You are on page 1of 5

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007-2008
ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ
ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
ΤΑΞΗ Α΄
Διάρκεια εξέτασης: 2.30 ώρες
Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τέσσερα (4) μέρη. Να απαντήσετε σε όλα τα
ερωτήματα.
ΜΕΡΟΣ Α΄: ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

(μονάδες 20)

Να διαβάσετε το πιο κάτω κείμενο και να απαντήσετε στις ερωτήσεις που ακολουθούν:
Στις μέρες μας γίνεται πολύς λόγος για το περίφημο χάσμα γενεών. Ο όρος είναι κατά λέξη
μετάφραση στη γλώσσα μας του αντίστοιχου ξένου όρου, generation gap. Υποδηλώνονται
με αυτόν οι μεγάλες διαφορές που χωρίζουν δύο επάλληλες γενεές, τη γενιά των ωρίμων
που βρίσκεται στο προσκήνιο της κοινωνικής δραστηριότητας, και τη νέα γενιά που
ετοιμάζεται να τη διαδεχτεί. Οι διαφορές αυτές αναφέρονται στην αντίληψη του κόσμου,
στο νόημα της ζωής, στο κύρος των αξιών, στους τρόπους της καθημερινής
συμπεριφοράς.
Οι μεγάλοι έχουν δημιουργήσει έναν κώδικα αξιών, στις οποίες πιστεύουν με φανατισμό
και τις οποίες θεωρούν αναγκαίες και επαρκείς όχι μόνο για να στηρίξουν το παρόν, αλλά
και για να διαμορφώσουν το μέλλον. Και θέλουν με όλους τους τρόπους, θεμιτούς και μη,
να τις επιβάλουν στους νέους. Οι νέοι, όμως, έχουν τα δικά τους όνειρα. Έχουν γεμάτες τις
φαρέτρες για καινούριους στόχους, υφαίνουν μεγαλεπήβολα σχέδια, γι’ αυτό και
εξοργίζονται, καθώς συνεχώς στα πόδια τους ανακατεύονται οι παλαιότεροι με το παλαιό
οπλοστάσιο επιχειρημάτων και τις «ξεπερασμένες» αντιλήψεις τους. Έτσι, το χάσμα
ανοίγεται. Υψώνονται δύο λάβαρα. Από το ένα μέρος οι πρεσβύτεροι θρηνούν επί των
ποταμών της Βαβυλώνος και καταδικάζουν το παρόν χωρίς έλεος. Από το άλλο μέρος οι
νέοι, που είναι όλο αβεβαιότητα, ταραχή και φλόγα, πυρπολούν ό,τι βρήκαν από τους
πρεσβύτερους και περνούν στην αμφισβήτηση και κάποτε στην εξέγερση και το
μηδενισμό.
Από την όλη επισκόπηση του θέματος νομίζω ότι μπορούν να βγουν τα ακόλουθα
συμπεράσματα:
Πρώτον, δεν είναι σωστό να μιλάμε για χάσμα γενεών, δηλαδή για μια
ολοκληρωτική και αγεφύρωτη διάσταση. Δεν πρόκειται για χάσμα ή χάος ή
βάραθρο, αλλά μάλλον για άνοιγμα, ρωγμή. Πρόκειται για μια διαφορετική στάση
απέναντι στα προβλήματα του παρόντος ανάμεσα στους πρεσβύτερους και στους
νεότερους, φαινόμενο που είναι στις γενικές του γραμμές παλαιό όσο και ο κόσμος. Η
ιδιαίτερη οξύτητα που παρουσιάζει στις μέρες μας αυτή η δυσκολία επικοινωνίας οφείλεται
στην έκρηξη των γνώσεων που έγινε στις μέρες μας, στον ιλιγγιώδη ρυθμό με τον οποίο
γυρίζει ο τροχός της ιστορίας και στον κλονισμό του κύρους των αξιών της ζωής, ύστερα
από ένα φοβερό παγκόσμιο πόλεμο και μια συνεχιζόμενη αναταραχή σε όλην την έκταση
του πλανήτη μας.

