You are on page 1of 30

วารสารคนทางาน มกราคม 2563

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 1]

การขยายตัวจ้างงาน การจ้างงานภายใต้ เมื่อชาวแคนาดาปฏิเสธ แอปพลิเคชั่นที่คนทางาน


‘นักวิชาการฟรีแลนซ์’ ‘Gig economy’ กาลัง 'เครื่องชาระเงินด้วย เป็นเจ้าของและบริหาร
อาจทาลายวงการ คุกคามชีวิตคนทางาน ตนเอง' หวังต่อลม เอง: ความหวังแก้ปัญหา
วิชาการได้ [หน้า 11] เกาหลีใต้ [หน้า 15] หายใจคนทางาน แบ่งผลประโยชน์ไม่เป็น
'แคชเชียร์' [หน้า 19] ธรรม [หน้า 22]
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 2]

รอบโลกแรงงาน
นายกคนใหม่ของฟิ นแลนด์ เตรียมเสนอ อนุญาตให้เกษตรกรทั่วไปนาเข้าแรงงานต่างชาติ
นโยบายทางาน 4 วันต่อสัปดาห์ วันละ 6 ได้ ทาให้ตอ้ งพึง่ พาแรงงานผิดกฎหมาย ประกอบ
ชั่วโมง กับในการเดินทางมาทางานที่ไต้หวัน ถูกบริษัท
จัดหางานเรียกเก็บค่าหัวคิวที่แพง เมื่อมีแรง
Sanna Marin นายกรัฐมนตรีหญิงคนใหม่ของ
กดดัน จึงเลือกวิธีหลบหนีออกจากโรงงานไป
ฟิ นแลนด์ วัย 34 ปี ประกาศความตัง้ ใจในการ
ทางานอย่างผิดกฎหมาย ส่งผลให้ยอดจานวน
เริม่ ต้นทดลองตารางการทางานรูปแบบใหม่ ที่มี
การหลบหนีกลายเป็ นแรงงานผิดกฎหมายของ
ความยืดหยุน่ และกาหนดให้มีวนั ทางานเพียง 4
แรงงานต่างชาติ ยังไม่มีแนวโน้มลดลง แม้
วันต่อสัปดาห์ และทางานไม่เกินวันละ 6 ชั่วโมง
รัฐบาลจะประกาศมาตรการต่างๆ เพื่อสกัดแต่ก็
เธอระบุวา่ อาจเป็ นรูปแบบชีวิตการทางานในขัน้
ไร้ผล
ต่อไปของชาวฟิ นแลนด์ ที่จะใช้เวลากับ
ครอบครัว คนที่รกั งานอดิเรก และมุมมองด้าน นักข่าวของ UDN ลงพืน้ ที่ชนบทและบุกป่ าฝ่ าดง
อื่นๆ ของชีวติ ให้มากขึน้ เช่น ด้านวัฒนธรรม เพื่อทาข่าวสถานการณ์แรงงานต่างชาติผิด
กฎหมายที่แฝงตัวอยูใ่ นฟาร์มและไร่สวน โดย
ที่มา: neweurope.eu, 2/1/2020
อ้างสถิตขิ องคณะกรรมการการเกษตรกล่าวว่า
แรงงานผิดกฎหมายในไต้หวันยังไม่มี ภาคการเกษตรของไต้หวัน ปกติขาดแคลน
แนวโน้มลดลง ส่วนใหญ่หลบไปทางาน คนงานประมาณ 15,000 คน ในฤดูเก็บเกี่ยวจะ
เกษตรในชนบทและภูเขา ตารวจชีจ้ ับไม่ เพิ่มสูงถึง 210,000 คน นอกจากนี ้ เนื่องจากคน
หมด ต้องแก้ปัญหาที่ตน้ เหตุ หนุม่ สาวไม่ยอมทางานเกษตร ส่งผลให้เกษตรกร
หนังสือพิมพ์เหลียนเหอเป้าหรือ UDN สือ่ ไต้หวัน มีอายุโดยเฉลีย่ อยูท่ ี่ 62 ปี การขาดช่วง
สิง่ พิมพ์ยกั ษ์ใหญ่ของไต้หวัน รายงาน ในการสืบทอดงานภาคการเกษตรอยูใ่ นขัน้ วิกฤต
สถานการณ์ของแรงงานต่างชาติหลบหนี ขณะที่รฐั บาลไม่อนุญาตให้นาเข้าแรงงาน
นายจ้างหรือแรงงานผิดกฎหมายว่า ยังไม่มี ต่างชาติ ยกเว้นที่ทดลองเปิ ดให้นาเข้า 800 คน
แนวโน้มลดน้อยลง เนื่องจากมีทไี่ ป โดยเฉพาะ แต่จากัดอยูแ่ ค่ฟาร์มโคนมและจ้างเหมาบริการ
ฟาร์มหรือไร่สวนในชนบทหรือบนภูเขา เนื่องจาก ภาคการเกษตร เกษตรกรจึงต้องหันไปพึง่ พา
ขาดแคลนแรงงานอย่างหนัก และรัฐบาลยังไม่ แรงงานต่างชาติ และนี่เป็ นสาเหตุสาคัญประการ
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 3]

ที่ทาให้รฐั บาลไม่สามารถลดจานวนแรงงาน นักวิจัยหวั่น 'AI' จ่อแย่งงาน 'คนทางาน


ต่างชาติหลบหนีลงได้อย่างมีผล ออฟฟิ ศ'

นอกจากนี ้ แรงกดดันด้านหนีส้ นิ ซึง่ เกิดจากการ ระหว่างที่หลายคนกาลังเป็ นห่วงเป็ นใยงานใน


กูย้ ืมเพื่อนามาจ่ายเป็ นค่าบริการจัดหางานหรือที่ ภาคอุตสาหกรรมว่าจะถูกจักรกลแย่งงาน หันมา
เรียกกันว่าค่าหัวคิวแก่บริษัทจัดหางาน อย่างเช่น อีกที ระบบปั ญญาประดิษฐ์ หรือ AI อาจจะเข้า
แรงงานเวียดนาม รัฐบาลเวียดนามอนุญาตให้ มาแทนที่ตาแหน่งงานของมนุษย์ออฟฟิ สในเวลา
บริษัทจัดหางานเก็บค่าหัวคิวได้ไม่เกิน 4,500 อันใกล้นแี ้ ล้ว โดยในการศึกษาจาก Brookings
USD แต่ราคาท้องตลาดเก็บกัน 6,000-7,000 Institute ฟั นธงเลยว่า AI จะสะเทือนตาแหน่ง
USD ตกประมาณ 180,000-210,000 เหรียญ งานที่ตอ้ งใช้วฒ ุ ิการศึกษาระดับปริญญา และใน
ไต้หวัน เมื่อเดินทางมาทางานที่ไต้หวันครบ ตาแหน่งทีจ่ ะได้รบั ค่าจ่างสูงๆเสียด้วย
สัญญา 3 ปี หนีย้ งั ไม่ทนั จะหมด แทนที่จะได้ตอ่
นายมาร์ค มูโร นักวิจยั อาวุโสจาก Brookings
สัญญาใหม่ทางานหาเงินต่อไป ตามทีก่ ฎหมาย
Institute บอกว่า จากเดิมที่คิดว่า AI จะทดแทน
กาหนด กลับถูกบริษัทจัดหางานเรียกเก็บค่าต่อ
ตาแหน่งงานค่าจ้างน้อย แต่ตอนนีพ้ บว่า
สัญญา หรือบังคับให้เดินทางกลับประเทศไปเสีย
ปั ญญาประดิษฐ์จะสามารถทดแทนงานของคน
ค่าหัวคิวมารอบใหม่ ทาให้แรงงานเวียดนามและ
รายได้ปานกลาง อย่างเหล่าพนักงานออฟฟิ ส ซึง่
อินโดนีเซียจานวนมากเลือกใช้วธิ ีแก้ปัญหาด้วย
เป็ นสิง่ ที่นา่ ประหลาดใจอย่างมาก
การหลบหนีไปทางานอย่างผิดกฎหมาย
ระบบปั ญญาประดิษฐ์ ออกแบบมาเพื่อทาสิง่ ที่
รายงานกล่าวว่า แรงงานต่างชาติผิดกฎหมาย
ต้องพึง่ พามันสมองของมนุษย์ เช่น การวางแผน,
กลายเป็ นกาลังแรงงานกลุม่ หลักของภาค
การเรียนรู,้ การให้เหตุผล และการแก้ปัญหา ซึง่
การเกษตรไปแล้ว หากมีการจับกุมกวาดล้างจน
ทีมวิจยั ของ Brookings Institute วิเคราะห์อาชีพ
หมดเกลีย้ ง พืน้ ที่เกษตรในไต้หวันกว่า 1 ใน 3
ที่จะได้รบั ผลกระทบจาก AI โดยตรง และพบว่า
จะต้องถูกทิง้ ร้างเพราะขาดแคลนแรงงาน รัฐบาล
ไม่มีตาแหน่งงานใดที่รอดพ้นจากเงือ้ มมือ AI ไป
จึงควรให้ความสาคัญ แก้ปัญหาที่ตน้ เหตุ
ได้
ที่มา: Radio Taiwan International, 3/1/2020
นายมูโร ชีว้ า่ ตาแหน่งงานทีใ่ ช้วฒ
ุ ิการศึกษา
ปริญญาตรี 4 ปี จะได้รบั ผลกระทบจาก AI
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 4]

มากกว่าตาแหน่งงานที่ใช้วฒ ุ ิการศึกษาระดับ อนันกุมาร์ แนะว่าพนักงานทีเ่ สีย่ งต่อการถูก AI


