You are on page 1of 534

2.4. paragrafinda da belirtildiqi gibi denge denklemleri ve mafsal qartlari ile ~BzUmlenebilensistemlere izostatik sistemler denir.

lzostatik sistemler qubuklarina tesir eden iq kuvvetlere gBre dolu g6vdeli sistemler ve kafes sistemler olarak anilir. Kesitlerinde kesme kuvveti.norma1 k u w e t ve egilme momenti etkiyen d4zlem qubuklardan olusan sistemlere dolu gEivdsli sistemler denir.Kesit1erinde sadece eksenel kuvvet etkiyen qubuklardan olu$an sistemlere kafes sistemler denir.Bunlarda mesnetlenme durumlarina qare sinlflandirilir.Seki1 4.l.'de temel izostatik sistemlerden bazilari gbsterilmigtir.

Sekil 4.1. Bazi Temel tzostatik Sistemler

Cubuk ekseni iizerindeki kuvvetlerin izdUglimlerinin toplaminin sifir olmasi gartida kontrol i ~ i n kullanilir.$ekil 4.2.Ide garuldugu gibi pubuk eksenini x ekseni ve qubuk eksenine dik ekseni y ekseni olarak sepil'irse,

z M B = 0 gartindan

ve EMA = 0 gartindan

1
bulunur.Burada px1in soldan sapa, P yukaridan agagiya ve Mi momenY ti saat akrebi tersi y6nUnde pozitif alinmig yayili yUkler iqin bilegkeleri goz bnUne alinmigtir.Kesit tesirleride benzer gekilde tepkilerde bir dig y i olarak dUgUniiliir.Norma1 k u w e t kesim yapilan keik sit ile sagda'veya solda kalan parqanin mesnedi arasindaki kuvvetlerin yatay bilegenlerinin cebirsel toplamina,kesme k u w e t i ayni kesimdeki kuvvetlerin pubuk eksenine dik bilegenlerinin cebirsel toplamina ve egilme momentleride aynl kesimdeki kuvvetlerin kesim yapilan noktaya gbre statik momentlerinin cebirsel toplamina egittir

.

$ekil 4.4.(a)*da gbrUlen sistem,$ekil 4.4.(b) ve 4.4.(c) 'de gbriildUgU gibi iki sisteme ayrllarak qaziilebilir.$ekil 4.4.(bI1deki sistemde sadece dU$ey mesnet tepkileri vardir ve degerleri, EMB EMA

= o dan Rv

- py'b -7
=
P -a L

=

0 dan R

BY

olarak bulunur.AC ve CB ~ubuklarinda yilk bulunmadi~indan bu qubuklar Uzerinde kesme kuwetinin detjeri sabittir.

dir.A ve B mesnetlerinde etJilme momenti slfir olup C kesitindeki edilme momenti,

Urnek : 4.3.

11

I

1

M

DU

- =

R

By

.3,00 + 130 = 70-3,00

t

130

r

340 kN

1) nol.ta:;lnda
M~)(,

t c k i l illomcnt e t k i m c c l ~ ~ i l ~ d c n ,

= 340 k N . ~ n .

vcl I J k c $ ; i t r i n i n solunclan k u s i l i p s'14da kr1lr1n kis1111d.l L ~ L ~ I I $ a Ct 1 ~Jr

y,lz I Lbrrlrk,
Vlj0
M
111,

=

-

70 kN

.IIII

1.10 kN.tii.
r.

\1~1:..ilb\

l ; ~ ~ * ; l ~ t * : ; i i1t:i.i l

I 1 ~ l i ~ ~ , t ~ ~ i ~ . r 1 j ~1 1 1.i~+I -- 6 . ' ~ 1 . i {lii:iLt-~.ii ~ i i $ l 1 . . ! 1 *k 1 ~

-

1 28

M4 cK M m ( j

a)

-----M\

Mx

Mx

("

(

0 12.7 ) ( 9-X)

l

~

l

l

b

O

M

x
(a)

4"
S e k i l 4.0'.

1

--4--

9-X

#U

03)

Vx Vx Mx Mx

=
r

86-(1/2) ( 1 0 / 0 , 9 ) x - ~ 86- (5/0,9)

x2

( 1)

= =

86-x-(1/2) ( 1 0 / 0 , 9 ) x - x . ~ -50 86~-(5/2,7) ex3-50 (2)

ve 3 , 6 < x < 9 , 0 m ipin CB araslnda bir yerde k e s i m y a p l l l r ve s a g d a k a l a n parpa (Sekil 4.8. b. ) Uzerinde denge $art1 y a z l l a r a k ,
Vx = -94+(1/2) Vx Mx Mx (20/2,7) (9 ,0-X) (9 ,0-x) (3)

=

-94+(10/2,7) (9 ,O-x)

= 94 (9,O-X)

-(1/2) (20/2,7) (9,O-X) (9,O-x) (9,0-~)/3-140 (9,0-xI3- 1 4 0 (4)

A

=
t

94(9,O-x)-(10/8,1)

e l d e edilir.$imdi

(l).ve (2) denklemlerinden

x = 0 ipin,

v

' A C
x

86-(5/0,9) - 0 = 86 kN.

v
r

3,6 m ipin

VcA

= 86- (5/0,9) -3,6' = 14

2

C kN.

bulunur (3. ) ve (4.) denklemlerinde

.

I

Mesnet T e p k i l e r i : R
R
AY
BY

=

(45-8+120.5+45*2-120)/10

r

93 kN.
1 1 7 kN.

(45.2+120.5+45.8+120)/10

=

Kontrol :
i:p Y

I

-93+15+120+45-117

=

3

I

dir.

Kesit Tesirleri :
A

k e s i t i n i n saGindan kcsim y a p r l r p solda k a l a n

qe ? a r t 1 y a z i l a r a k ,

>

1'

Y

= 0 dan

VAC

= 93 kN.
I

)MA

=

0 d a n MAC

0

B k e s i t i n i n s a o i n d a n kesim y a p i l i p solda k a l a n

qe g a r t i y a z i l a r a k ,

b r n e k 4 . 6 . S i m e t z i k l k i T e k i l Kuwet :

S e k i l 4.10. Brnek : 4 . 7 3 T e k i l Yiik

Ornek : 4.11

-U4-.

Ornek : 4.13

S e k i l 4.21.

Sekil 4.22.

brnek

:

4.19

A

q
a
T

a
d l
T

B
0

I
M

R~ V . ,

. I

r

-RB V, -

=

I

2M. V

nCD = MDB =
nDC =
Sekil 4.27. llrnek : 4.24

ZM.~/L-M
-2M.a/L

-

-M-a/~

- ~ M * ~ / L - M M.a/L =

llrnek : 4.25

Sekil 4.29.. llrnek : 4.26.

Sekil 4.30.

geklinde bu1unur.B~ kiriglerde de egik yUk etkimesi durumunda bu yUkiin qubuk.eksenine paralel bilegeni sisteme ayri etkittirilerek buradan normal k u w e t l e r ve qubuk eksenine dik bilegeni ve momentler ayri etkittirilerek buradan kesme kuwetleri ve egilme momentleri hesaplanir.

.

$ekil 4.31. Sekil 4 -31. (a)Ida gdrUlen sistem $ekil 4.31. (b) ve 4.31. (c)'de g6riildiiqU gibi iki sisteme ayrilarak deki sistemde sadece qubuk eksenine dik tepkisi,kesme k u w e t i ve eqilme momenti paralel mesnet tepkisi ve normal k u w e t denge gartlarindan,
zP = O d a n R m.P Y AY Y EMA 0 dan MA = -P - a Y

qdzUlebilir.$ekil 4.31.(b)'mesnet tepkisi,moment mesnet meydana gelir.Cubuk eksenine meydana ge1mez.B~ sistemdeki

-

bulunur.AC qubutju Uzerinde yUk bulunmadigindan,A'nin sagindan kesilip,sag parqa Uzerinde denge garti yazilarak,

EB pubugu U z e r i n d e k u w e t olmaditjindan,
VEB

=

VBE

=

0

, MEB =

MBE

=

0

A k e s i t i n i n s a q i n d a n kesim y a p i l y , s o l d a k a l a n p a r p a i l z e r i n d e d e n g e

$art1 yazilirsa,
'AC

'

M~~

A

C k e s i t i n i n saEiindan k e s i l i r v e s a g d a k a l a n p a r p a U z e r i n d e d e n g e $art1 yazilirsa,
McA
VCD

= MCD

-

-P2 (a2-all -P3 (a3-all

= VDC = P1+P2

D k e s i t i n i n satjindan k e a i l i r , s a ? d a k a l a n p a r p a Uzerind'e d e n g e g a r t i

yazilirsa,
MDE
VDE

=
I

MDC
VDC

=

-P3(a3-a21

= Pg

v e E k e s i t i n i n satjindan k e s i l i r , s a g d a k a l a n p a r p a U z e r i n d e d e n g e $artis yazilirsa,
M~~

=

M~~

= 0

, vED o vEB =
P

0

bulunur.

