ˘ÛÙ¿ÎÈ·, ÂÍËÊ·Ó›ÛıËÛ·Ó, ηÈ
ÙÔ ÂÓ, ÙÔ ÎÚ·ÙÔ‡Ó ÙÔÓ Ê·ÓfiÓ, ·Ê‹Î ÌÈÎÚ¿Ó ÎÚ·˘Á‹Ó,
ÂÓÒ ÙÔ ¿ÏÏÔ, ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ Ë ÙÛ¤Ë Â‚ÚfiÓÙ·, ÂÙÚ¤ÂÙÔ ÂȘ H Στο καφενεο. Xαλκογραφα του
Ê˘Á‹Ó. TfiÙÂ Ô £·Ó¿Û˘, ˘ÔÙ‡۷˜ fiÙÈ, ·Ó ¤Ê¢ÁÂ Ô M ρκου Zαβιτσι νου (1884-1923).
°ÏËfiÚ˘, ›Ûˆ˜ ÙËÓ Â·‡ÚÈÔÓ ı· ÂÎÚ‡ÙÂÙÔ Î·È ‰ÂÓ ı· Eθνικ Πινακοθκη.
ÙÔ˘ ¤‰È‰Â ÏÔÁ·ÚÈ·ÛÌfiÓ, ·Ê‹Î ÙÔ Ê·Ó¿ÚÈ Î·Ù¿ Á˘, Î·È K·È Ô ·È˜, ·Ó·Ï·‚ÒÓ ÙÔÓ Ê·ÓfiÓ ÙÔ˘, ¤Ê˘Á ÙÚ¤¯ˆÓ,
‹ÙÔ ¤ÙÔÈÌÔ˜ Ó· ÙÚ¤ÍË, Ó· ΢ÓËÁ‹ÛË ÙÔÓ Ê‡ÁÔÓÙ·. MÂı’ ÛÊ›ÁÁˆÓ ÂȘ ÙËÓ ·Ï¿ÌËÓ ÙÔ˘ ÙÔ Ù¿ÏÏËÚÔÓ, ÌË ÂÌÈ-
ÂÙÔÈÌfiÙËÙÔ˜ ÙfiÙÂ Ô AÌÂÚÈοÓÔ˜ ÂÚfiÊı·Û ӷ ‰Â›ÍË ÂȘ ÛÙ¢fiÌÂÓÔ˜ Ó· ÙÔ ‚¿ÏË ÂȘ ÙËÓ ÙÛ¤ËÓØ ¤ÙÚ¯ ‰È¿ Ó· ‡-
ÙÔ Êˆ˜ ÙÔ˘ Ê·Ó·Ú›Ô˘ ÙÔ Ù¿ÏÏËÚÔÓ, ÙÔ ÔÔ›ÔÓ Â›¯ÂÓ ÂȘ ÚË ÙÔÓ °ÏËfiÚËÓ, Ó· ÙÔ˘ ˙ËÙ‹ÛË ÙÔ ÌÂÚ›‰ÈfiÓ ÙÔ˘. O ͤÓÔ˜
ÙËÓ ¯Â›Ú·, Î·È Ó· ›Ë: ‰ÂÓ Â‰ÔΛ̷Û ӷ ÙÔÓ ÂÌÔ‰›ÛË.
— ™Ù¿ÛÔ˘Ø ¿Ú ·˘Ùfi ÓÙfiÏÏ·Ú.
¢È¯·˙fiÌÂÓÔÓ ÌÂٷ͇ ‰‡Ô Êfi‚ˆÓ Î·È ‰‡Ô ÂÈı˘ÌÈÒÓ, ***
ÙÔ ·È‰›ÔÓ ÂÛÙ¿ıË ·ÔÚÔ‡Ó ÙÈ Ó· οÌË, Î·È Ù· ÌÂÓ Áfi- O ·È˜ ‰˘ÛÎÔχÂÙÔ Ó· ÂÓÓÔ‹ÛË. EÓ ÙÔ‡ÙÔȘ, ·ÊÔ‡
Ó·Ù¿ ÙÔ˘ ¤ÙÚÂÌ·Ó, Ë ‰Â fi„Ș ÙÔ˘ ÂÊ·›ÓÂÙÔ Î¿ˆ˜ ÊÔ‚È- ¤Ï·‚ÂÓ ÙÔ Ù¿ÏÏËÚÔÓ, ·˜ Êfi‚Ô˜ ¤·˘ÛÂÓ ·Ú’ ·˘ÙÒ. MÂÙ¿ Ù·‡Ù· Ô AÌÂÚÈοÓÔ˜ ·ÂÌ·ÎÚ‡ÓıË, ηًÏı ÂȘ
Ṳ̂ÓË. — E‰Ò ·¿ÓÔ˘, ›ÂÓ, Â›Ó·È Ë ıÂÈ·-K˘Ú·ÙÛÔ‡Ø Ì·˜ ¤‰ˆ- ÙËÓ ·Ú·ı·Ï·ÛÛ›·Ó ·ÁÔÚ¿Ó, fiÔ˘ ‰‡Ô ‹ ÙÚ›· ηÊÂÓ›·
— ¢˘Ô ÏfiÁÈ· Ó· ÌÔ˘ ÂÈ‹˜ ı¤Ïˆ, ›ÂÓ Ô Í¤ÓÔ˜Ø ·˘Ùfi ΠÎÈ ÌÈ· ÂÓÙ¿Ú·. E›Ó·È ÎÈ ¿ÏÏË ÌÈ·, ‰ÂÓ Í¤ÚÔ˘ ÙÈ Ù’Ó ¤¯ÂÈ. ›¯·Ó ʈ˜, ÂÎÔ›Ù·ÍÂÓ ÂȘ Ô›ÔÓ ÙÔ‡ÙˆÓ ‹Û·Ó ÔÏÈÁfiÙÂÚÔÈ
Û›ÙÈ, Â‹Á·Ù ·¿ÓÔ˘, ÔÈÔ˜ ˙Ë; — £˘Á·Ù¤Ú· Ù˘ ·¿ÓÔ˘ Ì·˙› Ù˘ ›ӷÈ; ı·ÌÒÓ˜, Î·È ÂÈÛ‹ÏıÂÓ ÂȘ ÂÓ, fiÔ˘ ¤Ó· ÌfiÓÔÓ ¿ÓıÚˆ-
TÔ ·È‰›ÔÓ ‰ÂÓ ÂÓÓfiËÛÂÓ Î·ÏÒ˜. — £˘Á·Ù¤Ú· Ù˘ Ú¤ÂÈ Ó· ’Ó·È, Ó·È. ÔÓ Â›‰Â, ÙÔÓ K·ÊÂÙ˙‹Ó...»
— TÈ Ï˜, Ì¿ÚÌ·; ›ÂÓ ·Ú¯›Û·Ó Ó· Ï·Ì‚¿ÓË ı¿Ú- — E›Ó·È ·ÓÙÚÂ̤ÓË ı˘Á·Ù¤Ú· Ù˘; (AϤÍ. ¶··‰È·Ì¿ÓÙË, A·ÓÙ·, Ù. Bã, ÂΉ. «¢fiÌÔ˜»)
ÚÔ˜. — ¢ÂÓ Í¤ÚÔ˘ ·Ó Â›Ó·È ·ÓÙÚÂ̤ÓËØ Ì· ‰Â Ê·›ÓÂÙ·È Ó·
O ͤÓÔ˜ ¤‚·ÏÂÓ ÂȘ ÙËÓ ¯Â›Ú· ÙÔ˘ ÙÔ Ù¿ÏÏËÚÔÓ, ÎÈ ’¯Ë ¿Ó‰Ú·. O ·Ó·ÁÓÒÛÙ˘ ¤ÓȈÛ ÙË ÁÔËÙ›· ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ‰ÈË-
ÂÚÔÛ¿ıËÛ ӷ ÂÍËÁËı‹ ¢ÎÚÈÓ¤ÛÙÂÚ·. — K·È fiÛ· ¯ÚfiÓÈ· Â›Ó·È ı˘Á·Ù¤Ú· Ù˘; Á‹Ì·ÙÔ˜. £· ÊÚÔÓÙ›ÛÂÈ, Û›ÁÔ˘Ú·,Ó· ÔÏÔÎÏËÚÒÛÂÈ
— E‹Á·Ù ÙÒÚ· ·¿Óˆ Û›ÙÈØ Ë ÁÚÈ¿ ÛÙËÓ fiÚÙ· ‹Ú- — ¢ÂÓ Í¤ÚÔ˘ fiÛ· ¯ÚfiÓÈ· ›ӷÈØ Ì· Ú¤ÂÈ Ó· ’Ó·È Î·- ÙËÓ ·Ó¿ÁÓˆÛ‹ ÙÔ˘ Û οÔÈ· ·’ ·˘Ù¤˜ ÙȘ ·ÚÁ›Â˜.
ıÂ, ÔÈÔ˜ ¿ÏÏÔ˜ Ì·˙› Ù˘ ˙Ë ·˘Ùfi Û›ÙÈ; ıÒ˜ ÁÂÓÓ‹ıËΠˆ˜ ÙÒÚ·. K·Ï¿ XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·, ÏÔÈfiÓ!