มัธยมปลายถึง 5 เท่าตัว อย่างตาแหน่งงานที่มี แย่งงาน ควรมุง่ เป้าไปที่ตาแหน่งงานที่ตอ้ งใช้
รูปแบบการทางานแบบชัดเจนตายตัว เช่น ความคิดสร้างสรรค์และสัญชาตญาณมนุษย์
นักวิเคราะห์ตลาด, ผูจ้ ดั การฝ่ ายขาย, เพิ่มทักษะแบบ Soft Skill และด้านเทคโนโลยีซงึ่
โปรแกรมเมอร์, นักวิเคราะห์ฝ่ายบริหาร และ ให้รูเ้ ท่าทัน AI ขณะเดียวกันต้องมี growth
วิศวกร นั่นเป็ นเพราะว่า AI ถูกออกแบบให้มี mindset ในแง่ของการยอมรับและปรับเพิ่มการ
ทักษะที่จาเป็ นของมนุษย์ออฟฟิ ส โดยเฉพาะ เรียนรูท้ กั ษะใหม่ เพื่อเปิ ดประตูแห่งโอกาสที่จะ
ตาแหน่งฝ่ ายบริหาร อย่างผูจ้ ดั การและฝ่ าย เข้ามาในอนาคต
วิเคราะห์ ซึง่ เป็ นงานถนัดของ AI ในแง่ของการใช้
ที่มา: VOA, 3/1/2020
ทักษะการตัดสินใจและการเพิม่ ประสิทธิภาพใน
การทางาน พบแรงงานภาคอุตสาหกรรมในกัมพูชาเสี่ยง
ชีวิตบนรถโดยสารจากอุบตั ิเหตุทางถนน
จากความท้าทายทีค่ ืบคลานเข้ามาใกล้ทกุ ขณะ
ทีมวิจยั ของ Brookings Institute แนะว่า การ แรงงานในภาคส่วนอุตสาหกรรมตัดเย็บเสือ้ ผ้า
ปรับตัวเป็ นสิง่ จาเป็ นเร่งด่วนสาหรับมนุษย์ในทุก สาเร็จรูปที่สว่ นใหญ่เป็ นผูห้ ญิง มักเสีย่ งอันตราย
หย่อมหญ้า ในการเพิ่มคุณค่าให้กบั งานที่ทาอยู่ อยูท่ กุ วัน ในประเทศที่อบุ ตั เิ หตุบนท้องถนนเป็ น
สาเหตุหลักของการเสียชีวิต กัมพูชาผลิตเสือ้ ผ้า
ขณะที่เอนิมา อนันกุมาร์ หัวหน้าฝ่ าย Machine
และรองเท้าให้กบั แบรนด์ชื่อดังของตะวันตกใน
Learning ของ Nvidia กล่าวว่า พนักงานทุกคน
อุตสาหกรรมส่งออกมูลค่า 7,000 ล้านดอลลาร์
ควรประเมินอนาคตของบทบาทหน้าที่ที่ได้รบั ใน
ที่ยงั เป็ นนายจ้างอย่างเป็ นทางการที่ใหญ่ที่สดุ
งานที่ทา ด้วย 3 คาถามสาคัญ คือ งานที่ทาอยู่
ของประเทศ แม้คนงานตัดเย็บเสือ้ ผ้าสาเร็จรูปจะ
เป็ นงานที่ทาซา้ ซากหรือไม่? มีรูปแบบการ
ได้รบั การปรับค่าแรงขัน้ ต่าขึน้ เป็ น 190 ดอลลาร์
ประเมินผลงานทีช่ ดั เจนหรือไม่? และงานที่ทา
สหรัฐฯ ต่อเดือน แต่ยงั ถือเป็ นเงินเดือนที่ต่าใน
เกี่ยวข้องกับข้อมูลมหาศาลเพื่อใช้ในการฝึ กฝน
ประเทศที่ยากจนแห่งนี ้ ที่บงั คับให้พวกเขาต้อง
AI ด้วยหรือไม่? ถ้าคาตอบทัง้ หมดคือ “ใช่” ก็ฟัน
ยอมเสีย่ งภัยอย่างไม่คอ่ ยเต็มใจนัก คนงานส่วน
ธงได้วา่ AI จ่อแย่งงานนีข้ องคุณไปในอีกไม่กี่สบิ
ใหญ่จา่ ยเงินราว 10-20 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อ
ปี ขา้ งหน้าแน่นอน
เดือน สาหรับพืน้ ที่บนรถบรรทุกและรถตูเ้ ก่าๆ ที่
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 5]

มักพลิกคว่าเทกระจาดคนงานลงบนถนนและชน ตามมาด้วย มัณฑะเลย์ และอิรวดี พืน้ ที่ละ 28


พวกเขา คดี และรัฐคะฉิ่น 25 คดี นอกจากนีย้ งั มี 40 คนที่
ตกเป็ นเหยื่อการค้ามนุษย์ภายในประเทศ โดย
จากผลการศึกษาชิน้ หนึ่งระบุวา่ มีเหตุรถชน
ถูกนาไปบังคับใช้แรงงานทาส เป็ นโสเภณี และ
ประมาณ 12 ครัง้ ต่อวันที่เกี่ยวข้องกับคนงานตัด
ถูกบังคับแต่งงาน ภายใต้กฎหมายต่อต้าน
เย็บเสือ้ ผ้าสาเร็จรูป คนขับรถรับส่งคนงานเหล่านี ้
การค้ามนุษย์ ผูก้ ระทาผิดจะมีโทษจาคุกอย่าง
เริม่ วันแต่เช้ามืดก่อนหยุดพัก และในระหว่างที่
น้อย 10 ปี ถึงตลอดชีวิต หรือปรับ ส่วนเงินหรือ
หยุดพัก พวกเขาอาจเริม่ ดื่มสังสรรกับเพื่อน
ทรัพย์สนิ ที่ได้มาจากการค้ามนุษย์จะตกเป็ นของ
ร่วมงานก่อนถึงเวลารับคนงานกลับ คนขับรถ
รัฐ
บางคนมีอาการมึนเมาทาให้อบุ ตั เิ หตุเกิดขึน้
บ่อยครัง้ คนขับรถรายหนึง่ ระบุวา่ เขาปล่อยให้ ที่มา: mmtimes.com, 9/1/2020
คนงานขึน้ รถบรรทุกเก่าของเขาราว 60 คนอยู่
สหรัฐฯ ลงโทษ 2 บริษัทเกาหลีเหนือลอบส่ง
เป็ นประจา เพราะเป็ นทางเดียวทีจ่ ะทากาไรได้
แรงงานไปต่างประเทศ
หลังหักค่าใช้จ่าย
กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ประกาศมาตรการ
ที่มา: france24.com, 8/1/2020
ลงโทษต่อนิติบคุ คลของเกาหลีเหนือสองแห่งที่
พม่าเผยปราบปรามการค้ามนุษย์ได้ 239 คดี ถูกกล่าวหาว่าส่งออกแรงงานไปต่างประเทศ ซึง่
ในปี 2019 ขัดกับมาตรการลงโทษของสหประชาชาติ
แถลงการณ์ของกระทรวงการคลังสหรัฐฯ ระบุวา่
กองบังคับการปราบปรามการค้ามนุษย์ของพม่า
รัฐบาลเกาหลีเหนือยังคงส่งออกแรงงานไป
เปิ ดเผยว่า ในปี 2019 สามารถปราบปราม
ต่างประเทศเพือ่ หารายได้สง่ กลับมายังเกาหลี
การค้ามนุษย์ได้ถงึ 239 คดี สามารถช่วยเหยื่อได้
เหนือ ซึง่ ถือเป็ นการละเมิดมติของสหประชาชาติ
358 คน ในจานวนนีเ้ ป็ นผูห้ ญิง 297 คน และ
และว่ามาตรการลงโทษชุดใหม่ของสหรัฐฯ ที่
สามารถจับกุมสมาชิกขบวนการค้ามนุษย์ได้ถงึ
ประกาศในวันอังคารมีเป้าหมายไปที่บริษัท
732 คน
เกาหลีเหนือสองแห่ง คือ บริษัท Namgang
ปี 2019 ที่ผา่ นมานครย่างกุง้ และรัฐฉานเป็ น Trading Corp (NTC) และบริษัท Beijing
พืน้ ที่ที่มีการค้ามนุษย์มากที่สดุ พืน้ ที่ละ 65 คดี
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 6]

Sukbakso ที่เป็ นผูอ้ านวยความสะดวกในการ ช่วยทาให้เศรษฐกิจฝรั่งเศสมีความยั่งยืนในระยะ


จัดส่งแรงงานดังกล่าว ยาว แต่ก็เป็ นนโยบายที่นาไปสูก่ ารประท้วงหยุด
งานครัง้ ใหญ่ท่วั ฝรั่งเศสในช่วงหลายสัปดาห์ที่
ภาพใต้มาตรการลงโทษชุดใหม่ ทรัพย์สนิ ทัง้ หมด
ผ่านมา และอาจทาให้ประธานาธิบดีมาคร็อง
ของทัง้ สองบริษัทที่อยูใ่ นอเมริกา จะถูกอายัด
พ่ายแพ้ในการเลือกตัง้ ครัง้ หน้าได้ ก่อนหน้านี ้
และควบคุมโดยกระทรวงการคลังสหรัฐฯ ที่ผา่ น
รัฐบาลฝรั่งเศสได้ปรับเปลีย่ นกฎเกณฑ์บางอย่าง
มา องค์กรสิทธิมนุษยชนมักกล่าวหาเกาหลีเหนือ
ในแผนปฏิรูปดังกล่าว เพื่อประนีประนอมกับผู้
ว่าบังคับพลเมืองของตนให้ไปทางานใน
ประท้วง เช่น การยกเลิกข้อเสนอเพิ่มอายุผู้
ต่างประเทศ เพื่อส่งเงินกลับมาจุนเจือเศรษฐกิจ
เกษียณจากงานที่จะได้รบั เงินบานาญเต็มอัตรา
ของเกาหลีเหนือ โดยเงินรายได้สว่ นใหญ่ของ
จาก 62 ปี เป็ น 64 ปี เป็ นต้น
แรงงานเหล่านัน้ จะถูกส่งให้รฐั บาลเปี ยงยาง
โดยตรง นักวิเคราะห์บางคนเชื่อว่ารัฐบาลฝรั่งเศสคือผู้
ชนะอย่างแท้จริงในการเผชิญหน้าเรือ่ งการปฏิรูป
ที่มา: VOA, 15/1/2020
เงินบานาญครัง้ นี ้ เพราะสามารถทาให้สหภาพ
ฝรั่งเศสเดินหน้าปฏิรูประบบเงินบานาญ- แรงงานไม่สามารถรวมตัวกันติด ซึง่ เชื่อว่าจะ
สหภาพเตรียมประท้วงหยุดงานรอบใหม่ นาไปสูก่ ารสิน้ สุดการประท้วงที่กินเวลานาน
หลายสัปดาห์ และสร้างอุปสรรคต่อการคมนาคม
รัฐบาลฝรั่งเศสเตรียมเปิ ดเผยแผนการปฏิรูป ขนส่งทั่วฝรั่งเศส แต่กลุม่ ผูป้ ระท้วงแนวแข็งกร้าว
ระบบเงินบานาญฉบับใหม่อย่างเป็ นทางการใน ยังประกาศว่าจะเดินขบวนครัง้ ใหญ่ในวันศุกร์นี ้
วันศุกร์ตามเวลาในฝรั่งเศส ซึง่ เชื่อว่าจะเป็ นการ ซึง่ เรียกว่าเป็ นวัน "black Friday" เพื่อต่อต้าน
ทดสอบศักยภาพของรัฐบาลฝรั่งเศสอีกครัง้ ว่า กฎหมายดังกล่าว โดยจะปิ ดสถานีรถไฟใต้ดินทั่ว
จะสามารถรับมือกับสหภาพแรงงานและกลุม่ ผู้ กรุงปารีส ซึง่ จะทาให้การประท้วงหยุดงานที่เริม่
ประท้วงที่เดือดดาลจากการผ่านกฎหมาย มาตัง้ แต่ตน้ เดือนธันวาคมกลายเป็ นการประท้วง
ดังกล่าวได้หรือไม่ ที่ยาวนานที่สดุ ในประวัติศาสตร์ของฝรั่งเศส
แผนปฏิรูประบบเงินบานาญฉบับใหม่นนี ้ คือ ที่มา: VOA, 24/1/2020
นโยบายสาคัญในการหาเสียงของ
ประธานาธิบดีเอ็มมานูเอล มาคร็อง ซึง่ เชื่อว่าจะ
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 7]