Ornek : 4.29

A

.B

Tepkiler : Sistem Uzerinde LPx = 0 d a n , RBx = 0 tpy
EMB
r
P

o dan
0 dan

, RBy =
~ / 2

p-L

MCB(

1

k&J

) p12'2

MB

I

bulunur

-p~ .

$ekil 4.34.lde mesnet tepkileri ,
EP

gbrtilen tipgen ytik altlndaki konsol kirigte
'

Y zMA

=, 0 dan
I

0 dan

, ,

P (1/2) .p-L = pL/2 P~ MA = -(1/2)p*L.(L/3) =

- pL2/6

geklinde bulunur. A mesnedinden x uzakllglndaki C kesitindeki kesme k u w e t i ve et'jilme momenti sistemin bu kesitinden kesilip,sagda kalan parpas1 Uzerinde denge $artlarl yazllarak ,

veya

L-x = x ile gbsterilerek, '

bulunur

.
,

x = 0 ipin
' A B

--

pL/2

MAB =

- p~2/6
0 0

VBA MBA

=

=

bulunur

.

brnek : 4.32 Sekil 4.36. YUkleme durumu verilen Uzerindeki yUkUn bilegkesi L

ve bilegkenin yeri (A dan uzakligi L L

Bilegkenin B mesnedine uzakllgl,
xi

= L-(3/4)L = L/4

bulunur Sekil 4.36. Tepkiler EP
:

.

= 0 dan %y = Q = pL/3 Y EMA = 0 dan MB = -Q.xi = -(pL/3).(L/4)

bulunur

.

-

pL2/12

Kesit Tesirleri : Diferansiyel denge denklemlerinden,

A nin sagindan kesilir,sol parpa Uzerinde denge Barti yazilirsa, MAB'= MA
F

-30 kN.m.

ve B nin solundan kesilir,satj parpa Uzerinde denge sarti yazilirsa, MBA = -30 kN.m. bulunur.Diyagram1ari 4.37.'de gdsterilmigtir.Seki1 4.37.Iden de gt.5rulebilecetji gibi,konsol kirigte sadece moment etkimesi durumunda normal kuvvet ve kesme k u w e t i meydana gelmemekte,sadece etjilme mo.. menti meydana gelmektedir.

41113 ....-

Qkmalr (Konsollu)Kiriqler

Biri sabit,biri hareketli iki mesnet Uzerine oturan,bir veya iki tarafinda qikmasi bulunan ve Uzerine pubuk ekseni duzleminde degisik ybnlerde kuwetlerin tesiri altindaki sistemlere ~ i k m a l ikirigler denir.Cikmali kiriglerin egilme momentlerinin hesabinda,basit ve konsol kirislerde oldugu gibi alt yUzUnde pekme meydana getiren momentler pozitif olacak gekilde bakig ybnU belirlenir.

$ekil 4.38. Cikmali Kirigler Bu sistemlerde sabit mesnette 2 ve hareketli mesnette 1 olmak Uzere Uq mesnet tepkisi vardir ve bunlarda Uq denge denklemi yardimi ile bu1unur.B~ kirislerin mesnetleri arasinda yUklerden qikmalarda herhangi bir kesit tesiri meydana gelmez.Konso1 kirislerden de bif lindigi Uzere qikmalarin uqlari serbest oldugundan bu uqlarda tekil dig kuwetlerin bulunmaditji durumda kesit tesirleri sifirdir.

b r n e k : 4.34

S e k i l 4 . 4 0 . ( a ) I d a b o y u t l a r i v e yiikleme durumu v e r i l e n sist e m S e k i l 4.40. ( b ) v e ( c ) ' d e g6rUldUgii g i b i i k i k o n s o l k i r i g v e ( d ) \

d e gariildU?jii g i b i b i r b a s i t k i r i g ~ e k l i n d e dUgiinU1iir.Burada tjnce kon-

s o l k i r i g l e r ~ 8 z U l U r S e k i l 4.40. ( b ) ' d e v Y = O d a n k -50kN. -AY = 0 ZF n 0 d a n RAx X
ZMA

= 0 d a n kA

t

-50.2,O

=

-100 kN.m.

ornek

:

4.35 Mesnet Tepkileri : Sekil 4.41.Ide qbralen sistemde xPx I 0 dan , RBx = 0 EMB = 0 dan , R -(60-5.0-30.9-4.5-20-3,0)/9 AY R -161,67kN. AY xMA = 0 dan

SDCN

'
4

d
4m , I I~~51,6 7 5m

i

+

'
Q~x

3"' , 'R~=~w.#

I
I

i'vI 1111 I I

Kontrol :

Kesit Tesirleri :
8

(MI

Sistem A kesitinin saginflan kesilir ve sol parpa Uzerinde.denge garti yazilarak ,

I

Sekil 4.41.

M~~

C dtigiimtintin dengesinden, VcB = VCA-60 =41,67-.60 =-18,33 kN. = MCA = 406,68 kN.m.

Sistem B nin solundan kesilir,saQ parqa tizerinde denge garti yazilarak, -188,33+20 r -168,33 kN. ' B C M~~ = - 2 0 ~ 3 ~ 0-60 kN.m. = B diiBUm noktaslnin dengesinden MBD = MBC = -60 kN.m. VBD = VBC = -168,33+188,33 r 20 kN. ve D ucunda, V,, = 40 kN. , , M = 0
""

-

LI
I

1

bulunur

.

x

u

0 i g i n MAB

x + L i q i n MBA
bulunur

= =

0 (66,667-15.6,0+0,5*6,b
2

1-6,O

r

-32 kN.

.
66,667

AB qubugunun A ucu i l e B ucundaki k e s i t tesirleri f a r k l i 01dugundan kesme k u w e t i n i n s i f i r oldugu y e r i n A k e s i t i n e u z a k l i g i , Vx

=
=

- 30.X

dan + xi r 1 7 , 5 3 m
x2

.

+

1,5x2

P

0

6 oldugundan gerqek ktlk d e g i l d i r .

2,546 m

ve maksimum eqilme momenti, max M
(66,667-15*2,546+0,5*2,516
2

bulunur Sistem B k e s i t i n i n sagindan k e s i l i p v e sagda k a l a n parqa Uzer i n d e denge g a r t i y a z i l a r a k ,
'BC MBC

.

) - 2 , 5 4 6 + 80,754 kN.m.

= 0 , 5 * 1.2 * 4 , 0 = 24 kN. = -0,5-12-4,O-(4,0/3)
n

-32 kN.m.

C k e s i t i s e r b e s t uq oldugundan, VCB

=

0

, MCB =

0 bulunur.

Bulunan bu d a g e r l e r e gtlre keame k u v v e t i v e egilrne momenti diyagraml a r i S e k i l 4.42. ( b ) ve ( c ) d e g i z i l m i g t i r . brnek : 4.37

S e k i l 4.43.(a)'da yUkleme durumu v e b o y u t l a r i v e r i l e n sistemde k e s i t t e s i r l e r i d i y a g r a m l a r i n r ~ i z i n i z e d e g e r l e r i n i Uzerine y a z i n i z v

156 CbzUm :

s

Sekil 4.43.(a) 'da gbrUlen gene1 yUk sistemi Sekil (b)'de gSrUldUtJU gibi dUgey yUklere,(c)'de gbrUldUtJU gibi yatay yUklere ayrilarak dUgey k u w e t l e r iqin dUgey mesnet tepkileri,kesme k u w e t leri ve eUilme momentleri, yatay k u w e t l e r iqin yatay mesnet tepkisi ve normal k u w e t l e r hesaplanir. D ucundaki egik 40 kN.luk k u w e t i n dU$ey bilegeni, 40-sin60 = 36,64 kN. DY ' ve yatay bilegeni, P PDx

-

=

4 0 . ~ 0 ~ 6 0 20 kN. =

bulunur.BF arasindaki egik Uqgen yUkUn F noktasindaki giddetinin dUgey bilegeni,

= 50.sin30 a 25 kN/m. q~~ ve yatay bilegeni,
qFx bulunur

=

5 0 . ~ 0 ~ 3 6 0 43,30 kN. =

.

Mesnet Tepkileri : Sekil 4.43. (b) sisteminde , EMB

=

0 gartindan, [34,64-12,0+0,5.30.4. 3.195 7/10

R

AY

-

(10-4/3)+60.6+0,5.40-6.6/3-0,5.25.

