10.01.

2010

GENEL (FĠNANSAL) MUHASEBE

HAZIRLAYAN FĠLĠZ ÇAVUġOĞLU 2009
BANDIRMA BĠL DERSHANESĠ KPSS A KURSU

MUHASEBENĠN TANIMI

Muhasebe, işletmenin varlıkları ve kaynakları üzerinde değişme yaratan ve parayla ifade edilebilen işlemlerle ilgili bilgileri toplar, kaydeder, sınıflar, özetler, analiz ve yorum ile ilgililerin bilgilerine sunan bilim dalıdır .Diğer bir tanım da Muhasebe, işletmenin varlıkları ve kaynakları üzerinde değişme yaratan ve para ile ifade edilen mali nitelikli işlemlere ait bilgileri; kaydetmek, sınıflandırmak, özetlemek, analiz etmek ve yorumlamak suretiyle ilgili kişi ve kurumlara raporlar halinde sunan bir bilgi sistemidir.

1

10.01.2010

MUHASEBENĠN TEMEL UNSURLARI

1- Kaydetme; Para ile ifade edilebilen kıymet hareketlerinin sistemli bir şekilde belgelere dayanarak defterlere yazılmasıdır.(Bu işlemler yevmiye defterine yapılır) 2- Sınıflandırma;Toplanan belgeleri tarih sırasına ve özelliklerine göre bölümlere ayrılarak yönetime yararlı olabilecek şekilde düzenlenmesidir.(Bu işlemler Büyük Deftere yapılır) 3-Özetleme; Kaydedilmiş,sınıflandırılmış ve hesaplama işlemleri yapılmış çok sayıdaki bilgilerden çeşitli mali tabloların(bilanço, gelir tablosu, mizan) ve raporların hazırlanması işlemidir. 4- Analiz ve Yorum: Muhasebe raporlarında yer alan bilgilerin anlamını ve olaylar ile sonuçları arasındaki ilişkinin araştırılmasını ifade eden bilgilerdir. Yani muhasebede geçen rakamların çeşitli analiz teknikleri ile yorumlanması ve buna göre işletmenin gelecekteki yatırım hedeflerinin de yöneticilerin kullandığı bilgilerdir.

MUHASEBENĠN BÖLÜMLERĠ

MUHASEBENİN BÖLÜMLERİ

Genel Muhasebe

Maliyet(Üretim) Muhasebesi

Yönetim Muhasebesi

2

10.01.2010

Genel Muhasebe: İşletmenin parasal işlemlerinin ve sonuçlarının belgelere dayanarak tarih sırasına göre izlendiği muhasebe türüdür. Diğer adı finansal muhasebedir. İşletmenin varlık, kaynak, borç, alacak, gelir, gider, kâr ve zararı genel muhasebe sayesinde öğrenilir. Genel muhasebe muhasebe öğreniminin temelidir. Genel muhasebe öğrenimini inşaat muhasebesi, banka muhasebesi, konaklama muhasebesi, şirketler muhasebesi gibi uzmanlık alanları izler. Genel muhasebenin faydaları şunlardır: İşletmenin yapması gereken işlemlerin unutulmamasını sağlar. Daha önce yapılan bir işlem hakkında bilgi verir. İşletmenin elinde belli bir tarihte ne kadar varlık olduğu, işletmenin ne kadar borcu olduğu yani işletmenin genel durumu görülebilir.

Maliyet Muhasebesi: İşletmede üretilen mamül ya da hizmetin maliyet fiyatının saptanması, işletme giderlerinin denetimi, fiyat incelemeleri ve satış fiyatlarının belirlenmesinin oluşturduğu muhasebe dalı. Maliyet muhasebesi işletmelerde değişik amaçlar doğrultusunda kullanılan muhasebenin ana bölümlerinden bir tanesidir. Malın maliyeti belirlendikten sonra bu rakam üzerine belli bir kâr eklenir ve satış fiyatına ulaşılır. Maliyet muhasebesinin beklenen görevleri kısaca şunlardır: - Üretilen malın maliyetini ve piyasa şartlarına göre satış fiyatını tespit eder. - Giderlerin kontrolüne yardımcı olur. Hedefler ile yapılan gerçek giderleri karşılaştırır ve varsa sapmaları belirler. - Sunduğu bilgiler ile planlamaya ve yöneticilerin vereceği kararlara yardımcı olur.

3

10.01.2010

Yönetim Muhasebesi: Yönetim muhasebesi, işletme yöneticilerine işletme yönetiminde alacakları kararlarda ihtiyaç duydukları bilgi ve raporları düzenleyen, yorumlayan, denetim olanağı saağlayan muhasebe dalı. Yöneticilere işletmenin geleceği ile ilgili karar vermede yardımcı olur.

SORU TARZI
Mali işlemleri, tarih taraflar, konu, miktar ve tutar yönüyle belgelendirmek ve daha sonra bu işlemlere ait bilgilerin sunulması ve yorumlanmaya hazırlanması için belirli şekillerde ve kurallara göre yazılması işlemine ne ad verilir? A) Özetleme B) Analiz ve Yorum C) Sınıflandırma D) Planlama E) Kaydetme

    