'สหภาพแรงงานฟิ ลิปปิ นส์' เรียกร้องปกป้ อง นาย Seno กล่าวต่อว่า นอกจากนี ้ จาเป็ นต้อง
'คนทางานสนามบิน-ท่าเรือ' ภายใต้วิกฤต แน่ใจว่าพนักงานทุกคนได้รบั การคุม้ ครองด้าน
'ไวรัสโคโรนา' สวัสดิการสังคมและการบริการทางการแพทย์
เมื่อวันที่ 24 ม.ค. 2563 ที่ผา่ นมา ในขณะที่ ฉุกเฉินเพราะทางานเสีย่ ง
เจ้าหน้าที่ของรัฐเพิ่มความปลอดภัยทางชีวภาพ กลุม่ พนักงานดังกล่าวยังชื่นชมสายการบินที่ออก
เพื่อลดการแพร่กระจายของเชือ้ ไวรัสโคโรนา หนังสือให้ลกู เรือสวมหน้ากากป้องกันที่บริษัท
'สหภาพแรงงานสัมพันธ์' (ALU) ได้เรียกร้องให้ผู้ จัดหา เพื่อป้องกันความเสีย่ งจากการสัมผัสกับ
ที่อยูใ่ นอุตสาหกรรมการบินให้ความมั่นใจว่า พิธี เชือ้ ไวรัส โดยเฉพาะอย่างยิง่ ในเที่ยวบินไปและ
สารว่าด้วยความปลอดภัยและสุขภาพไม่ได้ กลับประเทศจุดหมายปลายทางที่มีความเสีย่ ง
คุม้ ครองเฉพาะผูโ้ ดยสารเท่านัน้ แต่รวมถึงลูกเรือ
และพนักงานการบินด้วย “เราขอชมเชยพวกเขาที่ทาถูกต้อง เพราะเป็ น
มาตรการที่ชว่ ยเพิ่มความมั่นใจให้พนักงานและ
สหภาพแรงงานทีใ่ หญ่ที่สดุ ของประเทศชีว้ า่ ว่า เสริมสร้างขวัญกาลังใจในการทางานภายใต้
เนื่องจากพนักงานเหล่านีเ้ ป็ นด่านแรกที่จะ สถานการณ์ที่ผิดปกติน”ี ้ นาย Seno กล่าว
ป้องกันการแพร่กระจายของเชือ้ ไวรัสโคโรนา
ในขณะเดียวกัน 'สภาแรงงานแห่งฟิ ลปิ ปิ นส์'
“หนึง่ ในภารกิจที่ยากที่สดุ ของงานลูกเรือบน (TUCP) ประธานและ ส.ส.บัญชีรายชื่อจาก
เครือ่ งบินเพื่อให้เทีย่ วบินปลอดภัยตลอด TUCP นายเรย์มอนด์ เมนโดซา กล่าวว่า
ระยะเวลาของการเดินทางคือ การจัดการกับ มาตรการของรัฐบาลเพื่อลดการสัมผัสกับเชือ้
ผูโ้ ดยสารที่ติดเชือ้ หรือดือ้ รัน้ ” นาย Gerard ไวรัสไม่เพียงแต่คมุ้ ครองผูโ้ ดยสารเท่านัน้ แต่
Seno รองประธานสหภาพแรงงาน ALU กล่าวใน รวมถึงเจ้าหน้าที่สนามบินและท่าเรือด้วย
แถลงการณ์
เขาเสนอว่าผูโ้ ดยสารที่เดินทางมาจากเมืองที่มี
“เพื่อให้พนักงานสามารถปฏิบตั ิงานภายใต้ความ การติดเชือ้ ไวรัสควรจะเข้าประตูแยกต่างหาก
กดดันนีไ้ ด้ จาเป็ นต้องยกระดับมาตรการป้องกัน ส่วนเครือ่ งบินทีเ่ ดินทางมาถึงนัน้ ควรจอดในพืน้ ที่
ความเสีย่ งจากการสัมผัสเชือ้ ” แยกออกไป เพื่อรมควันฆ่าเชือ้ โรค

ที่มา: news.mb.com.ph, 24/1/2020


วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 8]

ค่าจ้างแรงงานต่างชาติภาคการผลิตใน มัธยมศึกษา 180 แห่ง ประกาศปิ ดเรียนในวันที่


ไต้หวันเพิ่มต่อเนื่องเป็ นปี ที่ 5 30-31 ม.ค. 2020 เพราะมีการนัดหยุดงาน ซึง่
รวมแล้วเท่ากับ 56% ของจานวนโรงเรียนทัง้ หมด
จากสถิติ ณ สิน้ เดือน พ.ย. 2019 ที่ผา่ นมา
ในประเทศเนเธอร์แลนด์ หรือ 59% ของโรงเรียน
แรงงานต่างชาติในไต้หวันมีจานวนกว่า 718,000
ประถมศึกษาทัง้ หมด และ 28% ของโรงเรียน
คนแล้ว เพื่อให้ทราบถึงสภาพการทางานและ
มัธยมทัง้ หมดเข้าร่วมนัดหยุดงาน
ปั ญหาอุปสรรคที่เกิดกับนายจ้างและแรงงาน
ต่างชาติ กระทรวงแรงงานไต้หวันจึงดาเนินการ เมื่อวันพุธที่ 29 ม.ค. 2020 Arie Slob รัฐมนตรี
สารวจสภาพการทางานและการบริหารแรงงาน กระทรวงศึกษา วัฒนธรรมและวิทยาศาสตร์ ให้
ต่างชาติเป็ นประจาทุกปี เพื่อนาผลที่ได้ไป สัมภาษณ์กบั NPO talk show Op1. ว่าทาง
วิเคราะห์ ปรับปรุงแก้ไขต่อไป กระทรวงแรงงาน รัฐบาลไม่มีเงินเพียงพอที่จะเพิ่มค่าจ้างให้กบั ครู
ไต้หวันประกาศผลการสารวจสภาพการทางาน ซึง่ รัฐบาลก็ได้จดั งบพิเศษไปแล้วเป็ นจานวนมาก
และการบริหารแรงงานต่างชาติฉบับล่าสุดพบว่า ในเรือ่ งต่าง ๆ เพื่อที่จะเพิ่มเงินเดือนให้กบั ครู
แรงงานต่างชาติในภาคการผลิต มีรายได้เฉลีย่ ประถม รวมทัง้ ลงทุนโปรแกรมฝึ กอบรมการสอน
เดือนละ 29,029 เหรียญไต้หวัน เพิ่มขึน้ กว่าปี ซึง่ มีนกั เรียนใหม่และสายอาชีพอืน่ ที่ตอ้ งการ
ก่อน 1,241 เหรียญไต้หวัน สาเหตุสาคัญมาจาก เปลีย่ นอาชีพมาสมัครมากขึน้
การเพิม่ ขึน้ ของค่าจ้างขัน้ ต่า ในส่วนของผู้
อนุบาลต่างชาติในครัวเรือน มีรายได้โดยเฉลีย่ "ขณะนี ้ จึงไม่มีเงินเพียงพอสาหรับอุดช่องว่าง
เดือนละ 19,947 เหรียญไต้หวัน เพิ่มขึน้ กว่าปี ความเหลือ่ มลา้ ของค่าจ้างครู จนกว่าจะได้
ก่อนหน้านีเ้ พียง 20 เหรียญไต้หวัน คณะรัฐมนตรีใหม่ในปี หน้า จึงต้องการให้มีการ
เจรจาต่อรองมากกว่าที่จะนัดหยุดงาน" Arie
ที่มา: Radio Taiwan International, 24/1/2020 Slob กล่าว
ครูเนเธอร์แลนด์กว่า 4,000 โรงเรียนหยุด ในช่วงของการนัดหยุดงาน ศูนย์รบั เลีย้ งเด็ก
งานประท้วง เรียกร้องให้รฐั บาลเพิ่มค่าจ้าง กลางวันจานวน 2 ใน 3 เสนอกิจกรรมพิเศษ
และลดภาระงาน
ให้แก่เด็กเล็ก พิพิธภัณท์ สวนสัตว์ สวนสนุก
สานักข่าว NU.nl รายงานว่าโรงเรียนระดับ หลายแห่งเสนอลดราคาพิเศษสาหรับเด็กๆ
ประถมศึกษาจานวน 3,978 แห่งและโรงเรียน ในช่วงนัดหยุดงาน 2 วันนี ้
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 9]

ครูประเทศเนเธอร์แลนด์กาลังเจอวิกฤต เพิ่มขึน้ นับตัง้ แต่เริม่ มีการนัดหยุดงานครัง้ แรก


การศึกษา พวกเขาต้องการให้รฐั บาลลงทุนเงิน นาย Arie Slob กล่าวอีกว่า รัฐบาลชุดนีไ้ ด้ใช้
หลายร้อยล้านยูโรเพื่อขึน้ ค่าจ้าง ลดภาระงาน จ่ายเงินไป 895 ล้านยูโรให้กบั การศึกษาระดับ
และจัดการปั ญหาขาดแคลนครู สถานการณ์ในปี ประถมศึกษา, 700 ล้านยูโรนาไปแก้ปัญหาลด
2020 นักเรียน 55,000 กว่าคนในโรงเรียน ภาระงานและเพิ่มเงินเดือน และในปี นรี ้ วมถึงปี
ประถมศึกษาจะไม่มคี รูในชัน้ เรียน ซึง่ หากไม่ทา หน้าก็จะลงทุนเพิ่ม 195 ล้านยูโรเพื่อแก้ปัญหา
อะไร ก็จะมีนกั เรียนเล็กๆ เพิม่ เป็ นจานวน ขาดแคลนครู โดยจัดอบรมให้กบั สายอาชีพอื่น
240,000 คนในปี 2028" สหภาพแรงงานครู (The เพื่อที่จะมาเป็ นครู รวมทัง้ ให้การอบรมแนะนาครู
Algemene Onderwijsbond-AOb) กล่าว ใหม่และผูช้ ว่ ยครู