'

R ve

AY

-

147,94 kN.

EMA = 0 gartlndan

R ~ y 1-34,64-2,0+0,5.30.4,0*4,0/3+60-4,0+0,5.40.6,0. = + 0 , 5 ~ 2 5 ~ 3 ~ 0 ~ ( 1 0 + 1 , 5 0 )= / 1 0 ~ 164,20 kN.
bulunur .ve CP Y -

(10-6/3)+

-

0 gartindan,

158

vFE =
M~~
N~~ VnP

N~~

= 0,5-25.1,50 = 18,75 k ~ . = -9,38 k ~ , m .

=
=

rqFB = - 0 , 5 . 2 5 . 1 , 5 - 0 , 5

= -0,5'43,3.3,0
0,5.25-3,O

=

- 6 4 , 9 5 kN.

=

3 7 , 5 0 kN.

MBF

= -0,5-25.3,0.1,50

= - 5 6 , 2 5 kN.m.

b u l u n u r . B u l u n a n d e n e r l e r e g a r e N , V ve M d i y a g r a m l a r i s i r a y l a S e k i l 4.43.

( d l ,( e l v e ( £ 1 ' d e ~ i z i l m i ~ t i r .
S e k i l d e k i sistemde k e s i t tesirleri

Urnek : 4.38

'Irn d i y a g r m l a r i n i
zPx
RAx
EMB

qiziniz ve detjerleri

n i Uzerine yazinlz. Mesnet T e p k i l e r i :

=

0 Sartindan 40+22,5
r

=

6 2 , 5 kN.

=

0 ~artindan

R

1.)

"UxlFIF

=(11,25+60-60) / 7 n 1 , 6 1 kN. AY EMA = 0 RBV =(-11,25-60+60 - 8 ) / 7 = 5 8 , 3 9 kN

K e s i t Tesirleri
GD qubuijunda,
NGD

:

=

NDG

' 0 , VGDE0
1

VDG~ -22,5kN

MGD
1.

= 0 , MDG

- 2 2 , s '1,5/3= - 1 1 , 2 5 kN.m.

=
ly)
DAqubugunda,
NDA
f

NAD

1
1

2 2 , s kN

.

, VDA'

VAD=0

M~~

M~~

- 1 1 , 2 5 kN.m.

A qubugunda, C
NAC VAc

=

NCA 1 - 4 0 kN. VCA

,

=

=

1 ' 6 1 kN. kN.m.
1

(MI
S e k i l 4.44.

MAC =-11,25
rqCA

=

1,61-3-11,25

-6,42

kN.m.

. ../...

+

41114 ....

Gerber (Birleqik) Kiri~$lcr

Birden fazla apikligi bulunan, biri sabit veya ankastre ve digerleri hareketli mesnetler Uzerine oturan dogru eksenli pubuklardan olugan dUzlem sistylere "SUrekli Xirig" denir. n apiklikli bir mesnedi sabit (Sekil 4.45.4 sUrekli kiri~ten+2 tane bilinmeyen mesnet tepkisi vardir.Sistem Uzerinde 3 denge denklemi yazilabileceginden sistem n+2-3 r n-1 inci dereceden hiperstatiktir.Bir mesnedi ankastre olan ($ekil 4.45.b) sistemlerin hiperstatik dereceside n+3-3 t n dir.

$ekil 4.45. SUrekli kirigler yukarida da belirtildigi gibi hiperstatik
sistem1erdir.Hiperstatik sistemlerde,mesnetlerde pubuk eksenine dik

y6nde meydana gelen p6kmelerden etkilenirler.Ozellikle k6prii kiriglerinde bu mesnetler altindaki orta ayaklarin oturdugu zemin saglam detjilse veya akarsu iperisindeki orta ayaklarin olmasi halinde bu mesnetlerde p6kmeler meydana gelebi1ir.B~~6kmelerden siirekli kide riglerde kesme kuwetleri ve egilme momentleri meydana gelir.Ote yandan izostatik sistemlerde meanet hareketlerinden dolayi kesme kuweti ve egilme momenti meydana gelmez.Bundan dolayi hiperstatik sUrekli kiriglerde apikliklarda uygun yerlere mafsallar konularak izostatik duruma getirilir-Mafsaleklenerek izostatik hale getirilmig sUrekli kiriglere 'Gerber Kirigler* denir.

gekil 4 . 4 6 .

Uygun Mafsalla Gerber Kirig Tegkili

a)

4 %

43

n

--_ . _.----_ --- ----/a _

-

C

. r P m

nm n

b)

- -._ fi-.-------4b
t

4s 3

fi

-- ----..#fi
0

cl

-----

*

----

#-/-.. .
@\.-*---

--'fk

/-a

--

Sekil 4.46. Uygun Olmayan Mafsal Yerlegtirilmesi Sekil 4.46.(a)'da sisteme 3 mafsal konulmasl gerekirken 4 mafsal konulmug ve ayrlca yanyana iki a~lkligaikiger mafsal konularak sistemin taglylcillk ozelligi bozularak labil hale gelmigtir.Seki1 4.46.(b)'de iki kenar a~lkllgliki mafsal konularak o klslmlar labil hale getirilmig,buna kargillk 2. ve 3. aqlkllklar hiperstatik olarak kalmlgtlr.Ayrlca bir mafsalda fazla konulmugtur. Sekil 4.46.(c)'de 1. ve 2. mafsallar arasi hiperstatik kalmig,buna kargilik 4. mesnedin bulunduqu klslm mekanizma durumuna gelmistir.

a)

nm

b)

Sekil 4.47. Mafsallarln Goruniigii ve Betonarme Mafsal Tegkili

Gerber Kiri~lerinHesabi : Gerber kirigler gene1 olarak a~agidaapiklanacagi gibi iki gekilde hesaplanabilir.Burada da bakig ybnii basit kirgilerdeki gibi belirlenir, 1.YBntem : T i kirig uzerinde dogrudan dogruya denge denklemim leri ve mafsal gartlari yazilarak mesnet tepkileri ve bunlara bag11 olarakta kesit tesirleri hesaplanlr.Mafsa1 garti uygulanirken mafsalin saginda veya solunda kalan kisimdaki kuvvetlerin mafsalin bulundugu yere gBre statik momentlerinin sifir oldugu gbz bniinde tutulma1idir.Mafsal sayisinin az olmasi durumunda bu ybntemi kullanmak daha uygundur.Mafsa1 sayisinin artmasi durumunda bilinmeyen mesnet tepkiside artacagindan pok bilinmeyenli denklemler ortaya pikar ve bunlarin ~6ziimudezaman alici o1ur.B~ ybntem uygulanirken miimkiin oldugu kadar bir bilinmeyenli denklemler elde edecek gekilde denge ve mafsal Sarti 962 6niine alinmalidir.

Sekil 4.49.Ida gorillen gerber kiri~te T i sistemde LP = 0 gartindan, im
X

GC sisteminde MG = 0 gartindan n

T h sistarde LMB = 0 gartindan

Rny

-

(ply.bi

-

P

b ' iy i

-P

ky

. (a+aIk)-Pn(a+atn) +RCY .L2)/L1

(4.15)

Sekil 4.50.(a)'da yilkleme durumu ve boyutlari verilen gerber kiriate mesnet tepkileri ve kesit tesirleri agaglda hesaplanmlgtir. Mesnet Tepkileri : T r sistemdeCPx un GFC sisteminde M
G

=

0 dan

, RAx = 0

-

0 qartlndan

R - (50-3,0)/5 = 30 kN. CY Tum sistemde EMB = 0 gartindan

-

- (0,s-30-5,0.2,50 50-5,O+ 30.7,00)/5 '= 29,50 kN. AY Tum sistemde ZMA = 0 ~artlndan
R

BY bulunur ve
ZP

R

-

(0,s-30-5,0.2,50+50.10,0-30.12,0)/5

= 65,50 kN.

= 0,50-30.5,OO+ 50 - 29,50 - 30 - 65,50 = 0 Y ~artlndankontrol edilir.
Kesit Tesirleri :
A mesnedinin saglndan kesilir ve solda kalan parqa iizerinde denge ~artlarlyazllarak,

VAE = 29,50 kN

, MAE = 0

E kesitinden kesilir,solda kalan parqa ilzerinde denge qartlari yazilarak, ' E A = 29,50 0,5.30.2,5 = -8,OO kN. MEA = 29,50-2,50- 0,5'30.2,5- (2,50/3) = 42,50 kN.m.
$

-

bulunur . AE qubuqunun iki ucundaki kesme kuwetleri farkll iqarette oldugundan bu qubuk iizerinde kesme kuvveti siflr ve egilme momenti maksimum olacaktir.