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 35
Aσιον και ευτυχ ς το
Tου X ƒ◊™Δ√À M ¶√À§øΔ∏ ÊÔÈÓÈÎfi‰ÂÓÙÚÔ˘ ÛÙ· ÁfiÓ·Ù¿ Ù˘, ÎÈ ¿ÏÏ· ÎÏ·‰È¿ ÚÈÁ- Ó¿¯· ÚÔÛˆÈ΋˜ ÌÈÎÚÔ˚ÛÙÔÚ›·˜ ÙÔ ÂÎ K·˝ÚÔ˘ Ù·¯˘-
̤ӷ ηٷÁ‹˜. K·Ï·›ÛıËÙË Ë ·Ú¿ÛÙ·ÛË, ÂÏ·ÊÚÒ˜ ‰ÚÔÌÈÎfi ‰ÂÏÙ¿ÚÈÔ ÛÙËÓ ÂÎÓÔ‹ ÙÔ˘ 1903, ÂΛ ¿Óˆ
Aρχαιολγου - συγγραφ α ¤ÎÙ˘Ë, ·ÏÏËÁÔÚÈ΋ ›Ûˆ˜, fi‰È· Á˘ÌÓ¿, ¯Ú˘Ûfi ÂÚÈ- ÛÙËÓ ·ÏÏ·Á‹ ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘, Î·È ‚¤‚·È· ÛÙË ÛÎÈ¿ Ù˘
‰¤Ú·ÈÔ ÎÈ ÂÓÒÙÈ· ¯Ú˘Û¿, ·ÌÊ·ÓfiˆÓÙ·. KÈ Ô ¶¤ÙÚÔ˜ ÎÂÊ·Ï·ÈÔÁÚ¿ÌÌ·Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜: TËÓ ›‰È· ÂΛÓË ¯ÚÔ-
ÊÔÈÙËÙ‹˜, ÛÙËÓ Aı‹Ó·, Û‡ÓÔÈÎÔ˜ Ì ÙË Ì¿Ó· ÙÔ˘, η- ÓÈ¿ ÙÔ M·Î‰ÔÓÈÎfi Û ¤Í·ÚÛË, Ë ÂͤÁÂÚÛË ÙÔ˘ IÏÈ-
ıÒ˜ ÚÔ·ÙÂÈ ·’ ÙȘ ÁÚ·Ì̤Ó˜ ÂÚÈÌÂÙÚÈο ·Ú¿- ÓÙÂÓ Î·È Ë ·ÈÌ·ÙËÚ‹ ηٷÛÙÔÏ‹ Ù˘, ÔÈ ÈÛ¯˘ÚÔ› Ù˘
«AÁ·ËÙ¤ ·‰ÂÏʤ ¶¤ÙÚÔ, ·Ó Î·È ÌÔÈ ˘ÂÛ¯¤- ‰Â˜ ÛÙËÓ ›Ûˆ fi„Ë ÙÔ˘ ‰ÂÏÙ¿ÚÈÔ˘, fiÔ˘ Ë ¿ÏÏË E˘ÚÒ˘ ·ÚÂÌ‚·›ÓÔ˘Ó. TÔÓ IÔ‡ÓÈÔ, ÂÍ ·ÈÙ›·˜ ÙÔ˘
ı˘ fiÙÈ ı· ÌÔÈ ÁÚ¿Ê˘ ¿·Í Ù˘ ‚‰ÔÌ¿‰Ô˜ ÂÓ ·‰ÂÏÊ‹(;) ‰›ÓÂÈ ·Ú·ÁÁÂÏÈ¿: «™Â‚·ÛÙ‹ ÌËÙ¤Ú·. ™Â ·- ™Ù·ÊȉÈÎÔ‡, ÙÒÛË Ù˘ ΢‚¤ÚÓËÛ˘ £ÂÔÙfiÎË, „‹-
ÙÔ‡ÙÔȘ ‰ÂÓ ÂÙ‹ÚËÛ·˜ ÙÔÓ ÏfiÁÔÓ ÛÔ˘. M ÂÏË- ڷηÏÒ Ôχ Â¿Ó ÛÔ˘ ›Ó ‡ÎÔÏÔÓ Ì·˙‡ Ì ٷ ·Ô‡- ÊÔ˜ ÂÌÈÛÙÔÛ‡Ó˘ Ù˘ BÔ˘Ï‹˜ ÛÙÔÓ ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ P¿Ï-
ÛÌfiÓËÛ·˜ ηı’ ÔÏÔÎÏËÚ›·ÓØ Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ı· ÙÛÈ· fiÔ˘ ı· ÌÔ˘ ÛÙ›Ï˘, ϤÍ ÌÔ˘ Î·È ‰‡Ô ÌÈÎÚ¿ ÊÈ- ÏË, Í·Ó¿ ΢‚¤ÚÓËÛË £ÂÔÙfiÎË ÙÔÓ ¢ÂΤ̂ÚË. K·È ¤Ó·
¤¯Ë˜ ÔÏÏ¿˜ ·Û¯ÔÏ›·˜. AÏÏ’ fiÛÔÓ ÔÏÏ·› Î·È ·Ó Ϥ Ì 20 fiÓÙÔ˘˜ ÎÚÂÌ Î·È ¤Ó· Ì 50 fiÓÙÔ˘˜ ‰È¿ Ó· Ù· Ì‹Ó· ÚˆÙ‡ÙÂÚ· Û˘ÁÎÏÔÓ›˙Ô˘Ó ÙËÓ Aı‹Ó· Ù· OÚÂ-
‹Û·Ó ·‡Ù·È, Â¿Ó ‹ıÂϘ ı· ‡ÚÈÛΘ ÔÏ›ÁÔÓ Î·È- ‰ÒÛˆ ÂȘ Ù· ÎÔÚ›ÙÛÈ·. T· ¿ÏÏ· Ù· ¤‰ˆÛ· Î·È ı· ÛÔ˘ ÛÙÂȷο – ‰È·‰ËÏÒÛÂȘ Û˘ÓÙËÚËÙÈÎÒÓ Î‡ÎÏˆÓ ÌÂ
ÚfiÓ ¤ÛÙˆ Î·È ÂÎ ÙˆÓ ˆÚÒÓ Ù˘ ·Ó··‡Ûˆ˜ ‰È¿ ÛÙ›ψ Ù· ÏÂÙ¿ Ì ٷ ‰Â‡ÙÂÚ·. ™Â ·Û¿˙ÔÌ·È, EÈÚ‹ÓË». ÚˆÙÔÛÙ¿ÙË ÙÔÓ °ÂÒÚÁÈÔ MÈÛÙÚÈÒÙË Î·È ‚›·È˜ Û˘-
Ó· ÌÔÈ ÁÚ¿„˘ ‰‡Ô ϤÍÂȘ... TÔÈ·‡ÙËÓ Î·ÙËÁÔ- K·È ‰ÂÓ Ì·›ÓÂÈ ÛÙÔÓ ÎfiÔ Ó· ¢¯Ëı› ηϋ ¯ÚÔÓÈ¿ ÁÎÚÔ‡ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·fiÊ·ÛË ÙÔ˘ B·ÛÈÏÈÎÔ‡ £Â¿ÙÚÔ˘
Ú›·Ó ‰ÂÓ ÂÎÙÔ͇ˆ ηٿ ÛÔ˘, ·ÏÏ’ Ë ÛȈ‹ ÛÔ˘ Ë EÈÚ‹ÓË, ·ÚÎÔ‡ÌÂÓË Ó· ÛÙÂÁ·ÛÙ› οو ·fi ÙȘ ¢- Ó’ ·Ó‚¿ÛÂÈ OÚ¤ÛÙÂÈ· ÛÙË ‰ËÌÔÙÈ΋, ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË °Â-
ı· ÌÔÈ ‰›‰ÂÈ ¿ÓÙÔÙ ·ÊÔÚÌ‹Ó ·Ú·fiÓˆÓ... ™ÔÈ ¯¤˜ Ù˘ M·ÚÁ·Ú›Ù·˜. T· ÁÈ·Ù› Î·È Ù· Ò˜, Ù· ÚÈÓ Î·È ˆÚÁ›Ô˘ ™ˆÙËÚÈ¿‰Ë.
‡¯ÔÌ·È ·›ÛÈÔÓ Î·È Â˘Ù˘¯¤˜ ÙÔ 1904. ™Â ÊÈÏÒ Ù· ÌÂÙ¿ , Ù· ¿Ó, ÎÚ˘Ê¤˜ ÂÈı˘Ì›Â˜ ÎÈ ¿ÏÏ· Ù¤ÙÔÈ· Ô˘ K·È ̘ Û ÙÔ‡ÙÔ ÙÔ ·Ó¿ÛÙ·ÙÔ ÛÎËÓÈÎfi, Ô˘ ¿Ï-
M·ÚÁ·Ú›Ù·». „ËÊÔıÂÙÔ‡Ó ˙ˆ¤˜, ̤ÓÔ˘Ó ¤Íˆ ·’ ÙÔ ÔÚıÔÁÒÓÈÔ Â- ÏÂÙ·È ·fi ¿ıË, ÂıÓÈο ÔÚ¿Ì·Ù·, ÁÔÚÁ¤˜ ÔÏÈÙÈΤ˜
‰›Ô Ù˘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˘ οÚÙ·˜, ‰Âη٤ÛÛÂÚ· Â› ÂÓ- ÂÓ·ÏÏ·Á¤˜ ÎÈ ·ÔÁÔËÙ‡ÛÂȘ, Ô ¶¤ÙÚÔ˜ ÙÔ˘ Ù·¯˘‰ÚÔ-

M E™A ™E KATAI°I™MO ·‰ÂÏÊÈÎÒÓ ·Ú·fiÓˆÓ,


Ô˘ ·ÔÛÎÔÔ‡Ó, ·Ó·ÌÊ›‚ÔÏ·, Ó· ÂÎıÚ¤-
„Ô˘Ó ÙȘ ÂÓÔ¯¤˜ ÙÔ˘ Ó·ÚÔ‡ ¶¤ÙÚÔ˘, ¯ˆ-
ÚÔ‡Ó Û‡ÓÙÔ̘ ÌfiÓÔÓ Î·È ¿ÎÚˆ˜ Ù˘ÈΤ˜ ÔÈ Â˘ÂÙËÚÈ-
Τ˜ ¢¯¤˜, ÛÙ·Ï̤Ó˜ ·fi K¿ÈÚÔ, 24 ¢ÂΤ̂ÚË 1903.
