ΠΟΡΣΡΔΣΑ ΠΟΙΗΣΩΝ

P. NERUDA

85

86

Πάκπιν Νεξνύδα

« Σ' αγαπώ κε γλωξίδνληαο πώο, από πνπ θαη πόηε,
ζ' αγαπώ ζηα ίζηα δίρωο πξόβιεκα ή πεξεθάληα:
ζ' αγαπώ έηζη γηαηί δελ μέξω κ' αιινλ ηξόπν »

87

88

ΠΑΜΠΛΟ ΝΔΡΟΤΝΣΑ

« Σ' αγαπώ κε γλωξίδνληαο πώο, από πνπ θαη πόηε,
ζ' αγαπώ ζηα ίζηα δίρωο πξόβιεκα ή πεξεθάληα:
ζ' αγαπώ έηζη γηαηί δελ μέξω κ' αιινλ ηξόπν »

Πάκπιν Νεξνύληα ! Ο κεγαιύηεξνο ίζσο πνηεηήο ηνπ 20νπ αη ζηε Λαηηληθή Ακεξηθή. Ο
ίδηνο νκνινγεί :
« Έρσ γηα ηε δσή κηαλ αληίιεςε δξακαηηθή θαη ξνκαληηθή. ΋,ηη δελ αγγίδεη βαζηά ηελ
επαηζζεζία κνπ δελ κε ελδηαθέξεη. ΋ζνλ αθνξά ηελ πνίεζε, ζηελ πξαγκαηηθόηεηα
θαηαιαβαίλσ πνιύ ιίγα πξάγκαηα. Γη’ απηό ζπλερίδσ κε ηηο αλακλήζεηο ηεο παηδηθήο ειηθίαο.
Ίζσο απ’ απηά ηα θπηά, ηε κνλαμηά, ηε ζθιεξή δσή, βγαίλνπλ νη κπζηηθέο, αιεζηλά βαζηέο
«Πνηεηηθέο Πξακάηεηεο» πνπ θαλείο δελ κπνξεί λα δηαβάζεη, γηαηί θαλείο δελ ηηο έγξαςε. Η
πνίεζε δηδάζθεηαη βήκα βήκα αλάκεζα ζηα πξάγκαηα θαη ζηηο ππάξμεηο, ρσξίο λα ηα
ρσξίζνπκε, αιιά ελώλνληάο ηα κε ηελ αληδηνηειή απισζηά ηεο αγάπεο. »

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ο Πάμπλο Νερούντα, θηινινγηθό ςεπδώλπκν ηνπ Νευταλί Ρικάρντο Ρέγιες
Μπασοάλτο, ήηαλ Υηιηαλόο ζπγγξαθέαο θαη πνηεηήο.
Γελλήζεθε ζηηο 12 Ινπιίνπ ηνπ 1904 ζηελ πόιε Παξάι ηεο Υηιήο. Ήηαλ γηνο ηνπ Υνζέ δει
Κάξκελ Ρέγηεο, εξγάηε ζηδεξνδξόκσλ, θαη ηεο Ρόδαο Μπαζνάιην. Η κεηέξα ηνπ πέζαλε έλαλ
κήλα κεηά ηε γέλλεζή ηνπ θαη κεηά από δύν ρξόληα ε νηθνγέλεηα κεηαθόκηζε ζηελ πόιε
Σεκνύθν, όπνπ ν παηέξαο ηνπ μαλαπαληξεύηεθε. Ο κηθξόο Νεξνύληα αγάπεζε ηε κεηξηά ηνπ
ζαλ πξαγκαηηθή κεηέξα.
Άξρηζε λα γξάθεη πνίεζε ζε ειηθία 10 εηώλ, αιιά ν παηέξαο ηνπ ηνλ απνζάξξπλε θαη γη’
απηό ππέγξαθε κε ςεπδώλπκν. Σν 1920 άξρηζε λα ρξεζηκνπνηεί ην ςεπδώλπκν Πάκπιν
Νεξνύληα, πηνζεηώληαο ην επώλπκν ηνπ Σζέρνπ ζπγγξαθέα θαη πνηεηή Γηαλ Νεξνύληα. Σν
ςεπδώλπκν απηό ην πηνζέηεζε επίζεκα ην 1946. Σν 1921 ηαμίδεςε ζην ΢αληηάγν, όπνπ
άξρηζε λα ζπνπδάδεη γαιιηθή θηινινγία θαη παηδαγσγηθά. ΢ηε ζπλέρεηα εληάρζεθε ζην
δηπισκαηηθό ζώκα ηεο ρώξαο ηνπ θαη ηελ πεξίνδν 1927-1935 ππεξέηεζε δηαδνρηθά ζηε
Βηξκαλία, ζηελ Κεϋιάλε, ζηε ΢ηγθαπνύξε, ζηελ Ιάβα, ζην Μπνπέλνο Άηξεο, ζηε Βαξθειώλε
θαη ζηε Μαδξίηε. Σν 1933, όηαλ ππεξεηνύζε σο πξόμελνο ηεο Υηιήο ζην Μπνπέλνο Άηξεο,
ήξζε ζε επαθή κε ηνλ Ιζπαλό πνηεηή Φεληεξίθν Γθαξζία Λόξθα, πνπ ήηαλ ηόηε εθεί σο
επηζθέπηεο.
Η εκπεηξία ηνπ από ηηο άζιηεο ζπλζήθεο δσήο ησλ αλζξώπσλ ζηελ Αζία, ηα
θαηαπηεζηηθά θαζεζηώηα θαη ε θηιία ηνπ κε ην Φεληεξίθν Γθαξζία Λόξθα ηνλ νδήγεζαλ πην
θνληά ζηνλ θνκκνπληζκό. Σα έξγα ηνπ άξρηζαλ λα γίλνληαη πην πνιηηηθνπνηεκέλα, κε
89