Sekil 4.50. (d)

E sebeple sistem qubuk eksenine dik k u w e t ve moment,qubuk eksew nine paralel kuwet iqin ayri ayri qbzhlenebilir.

Cubuk Eksenine Dik Kuwetler ve Momentlerin Etkimesi : Bu kuwetlerin etkisi altindaki gerber kirig mafsallarinda sadece qubuk eksenine dik mafsal kuwetleri meydana gelecek,qubuk eksenine paralel mafsal kywetleri sifir 01acaktir.Gerber kiri~ler~herbiri bir temel izostatik tagiyici sistem olacak gekilde,mafsallardan ayrilir,bu tagiyici temei izostatik sistemler,gerber kirlglerde basit kiki$,konsol kirig ve bir veya iki tarafi qikmali kiriglerdir.Gene1 olarak basit kirigler ve tek tarafli qikmali kiriglerin qikmanin bulunmadigi tarafindaki mesnedi konsol kirig veya qikrnali kirigin qikmasinin ucuna oturacak gekilde "tagiyici sistem gemasi" belirlenir. bnce tagiyici sistem Uzerine oturan (taginan) sistemler kendi iizerine etkiyen yUklere gore qbzUmlenir ve sonra bu taginan sistemin mesnet tepkileri(mafsa1 kuwet1eri)tagiyan sistemde dig y i olarak uyik gulanir.Tagiyici sistemlerde kendi Uzerine etkiyen dig kuwetler ve taginan sistemin mafsal kuwetleri g8z tjnUne alinarak hesaplanir. $ekil 4.51.(a)'da yukieme durumu verilen gerber kirigte yiikler $ekil 4.51.(b)'de ve 4.51.(d)'de gbriildUgU gibi bilegenlere ayrilir.$ekil 4.5l.(b)'deki yUklere maruz gerber kirigin tagima gemasi $ekil 4.51.(c)'de g8sterilmigtir.Bir aqikliktaki iki mafsal arasindaki eleman , basit ve hareketli mesnedin bulundugu kenar aqikliklarda mafsal olmasi durumunda dig mesnet ile mafsal arasindaki eleman her zaman taginan bir sistem olur.Ankastre mesnedin bulundugu kenar aqiklikta mafsal bulunmasi durumunda ankastre mesnetle bu mafsal arasindaki eleman (konsol kirig) Uzerinde mafsal bulunmayan fakat yanlarindaki aqiklarda mafsal bulunan eleman(iki tarafli qikmali kiri~) her zaman tagiyici sistemdir. $ekil 4.51.(c)'de G1 G2 basit kirigi ve G3E birer taginan sistem olup once bu sistemlerin mesnet tepkileri,mafsal kuwetleri ve kesit tesirleri hesaplanir.Sonra sifayla AG1 ve G2 G3 kiriglerinde G1,G2,G3 mafsal kuvvetleri de gbz 8nUne alinarak mesnet tepkileri ve kesit tesirleri hesap1anir.B~her kirige ait diyagramlar bir kiyas dogrusu Uzerinde birlegtirilerek kesme kuweti ve egilme momenti diyagramlari qizilir.

Cubuk eksenine paralel olarak etkiyen kuvvetlerin etkisinde mafsallarda sadece ~ u b u keksenine paralel mafsal kuvveti vardlr.Dik dogrultudaki mafsal kuwetleri slflrdlr.Tum kuwetler sabit veya ankastre mesnede akacak gekilde t a ~ i m agemasi ~izilerekte (Sekil 4.51. e.) mesnet tepkileri ve normal kuwetler hesaplanabilir.Burada once G3E sistemi hesaplanlr ve G3 deki mafsal kuweti G 2 G 3 e dlg yuk olarak etkittirilerek G 2 G 3 ve benzer gekilde slrayla GIG2 ve AGl sistemi icin hesap yaplllr.

Sekil 4.52.(a)'da yiikleri ve boyutlari verilen sistemde bnce E kesitin etkiyen eqik yukun yatay ve diigey bilegeni,

ve FH ~ubutjununkirig baglandltjl kesitindeki kesme kuweti ve egilme momenti , VFH = -100 kN. MFH

=

100.1,5 = 150 kN.m.

bulunur

.

E kesitindeki P dugey kuweti ve F kesitindeki MFH momenti diigey EY yiiklere gore taglma gemasl Sekil 4.52.(b) 'de goruldugii gibi ve PEx yatay kuvvetli ve VFH = -100 kN.lu yatay y i tagima gemasl Sekil ik 4.52 (e)'de gdrUldiitjU gibi Fizilir. Dugey ytiklere gore taglma gemaslnda once GIG2 basit kirigi hesaplanlr.Burada y i simetrik oldu?jundan, ik

G2y = G3Y = 20'4,0/2

= 48 kN.

ve basit kirig oldutjundan maksimum eeilme momenti a~lkllkortaslndadlr ve degeri, Mmax bulunur

= 20-4,O /8 = 40 kN.m.

2

.

G2Y k u v v e t i G I G g

t e k t a r a f l i gikrnall k i r i a i n G2 ucunda

tcrs y b n d e d l 9 k u v v e t o l a r a k c t k i t t i r i l c r e k ,

-

J

EMGl

=

0 Qartlndan

bulunur EP

.
=
173,205+40-95,923-117,282

Y

=

0

o l d u q u n d a n G1 ve R
'G~E
MEGl

=
=

'EG~
MEB

=

i n dofiru olduiju a n l a g l l l r . B Y 9 5 , 9 2 3 kN.

= 9 5 , 9 2 3 . 2 , O = 1 9 8 1 , 8 4 6 kN.

= "EB = 9 5 , 9 2 3 - 1 7 3 , 2 0 5 = - 7 7 , 2 8 2 kN.

bulunur

.
G 3 y m a f s a l k u w e t i G 3 1 i k i ' t a r a f l l q l k m a l i k i r i ~ i n 3 ucunG

d a ters yBnde d l $ k u v v e t e t k i t t i r i l e r e k ,
ZM,,

= 0 qartlndan

I
bulunur

= (40.5,0+150-0,s-30e1,5.1,50/3)/4

=

8 4 , 6 8 8 kN.

.
=
0

EPx = 4 0 + 2 2 , 5 0 - 8 4 , 6 8 8 - ( - 2 2 , 1 8 8 )

* .* o l d u q u n d a n y a p i l a n i g l e m l e r i n do?jru o l d u g u a n l a a l l l r .

174

brnek 4.41. Sekil 4.53.(a) 'da yilkleme durumu ve boyutlarl verilen sistemde bnce EF qubuqundaki kesit tesirleri,

' E F ' F E = 50 kN. , MEp = -50-0,s -25 kN.m. , MFE = 0 bulunur.GBrUldii~il gibi artlk sistemin E ucunda -25 kN.m. moment ve PEx = 50 kN. kuvvet etkimektedir.
PEx kuwetinden meydana gelen mesnet tepkisi ve normal kuwetler $ekil 4.53. (b) den
C

-

RAx = -50 kN. ve A ile E araslnda bagka yatay y l olmadlglndan, ik

- NDA bulunur .
NAD

= NDB = NBC = NCB = NCE = NEC = 50 kN.

Diigey kuvvetler ve moment etkisi altlndaki sistemin taglma gemasl Sekil 4.53.(cI1de gbsterilmigtir. GE Sisteminde Mesnet Tepkileri : ZMC

=

0 gartlndan

R (50-8,0.4,0-25)/8 = 196,875 kN. GY ZMG = 0 gartlndan R CY

-

(50-8,0.4,0+25)/8 = 203,125 kN.

bulunur

.

ZP = 400-196,875-203,125 = 0 dlr. Y Kesit Tesirleri : Uygun yerlerden kesim yaplllp denge gartlarl yazllarak, Kontrol : VGC = RGy =" 196,875 kN. MCG = MCE = -25 kN.m.
\ ,

,

, VCG = -203,125 kN.
-25 kN.m.

I

vcE

= ' E C

-

0

, MEC

I

bulunur. G ile C araslnda kesme kuvveti igaret degigtirdiginden iki kesit araslnda kesme k u w e t i slflr ve egilme momenti en buyuk olur. Bu arada y i dUzgiin yay111 olduqundan kesme kuvvetinin slflr oldugu ik

elde edilir. AG Sistemi

, AG qikmali kirisin C ucuna ters yande dl5 k u w e t olarak *GY etkittirilip denge garti yazilarak,
CMB

= =

0 dan

, ,

R AY
RBy

-

(100-2,O-50.1,50.0,75-196,875-1,5)/5
-30,313 kN.

=

EMA bulunur

0 dan

= (100.3,0+75-5,75+196,875.5,5)/5 = 402,188 kN.