Ó¤· ÂηÙÔÛÙ¿. K·È ‚¤‚·È· ÁÈ· Ì·˜, Ô˘ Ô‡Ù ÚfiÛˆ-
· ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ì ԇÙ ηٷÛÙ¿ÛÂȘ, ·ÓÙÂÏÒ˜ ¿‰ËÏ·
fiÏ· ÙÔ‡Ù·, ·ÚÔÛ¤Ï·ÛÙ·, ÙÔ˘Ù¤ÛÙÈÓ ¿ÎÚˆ˜ ÁÔËÙ¢-
ÙÈο. M·ÁÈ¿ ÚÔÎÏËÙÈ΋ ÁÈ· ·ÂÈÚ¤ÛȘ Ì˘ıÈÛÙÔڛ˜,
ÛÂÓ¿ÚÈ· ¿Óˆ Û ÔÏÏ·Ϥ˜ ÂΉԯ¤˜, Ì ·ÊÔÚÌ‹ ÙÔ
ÌÈÎÔ‡ ‰ÂÏÙ·Ú›Ô˘ Ó· ·ıÂÙ› ÙÔÓ ÏfiÁÔ ÙÔ˘ ÚÔ˜ ÙËÓ ÂÓ
K·˝Úˆ ·‰ÂÏÊ‹ M·ÚÁ·Ú›Ù·. K·È Ì·˜ ·Ú¤ÛÂÈ, Ϥˆ, ¤ÙÛÈ,
·˘ı·›ÚÂÙ· ¤ÛÙˆ, Î·È Ì ¿ÏÏÔıÈ ÙË ‰ÈÔÚıˆÙÈ΋ –‹ ηÈ
·Ú·ÌÔÚʈÙÈ΋– ·¯Ï‡ ÙÔ˘ ÂÓfi˜ ·ÈÒÓ· Ô˘ ·ÏËÛÂ
·fi ÙfiÙÂ, Ó· ‰ÈηÈÔÏÔÁԇ̠ÙËÓ ÂÈÛÙÔÏÔÁÚ·ÊÈ΋
TÔ Î·ÏÏÈÁÚ·ÊË̤ÓÔ Î›ÌÂÓÔ ÛÙËÓ ÚfiÛıÈ· fi„Ë ÙÔ˘ Ï›ÁÔ, ÙÔ ÔÏ›ÁÈÛÙÔ, Û·Ó ÊˆÙÔÁÚ·ÊÈÎfi instantane , ¤Ó· ÔÏÈÁˆÚ›· ÙÔ˘. A˜ fi„ÂÙ·È Ë ÊfiÚÙÈÛË ÙˆÓ Î·ÈÚÒÓ, Ù·
‰ÂÏÙ¿ÚÈÔ˘ Ù˘ Union postale universelle d’ Egypte ÎÏÈÎ ·’ Ù· Ì·ÎÚ¿ Á˘Ú›ÛÌ·Ù· ÌÈ·˜ ÔÏfiÎÏËÚ˘ ˙ˆ‹˜, ÌÂÁ¿Ï· ÁÂÁÔÓfiÙ· Ô˘ οÓÔ˘Ó Ù· ÌÈÎÚ¿ ηıËÌÂÚÈÓ¿
ÔÏÈÔÚΛ ·ÛÊ˘ÎÙÈο ÌÈ· ηıÈÛÙ‹ Á˘Ó·›Î· – AÈÁ‡- Ô˘ ·ÎÔ˘Ì¿ÂÈ –‰È·ÎÏ·‰Ô‡ÌÂÓÔ˜ ‰ÂÓ‰Ú›Ù˘– Û’ ¤Ó· Ó· Ê·ÓÙ¿˙Ô˘Ó ·ÎfiÌË ÌÈÎÚfiÙÂÚ·, Ìˉ·ÌÈÓ¿, Ô˘ Ù·
ÙÈ· Á˘Ó·›Î·, ·Ú¯ÔÓÙÔÁ˘Ó·›Î·, Ì ı·ÏÂÚ¿ ÎÏ·‰È¿ ÛˆÚfi ‰ÈÏ·Ó¤˜ ˙ˆ¤˜ Î·È ·Ú·‰ÈÏ·Ó¤˜. æ‹ÁÌ· ÌÔ- ·Ï¤ıÔ˘Ó ÛÙȘ Ì˘ÏfiÂÙÚ¤˜ ÙÔ˘˜ ̤¯ÚÈ ·Ê·ÓÈÛÌÔ‡,

36 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
ν ον τος
ÂÌÂÚȤ¯ÔÓÙ¿˜ Ù· ˆÛÙfiÛÔ. K·È Ì·˜ ·Ú¤ÛÂÈ, ηıÒ˜ ÁÈ· ÚÔÛˆÈ΋ Â˘Ù˘¯›· ÛÙË
ÂÈ̤ÓÔ˘Ì ÛÙÔ ÌfiÏÈ·ÛÌ· Ù˘ ÌÂÁ¿Ï˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ Ì ÛÎËÓ‹ ÙÔ˘ 1904, Ô˘ ¿ÓÔÈÁÂ
Ù· ·Ó·ÏÒÛÈÌ· ·Ú·ÏÂÈfiÌÂÓ¿ Ù˘, Ó· ·Ó·ÚˆÙÈfiÌ·- ÂÓÙfi˜ ÔÏ›ÁˆÓ ËÌÂÚÒÓ ÎÔÌ›˙ÔÓÙ·˜, ·Ó¿ÌÂÛ· Û ¿ÏÏ·
ÛÙ Ò˜ ¿Ú·Á ÛÎÂÊÙfiÙ·Ó, ‰ÚÔ‡Û ÎÈ ·ÓÙȉÚÔ‡ÛÂ Ô ÛËÌ·›ÓÔÓÙ·, ÁÂÓÓ‹ÛÂȘ Î·È ı·Ó¿ÙÔ˘˜. TÔ˘ ¶·‡ÏÔ˘ Ú›Ô˘ Ï·Á›ˆ˜ ÛÙË ÏÔÁÔÙ¯ӛ·,
ÊÔÈÙËÙ‹˜ ¶¤ÙÚÔ˜; ¶ÔȘ ÔÈ ÔÏÈÙÈΤ˜ ÙÔ˘ ÂÈÏÔÁ¤˜, MÂÏ¿ Ë ÂıÓÈ΋ ·ÒÏÂÈ· ÛÙË M·Î‰ÔÓ›·, ÎÈ Ô ı¿Ó·- ÛÙ· ÂÚÈÔ‰Èο Î·È ÙȘ ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜ οı ÂÔ¯‹˜, ηÈ
¢ËÏÈÁÈ¿ÓÓ˘ ‹ £ÂÔÙfi΢; KÈ Ë ÛÙ¿ÛË ÙÔ˘ ÛÙÔ ÁψÛ- ÙÔ˜ ÙÔ˘ NÈÎËÊfiÚÔ˘ §‡ÙÚ·, ÙÔ˘ EÌÌ·ÓÔ˘‹Ï PÔ˝‰Ë. ÚÔ·ÓÙfi˜ ÔÈ È‰Èfi¯ÂÈÚ˜ ¢¯¤˜ Û ٷ¯˘‰ÚÔÌÈο ‰ÂÏ-
ÛÈÎfi; ™Â ÔÈ· ·Ú¿Ù·ÍË Ó· ÙÔÓ ‚Ú‹Î·Ó ¿Ú·Á ٷ AÓÙ›‚·ÚÔ, ·’ ÙËÓ ¿ÏÏË –·Ó ¤ÙÛÈ ˙˘ÁÈ¿˙ÔÓÙ·È ÛÙË Ì·- Ù¿ÚÈ·. T· ·ÏÈ¿ ηϷ›ÛıËÙ· ‰ÂÏÙ¿ÚÈ·..., οÔÈ· Ó˘Ó
OÚÂÛÙÂȷο;. KÈ ÂÓÒ ·Ó¤Ó ÙȘ Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂȘ Ô˘ ÎÚ¿ ‰È¿ÚÎÂÈ· ÔÈ ÔÈËÙ¤˜ ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡ Î·È ÈÛÙÔÚ›·˜–, ·ÛÊ·Ï‹ Û ·Ú¯Â›· ÂˆÓ‡ÌˆÓ ‹ Ù· ·ÂÈÚ¿ÚÈıÌ· ÂΛ-
·Ú¿ÁÔ˘Ó ÈÛÙÔÚ›·, fiÛÔ ¿Ú·Á ӷ ÙÔÓ ·ÊÔÚÔ‡Û·Ó ·ÓÙ›‚·ÚÔ Ô˘ ı· ·ÔÙÈÌËı› ÂÎ ÙˆÓ ˘ÛÙ¤ÚˆÓ, ÛÙȘ Ó· Ù˘ ÔχÊÏÔÈۂ˘ ·ÓıÚˆÔı¿Ï·ÛÛ·˜, Ô˘ ›ÙÂ
Ù· Ú¿ÁÌ·Ù· ÙÔ˘ ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡ ÂΛӢ Ù˘ ÔÏ˘Ù¿Ú·- ÂÂÚ¯fiÌÂÓ˜ ‰ÂηÂٛ˜, Ë Á¤ÓÓËÛË KˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘ Ù· ‰È·Ê‡Ï·ÍÂ Ë ÔÈÎÔÁÂÓÂȷ΋ ̤ÚÈÌÓ· Û‚·ÛÙÈο ‰›-
¯Ë˜ ¯ÚÔÓÈ¿˜; ¶‹Ú ›‰ËÛË, ·˜ Ô‡ÌÂ, ÙËÓ ¤Î‰ÔÛË ¢ËÌ·Ú¿, AÈÌ›ÏÈÔ˘ XÔ˘ÚÌÔ‡˙ÈÔ˘, HÏ›· BÂÓ¤˙Ë. K·È ·’ ÎËÓ ÎÂÈÌËÏ›ˆÓ ‹, Ì ÙÔ ÍÂıÒÚÈ·ÛÌ· ÙÔ˘ Û˘Ó·ÈÛı‹-
ÙÔ˘ ÂÚÈÔ‰ÈÎÔ‡ «NÔ˘Ì¿˜»; E›¯Â ÏfiÁÔ Î·È ¿Ô„Ë ÁÈ· Ù· ·ÁÏ·fiηÚ· ‚Ï·ÛÙ‹Ì·Ù· Ù˘ ÏÔÁÔÙ¯ӛ·˜ ÙËÓ Ì·ÙÔ˜ Î·È ÙË ¯·Ï¿ÚˆÛË ÙˆÓ ÔÈÎÔÁÂÓÂÈ·ÎÒÓ ‰ÂÛÌÒÓ,
ÙËÓ TÚÈÛ‡ÁÂÓË ÙÔ˘ ¶·Ï·Ì¿, ÁÈ· ÙÔ˘ ¶··‰È·Ì¿ÓÙË ›‰È· ÂΛÓË ¯ÚÔÓÈ¿ Ó· ÌÓËÌÔÓ‡ÛÔ˘ÌÂ Â‰Ò ÙËÓ AÛ¿- ¤ÁÈÓ·Ó ÙfiÛÔ ·‚·Ú‹ Î·È ·Û‹Ì·ÓÙ·, ÒÛÙÂ, ·Ó ‰ÂÓ ·Ê·-
ÙË ºfiÓÈÛÛ· ÛÙÔ ÂÚÈÔ‰ÈÎfi «¶·Ó·ı‹Ó·È·», ÁÈ· ÙÔ˘ Ï¢ÙË ˙ˆ‹ ÙÔ˘ ¶·Ï·Ì¿ Î·È ÙÔ˘ K·‚¿ÊË ÙÔ ¶ÂÚÈ̤ÓÔ- Ó›ÛÙËÎ·Ó ·fi ·Ì¤ÏÂÈ· Î·È Ï‹ÚË ·‰È·ÊÔÚ›·, η٤-
K·Úη‚›ÙÛ· ÙÔÓ AÚ¯·ÈÔÏfiÁÔ, ‹ ·ÎfiÌË ·ÎfiÌË ÁÈ· ÙÔ ÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ ‚·Ú‚¿ÚÔ˘˜, AÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ· ÎÈ Aı‹Ó·. ÏËÍ·Ó Û ·Ï·ÈÔˆÏ›·. EÎıÂÙ˜ ÚÔÛˆÈΤ˜ ÛÙÈÁ-
·Ó·ÛηÊÈÎfi ÍÂΛÓËÌ· ÛÙÔ ÓÂÔÏÈıÈÎfi ¢ÈÌ‹ÓÈ ÙÔ˘ Bfi- ̤˜, ÂÎÔÈË̤Ó˜, Ô˘ Í·Ó··›ÚÓÔ˘Ó ÓfiËÌ·, ‚·Ú‡-
ÏÔ˘ ·’ ÙÔÓ Ï·ÌÚfi ·Ú¯·ÈÔÏfiÁÔ XÚ‹ÛÙÔ TÛÔ‡ÓÙ·; AÓ ÁÈ· ÙËÓ ÎÂÊ·Ï·ÈÔÁÚ¿ÌÌ·ÙË ÈÛÙÔÚ›· Ë ËÌÂÚÔÏÔ- ÙËÙ· Î·È ·Í›· ÛÙ· ¯¤ÚÈ· Û˘ÏÏÂÎÙÒÓ-˘¤ÚÌ·¯ˆÓ Ù˘
OÈ Â˘¯¤˜ Ù˘ ·‰ÂÏÊ‹˜ M·ÚÁ·Ú›Ù·˜ ÁÈ· «·›ÛÈÔÓ Î·È Áȷ΋ ‰È·‰Ô¯‹ ÙˆÓ ÂÙÒÓ –¯ÚfiÓÔ˜ Ì·›ÓÂÈ, ¯ÚfiÓÔ˜ ·Ú·‰ÔÛȷ΋˜ ·ÏÏËÏÔÁÚ·Ê›·˜, Ê·Ó·ÙÈÎÒÓ Û˘¯Ó¿
Â˘Ù˘¯¤˜ ÙÔ 1904» Û›ÁÔ˘Ú· ‰ÂÓ ‚·Ú·›ÓÔ˘Ó ÛÙÔ ·ÚfiÓ ‚Á·›ÓÂÈ– ‰ÂÓ Â›Ó·È ·Ú¿ Ù· ·ÓÔÌÔÈfiÙ˘· ÙÂÙÚ¿Áˆ- ˘¤ÚÌ·¯ˆÓ, ÛÙȘ Ù¿ÍÂȘ ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ Ù˘¯·›ÓÂÈ Ó· Û˘-