απνθνξύθσκα ην Κάνηο Χενεράλ, ην νπνίν έρεη κεινπνηεζεί από ην ζπλζέηε Μίκη
Θεοδωράκη. ΋ηαλ ν πξόεδξνο Γθνλδάιεο Βηληέια απαγόξεπζε ηνλ θνκκνπληζκό ζηε Υηιή,
βγήθε έληαικα ζύιιεςεο εηο βάξνο ηνπ. Γηα ηέζζεξηο κήλεο θξπβόηαλ ζε ππόγεην θαηνηθίαο
ζηελ πόιε Βαιπαξαΐζν, αιιά θαηάθεξε λα δηαθύγεη ζηελ Αξγεληηλή θαη από εθεί ζηελ
Δπξώπε, όπνπ έδεζε εμόξηζηνο από ην 1948 σο θαη ην 1952. Μεηά ην ηέινο ηεο δηθηαηνξίαο
επέζηξεςε ζηε Υηιή, αθνύ είρε γίλεη πιένλ δηάζεκνο παγθνζκίσο από ηα πνηήκαηά ηνπ. Σν
1969 ήηαλ ππνςήθηνο ησλ θνκκνπληζηώλ γηα ηελ πξνεδξία ηεο Γεκνθξαηίαο, ελώ δύν ρξόληα
αξγόηεξα δηνξίζηεθε από ηελ θπβέξλεζε ηνπ Αιηέληε πξεζβεπηήο ζην Παξίζη.
Σν 1971 ηνπ απνλεκήζεθε ην Βξαβείν Νόκπει γηα ηε Λνγνηερλία, ελώ ην 1953 ηνπ είρε
απνλεκεζεί ην Βξαβείν Λέληλ γηα ηελ Δηξήλε.
Πέζαλε ζηηο 23 ΢επηεκβξίνπ 1973, ιίγν κεηά ηε δνινθνλία ηνπ Αιηέληε από ηνπο
πξαμηθνπεκαηίεο ηνπ Πηλνζέη. Ο Πηλνζέη απαγόξεπζε λα γίλεη δεκόζην γεγνλόο ε θεδεία ηνπ
Νεξνύληα, σζηόζν ην πιήζνο αςήθεζε ηε θξνπξά θαη θαηέθιπζε ηνπο δξόκνπο,
κεηαηξέπνληαο ηελ θεδεία ζηελ πξώηε δεκόζηα δηακαξηπξία ελάληηα ζηε ζηξαηησηηθή
δηθηαηνξία ηεο Υηιήο. Σν 1974 εθδόζεθε ην έξγν ηνπ Ομολογώ όηι έζηζα. Σν ζηξαηησηηθό
θαζεζηώο ηεο Υηιήο κέρξη ην 1990 είρε απαγνξεύζεη ηα έξγα ηνπ πνηεηή. Σα πνηήκαηά ηνπ
κεηαθξάζηεθαλ ζε όιεο ζρεδόλ ηεο γιώζζεο.

90

ΔΠΟΥΗ – XΑΡΑΚΣΗΡΙ΢ΣΙΚΑ ΣΟΤ ΔΡΓΟΤ ΣΟΤ
« Αο θαληαζηνύκε …έλα ηόπν πνπ απιώλεηαη από ην ην βνξξά σο ην λόην , από ηε
θσηηά ζην πάγν , μεδηπιώλνληαο ζε ρηιηάδεο θαη ρηιηάδεο ρηιηόκεηξα ,από ηε κέζε ηεο
νηθνπκέλεο σο ηηο άθξηεο ηεο , ηελ πνηθίιε εηθόλα ηεο ρισξίδαο , ηεο παλίδαο , ησλ
δηαθνξεηηθώλ θιηκάησλ .Μηα ρώξα όπνπ αιιεινδηαδέρνληαη ην πληγεξά αζθπθηηθό, ην δεζηό,
ε μεξαΐια ε έξεκνο , ην εύθξαην θιίκα ,ην θξύν , ην παγεξό …
Κιείζηε ηώξα απηή ηε ρώξα αλάκεζα ζηηο παλύςειεο αδηαπέξαζηεο νξνζεηξέο ησλ
Άλδεσλ θαη ζηνλ πην κεγάιν αδηαπέξαζην σθεαλό ,ηνλ Δηξεληθό .Τπνρξεώζηε απηή ηε ρώξα
λα ππάξμεη , απηή ε ηόζν πνηθίιε θαη δηαθνξεηηθή …δώζηε ηεο έλα παξειζόλ κεγάινπ
ζξύινπ … δώζηε ηεο έλαλ ιαό κε βαζηέο δεκνθξαηηθέο παξαδόζεηο , κε καθξαίσλνπο
αγώλεο – από ηνλ θαηξό ησλ Αξανπθάλσλ, ησλ απηόρζνλσλ ηζαγελώλ ηεο – γηα ηε ιεπηεξηά
θαη αλεμαξηεζία .Πξνηθίζηε ηνλ κε ηε κεισδηθή ηζπαληθή γιώζζα . Καη ζα έρεηε ηε Υηιή. »
Από απηή ρώξα καο έξρεηαη ν Π. Νεξνύληα .
Έλα κέξνο ηεο πνίεζήο ηνπ είλαη εκπλεπζκέλν από ηνπο αγώλεο ησλ γεγελώλ , ελαληίνλ
ησλ Ιζπαλώλ θαηαθηεηώλ.
Δίλαη επίζεο εκπλεπζκέλν από ηελ πνξεία σο δηπισκάηεο πνπ ηνπ έδσζε ηελ επθαηξία λα
ηαμηδέςεη , λα γλσξίζεη ηηο άζιηεο ζπλζήθεο δσήο ζηηο ρώξεο ηεο Αζίαο, όπσο θαη λα βηώζεη
ηνλ ηζπαληθό εκθύιην ην 1936 ( είλαη πξόμελνο ζηε Μαδξίηε ).
Δάλ ζ΄απηά πξνζζέζνπκε ηηο δηώμεηο πνπ δέρεηαη ζηελ παηξίδα ηνπ(ιόγσ ηεο έληαμήο ηνπ
ζηελ αξηζηεξά - 1945) ηελ επνρή ηεο θαζηζηηθήο εμνπζίαο ηνπ Βηδέια, ηελ αλαγθαζηηθή
θπγή ηνπ ζην εμσηεξηθό , ηε ζπλερή πάιε ηνπ γηα ηε δεκνθξαηία ,(ρνύληα Πηλνζέη )
κπνξνύκε λα εξκελεύζνπκε ηνλ θνηλσληθό – πνιηηηθό ραξαθηήξα ησλ πνηεκάησλ ηνπ.
Ο θαηαδησγκέλνο , ν εθκεηαιιεπόκελνο, ν αιινηξησκέλνο άλζξσπνο βξίζθνληαη ζηελ
θαξδηά ησλ έξγσλ ηνπ. Ο Νεξνύληα ιέεη ζηνπο αλζξώπνπο πόζν δπλαηνί είλαη,
πνιιαπιαζηάδνληαο ηε θσλή ηνπο κε όιεο ηηο θσλέο ηεο νηθνπκέλεο . Ο νπκαληζκόο (ε
αγάπε ζηνλ άλζξσπν) ινηπόλ θαη ηα πξννδεπηηθά ηδαληθά , ε νηθνπκεληθόηεηα, απνηεινύλ
βαζηθά ραξαθηεξηζηηθά ηεο πνίεζήο ηνπ .
Γξάθεη γη’ απηόλ ν Γ. Ρίηζνο :
Πάκπιν
Πάκπιν Νεξνύληα
αδειθέ κνπ
αδειθέ ηνπ θόζκνπ
…..
΋ηαλ ρηππάεη ηελ πόξηα κνπ ην θσο
Δπηκέλνληαο λα κνπ ραξίζεη αθόκα έλα παξάζπξν
Δπηκέλνληαο λα ηνπ ππνγξάςσ ηελ θαηάθαζή ηνπ
Δζύ είζαη Πάκπιν πνπ ρηππάο ηελ πόξηα κνπ
Δζύ είζαη πνπ βεβαηώλεηο ην γλήζην ηεο ππνγξαθήο κνπ .
Ο Π. Νεξνύληα είλαη επίζεο έλαο ρζόληνο πνηεηήο .Δίλαη θπξηνιεθηηθά δπκσκέλνο κε ην
ρώκα πνπ ηνλ γέλλεζε. ΋ηαλ ν Νεξνύληα γξάθεη ηε ιέμε « γε » γίλεηαη ζαξξείο ν ίδηνο γε .
91