4

Soysal Sorumluluk kavramı. miktar ve tutar yönüyle belgelendirmek ve daha sonra bu işlemlere ait bilgilerin sunulması ve yorumlanmaya hazırlanması için belirli şekillerde ve kurallara göre yazılması işlemine ne ad verilir? A) Özetleme B) Analiz ve Yorum C) Sınıflandırma D) Planlama E) Kaydetme      MUHASEBENĠN TEMEL KAVRAMLARI (Muhasebenin temel kavramları 12 tanedir.tarafsız ve dürüst davranılması gereğini ifade eder.2010 SORU TARZI Mali işlemleri. 5 . Muhasebecinin de işletmenin finansal tablolarını hazırlarken ve bu tablolarını üçüncü kişiler için yorumlarken sorumluluk kavramının gerektirdiği kişilik içinde tarafsız davranabilme becerisine sahip olması gerekir.Ülkemizde muhasebe uygulamalarını yönlenenden VUK.SPK vb. muhasebe uygulamalarının yürütülmesinde ve mali tabloların düzenlenmesi ve sunulmasında. tarih taraflar. Bu Kavrama bağlı kalmanın şartlarından biri muhasebeye esas olan verilerin güvenilir olmasıdır. Muhasebenin organizasyonunda. belli kişi veya grupların değil. muhasebe bilgilerinin doğru ve tarafsız olarak işletme içi ve işletme dışı kullanıcılara sunulması konusunda düzenlemeleri içermektedir. anlamı.01.)    1 -Sosyal Sorumluluk Kavram : Bu kavram.muhasebenin işlevini yerini getirme hususundaki sorumluluğunu belirtmekte ve muhasebenin kapsamını.TTK.tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve dolayısıyla bilgi üretiminde gerçeğe uygun . konu..10. yerini ve amacını göstermektedir.

sahiplerinin yada hissedarlarının yaşam süreleriyle bağlı değildir.10.Bu nedenle işletme.Bu kavramdan hareket edildiğinde. yöneticilerinden.   3 -İşletmenin Sürekliliği Kavramı : Bu kavram.İşletmenin sürekliliği kavramı maliyet esasının temelini oluşturur.işletme sahiplerinden ayrı bir kişiliğe sahip olması kavramı çift taraflı kayıt esasına temel olan bir kavramdır. herhangi bir tarihte veya dönem sonunda işletme durumunun tespitinde.İşletmelerin faaliyetlerini bir süreye bağlı olmaksızın sürdüreceğini ifade eder.2010   2 -Kişilik Kavramı : Bu kavram.Varlıklar ile kaynaklar arasındaki eşitliği gösteren temel muhasebe eşitliği bu kavramın bir ifadesidir. personelinden ve diğer ilgilileri ayrı bir kişiliğe sahip olduğunu ve o işletmenin sadece bu kişilik adına yürütülmesi gerektiğini ifade eder. 6 .bu husus mali tabloların dipnotlarında açıklanır. işletmenin sahip veya sahiplerinden.01.Bu kavramın işletmeler açısından geçerliliğinin bulunmadığı veya ortadan kalktığı durumlarda ise.iktisadi kıymetlerin o günkü değeriyle değerlenmesi uygun olur.Diğer bir ifadeyle işletmenin sahip olduğu kıymetlerinin tamamının dönem içinde veya sonunda nakde çevrilmeyeceği esasına dayanır.İşletmenin.

Ancak işinin özelliği gereği bazı işletmeler için bu dönem farklı olabilir.10. gelir ve karların aynı döneme ait maliyet.bu husus mali tablolarının dipnotlarında açıklanır.gider ve zararlarla karşılaştırılması bu kavramın gereğidir. 7 .Bu durumda işletme için dönem bu süre olacaktır.2010   4.Ocak-31 Aralık’tır.   5 -Dönemsellik Kavramı : Dönemsellik kavramı.Ortak bir ölçü olan ulusal para ile birbirinden çok farklı olan değerleri toplamak. Gelir ve Giderlerin tahakkuk hesabına göre muhasebeleştirilesi.Parayla Ölçme Kavramı : Parayla ölçme Kavramı. çıkarmak.işletmeler açısından geçerliliğinin bulunmadığı veya ortadan kalktığı durumlarda ise.Muhasebe işlemleri ulusal para birimine göre yapılır.Bu kavramın.İşletmeler için sıklıkla karşılaştığımız dönem 01. işletmeni sürekliliği kavramı uyarınca sınırsız kabul edilen ömrünün belli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanmasıdır. karşılaştırmak ve yorumlamak olanaklı olacaktır.Örneğin bir işletmenin üretim yapması veya bunu satması bir yıldan az veya çok olabilir.parayla ölçülebilen iktisadi olay ve işlemlerin muhasebeye ortak bir ölçü olarak para birimiyle yansıtılması ifade eder.01. hasılat.

Bu kavram “İşletmenin sürekliliği Kavramı” ile çok yakından ilgilidir. para mevcudu.Zira. Bu kavrama uymak diğer taraftan “Sosyal Sorumluluk Kavramı”nın da gereklerinin yerine getirilmesi anlamındadır.İşletmelerde objektif belgeye dayanmayan işlemlerde söz konusudur.Özellikle işletme varlıklarının piyasa değerinde meydana gelecek her değişmede muhasebe kayıtlarının buna göre düzeltilmesi pratik olmadığı kadar yakarıda olmayan bir yoldur.Bu nedenle bu varlıkların maliyet değeriyle değerlenmesi günlük değerlendirmeleriyle değerlenmesi daha yararlı olur. kastedilmiştir.   7.alacaklar ve maliyetinin belirlenmesi mümkün veya uygun olmayan diğer kalemler hariç.muhasebe kayıtlarını gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş objektif belgelere dayandırılması ve muhasebe kayıtlarına esas alınacak yöntemlerin seçilmesinde tarafsız ve ön yargısız davranılması gereğini ifade eder.işletmedeki değişmeler ve bunlarının etkilerinin ölçülmesinde.Maliyet Esası Kavramı : Maliyet esası kavramı.01. 8 .Bu kavramdaki objektif belgelerle faturalar.tarafsız ve yetkili bir uzmanla aynı sonuca ulaşılmasıdır.Bu kavramın anlamı.2010    6.Maliyet esasının genel fiyat düzeyindeki değişmelerin etkisi altında kalacağı konusu tartışılmakla birlikte bu varsayımın diğer değerleme ölçü teknikleri için gerekli ve düzenli bir dayanak olduğu benimsenmiştir.10.Ancak bütün işlemlere ait verilerin güvenilir olması işletmede devamlı yapılması gereken iç kontrole sağlanabilir.Tarafsızlık ve Belgelendirme Kavramı : Bu kavram. bunların elde edilme maliyetlerinin esas alınması gereğini ifade eder.Bu nedenle bu iki kavram arasında yakın ilişki vardır.işletme tarafından edinilen varlık ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde.bordrolar vb.senetler.sabit varlıkların işletme devam ettiği sürece satılmaları söz konusu değildir. makbuzlar.