นอกจากนีพ้ บว่าอัตราภาวะหมดไฟของครูสงู ขึน้ ยังไงก็ตอ้ งมีการประท้วง "ครูไม่ได้หยุดงานเพื่อ


โดยเฉพาะครูมธั ยม เพราะต้องดูแลชัน้ เรียนที่มี ความสนุก" ประธานสหภาพแรงงานครู Eugenie
นักเรียนมากเกิน ทาให้ครูลาออก และเกิดภาวะ Stolk ให้สมั ภาษณ์กบั RTL Nieuws ว่า "เราก็รู ้
ขาดแคลนครู ว่ามีการลงทุนในการศึกษาแต่ขณะเดียวกันเรา
มองว่ามันก็ไม่พอ มันดูเหมือนว่าเราต้องการอีก
ครูจึงออกมาประท้วงเดินขบวนในหลายๆ เมือง
เพื่อที่จะเห็นการศึกษามีคณุ ภาพ"
ได้แก่ Amsterdam, Rotterdam, The Hague,
Groningen, Maastricht และ Middelburg ครู ที่มา: NU.nl, 30/1/2020
ประถมเรียกร้องให้รฐั เพิม่ การลงทุน 560 ล้านยูโร
ภาคธุรกิจต่างชาติขยับตัวรับมือการระบาด
เพื่อให้เงินเดือนเท่ากับครูมธั ยม
โคโรนาไวรัสสายพันธุใ์ หม่จากจีน
การนัดหยุดงานครัง้ นีเ้ ป็ นครัง้ ที่ 10 แล้วนับตัง้ แต่
บริษัทต่างชาติที่ดาเนินธุรกิจในจีนเร่งออก
เดือนมิถนุ ายนปี 2017 การประท้วงเริม่ จากเปิ ด
มาตรการรับมือการแพร่ระบาดของโคโรนาไวรัส
เรียนสายและยกระดับเป็ นการนัดหยุดงานทั่ว
สายพันธุใ์ หม่ หลังมีผเู้ สียชีวิตกว่า 100 คนและ
ประเทศ 1 วันไปสูก่ ารนัดหยุดงาน 2 วัน
ตัวเลขผูต้ ดิ เชือ้ พุง่ เกินหลัก 4 พัน โดยส่วนใหญ่
นาย Arie Slob รัฐมนตรีศกึ ษาฯ ลงไปเยี่ยม ออกคาสั่งให้พนักงานทีเ่ ดินทางไปยังพืน้ ที่ที่มี
โรงเรียนบางแห่งเพื่อถกปั ญหาการขาดแคลนครู การระบาดให้ทางานที่บา้ นเป็ นระยะเวลาหนึง่
ในช่วงนัดหยุดงาน และกล่าวว่ารัฐบาลได้ลงทุน ขณะที่รา้ นค้าหลายแห่งตัดสินใจปิ ดตัวชั่วคราว
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 10]

เฟซบุ๊ค (Facebook) สั่งห้ามพนักงานเดินทางไป อิเลคทรอนิคส์ ออกคาแนะนาให้พนักงานทีเ่ พิ่ง


ยังจีนแผ่นดินใหญ่หากไม่มีความจาเป็ นจริงๆ กลับมาจากมณฑลหูเป่ ยให้ทางานที่บา้ นเป็ น
และให้ทางานภายในที่พกั หากต้องเดินทางไป เวลา 7 วันด้วย
จีน ขณะที่ บริษัท Bytedance เจ้าของแอพ
ขณะเดียวกัน แมคโดนัลด์ สั่งปิ ดร้านใน 5 เมือง
พลเคชั่น TikTok สั่งให้พนักงานที่เดินทางไป
ของมณฑลหูเป่ ย ส่วนสตาร์บคั ส์ก็ส่งั ปิ ดร้าน
ภายในประเทศจีนระหว่างช่วงเทศกาลตรุษจีนให้
ทัง้ หมดรวมทัง้ ระงับบริการส่งอาหารและ
พักดูอาการและทางานที่บา้ นเป็ นเวลา 14 วัน
เครือ่ งดื่มในมณฑลนีเ้ ช่นกัน ธุรกิจอื่นๆ ที่ส่งั ปิ ด
ธนาคารสแตนดาร์ด ชาร์เตอร์ ของอังกฤษมี ตัวชั่วคราวมี อาทิ เคเอฟซี พิซซ่าฮัท ยูนิโคล่
คาสั่งห้ามพนักงานเดินทางไปมณฑลหูเป่ ย และอิเกีย ในส่วนของธุรกิจการบิน หลายแห่ง
รวมทัง้ สั่งจากัดการเดินทางไปจีนแผ่นดินใหญ่ ยกเลิกหรือจากัดเที่ยวบินไปยังสนามบินหลาย
และฮ่องกง รวมทัง้ ให้พนักงานทีก่ ลับมาจากหู แห่งในจีน เช่น สายการบินคาเธย์แปซิฟิค และ
เป่ ย ให้ทางานทีบา้ นเป็ นเวลา 14 วันเช่นกัน สายการบินคาเธย์ดรากอน ลดจานวนเทีย่ วบิน
ไป-กลับจากจีน ลงไม่นอ้ ยกว่า 50% ระหว่าง
บริษัทนิสสัน วางแผนส่งเครือ่ งบินเช่าเหมาลาไป
วันที่ 30 ม.ค. 2020 และสิน้ เดือน มี.ค. 2020
รับพนักงานชาวญี่ปนที ุ่ ่ประจาอยูท่ ี่ธุรกิจร่วมทุน
ในเมืองอูฮ่ ่นั พร้อมสมาชิกในครอบครัวกลับมาที่ ที่มา: VOA, 31/1/2020
ญี่ปนเรี
ุ่ ยบร้อยแล้ว ส่วน บริษัท ซัมซุง

ที่มา: สานักข่าวประชาไท
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 11]

เรื่องจากปก

การขยายตัวจ้างงาน ‘นักวิชาการฟรีแลนซ์’
อาจทาลายวงการวิชาการได้
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 12]

งานวิจัยในต่างประเทศระบุ การจ้าง Outsourcing ของมหาวิทยาลัยต่าง ๆ


ก่อให้เกิดคาถามด้านจริยธรรมเกี่ยวกับการใช้เงินทุนสาธารณะ กับการไป
จากัดโอกาสพัฒนาอาชีพของนักวิชาการในประเทศนั้นๆ แม้จะคุ้มทุนในระยะ
สั้น แต่อาจจะส่งผลเสียต่อวงการวิชาการและการวิจัยในระยะยาว – ทั้งนี้ยัง
พบ ‘นักวิชาการฟรีแลนซ์’ รายได้ต่ามาก
สือ่ Times Higher Education รายงานเมื่อต้นเดือน ม.ค. 2020 มีงานวิจยั พบว่านักวิชาการบางรายได้
ค่าตอบแทนดีจากสัญญารับงานต่างประเทศ แต่อาจกีดกันผูท้ ี่สาเร็จการศึกษาระดับสูงภายในประเทศ

งานวิจยั นีช้ ีใ้ ห้เห็นว่านักวิชาการได้คา่ ตอบแทนดีจากการรับงานจากต่างประเทศ แต่เตือนว่าการจ้างคน


ภายนอก (Outsourcing) ของมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ก่อให้เกิดคาถามด้านจริยธรรมเกี่ยวกับการใช้เงินทุน
สาธารณะกับการไปจากัดโอกาสพัฒนาอาชีพของนักวิชาการในประเทศ

งานวิจยั เบือ้ งต้นเข้าไปศึกษาอัตรารายได้ตอ่ ชั่วโมงของนักวิชาการอิสระ (academic freelancer) จานวน


427 คนบนแพล็ตฟอร์มหางานเว็บไซต์ Upwork และพบว่า 3 ใน 4 มีรายได้เพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลย แต่
มีนกั วิชาการ 42 คนได้คา่ ตอบแทนมากกว่า 10,000 ดอลลาร์ (7,600 ปอนด์) และ 10 คนทาเงินได้สทุ ธิ
มากกว่า $ 50,000 และหนึง่ ในสาม (35 เปอร์เซ็นต์) อยูใ่ นอเมริกาเหนือ

นักวิจยั ด้านวิชาการชาวรัสเซียคนหนึง่ โฆษณาในเว็บดังกล่าวว่า มีรายได้ในอัตรา 40 ดอลลาร์ตอ่ ชั่วโมง


เขาทาเงินได้กว่า 200,000 ดอลลาร์จากการรับงานอิสระ 40 งาน

ตัวอย่างโครงการวิชาการในเว็บ Upwork ได้แก่ งานเขียนสิง่ พิมพ์ วารสาร เอกสารทางวิชาการหรือบท


วิจารณ์วรรณกรรม จากผลการวิจยั ดังกล่าว ซึง่ นาเสนอเมื่อเดือนที่แล้วในที่ประชุมของสมาคมเพือ่ การ
วิจยั ในระดับอุดมศึกษา ประเทศสหราชอาณาจักร

นักวิชาการรับจ้างอิสระในโอเชียเนียลงโฆษณารายได้ในอัตราเฉลีย่ สูงสุด 53 ดอลลาร์ตอ่ ชั่วโมง, 42


ดอลลาร์ในอเมริกาเหนือและสหราชอาณาจักร แต่ผทู้ ี่อยูใ่ นเอเชียตะวันออก มีรายได้ในอัตราเฉลีย่ ต่าสุด
คือ 20 ดอลลาร์ตอ่ ชั่วโมง
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 13]

อย่างไรก็ตาม งานวิจยั ดังกล่าว ระบุวา่ นักวิชาการรับจ้างอิสระในประเทศที่มีรายได้สงู โดยทั่วไปทาเงินได้


น้อยกว่างานประจา แม้กระทั่งงานทางวิชาการที่ไม่เป็ นทางการ ในขณะที่อตั รารายได้ของผูร้ บั จ้างอิสระ
ในประเทศทีม่ ีรายได้ต่ากว่าประเทศที่พฒ ั นาแล้ว อาจแย่ยิ่งกว่าทีม่ หาวิทยาลัยในท้องถิ่นเสนอซะอีก