΋ηαλ γξάθεη ηε ιέμε « ζύλλεθν » , « ρπκόο »γίλεηαη ν ίδηνο ζύλλεθν θαη ρπκόο . Ο Νεξνύληα
θνπβεληηάδεη θαη ζπλαιιάζζεηαη αδηάθνπα κε ηα ζηνηρεία ηεο θύζεο .
Σν ρζόλην ζηνηρείν ζθξαγίδεη θαη ηελ εξσηηθή πιεπξά ηεο πνίεζήο ηνπ , κηα πιεπξά
εμίζνπ δπλαηή. Ήδε από ηα « Δίθνζη εξσηηθά πνηήκαηα » πνπ ηα έγξαςε ζε ειηθία είθνζη
ρξόλσλ, θάλεη εληύπσζε ηξηθπκία πνπ πξνθαιεί έλαο πιήξεο έξσηαο ζηελ ςπρή ηνπ πνηεηή .
Σν θινγεξό πάζνο ,ν εξσηηθόο ιπγκόο , ν πόλνο ηνπ έξσηα , ε ζθιεξή ιήζε …όια
απνηππσκέλα κε ηελ έληαζε πνπ ν Νεξνύληα κπνξεί λα πξνζδώζεη .
΋ζνλ αθνξά ηα ξεύκαηα πνπ ηνλ επεξέαζαλ ήδε από ηηο πξώηεο ζπιινγέο δηαπηζηώλεη
θαλείο ηελ επηξξνή ηνπ κνληεξληζκνύ. Γηαδνρηθά πεξλάεη ζηε ιεγόκελε θαζαξή πνίεζε κε
ηελ ππεξξεαιηζηηθή δεκηνπξγία ηνπ « Καηνηθία πάλσ ζηε γε »,κεηά ζηελ πνίεζε επηθήο
πλνήο κε ην « Canto General » θαη ηέινο θιείλεη ηνλ θύθιν κε ηελ επηζηξνθή ζ’ έλα
πξνζσπηθό ιπξηζκό .
Σν κεγαιύηεξν κέξνο ηνπ πνηεηηθνύ ηνπ έξγνπ είλαη ζε ειεύζεξν ζηίρν. ΢ρεηηθά κε ην
΢νλέην , ν Νεξνύληα δελ αθνινπζεί νύηε ηνλ θιαζηθό , νύηε θαλέλαλ άιινλ θαλόλα
νκνηνθαηαιεμηώλ ( εθηόο από ην 66 ) .Καη ηα εθαηό ζνλέηα έρνπλ 14 ζηίρνπο , είηε
ελδεθαζύιιαβνπο ,είηε δεθαηεηξαζύιιαβνπο, θαηά ηε ζπλήζεηα πνιιώλ κνληεξληζηώλ
πνηεηώλ. Καη ηα εθαηό ρσξίδνληαη ζηα ηππηθά δύν ηεηξάζηηρα θαη δύν ηξίζηηρα . Η κε ηήξεζε
ηνπ θαλόλα ησλ νκνηνθαηαιεμηώλ , από ηε κεξηά ηνπ Υηιηαλνύ πνηεηή ,ίζσο είλαη κία ιύζε
γηα ηελ αλαβίσζε ηνπ ΢νλέηνπ ζηε ζύγρξνλε πνίεζε .
ΔΡΓΟΓΡΑΦΙΑ
Τν ηξαγνύδη ηεο γηνξηήο
Τν βηβιίν ηεο δύζεο
Είθνζη εξωηηθά πνηήκαηα θαη έλα απειπηζκέλν ηξαγνύδη,
Απόπεηξα ηνπ αηώληνπ αλζξώπνπ
Ο ελζνπζηώδεο εθζθελδνληζηήο
Γήηλε θαηνηθία
Τξίηε θαηνηθία
Γεληθό Άζκα
Οη ζηίρνη ηνπ θαπεηάληνπ
Τα ζηαθύιηα θαη ν άλεκνο
Βαζηθέο ωδέο
Νέεο βαζηθέο ωδέο
Τξίην βηβιίν κε ωδέο
Ταμίδηα θαη επηζηξνθέο
Εθαηό εξωηηθά ζνλέηα
Τξαγνύδηα ηειεηνπξγηθά
Αλακλήζεηο από ην λεζί Νέγθξα
Οη πέηξεο ηνπ νπξαλνύ
Κάιεζκα γηα ηε ζπληξηβή ηνπ Νίμνλ θαη
‘Υκλνο ζηε ρηιηαλή επαλάζηαζε.
92