9 .işletmeler uyguladıkları muhasebe politikalarını ve bunların parasal etkilerinin mali tablolarının dipnotların açıklanması zorunludur. Ancak bu kavram gizli yedekler veya gereğinden fazla karşılık ayrılmasına gerekçe oluşturamaz. muhtemel giderleri ve karları için karşılık ayırırlar.Denetim raporunu düzenleyerek olan Yeminli Mali Müşavirlerin işletmelerde bu kavrama uyulup uyulmadığı belirtmeleri gerekir    9. birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanması gereğini ifade eder.01.benzer olay ve işlemlerde kayıt düzenleri ile değerleme ölçülerinin değişmezliğini ve mali tablolarda biçim ve içerik yönünden tek düzeni öngörür.Tutarlılık Kavramı : Tutarlılık Kavramı. muhasebe uygulamaları için seçilen muhasebe politikalarının. Örneğin . Ancak.2010   8. Bu kavramın sonucu olarak.İhtiyatlılık Kavramı : Bu kavram.Özellikle denetim raporları açısından tutarlılık kavramı önem taşır. eğer işletme gelecekte doğabilecek bir gelirini önceden muhasebeleştiremeyecektir.faaliyet sonuçlarının ve bunlara ilişkin yorumların karşılaştırılabilir olması ve bu kavramın amacını oluşturur.Tutarlılık kavramı.İşletmelerin mali durumunun. muhtemel gelirleri ve karları için ise gerçekleşme dönemlerine kadar herhangi bir muhasebe işlemi yapamazlar. eğer işletmenin dönem içinde tahsil edemeyeceğini düşündüğü alacakları varsa bunun için karşılık ayıracak ve zarar yazacaktır. muhasebe olaylarında temkinli davranılması ve işletmenin karşılaşabileceği risklerin göz önüne alınması gereğini ifade eder.Geçerli nedenlerin bulunduğu durumlarda. işletmeler.10.

10 .2010    10 -Tam Açıklama Kavramı : Tam açıklama kavramı. mali tablo kalemleri kapsamında yer almayan ancak alınacak kararları etkileyebilecek. bir hesap kalemi veya mali bir olayın nispi ağırlık ve değerinin .   11.10. Mali tablolarda finansal bilgilerin tam olarak açıklanması yanında. bu tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli. açık ve anlaşılır olmasını ifade eder.mali tablolara dayanılarak yapılacak değerlemeleri veya alınacak kararları etkileyebilecek düzeyde olmasını ifade eder. Önemli hesap kalemleri. mali tabloların. finansal olaylar ve diğer hususların mali tablolarda yer alması zorunludur. gerçekleşmesi muhtemel olaylara da yer verilmesi bu kavramın gereğidir.01.Önemlilik Kavramı : Önemlilik kavramı.

Genel olarak işlemlerin biçimleri ile özleri paralel olmakla birlikte. Örneğin . bu işlem işletmenin stokları ile ilgili olduğundan bu kavram gereğince alacaklar grubunda değil. bu tutar işletme için bir alacak gibi düşünülse de. işletme daha sonra teslim alacağı mallarla ilgili bir peşin ödeme yapmış ise.Özün Önceliği Kavramı : Özün önceliği kavramı. stoklar grubunda ele alınacaktır. işlemlerin muhasebeye yansıtılmasında ve onlara ilişkin değerlendirmelerin yapılmasında biçimlerinden çok özlerinin esas alınması gereğini ifade eder.01. bazı durumlarda farklılıklar ortaya çıkabilir. Bu durumda. KPSS 2002       Borç senetleri için her yıl reeskont hesaplama işlemi yapılması hangi muhasebe temel kavramıyla uyumludur? A) Önemlilik B) Parayla ölçülme C) Özün önceliği D) Maliyet esası E) Tutarlılık 11 . özün biçime önceliği esastır.2010   12.10.

2010 KPSS 2002       Borç senetleri için her yıl reeskont hesaplama işlemi yapılması hangi muhasebe temel kavramıyla uyumludur? A) Önemlilik B) Parayla ölçülme C) Özün önceliği D) Maliyet esası E) Tutarlılık ( İşletmelerin senetli borç ve alacakları için reeskont hesaplamaları isteğe bağlıdır.10.) 2003 KPSS       Aşağıdaki muhasebe temel kavramlarından hangisi gizli yedekler veya fazla karşılıklar ayrılmasına gerekçe oluşturacak şekilde kullanılabilir? A) Önemlilik B) Özün önceliği C) Tutarlılık D) İhtiyatlılık E) Maliyet Esası 12 . Herhangi bir zorunluluk yoktur. Ancak soruda her yıl ifadesinin kullanılması işletmenin bu konuda tutarlı bir davranış sergilediğini göstermektedir.01.

2010 2003 KPSS       Aşağıdaki muhasebe temel kavramlarından hangisi gizli yedekler veya fazla karşılıklar ayrılmasına gerekçe oluşturacak şekilde kullanılabilir? A) Önemlilik B) Özün önceliği C) Tutarlılık D) İhtiyatlılık E) Maliyet Esası ( İşletmeler ihtiyatlılık kavramı gereğince ileride ortaya çıkması muhtemel gider ve zararları için daha henüz kesinleşmemiş olsa bile karşılık ayırabilirler.10. Eğer işletme herhangi bir risk olmamasına rağmen karşılık ayırıyorsa yada muhtemel riskten daha fazla bir karşılık ayırıyorsa bu yolla gizli yedekler oluşturulabilir) 2003 KPSS       Geçerli nedenlerin bulunması halinde işletmelerin muhasebe politikalarını değiştirebileceklerini ifade eden muhasebe temel kavramı aşağıdakilerden hangisidir? A) Tarafsızlık ve Belgelendirme B) Tutarlılık C) İşletmenin Sürekliliği D) Kişilik E) Özün önceliği 13 .01.