.
Kontrol : CP Y

= 100+75-(-30,313)+4021188+1961875

= 0 dlr.

bulunur.Norma1 kuwet,kesme k u w e t i ve eeilme momenti diyagramlari Sekil 4.53. (d), (el, ve (,f) 'de gbsterilmistir

.

-

flrnek : 4.42

Sekil 4.54.(a)'daki sistemde bnce benzin deposunda tabanca ve yanlara etkiyen hidrostatik basinq hesaplanir. Tabandaki hidrostatik basinq,

p =.Y-h.b = 8-4,00.1,00 32 kN/m. Yanlardaki hidrostatik baslnq ise B ve C kesitlerinde 32 kN/m.
ve F ve I kesitlerinde sifir olan Uqgen yayili bir kuwettir.Bunlar BF qubugunda , VBF = 0,5-32.4,O

-

*

-

64 kN.

, MBF =

64.(4,0/3)

= 85,333 kN.m.

C I gubutjunda,

vcI

I

0,5*32.4,0

=

64 kN.

, MCI =

64-(4,0/3)

=

85,333 kN.m.

bulunur.Burada m o m e n t l e r dtigey y t i k l e r e g 8 r e t a g i m a gemasinda B ve
C k e s i t l e r i n d e d i g yUk (Seki1.4.54.c)

v e kesme k u w e t l e r i y a t a y yUk-

lere g 6 r e t a g i m a gemasinda B ve C k e s i t l e r i n d e d l $ y a t a y k u w e t
( g e k i l 4.54.d) o l a r a k gbz 8ntine a l i n a b i l i r . $ e k i l 4 . 5 4 . ( c ) ' d e DG s i s t e m i n d e mesnet t e p k i l e r i :
EMG RAV EMA R
GY

=
P

0 gartindan

(40.3,6-8,8+0,5-50-8,0.4,0)/8
0 gartindan (-144-1,8+200.4,0)/8
t

r

276,4 kN.

=
r

67,6 kN.

bulunur

.
=
0
t

K o n t r o l : 144+200-276,4-67,6

K e s i t Tesirleri
'DA

= 0 , %A =

0

,

VAD

3

-40.3,6

=

-144 kN.

,

bu1unur.E ve G a r a s i n d a kesme k u w e t i i g a r e t d e t j i g t i r d i g i n e g 6 r e bu a r a d a kesme k u w e t i s i f x r ve

egilme

m m e n t i maksimum o l a c a k t i r .

Vx

=

9 t h ~
a-x
16ekN

(8-X)
~1

-

6,25.(8-xI2-67,6

r

0

? f 67,6/6,25
11,289>8 4,711 m.

8-x = i 3,289 m 8+3,289
o

oldugundan g8zllm d e g i l d i r . S e k i l 4.54. (h)

xo

8-3,289

n

Par ....

(MI

611.71

Mesnet T e p k i l e r i : GCF s i s t e m i n d e EMC

=

0 gartindan

GCF s i s t e m i n d e EMG = ' 0 g a r t l n d a n

A ile B arasinda kesme kuvveti i ~ a r e t deci~tirdigindcnbu arada
kesme kuvveti 0:dan gesecek ve moment en biiyiik olacaktir.
+

Vx = 390,31-100-x = 0

x

=

3,90 m

brnek : 4.44

u.:MZm
6925

r Parabol

104

10 kH/m

llllllll
10 m 1 2 m 1 3 m
I

E
c

3 m
T

C

1

1

2mJ

T

I

O

~

-I

kNlm

$ekil 4.56. p5ztim : sistemfn. taglma gemasi Sekil 4.56.(b) 'de g6ruldu~i.i gibi ~ i z i 1ir.Burada G1 G 2 tasinan ABGl ve G2CD taglyan sistemdir.~istemint i im . simetrik oldu&jundan,sistemin yarisl iizerindeki mesnet tepkileri ve ii kesit tesirleri hesanlanmigtlr. Mesnet Tepkileri : G1G2 sisteminde EMGz G
r

-

0 gartindan

1Y

= (50.3/6) = 25 kN.

A G sistemin G, ucunda G dig kuvvet olarak yiiklenerek, B 1 Y 1MB = 0 gartindan

186

Urnek : 4.46

c

& u p f l h r g l r r tm$tmm

S e k i l 4.57. S e k i l 4.57.(a) ' d a b o y u t l a r l v e yUkleme durumu v e r i l e n g e r b e r k i r i g t e GIB a r a s l n d a k i e g i k dCfegCfnpyaylll yUkUn, Yatay b i l e g e n i : 3 0 - c o s 60 = 1 5 kN/m. DUgey b i l e g e n i : 3 0 - s i n 6 0 r 25,981 kN/m.

1

I

I

Kesit Tesirleri : DUqey kuwetlerden sisteminde VAH
M~~
M~~
:

, , MA =
0

=
=
o

45,OO kN.

, VHA =

45-0,5-30.2

i.

15 kN.

45,00.2,0-30.(2/3)
M~~~ = M E = 15.4

= 70 kN.m.

, VEH = V EGi = -15 kN.
= 0

=

60 kN.m.

, MG1

bulunur

.

H ile E arasrnda kesme kuvveti igaret deqigtirdiqine gbre bu arada bir yerde kesme kuvveti sifir,elfilrhe momenti maksimum olacaktlr.

*(

30

,

Vx = 1 5 - 0 , 5 . 1 5 - ~ . ~ 0 = x = J T Mx

u
G2 D sisteminde, '2 GF

60

-

1,414 m.

= 60t15-X-7.5.x2.x/3 = 60+15.1,414-2,5-1,414
3

Mmax

= 74,14kN.m.

bulunur

.
n

' 'G F~

= 37,5 kN.
1

, VFD

= VDF

-62,5 kN.

, MG2

= MD = 0

MF = 37,50.5 bulunur

187,50 kN.m.

.
=
'5 1 kN.

G1BCG2 sisteminde, VCIB MGIB

, VBGl

s

-15-25,981.2

m

-66,962 kN.
= -81,96 kN.m.

= 0 , MBGl = MBI = -15.2,O-51,962-1.0

VBI = -15-51,962+167,658 = 100,696 kN. VIB

= 100,696-0,5.5*40 = 0,696 kN. , VIC

VFB

= 0,696 kN.

g e k i l 4.58. Mesnet T e p k i l e r i : S e k i l 4 . 5 8 . ( a I 8 d a b o y u t l a r i v e ytikleme durumu v e r i l e n g e r b e r kiri~te tagima gemasi g e k i l 4 . 5 8 . ( b ) ' d e k i g i b i q i z i 1 i r . B ~t a a i m a gemasinda G2ECF s i s t e m i n d e ,
ZMC

= 0 g a r t i n d a n , Gzy = (0,5.12-30.6-40.3-0,5-20.3.2)/12=75 = 0 ~ a r t i n d a n,
RCy

kN.

IMG 2

= (180-6t40-15t30.14)/12

r

175 kN.

bulunur

.
Y

K o n t r o l : CP

=

180+40+30-75-175

--

0 dir.

Sekilde boyutlari ve yukleme durumu verilen gerber kirigte : a- Mesnet tepkilerini hesaplayiniz.
b- Kritik kesitlerdeki kesit tesirlerini hesaplayiniz.

c- Gerekli yerlerde eBilme momentinin en b i i k degerini ve yerini iyi
hesaplayiniz. d- Kesit tesirleri diyagramlarini qiziniz ve degerlerini uzerine ya-

194 Kesit Tesirleri : A Gl VAGl sisteminde ,

=

182,69 kN.

NAG1 =' -36.6 kN.

, VGIA = , NGIA'=
, klG1

182,69-30.3 -36,6 kN.
E

=

92,69 kN.

MAGl = -413,07 kN.m.
G1G2 sisteminde, VGIB = 92,69 kN. NGIB

0 (mafsal)

=
r

-36,67

, VBGl i 92,69-30.10 kN. , NXl= -36,67 kN.
, MBGl=
MBG2 = MB

r

-207,31 kN.

MGIB = 0 (mafsal) VBG2

=

-256,~6.2~/2

-

-573,lO kN.m.

256,56+30.2 = 316,56 kN.

, VGZB

= 256,56 kN.

NBG2 = NGZB = -36,67 kN. GIB ~ubugundakesme k u w e t i igaret degigtirdiginden,kesme kuwetinin sifir olduqu yer ,

va maksimum moment,
Max M bulunur
r

92,692/(2.30) = 143,19 kN.m.

.
=
0 (mafsal)

G2E eisteminde,

M

G2

, NGzC =

N

CGz

= -36,67

m.

C dUgUm noktasinin dengainden, NCD
r

86,67-36,67

r

50 kN.