‰ÂÏÙ¿ÚÈÔ fiÛÔ Ë ·Ú·ÁÁÂÏÈ¿ Ù˘ ·‰ÂÏÊ‹˜ EÈÚ‹Ó˘ ÁÈ· Ó· ÎÔ˘Ù¿ÎÈ· fiÔ˘ Ù·ÍÈÓÔÌÔ‡ÓÙ·È Ù· ͯˆÚÈÛÙ¿, Ù· ÁηٷϤÁÔÌ·È ÎÈ ÂÁÒ ·fi Ù· ÊÚ¤Ûη Á˘ÌÓ·Ûȷο
«‰‡Ô ÌÈÎÚ¿ ÊÈϤ Ì 20 fiÓÙÔ˘˜ ÎÚÂÌ Î·È ¤Ó· Ì 50 fi- ÙÈÌ·ÏÊ‹ Î·È Ù· ‚·Ú‡Á‰Ô˘·, ÔÈ Â˘ÂÙËÚÈΤ˜ ¢¯¤˜, ÌÔ˘ ¯ÚfiÓÈ·, ˆ˜ Ì¿¯ÈÌÔ˜ ÂÈÛÙÔÏÔÁÚ¿ÊÔ˜ ÚÒÙ·, ηÈ
ÓÙÔ˘˜». °Ú·Ì̤Ó˜, ÚÔÊ·ÓÒ˜ Ì˯·ÓÈο, ηٿ ÙȘ ÛÙÔ ÌÂÙ·›¯ÌÈÔ ·ÏÈÔ‡ Î·È Ó¤Ô˘ ¯ÚfiÓÔ˘, Â›Ó·È Ë ¯Ú˘- ÙÒÚ·, ÂÈÚfiÛıÂÙ·, Ï·Ófi‰ÈÔ˜ ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· Î·È ÙË
ÂÈÙ·Á¤˜ ÙˆÓ ÂÔÚÙ·ÛÙÈÎÒÓ ËÌÂÚÒÓ –·Ú·ÌÔÓ‹ Á·Ú ÛfiÛÎÔÓË Ô˘ ·Û·Ï›˙ÂÈ Ï·Ì˘Ú›˙Ô˘Û· ÁÈ· Ï›Á˜ Ìfi- ÛËÌÂȈÙÈ΋ Ù˘ ÁÚ·Ê‹˜, Ù˘ ÂÚÈ¤ÙÂÈ¿˜ Ù˘ Ô˘
XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ–, Ì ÊÚ·ÛÂÔÏÔÁ›· ÛÙÂÚÂfiÙ˘Ë, ÓÔ Ì¤Ú˜ ÙȘ ÁÏÒÛÛ˜ ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘ fiÏÔ˘, Î·È ÙȘ ÛΤ- ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ Ù¤ÏÔ˜. M¿ÚÙ˘˜ ÌÔ˘ Ë Z˘Ú¿ÓÓ· Z·Ù¤ÏË ÙˆÓ
¿‰ÂÈ· ÎÂχÊË, ÎÈ ¤ÙÛÈ ·ÛÊ·ÏÒ˜ ı· ÙȘ ÂÈÛ¤Ú·Í ÎÈ Ô „ÂȘ, ÙȘ ÚÔÛ‰Ô˘ ÙÔ˘, ÎÈ ‡ÛÙÂÚ· ÂÍ·ÓÂÌ›˙ÂÙ·È, ¯¿- ÂÓÙ·ÎÔÛ›ˆÓ Î·È ϤÔÓ Ì¤¯ÚÈ ÙÔ‡‰Â ÂÈÛÙÔÏÒÓ ÌÔ˘,
¶¤ÙÚÔ˜ ÛÙËÓ Î·Ù·ÎÏ›‰· ÙˆÓ ·Ú·fiÓˆÓ Î·È ÙˆÓ ÓÂÙ·È, ÛÎÔÚȤٷÈ. MfiÓÔÓ fi,ÙÈ ·ÍÈÒıËÎ Ù˘ ÁÚ·Ù‹˜ Î·È Ë Î·ıfiÏÔ˘ Â˘Î·Ù·ÊÚfiÓËÙË Û˘ÏÏÔÁ‹ Ù·¯˘‰ÚÔÌÈ-
·ÈÙÈ¿ÛÂÒÓ Ù˘. KÈ Ô‡Ù ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÙÔÓ ··Û¯fiÏË- ÂÎÊÔÚ¿˜, ÌfiÓÔÓ ·˘Ùfi ‰È·ÍÈÊ›˙ÂÈ ÂÓ ‰˘Ó¿ÌÂÈ ¯ÚfiÓÔ˘˜: ÎÒÓ ‰ÂÏÙ·Ú›ˆÓ Ô˘ ·ÚÌÔÏÔÁÒ ·fi ÊÔÈÙËÙ‹˜.
ÛÂ Ë ÚÔ‚ÔÏ‹ ÙˆÓ Â˘¯ÒÓ Ù˘ ·‰ÂÏÊ‹˜ M·ÚÁ·Ú›Ù·˜ OÈ ÁÈÔÚÙ·ÛÙÈΤ˜ ¢¯¤˜ Ô˘ ¤Ú·Û·Ó ‰È¿ ÙÔ˘ ÈÂÛÙË- Afi ÙË Û˘ÏÏÔÁ‹ ·˘Ù‹ Î·È ÙÔ ÂÎ K·˝ÚÔ˘ ‰ÂÏÙ¿ÚÈÔ

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 37
ÚÔ˜ ÙÔÓ Ó·Úfi ÊÔÈÙËÙ‹ ¶¤ÙÚÔ, 24 ¢Â- ÛÌ·ÙÈ΋˜ ·Ê‹ÁËÛ˘. BÁ·Ï̤ÓË ·fi ¤Ó· ÔÈÎÔ˘ÌÂÓÈÎfi
Τ̂ÚË 1903, Ô˘ ·ÔÎÙ‹ıËÎÂ, ı˘Ì¿- ıÂÌ·ÙÈÎfi Ù·ÌÂ›Ô Ô˘ Ï·Ï› ÙȘ ÁÏÒÛÛ˜ ۯ‰fiÓ fiÏÔ˘
Ì·È, οÔÈ· ·ÓÔÈÍÈ¿ÙÈÎË K˘Úȷ΋ Ì „È- ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘, ¯ˆÚ›˜ fï˜ Ó· ÙÔ ‰ÈÂΉÈΛ ·ÔÎÏÂÈÛÙÈ-
Ïfi‚ÚÔ¯Ô, MÔÓ·ÛÙËÚ¿ÎÈ, Û ˘·›ıÚÈÔ Î¿ ηÌÈ¿, Ë Ô‡Ùˆ˜ ÊıÂÁÁfiÌÂÓË ÂÈÎfiÓ· ¤¯ÂÈ ÂÌ‚¤ÏÂÈ·
¿ÁÎÔ Ù˘ Ô‰Ô‡ A‰ÚÈ·ÓÔ‡, ·¤Ó·ÓÙÈ ·Ó·ÁÓˆÛÈÌfiÙËÙ·˜ ÙÂÚ¿ÛÙÈ·, ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ·fi ÙÔ Ô‡
·ÎÚÈ‚Ò˜ ·’ ÙÔ ø‰Â›Ô ÙÔ˘ AÁÚ›·, ÌÂ Ù˘ÒıËÎÂ, ÔÈÔ˜ ÙËÓ ·ÁfiÚ·ÛÂ Î·È Û ÔÈ· ÁˆÓÈ¿ Ù˘
ÙȘ Ú¿Á˜ ÂӉȿÌÂÛ· ÙÔ˘ ÙÚ¤ÓÔ˘ Ó· Ù¤- Á˘, Û ÔÈ· ¯¤ÚÈ· η٤ÏËÍÂ. K·È Û›ÁÔ˘Ú· ÌËÓ‡ÂÈ
ÌÓÔ˘Ó Û˘Ì˘Îӈ̤Ó˜ ¯ÈÏÈÂٛ˜ Ù˘ ·›ڈ˜ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÎÈ ·’ ·˘ÙfiÓ ÙÔÓ ÁÚ·Ùfi ¢¯Â-
AÚ¯·›·˜ AÁÔÚ¿˜, Û˘ÌÊÈÏȈÙÈο fiÌÔÚ˘ Ù‹ÚÈÔ ÏfiÁÔ, ·ÊÔ‡ ÛÙÔ Ù˘ÔÔÈË̤ӷ ÛÙÂÓfi ÙÔ˘ ÏÂÍÈ-
Ì ÙË Ó¤·. K·È ÙÔ ·Ó¤Û˘Ú· Â‰Ò ·’ ÙËÓ ÏfiÁÈÔ ¤¯ÂÈ Ó· ·ÓÙÈ·Ú·ı¤ÛÂÈ ÌÈ· ¯ÂÈÌ·ÚÚÒ‰Ë Áο̷
Ì·ÎÚÔÙÂÓ‹, ÂȉÈÎfiÙÂÚ·, ıÂÌ·ÙÈ΋ ÂÓfi- Û˘Ì‚fiÏˆÓ Î·È ÌÔÚÊÒÓ, ¤Ì„˘¯· ÎÈ ¿„˘¯·, Û ÔÈÎÈ-
ÙËÙ· Ì ¢¯ÂÙ‹ÚÈ· ‰ÂÏÙ¿ÚÈ·, XÚÈÛÙÔ‡- Ï›· Û‡ÓÙ·Í˘ ı·˘Ì·ÛÙ‹, ˘ ԢΠ¤ÛÙÈ Ù¤ÏÔ˜. AÓ¿ÌÂÛ·
ÁÂÓÓ·-¶ÚˆÙÔ¯ÚÔÓÈ¿, Ô˘ ηχÙÔ˘Ó, ÛÙÔ Î·Ù·ÛÙfiÏÈÛÙÔ ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ ‰¤ÓÙÚÔ Î·È
¤ÙÔ˜ ÙÔ ¤ÙÔ˜, ˘ÎÓfiٷٷ, ÔÏϤ˜ ‰Âη- ÛÙÔ Ù˘¯ÂÚfi ÙÂÙÚ¿Ê˘ÏÏÔ ÙÚÈʇÏÏÈ Ù˘ ÚˆÙÔ¯ÚÔÓÈ¿-
Âٛ˜ ¤ˆ˜ Î·È ÙËÓ ·Ú¯fiÌÂÓË ÙÔ˘ 1970. ÙÈ΢ Û˘Ì‚ÔÏÈÛÙÈ΋˜ ¯ˆÚÔ‡Ó –Î·È ÙÈ ‰ÂÓ ¯ˆÚÔ‡Ó–
E˘¯¤˜ ÔÏÈÁfiÏÔÁ˜, ÙÔ Ï›ÛÙÔÓ, ¯ÈÔÓÈṲ̂ӷ ÙÔ›·, ηÌ¿Ó˜ Î·È ÚÔ‰·Ïfi¯ÚˆÌ· ·ÁÁÂ-
·ÓÙÏË̤Ó˜ ·’ ÙÔ ÎÔÈÓfi Έ‰ÈÎÔÔÈË- Ï¿ÎÈ·, ¤ÏÎËıÚ· ÎÈ AË-B·Û›Ïˉ˜, ‰ÒÚ· ÎÈ ¿ÏÏ· ‰ÒÚ·,
̤ÓÔ Â˘¯ÔÏfiÁÈÔ, Ô˘, ηıÒ˜ ‰È·ÛÙ·˘- ·È‰È¿ Û fi˙˜ ¿Ê·Ù˘ ¢‰·ÈÌÔÓ›·˜. XˆÚÔ‡Ó Î·È
ÚÒÓÔÓÙ·È Ì˜ ÛÙË ÁˆÁÚ·Ê›· ÙfiˆÓ ÙÚ·Ô˘Ïfi¯·ÚÙ· Î·È ˙¿ÚÈ·, Î·È ÙÔ ÁÔ˘ÚÔ˘Ó¿ÎÈ-ÎÔ˘-
Î·È ÁψÛÛÒÓ, Û˘Ó¤¯Ô˘Ó ÙÔÓ ÎÔÈÓˆÓÈ- Ì·Ú¿˜ Î·È ÎÏ·‰È¿ ÁÎÈ, Î·È Ê¿ÙÓ˜, Î·È Ó‡¯Ù˜ ·ÛÙÂ-
Îfi ÈÛÙfi, Û˘ÓÙËÚÔ‡Ó ÔÈÎÈÏfi‚·ı̘ ÚfiÂÛÛ˜, ÔÈ ÙÚÂȘ Ì¿ÁÔÈ Ó· ËÁ·›ÓÔ˘Ó, ‰ÔÍ·ÛÙÈο
Û¯¤ÛÂȘ, ·Ó·ÓÂÒÓÔÓÙ·˜ –ÙÔ˘Ï¿¯È- «ˆÛ·ÓÓ¿» Î·È «Â› Á˘ ÂÈÚ‹ÓË», ·ÁηÏȤ˜ Î·È ÊÈÏÈ¿, Ë
ÛÙÔÓ ¿·Í ÙÔ˘ ¤ÙÔ˘˜– ÙÔ Û˘Ì‚fiÏ·Èfi ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· οو ·’ ÙÔ ‰¤ÓÙÚÔ, ÙÔ ÁÈÔÚÙÈÓfi ÙÚ·¤˙È
ÙÔ˘˜. AÙÔÏ̘ Û ÊÚ·ÛÙÈΤ˜ ·ÔÎÏ›- ¤ÙÔÈÌÔ, ÛÙڈ̤ÓÔ. EÓ· ÌÈÎÚfi ¿ÛÚÔ Á·Ù› Ì ÎfiÎÎÈÓË
ÛÂȘ, ȉ›ˆ˜ ÔÈ Â˘ÂÙËÚÈΤ˜, ·fi ˘Ô- ÎÔÚ‰¤Ï· ÛÙÔÓ Ï·ÈÌfi ¯ˆÚ¿ ÎÈ ·˘Ùfi ÛÙË ÁÈÔÚÙÈÓ‹ ‰È·-
Û˘Ó›‰ËÙË ·Ì˯·Ó›· ›Ûˆ˜ ÌÚÔÛÙ¿ ‰ÚÔÌ‹ XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· - ¶ÚˆÙÔ¯ÚÔÓÈ¿.