01.2010 2003 KPSS       Geçerli nedenlerin bulunması halinde işletmelerin muhasebe politikalarını değiştirebileceklerini ifade eden muhasebe temel kavramı aşağıdakilerden hangisidir? A) Tarafsızlık ve Belgelendirme B) Tutarlılık C) İşletmenin Sürekliliği D) Kişilik E) Özün önceliği 2006 KPSS     A) B) C) D) E) I.10.Özel fon ayrılması III. Reeskont ayrılması Yukarıdaki muhasebe işlemlerinden hangisi ihtiyatlılık kavramı gereği yapılır? Yalnız I Yalnız III I ve IV II ve III III ve IV 14 . Karşılık ayrılması IV.Amortisman ayrılması II.

Amortisman ayrılması  II. Karşılık ayrılması  IV.Bilanço dipnotları E) Özün önceliği-Bilanço dipnotları 15 .01.Özel fon ayrılması  III.Varlık hesapları C) Özün önceliği-Varlık hesapları D) Tam açıklama.2010 2006 KPSS I.10. Reeskont ayrılması Yukarıdaki muhasebe işlemlerinden hangisi ihtiyatlılık kavramı gereği yapılır? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve IV D) II ve III E) III ve IV  2007 KPSS       İşletme varlıklarının sigorta değerleri hangi muhasebe temel kavramı gereğince ve nerede gösterilmelidir? A) Tutarlılık-Nazım hesaplar B) Tam açıklama.

10.Varlık hesapları C) Özün önceliği-Varlık hesapları D) Tam açıklama.01. işletme sahip yada ortaklarının yaşam süresiyle ilişkilendirilmemesi aşağıdaki muhasebe temel kavramlarından hangisiyle açıklanmaktadır? A) Kişilik B) Önemlilik C) İşletmenin sürekliliği D) Özün önceliği E) Tam açıklama 16 .2010 2007 KPSS       İşletme varlıklarının sigorta değerleri hangi muhasebe temel kavramı gereğince ve nerede gösterilmelidir? A) Tutarlılık-Nazım hesaplar B) Tam açıklama.Bilanço dipnotları E) Özün önceliği-Bilanço dipnotları 2009 KPSS       İşletmenin yaşam süresinin.

Gelir tablosu İlkeleri 2.10.Bilanço İlkeleri a) Varlıklara ilişkin ilkeler b) Yabancı kaynaklara ilişkin ilkeler c) Öz kaynaklara ilişkin ilkeler 17 . işletme sahip yada ortaklarının yaşam süresiyle ilişkilendirilmemesi aşağıdaki muhasebe temel kavramlarından hangisiyle açıklanmaktadır? A) Kişilik B) Önemlilik C) İşletmenin sürekliliği D) Özün önceliği E) Tam açıklama ( Soruda işletme ortakları ile işletmenin ayrı mal varlığına sahip olması vurgulanmış olsaydı cevap kişilik kavramı olmalıydı) GENEL KABUL GÖRMÜġ MUHASEBE ĠLKELERĠ 1.01.2010 2009 KPSS       İşletmenin yaşam süresinin.

Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile özel tükenmeye tabi varlıklar için uygun amortisman ve tükenme payı ayrılmalıdır. Belli bir dönem veya dönemlerin başında ve sonunda maliyet ve giderleri gerçeğe uygun olarak gösterebilmek için stoklarda. Belli bir dönem veya dönemlerin gerçeğe uygun faaliyet sonuçlarını göstermek için.2010 1. Bütün satışlar. Bunlardan direkt olanları doğrudan doğruya. dönem veya dönemlerin başında ve sonunda doğru hesap kesimi işlemleri yapılmalıdır. satışların maliyetinin. gelir ve karlar. 18 .Gerçekleşmemiş satışlar. . alacak ve borçlarda doğru hesap kesimi işlemleri yapılmalıdır. birden fazla faaliyeti ilgilendirenleri zaman ve kullanma faktörü dikkate alınarak tahakkuk ettirilip. dağıtılmalıdır. gider ve zararlar brüt tutarları üzerinden gösterilirler ve hiçbir satış. kar ve zararlara ait hesapların ve belli dönemlere ait işletme faaliyeti sonuçlarının sınıflandırılmış ve gerçeğe uygun olarak gösterilmesini sağlamaktır. gelir ve karlar ile maliyet. gider ve zarar kalemi ile tamamen veya kısmen karşılaştırılmak suretiyle gelir tablosu kapsamından çıkarılamaz. gelirlerin. . stoklar.01.Belli bir dönemin satışları ve gelirleri bunları elde etmek için yapılan satışların maliyeti ve giderleri ile karşılaştırılmalıdır. gerçekleşmiş gibi veya gerçekleşenler gerçek tutarından fazla veya az gösterilmemelidir. GELĠR TABLOSU ĠLKELERĠ  Gelir tablosu ilkelerinin amacı . maddi duran varlıklar.10. gelir ve kar kalemi bir maliyet. giderlerin. onarım ve bakım ve diğer gider grupları arasında uygun bir şekilde dağıtılmalıdır. . Bu amaç doğrultusunda benimsenen gelir tablosu ilkeleri aşağıda belirtilmiştir :     .Maliyetler. satışların.