, VCD =

76,56-50

r

26,56 kN.

C e r q e v e l e r q e n e x s e k i l l i o l u p y a p x l a r d a yaygln o l a r a k kull a n l l m a k t a d x r . C e r q e v e l e r d e kesme k u v v e t i , e q i l m e momenti ve norq mal kuvvet a y n l e t k i n l i k t e d i r v e bu O k e s i t tesiri qdzdnUnde t u t u l a r a k b o y u t l a n d l r l l l r . C e r q e v e l e r i n y a t a y veya a z e g i m l i elem a n l a r l n a k i r i g , dUgey veya qok e q i m l i e l e m a n l a r l n a k o l o n d e n i r Genelde q e r q e v e e l e m a n l a r l e k s e n e l k u v v e t e k a r g l mukavemet ve rij i t l i k l e r i e g i l m e momentinden bUyUk o l a c a k g e k i l d e b o y u t l a n d x r l lrrsa s i s t e m d e e k s e n e l k g v v e t l e r daha e t k i n egilme momenti v e kesm e k u w e t i daha a z e t k i n o l a b i l i r .

.

Cerqeve o l u g t u r a n t U m e l e m a n l a r a y n l , d ~ z l e m p i n d e i q e r i - ' i s i n d e ise bu q e r q e v e l e r e dUzlem q e r q e v e l e r ve yUklerde a y n l dUzl e m i q i n d e ise dUzlem q e r q e v e sistemler d e n i r . . Denge v e m a f s a l g a r t l a r l i l e q b z t l l e b i l e n i z o s t a t i k q e r q e v e l e r $eki1.4.6O9da gdrUldUgU g i b i b a s i t q e r q e v e l e r , U maf s a l l l q e r p e v e l e r , g e r g i l i q U q m a f s a l l l q e r q e v e l e r v e b i r l e g i k Ug m a f s a l l x p e r q e v e l e r d i r . Bu i z o s t a t i k p e r p e v s l e r uygulamada kullan1ldr4x g i b i h i p e r s t a t i k sist e m l e r i n qbzUmUnde b z e l l i k l e k u w e t ( e n e r j i ) ybnteminde h i p e r s t a -

.

t i k s i e t e m i n i z o e t a t i k e s a s sistemi o l a r a k t a kargxmlza q l k a r .

C D quhuqu : Sistem C D a r a s i n d a k e s i l i p sagda k a l a n

parqa Uzerinde denge g a r t i y a z i l a r a k ;

2Pv
I

=

0

dan dan

Nx
Vx

==

-48
) x * e b a g l i d e t j i l yulb,uk boyuna

E P Y

-

0

-

-80

sabit.

x

=-.

9 m

iqin

bulunur.
D E qubugu:

Sistem D E arasinda k e s i l i p a l t t a kalan

k i s i m Uzerinde denqe g a r t i y a z i l a r a k kesim y a p i l a n k e s i t t e k i k e s i t t c s i r l e r i v, d e q i v k e n i n e b a q l i o l a r a k

-

0

.*

Y2

a:

3 m

iqin

1 a

-

I

:

O

dan; V

y. ,
-

18

CM

: =

0

dan ;M y2

-48 y 2

Y2

brnek: 4.50-

C

lbm

d ) N w m l kuwtt dipgnmt

R '65 kN. AY

IllC

R

DY

-

0

dan r

(-60~3,0+270~4,50+90*9~0)/9,0

,nw
IPy

205 kN.

dur. I(ontro1r

--

-90+270+90-65-205

-

0

dir.
R e s i t Teeirleri

o

c y < 3 m ipin

/-

if=+1

v

Y

-

0

x ' e baQli olmadigindan
"BA

'AB
N Y

-R

AY

-

0

olur.

65 kN. x ' e bag11 olmadi9xn-

dan
NAB 'NBA " -65 kN.
My

0

ve d o l a y ~ s r y l a dir.

MABgMBA-0
3 < y < 6 m
N

iqin
;

J
N

1

Y

-65

NBC

- CB

-65 kN.

-206-

brnek: 4.52"'lrN

S e k i l . 4.64'de

yUkleme durumu

v e b o y u t l a r i v e r i l e n sistemde:

-6 8,544
=

oso

-

8/8,544

0,9363

s i n a '3/8,544 " 0,3511

LBc
dir.

10/0,9363 2/0,9363

-

10,680 m.

-

-

2,136 m.

Mesnet t e p k i l e r i CP = 0 Y
R

t

dan

Ay

-

50*10,680 0 dan

-

534 kN.

M~~

RAx

( - 0 , s - 2 0 - 5 , 0 ( 3 + 1 2 / 3 )5)-534,0*3,0) 160,667 kN. 0 dan

R ~ X

EMA

%x

(0,50-20*5,0(5,0/3W34,~3,0)/8

R~~ = 210,667 kN.

Kontrol : cPx- 0,5*20*5,0+160,667-218,66- 0

-208-

ve

ExC
MCB

-

0

gartindan

-50=2,136*1,00

-

-106,80 kN.m.

v e B serbest uq oldugundan

VCB

- - NCB
MCB

0

drr.

k C D cubu4u- : S i s t e n C n i n s a g ~ n d a n e e i l i r ve sagda kal a n kAsim gOt6ntbde t u t u l a r a k

K u v v e t l e r i n qubuk e k a e n i U z e r i n d e k i i e d U g t h l e r i n i n c e b i r -

sel t o p l a m i n i n s i f rr oLneai g a r t r n d a n
tiCD
=

-50*8,544*sina-210,667-cosa

N~~ VCD

=

-427,20=0,3511-210,667-0,9363
50*8,544*cosa-210,6674na

-

-347,237

kN.

vCD

, n

-

427,2-0,9363-210,667*0,3511
210,667-3,OO-50-8,54404

-

326,022 kt4.m.

-

-1076,80

Kt4.m.

D k e s i t i n i n Polundan k e s i l i p aaQdaki p a r q a n r n d e n g e s i n d a

-210,667-cosa

-

-210,667- 0,9363

-

-197,248

kN.

-210-

-212-

N~~

-

43,611-0,60

-

26,167 kN. kN.m.

MCBMM

C D

-168,611-3,O-15-5,O-2,5-50*5,0 - 6 8 , 3 3 3

B ile C a r a s i n d a kesme k u v v e t i i ~ a r e d e g i ~ t i r d i g i n d e n t ~ u b u k z e r i n d e b i r y e r d e kesme k u w e t i s i f i r ve egilme momenU bu

ti maksimum o l a c a k t i r .
Ornek 4.52'de o l d u g u q i b i kesme k u w e t i n i n s r f l r o l d u g u

yerin B noktaslna yatay uzakligi x,

- vBC/15 -- 25,111/15

-

1,674 m.

ve
Mmax

-v

BC

/ (2.15 - e o s o ) +

M

~

~

bulunur

.

Mmax

-

25,1112/ ( 2 - 1 5 - 0 = 8 ) + 9 2 , 7 7 8

-

1 1 9 , 0 5 1 KN.m.

C D qubugu:
VCD

- -168,611+15-5,0*50

-

-43,611 kN.

N~~
VDC

-

N~~

O
-88,611 kN.

-- -168,611+15*2,0+50
MDE

MDC

-

-15.2,O-1,O-50-2,O

-

-130 kN.m

'DE
VDE

-

15-2,0+50

-

80 kN.

- 50 kN. N E - ND " D E

MEDg

0

bulunur

.

Mesnet t e p k i l e r i
A B G sisteminde
EMG
=

0

dan

Tilm s i s t e m d e
EMF
=-

0

dan ;
\
a

18 R

AY

2 +2RAx-40.18- ( 6 0 . 1 5 Y2-100-2

0

b u l u n u r ve

( 1 ) dcnkleminde y e r i n e konulursa
1

13 H

AY

+36R

AY

-3855.4

-

3520

RA;-9.384,9+3855=370,9
elde edilir.

cosu

=..

1

3/5 - 0,60 6/6,7082

;

sinu

1

=

4/5

0 ,80 3/6,7082 0,4472

cosn
2

.

--

0,8944 ;

sinn2

K e s i t tcsirleri
A C quburyue

Vnc
N

- V cn
NCA
=

==

60,531. s i n a + 2 , 6 2 6 - c o s n
1 1

-=

5 0 , 0 kN.

.

AC

=-

60,531. cosal-2 ,626. s i n a 1

-

3 4 , 2 1 8 kN.

MAC

0 (Basit mesnet) 60,531.1,50+2,626.1,125

M~~

=

MCG

- 92,751

kN.rn.

c

G Cubuqunda

"cc

'"GC

"GA

- 1 0 0 . sin11

1

50-100.0,80 -25,702
kN.