Δείγμα εξεταστικού δοκιμίου Γραπτών Προαγωγικών Εξετάσεων στα Νέα Ελληνικά A΄ Λυκείου (2007-2008)

Μέσα στην ίδια γενιά υπάρχουν συντηρητικοί και προοδευτικοί. όμως.ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Δεύτερον. δε σημαίνει αγεφύρωτο χάσμα. ώστε να γίνεται κάποτε εκρηκτική. εφημερίδα Μεσημβρινή (διασκευή) Ερωτήσεις: Α1. Υπάρχουν ενήλικες που παρακολουθούν και αγκαλιάζουν τις νεότερες εξελίξεις και το σύγχρονο ρυθμό της ζωής. διαλλακτικοί και ασυμβίβαστοι. Με καθεμιά από τις πιο κάτω λέξεις να γράψετε μια δική σας ολοκληρωμένη πρόταση. όπως και νέοι που αποκρούουν κάθε νεοτερισμό.… διάλογος) (μονάδα 2) (β) Δύο σχόλια / λεπτομέρειες που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας για να αναπτύξει αυτή τη θεματική πρόταση. Π. (μονάδες 8) Α2. Δορμπαράκης. (μονάδες 4) ΜΕΡΟΣ Β΄: ΓΛΩΣΣΑ Β1. Να αποδώσετε το περιεχόμενο του κειμένου σε 120 λέξεις περίπου. Από τη δεύτερη παράγραφο να βρείτε και να γράψετε τρία χαρακτηριστικά γνωρίσματα της προηγούμενης γενιάς και τρία της νεότερης. (Δεύτερον. αλλά και ανάμεσα στους ανθρώπους της ίδιας γενιάς και μάλιστα τόσο έντονη. Μέσα στην ίδια την οικογένεια διαπιστώνουν πολλές φορές οι γονείς ότι τα διαφορετικής ηλικίας παιδιά τους έχουν διαμορφώσει το καθένα κοσμοθεωρία και διαφορετική στάση απέναντι στη ζωή. Τούτο. Να βρείτε και να γράψετε: (α) Τη θεματική περίοδο της τελευταίας παραγράφου. χωρίς να αλλάξετε το γραμματικό τύπο των λέξεων: (α) χωρίζουν (γ) παλαιότεροι (β) θεμιτούς (δ) αβεβαιότητα (μονάδες 4) Β2. όταν υπάρχει και λειτουργεί ο διάλογος. δεν υπάρχει δυσαρμονία μόνο σε δύο διαδοχικές γενιές. (μονάδες 10) Να γράψετε από ένα αντίθετο για κάθε μια από τις πιο κάτω λέξεις. έτσι που να φαίνεται η σημασία τους (κυριολεκτική ή μεταφορική). (α) φανατισμό (β) οφείλεται (γ) αναταραχή (μονάδες 6) Δείγμα εξεταστικού δοκιμίου Γραπτών Προαγωγικών Εξετάσεων στα Νέα Ελληνικά A΄ Λυκείου (2007-2008) . χωρίς να αλλάξετε το μέρος του λόγου. μετριοπαθείς και ακραίοι. (μονάδες 6) Α3.

.τι κι α θέλ’ ας λέγουν.ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΕΡΟΣ Γ΄: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟΥ ΛΟΓΟΥ – ΕΚΘΕΣΗ (350-400 λέξεις) (μονάδες 40) Δεν είναι σωστό να μιλάμε για χάσμα γενεών.Εχτές βραδίς επήγαμε πέρα στον Αϊ-Γιάννη. πουλάκια είναι κι ας λένε». (μονάδες 2) Δείγμα εξεταστικού δοκιμίου Γραπτών Προαγωγικών Εξετάσεων στα Νέα Ελληνικά A΄ Λυκείου (2007-2008) .Πουλάκια είναι κι ας κιλαηδούν. και λιβανιές μυρίζεις.Φοβούμαι σ’. κι εθύμιασέ μας ο παπάς με περισσό λιβάνι». Κωνσταντίνε μου τι λένε τα πουλάκια. μήτε σαν χελιδόνια. κι άλλα πουλιά τούς λένε: «Για ιδές θάμα κι αντίθαμα που γίνεται στον κόσμο. πως περπατούν οι ζωντανοί με τους απεθαμένους. 1.Έχω καιρό π’ αρρώστησα και πέσαν τα μαλλιά μου». . Σε ομιλία σου στην Ημερίδα αυτή (α) να αναπτύξεις τα αίτια που προκαλούν το χάσμα γενεών και (β) να εισηγηθείς τρόπους με τους οποίους μπορεί να γεφυρωθεί αυτό το χάσμα. . ρωγμή. (μονάδες 30) ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Του νεκρού αδελφού Στη στράτα που διαβαίνανε πουλάκια κιλαηδούσαν. δηλαδή για μια ολοκληρωτική και αγεφύρωτη διάσταση. .Απρίλης είναι και λαλούν και Μάης και φωλεύουν .Άκουσες. Και παρεμπρός που πήγανε. Δεν πρόκειται για χάσμα ή χάος ή βάραθρο.Πες μου. αλλά μάλλον για άνοιγμα. «Άφησες. Κωσταντάκη μου. Ο Σύνδεσμος Γονέων του σχολείου σου διοργανώνει Ημερίδα με θέμα «Σχέσεις γονιών και παιδιών». και πού είν’ η λεβεντιά σου. τι λένε τα πουλάκια. Ερώτηση Δ1: α) Ποια σημάδια βοηθούν την Αρετή να συνειδητοποιήσει σταδιακά ότι ο αδελφός της είναι νεκρός. πού είναι τα κάλλη σου.Άφησ’. Κωνσταντίνε μου τι λένε τα πουλάκια. παράξενο μεγάλο.Άκουσες. δεν κιλαηδούσαν σαν πουλιά. αδερφάκι μου. . Τέτοια πανώρια λυγερή να σέρνει ο πεθαμένος!» Τ’ άκουσε πάλι η Αρετή κι εράγισε η καρδιά της. Αρέτω. Και παρεκεί που πάγαιναν κι άλλα πουλιά τους λένε: «Δεν είναι κρίμα κι άδικο. μον’ κιλαηδούσαν κι έλεγαν ανθρωπινή ομιλία: «Ποιος είδε κόρην όμορφη να σέρνει ο πεθαμένος! . (μονάδες 4) γ) Σε ποια κατηγορία δημοτικών τραγουδιών ανήκει το τραγούδι «Του νεκρού αδελφού». (μονάδες 8) β) Να βρείτε στο πιο πάνω απόσπασμα δύο χαρακτηριστικά του δημοτικού τραγουδιού. ΜΕΡΟΣ Δ΄: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ – ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ Ι. Και τα ξανθά σου τα μαλλιά και τ’ όμορφο μουστάκι. τα πουλιά κι ό. . να περπατούν οι ζωντανοί με τους απεθαμένους! .