Bu ilke. belli bir tarihte işletmenin mali durumunun açıklıkla ve ilgililer için gerçeğe uygun olarak yansıtılmasıdır.Arızi ve olağan üstü niteliğe sahip kar ve zararlar meydana geldikleri dönemde tahakkuk ettirilmeli. önceki dönemlerin mali tablolarında düzeltme yapılmasını gerektirecek büyüklük ve niteliktekiler dışında kalanlar.Bilanço tarihinde var olan ve sonucu belirsiz bir veya birkaç olayın gelecekte ortaya çıkıp çıkmamasına bağlı durumları ifade eden. hesap ve tablolarında anlamlı bir şekilde tespit edilmesi ve gösterilmesi yoluyla. sermaye koyan veya sonradan kendilerine ait karı işletmede bırakan sahip ve hissedarlar ile alacaklıların işletmeye sağladıkları kaynaklar ve bunlarla elde edilen varlıkların muhasebe kayıt. Bu amaç doğrultusunda benimsenen bilanço ilkeleri. varlıkların içinde bulunulan zamandaki değerini veya tasfiye halinde bunların satışından elde edilecek para tutarlarını yansıtan bir tablo değildir. şarta bağlı olaylardan kaynaklanan. Bilanço.Bütün kar ve zararlardan. makul bir şekilde gerçeğe yakın olarak tahmin edilebilen gider ve zararlar. yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar bilançoda gayri safi değerleri ile gösterilirler. yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar itibariyle aşağıda belirilmiştir: 19 . dönemin gelir tablosunda gösterilmelidir. BĠLANÇO ĠLKELERĠ     Bilanço ilkelerinin amacı.01. 2. Şarta bağlı gelir ve karlar için ise gerçekleşme ihtimali yüksek de olsa herhangi bir tahakkuk işlemi yapılamaz. varlıklar.Karşılıklar.Dönem sonuçlarının tespiti ile ilgili olarak uygulana gelen değerleme esasları ve maliyet yöntemlerine bir değişiklik yapıldığı taktirde.10. tahakkuk ettirilerek gelir tablosuna yansıtılır. . . . Bütün varlıklar. Bu doğrultuda net değer bilanço düzenlenmesinin gereği olarak indirim kalemlerinin ilgili hesapların altında açıkça gösterilmesi esastır. bilançonun net değer esasına göre düzenlenmesine bir engel oluşturmaz.2010      . bu değişikliğin etkileri açıkça belirtilmelidir. . işletmenin karını keyfi bir şekilde azaltmak veya bir döneme ait karı diğer döneme aktarmak amacıyla kullanılmamalıdır. fakat normal faaliyet sonuçlarından ayrı olarak gösterilmelidir. dipnotlarda açıklama yapılır.

alınan rehin.         . alacaklar.İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşemeyen.Gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak . bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerleriyle gösterebilmek için. . bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerleriyle gösterebilmek için reeskont işlemleri yapılmalıdır.Bilançonun dönen ve duran varlıklar gruplarında yer alan alacaklar . . bağlı menkul kıymetler ve diğer ilgili hesaplardan ve yükümlülüklerden işletmenin sermaye ve yönetim bakımından ilişkili bulunduğu ortaklara.Bu ilke.Bilançoda duran varlıklar grubunda yer alan maddi duran varlıklar ile maddi olmayan duran varlıkların maliyetini çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla. .Dönen varlıklar grubu içinde yer alan menkul kıymetler . . 20 . ipotek ve bilanço kapsamında yer alamayan diğer teminatların özellikleri ve kapsamları bilanço dipnot veya eklerinde açıkça belirtilmelidir.01.10. . . bağlı menkul kıymetler. stoklar ve diğer dönen varlıklar içindeki ilgili kalemler için yapılacak değerleme sonucu gerekli durumlarda uygun karşılıklar ayrılır. . .Bilançoda varlıkları.Verilen rehin.Dönen ve duran varlıklar grubunda yer alan alacak senetlerini. işletmesi varlıkları ile ilgili toplam sigorta tutarlarının da bilanço dipnot veya eklerinde açıkça gösterilmesi gerekmektedir. ipotek ve bilanço kapsamında yer almayan diğer teminatlar için de geçerlidir.Duran varlıklar grubu içinde yer alan özel tükenmeye tabi varlıkların maliyetini çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla . Bu tür alacaklar bilanço dipnot veya eklerinde gösterilir. bilançoda dönen varlıklar gurubu içinde gösterilir.2010 a. her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir. personele. bağlı ortaklıklar ve diğer duran varlıklardaki ilgili kalemler için de geçerlidir. hizmetlerinden bir hesap döneminden daha uzun süre yararlanılan uzun vadeli varlıkları.İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşebilecek varlıkları. bilançoda duran varlıklar grubu içinde gösterilir. varlıklardaki değer düşüklüklerini göstererek karşılıkların ayrılması zorunludur. gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirler kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda ayrıca gösterilmelidir. . iştirakler. menkul kıymetler. . .Varlıklara ĠliĢkin Ġlkeler :       .Bu ilke. .Tutarları kesinlikle saptanamayan alacaklar için herhangi bir tahakkuk işlemi yapılamaz. Dönem sonu bilanço gününde bu grupta yer alan hesaplardan vadeleri bir yılın altında kalanlar dönen varlıklar grubunda ilgili hesaplara aktarılır. duran varlıklar grubunda yer alan alacaklar.Ayrıca. iştiraklere ve bağlı ortaklara ait olan tutarlarının ayrı gösterilmesi temel ilkedir. her dönem ayrılan tükenme paylarının birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir.