ΥΔΙΡΟΓΡΑΦΑ

93

94

Αληηπξνζωπεπηηθά
πνηήκαπα

Τν πξώην από ηα πνηήκαηα
επηιέρζεθε από ηνπο καζεηέο
ωο ην ωξαηόηεξν

95

96

Αξγνπεζαίλεη...
«Αξγνπεζαίλεη όπνηνο γίλεηαη ζθιάβνο ηεο ζπλήζεηαο, επαλαιακβάλνληαο θάζε κέξα ηηο ίδηεο δηαδξνκέο,
όπνηνο δελ αιιάδεη πεξπαηεζηά,
όπνηνο δελ δηαθηλδπλεύεη θαη δελ αιιάδεη ρξώκα ζηα ξνύρα ηνπ,
όπνηνο δελ κηιεί ζε όπνηνλ δελ γλωξίδεη.
Αξγνπεζαίλεη όπνηνο απνθεύγεη έλα πάζνο,
όπνηνο πξνηηκά ην καύξν γηα ην άζπξν θαη ηα δηαιπηηθά ζεκεία ζην " η " αληί ελόο ζπλόινπ ζπγθηλήζεωλ πνπ
θάλνπλ λα ιάκπνπλ ηα κάηηα ,
πνπ κεηαηξέπνπλ έλα ραζκνπξεηό ζε έλα ρακόγειν,
πνπ θάλνπλ ηελ θαξδηά λα θηππά ζην ιάζνο θαη ζηα ζπλαηζζήκαηα.
Αξγνπεζαίλεη όπνηνο δελ αλαπνδνγπξίδεη ην ηξαπέδη,
όπνηνο δελ είλαη επηπρηζκέλνο ζηε δνπιεηά ηνπ,
όπνηνο δελ δηαθηλδπλεύεη ηε βεβαηόηεηα γηα ηελ αβεβαηόηεηα
γηα λα θπλεγήζεη έλα όλεηξν,
όπνηνο δελ επηηξέπεη ζηνλ εαπηό ηνπ ηνπιάρηζηνλ κηα θνξά ζηε δωή ηνπ λα απνθύγεη ηηο ερέθξνλεο ζπκβνπιέο.
Αξγνπεζαίλεη όπνηνο δελ ηαμηδεύεη,
όπνηνο δελ δηαβάδεη,
όπνηνο δελ αθνύεη κνπζηθή,
όπνηνο δελ βξίζθεη ζαγήλε ζηνλ εαπηό ηνπ.
Αξγνπεζαίλεη όπνηνο θαηαζηξέθεη ηνλ έξωηά ηνπ,
όπνηνο δελ επηηξέπεη λα ηνλ βνεζήζνπλ,
όπνηνο πεξλάεη ηηο κέξεο ηνπ παξαπνλνύκελνο γηα ηε ηύρε ηνπ
ή γηα ηελ αζηακάηεηε βξνρή.
Αξγνπεζαίλεη όπνηνο εγθαηαιείπεη κηα ηδέα ηνπ πξηλ ηελ αξρίζεη,
όπνηνο δελ ξωηά γηα πξάγκαηα πνπ δελ γλωξίδεη.
Απνθεύγνπκε ηνλ ζάλαην ζε κηθξέο δόζεηο,
όηαλ ζπκόκαζηε πάληνηε όηη γηα λα είζαη δωληαλόο ρξεηάδεηαη κηα πξνζπάζεηα πνιύ κεγαιύηεξε από ην απιό γεγνλόο
ηεο αλαπλνήο.
Μόλν ε έλζεξκε ππνκνλή ζα νδεγήζεη ζηελ επίηεπμε κηαο ιακπξήο επηπρίαο»

97

΢ΟΝΕΣΟ 17
Δε σ' αγαπώ σαν να 'σουν ρόδο αλατιού, τοπάζι,
σαΐτα από γαρούφαλα που τη φωτιά πληθαίνουν:
σ' αγαπώ ως αγαπιούνται κάποια πράγματα σκούρα,
μυστικά, μεσ' από την ψυχή και τον ίσκιο.
Σ' αγαπώ καθώς κάποιο φυτό που δεν ανθίζει,
μα που μέσα του κρύβει το λουλουδόφως όλο,
και ζει απ' τον έρωτά σου σκοτεινό στο κορμί μου
τ' άρωμα που σφιγμένο μ' ανέβηκε απ' το χώμα.
Σ' αγαπώ μη γνωρίζοντας πώς, από που και πότε,
σ' αγαπώ στα ίσια δίχως πρόβλημα ή περηφάνια:
σ' αγαπώ έτσι γιατί δεν ξέρω μ' αλλον τρόπο,
παρά με τούτον όπου δεν είμαι μήτε είσαι,
που το χέρι σου πάνω μου το νιώθω σα δικό μου,
που όταν κοιμάμαι κλείνουν και τα δικά σου μάτια.
΢ΟΝΕΣΟ 62
ΑΛΙ Σ’ ΕΜΕ, σ’ εμάς, αγαπημένη,
δε θελήσαμε άλλο απ’ αγάπη, αγάπη,
κι ήταν γραφτό μες’ από τόσους πόνους
μονάχα εμείς οι δυο να πληγωθούμε.
Θελήσαμε το εσύ κι εγώ για εμάς,
το εσύ φιλί, το εγώ ψωμί κρυμμένο,
κι έτσι όλα ήταν απλά για πάντα, αιώνια,
ώσπου απ’ το παραθύρι μπήκε ο φθόνος.
Φθονούν όσοι δε θέλουν την αγάπη μας,
ούτε καμιά άλλη αγάπη, κακορίζικοι
σαν τις καρέκλες μιας χαμένης σάλας,
ώσπου μέσα σε στάχτες μπερδευτήκαν
και το πρόσωπο όλο φοβέρα που ‘χαν
έσβησε μες στο σκιόφως το σβησμένο.
98

Η ΠΟΙΗ΢Η
Κάποτε με πλησίασε
η ποίηση. Δεν ξέρω, δεν ξέρω,
αγνοώ από πού 'ρθε,
απ' τον χειμώνα αν κατέβηκε
ή τάχα απ' τα ποτάμια.
Δεν ξέρω από πού αλλά ούτε και πότε,
όχι, δεν ακούστηκαν φωνές, ούτε
λόγος υπήρξε ούτε σιωπή'
κι όμως μ' έκραξε κάτω απ' το δρόμο,
απ' το σύγκλαδο πάνω της νύχταςμ' έκραξε εμένα, ξαφνικά
και όλως εξ' απροόπτου,
ανάμεσα σ' άλλους πολλούς,
ανάμεσα από φλόγες σφοδρότατες'
μα μ' έκραξε και μόνον μου
κατά την επιστροφή μου,
εκεί όπου ήταν να πάω'
την είδα που δεν είχε όψη'
πήγα κοντά και μ' ακούμπησε.
Δεν ήξερα τί λένε
σ' αυτές τις περιστάσεις,
το στόμα μου
ούτε γρυ δεν έβγαλε,
τα μάτια μου μέναν τυφλά,
και κάτι χτύπαγε σφοδρά μέσα στο στήθος μου,
πυρετός ή πλανημένη αιώρηση'
κι έτσι συνήθισα νά 'μαι μόνος
αφ' ότου ανέλυσα
εκείνο το έγκαυμα,
κι έπιασα κι έγραψα
τους πρώτους μπερδεμένους μου στίχους,
άτσαλους, άμορφους, ένα τέλειο
τίποτα,
η πεντακάθαρη σοφία
99

ενός που δεν καταλαβαίνει τίποτα'
πλην ξάφνου είδα
ν' ανοίγουν
και ν' αποκαλύπτονται
οι ουρανοί,
οι πλανήτες,
γλώσσες φυτών να κυματίζουν,
το σκότος διάτρητο,
το σουρωτήρι,
κι από μέσα του να στραγγίζουνε
βέλη, φωτιές, λουλούδια,
η νύχτα που όλα τα κατέχει και τα κατελεί,
το σύμπαν εν όλω, ακέραιο.