Peter Bentley ที่ปรึกษาด้านนโยบายของมหาวิทยาลัยวิจยั นวัตกรรม (Innovative Research


Universities) ซึง่ เป็ นสมาชิกของสถาบันการศึกษา 7 แห่งของออสเตรเลียและผูเ้ ขียนงานวิจยั ดังกล่าว
กล่าวว่า นักวิชาการอิสระนัน้ เป็ น “ตลาดเกิดใหม่และกาลังเติบโต” แต่ก่อให้เกิดปั ญหาทางจริยธรรม
หลายประการ

ในขณะที่เว็บไซต์จา้ งงานอิสระเปิ ดโอกาสให้นกั วิชาการใช้ทกั ษะความเชี่ยวชาญของพวกเขาในตลาด


ระดับโลกที่ใหญ่กว่าโดยไม่มีขอ้ จากัดด้านพรมแดน แต่พวกเขาก็คกุ คามกระบวนการพัฒนาอาชีพวิชาการ
แบบดัง้ เดิมด้วย เนื่องจากงานเฉพาะบางอย่างของตาแหน่งผูช้ ว่ ยนักวิจยั ถูกเปิ ดให้มีการแข่งขันสูงใน
ตลาดโลก

“การใช้เงินทุนวิจยั สาธารณะไปจ่ายค่าจ้างให้ฟรีแลนซ์อาจเพิม่ “ความคุม้ ทุน” ในระยะสัน้ แต่สง่ ผลเสียต่อ


การพัฒนางานวิจยั ภายในประเทศในระยะยาว” เขากล่าว

“มันไปจากัดโอกาสสาหรับนักวิจยั ที่เพิ่งทางานและนักศึกษาปริญญาเอกทีจ่ ะมีสว่ นร่วมในโครงการวิจยั


ในประเทศของพวกเขา”

ดร.เบนท์ลยี ์ กล่าวเสริมว่า มันเป็ นเรือ่ งธรรมดาสาหรับนักวิชาการที่จะว่าจ้างบุคคลภายนอกมาทาหน้าที่


ถอดความและพิสจู น์อกั ษรงานอิสระ แต่โครงการที่เปิ ดรับในเว็บ Upwork บอกว่า สถาบันต่าง ๆ กาลัง
มองหานักวิจยั อิสระที่มีทกั ษะสูง

นอกจากนี ้ ยังมีคาถามว่า นักวิจยั อิสระจะถูกพิจารณาเป็ นผูเ้ ขียนงานวิจยั นัน้ หรือไม่

ดร. เบนท์ลยี ์ กล่าวว่ามหาวิทยาลัยจาเป็ นต้องตัดสินใจว่าจะสนับสนุนหรือไม่สนับสนุนตลาดงานอิสระที่


เกิดขึน้ ใหม่นหี ้ รือไม่
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 14]

“ถ้ามองว่าเป็ นเรือ่ งดี มหาวิทยาลัยก็ควรแจ้งให้นกั วิจยั ของตนทราบว่า สามารถจ้างคนนอกรับเหมา


งานวิจยั ไปทา แทนการจ้างผูช้ ว่ ยวิจยั แต่หากพิจารณาว่าเป็ นภัยคุกคามต่อการพัฒนานักวิจยั ในอนาคต
พวกเขาจาเป็ นต้องกาหนดกฎเกณฑ์ที่ชดั เจนในการให้ทนุ วิจยั ” เขากล่าว

ที่มาเรียบเรียงจาก
www.timeshighereducation.com/news/academic-freelancing-growth-could-damage-
researcher-development

แปลและเรียบเรียงโดย พัชณีย ์ คาหนัก | เผยแพร่ครัง้ แรกใน www.tcijthai.com


วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 15]

ทุกข์คนทางาน
การจ้างงานภายใต้ ‘Gig economy’ กาลัง
คุกคามชีวิตคนทางานเกาหลีใต้

พบชั่วโมงการทางานที่ยาวนาน ค่าจ้างที่ลดต่าลง ตามระบบเศรษฐกิจที่จ้างงาน


แบบจบเป็นครั้งๆ ไป หรือ 'Gig economy' กาลังคุกคามชีวิตคนงานในเกาหลีใต้ |
ที่มาภาพ: Yonhap

คนงานแพลตฟอร์มที่เป็ นเลือดหล่อเลีย้ งชีวิตของแพลตฟอร์มที่จา้ งงานจบเป็ นครัง้ ๆ ไป (gig


platforms) ซึง่ กาลังมีความสาคัญมากขึน้ ในประเทศเกาหลีใต้ อันประกอบด้วยการขนส่งสินค้า
และอาหารถึงที่พกั อาศัย การขนส่งผูโ้ ดยสาร และการบริการทาความสะอาดบ้าน ได้ถกู เปิ ดเผย
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 16]

โดยงานวิจยั ล่าสุดให้เห็นถึง สภาพการจ้างงานที่ย่าแย่ เช่น การจ่ายค่าจ้างต่า ชั่วโมงการทางาน


ยาวนาน

ขัดแย้งกับข้อความคิดที่วา่ ไลฟ์ สไตล์หรือวิถีชีวิตของคนทางานแพลตฟอร์มทาให้คนงานมีเสรีภาพ


ในการเลือกตารางการทางานของตนเอง จากงานศึกษาวิจยั โดยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนของ
เกาหลีใต้ แสดงให้เห็นว่า คนงานในเศรษฐกิจแบบจ้างงานจบเป็ นครัง้ ๆ ไป บ่อยครัง้ ทางานมาก
เท่ากับลูกจ้างประจา แต่เผชิญกับความไม่แน่นอนด้านต่างๆ และได้รบั ค่าจ้างต่า

จากการสารวจ คนงานส่วนใหญ่ กล่าวว่า พวกเขาเลือกอาชีพนีด้ ว้ ยความหวังที่ว่า พวกเขามีอิสระ


ในการเลือกเวลาการทางาน แต่งานวิจยั แสดงให้เห็นว่า คนงานในเศรษฐกิจแบบจ้างงานจบเป็ น
ครัง้ ๆ ไป โดยเฉลี่ยทางาน 8. 22 ชั่วโมงต่อวัน และทางาน 5 ถึง 6 วันต่อสัปดาห์

กลุม่ คนขับรถของแอปพลิเคชั่นส่งอาหาร Baemin แถลงข่าวในกรุ งโซลเมื่อต้นเดือน ม.ค. 2563


เรียกร้องให้ปรับปรุ งสภาพการทางาน | ที่มาภาพ: Yonhap
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 17]

ชั่วโมงการทางานของพวกเขาอาจจะยาวนานมากกว่านัน้ หากนับ “ชั่วโมงการทางานแฝง” ซึง่ เป็ น


เวลาพวกเขาต้องอยู่กบั แพลตฟอร์มหรืออยู่ในห้องแชทโดยใช้โทรศัพท์มือถือเพื่อรอรับงานที่จะเข้า
มา

“ฉันอยู่กบั แอป ยาวนานตลอดทัง้ วัน” คนขับรถคนหนึ่งที่ทางานในสาขาขนส่ง กล่าว

งานวิจยั ระบุวา่ คนงานในเศรษฐกิจที่จา้ งงานจบเป็ นครัง้ ๆไป ส่วนใหญ่อยู่ในช่วงอายุ 40 ปี ขนึ ้ ไป


และ 50 ปี ขนึ ้ ไป พวกเขามีทางเลือกน้อยเพียงไม่ก่ีทางในการเลือกประเภทของงาน และขอบเขต
ของงาน และต้องพึ่งพาเป็ นอย่างมากกับงานที่จ่ายค่าตอบแทนเป็ นรายชิน้

จากผลการสารวจ พบว่า อายุเฉลี่ยของคนงานแพลตฟอร์มทาความสะอาดบ้านและคนงานบริการ


ขับรถจะอยู่ท่ี 55 ปี และ 50 ปี ตามลาดับ ส่วนคนงานแพลตฟอร์มขับรถขนส่งโกดังสินค้าจะมีอายุ
เฉลี่ย 46 ปี และ พบว่า 64 % ของคนงานไม่มีงานที่สองหรืองานที่สาม ที่สาคัญ พวกเขาเป็ นแกน
หลักในการหารายได้ของครอบครัว ซึง่ รายได้ของเขาคิดเป็ นสัดส่วน 79% ของรายได้ทงั้ หมดของ
ครอบครัว ทัง้ นี ้ รายได้ตอ่ เดือนเฉลี่ยจะอยู่ท่ี 1.52 ล้านวอน (1,313 เหรียญสหรัฐหรือประมาณ
39,000 บาท)

แม้วา่ สภาพงานทางานจะเป็ นที่ไม่น่าพึงพอใจนัก ทว่า 90% ของคนขับรถในงานแบบจบเป็ นครัง้ ๆ


ไป และ 80 % เฉพาะคนขับรถส่งพัสดุ บอกว่า พวกเขาไม่สามารถปฏิเสธงานที่จา้ งเป็ นครัง้ ๆ
เหล่านัน้ ได้ เนื่องจากกลัวว่าจะกระทบกับงานของตัวเองที่จะเกิดขึน้ ในอนาคตวันต่อไป

งานวิจยั ชีใ้ ห้เห็นจุดสาคัญคือ การเติบโตอย่างรวดเร็วของอุตสาหกรรมแพลตฟอร์ม และการเข้า


ไปสูง่ านของคนงานหน้าใหม่ท่กี าลังบีบให้คนงานทางานเพื่อผลตอบแทนที่นอ้ ยลง

“ปั ญหา (เกี่ยวกับการเข้าไปทางานแพลตฟอร์ม) คือ ราคากาลังลดต่าลงเรื่อยๆ ฉันรูส้ กึ ว่า มันเป็ น


ราคาที่น่ารังเกียจ แต่หลายคนก็เข้าไปทางานเพื่อให้ได้เงินจานวนนัน้ มาอยู่ตลอดเวลา ซึง่ นั่นเป็ น
สิ่งที่ทาให้คา่ ตอบแทนลดต่าลงเรื่อยๆ” คนงานคนหนึ่ง กล่าว
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 18]

“ฉันกาลังมองหางานอื่น ตัง้ แต่คา่ จ้างลดต่าลงมากเกินไป และมันก็ไม่ใช่งานที่มีคา่ ตอบแทนที่ดี


อะไรทัง้ สิน้ (ค่าจ้างลดลง) เมื่อมีคนเข้ามาทางานมากขึน้ (ในแพลตฟอร์มของเศรษฐกิจที่จา้ งงาน
แบบจบเป็ นครัง้ ๆไป)” คนงานอีกคนหนึ่งกล่าว

รายงานของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนของเกาหลีใต้ ได้จดั ทาขึน้ บนพืน้ ฐานของการสารวจเก็บ


ข้อมูลด้วยวิธีการออนไลน์และการสัมภาษณ์ทางโทรศัพท์ รวมถึงนักวิจยั ได้เข้าร่วมสังเกตการณ์ใน
ห้องแชท เพื่อดูวา่ คนงานแพลตฟอร์มสื่อสารกันกับคนงานคนอื่นๆ อย่างไร

เศรษฐกิจแบบจ้างงานจบเป็ นครัง้ ๆ ของเกาหลีใต้เติบโตขึน้ อย่างสูงในช่วงไม่ก่ีปีท่ีผ่านมา บน


ความสาเร็จของแพลตฟอร์มส่งอาหาร เช่น Baemin และ Yogiyo ทาให้มีมลู ค่าของตลาดถึง 10
ล้านล้านวอน (ประมาณ 8,386 ล้านเหรียญสหรัฐหรือ 251,580 ล้านบาท) ในปี 2561

ในปี 2562 ในเกาหลีใต้มีคนงานในเศรษฐกิจแบบจ้างงานจบเป็ นครัง้ ๆไป ราว 500,000 คนหรือคิด


เป็ น 2% ของจานวนคนงานทัง้ หมดในประเทศ จากข้อมูลจากหน่วยงานบริการข้อมูลการจ้างงาน
ของเกาหลีใต้ (the Korea Employment Information Service)

ทีม่ าเรียบเรียงจาก
Long Working Hours, Falling Wages Threaten S. Korea’s Gig Economy Workers (Korea
Bizwire in Business, 15 Jan 2020)

เผยแพร่ครัง้ แรกในสานักข่าวประชาไท
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 19]

รายงานพิเศษ
เมื่อชาวแคนาดาปฏิเสธ 'เครื่องชาระเงินด้วย
ตนเอง' หวังต่อลมหายใจคนทางาน 'แคชเชียร์'

มีการรณรงค์ในแคนาดา ให้ปฏิเสธการใช้ 'เครื่องชาระเงินด้วยตนเอง' ด้วย


ความเชื่อที่ว่าเทคโนโลยีนี้จะทาให้อาชีพ 'แคชเชียร์' หายไป ทาคนตกงาน
ลุกลามไปถึงขั้นเกิดวิกฤตเศรษฐกิจ | ที่มาภาพ: Healthy Food House
ทุกวันนีเ้ ราเชื่อมั่นว่าทุกสิง่ สามารถแก้ไขได้ดว้ ยการใช้ 'เทคโนโลยี' ใหม่ๆ แต่กระนัน้ เทคโนโลยีอนั ทรงพลัง
เหล่านีก้ ็สามารถทีจ่ ะควบคุมชีวติ ประจาวันของเราได้มากขึน้

ในช่วงหลายทศวรรษที่ผา่ นมางานผูค้ นถูกแทนที่ดว้ ยคอมพิวเตอร์ที่ทางานได้ง่ายและรวดเร็ว และตอนนี ้


หลายคนกาลังต่อต้านแนวโน้มนี ้
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 20]

อย่างเช่นลูกค้าบางส่วนของร้านสะดวกซือ้ ในประเทศแคนาดา ปฏิเสธที่จะใช้เครือ่ งชาระเงินด้วยตนเอง


(self-checkout machines) โดยพวกเขาชีว้ า่ อุปกรณ์เหล่านีจ้ ะนาไปสูก่ ารสูญเสียงานของพวกเขาเองนั่น
แหล่ะ

"เครือ่ งจักรไม่ตอ้ งจ่ายภาษี !" ใครบางคนกล่าวไว้

มีงานศึกษาที่ทาการสารวจคนแคนาดา 1,053 คน เมื่อเดือน ต.ค. 2561 โดยมหาวิทยาลัย Dalhousie


พบว่ามากกว่า 1 ใน 4 ระบุวา่ พวกเขาไม่เคยใช้เครือ่ งชาระเงินด้วยตนเองที่รา้ นสะดวกซือ้ ไม่ใช้เลยแม้แต่
การซือ้ ของเพียงไม่กี่ชิน้

การต่อต้านเครือ่ งชาระเงินด้วยตนเอง ได้ก่อให้เกิดกระแสและมุกตลกเสียดสี (meme) บนเฟสบุ๊ค และมี


การแชร์กนั อย่างแพร่หลายในแคนาดาด้วยการบอกผูซ้ ือ้ สินค้าว่า "อย่าใช้เครือ่ งชาระเงินด้วยตนเอง"
เพราะ "มันกาลังทาลายงานของมนุษย์"

ในยุคที่ระบบอัตโนมัติกาลังเป็ นเทรนด์ใหม่ของธุรกิจค้าปลีก ยักษ์ใหญ่ออนไลน์อย่างอเมซอนได้เข้ามามี


อานาจเหนือตลาดและผูบ้ ริโภค ทัง้ อเมซอนและวอลมาร์ทกาลังให้ความสนในการพัฒนาร้านค้าของพวก
เป็ นระบบอัตโนมัติทงั้ หมด โดยทีไ่ ม่มีพนักงานเก็บเงินเลย

สือ่ Canadian Broadcasting Corporation (CBC) ได้ทาทาสกูป้ ข่าวสารวจพบว่าชาวแคนาดาจานวน


มากคัดค้านการใช้เครือ่ งชาระเงินด้วยตนเอง พวกเขาเชื่อว่าเครือ่ งมือเหล่านีม้ ีแนวโน้มทีจ่ ะเพิม่ การ
ว่างงานในประเทศ โดยการลดตาแหน่งงานของมนุษย์ลง และในที่สดุ ก็จะทาให้ครอบครัวจานวนมากต้อง
ตกอยูใ่ นความเดือดร้อน

จากสกูป้ ของ CBC ลูกค้ารายอื่นยังยืนยันด้วยว่าเครือ่ งเหล่านีอ้ าจจะก่อให้เกิดวิกฤตเศรษฐกิจในประเทศ


เนื่องจากจะทาให้คนมากมายไม่มีงานทา -- แต่ก็มีความเห็นในทางตรงกันข้ามด้วยเช่นกัน บางคนระบุวา่
เทคโนโลยีนจี ้ ะเป็ นประโยชน์ตอ่ ธุรกิจโดยเฉพาะการลดต้นทุนด้านแรงงาน

เนื่องจากความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีนอี ้ าจทาให้อาชีพ 'แคชเชียร์' หายไปในอนาคตก็เป็ นได้ จาก


รายงานอนาคตของงานในปี 2018 (2018 Future of Jobs report) โดย World Economic Forum
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 21]

เปิ ดเผยว่างานแคชเชียร์ รวมทัง้ พนักงานธนาคาร และพนักงานออฟฟิ ศนัน้ มีความอ่อนไหวต่อการถูก


แทนที่ดว้ ยเทคโนโลยีที่กา้ วหน้า

Peggy Eburne ผูอ้ าศัยอยูใ่ น Chilliwack รัฐบริติชโคลัมเบีย กล่าวว่าเธอไม่เคยใช้เครือ่ งเช็คเอาต์


อัตโนมัติเพราะเธอเชื่อว่ามันไม่ถกู ต้องทีจ่ ะทางานโดยอัตโนมัติทกุ อย่างที่มนุษย์ทาอยูต่ อนนี ้ ถึงกระนัน้
เธอก็เสริมว่าการต่อต้านของพวกเธออาจไร้ประโยชน์ในที่สดุ แต่อย่างไรก็ตามเธอจะยังคงดาเนินการคว่า
บาตรนีต้ อ่ ไปเพื่อป้องกันงานแคชเชียร์

“บางทีสงิ่ เล็กน้อยทีเ่ ราทาอาจไม่ได้สร้างความแตกต่างเลย แต่เราก็จะยืนหยัดต่อสิง่ ทีเ่ ราเชื่อ ”

ที่มาเรียบเรียงจาก
People Are Refusing To Use Self-Checkout Because They ‘Kill Jobs’ (Healthy Food House, 5
Dec 2019)
People Are Refusing to Use Self-Checkout Because It’ll “Kill Jobs” (JON CHRISTIAN,
futurism.com, 9 Dec 2018)
'They kill jobs': Meet Canadians who refuse to use self-checkout (Sophia Harris, CBC News, 8
Dec 2018)

เผยแพร่ครัง้ แรกในสานักข่าวประชาไท
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 22]

รายงานพิเศษ
แอปพลิเคชั่นที่คนทางานเป็นเจ้าของและ
บริหารเอง: ความหวังแก้ปัญหาแบ่ง
ผลประโยชน์ไม่เป็นธรรม

ปัจจุบันเริ่มมี ‘แอปพลิเคชั่นที่คนงานเป็นเจ้าของและบริหารเอง’ ที่พยายาม


แก้ไขปัญหา ‘การแบ่งผลประโยชน์ที่ไม่เป็นธรรม’ จาก ‘gig economy’ ชวนดู
ตัวอย่าง ‘Up & Go Mensakas และ Eva’ แอปพลิเคชั่นคนทาความสะอาด,
ส่งอาหาร และการขนส่ง ที่คนทางานเป็นเจ้าของเอง-มีสิทธิในการโหวต และ
ได้รับการแบ่งผลประโยชน์ที่เป็นธรรม | ที่มาภาพ: upandgo.coop
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 23]

เครือข่ายกิจการที่คนทางานเป็ นเจ้าของซึง่ เป็ นทางเลือกกาลังเข้ามาแทนที่การแบ่งผลประโยชน์ท่ี


ไม่เป็ นธรรมที่กาลังเติบโตซึง่ ส่งผลกระทบต่องานที่มีคณ
ุ ค่า (decent work)

นักธุรกิจพันล้านเหรียญสหรัฐฯ ผูท้ ่ีเป็ นเจ้าของแอปพลิเคชั่นที่เป็ นพืน้ ฐานของเศรษฐกิจแบบ gig


economy มีความต้องการคนทางานที่มีการจ้างงานที่ไม่นอน (precarious work) ในขณะเดียวกัน
คนทางานจานวนนับล้านๆ คน ผูท้ ่ีทาให้แพลตฟอร์มเหล่านีม้ พี ลัง กลับอยู่ในภาวะที่ขาดแคลน
ปั จจัยความจาเป็ นพืน้ ฐาน พวกเขาขึน้ อยู่กบั งานที่ทาแบบครัง้ เดียวจบไม่มีความมั่นคง (gig work)
เพื่อการมีชีวิตรอด บนสมมติฐานของความเสี่ยงต่างๆ เพื่อให้ได้มาซึง่ การจ่ายเงินระดับต่า และ
แทบจะไม่ได้รบั สิทธิประโยชน์อ่นื ๆ