işletmenin bilinen tutarları uygun olarak tahmin edilebilen bütün yabancı kaynakları kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda gösterilmeli. .statü ve olağanüstü yedekler ile yedek niteliğindeki karşılıklar.iptal edilen ortaklık payları.İşletmenin bilanço tarihindeki ödenmiş sermayesi ile işletme faaliyetler sonucu oluşup.Ancak esas sermaye özellikleri farklı hisse gruplarına ayrılmış bulunuyorsa. .Yabancı Kaynaklara ĠliĢkin Ġlkeler        .kar yedekleri.2010 b.Sermaye yedekleri.Bilançonun kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar gruplarında yer alan borçlar. geçmiş yıl karları(zararları)ve dönem net karı (zararı)ndan oluşur.İşletmenin ödenmiş sermayesi bilançonun kapsamı içinde tek bir kalem olarak gösterilir.alınan avanslar ve diğer ilgili hesaplardan işletmenin sermaye ve yönetim bakımından ilgili bulunduğu ortaklara.10. .bilançoda kısa vadeli yabancı kaynaklar grubu içinde gösterilir.Kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar grubunda yer alan borç senetlerini bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerleri ile gösterebilmek için reeskont işlemleri yapılmalıdır.gelecek dönemlerde ödenecek olan giderler kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda ayrıca gösterilmelidir. . .Gelecek dönemlere ait olarak önceden tahsil edilen hasılat ile cari dönemde tahakkuk eden ancak.hem dönemsel hem kümülatif olarak izlenmeli ve kaydedilmelidir.İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelmemiş borçları.kar ve tasfiye paylarının dağıtımında sahip olabilecekleri özellikleri ve diğer önemli özellikleri yansıtacak biçimde bilançonun dipnotlarında gösterilmelidir. ödenmiş sermaye .öz kaynaklar grubunda indirim kalemleri olarak yer alır.esas sermaye hesapları her grubun haklarını. 21 .İşletmenin hissedarları tarafından yatırılan sermayenin devam ettirilmesi gerekir. c.Öz kaynaklar.Sermaye yedekleri ise hisse senedi ihraç primleri. . İşletmede herhangi bir zararın ortaya çıkması herhangi bir nedenle öz kaynaklarda meydana gelen azalmalar .Dönem sonu bilanço gününde bu grupta yer alan hesaplardan vadeli bir ılın altında kalanlar kısa vadeli yabancı grubundaki ilici hesaplara aktarılır.çeşitli adlar altında işletmede bırakılan karları ile dönem karı(zararı)bilançoda öz kaynaklar grubu içinde gösterilir.bilançoda uzun vadeli yabancı kaynaklar grubu içinde gösterilir.Öz kaynakların bilançoda net olarak gösterilmesi için geçmiş yıllar zararları ile dönem zararı.iştiraklere ve bağlı ortaklıklara ait olan tutarlarının ayrı gösterilmesi temel ilkedir.sermaye yedekleri . . .özel fonlar gibi işletme faaliyetleri sonucu elde edilen karların dağıtılmamış kısmını içerir.Kar yedekleri yasal . .Öz kaynaklara ĠliĢkin Ġlkeler       .01. . .Turlarları kesinlikle saptanamayanları veya durumlar tartışmalı olanları da içermek üzere.gelir unsuru olarak gelir tablosuna aktarılmaz.İşletme sahip veya ortaklarının sahip veya ortak sıfatla işletme varlıkları üzerindeki hakları öz kaynakları oluşturur.İşletmenin bilinen ancak tutarları uygun olarak tahmin edilemeyen durumlarda bilançonun dipnotlarında açık olarak belirtilmelidir. personele.İşletmenin bir yılı veya normal faaliyet önemi içinde vadesi gelen borçları.yeniden değerleme değer artışı gibi kalemlerden meydana gelir.

Bilanço muhasebe sisteminin en öenmli tablolarından biridir. GELİR TABLOSU BĠLANÇO  Bilanço.Bilançonun biçiminde dört bölüm bulunmaktadır. .10.Pasif tarafı . BİLANÇO 2. işletmenin belli bir tarihteki varlıklarını ve bu varlıkların sağlandığı kaynaklarını gösteren mali bir tablodur. Bilanço işletmeler açısından son derece fayda sağlamaktadır.01.Bilanço başlığı .Aktif tarafı .Bilanço dipnotları 22 .2010 TEMEL FĠNANSAL TABLOLAR   1.

Bunlar.YAB. işletmenin varlıklarını (mevcutlarını ve alacaklarını) gösteren kısımdır. Bilanço Dipnotları: Bilanço dipnotları ise bilançonun daha iyi anlaşılabilmesi ve yorumlanabilmesi için gerekli açıklamaların yazıldığı bölümdür. ÖZKAYNAKLAR(ÖZSERMAYE) 23 .KAYNAKLAR BİLANÇO PASİF III. işletmenin kaynaklarını (sermayesini ve borçlarını) gösteren kısımdır. bilanço kelimesi ve bilanço tarihi. Aktif: Bilançonun sol tarafında. Bilanço.10.  Hesap tipi bilanço örneği AKTİF I.2010     Bilanço Başlığı: Bilanço başlığında mutlaka bulunması gereken üç önemli unsur vardır. işletmenin adı veya ünvanı.KAYNAKLAR V. sunuş biçimine göre iki değişik şekilde kullanılabilir. Pasif: Bilançonun sağ tarafında.01.KISA VAD. Bunlar hesap tipi bilanço ve rapor tipi bilançodur.DÖNEN VARLIKLAR II.DURAN VARLIKLAR IV.UZUN VAD.YAB.

10.2010 BĠLANÇO DENKLĠĞĠ    AKTİF=PASİF VARLIKLAR=KAYNAKLAR VARLIKLAR=BORÇLAR+SERMAYE BĠLANÇONUN TEMEL NĠTELĠKLERĠ    Ulusal para biriminin. muhasebe temel kavramları ile THP göre düzenlenmesi Bilançonun.01. bilançoda yer alan varlıklar ile kaynakların ifade edilmesinde esas alınması Bilançonun. geçmiş dönem faaliyetlerine ilişkin bir belge olduğunun kabul edilmesi 24 .

000 10.000 SERMAYE PASİF 15. AKTİF BANKALAR TİCARİ MALLAR BİLANÇO 5.000 TL lik malı karsız olarak çek karĢılığı satmıĢtır.000 25 .10.01.000 ĠĢletme 3.000 PASİF TOPLAMI 15.2010 Göçer Ticaret ĠĢletmesi 10.000 TL bankada para ile ticarete baĢlamıĢtır.000 7.000  AKTİF TOPLAMI 15.000 SERMAYE PASİF 15.Bu durumda bilanço Ģöyle olacaktır.000 TL lik mal ve 5.000 AKTİF TOPLAMI 15.     AKTİF BANKALAR TİCARİ MALLAR ALINAN ÇEK 3.000 BİLANÇO 5.000 PASİF TOPLAMI 15.