-30 k N . m .

N ~ c. N ( ; ~ ,
=

34,218-100.~0sn2

M~~

0 (Mafsal olduqundan)

G B Cubuqunda
G B '
=--

-64,456.cosa.+39,469- s i n a 2+67,082-cosa 2 L (67,082-64,456). 0,8944+39,469.0,4472 20,O kN.

V
N

GR
GR

- -64,456.sina
~ 3

2

-39,469-cosn2+67,082.sinfl

2

N
M

~

(67,082-64,456)~0,4472-3914699018944 - 3 4 , 1 2 7

kN.

(:13

0 (M‘IEs~L o l d u q u n d a n )

-226-

- -20'2-1

' -40

kN.m.

brnek: 4.59-

S e k i l d e ytikleme durumu

ve yii

leri v e r i l e n qerqevede :
a ) Mesnet t e p k i l e r i n i h e s a p l a y i n i z .

b) K r i t i k k e s i t l e r d e k i k e s i t t e s i r gerini hesaplayiniz.
C)

G e r e k l i y e r l e r d e k i e n biiytik e g i l

me momenti y e r i n i v e d e g e r i n i h e s a

d ) Kesit tesirleri d i y a g r a m l n l q i z i

cosa sina

-

0,9578
0 , 2873

D sisteminde A
CMD

- 0 Sartindan

Titm s i s t e m d e

1% = 0 g a r t l n d a n

S e k i l d e b o y u t l a r l ve yuklerne dururnu v e r i l e n q e r q e v e d e a ) Mesnet t e p k i l e r i n i h e s a p l a y l n l z b) Kritik k e s i t l e r d e k i k e s i t t e s i r l e r i n i hesaplaylnlz.
C)

G H qubugundaki e n bilyiik e g i l m e momentini v e y e r i n i h e s a p

niz. d ) Kesit t e s i r l e r i diyaqramlarlnl qiziniz.

Mesnet T e p k i l e r i
G H B sisteminde EMG== ~ at ir d a n n

R :-(40.13.6,5-30)/11

BY

- 304,55 kN.
G

bMB

-

0 gartlndan 0
dan
Gx
=-.

Y
0

=-

(520.4,5+30)/11 bulunur. 0

?=

2 1 5 , 4 5 kN.

ZP

X

.

Kontrol:
A

520-215,45-304,55
: -

dlrRAx=
0

F G s i s t e m i n d e n ; CPx
0 ~ a r t i n d a n RAV
-

0 ~artindan

EP

Y

=

100+50+120+215,45

=.-

485,45 k

XMA

0 qartindan

MA

=:-

100.2-50.1-215,45.3-40e3.1,5
;

-676,35

kN.m.

K e s i t t e s i r leri;
A-$'-~I

pug~1
NCA
'

N

nc

-405,45k~.

; VAc

Vcn

0

;

k u v v e t i n i n s l f l r o l d u g u y e r i n G ye u z a k l l q l

max M

.;

2 1 5 , 4 5 ; 1 / ( 2 - 4 0 ) ... 5 8 0 , 2 4 kN.m.

NllI

N I H

0

;

VI,,I ; ; 4 0 - 5 .-- 2 0 0 k

MHI

=

-40-5*2,5+30

-

-470 kN.m.

B H Cubuqu
Nrill Nlln -

- 3 0 4 , 5 5 * s i n r r . - 2 7 2 , 2 7 kN -104,55*cosfs

- 1 3 6 , 1 3 kN

-238-

B E F Sisteminde

EM

E

=

0

mafsal ~ a r t r n d a n ; R

Rx

-

A C D R Sistemindc

zM

E

-

0

mafsal gartlndan ;

-.

Ru i
R ~ x =

b ) Kesit T e s i r l e r i A D Cubuqu
=

N~~
'AD

=

N~~

-271,25

kN

;
=

- 'DA

=

2 0 k ~ . ; M~~

0

;

C D Cubuqu

N~~

-

=

0

N~~

;

VCD

=

0 (Serb

-240-

m m m
F
I
I

/ -

20 kN/m

Ornpk
Sist

cosn

1
1

Seki1.4.73.aM - esnet
M -R
A Ax

Tepkileri 8+100.1,2 -120
-

E'deki mafsal 0

-8KAxM*
A C D 1.: 1 :

Sistcmindc

F'dcki maf

MA-10.R

Ax

-5,8.100-7*20*3,5+7R
=

AY

MA-10RAx+7R
A C

A"

1070 G'deki m
=

D E F G Sistcminde

M -8Rm+14R -100*12,8-20.14-7 A AY

MA-8R

Ax

+14R

Ay

=

3240
M -8Rh
A

(1) e g i t l i q i n d c k i

I20

1
i

-120t14ll

AY

3240

Kontrol: T m Sistemde F'deki m a f s a l gartindan U 1 8 4 0 - 2 4 5 . 1 0 i 2 4 0 - 7 - 5 , 8 * 1oo-20-77 3 r5-1840+245* 1 0 - 2 4 0 . 7 + 5 , 8 * 1 0 0 t20-7.3,5 -0 oldutjundan bulunan d e q e r l e r doqrudur.

b ) Y e s i t t e s i r l e r i : . S i s t e m s i m e t r i k olduqundan y a r i d e q e r -

l e r i hesaplarnak y e t e r l i d i r .

1

J

W

1 ~3Wml I
I

LOm O

1.
I

6.60 m

1I

S00m

Mesnet Tepkileri

F B Sisteminde

9- sartlndan 0

Kontrolr

;M-

0

-

Kesit Tesirleri
C D Cubu4unda

bulunur

.

IN)

B

-252-

VCA

=

216-3- 309 s i n a ' 144 kN. 0 ~artlndan

ve

MC MCA

-120* 2,25+360= 3-30 3 0 ° 1 , 5 " 6 7 5 kN/m

hcsaplanlr. S c k i l .4.75. f ' d c ~ u b u kckaczni U s c r i n d c k i izd(\.j(lm q n r t i n d a n 258-120- cost

-

186 kh.

Culwk ck~ic?ninc? clik izd(lgl\~ngnrtincli~ri

v

CC.

144-120*sim1

48 kN.

C DUtjUmUnde t M
'CG 'CA

= 0 gartindan C - 675 kN.m.

C u h k c k s c n i U z e r i n d c k i izdUgUm ~ n r t l n d a n
N~~

18G-30- 9 - c o s n

24 kN.

Cubuk c k s c n i n e d i k izdU~Urng a r t i n d a n
vGc

--

48-30-9- sin0

-

-168 kN.

G d e m a f s a l bulunmasindan MGC
=

0

hebanlanlr

. . Burada

C G qubugunda kesme k u w e t i i g a r e t d e g i g t i r d i g i n d e n bu q buk U z e r i n d e maksimum moment meydana g e l e c e k t i r Vx yazilarak 48 y =-=2"' 24

Kesme kuvveti = 48-30-y-sina

-

0

bulunur

.
GunlM
drnek: 4 . 6 6 -

.

,

4.1.1.2.4-

e

r

Mesnet T e p k i l e r i

TUm s i s t e m d e E M ' 0 q a r t i n d a n
A

EMB

-

0 gartindan -20.15'7,5 12

-

-187,s k ~ .

:7SkN

I1 s i s t e m i U z e r i n d e EM

-

0 gar-

I Sisterninde EME '0 q a r t i n d a n

Kontrol; E P Kesi t T e s i r l e r i 1- A K e s i t M e

Y

-

-187,5+187,5

-

0

VHE

'HE

VHE

-

160-329,870 c o s 160-329,87- 0,970167 160-320,03 ' 160 kN.

!IHE = 0

E H Cubuqunda k e s n e k u w e t i i g a r e t d e
mum moment a r a g t i n n a s i y a p i l i r
Vx

-

1 6 0 - 4 0 - x - c o ~ i a" 0 ~

-

.

x40 coscl

40-

Mmax

-

160.4,12-40- 4.12 B H Cubugu
NBH

-=
2 -312,42
MHB

*cosxl

-

659,2-329,36 =

MBH

-

NHB

;

kN

; VBH-

VHB

0

-

60.6

--

360 kN.m.

H I Cubuqu

NHI

V

HI %I -

NIH

-

-312,42+152,42 60-50

VIH
MHB

-

-

-160 kN

-

1 0 kN.
; MIH-

360 kN.m.

