You are on page 1of 93

KALOSH ÇELIKU

Gruaja besnike

Biblioteka
BABA TOMORRI

Redaktore letrare
NJËRA NGA GRATË

Redaktore gjuhësore
LAURA ÇUKA

Ballina
FITORE DERALLA

Karikaturat: ZENI BALLAZHI


Copyright by Asdreni

1 2
KALOSH
ÇELIKU
__________
Gruaja besnike
( Roman për Muzën. Veten. Dhe, një Kurvë )

Asdreni
Shkup, 2009

3 4
… Mehmet begu thot nji fjal:
T’kisha pasun ne një djal,
Ne nji djal porsi Mema
Paçsh me i hy Vezirit mrena,
T’ja linja derën sall me femna…

Popullore

Akti i parë dhe i mbramë i tragjedisë

Kundër çmendurisë sime jepma dashurinë tënde


Për gjakun tim të derdhur jepma zemrën tënde
Sonte luajmë pjesën pa publik.

Pol Elyar

5 6
nervozuar më tha: prit t’i fryej unë, se ti si
duket ende nuk ke pickuar xhypkë. U
tërhoqa. Dhe, për çudi zjarri u ndez me flakë.
E unë që nga ai moment, vendosa që një
ditë të shtune, kur të shkoj në Pazarin e
Kërçovës, patjetër të pickoj një xhypkë!...
Dhe, i dëbuar nga të gjithë: burrat.
Gratë, në vend të pickoj një xhypkë, azil
Prolog politik kërkova te një Grua asgane, që më
mori dhe më fshehu nga xhindet, në shtrat.
Im Atë, kur isha fëmijë shpesh më Ditënatë më mbuloi me shag… Lotë... Raki
thoshte: para se të shuhej t’i fryej zjarrit në rrushi…Verë…Dashuri…
oxhak. Dhe, unë i fryeja. Po, ai si për inatë Shtatë vite jetoja në mjegull. I
nuk ndizej me flakë. Edhe një herë merrja përqafoja yjet në Qiell. Hënën. Diellin e kisha
thellë frymë, i gufoja faqet, po zjarri nuk frikë. Nuk përqfohet lehtë zjarri. Flaka, që të
ndizej dhe nuk ndizej, për inatë. djeg e të bënë shkrum e hi. E nga ana tjetër
Zemrohesha. Atëherë, im Atë buzëqeshte e kisha në shpinë një borxh, që më kishte
dhe matanë shtratit nga një shkam me tri mbetur pa larë, qysh para shtatë viteve. Nuk
këmbë mbuluar me lëkurë ogiçi më thoshte: e di çka më kishte shti dreqi që në librin tim,
Patjetër, duhet të pickosh një xhypkë, që të Gratë e mia besnike t’ia premtoj lexuesit
të ndizet zjarri... edhe pjesën e dytë të romanit intim të
Punën e pickimit të xhypkës, unë do ta “ rrezikshëm “ për burra.
kuptoj shumë vonë, përderisa i kullosja Dhe, kështu iknin ditët. Netët. Muajt.
dhentë te Jasakët e Tikeve. Edhe atë, kur Vitet. E unë kurrësesi ta hedh në letër edhe
binte një shi i madh, e ne barinjtë e fshatit, pjesën e dytë të romanit të “ rrezikshëm “:
përpiqeshim të ndezim zjarrin. Krëndet e Gratë e mia besnike.
thata qull nga shiu i paluam njëra mbi tjetrën O Zot i Madh! Që, na ke në dorë. E
dhe me një degë të thatë dëllinje, që mezi e bënë çfarë të duash me ne, hedh dorë më
gjetëm nën dardhën gorrice, i frynim zjarrit. dorë. Jepëm edhe zemër. Fuqi, ta shkruaj
Për inatë tonin, zjarri përsëri nuk ndizej dhe edhe librin e dytë: Gratë e mia besnike. E di
nuk ndizej me flakë. Shoku im Mizi, i
7 8
Ti, o Zot i Madh, ma dërgo një grua besnike!
Muzë. Dhe, e sheh se si shkruhet libri.
Tërmete si bëhen në letërsi…
Ditën e nesërme, Zoti ma dërgoi një
Grua besnike. Muzë. Dhe, më tha: ja
shkruaje librin, romanin e “ rrezikshëm “!...