Η ΑΝΟΙΞΗ
Το πουλί επέταξε ίσαμ’ εδώ
Το φως να παραδώσει:
απ’ την κάθε του τρίλλια
γεννιούνται χίλια νερά,
φανερά πιδακίζουν.
Ανάμεσα στο φως και στα ύδατα
που ξετυλίγει ο αγέρας
είδα τα αγέραστα σήματα
πως έχει ήδη περάσει η άνοιξη
και ξέρει πια το σπόρο που’ χει μεγαλώσει
η ρίζα έχει την υφή της κορυφής
και ανοίγουν επί τέλους τα βλέφαρα της γύρης.
Όλα τούτα οφείλονται σ’ένα μοναχά πουλί
που το βαστάει ένα μονάχο κλαράκι πράσινο.

100

Ο ΠΟΙΗΣΗ΢
Προτού βγω στο δρόμο της ζωής, ευρέθηκα στη μέση
οδυνηρών ερώτων και προτού αγκαλιάσω
μια λιανή σελίδα από κουάρτζ,
έμπηξα το βλέμμα μου βαθιά στου βίου την πλάτη.
Αγόραζα καλοσύνη, εσύχναζα στις λαϊκές
και στα παζάρια , ανάσαινα τα πιο κουφά νερά
του φθόνου, την απάνθρωπη
εχθρότητα των προσωπείων και των όντων τα άγη.
΄΄Εζησα σ’ έναν κόσμο αποφοράς με θαλάσσια τενάγη,
όπου τα άνθη εξ εφόδου, ιδίως δε οι μενεξέδες,
με κατασπάραζαν μες στην αφρώδη τους φρικίαση,
κι όπου επάταγα το πόδι μου εγώ, εγλίστραγε
η καρδιά μου αιχμάλωτη στα δόντια της αβύσσου.
Έτσι είδε το φως η ποίησή μου, λίγο μόλις
πάνω απ’ τις τσουκνίδες κι έχοντας χουφτιάσει
τη μοναξιά σαν να ’τανε ποινή επιβεβλημένη,
ή φεύγοντας απ’ της αναισχυντίας το κηπάριο
να πάει να θάψει το πιο μυστικότροπο άνθος της.
Μοναδιαίος όντας σαν το ζοφερό νερό,
που ζει μες στους βαθιούς διαδρόμους του,
κύλαγα, λοιπόν, χέρι το χέρι προς την απομόνωση
του καθενός ατόμου, προς το καθημερινό μίσος απάντων.
Ήξερα, πάντως, πως έτσι ζούσαμε οι μισοί, κρύβοντας
Τους υπόλοιπους μισούς, σαν τα ψάρια
Του εξώτατου ωκεανού, και έτσι
Μες στ’ απέραντα βαλτώδη πέρατα
Έμαθα καλά τον θάνατο.
Τον θάνατο που άνοιγε πόρτες και δρόμους.
Τον θάνατο που ετρύπωνε στους τοίχους.
Σνλ ζάλαην πνπ εηξίησλε ζηνπο ζηίρνπο.

101

ΓΔΝ ΤΠΑΡΥΔΙ ΛΗ΢ΜΟΝΙΑ
Αν με ρωτήσετε που ήμουνα
πρέπει να πω(Συμβαίνει).
Πρέπει να μιλήσω για το έδαφος που σκοτεινιάζουν οι πέτρες,
για το ποτάμι που μακραίνοντας αυτοαφανίζεται:
δεν ξέρω, εκτός τα πράγματα που χάνουν τα πουλιά,
τη θάλασσα την αφημένη πίσω, ή την αδερφή μου που κλαίει.
Γιατί τόσες περιοχές, γιατί μια μέρα
σμίγει με μια μέρα; Γιατί μια μαύρη νύχτα
σωριάζεται μέσα στο στόμα; Γιατί νεκροί;
Aν με ρωτήσετε από πού έρχομαι πρέπει να συνομιλήσω
με συντριμμένα πράγματα,
με σκεύη πολύ πίκρα,
με ζώα μεγάλα συχνά σαπισμένα
και με την ταραγμένη καρδιά μου.
Δεν είναι οι αναμνήσεις που διασταυρώθηκαν
ούτε το κιτρινωπό περιστέρι που κοιμάται μες στη λησμονιά,
μα πρόσωπα δακρυσμένα,
δάχτυλα μες στο λαιμό,
κι ό,τι σταλάζει από τα φύλλα:
η σκοτεινιά μιας μέρας που κύλησε,
μιας μέρας θρεμμένης με το θλιβερό μας αίμα.
Να βιολέτες, περιστέρια,
ότι αγαπούμε και φαίνεται
και τα τερπνά επισκεπτήρια με τη μακρυάν ουρά
όπου περιδιαβάζουν ο χρόνος και η ηδονή.

102

Α΢ΜΑ ΙΧ (Η ΝΤΧΣΑ ΒΓΑΙΝΕΙ ΢ΣΟ ΝΕΡΟ…)
‘Η νύχτα βγαίνει στο νερό, τον ουρανό ξεπλένει
χιμάει κατόπιν στα όνειρα με όλον της το στόλ ,
η νύχτα
— πεισματάρα, διακεκομμένη και έναστρη—
μόνη της, ολομόναχη
σαρώνει τα λείψανα
της κάθε πεθαμένης μέρας:
από πάνω
τα χιονισμένα οικόσημα
και από κάτω,
ανάμεσά μας,
το δίχτυ με όλους τους κόμπους του:
όνειρα και ήσκιους.
Aπό νερό, απ’ όνειρο και από γυμνή αλήθεια,
από πέτρα και ήσκιο
είμαστε η πρόκειται στο μέλλον να γίνουμε
στα νυχτέρια μας ,όχι, δεν θα χουμε φώ ,
θα πίνουμε πάντα σκέτο σκοτάδι.
Η μοίρα μας έγραψε
να ‘μασταν δίπλα στις πλάκες του φούρνου:
κι οπότε σκύβαμε να βγάλουμε ψωμί,
μαζεύαμε ήσκιους—
να λοιπόν πως
εγίνηκε η ζωή μας
χίλια δύο κομμάτια.
Η νύχτα μας εχώρισε στα δύο
κι νύχτα μας έμαθε
τι πάει να πει μισό ,
μισό του μισού
και μισό του μισού του μισού
γι’ αυτό κι εμείς περάσαμε στον κόσμο
ακλόνητοι, ευθυτενείς ,αταλάντευτοι,
ενώ το μόνο που μας διαπερνούσε
ήτανε το φως των αστεριών μας.
103