Β. (μονάδες 3) Δείγμα εξεταστικού δοκιμίου Γραπτών Προαγωγικών Εξετάσεων στα Νέα Ελληνικά A΄ Λυκείου (2007-2008) . Κορνάρου και πώς στο απόσπασμα από το ποίημα «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» του Δ. Εσκόρπισεν η συννεφιά. Κορνάρου. (μονάδες 5) β) Σε τι αποβλέπει ο κάθε ένας από τους δύο ποιητές με τη συγκεκριμένη περιγραφή. οι αντάρες εχαθήκα. Χαμοπετώντας τα πουλιά εγλυκοκιλαδούσα. Σολωμού. πολλά σημάδια τση χαράς στον ουρανό εφανήκα. στα κλωναράκια των δεντρών εσμίγαν κι εφιλούσα. Η μαύρη πέτρα ολόχρυση και το ξερό χορτάριx Με χίλιες βρύσες χύνεται. γάμους και χαρές εδείχνασι κι εκείνα. εγέλαν η ανατολή κι η δύση καμαρώνει. Τα περιγιάλια ελάμπασι κι η θάλασσα εκοιμάτο. Που ευώδιασε τον ύπνο της μέσα στον άγριο κρίνοx Το σκουληκάκι βρίσκεται σ’ ώρα γλυκιά κι εκείνο. ζεστός καιρός εκίνα. όπ’ έφθασε μ’ ασπούδα. Ο ήλιος τες ακτίνες του παρά ποτέ στολίζει με λάμψη. Χορτάρια εβγήκαν εις τη γη. γλυκύς σκοπός εις τα δεντρά κι εις τα νερά εγρικάτο. σημάδια τση ξεφάντωσης κείνη την ώρα δείχνει. κι όλα τα βουνά και κάμπους ομορφίζει. Ελεύθεροι Πολιορκημένοι. Κι ολόλευκο εσύσμιξε με τα’ ουρανού τα κάλλη. Σχεδίασμα Β΄. Εφάνη ολόχαρη η αυγή και τη δροσούλα ρίχνει.ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 2. Ερώτηση Δ2: α) Πώς περιγράφεται η φύση στο απόσπασμα από το ποίημα «Ερωτόκριτος» του Β. Σολωμού. 2 Ο Απρίλης με τον Έρωτα χορεύουν και γελούνε. Δυο δυο εζευγαρώνασι. Και μες στης λίμνης τα νερά. τα δεντρουλάκια ανθίσα κι από τσ’ αγκάλες τ’ ουρανού γλυκύς βορράς εφύσα. Ολόχαρη και λαμπυρή η μέρα ξημερώνει. Μάγεμα η φύσις κι όνειρο στην ομορφιά και χάρη. Και μες στη θάλασσα βαθιά ξαναπετιέται πάλι. Δ. Κι όσ’ άνθια βγαίνουν και καρποί τόσ’ άρματα σε κλειούνε. με χίλιες γλώσσες κραίνειx Όποιος πεθαίνει σήμερα χίλιες φορές πεθαίνει. Ερωτόκριτος Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός κι η μέρα ξημερώνει να φανερώσει ο Ρώκριτος το πρόσωπο που χώνει. έσμιξες. Έπαιξε με τον ίσκιο της γαλάζια πεταλούδα. Λευκό βουνάκι πρόβατα κινούμενο βελάζει.