000 5.000  AKTİF TOPLAMI 20.000 15.01.000 2. Gelir tablosu İşletmenin belirli bir dönemde elde ettiği bütün gelirler ile bu gelirlerin elde edilmesi için katlandığı giderleri ve bunların sonucunda oluşan kar veya zararı gösteren tablodur.     AKTİF BANKALAR TİCARİ MALLAR ALINAN ÇEK 3.10.2010 ĠĢletme tamamı veresiye olarak 5. 26 .000 BİLANÇO SATICILAR SERMAYE PASİF 5.000 PASİF TOPLAMI 20.000 12.000 TL lik mal satın almıĢtır.

muhasebe kavramları ile genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak düzenlenir. gelir tablosunda yer alan gelirler ile giderlerin gösterilmesinde esas alınır. muhasebe defterlerinden def­teri kebirin açılmış bir sayfasıdır. HESAPLAR  HESAP KAVRAMI. Hesap olarak tanımlanan çizelge. diğer finansal raporlar gibi tarihi bir belge olarak kabul edilir.10.01. İşletmenin aynı özellikteki işlemlerini aynı başlık altında toplayan çizelgelere hesap denmektedir. Gelir tablosu.2010 Gelir Tablosunun Temel Nitelikleri    Ulusal para birimi. Hesaplar. Gelir Tablosu. 27 . işletmenin yapmış olduğu faaliyetleri özelliklerine göre gruplamış olmaktadırlar.

senetli alacaklar alacak senetleri hesabında izlenir.10. Hesabın her iki yanında işlemin yapıldığı tarihin.HESABI TARİH AÇIKLAMA TUTAR TARİH ALACAK TUTAR AÇIKLAMA 28 .2010 HESABIN ġEKLĠ:  Bir hesabın sol yanına borçlu sağ yanına alacaklı taraf denir.. nakit hareketleri kasa hesabında. işlemin niteliğinin ve para olarak ifadesinin kaydına ayrılmış sütunlar bulunur.  Hesabın adı çizelgenin üzerine yazılır.01. BORÇ …………. Örneğin. Her hesabın hangi bilanço kalemine yada sonuç işlemine ayrılmış olduğunu gösteren bir adı bulunur.

Borçlandırmak. Borç tarafının toplamının alacak tarafının toplamından fazla olması durumunda “borç kalanından”.. 6. Hesabın Borç ve Alacak Tarafları: Hesabın sol tarafına “borç”. alacak tarafının toplamının borç tarafının toplamından fazla olması durumunda “alacak kalanı” ndan söz edilir.  B ……. sağ tarafına kayıt yapma işlemine “hesabı alacaklandırmak” denir. Bilançonun aktifini oluşturan varlık unsurlarına ait hesaplardır. herhangi bir hesabın sol tarafına . 29 . yani borç ve alacak toplamları birbirine eşit olduğunda “hesap kapanmıştır” veya “hesap kapalıdır” şeklinde ifade edilir. Aktif Hesaplar: Varlıkların izlendiği ve borç kalanı veren hesaplardır. Hesap Açmak: Bir işlemin yarattığı etkiye göre ilgili hesabın borç yada alacak tarafına ilk kez yazılmasına hesap açmak denir. sağ tarafına “ alacak “ denir. Alacaklandırmak: Hesaplar arasında ayrım yapmaksızın. 3. 4.2010 T HESABI OLARAK DA BĠLĠNĠR.01. 7. 2.10. Hesap Kalanı: Bir hesabın borç ve alacak taraflarının toplamları arasındaki farka hesap kalanı denir. Hesabın Kapalı Olması: Hesap kalan vermez ise. Pasif Hesaplar: Sermaye ve borçların izlendiği ve alacak kalanı veren hesaplardır. kayıt yapma işlemine “hesabı borçlandırmak” .HESABI A HESAPLARLA ĠLGĠLĠ TEMEL KAVRAMLAR          1. Bilançonun pasifini oluşturan unsurlara ait hesaplardır. 5.

2010 B VARLIKLAR ARTIŞ (+) (-) A AZALIŞ B KAYNAKLAR AZALIŞ (-) A ARTIŞ (+) 30 .01.10.

mal hs.kasa hs . Asli Hesaplar: Varlıkları kaynakları.gelir ve giderleri direkt olarak belirten hesaplardır.01. gibi.  2.  3.10..  4.. Örnek: Nedeni bilinmeyen giderlerin izlendiği diğer olağan dışı gider ve zarar hesabı gibi.Geçici Hesaplar: Tamamlanamayan işlemler veya belirli bir süre kullanılan hesaplardır. Düzenleyici Hesaplar : Asli hesapları etkileyerek gerçek değerlerini almalarını sağlayan hesaplarıdır. aşağıdaki finansal olaylardan hangisinin kaydında nazım hesap kullanması gerekli değildir? A) Senetli ticari alacak için reeskont ayrılması B) Senet ciro edilmesi C) Düzenlenen poliçenin kabule gönderilmesi D) Bankadan teminat mektubu alınması E) Menkul kıymetlerde meydana gelen değer kayıpları için karşılık ayrılması 31 . Örnek: Tek düzen hesap planındaki bütün ana hesaplar .2010 Hesapların Sınıflandırılması 1. İlgili hesapların altında eksi kalem olarak gösterilir.Nazım Hesaplar: Hem aktif hem pasif karakterli hesap olup işletmenin ana faaliyet konusunda artış veya azalış getirmeyen işlemlerin izlediği hesaplardır.  2006 KPSS       Kayıtlarında nazım hesapları kullanan bir işletmenin.

01.10. aşağıdaki finansal olaylardan hangisinin kaydında nazım hesap kullanması gerekli değildir? A) Senetli ticari alacak için reeskont ayrılması B) Senet ciro edilmesi C) Düzenlenen poliçenin kabule gönderilmesi D) Bankadan teminat mektubu alınması E) Menkul kıymetlerde meydana gelen değer kayıpları için karşılık ayrılması Soru Tarzı       Bir yıldan veya bir faaliyet döneminden daha uzun süreler için işletme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde kullanılan ve normalde satış amacı taşımayan ekonomik değerlere ne ad verilir? A) Dönen Varlıklar B) Duran Varlıklar C) Öz sermaye D) Kısa vadeli yabancı kaynaklar E) Uzun vadeli yabancı kaynaklar 32 .2010 2006 KPSS       Kayıtlarında nazım hesapları kullanan bir işletmenin.