ΌΝΕΙΡΑ ΣΡΑΙΝΩΝ
Όνειρα πολλά βλέπανε τα τραίνα
στο σταθμό: ανυπεράσπιστα όντας,
δίχως ατμομηχανές, σε ύπνο βαθύ πεσμένα.
Διστάζοντας μπήκα μέσα προτού χαράξει:
πήγα να ψάξω εκεί για μυστικά,
γι’ αντικείμενα απωλεσθέντα στα βαγόνια
και στη νεκρήν αποφορά του ταξιδιού.
Ανάμεσα σε κάτι φευγαλέα σώματα
σ’ ένα εκάθισα ακίνητο τραίνο μοναχός μου.
Ο αέρας είταν συμπαγής ____ ένας
όγκος τελειωμένων συζητήσεων
και φυγαδευμένης λιποψυχίας.
Ψυχές χαμένες μέσα στα τραίνα
σάμπως κλειδιά που δεν βρίσκουν κλειδαριά
κι έχουνε πέσει πίσω απ’ τα καθίσματα.
Ταξιδιώτισσες απ’ το Νότο φορτωμένες
Με ματσάκια λουλουδιών και πουλάδες,
ίσως μάλιστα να ’χουν ήδη δολοφονηθεί,
ίσως και να γυρίσαν πίσω και να κλαίνε,
ίσως όμως και να χαλάσαν όλα τα βαγόνια
με τη γερή πυρά των γαριφάλλων τους:
δεν αποκαλείται δε να ταξιδεύω κι εγώ μαζί τους
οι βρεγμένες ράγιες ---μάλλον και αυτές, ναι ____
βιώνουν τα πάντα εντός του ακινήτου συρμού
κι εγώ απλώς είμαι εκεί ταξιδιώτης
κοιμισμένος που δυστυχώς αγρυπνάει.
Καθόμουν μέσα και το τραίνο
επήγαινε μεσ’ απ’ το κορμί μου
εκμηδενίζοντας εντελώς τα σύνορά μου
έγινε ξάφνου το τραίνο των παιδικών μου χρόνων,
έγινε ο αχνός της χαραυγής,
104

το πικρό και χαρούμενο θέρος.
Είσαν κι άλλα τραίνα εκεί και φέυγανε—
όλα τους οχήματα κατάφορτα πόνους,
φίσκα θα ΄λεγες απ’ το κατράμι της ασφάλτου
Έτρεχε< έτρεχε το ακίνητο τραίνο
μέσα στον όρθρο που ΄χε απλωθεί παντού
οδυνηρός σ’ όλα μου τα κοκάλα επάνω
Κι είμουν μόνος μεσα στ’ ολομόναχο τραίνο
μα δεν είμουν εκεί ο μόνος μόνος,
είχαν μαζευτεί μες στο κουπέ
ένα πλήθος μεγάλο μοναξιές
κι ελπίζαν θα ταξιδεύανε
σαν φτωχοί λαθρεπιβάτες στους διαδρόμους.
Κι εγώ μέσα στο τραίνο, ίδιος νεκρός αχνός,
μαζί με τόσα και τόσα απερίσκεπτα όντα
αποκαμωμένος από τόσους και τόσους θανάτους
ένιωσα να βουλιάζω, να χάνομαι σ’ ένα ταξίδι
όπου τίποτα, μα τίποτα δεν εκινείτο
εκτός απ’ την κατάκοπη — εννοείται — καρδιά μου.
ΠΕΙΝΑ ΢ΣΟ ΝΟΣΟ
Βλέπω τον λυγμό στο κάρβουνο του Lotα
και την ρυτιδιασμένη σκιά , του ταπεινωμένου Χιλιανού
να τρυπάει την πικρή φλέβα του σπλάχνου ,να πεθαίνει
να ζει, να γεννιέται στη στάχτη
ανακούρκουδα στις φτέρνες , πεσμένοι ωσάν ο κόσμος
να έμπαινε και να έβγαινε μ’ αυτόν τον τρόπο
ανάμεσα στη μαύρη σκόνη , ανάμεσα στις φλόγες,
και μονό να εναλλάσσονται
ο βήχας τον χειμώνα , το βήμα
ενός αλόγου στο μαύρο νερό, όπου έπεσε
ένα φύλλο ευκάλυπτο σαν νεκρό μαχαίρι.

105

ΚΕΝΣΡΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Περισσότερο φεγγάρι σαν ματωβαμμένος πυθμένας
περισσότερο κλαρί από μαστίγια,
πιο πολύ φοβερό φως του ξεριζωμένου βλέφαρου
σε κάνουν να στενάζεις χωρίς φωνή, χωρίς κίνηση,
σπάζουν την οδύνη σου χωρίς φωνή, χωρίς στόμα :
Ω κεντρική ζώνη, ώ παράδεισε
από άσπλαχνες πληγές.
Νύχτα και μέρα βλέπω τα μαρτύρια,
τον ξανθό, τον μαύρο, τον ινδιάνο,
να γράφει με χέρι τσακισμένο που φωσφορίζει
στους ατέλειωτους τοίχους της νύχτας.
Μ’ αρέσει όταν σωπαίνεις γιατί είναι σαν να λείπεις,
και μ’ ακούς από μακριά, και η φωνή μου δε σε φτάνει.
Μοιάζει σαν να έχουνε τα μάτια σου πετάξει
και μοιάζει σαν να σου έκλεισε το στόμα ένα φιλί.
Όπως όλα τα πράγματα είναι γεμάτα απ’ την ψυχή μου,
προβάλλεις απ’ τα πράγματα, γεμάτη από ψυχή μου.
Πεταλούδα του ονείρου, με την ψυχή μου μοιάζεις,
και μοιάζεις με τη λέξη μελαγχολία.
Μ’ αρέσει όταν σωπαίνεις και είσαι σαν απόμακρη.
Κι είσαι σαν παραπονεμένη, πεταλούδα σε νανούρισμα:
Και με ακούς από μακριά, και η φωνή μου δεν σε φτάνει:
άφησε με να σωπαίνω με τον τρόπο της σιωπής σου.
Άσε με και να σου μιλώ πάλι με τη σιωπή σου
Που ’ναι σαν λάμπα φωτεινή, απλή σαν δαχτυλίδι.
Είσαι όπως η νύχτα, σιωπηλή κι έναστρη.
Η σιωπή σου είν’ από αστέρι, τόσο μακρινή και απλή.
Μ’ αρέσει όταν σωπαίνεις γιατί είναι σαν να λείπεις.
Πονεμένη κι απόμακρη σαν να είχες πεθάνει .
Μια λέξη τότε, ένα χαμόγελο αρκούν.
Κι είμαι χαρούμενος, χαρούμενος που αυτό δεν αληθεύει.
106