I RINJOHJA ME GRUAN BESNIKE

1 Ditë. Dielli dy shkopinj mbi Sharr e


kishte kapur në grusht Qytetin e dy
Universiteteve. Matanë maleve kullosnin
dhentë. Ujku në një përrua u kishte vënë
pusi. Bariu i biente fyellit. Ama, ia kishte
marrë një kënge, që gjithë Qytetin sikur
donte ta zgjonte nga gjumi:

O çobani tatës, bre djal,


O çobani tatës, bre djal!
Holli dhentë kënë vathës. Medet-o
Haj, haaaj. Holli dhentë kënë vathës-o!

Vapë e madhe. Rrugët në zjarr.


Shtëpitë. Qielli në flakë. Nguteshin njerëzit si
pa kokë. Ecnin. Një Zot e di për ku, në lindje
apo vdekje. Me dy e katër këmbë. Ndonjëri e
hiqte veten edhe zvarrë nëpër bërllok. Lumi
larg. Dielli larg. Liria edhe më larg…

9 10
- Hë, si të duket?! A ta mbusha syrin, Dhe, në mëngjes u zgjova para Diellit. I
që ta shkruajmë edhe librin e dytë: Gratë e fërkova sytë me duar, i bërtita Qiellit: Edhe
mia besnike?! Më tha, Djemnusha me dy unë jam i çmendur!…
shtamba verë të kuqe përpara. - Hi-hii-hiii…
- Nuk e di. Me siguri siç duket, edhe Ty Im Atë, kurrë nuk pushoi së fantazuari
të ka përzënë Partia. Të provojmë. për ta gjetur Lirinë…
- Partia, po. Vetëm ti me siguri nuk do - E gjeti?
të më përzësh si ajo kurvë?!... - Punë përrallash. Ik, ore ëndërrime…
- Jo, vogëlushe. Unë nuk jam i keq si Tashti e kuptova. Dhe, erdha në përfundim
Partia me atë kope “ patriotesh “ që vuajnë se, Liria qenka grua. Përmëkeq, një grua
për Atdheun. E duan DoktorZiun… kurtizane, që me vite e shekuj i turremi
Dhe, nisi lufta. Armët i nxorrëm nga përmbrapa ne shqiptarët. E kam fjalën për
brezi. Një Zot e di, sa viktima do të bien burrat. Gratë nuk i turren Lirisë. Shkaku se,
dëshmorë. Edhe tradhtarë. Patriotë të vonuar nuk duan të jenë lezbejka të çmendura.
melezë. Hoxhallarë… Priftërinj… Imzot, me - Hi-hii-hiii… E ku e di ti se Liria nuk
siguri do të ketë në këtë luftë. Po. Edhe, është lezbejkë?! Edhe atë, e çmendur përtej
secili më trim se i shoqi… kufiri, që nuk e mba kandari…
Dhe, heret në mëngjes në ora 6.00 me - Jo, nuk e di. Po, them kot se, nuk do
dt. 21 mars 2007, Ditën e pranverës më t’i turreshin burrat me pushkë në dorë e
erdhi një mesazh: kollare me fishekë përqafe përmbrapa me
ditë, muaj, vite e shekuj nëpër male…
O Zot! Ishalla e zbulon. Jo për të - Po.
vazhduar bashkë. Por, më dhembë - Dhe, ende nuk e zuri asnjë burrë në
akuza e pabazë. Zot i madh, zbuloje atë livadh… Fushë… Ose, mal…
njeri! Atëherë, do të të besoj pa kufi. - Jo, nuk e zuri…
Shpirt i gjyshes më ndihmo! Engjëlli im - Dhe, e di se pse, asnjë burrë, grua
më mungon… nuk e rrëzoi në shtrat?!...
- Edhe këtë nuk e di. Po, a e di se,
Shkup, 21 mars 2007 shumë burra e gra e kanë ndjekur edhe
maleve me armë në dorë?!…