เช่น Instacart บริการจัดส่งและรับสินค้าในวันเดียว ได้ตดั ครึง่ หนึ่งของค่าตอบแทนที่คนทางานเคย


ได้จากจากค่าทิปที่กาหนดไว้ โดยเปลี่ยนไปเป็ นค่าตอบแทนร้อยละ 5 ต่อออร์เดอร์ กระตุน้ ให้เกิด
การนัดหยุดงาน 3 วัน จากวันที่ 3-5 พ.ย. 2562 จากนัน้ อีก 2 วันหลังจากการนัดหยุดงาน บริษัท
ตอบสนองโดยการยกเลิก “โบนัสที่ได้ตามคุณภาพ (quality bonuses)” ซึง่ เป็ นเงินที่สามารถแทน
รายได้ถงึ 40% ของรายได้ของคนทางาน

อะไรจะเกิดขึน้ ถ้าคนงานรายได้นอ้ ยมารวมกันเพื่อตัดคนกลางออกไปและสร้างแพลตฟอร์มของ


ตัวเอง นี่ไม่ใช่เพียงการทดลองทางความคิด แอปพลิเคชั่นที่คนงานเป็ นเจ้าของได้สร้างทางเลือกที่
เป็ นจริงเพื่อแก้ปัญหาสภาพการทางานในเศรษฐกิจแบบ gig economy ในระดับโลก

Up & Go คือแอปพลิเคชั่นทาความสะอาดบ้านซึง่ คนทางานในเมืองนิวยอร์กเป็ นเจ้าของ


“แอปพลิเคชั่นอื่นๆ เจ้าของแอปพลิเคชั่นกาหนดค่าจ้าง แต่เรากาหนดค่าจ้างของเราเอง”
Esmeralda Flores คนทางานที่เป็ นเจ้าของแอปพลิเคชั่นกล่าว

คนทาความสะอาดของ Up & Go ได้เงินชั่วโมงละ 25 เหรียญสหรัฐฯ มากกว่าสองเท่าของรายได้


ต่อชั่วโมงของคนงานทั่วๆ ไป จากการให้สมั ภาษณ์ของ Sylvia Morse ผูจ้ ดั การโครงการ ในขณะที่
แอปพลิเคชั่นทั่วไปหักร้อยละ 20 หรือมากกว่านัน้ Up & Go หักเพียงร้อยละ 5 ซึง่ นาไปลงทุน
กลับไปในแพลตฟอร์ม
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 24]

คนทาความสะอาด โดยพืน้ ฐานเป็ นผูห้ ญิงที่เป็ นแรงงานข้ามชาติจากอเมริกาใต้ ร่วมมือกันเป็ น


เจ้าของ Up & Go ซึง่ เริ่มอย่างเป็ นทางการในเดือน พ.ค. 2560 พวกเธอประชุมกันทุกเดือน เพื่อทา
การตัดสินใจในเรื่องต่างๆ เช่น นโยบายการยกเลิกงาน และการกาหนดราคา

“ถ้าคุณดูแพลตฟอร์มอื่นๆ มันเป็ นที่ชดั เจนว่า พวกเขาลดราคาให้ต่าลงแบบไม่จริง ด้วยการ


อุดหนุนผูใ้ ช้บริการครัง้ แรก และจ่ายให้คนงานน้อยเท่าที่จะเป็ นไปได้ ข้อเสนอที่มีคณ
ุ ค่าของเราคือ
ราคาของเราโปร่งใส คนงานได้รบั ค่าจ้างที่เป็ นธรรม ลูกค้าได้รบั การทาความสะอาดที่มีคณ ุ ภาพ
แบบมืออาชีพ” Maru Bautista กล่าว

Bautista ดูแลโครงการการพัฒนาความร่วมมือขององค์กรศูนย์กลางสาหรับชีวิตครอบครัว
(Cooperative Development Program of the Center for Family Life) ในบรุ กลิน ในช่วง 13 ปี ท่ี
ผ่านมา ศูนย์ฯ ได้ก่อตัง้ กิจการที่คนงานร่วมกันเป็ นเจ้าของและบริหาร (co-ops) จานวน 20 แห่ง
ซึง่ สร้างรายได้มากกว่า 13 ล้านเหรียญสหรัฐฯ

การพัฒนาของ Up & Go ได้รบั การชีแ้ นะแนวทางจากกิจการที่คนงานข้ามชาติเป็ นเจ้าของร่วมกัน


ในด้านการทาความสะอาด 3 แห่งซึง่ เป็ นกระบวนการที่ใช้ระยะเวลานาน 1 ปี ในการออกแบบ
ร่วมกัน ทดสอบ และทาให้มีความเป็ นไปได้ โดยบางส่วนจากการให้เงินทุนขององค์กรต่อต้าน
ความยากจนชื่อว่า Robin Hood Foundation

สู่แพลตฟอร์มความร่วมมือของคนงาน

Up & Go เป็ นตัวอย่างหนึ่งในการเกิดขึน้ ของขบวนการที่ใช้แนวทางการเป็ นเจ้าของแพลตฟอร์ม


และการบริหารร่วมกันโดยคนงาน (platform cooperativism) โครงการใหม่ๆ เหล่านี ้ บางครัง้
เรียกว่ากิจการที่คนงานเป็ นเจ้าของและบริหารแพลตฟอร์ม (platform cooperatives) ซึง่ ก็คือ
บริษัทเทคโนโลยีท่ีคนงานเป็ นเจ้าของและมีการควบคุมอย่างมีความเป็ นประชาธิปไตยโดยคนงาน

Danny Spitzberg นักวิจยั ที่ชว่ ยพัฒนา Up & Go กล่าวว่า “การทาโครงการในลักษณะนีข้ นึ ้ มาให้


แตกต่างจากสิ่งที่เคยเป็ นอยู่เดิม มันช่วยให้เห็นแพลตฟอร์มเป็ นเครื่องมือดิจิตลั มากกว่าเป็ นสิ่งที่มี
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 25]

ชีวิตด้วยตัวมันเอง” ในกรณีของ Up & Go แพลตฟอร์มสร้างขึน้ มาบนโมเดลการรวมกลุม่ กันเป็ น


เจ้าของ และใช้เวลาหลายปี ในการสร้างความสัมพันธ์ของคน

Spitzberg กล่าวว่าการเคลื่อนไหวดังกล่าวมีความสาคัญคือเรื่องเกี่ยวกับการที่ “คนงานคิดออกว่า


จะออกแบบขัน้ ตอนการทางานของตนเองและรักษาผลประโยชน์ไว้กบั พวกเขาอย่างไร"

“ลองดูกรณีการตัดค่าตอบแทนที่เกิดขึน้ ล่าสุดของ Instacart ที่ทาให้ลกู ค้าหลายร้อยคนไม่ใช้


บริการ ผูบ้ ริโภคให้ความสนใจอย่างสูง และสิ่งต่างๆ เกิดขึน้ ในทวีตเตอร์ เพื่อเรียกร้องให้เกิดการ
ปรับปรุ งจากประธานกรรมการบริหารของบริษัท ผูซ้ ง่ึ ยังเงียบอยู่ ถ้าหากนักลงทุนรู ส้ กึ ถึงความ
กดดันหรือมองเหตุการณ์ขา้ งหน้าออก พวกเขาอาจจะตอบสนองต่อการเรียกร้องให้มีการจ่าย
ค่าตอบแทนที่ดีขนึ ้ และมองการรวมกลุม่ เคลื่อนไหว เป็ นโอกาสที่จะสร้างธุรกิจที่สมาชิกเป็ น
เจ้าของได้อีกด้วย” Spitzberg กล่าว ทัง้ นี ้ เขาเป็ นผูใ้ ห้คาปรึกษาในโปรแกรมเรื่องการเป็ นเจ้าของ
ร่วมกันที่ช่ือว่า Start.coop

ศาสตราจารย์ Trebor Scholz แห่งมหาวิทยาลัย New School ประเมินว่าปั จจุบนั มีโครงการราว


400 โครงการที่มีแนวทางการเป็ นเจ้าของและบริหารแพลตฟอร์มโดยคนทางานเอง และล่าสุด เขา
ช่วยจัดงานสัมมนาในเมืองนิวยอร์กโดยนาผูพ้ ดู จากทั่วโลกจานวน 150 คนจาก 30 ประเทศ มาเข้า
ร่วมการสัมมนา

เป้าหมายร่วมกันของพวกเขาคือการสร้าง “ทางเลือกที่เป็ นรู ปธรรม” สาหรับคนงาน “ผูท้ ่ไี ม่ได้รบั


การคุม้ ครอง และในความเป็ นจริง เป็ นผูถ้ กู กระทาในด้านสิทธิแรงงานที่มีความรุ นแรงเพิ่มขึน้ ซึง่ ไม่
ค่อยจะมีอยู่ในการทางานเหล่านัน้ ตัง้ แต่แรกเริ่มอยู่แล้ว” Scholz กล่าว

Oriol Alfambra และ Nuria Soto อดีตคนขับจักรยานส่งอาหารของ Deliveroo จากเมืองบาร์เซโล


นา ประเทศสเปน เข้าร่วมการสัมมนาและพูดถึงแอปพลิเคชั่นที่คนทางานเป็ นเจ้าของอีก
แอปพลิเคชั่นหนึ่งคือ Mensakas ในปี 2561 ทัง้ สองคนเริ่มดาเนินการแอปพลิเคชั่นดังกล่าวร่วมกับ
คนขับรถจักรยานส่งอาหารคนอื่นๆ ผูท้ ่ีถกู เลิกจ้างในช่วงที่มีการรณรงค์ตงั้ สหภาพแรงงาน พวกเขา
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 26]

เปิ ดแอปพลิเคชั่นโดยการสนับสนุนจากรณรงค์การระดมทุนจากผูส้ นับสนุนวงกว้างแบบ


crowdfunding และเงินทุนจากรัฐบาล

“บริษัทพยายามที่จะขายเรื่องงานที่ไม่แน่นอน (precarious work) คล้ายกับอะไรบางอย่างที่เท่”