ΜΗ ΛΕΙΨΕΙΣ καν μια μέρα μακριά μου, γιατί να,
πώς να το πω, μου ’ναι μεγάλη η μέρα,
και θα σε περιμένω σαν στους σταθμούς εκείνους
που σε κάποια γωνιά τους πήρ’ ο ‘ύπνος τα τρένα.
Μη φύγεις καν για μια ώρα γιατί τότε
σ’ αυτήν την ώρα σμίγουν οι στάλες της αγρύπνιας
κι ο καπνός που γυρεύει να ‘βρει σπίτι ίσως έρθει
να σκοτώσει ως και την καρδιά μου τη χαμένη.
Μην τσακιστεί η σιλουέτα σου στην άμμο,
στην απουσία τα βλέφαρά σου μην πετάξουν:
μη φύγεις καν για ένα λεπτό, ακριβή μου,
γιατί σ’ εκείνο το λεπτό θα ξεμακρύνεις τόσο
που άνω κάτω τον κόσμο θα κάνω εγώ ρωτώντας
αν θα γυρίσεις ή αν θ’ αφήσεις να πεθάνω.
ΑΠΟ ΣΑ ΕΙΚΟ΢Ι ΕΡΩΣΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΣΑ ΚΑΙ ΕΝΑ ΑΠΕΛΠΙ΢ΜΕΝΟ ΣΡΑΓΟΤΔΙ
2.
Το τελευταίο φως σε τυλίγει
στη φλόγα του τη θνητή.
Πονεμένη. Σοβαρή. Απορημένη.
Πίσω σου φέρνει βόλτες
το καρρουσέλ των αστεριών.
Πονεμένη. Απορημένη. Βουβή
προφέρεις μια λέξη απέραντη.
Πονεμένη. Απορημένη. Ωχρή.
Ένα τσαμπί του ήλιου
μου λέει αντίο από το σκοτεινό σου ρούχο.
Πίσω σου ξεμακραίνει
η απέραντη έλικα του δειλινού.

107

7.
Γερμένος στ΄ απογεύματα τα θλιβερά μου ρίχνω δίχτυα
Στα ωκεάνια μάτια σου.
Εκεί τεντώνεται και καίει στο πιο ψηλό καμίνι
η μοναξιά μου που κουνάει τα χέρια σαν τον ναυαγό.
Κάνω σινιάλα κόκκινα στα μάτια σου που απουσιάζουν
που κυματίζουν σαν την θάλασσα στην άκρη ενός φάρου.
Μονάχα ομίχλες ετοιμάζεις, δικό μου θηλυκό κα απόμακρο,
απ’ τη ματιά σου εμφανίζεται φορές η ακτή του τρόμου.
Γερμένος στ’ απογεύματα τα θλιβερά μου έριξα δίχτυα
σ’ αυτή τη θάλασσα που αναταράζει τα ωκεάνια μάτια σου.
Της νύχτας τα πουλιά τσιμπολογούν τα πρώτα αστέρια
που λαμπυρίζουν όπως η ψυχή μου όταν σ’ αγαπώ.
Καλπάζει η νύχτα στη θλιβερή φοράδα της
σκορπώντας στάχια γαλανά πάνω στον κάμπο.
15.
Μ’ αρέσει όταν σωπαίνεις γιατί είναι σαν να λείπεις,
και μ’ ακούς από μακριά, και η φωνή μου δε σε φτάνει.
Μοιάζει σαν να έχουνε τα μάτια σου πετάξει
και μοιάζει σαν να σου έκλεισε το στόμα ένα φιλί.
Όπως όλα τα πράγματα είναι γεμάτα απ’ την ψυχή μου,
προβάλλεις απ’ τα πράγματα, γεμάτη από ψυχή μου.
Πεταλούδα του ονείρου, με την ψυχή μου μοιάζεις,
και μοιάζεις με τη λέξη μελαγχολία.
Μ’ αρέσει όταν σωπαίνεις και είσαι σαν απόμακρη.
Κι είσαι σαν παραπονεμένη, πεταλούδα σε νανούρισμα:
Και με ακούς από μακριά, και η φωνή μου δεν σε φτάνει:
άφησε με να σωπαίνω με τον τρόπο της σιωπής σου.
Άσε με και να σου μιλώ πάλι με τη σιωπή σου
Που ’ναι σαν λάμπα φωτεινή, απλή σαν δαχτυλίδι.
Είσαι όπως η νύχτα, σιωπηλή κι έναστρη.
Η σιωπή σου είν’ από αστέρι, τόσο μακρινή και απλή.
108

Μ’ αρέσει όταν σωπαίνεις γιατί είναι σαν να λείπεις.
Πονεμένη κι απόμακρη σαν να είχες πεθάνει .
Μια λέξη τότε, ένα χαμόγελο αρκούν.
Κι είμαι χαρούμενος, χαρούμενος που αυτό δεν αληθεύει.
ΜΗ ΛΕΙΨΕΙΣ καν μια μέρα μακριά μου, γιατί να,
πώς να το πω, μου ’ναι μεγάλη η μέρα,
και θα σε περιμένω σαν στους σταθμούς εκείνους
που σε κάποια γωνιά τους πήρ’ ο ‘ύπνος τα τρένα.
Μη φύγεις καν για μια ώρα γιατί τότε
σ’ αυτήν την ώρα σμίγουν οι στάλες της αγρύπνιας
κι ο καπνός που γυρεύει να ‘βρει σπίτι ίσως έρθει
να σκοτώσει ως και την καρδιά μου τη χαμένη.
Μην τσακιστεί η σιλουέτα σου στην άμμο,
στην απουσία τα βλέφαρά σου μην πετάξουν:
μη φύγεις καν για ένα λεπτό, ακριβή μου,
γιατί σ’ εκείνο το λεπτό θα ξεμακρύνεις τόσο
που άνω κάτω τον κόσμο θα κάνω εγώ ρωτώντας
αν θα γυρίσεις ή αν θ’ αφήσεις να πεθάνω.
18.
Εδώ σ’ αγαπώ.
Στα σκούρα πεύκα ξεπλέκεται ο άνεμος.
Φωσφορίζει η σελήνη πάνω στα περαστικά νερά.
Βαδίζουν μέρες ίδιες κυνηγώντας σε.
Σκορπάει η καταχνιά σε χορευτικές φιγούρες.
Ένας ασημένιος γλάρος ξεκρεμιέται απ’ το λυκόφως.
Κάποιες φορές ένα πανί. Ψηλά, ψηλά αστέρια.