ÛÙÔ Ì¤Á· ÔÚÈ·Îfi ÁÂÁÔÓfi˜ Ô˘ Â›Ó·È H ¢ÊÚ¿‰ÂÈ· Ù˘ ¢¯ÂÙ‹ÚÈ·˜ ÂÈÎfiÓ·˜ Î·È ÔÈ fiÔȘ
Ë ¯¿ÛË ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ Î·È Ë Á¤ÌÈÛ‹ ÚÔı¤ÛÂȘ Ù˘ ÁÈ· ·ÈÛıËÙÈ΋ Ù¤Ú„Ë ·Ú·ÎÈÓÔ‡Ó Û˘-
ÙÔ˘, ÎÈ ›Ûˆ˜ ·fi ÙÔ ¿ÙÂÚÔÓ Ù˘ ¯Ó¿ ÙÔÓ ·ÔÛÙÔϤ· Ó· ÌÂÙ·ÙÔ›ÛÂÈ ÙÔ È‰Èfi¯ÂÈÚÔ Ì‹-
¤ÌÓ¢Û˘, ·Ú¿ÏÏËÏ· fï˜ Î·È Ó˘Ì· ÌÚÔÛÙ¿, ÛÙÔ ÚÔÛ΋ÓÈÔ ÙÔ˘ ‰ÂÏÙ·Ú›Ô˘, Ï¿È
·fi ËıÂÏË̤ÓË ˘ÔÙ·Á‹ ÛÙË ÓfiÚ- ‹, ÂÓ Ì¤ÚÂÈ, Î·È ¿Óˆ ÛÙËÓ ¤ÓÙ˘Ë ·Ú¿ÛÙ·ÛË. Afi
Ì· Ù˘ ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ÔÌÔÁψÛÛ›·˜. OÈ ÊÈÏ·Ú¤ÛÎÂÈ·, ı·ÚÚ›˜, ÁÈ· Ó· ÙË ‰¤ÛÂÈ ¿ÌÂÛ· Ì ÙËÓ
Ù·¯˘‰ÚÔÌÈΤ˜ ¢¯¤˜, ÛÙ· ηı’ ÚÔÛˆÈ΋ ÁÚ·Ê‹ ÙÔ˘, Ô˘ Â›Ó·È Â‰Ò ÈÛÔ‰‡Ó·ÌË
ËÌ¿˜, ̤¯ÚÈ Î·È ÙËÓ ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘ Ù·˘ÙfiÙËÙ·˜ Î·È ·ÔÙ˘ÒÌ·ÙÔ˜ ‰·ÎÙ˘ÏÈÎÔ‡, Û˘Ó‹-
’60 –ÔfiÙÂ, ·Ó·ÌÂÓfiÌÂÓ·, ·Ú·‰Ô- ıˆ˜ ηÏÏÈÁÚ·ÊË̤ÓË ÏfiÁˆ Ù˘ ÂÔÚÙ·ÛÙÈ΋˜ ÂÚ›-
ı‹Î·Ì ÛÙË ‰ÂÛÔÙ›· ÙÔ˘ ÙËÏÂ- ÛÙ·Û˘, ·ÏÏ¿ Ù˘¯·›ÓÂÈ ÎÈ ·ÚÔÛÔ›ËÙË, ÊÔ˘ÚÙÔ˘ÓÈ·-
ÊÒÓÔ˘, ÙÔ˘Ù¤ÛÙÈÓ ÛÙËÓ Â˘ÎÔÏ›· Ṳ̂ÓË ·ÎfiÌË ·ÎfiÌË, ÂȘ ¿„ÔÁÔÓ Î·ı·ÚÂ‡Ô˘Û·Ó ‹ ÛÂ
Î·È ÙËÓ ·ÌÂÛfiÙËÙ¿ ÙÔ˘– ÏÂÈÙÔ˘Ú- ‰ËÌÔÙÈ΋, ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÂÔ¯‹ Î·È È‰ÂÔÏÔÁÈΤ˜ ÂÈÏÔ-
ÁÔ‡Û·Ó ÚÒÙÈÛÙ· ˆ˜ ÔÊÂÈÏ‹, η- Á¤˜, ÔÚıÔÁÚ·ÊË̤ÓË ‹ ·ÓÔÚıfiÁÚ·ÊË – ¤Ó· ÌÈÎÚfi
ı‹ÎÔÓ, ÓÙÂÏÈοÙË Ú¿ÍË ·ÏÏËÏÔ- „˘¯ÔÁÚ¿ÊËÌ·, ÂÓ Ù¤ÏÂÈ. MÔÚ›, fï˜, ÌÈ· Ù¤ÙÔÈ· ÊÈ-
ÌÓËÛ›·˜, Ì ۷ʋ ̤۷ ÙÔ˘˜ Ù· ·Á·- Ï·Ú¤ÛÎÂÈ· Ó· ÏÔÁÈÛı›, ÙÔ ›‰ÈÔ Î·Ï¿, Î·È Û·Ó ÂÈı˘-
ÓÈÛÙÈο ηٿÏÔÈ· Û˘Ì·ıËÙÈ΋˜ Ì·- Ì›· ÙÔ˘ ·ÔÛÙÔϤ· ÁÈ· Û˘Ó¯‹ ˘fiÌÓËÛË Ù˘ ·-
Á›·˜ ÁÈ· ηı˘fiÙ·ÍË ÙÔ˘ ·Á·ıÔ‡. E› ÚÔ˘Û›·˜ ÙÔ˘, ·ÊÔ‡, fiÛÔ ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ÎÚ·ÙÔ‡Ó ÔÈ
ÙÔ˘ ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ı˘ÌËıÒ Î·È Ó· ı˘- ¯ÚÔÓÈ¿Ú˜ ̤Ú˜, Ù· ¢¯ÂÙ‹ÚÈ· ‰ÂÏÙ¿ÚÈ· ΢ÎÏÔÊÔ-
̛ۈ, Û·Ó ÌÂÛÙfi ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÙËÓ ÏË- ÚÔ‡Ó fiÚıÈ· ÛÙÔ˘˜ ¯ÒÚÔ˘˜ ÙÔ˘ ·Ú·Ï‹ÙË, Ì ÙȘ
ıˆÚÈ΋, Ì·ÎÚÔ·Ú¿‰ÔÙË Â˘¯‹ «E˘‰·È- ¤ÓÙ˘˜ ÂÈÎfiÓ˜ ÙÔ˘˜ Ê¿ÙÛ·-οÚÙ·.
ÌÔÓԛ˘ Î·È ˙Ò˘ ˜ Ï˘Î¿‚·ÓÙ·˜ ·ÂÈÚÂ-
Û›Ô˘˜ Â› Ì‹ÎÈÛÙÔÓ», ¢¯‹ Ô˘ Â΂¿Ï- M ÙËÓ ÂÚȉȿ‚·ÛË ÛÙȘ ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈΘ Î·È Â˘-
ÏÂÈ, ·ÏÔÔÈË̤ÓË, ‡ÛÙÂÚ· ·fi ·ÈÒ- ÂÙËÚÈΤ˜ ¢¯¤˜ ·Úˆ¯ËÌ¤ÓˆÓ ‰ÂηÂÙÈÒÓ, ‰ÂÓ Â›Ó·È
Ó˜, ÛÙÔ ‰ÈÎfi Ì·˜ ¯·ÌËÏfiʈÓÔ «¯Úfi- ÌfiÓÔ Ë ÈÛÙÔÚÈÔ‰ÈÊÈ΋ ‹ fiÔÈ· ¿ÏÏË ÂÚȤÚÁÂÈ· Ô˘
ÓÈ· ÔÏÏ¿ ÎÈ Â˘Ù˘¯ÈṲ̂ӷ». ÙÚ¤ÊÔÓÙ·È ¯ÔÚÙ·ÛÙÈο. ¢ÂÓ Â›Ó·È ÌfiÓÔ ÙÔ ·È¯Ó›‰È
ÙÔ˘ ‰È·ÏfiÁÔ˘, ÂÏÏÂÈÙÈÎÔ‡ Î·È ¿ÓÈÛÔ˘, ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÂ
AÓ·‰ÈÊÒÓÙ·˜ Ù˘ Û˘ÏÏÔÁ‹˜ ÌÔ˘ Ù· ‰Â- Ù·ÂÈÓ¤˜ ÚÔÛˆÈΤ˜ ÛÙÈÁ̤˜ Î·È ÙËÓ ÎÂÊ·Ï·ÈÔ-
ο‰Â˜ Ù·¯˘‰ÚÔÌÈο ‰ÂÏÙ¿ÚÈ· Ì ¯ÚÈ- ÁÚ¿ÌÌ·ÙË ÈÛÙÔÚ›·, Ô˘ ¤¯ÂÈ ÎÈ ·˘Ùfi ÙË ÁÔËÙ›· ÙÔ˘.
ÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈΘ Î·È Â˘ÂÙËÚÈΤ˜ ¢¯¤˜ H ÂÚȉȿ‚·ÛË ÛÙÔ ÂÔÚÙ·ÛÙÈÎfi ÌÂÙ·›¯ÌÈÔ ÙˆÓ ¯Úfi-
ÚÔ·ÙÂÈ ·‚›·ÛÙ· fiÙÈ Û·Ó›ˆ˜ Ìfi- ÓˆÓ, fiÛÔ ÈÔ ›Ûˆ Ì·˜ ËÁ·›ÓÂÈ, ÙfiÛÔ ÛËÎÒÓÂÈ Î·È
ÓÔÓ Ô ·ÔÛÙÔϤ·˜ ·Ú·Û‡ÚÂÙ·È ÌÈ· ‰È¿Ê·ÓË ÌÂÏ·Á¯ÔÏ›·, Ô˘ ¤Ú¯ÂÙ·È ÎÈ ÂÈοıÂÙ·È
–fiˆ˜ ÔÈ ÂÓ K·˝Úˆ ·‰ÂÏʤ˜ ÙÔ˘ ¶¤- Û·Ó Ô‡ÛÈ ÛÙÔ Ì¤Û· Î·È ÛÙÔ ¤Íˆ ‚ϤÌÌ· Ì·˜, Â›ÌÔ-
ÙÚÔ˘– ÎÈ ·Ó·ÌÈÁÓ‡ÂÈ ÙÔ ÂÔÚÙ·ÛÙÈÎfi Ó·. E›Ó·È Î·È ÙÔ‡ÙÔ Ì˜ ÛÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ ÙÔ˘ ·È¯ÓȉÈÔ‡.
¢¯ÔÏfiÁÈÔ Ì Âȉ‹ÛÂȘ, Û¯fiÏÈ·, ηÙÂ- ◊ ·›˙ÂȘ ‹ ·Ô¯ˆÚ›˜...
‚·Ù¿ ÚÔÛˆÈ΋˜ ÈÛÙÔÚ›·˜, Ô˘ Â͈- KÈ ÂÁÒ, Ô˘ Â›Ó·È È· ·ÚÁ¿ Ó· ‚Áˆ ·’ ÙÔ ·È¯Ó›‰È,
ıÔ‡Ó ÙȘ ¢¯¤˜ Û ‰Â‡ÙÂÚÔ Î·È ÙÚ›ÙÔ Ï¤ˆ Ó· ÎÏ›ۈ Â‰Ò ÛÙ·¯˘ÔÏÔÁÒÓÙ·˜ ÙÚ›· Ù¤ÛÛÂÚ·
Ï¿ÓÔ, ‚ˆ‚Ô‡˜ ÎÔÌ¿ÚÛÔ˘˜ ÛÙËÓ Â˘ÂÙËÚÈο ÌËӇ̷ٷ ·fi ÙËÓ ÚÒÙË ‰ÂηÂÙ›· ÙÔ˘
›‰È· ÙËÓ ·Ú¿ÛÙ·Û‹ ÙÔ˘˜. TÔ Â˘¯Â- ¯ıÂÛÈÓÔ‡ ·ÈÒÓ·, fiˆ˜ Î·È ÙÔ Ù·¯˘‰ÚÔÌÈÎfi ‰ÂÏÙ¿ÚÈÔ
Ù‹ÚÈÔ Ù·¯˘‰ÚÔÌÈÎfi ‰ÂÏÙ¿ÚÈÔ, ηٿ ÙÔ˘ ¶¤ÙÚÔ˘.
Ù· ÂȈıfiÙ·, «ÔÊ›ÏÂÈ», ̤۷ ÛÙÔ «™·˜ ‡¯ÔÌ·È ÙÔ Ó¤ÔÓ ¤ÙÔ˜ ·›ÛÈÔÓ Î·È Â˘Ù˘¯¤˜. AÛ·-
ϤÁÌ· Î·È ÙÔ Ó‡̷ Ù˘ ·ÏÏËÏÔ- ÛÌÔ‡˜ ÛÙ· ÎÔÚ›ÙÛÈ· fiÏ·. B·Û›Ï˘ K. ¶‡ÚÁÔ˜ ÙË 29Ë, XII,
ÁÚ·Ê›·˜, Ó· ‰È·ÙËÚ‹ÛÂÈ ·˘ÙÔÓÔÌ›·, 1906»Ø «¶ÚÔÛÊÈÏ‹˜ ÌÔ˘ ™ÔÊ›·, ÌÂÙ¿ ÌÂÁ›ÛÙ˘ ¢¯·ÚÈ-
˘ÂÚÔÙÈ΋ ηı·ÚfiÙËÙ· Î·È Û˘ÓÙÔ- ÛÙ‹Ûˆ˜ ¤Ï·‚ÔÓ ÙËÓ ‰¤ÛÌËÓ ÙˆÓ ‚ÈÔÏÂÙÙÒÓ Î·È Ù·˜ ¢-
Ì›·, Ô˘ ı· ÙÔ Î·Ù·ÛÙ‹ÛÔ˘Ó ·fiÏ˘- ¯¿˜ ÛÔ˘, many thanks, dear. BϤˆ, ·Á·ËÙ‹ ÌÔ˘, fiÙÈ
Ù· ‰È·ÎÚÈÙfi, ¿Ú· Î·È ÂÔÚÙ·ÛÙÈο ¢- Ì ÂÚfiÏ·‚˜. ¢¤¯ıËÙÈ, ˆÛ·‡Ùˆ˜, Ì˘Ú›·˜ ¢¯¿˜ ÂÁηÚ-
ı‡‚ÔÏÔ, ÚfiÏÔ Ô˘ ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÂÈ Î·È ‰›Ô˘˜. E›ı ÙÔ 1907 Ó· ‰È·ÚÚ‡ÛË ˘ÁȤ˜, ·›ÛÈÔÓ Î·È Â˘-
ÙÔ ÂÈÎÔÓÈÛÙÈÎfi ı¤Ì· Ù˘ ÚfiÛıÈ·˜ Ù˘¯¤˜. ¶ÚfiÛÊÂÚÂ, ·Ú·Î·ÏÒ, ·˘Ù¿˜ ÂȘ fiÏËÓ ÙËÓ ÔÈÎÔ-
fi„˘ ÙÔ˘, ·ÏÏ¿ ÂÓ›ÔÙÂ Î·È Ë ÂÛˆÙÂ- Á¤ÓÂÈ·Ó. ™Â ·Û¿˙ÔÌ·È ÂΠηډ›·˜, EÏÈÓ›ÎË. K¿ÈÚÔÓ,
ÚÈ΋, «ÎÚ˘Ê‹» ÂÈÎfiÓ·, ·Ó ÚfiÎÂÈ- 30/12/06»Ø «E˘¯fiÌÂı· ˘Ì›Ó ÙÔ Ó¤ÔÓ ¤ÙÔ˜ [1908] ·›ÛÈÔÓ
Ù·È ÁÈ· ‰›Ù˘¯Ô. H ÂÔÚÙ·ÛÙÈ΋ ÂÈ- Î·È Â˘Ù˘¯¤˜ Î·È ÌÂÛÙfiÓ ·ÓÙfi˜ ·Á·ıÔ‡ Î·È Â˘‰·ÈÌÔÓ›·˜.
ÎfiÓ·, ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋ ‹ ʈÙÔÁÚ·ÊÈ΋, OÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· ¢. K.»Ø «¢ÂÛÔÈÓ›˜ ™ÔÊ›·, ‰È¿ ÙÔ˘ ·ÚfiÓÙÔ˜
Ô˘ Â›Ó·È ÎÈ ·˘Ù‹ Ì ÙÔÓ ÙÚfiÔ Ù˘ Û‡‰ˆ Ó· ¢¯ËıÒ ·›ÛÈÔÓ Î·È Â˘Ù˘¯¤˜ ÙÔ 1909, Û˘Ó ÙË
¢¯ÂÙ‹ÚÈÔ˜ ÏfiÁÔ˜, ¯·ÚÌfiÛ˘ÓÔ˜, ·ÔÏ·‡ÛÂÈ ¿ÓÙˆÓ ÙˆÓ ·Á·ıÒÓ. E˘ÛÙÚ¿ÙÈÔ˜ X.».
¿ÏÏÔÙ ˘ÎÓ¿ Û˘Ì‚ÔÏÈÎfi˜, Û˘Ó‰Ë- KÈ ·fi Â̤ӷ ÚÔ˜ fiÏÔ˘˜ ÂÛ¿˜, ÌÂÙ¿ ·fi ¤Ó·Ó ·È-
ψÙÈÎfi˜, ÎÈ ¿ÏÏÔÙ Ù˘ ·ÔÛ·- ÒÓ·, «A›ÛÈÔÓ Î·È Â˘Ù˘¯¤˜ ÙÔ Ó¤ÔÓ ¤ÙÔ˜ 2002!»

38 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1
Στον Kπο των Eσπερ δων
Tου °πflƒ°√À Z∂μ∂§Õ∫∏
Γεωπνου

«™ÙËÓ ∞ÌÔÚÁfi, ÛÙËÓ ∫›ÌˆÏÔ,


ÛÙË ¡ÈÔ, ÛÙË ™·ÓÙÔÚ›ÓË
ÌÔ˘ ÛÙ¤ÏÓÂȘ ÎÈÙÚÔϤÌÔÓÔ
ÛÔ˘ ÛÙ¤ÏÓˆ Ì·ÓÙ·Ú›ÓÈ»

™Ù›¯ÔÈ ¡›ÎÔ˜ °Î¿ÙÛÔ˜,


ÌÔ˘ÛÈ΋ ª¿ÓÔ˜ ÷Ù˙ȉ¿ÎȘ.
∫‡ÎÏÔ˜ ÙÚ·ÁÔ˘‰ÈÒÓ «Δ˘ Á˘ ÙÔ ¯Ú˘Û¿ÊÈ»,
1971.