Soto กล่าวในการนาเสนอ และกล่าวถึง Deliveroo ที่บอกว่า “เป็ นนายของตัวเอง” ในการจ้างงาน
ปั จจุบนั เธอและเพื่อนร่วมงานในเศรษฐกิจแบบ gig economy พยายามที่จะสร้างสโลแกนของ
ตัวเองขึน้ มาที่สะท้อนความเป็ นจริง Mensakas เป็ นการบริหารจัดการตัวเองโดยคนงานของ
แพลตฟอร์มเอง ผูท้ ่ีมีสญ
ั ญาการจ้างงาน มากไปกว่าการถูกจัดประเภทแบบไม่ถกู ต้องให้เป็ นผูร้ บั
จ้างเหมาช่วงอิสระ

Mensakas ก็ยงั เป็ นพันธมิตรกับ CoopCycle สหพันธ์กิจการส่งอาหารโดยจักรยานที่เป็ นเจ้าของ


และบริหารโดยคนงานแห่งสหภาพยุโรปใน 16 เมือง โดยได้รวมทรัพยากรเข้าด้วยกันเพื่อพัฒนา
ซอฟแวร์ท่ีใช้รว่ มกันได้และมีความพยายามต่างๆในการประสานงานกัน

Alexandre Segura นักพัฒนาเว็บไซต์ท่ีเรียนด้วยตัวเอง ได้สร้าง CoopCycle ในปี 2559


หลังจากที่ติดต่อเชื่อมสัมพันธ์กบั คนขี่จกั รยานส่งอาหารในฝรั่งเศส ผูท้ ่ีตกงานเมื่อบริษัทสตาร์ทอัพ
Take Eat Easy ซึง่ มีฐานอยู่ท่ีประเทศเบลเยี่ยมประกาศกิจการล้มละลาย

“ผมไม่ได้เป็ นคนขี่จกั รยานส่งอาหาร ผมขี่จกั รยานไม่คอ่ ยเป็ น แต่เราในฐานะนักพัฒนาเว็บไซต์มี


ความรับผิดชอบในลักษณะใดลักษณะหนึ่ง ในโลกปั จจุบนั แพลตฟอร์มมีผลกระทบชีวิตของคน
จานวนมากมาย” Segura กล่าว “กิจการที่คนงานเป็ นเจ้าของของเราโดยส่วนมากยังคงเล็กอยู่ แต่
พวกเรากาลังเสนอทางเลือกให้แก่ผบู้ ริโภค ซึง่ เป็ นทางเลือกที่มีความน่าเชื่อถือ

่ วกเราเป็ นเจ้าของ
ความท้าทายในการสร้างเศรษฐกิจดิจติ ัลทีพ

Eva เริ่มดาเนินการในเดือน พ.ค. 2562 ในเมือง Montreal ด้วยการสนับสนุนทางการเงินจาก


Desjardins สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนที่ใหญ่ท่สี ดุ ในประเทศแคนาดา Eva คล้ายกับ Uber แต่พ่งุ เป้า
ไปที่คนที่ตอ้ งการสนับสนุนธุรกิจท้องถิ่น แพลตฟอร์มนีม้ ีคนขับอยู่ 500 คน และอีกมากกว่า 500
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 27]

คนกาลังอยู่ในกระบวนการในการเข้าร่วม และผูใ้ ช้แอปพลิเคชั่นกาลังเติบโตบนฐานของผูใ้ ช้


17,000 คน Dardan Isufi ผูร้ ว่ มก่อตัง้ ให้ขอ้ มูลดังกล่าว

นอกจากนี ้ Isufi กาลังเตรียมการประชุมสามัญประจาปี “เราต้องส่งจดหมายเชิญจานวน 18,000


ฉบับ แน่นอนว่า เราไม่ได้คาดหวังให้ทกุ คนแสดงตัวมาเข้าร่วมประชุม แต่พวกเขาคือสมาชิกของ
เรา”

ภายใต้ระเบียบการบริหารของ Eva ทัง้ คนขับรถยนต์และคนขี่จกั รยานมีสิทธิในการโหวต และสิทธิ


ในการได้รบั การแบ่งผลประโยชน์

“ผมชอบในเรื่องที่เราสามารถโหวตว่า ค่าธรรมเนียมของเราจะแบ่งไปที่สานักงานใหญ่เป็ นจานวน


เท่าไร” Imran Karmali คนขับของ Eva กล่าว ในปั จจุบนั คนขับจะมีสว่ นที่แบ่งให้บริษัท 15% ของ
ค่าธรรมเนียมทัง้ หมดที่พวกเขาได้รบั เพื่อช่วยเรื่องต้นทุนดาเนินการและการตลาดของบริษัทที่เพิ่ง
เริ่มต้น ในขณะที่ Uber หัก 25%

Isufi ได้เริ่มทางานกับ Eva สองปี ก่อนกับเพื่อนนักศึกษาร่วมมหาวิทยาลัย Raphael Gaudreault


เขาจาได้ถงึ การถาม Gauldreault ว่า “มันยากแต่ไหนที่จะเริ่มแพลตฟอร์มที่ดีกว่าปั จจุบนั ที่มีการ
แบ่งปั นกันของคนขับ” ในทางปฏิบตั ิ มีความท้าทายมากมายที่ไม่เคยขาดไปเลย โดยเฉพาะในช่วง
เริ่มต้นในการสร้างแอปพลิเคชั่นขึน้

Mike Calomoris เริ่มขับให้กบั Uber ในปี 2561 เพื่อเสริมรายได้ของเขาในอาชีพช่างภาพงาน


แต่งงาน เขาเข้าร่วม Eva เมื่อแพลตฟอร์มเริ่มต้นดาเนินการ

อย่างไรก็ตาม Calomoris เป็ นส่วนหนึ่งของกลุม่ ทดสอบของ Eva จานวน 15 คนผูท้ ่ไี ด้รบั ค่าจ้าง
พืน้ ฐาน 13-15 เหรียญแคนาดาต่อชั่วโมง (ค่าจ้างขัน้ ต่าในพืน้ ที่คือ 12.50 เหรียญแคนาดา)
แลกเปลี่ยนกับการทางานในพืน้ ที่ท่ีมีความต้องการสูง ถ้าคนขับได้คา่ จ้างน้อยกว่าค่าธรรมเนียมที่
ประกันไว้ Eva จะจ่ายส่วนต่างนัน้ ให้ ถ้าคนขับได้มากกว่าที่จานวนที่ประกันไว้ คนขับก็ได้รบั เต็ม
จานวน
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 28]

ในเดือนตุลาคม Eva เริ่มโครงการนาร่องกับสนามบิน มอนทรีออล และมีคนขับเพิ่มขึน้ 40% “เรามี


พืน้ ที่จอดรถขนาดใหญ่สาหรับคนขับ Eva มีประตูสาหรับเราเอง และมีบธู ให้ขอ้ มูลภายใน
สนามบิน”

จากการให้ขอ้ มูลของ Isufi ผูบ้ ริหารสนามบินพึงพอใจกับคนทางานของ Eva แต่หลังจากนัน้


สนามบินแจ้ง Eva ว่าไม่สามารถโฆษณาภายในสนามบินได้ และระบุถงึ ข้อตกลงที่ทากับบริษัทที่
ใหญ่กว่า

ขยายไปยังประเทศอืน่ ๆ

โมเดลทางธุรกิจของกิจการที่คนงานร่วมกันเป็ นเจ้าของและบริหาร รหัสของแอปพลิเคชั่นได้ถกู ทา


ขึน้ เพื่อให้กิจการคนงานเป็ นเจ้าของในประเทศอื่นทั่วโลกได้ใช้ ‘เเฟรนไชส์ทางสังคม’ อันแรกที่มีการ
ลงทะเบียนเข้าร่วมคือความร่วมมือของคนขับรถในเมืองธากา ประเทศบังคลาเทศ

สมาชิกและผูส้ นับสนุนแพลตฟอร์มที่คนงานเป็ นเจ้าของต้องการสร้างซอฟแวร์และธุรกิจที่แตกต่าง


โดยพืน้ ฐานกับแอปพลิเคชั่นที่ครองตลาดอยู่

สมาชิกของสมาคมผูห้ ญิงที่ทางานส่วนตัวไม่มีนายจ้าง (Self-Employed Women’s Association)


ในประเทศอินเดีย กาลังสารวจเพื่อหาทางออกในการแก้ปัญหาต่างๆ ของการไปทางานของคนงาน
ตามบ้าน เช่น ปุ่ มตกใจ ปุ่ มแจ้งเจ้าหน้าที่

Salonie Hiriyur ตาแหน่ง Senior Associate ทางานกับสมาคมผูห้ ญิงที่ทางานส่วนตัวไม่มี


นายจ้าง (SEWA) โดยมีสมาชิก 300,000 คน เน้นว่า โมเดลคนงานเป็ นเจ้าของและบริหารร่วมกัน
(co-op model) สามารถเพิ่มในเรื่องความปลอดภัยของคนทางานได้ “มันมีความตระหนักว่า
คนงานมีการรวมกลุม่ เป็ นสิ่งสนับสนุน ความตระหนักนีจ้ ะปกป้องคนงานจากการล่วงละเมิดได้”

ในประเด็นอื่นๆ ในเมืองนิวยอร์ก Up & Go ตัดสินใจไม่ใส่ภาพบุคคลของคนงานในแอปพลิเคชั่น


Sylvia Morse ผูจ้ ดั การโครงการของบริษัทที่คนงานเป็ นเจ้าของกล่าวว่า “เราขายบริการของเรา
ไม่ใช่ตวั เรา”
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 29]

“เหตุผลสาหรับโปรไฟล์เหล่านีค้ ือตัวแทนของการสร้างความไว้วางใจของแพลตฟอร์มใหญ่ๆ แต่


แพลตฟอร์มที่คนงานเป็ นเจ้าของมีความได้เปรียบโดยเปรียบเทียบคือ พวกเขาเป็ นเจ้าของมันเอง”
เธอกล่าว

ทีม่ าเรียบเรียงจาก
Worker-Owned Apps Are Trying to Fix the Gig Economy's Exploitation (Ryan Hayes,
vice.com, 19 Nov 2019)

เผยแพร่ครัง้ แรกในสานักข่าวประชาไท
วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 30]

ที่มาภาพปก: medium.com/@sophbazile

วารสารออนไลน์คนทางานมีวตั ถุประสงค์เพื่อเป็น
สื่อกลางในการสื่อสารด้านแรงงาน ไม่สงวน
ลิขสิทธิ์ในการเผยแพร่-ทาซ้า รับข่าวสาร-ข้อมูล
หรือส่งข่าวด้านแรงงานทางอินเตอร์เน็ตได้ที่:
workazine@gmail.com

ติดตามวารสารคนทางานย้อนหลังได้ที่:
http://prachatai.com/labour/newsletter
http://ebooks.in.th/workazine
facebook.com/workazine