11 12
- E di. Kalosh Zajazi me mauzerr në
dorë e ndoqi maleve të Kërçovës, në Kosovë
e Shqipëri. Sulltanë Qafa me gërshërë të
dhenëve. Bajram Curri, përpak ia ngriti
këmbët në hava pas një gardhi. Edhe Isa
Boletini i vuri pusi me dy kobure në Londër…
Azem Bejta, po të mos e kishte me vete
Shotë Galicën, Nusen e maleve me siguri do
ta rrëzonte në shpellë… 2 Ditën tjetër, Djemnusha m’i shtroi mbi
- Hi-hii-hiii… Dhe, përsëri shqiptarët nuk tavolinë dy shtamba me verë. E ngrita njërën
e rrëzuan në shtrat… me fund. Edhe tjetrën. Dhe, i thashë: I dua
- Jo. Edhe sot e kësaj dite. Iu turrën edhe dy shtamba të tjera me verë të kuqe!...
përmbrapa me të gjitha armët: shpatë, - Jo, më tha. Mjaftë i ke dy shtamba.
pushkë, bomba e topa… U ka mbetur pa e Shkaku se, ndodhë të bytrysh si mëzat. E
provuar edhe armën e fundit… Dhe, dhashtë merr Livadhin… Malet…
Zoti një ditë e kapin në dorë maleve edhe - Dakord. Atëherë, ma jep Lirinë!
këtë armë historike!... - Hi-hii-hiii… Po, unë jam Liria…
- E, atëherë, Liria qenka kurvë?!... Buçë - Mos rrej! Liria e ka pashterkën e kuqe
Katundi, që ku ta dimë ne me cilët kurvarë e me dymbëdhjetë pala… Këmishën e
lëvizë bishtin… mëndafshit me oja deri në fund të
- Mundet. Tatëmadhja, njëherë i bëri këmbëve… Kollbashin me lule-lale mbi
edhe maxhi. E shkriu plumbin në një enë me kokë… Shtambat plot me verë të kuqe…
ujë e eshtra… I fryu… - Hi-hii-hiii… Budalla, pse këto shtambat
- Dhe, përsëri nuk e zunë magjitë?! e mia na, hakaret të duken të zbrazëta, nuk
- Jo. ta mbushin syrin?!...
- Atëherë, duhet bërë hajmali te Hoxha i - Jo, po nuk e di pse i kam frikë…
Katundit, që një ditë fluturoi nga minarja… - Frikë?!... Ec, ore fute kokën si
- Jo, ore… Lirinë duhet dërguar te Baba qengj!... Pi gji!... Ty të duhet fuqi për ta
Shehu, në Tyrbe t’ia hudhë këmishën e gjatë shkruar librin… Luftë…
të mëndafshit me oja e tel mbi kokë…