360+10

I G mbugu
NIG
\

=

-90 *cos -90*0,8

NIG

-80,50-7

160 LN

-90 . s i n -90-0,4

-

I

I

I
I

L K Cubugunda kesme k u w e t i i g a r e t d m m moment ara$tirmasl y a v l l i r . u

H a r e k e t l i yuk e t k i s i n e d e maruz s i s t e gene1 olarak i k i ~ e k i l d e oyutlandirilir. b
1. S i s t c m i n c l c m a n l a r i i i z g r i n . d e y e t c r ' i

elemanlari

r sik kcsit

qKzKniine a l i n i r v c h c r k e s i t t c s a b i t v e h a r c k c t l i y u k l e r d c n
ntcydana q c l e n k e s i t t u s i i r l c r i n i n c n bUyijk d c!qcr 1c.1 i t ) u l u n u r . r
I-lcr k e s i t L u l u n a n bu c n bUyiik k e s i t t e s i r l c' r i n c
c j ijrc

boyu t l a n -

d i r i l i r . Dogal o l a r a k b u durumda s i s t e m i n e l e r n a n l a r i d c g i q k e n k c s i t l i o l u r . Biiyiik a q l k l i k l i s i s t e m l e r d e bu y b n t e m k u l l a n l l a r . S i s t e m i n h c r b i r e l c m a n i n d a b o y u t l a n d i r m a y a esas o l a c a k kesit tcsirinin cn biiyiik d e g e r i b u l u n u r v e e l e m a n bu d e g e r
2.

gozonune a l i n a r a k b o y u t l a n d i r i l i r .

Eu d u r u m d a s i s t e m i n h e r b i r

e l e m a n i s a b i t k e s i t l i o l u r . Ktiqiik a q i k l i k l i s i s t e m l e r d e b u ycn-

tem kullanilir.
B u r a d a e n biiyiik v e y a e n kiiqiik m u t l a k d e g c r c c y a c n k i i ~ i i ka n l a m i n a d i r . Z i r a b u r a d a c c b i r s c l i g a r lcman;l e t k i y c n s t a t i k biiyiikliiFjUn m i k t a r i o n e m l i d i - . e k s e n e l k u v v e t d u r u m u n d a qekme v e y a 1b a s i n c i n e n b iiyiik deajer i g d a o n i i n e a l i n i r . Veya i q a r e t d e q i ~ t r m e s i d urumuncla d i e j e :r i q a ii
yiik v e -

r e t l i tesire g 6 r e d e s i s t e m b o y u t l a n d i r i l a c a k t i r .
t o n a r m e b i r k c s i t d c e n buyUk e f l i l m e rn o m e n t i d o n a t i k e s i t i n b a k i $ y6nii t a r a f i n a

Hrm-Xi

1

n

hn-

(+I i :

3 n u r a nc a k e n

m e m o m e n t i d e ($1 ise b u d e q e r giizSniinc a l i n m a y a c e
l i ise bu d c q e r c gHrc k e s i t i n b a k i g ynnii t c r s i t a r
I I ~ I LI I c ~ r ~ ~ l i ~ ~ r l(;ok L ~ i .CJU

x;llll;ln c n IAlyilk ;ill1 ;In11

rla I l l ; i r . ; ~

8 agtttllt

"I-

c-8,

kiiqiik a n l i i m i n n n ~ i n i m u md a k u l l a n l l i r .

S i s t c m l e r i n qogunda b i r q o k yiiklenr

wrti

vardir. drnegin

h a r e k e t l i t r a f i k yiikii k6priiniin e l e m a n l a r i n d a yiikiin k o p r i i U z e r i n a c k i konumuna g n r e f a r k l i l ~ i i y i i k l i i k t e k c s i t t e s i r i n i n o l u g ~ n a s i n a ncdcn o l u r . U c n z c r g e k i l d e . a g l r h a r c k e t l i yiik t a q l y a n y a p 1 sis-

-

t c m i p r o j e l e n d i r i l i r k e n , h u yiikiin f a r k l i z a m a n l a r d a a y n i k a t t a k i f a r k l i a q i k l i k l a r a v e f a r k 1 1 k a t l a r a y i i k l e n r n e l i d i r . Coqunlukl a b i r e l e r n a n i n a r a n i l a n k e s i t t e s i r i n i n e n biiyiik d e q e r i n i n hemq i yiiklemc d u r u n ~ u n d am y d a n a g e l c c e g i n q i k q a L e l l i c l c q i l d i r . L i l e c e k yak pozisyonunu v c kombinasyonunu a r a $ t i r m n l l d i r . t c s b i t i n d c q c n c l o l a r a k tcsir q i z g l l c Ik'jy-

lc L i r durumda p r o j c y i y a p a n k e s i t t c s i r l c r i i l z c r i n d c k r i t i k o l d Bun un

4

aniln~akl~~clir.

5.1-, Tesir Cizgileri

.

.-

M a t e r n a t i k t e G r e e n f o n k s i y o n u olilrarc c a n i m l a n a n t e s ~ rL W I ~ K s i y o n u , sister iiGcrinde b e l i r l i g o q r u l t u d n ' h a r e k c t cdcn 1 biriml i k h i r k u v v e t t c n d o l a y i b e l i r l i b i r k c s i t . t e l c i s t r r t i k buyiik1iic;'iin (rnesne t t c p k i s i , k c s m k u v v c t i ,

e g i l r r c aloI!lc?nt i ,

normal Ituvve t ,

dcplasrnan) d c q i g i m i n i g 3 s t e r i r . (jrncgin, h a s i t k i r i q t c n c n n e t tcpk i s i s a d e c e yiikiin' y e r i n i n f o n k s i y o n u o l a c a k t i r . T c s i r f o n k s i y o n u diyagramina " T e s i r (;izgisil' d e n i r . ~ c s i r i z q i s i sistern'i'rcrj.nde q b c l i r l i d o g r u l t u d a h a r c k e t e d e n k n v v e t t e n b e l i r l i k c s i t t e meydan a g e l e n s t a t i k biiyiikliik b i r b i r i m l i k y a k h i r a k a l i n a r a k c l d c e d i l i r . S e k i l . 5.1. ' d e b i r i s i n d c I{
AY
1

o r c l i n a t, olakuvvct e t k i II

rncsnet t e p k i s i v e C k i s c t i n d e k i erJilme m m c n t i tcsir ~ i z -

g i s i v c r i l m i y t i r . S c k i l . 5.l..Bde C k e s i t i h i z a s i n d a )t i " A ~ : L i r C b i r i m l i k diiqey k u v v e t C k e s i t i n d e i k e n A rnes n e d i n d e meyda n a g e l e!n mcsnet t e p k i s i n i

, Sekil.5.l.c'de

D k e s i t i hiznsindaki

rg,

h 4r .
I

b i r i r n l i k diisey k u w e t D k e s i t i n d e i k e n C k e s

eqilme momentini g b s t e r m e k t e d i r .
1 b i r i m l i k diisey k u v v e t t e s i r i e t k i s i n d e m s n e t t e p k i l e r i ,
k e s m k u w e t l e r i ve n o r m a l k u v v e t l e r i n t e s i r q i z q i l e r i b o y u t s u z mmen t r e s n e t t e n k i s i v e c i j i l m e m o m e n t l e r i tesir q i z g i s i o r d i n a t -

n i r i m mrncnt t c s i r i c t k i s i n c l c , m s n c t tcpk i l c r i , k c s m k u v v e t l e r i v c normal k u v v c t l e r i n tcsir q i z g l s i o r d i larinin birimi dir.

m

$ e k i l . 5.1-

B i r i n dUgey k u v v e t
~ t k i is ' .

$ekil-5-2-

Birim thnent E t k i s i

.

n a t l a r m ln b i r i m l e r i l,/n, ~ o m e n tm e s n e t t e p k i s n i n b i r i m l e r i boyutsuzdur.

5.1.1- . Tesir .Cizgilerinin Tayini
s l z o s t a t i k s i s t e m l e r d e kuvv~ . $ i n t e : i r q i z g i l e r i ba. - . v h n t e m vex . .. s i t s t a t i k y 6 n t e m l e r l e b u l u n a b i l i r . ngatjlda
miqtir

-

B e l i r l i b i r k e s i t t e k i b i r s t a t i k bUyiiklUge a i t t e s i r q i z g i s i n i e l d e e t m e k i q i n sistem U z e r i n d e b e l i r l i r a l e l 1 birim giddetinde b i r k u w e t a l i n x r ve 1 g r u l t u y a paetin yeri

s i s t e a d e h e r h a n g i b i r n o k t a d a n x u z a k l l g l i l e b e l i r l e n i r . Bu I ' b i r i m y i i k - s a b i t yUkmUg g i b i d U m l i l e r e k a r a n i l a n k e s i t t e k i s tat i k biiyiikluk x ' e b a g l i o l a r a k y a z i l i r . 1 b i r i m l i k k u w e t kend i s i -

5.4.2-

Konsol KMg

l i -

Kafcs Sistemler