10.2010 Soru Tarzı       Bir yıldan veya bir faaliyet döneminden daha uzun süreler için işletme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde kullanılan ve normalde satış amacı taşımayan ekonomik değerlere ne ad verilir? A) Dönen Varlıklar B) Duran Varlıklar C) Öz sermaye D) Kısa vadeli yabancı kaynaklar E) Uzun vadeli yabancı kaynaklar SORU TARZI       Varlıklarda.01. borçlarda ve sermayede artış veya azalış yaratmayan. ancak işletme yönetimi ve diğer ilgililer tarafından bilinmesi ve izlenmesi gereken işlemlere ait hesaplara ne ad verilir? A) Dönen varlıklar hesapları B) Duran varlıklar hesapları C) Öz sermaye hesapları D) Nazım hesaplar E) Uzun vadeli yabancı kaynak hesapları 33 .

2010 SORU TARZI       Varlıklarda.01. Örneğin 100 Kasa Hesabı’nı ele alalım: 34 . borçlarda ve sermayede artış veya azalış yaratmayan.10. ancak işletme yönetimi ve diğer ilgililer tarafından bilinmesi ve izlenmesi gereken işlemlere ait hesaplara ne ad verilir? A) Dönen varlıklar hesapları B) Duran varlıklar hesapları C) Öz sermaye hesapları D) Nazım hesaplar E) Uzun vadeli yabancı kaynak hesapları Hesap kodları  Hesap planında hasaplar desimal (ondalık) sisteme göre kodlanır.

01.Yevmiye defteri(Günlük Defter) 2.sınıf tüccarlar Ģu defterleri tutmak zorundalar    1.10. Envanter Defteri 35 . Büyük defter(Defteri Kebir) 3.2010 Bilanço esasına göre 1.

Yevmiye defteri(Günlük Defter)  Bir işletmede kayıtlara geçirilmesi gerekli mali nitelikli işlemlerin ilgili belgelere göre tarih sırasıyla ve madde halinde düzenli olarak kaydedildikleri defterdir.10.01.2010 1. Yevmiye Madde Türleri 36 .

01.2010 37 .10.

SORU TARZI      Bir hesap borçlanırken birden fazla hesabın alacaklandığı madde türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Basit Madde B) Bileşik madde C) Karışık madde D) Geçici madde E) Düzenleyici madde 38 .01. Noksan yada yanlış yazılmış bir maddeyi tamamlamak yada düzeltmek amacıyla yazılan ve bir maddenin sadece bazı öğelerini içeren maddeye denir.2010  Tamamlayıcı Madde.10.

2010 SORU TARZI      Bir hesap borçlanırken birden fazla hesabın alacaklandığı madde türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Basit Madde B) Bileşik madde C) Karışık madde D) Geçici madde E) Düzenleyici madde 2002 KPSS      İşletmenin yevmiye defterine yaptığı kapanış kaydı hangi tür yevmiye maddesine örnektir? A) Düzeltme maddesi B) Basit madde C) Bileşik madde D) Tamamlayıcı madde E) Karma madde 39 .01.10.

BÜYÜK DEFTER: Günlük deftere kaydedilen işlemleri.01.2010 2002 KPSS      İşletmenin yevmiye defterine yaptığı kapanış kaydı hangi tür yevmiye maddesine örnektir? A) Düzeltme maddesi B) Basit madde C) Bileşik madde D) Tamamlayıcı madde E) Karma madde  2. 40 . Bankalar hesabı bir ana hesapken İş Bankası yardımcı hesaptır. Bir ana hesaba ait yardımcı hesapların toplandığı deftere yardımcı defter denir. sistemli bir şekilde hesaplara dağıtan ve belirli bir tasnif altında hesaplarda toplayan defterdir.  YARDIMCI DEFTER.10.

ENVANTER DEFTERİ Her dönem sonunda yapılan envanterler ile bilançolar bu deftere aktarılır.2010  3. Soru tarzı Günlük deftere kaydedilen işlemleri. Envanter defteri ciltli ve müteselsil sıra numarılıdır. Envanter defterine ilk kayıt işe başlama tarihinde yapılır. Bu tarihte açılış envanteri ile açılış bilançosu bu deftere kaydedilir. sistemli bir şekilde hesaplara dağıtan ve belirli bir tasnif altında hesaplarda toplayan defter aşağıdakilerden hangisidir? A) Yevmiye Defteri B) Büyük defter C) Günlük kasa defteri D) Kambiyo senetleri defteri E) Günlük defter      41 .10.01.

2010 Soru tarzı Günlük deftere kaydedilen işlemleri. İşlemlerin yevmiye defterine yazılmadan önce kaydedildiği.10. 42 . yetkili kişilerin imzalarını taşıyan ve yevmiye bilgilerini içeren fişe muhasebe fişi denir. sistemli bir şekilde hesaplara dağıtan ve belirli bir tasnif altında hesaplarda toplayan defter aşağıdakilerden hangisidir? A) Yevmiye Defteri B) Büyük defter C) Günlük kasa defteri D) Kambiyo senetleri defteri E) Günlük defter      MUHASEBE FĠġLERĠ  İşlemler yevmiye defterine doğrudan kaydedilebileceği gibi muhasebe fişleri yardımı ile de kaydedilebilir.01.

10.01. Mahsup fişi: Kasa hesabını ilgilendirmeyen başka bir ifade ile tamamı nakit olmayan işlemler için düzenlenen fiştir.2010 Muhasebe fiĢleri üçe ayrılır    Kasa Tahsil Fişi: İşletme kasasına giren paraların nerelerden. hangi nedenlerle alındığını ve hangi hesaplara alacak kaydedileceğini gösteren fiştir. Kasa Tediye (Ödeme) Fişi: İşletme kasasından çıkan paraların hangi nedenlerle ödendiğini ve hangi hesaplara borç kaydedileceğini gösteren fiştir. 43 .