13 14
Dhe, mes pishave të Liqenit të Ohërit,
në një dhomë hoteli iu futa si qengj.
Papritmas, u shndërrova në mëzat katundi
duke i hedhur brekët e saja me njërën këmbë
në qafë… E theva zgjedhën. Dhe, në mes të
natës bërtita: Unë nuk e heq qerren!... Unë
nuk e heq valakun t’i thyej topat… Unë do t’i
lëroj arat!... Unë do t’i kosis livadhet!... I
shtera shtambat me verë. Bythekrye të
zbrazura i rrokullisa nëpër dhomë nga dera.
Dikur, pasmesnate me gjithë armë në
dorë, Zbrita teposhtë livadheve. Te Lugu i Tri
Zanave, rashë në dy gjunj pranë një burimi
3 Të nesërmen, pasi edhe njëherë i
dhe gjithë natën kam bytry si mëzat katundi. ngrita me fund ato dy shtamba me verë, i
Dheun e kam hedhur mbi shpinë. bërtita Qiellit:
Djemnusha e larë në djersë - qull, - Heu, Qiell! Djemnusha, vërtetë qenka
përdridheshte si bollë shullani… Zëri i Liria… Nusja e maleve…
shkonte për qielli… E në anën tjetër, duart, - Djemnusha, matanë shtratit duke i
këmbët m’i kishte lidhur nyje, dhe ma fshehur shtambat me verë me duar m’u
mëshonte sa mundeshte me bisht shpinës. O përgjigjë: jo, Kurvë Partia…
Imzot, më rrihte për vdekje... - Pashë Zotin, mos ma përmend edhe
Gjaku rridhte rrëke nëpër shtrat... njëherë Kurvë Partinë! E ke mendjen t’i vjellë
Nëpër odën e miqëve: “ me dërrasa, hapma edhe zorrët para këmbëve?!... Është kurvë e
derën moj, se plasa… “ Oxhak… Maxhe… rrezikshme që nuk e ka shoqen në këto anë,
Nën sofër… Shkamin e Babait me tre nuk e dua për grua besnike…
këmbë… Qilimin me këmbë arushe… Ecte - Hi-hii-hiii… Edhe Kurvë Partia është
nga dera, të dalë në Lëmë… grua… Nuse me pashterkë të kuqe…
- E di. Po, unë nuk e dua për grua. E ka
ajo burrin e vet, Ebu Xhaferrin…
- Jo, e ka lënë mjeranin. Tashti, e
përdredh bythën me Taç Vojvodën…
15 16
- Hi-hii-hiii… Zoti e bëftë për hajër!... - Ta merr mendja, budallaçkë. E
Lëmën do të na e mbushë me kopila… shkundur. Muhamedi a. s. shtëpi dhe gra ka
Livadhin me viça të palëpi… pasur sa duash me qerre… Po, ka bërë luftë
- Edhe trusakatë… gjithë jetën për Shtet…
- Dëgjo, ti Kalosh Çeliku! Dhe, mjaftë më - Hajde, tashti!... Hajde, na dole edhe
me marrëzira m’i shkërdheve trutë! Partitë kryehoxhë?! Shkak ky, që të shohim vetë në
tona politike një godinë të gjimnazit e rrugë. Kafene. Tavolinë… Nuk është çudi një
ndërtojnë dhe e përurojnë, fotografohen ditë të të shohim edhe në xhami para
përpara kamerave para zgjedhjeve këmbëve të hoxhës se si i lutesh Allahut për
parlamentare qe dhjetë vite me radhë. Nuk mëkate… Ditën tjetër, edhe në Minare…
është problemi se këto ballalfaqohen me - Vërtetë, je budallaçkë e pashoqe. Unë
vështirësi politke dhe me një kundërshtar si pasardhës i stërgjyshit tim, Emin Çeliku,
shumë më të fortë. Po, këta politkanë janë të që ka luftuar me mauzerr në dorë maleve
paaftë, trusakatë. Shkurt, janë argatë. krahpërkrah si bashkëluftëtarë i Drvish Carës
Hyzmeqarë mbetën gjithë jetën. Lypësa te me pseudonimin: Emin Xhambazi, jam
Ura e Gurit… bektashi. E dajtë e Nënës, sot janë doktora
- Heej, mua nuk më duhen rrugë. të teologjisë, që i kanë kryer studimet e larta
Trotuare. Parqe. Xhamia. Kisha. Varreza… në Kairo. Dhe, nuk është e vërtetë se jam
Po, arsim… Kulturë… Shtet… vetëm, qyqe. Unë jam ujk, nuk jam vetë, me
- Kalosh Çeliku, më bërtiti e zemruar mua janë në tavolinë edhe personazhet e mi
Djemnusha. Ti gjithmonë ke folur, shkruar kokë më kokë…
nëpër libra marrëzira… Dhe, mu kur desha ta mbërthej rripin e
- Nuk kam faj, oj gjylvetare. Shkollën pantollonave, Djemnusha mu turr si e
filozofike e kam ndjekur moti në Kuran nga çmendur dhe e këputi aty për aty copë-copë.
Pejgamberi ynë i fundit, Muhamedi a. s. : Pa Pantollonat m’i fluku në dysheme. Edhe
Vatan, nuk ka iman… këmishën me jakë e oja. Egërsisht më hipi
- Filozofike, ë ?! E fortë. Me këtë, do të përsipri, me njërën dorë e rroku kryengritësin
thuash se Muhamedi a. s. me fjalën Vatan, dhe e rrasi në lulekaqe deri në herdhe. Unë
nuk ka menduar për shtëpi, vetëm ta fusim përpak desh vdiqa në kokërr të shpinës nga
kokën, po për Shtet?!…

17 18
kënaqësia. Dy shtamba me verë gurgulluan
mbi kokë. Tërmet ra në dhomë…
Djemnusha, piskati! U çmend mes
librave. Trupthi kërcente me të dyja
shtambat, ku unë e kisha futur kokën e
lahesha në djersë. Dikur, u prëdrodh si bollë
dhe ra përfundi. Unë tashti i lëshova
shtambat nga dora dhe ia ngrita këmbët në 4 Tri orë më vonë, i hapi sytë. U
hava. E bëra këmbë e krye bashkë. Piskati. ringjallë. Unë tashti, ia hudha një shtambë
Luftë i thonë kësaj, ore burrë! Shtatë me verë në fytyrë. Lakuriq, ashtu siç ishte
sahat flakë më flakë. Bjeri sa të mundesh shtrirë si e vdekur, filloi të dridhet purtekë.
armikut të pabesë nga toka e nga qielli. Liria Tashti më, egërsisht ia futa kokën mes dy
fitohet me pushkë. Gjak. Unë nëpër zjarr e shtambave me verë. Dhe, fillova të pi si i
flakë edhe njëherë u sula si i çmendur. çmendur. Dikur, zbrita teposhtë barkut duke
Djemnusha, pasi piskati edhe një herë, u e lepirë te Lugu i Tri Zanave. Edhe një tërmet
palua në shtrat… Vdiq… i fuqishëm ra në dhomë. Zjarri me flakë
lëpinte çdo gjë që i dilte përpara në rrugë. U
dogj bari. Edhe lulet. Zjarrfiksi më i dëgjuar
në botë më kot derdhte shtamba me verë.
Flaka çdo gjë e kishte shti nën këmbë.
Kodrat digjeshin flakë. Fushat. Edhe malet e
egra me lisa...
Zjarr i këtillë, moti nuk kishte rënë në
Katund. E mbanim në mend kohën e Babë
Dovletit… Serbit… Gjermanit… Italjanit… Po,
kjo kohë i kalonte të gjitha betejat e
përgjakshme për liri. Shtambat me verë, ku
gurgullonin e kërcenin si kunguj Stambolli në
Kopshtë, rrëzë ftonit te bunari…