A ¶O TA XPY™A ÛÙ¿¯˘· ÙÔ˘ ηÏÔηÈÚÈÔ‡ Î·È Ù·


¯Ú˘Û¿ÓıÂÌ· ÙÔ˘ ÊıÈÓÔÒÚÔ˘, ÛÙ· ¯Ú˘Û¿ Ì‹-
Ï· ÙˆÓ ∂ÛÂÚ›‰ˆÓ, ÙÔ˘˜ ηÚÔ‡˜ ÙˆÓ ÂÛÂ-
ÚȉÔÂȉÒÓ, Ù· ÁÓˆÛÙ¿ Ì·˜ ÍÈÓ¿, ÍÈÓfi‰ÂÓÙÚ·, ÏÂÌÔÓÔ-
ÔÚÙÔηÏȤ˜ ÙÔ˘ ¯ÂÈÌÒÓ·. ∏ ÔÓÔÌ·Û›· Û˘Ó‰¤ÂÙ·È ÌÂ
ÙȘ ∂ÛÂÚ›‰Â˜, ÙȘ Ì˘ıÈΤ˜ Ó‡Ìʘ Ô˘ ÛÙÔÓ Î‹Ô
ÙˆÓ £ÂÒÓ, ÎÔÓÙ¿ ÛÙÔ ‚Ô˘Ófi ÙÔ˘ AÙÏ·ÓÙ·, ʇϷÁ·Ó
Ì·˙› Ì ÙÔÓ ‰Ú¿ÎÔÓÙ· §¿‰ˆÓ· Ù· Ì‹Ï· ÙÔ˘˜, Ù· Ì‹-
Ï· Ô˘ ∏Ú·ÎÏ‹˜ ¤ÊÂÚ ÛÙÔÓ ∂˘Ú˘Ûı¤· Ú·ÁÌ·ÙÔ-
ÔÈÒÓÙ·˜ ÙÔÓ ÂÓ‰¤Î·ÙÔ ¿ıÏÔ ÙÔ˘. AÏÏ¿, ·Ó Ô Û¯ÂÙÈ-
Îfi˜ Ì ÙËÓ ÂÏÈ¿ ̇ıÔ˜ ÙÔ˘ ∏Ú·ÎÏ‹ Û˘Ó¿‰ÂÈ Ì fiÛ·
ͤÚÔ˘Ì ÁÈ· ÙÔ ÙÈ Î·ÏÏÈÂÚÁÔ‡Û·Ó ÔÈ ·Ú¯·›ÔÈ, «Ù· Ì‹-
Ï· ÙˆÓ ∂ÛÂÚ›‰ˆÓ» ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Ù·˘ÙÈÛÙÔ‡Ó ÌÂ
Ù· ÏÂÌÔÓÔÔÚÙfiηϷ:«Ô˘‰¤Ó ›‰Ô˜ Ê˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ Á¤ÓÔ˘˜
·˘ÙÔ‡ Â›Ó·È Èı·ÁÂÓ¤˜ Ù˘ ∞ÊÚÈ΋˜, ÂÈÛ‹¯ıË ‹ ¢ڤıË
ηÏÏÈÂÚÁÔ‡ÌÂÓÔÓ ÂȘ ÔÈÔÓ‰‹ÔÙ ÛËÌ›ÔÓ Ù˘ Ë›ÚÔ˘
Ù·‡Ù˘ Î·È ÙˆÓ ·Ú¿ Ù·‡ÙËÓ Ó‹ÛˆÓ ÚÔ Ù˘ ηٷϋ-
H Λεμνι και πορτοκ λια. Eγχρωμη ξυλογρα-
„ˆ˜ ÙˆÓ ·Ú·Ï›ˆÓ ·˘Ù‹˜ ˘fi ÙˆÓ ∞Ú¿‚ˆÓ, ‹ÙÔÈ ÚÔ
φα του T κη Kατσουλδη, 1958.
ÙÔ˘ 6Ô˘ Ì.Ã. ·ÈÒÓÔ˜» (¶. °ÂÓÓ·‰›Ô˘, «º˘ÙÔÏÔÁÈÎfiÓ
§ÂÍÈÎfiÓ»). ∏ ·Ó˘·ÚÍ›· ÍÈÓfi‰ÂÓÙÚˆÓ ÛÙËÓ ·Ú¯·›·
∂ÏÏ¿‰· Î·È Ë Û¯ÂÙÈο ÚfiÛÊ·ÙË ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ Ù˘ ηÏ-
¶ÂÚÈÔ¯¤˜ Ì ‹ÈÔ Îϛ̷ Î·È Î·Ù¿ÏÏËÏ· ‰¿ÊË ÔÈËÙ‹˜ ∫ÒÛÙ·˜ EÏÏËÓ·˜ (ÊÈÏÔÏÔÁÈÎfi „¢‰ÒÓ˘ÌÔ
ÏȤÚÁÂÈ¿˜ ÙÔ˘˜ ÙÔÓ 19Ô ·ÈÒÓ· Û˘Ó¿ÁÔÓÙ·È Î·È ·fi
ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· (∫Ú‹ÙË, ÛԘ, §·ÎˆÓ›· Î.¿.) ¤¯Ô˘Ó ·- ÙÔ˘ ∫ÒÛÙ· ¢·ÚÚ›ÁÔ˘) ı· ÁÚ¿„ÂÈ ÙÔ Ô›ËÌ· «√Ò-
ÙÔ ¤ıÈÌÔ ÙÔ˘ ÔÚÙÔηÏÔÔϤÌÔ˘ ÛÙÔ AÚÁÔ˜, Ô˘ ¿Ú-
Ú¿‰ÔÛË ÛÙËÓ Î·ÏÏȤÚÁÂÈ· ÍÈÓÒÓ. TÔ ÏÂÌfiÓÈ Â›¯Â ÛÙËÓ Ú˜», Û Îϛ̷ ∫·‚‚·‰›·: ∞fi ÙË ÛÎÔ‡Ó· Ô˘ ¿Ú·ÍÂ
¯ÈÛ ٷ ÚÒÙ· ¯ÚfiÓÈ· ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ÔÚÙÔηÏÈÒÓ, Á‡-
∫Ú‹ÙË –ÁÚ¿ÊÂÈ ·Ó·ÊÂÚfiÌÂÓË ÛÙ· ÙÔÈο Ê˘Ù¿ Ë ÛÙÔ fiÚÙÔ, ÔÈ Ó·‡Ù˜ Ó· ÍÂÊÔÚÙÒÓÔ˘Ó «ÎÔÊ›ÓÈ· ÁÏ˘-
Úˆ ÛÙ· 1830. °ÈÓfiÙ·Ó Î¿ı 21 ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘, ÁÈÔÚÙ‹
∂˘·ÁÁÂÏ›· ºÚ·ÁοÎË– ÂÍ·ÈÚÂÙÈ΋ ı¤ÛË ÛÙË ‰ËÌÒ‰Ë ÎÔÒÚ˜, ÏÂ˚ÌfiÓÈ·, Ì·ÓÙ·Ú›ÓÈ·, ÔÚÙÔοÏÈ·» Î·È Ù·
Ù˘ ÌÔÓ‹˜ Ù˘ ¶·Ó·Á›·˜ Ù˘ «∫·Ù·ÎÂÎÚ˘Ì̤Ó˘» ‹
È·ÙÚÈ΋, ÁÈ· ÙÔÓ ÎÂÊ·ÏfiÔÓÔ, ÙË ‰˘Û„›·, ÙȘ ¯ÈÔ- ÎÔÚ›ÙÛÈ· ÙÔ˘ ·ÁÔÚ·›Ô˘ ¤ÚˆÙ· ÏËÛÈ¿˙Ô˘Ó ÁÈ· Ó·
«ÙÔ˘ μÚ¿¯Ô˘», Ô˘ ÁÈ’ ·˘Ùfi «ÚÔÛÂˆÓÔÌ¿ÛıË ¶ÔÚ-
Ó›ÛÙÚ˜, ÙȘ ·¸ӛ˜, ÙȘ ˙·Ï¿‰Â˜ Î.¿. Ö˜ Î·È ÙÔ ·ÁÔÚ¿ÛÔ˘Ó:
ÙÔηÏÔ‡Û·». ΔÔ ¤ıÈÌÔ Î·Ù·ÁÚ¿ÊÂÈ Ô ÈÛÙÔÚÈÎfi˜ ¢Ë-
ÔÚÙÔοÏÈ ı·˘Ì·ÙÔ˘ÚÁ›, ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ Ô Û˘ÁÁڷʤ-
Ì‹ÙÚÈÔ˜ μ·Ú‰Ô˘ÓÈÒÙ˘ Î·È ÙÔ Û˘Ó‰¤ÂÈ Ì ·Ó¿ÏÔÁË «ºÙ¿ÓÔ˘Ó Ë ª¿ÚÈÔÓ,
·˜ ∏Ï›·˜ ¶¤ÙÚÔ˘, ÛÙÔ ¿ÛıÌ·, ÙÔÓ Î·Ù¿ÚÚÔ˘, ÙË ‰˘-
ÂÔÚÙ‹ ÛÙÔ ·Ú¯·›Ô AÚÁÔ˜ «Î·ÏÔ‡ÌÂÓË μ·Ï·¯Ú¿‰Â˜ ÂÎ Ë ∑·˙¿ Î’ Ë §›Ó·
ÛÎÔÈÏÈfiÙËÙ·, ÙÔÓ ÊÏ‚›ÙË, Ù· ·ÚıÚÈÙÈο, ÙÔ˘˜ ÚÂ˘Ì·-
ÙÔ˘ fiÙÈ ÔÈ ∞ÚÁ›ÔÈ ¤ÚÚÈÙÔÓ Î·Ù’ ·ÏÏ‹ÏˆÓ ·¯Ï¿‰È·». Î·È ÁÏ˘ÎÔÁÓ¤ÊÔ˘Ó –
ÙÈÛÌÔ‡˜ Î·È Û ¿ÏϘ ¯ÚfiÓȘ ·Ûı¤ÓÂȘ (ΔÚÔÊ‹ ηÈ
(«ª˘Î‹Ó·È», 27 πÔ˘Ó›Ô˘ 1906). O fiÚÔ˜ «ÂÛÂÚȉÔÂÈ- Á‡ÚÔ˘ · ¯·Ì›ÓÈ·
ÀÁ›·, 1935).
‰‹» ÂÚÓ¿ ÛÙË ÁÏÒÛÛ· Ì·˜ ÌfiÏȘ ÙÔ 1872, ˆ˜ ÂÏÏË- Û¿Ș ÔÒÚ˜ ÁÏ›ÊÔ˘Ó
T· «ÔÚÙÔοÏÈ· Ù˘ ¶·Ï·È¿˜ ∂ȉ·‡ÚÔ˘» ÚˆÙ·-
ÓÔÁÂÓ‹˜ fiÚÔ˜ (·fi ÙÔ Hesperides). ΔËÓ ÚÒÙË ÂÚÈ- ·fi ÙËÓ ›ӷ.