109

Ώ ο σταυρός μαύρος ενός καραβιού.
Μόνος.
Κάποιες φορές ξημερώνω , και ως και η ψυχή μου είναι υγρή.
Ηχεί , αντηχεί η θάλασσα η μακρινή.
Αυτό είν’ ένα λιμάνι.
Εδώ σ’ αγαπώ .
Εδώ σ’ αγαπώ και μάταια σε κρύβει ο ορίζοντας
Συνεχεία σε αγαπώ ακόμα και σε αυτά τα κρύα πράγματα.
Κάποιες φορές παν’ τα φιλία μου σε αυτά τα βαριά καράβια
Που τρέχουνε στη θάλασσα ως εκεί που δεν φτάνουν .
Και με βλέπω ξεχασμένο σαν αυτές τις παλιές άγκυρες.
Πιο θλιμμένα τα μουράγια σαν αράζει το βράδυ .
Κουράζεται η ζωή μου άχρηστα πεινασμένη
Ότι δεν έχω αγαπώ .Είσαι τόσο απόμακρη.
Η Κόπωση σου μάχεται με τα αργά δειλινά.
Μα η νύχτα φτάνει κι αρχίζει να μου τραγουδά.
Η σελήνη γυρίζει τον τροχό της του όνειρο.

Με κοιτούν με τα ματιά σου τα πιο μεγάλα αστερία .
Κι όπως σε αγαπώ εγώ , τα πεύκα στον άνεμο
Να τραγουδήσουν θέλουν το όνομα σου με τα συρμάτινα φύλλα τους.

110

ΑΠΟ ΣΟ CANTO GENERAL
Πέτρα μέσα στην πέτρα ,που πήγε ο άνθρωπος;
Αέρας μέσα στον αέρα , που πήγε ο άνθρωπος;
Χρόνος μέσα στον χρόνο , που πήγε ο άνθρωπος;
Τι ν’ απογίναν τα συντρίμμια
του ανολοκλήρωτου ανθρώπου, του άδειου αητού,
που μεσ’ απ’ τους δρόμους τους σημερινούς, πάνω στ’ αχνάρια,
πάνω στα φύλλα του νεκρού φθινοπώρου,
παιδεύουν την ψυχή ως τον τάφο;
Το φτωχό χέρι, το πόδι, η φτωχή ζωή<
Οι μέρες από ξεφτισμένο φως
μέσα σου σαν τη βροχή
πάνω στις μπαντερίλιες της γιορτής,
έδωσαν τάχα ανθόφυλλο το ανθόφυλλο τη σκοτεινή τροφή τους
σ’ ένα άδειο στόμα; Πείνα, κοράλλι του ανθρώπου
πείνα , φυτό μυστικό , ρίζα των ξυλοκόπων,
πεινά , η κορυφογραμμή σου από ύφαλους υψώθηκε
ίσαμε αυτούς τους αγέρωχους πύργους;
Εσένα ρωτώ , αλάτι των δρόμων
δείξε μου το κουτάλι, άφησε με, αρχιτεκτονική,
να φθείρω μ’ ένα ραβδί τα υφάδια της πετράς ,
ν’ αναρριχηθώ σ’ όλα τα σκαλοπάτια του αέρα ως το κενό,
να σκαλίσω τα σωθικά ώσπου ν’ αγγίξω τον άνθρωπο.
Μάτσου-Πίτσου, έβαλες τάχα
την πέτρα μέσα στην πέτρα, σ’ ένα θεμέλιο από κουρέλια;
Το κάρβουνο πάνω στο κάρβουνο, σ’ ένα θεμέλιο από δάκρυα;
Τη φωτιά μες στο χρυσάφι και μέσα της βαθιά, τρεμάμενη, την πορφυρή
σταλαγματιά του αίματος;
Δώσε μου πίσω τον σκλάβο που έθαψες!
Ξερίζωσε απ’ το χώμα το σκληρό ψωμί
του δύσμοιρου! Δείξε μου τα ρούχα
του δουλοπάροικου και το παράθυρό του!
Πες μου πως κοιμόταν όσο ζούσε.
111

Πες μου αν ο ύπνος του ήταν
Τραχύς, μισάνοιχτος καθώς μια μαύρη τρύπα
που ανοίγει η κούραση επάνω σ’ έναν τοίχο.
Ο τοίχος! Ο τοίχος! Πες μου αν πάνω στον ύπνο του
βάραινε κάθε πέτρινο στρώμα κι αν σωριάστηκε κάτω απ’ αυτό
σαν κάτω από ένα φεγγάρι μαζί με τον ύπνο του!
Πανάρχαιη Αμερική, καταποντισμένη αρραβωνιαστικιά,
Μήπως ακόμα και τα δάχτυλά σου
βγαίνοντας απ’ τη λόχμη ίσαμε το άδειο ύψος των θεών,
κάτω απ’ τα νυφικά φλάμπουρα του φωτός και της τιμής,
ανακατωμένα με τη βροντή των τυμπάνων και των σπαθιών,
μήπως ακόμα, ακόμα και τα δάχτυλά σου,
εκείνα που έφεραν το αφηρημένο ρόδο και τη γραμμή του ψύχους, εκείνα
που έφεραν το ματωμένο στήθος του νέου δημητριακού,
ως το υφάδι της αχτιδόβολης ύλης, ως τις σκληρές κοιλότητες,
μήπως ακόμα, ακόμα και τα δάχτυλά σου, θαμμένη Αμερική, φυλάξανε πολύ
βαθειά
μες στα πικρά σου σωθικά ωσάν αητό, την πείνα;

ΩΔΗ ΢ΣΙ΢ ΣΗΓΑΝΙΣΕ΢ ΠΑΣΑΣΕ΢
Τσίρ-τσίρ
τσιρτσιρίζει
το λάδι
καίγοντας
τη χαρά του κόσμου
οι πατάτες
μπαίνουν
στο τηγάνι
να τηγανιστούνε
σαν φτερά
χιονισμένα
κύκνου
εωθινού
και βγαίνουν
χρυσές
112

χρυσές χρυσωμένες
απ’ το τσιρτσιριστό
της ελιάς
το αγνό κεχριμπάρι.
Το σκόρδο
τους σκορπάει απάνω
το περβολίσιο του άρωμα
και το πιπέρι
περιφέρει
μια σκόνη που πέρασε
από χίλιους υφάλους
και νά τες
τώρα
ντυμένες οι πατάτες
ξανά
με κροκιδένια κουστούμια
να τες
που γεμίζουν τα πιάτα
με την αφθονία τους
την επαναλαμβανόμενη
και με ’κείνη
την απλότητα τη γνωστή
τη γήινη
τη χωματένια
της γεύσης τους.

113

114

Ούηνο Εθείλνο . . .

115

116