τα έλεγε «Βαγγελίστρα». της τράτας που θα έκανε. ο παππούς μου κι εγώ. Ο μπάρμπα – Ιωσήφ! . Του λέει. Και με το να τα μελετά έτσι. (μονάδες 4) (β) Ο Μπάρμπα – Ιωσήφ αποφασίζει να μείνει στη Μ. τα περιστατικά τους. Πώς τον χαρακτηρίζετε από την απόφασή του αυτή. Φύγε! Μα η απόφαση που ακινητεί στα πικραμένα μάτια του γέροντα είναι δυνατή σαν την αγάπη της γης. - Θα μείνεις. Τι θα μου κάμουν πια εμένα. Ο Παγίδας με τα παλικάρια του περιμένουν να μας συνοδέψουν. Αιολική γη (αποσπάσματα) i. αφέντη μου. Πού θα μείνεις. - Θα μείνω…» (τρίτο μέρος) Ερώτηση Δ3: (α) Να παρουσιάσετε τη σχέση του Μπάρμπα – Ιωσήφ με τη φύση όπως φαίνεται από τα πιο πάνω αποσπάσματα. αγριαχλαδιές κι άλλα δέντρα είχαν μεταμορφωθεί απ’ τα χέρια του… Τα ήξερε ένα-ένα.. γέρο – Γιωσήφ. Βενέζη. Ασία. Ατάραχη. - Γέρο. Έρχουνται οι Τούρκοι! Ψυχή δεν αφήνουν ζωντανή! Ο μπάρμπα – Ιωσήφ ακούει. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ (μονάδες 8) Η. πλάι στη μεγάλη πόρτα. τα έλεγε «Νικολή». τον βλέπει: Έρχεται μέσα απ’ το υποστατικό. (μονάδες 4) Τ Ε Λ Ο Σ Δείγμα εξεταστικού δοκιμίου Γραπτών Προαγωγικών Εξετάσεων στα Νέα Ελληνικά A΄ Λυκείου (2007-2008) . Όταν. Ο παππούς γυρίζει και κοιτάζει πίσω του. Χιλιάδες αγριελιές. σιγά-σιγά η ζωή του βρήκε έναν σκοπό…» (πρώτο μέρος) ii. έγινε μοναδικός: να μπολιάζει δέντρα. «… Έτσι πέρασε ο καιρός κι ο Ιωσήφ γέρασε στα Κιμιντένια. και στέκει εκεί. Τα έλεγε «Μαρία».ονόματα της κοπελίτσας με τα άστρα. «… Μείναμε τελευταίοι. Τα μαλλιά του γίνανε κάτασπρα και το πετσί του στα χέρια του και στο πρόσωπο σκάφτηκε απ’ τις ρυτίδες και τον ήλιο. με τρεμάμενα απ’ τους χρόνους πόδια. […] - «Θα μείνω. γαλήνια η φωνή του γέροντα απ’ τη Λήμνο: - Όχι. Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. τα έλεγε «Πετράκη» . των παιδιών που δεν έκαμε. παρακολουθώντας την ανάστασή τους στον κόσμο. θυμόταν τη χρονιά που μπόλιασε το καθένα. Όμως έχει πάρει την απόφασή του. Στην αρχή τους έβγαζε και ονόματα.!. Βαδίζει αργά. θα σε χαλάσουν! Φωνάζει ο Αντώνης Παγίδας. Απ’ όλες τις δουλειές της γης σε μια μονάχα πέτυχε.ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΙ. και κάθε άλλος. με το να τα ζει έτσι. Εγώ θα μείνω. λέει ξαφνιασμένος ο παππούς και πάει κατά το μέρος του.» Αυτό είναι απροετοίμαστος να το δεχτεί ο παππούς. ήσυχη. […] Έγινε πια αληθινός φίλος τους… τα’ ξερε ένα – ένα.Δεν έφυγες. αφέντη μου.. ν’ αποχαιρετήσει τα δέντρα και τα Κιμιντένια.