ÁˆÓÈÛÙÔ‡Ó ÛÙÔ ÔÌfiÙÈÙÏÔ ‰È‹ÁËÌ· ÙÔ˘ £Ô‰ˆÚ‹ °Îfi-
ÁÚ·Ê‹ ÂÛÂÚȉÔÂȉԇ˜ –Èı·ÓÒ˜ ÙÔ˘ ΛÙÚÔ˘– ‰›ÓÂÈ ∫’ ÔÈ Ó·‡Ù˜ ÎÔ˘‚·ÏÔ‡Ó
ÓË (AÁÚ· 2001): «Δ· ÔÚÙÔοÏÈ· Ù˘ ¶·Ï·È¿˜ ∂ȉ·‡-
Ô £ÂfiÊÚ·ÛÙÔ˜, ·Ó·ÊÂÚfiÌÂÓÔ˜ Û ‰¤ÓÙÚÔ Î·ÏÏÈÂÚ- Î·È ‚·ÚÁÈ·ÛÙ¤ÓÔ˘Ó
ÚÔ˘ Â›Ó·È Ù· ηχÙÂÚ·. ¢ÂÓ Ï¤ˆ, Î·È Ù˘ ™¿ÚÙ˘, Ù˘
ÁÔ‡ÌÂÓÔ ÛÙËÓ ¶ÂÚÛ›·, Ì ηÚfi ÙÔ «Ì‹ÏÔÓ ÙÔ ÌˉÈ- – ÙË ‰‡Ó·ÌË ¤¯Ô˘Ó ‰fiÛÂÈ
∫·Ï·Ì¿Ù·˜, Ù˘ AÚÙ·˜, Ù˘ ∫Ú‹Ù˘ ·ÏÏ¿ Î·È Ù˘ ∞Ú¯·›-
ÎfiÓ ‹ ÙÔ ÂÚÛÈÎfiÓ». ÛÙ· ÎÔÊ›ÓÈ·
·˜ ∞Û›Ó˘ –·˘Ù¿ Ô˘ Ì·˙‡·Ì Ì ·ÁˆÌ¤Ó· ‰¿¯Ù˘Ï·–
Δ· ÂÛÂÚȉÔÂȉ‹ –·ÂÈı·Ï‹, ÂÍfi¯ˆ˜ ÎÔÛÌËÙÈο Î·È Ì· ÙËÓ „˘¯‹, ÛÙȘ ÎfiÚ˜
ÓfiÛÙÈÌ· ›ӷÈ. Ö˜ Ù· ÔÚÙÔοÏÈ· Ù˘ ¶·Ï·È¿˜ ∂È-
ÚÔÛÔ‰ÔÊfiÚ· Ê˘Ù¿– ηٷٿÛÛÔÓÙ·È ÛÙ· Ú˘ÙÒ‰Ë Ô˘ ÚÔṲ̂ÓÔ˘Ó.»
‰·‡ÚÔ˘ Â›Ó·È Ù· ÓÔÛÙÈÌfiÙÂÚ·».
Î·È ÛÙÔ Á¤ÓÔ˜ ÙˆÓ ÎÈÙÚ›ˆÓ, ÛÙÔ ÔÔ›Ô Ô ·Ï·Èfi˜ ‚Ô- Δ· ÛÊ·ÈÚÈο Î·È ÂÏÏÂÈÙÈο Û¯‹Ì·Ù· ÙˆÓ Î·ÚÒÓ
™ÎÔÙÂÈÓfi, ‚·Ú‡, ·‰È¿‚·ÙÔ ÙÔ §ÂÌÔÓÔ‰¿ÛÔ˜ ÙÔ˘ ∫Ô-
Ù·ÓÔÏfiÁÔ˜ ηıËÁËÙ‹˜ ™˘Ú›‰ˆÓ ªËÏÈ·Ú¿Î˘ Ù·ÍÈ- Ì ÙȘ ¯Ú˘Û¤˜ ·ÓÙ·‡ÁÂȘ Î·È ÙÔ˘˜ Ï¢ÎÔÚ¿ÛÈÓÔ˘˜
ÛÌ¿ ¶ÔÏ›ÙË, «... ˘ÎÓfi Ì ‰¤ÓÙÚ· ÙÂÚ¿ÛÙÈ· ˘ÂÚÊ˘ÛÈ-
ÓÔÌ› ÔÎÙÒ Â›‰Ë: ÎÔÈÓ‹ (ÓÂÚ·ÓÙ˙È¿), ¯Ú˘ÛÔÌËϤ· ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÌÔ‡˜ ˘Ô‚¿ÏÏÔ˘Ó ÌÈ· ·ÈÛıËÛȷ΋ ‰È¿ıÂ-
ο, Ô˘ ‰ÂÓ ·Ê‹ÓÔ˘Ó ÙȘ ·¯Ù›‰Â˜ ÙÔ˘ ‹ÏÈÔ˘ Ó· ÂÚ¿-
(ÔÚÙÔηÏÈ¿), ¢ÌÂÁ¤ı˘ (ÊÚ¿·), ÙÚ˘ÊÂÚ‹ (Ì·Ó‰·- ÛË, ·Ú·¤ÌÔÓÙ·˜ Û ÂÚˆÙÈÎÔ‡˜ Û˘Ì‚ÔÏÈÛÌÔ‡˜.
ÛÔ˘Ó Ô‡ÙÂ Î·È Ó· ÂÍ·ÙÌÈÛÙÔ‡Ó ÔÈ Ì˘Úˆ‰È¤˜, Ô˘ ¤ÙÛÈ Ì¤-
ÚÈÓÈ¿), ÏÈÌÂÙÙ›· (ÁÏ˘ÎÔÏÂÌÔÓÈ¿), Ô͇¯˘ÌË (ÏÂÌÔÓÈ¿), £˘Ì›˙ˆ ÙȘ Ï·˚Τ˜ ÁÂÏÔÈÔÁڷʛ˜ ÙÔ˘ ÂÚ›ÊËÌÔ˘
ÓÔ˘Ó ‚·ÚȤ˜ οو ·fi ÙȘ Ê˘ÏψÛȤ˜, οÙÈ ÙÔ Ì˘ıÈÎfi, ÙÔ
ÌˉÈ΋ (ÎÈÙÚÈ¿), Î·È ¤ÚÁ·ÌÔ˜ (ÂÚÁ·ÌfiÓÙÔ). ™’ ·˘Ù¿ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ˘ÔÏ›ÙË °. °ÎÂ˚‚¤ÏË, fiÔ˘ Ô Ì˘ÛÙ·ÎÔ-
·fiÎÔÛÌÔ».
ÚÔÛÙ¤ıËÎ·Ó ÙÔ ·Ú·‰Â›ÛÈÔ (ÁÎÚ¤È-ÊÚÔ˘Ù), Ô ¿Ï- ÊfiÚÔ˜ Ï·Ófi‰ÈÔ˜ ÔˆÚÔÒÏ˘ Ú›¯ÓÂÈ ·Ú·ÎÙÈΤ˜
™ÙÔÓ ¶ÔÚÙÔηϤÓÈÔ £¿Ó·ÙÔ, Ô √Ú¤ÛÙ˘ §¿ÛÎÔ˜ Ì¿˜
ÏÔ˘ Á¤ÓÔ˘˜ bortenella (ÎÔ˘Ì-ÎÔ˘¿Ù) Î·È ÙÔ ponsirus Ì·ÙȤ˜ ÛÙ· ‰˘Ô «ÏÂ˚ÌfiÓÈ·» Ô˘ ÚÔ‚¿ÏÏÔ˘Ó ÛÙÔÓ
ÌÂٷʤÚÂÈ «ÛÙ˘ AÚÙ·˜ ÙÔÓ Ï·Ù‡ ÙÔÓ Î¿ÌÔ, ÛÙÔ ÌÂ-
(ÙÚ›Ê˘ÏÏÔ), Ô˘ Ì·˙› Ì ÙË ÓÂÚ·ÓÙ˙È¿ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡- ÎfiÚÊÔ ÙˆÓ ˘ËÚÂÙÚÈÒÓ. £¤·Ì· Ô˘ ÌÚÔÛÙ¿ ÙÔ˘ ÎÈ
Á¿ÏÔ ‰¿ÛÔ˜ ÙˆÓ ÔÚÙÔηÏÈÒÓ Ì ٷ Ï·ÌÂÚ¿ ¯Ú˘ÛfiÌË-
ÓÙ·È ˆ˜ ˘ÔΛÌÂÓ· ÂÌ‚ÔÏÈ·ÛÌÔ‡ fiÏˆÓ ÙˆÓ ÂȉÒÓ. Ô ∞Ó‰Ú¤·˜ ∂ÌÂÈÚ›ÎÔ˜ Ê·›ÓÂÙ·È Ó· ·‰ËÌÔÓ›:
Ï¿ ÙÔ˘.» . ΔËÓ ÒÚ· Ô˘ Ô ÎfiÛÌÔ˜ «¯·ÈÚfiÙ·Ó ÙˆÓ Ìfi-
ΔfiÔÈ Î·Ù·ÁˆÁ‹˜ ÙˆÓ ÂÛÂÚȉÔÂȉÒÓ ıˆÚÔ‡ÓÙ·È ÔÈ ∫ÔÓÙ¿-ÎÔÓÙ¿ ÛÙËÓ ÂÛÂÚȉÔÂȉ‹ ‚Ú·‰È¿
¯ÙˆÓ ÙÔ˘ ÙÔ ‚ÈÔ˜ …ÎÈ ¤Ï·ıÂ Ô Î·ı¤Ó·˜ … fiÓÂÈÚ· Á·-
·Ó·ÙÔÏÈΤ˜ πÓ‰›Â˜, Ë ∫›Ó·, Ë π·ˆÓ›· Î·È Ù· ÓËÛÈ¿ ‰ÂÛfi˙Ô˘Ó
Ï¿˙È·, ʈÙÂÈÓ¿…» ‹ÚıÂ Ë Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ Ì ÙË ÌÔÚÊ‹
ÙÔ˘ πÓ‰ÈÎÔ‡ ∞Ú¯ÈÂÏ¿ÁÔ˘˜. ¶ÂÚÈÔÚÈÛÙÈÎfi˜ ·Ú¿ÁˆÓ Ù· ˘ÂÚ‹Ê·Ó· Ì·Ó¿ÚÈ·.
ÙÔ˘ ·ÁÂÙÔ‡:«∫È’ ˆ¯, οı ¯Ú˘ÛfiÌËÏÔ ‚fiÁÁ·Â, Û·ÚÙ·-
Ù˘ ÁˆÁÚ·ÊÈ΋˜ ÙÔ˘˜ ÂÍ¿ψÛ˘ Â›Ó·È ÔÈ ¯·ÌËϤ˜ ∫Ô˘ÌÒÓÔ˘Ó Î·È ÍÂÎÔ˘ÌÒÓÔ˘Ó
ÚÔ‡ÛÂ,/ ¿ÁˆÓÂ Ë Î·Ú‰Ô‡Ï· ÙÔ˘ …Î·È Í„˘¯Ô‡Û».
ıÂÚÌÔÎڷۛ˜, Ì ¿ÏÏ· ÏfiÁÈ· ¢‰ÔÎÈÌÔ‡Ó «·ÓÙ·¯Ô‡ ÙÔ ‚ÂÏÔ˘‰¤ÓÈÔ ıËÛ·˘Úfi
™ÙÔÓ ªÂÛÔfiÏÂÌÔ, Ô˘ ÔÈ Î·ÚÔ› ÙˆÓ ÂÛÂÚȉÔÂÈ-
¤Óı· ÔÈ ·ÁÂÙÔ› Â›Ó·È ¿ÁÓˆÛÙÔÈ ‹ Û¿ÓÈÔÈ, ‚Ú·¯Â›·˜ Ù˘ ˙ÒÓ˘ ÙÔ˘˜.
‰ÒÓ Â›¯·Ó ÌÂÁ¿ÏË ˙‹ÙËÛË, Ô Í¯·Ṳ̂ÓÔ˜ Û‹ÌÂÚ·
‰È¿ÚÎÂÈ·˜ Î·È Ô˘¯› ‰ÚÈÌ›˜». («¢›ÎÚÔÙÔÓ Â› ÛÙÂϤ¯Ô˘˜»)

H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 1 39