19 20
Djemnusha edhe njëherë vdiq. Për
inatë, ia hodha përsipri edhe dy shtamba me
verë. E trembur i hapi sytë.
- Heej, e ke mendjen mos të lësh më
asnjë kumbull për nesër?!...
- Jo. Populli thotë: Punën e soçme,
mos e le për nesër! Dhe, kësaj radhe e nisa
nga këmbët te koka. Eca me gjuhë mbi
mina… Dhe, kur arrita në mes të rrugës, një
minë e pandezur eksplodoi dhe më hodhi
bythekrye në hava…
U ngrita i përgjakur. Këmbadoras,
fillova t’i mbëledh copat e mishit. Eshtrat i
futa në një thes. Dhe, i hodha në shpinë. U 5 E dini? Jo, nuk e dini. U lodha më në
nisa me katër këmbë për në Baba Tomorr… mesin e bërllokut... Trusakatëve... Patriotëve
Atdheun e Perëndive… Tyrben, ku pihet me të vonuar melezë… Kurvës Parti… Që, sot
shtamba vera… Pasmesnate, ku me gjak plasi të bëjë përurimin e Tyrbes dhe varrit tim
shkruhet poezia… Dhe, bëhet dashuri… në vendlindje, katundin Cërvicë. Rrëzë
Çukës, ku do të shpërngulem një ditë me
shtëpi, në Baba Tomorr. Dihet, shpërngulja
do të bëhet pas ceremonisë solemne dhe
përurimit të Tyrbes, pasi që gratë të më
këndojnë mbi varr dhe heqin valle me dajre.
Hi-hii-hiii… Trembeni?!... Jo, mos kini
frikë! E di, nuk më besoni edhe kësaj radhe
si shkrimtar. Mosbesimi u ka hyrë thellë në
palcë. Mosbesimi. Trembeni se, edhe kësaj
radhe mund të ringjallem, ngrihem nga varri.
Jo. Hiqnje këtë marrëzi nga mendja! Koka. U
lodha më mes këtij bërlloku, që gjithë jetën

21 22
ma ka zënë frymën, rrok për fyti. Ngulfat. E
kam vendosur kësaj radhe, të fluturoj në
Baba Tomorr… Dhe:

… Mehmet begu thot nji fjal:


T’kisha pasun ne një djal,
Ne nji djal porsi Mema
Paçsh me i hy Vezirit mrena,
T’ja linja derën sall me femna… 6 Ebu Fakiri, më në fund vendosi në
emër të Kurvës Parti të hapë një Shtëpi
Publike. E bëri këtë vepër “ patriotike “, mu
para zgjedhjeve parlamentare, edhe atë si
propagandë partiake. U mblodhën mjetet e
informacionit, fytyrat më të njohura politike
me kravata kuqezi, personalitetet kulturore e
publike, ambasadat e huaja në republikë dhe
personalitetet fetare. Që, në hapje e bënë
me dije se në këtë Shtëpi Publike do të
punësohen vetëm burrat dhe gratë besnike
të Kurvës Parti.
- Punë e lehtë, tha Djemnusha. Ua pjell
Kurva Parti brenda një nate… Drejtoreshë të
Shtëpisë Publike do ta emërojnë Shterre
Livadhin me bishtin mbi shpinë…
- Po, kjo nuk pjell viça?!...
- Nuk prish punë. Viça do të pjell Kurvë
Partia… Edhe atë, të palëpirë…
- Shyqyr Zotit, që Djemnusha nuk pjell
viça. Është shterpë. E ka tredhur ajo veten,
ose e ka tredhur Kurvë Partia. Me rëndësi
23 24
është, nuk pjell më viça. Dhe, unë i shteri - Eh, këtë nuk e kam të qartë. Si
herdhet kur të dua dhe sa të dua pa frikë në munden dy-tri kurva politike të pjellin një ka
çdo hap mes maleve…. me një bri të thyer të palëpirë?!...
- Me këtë do të thuash se, Kurvë Partia - Hi-hii-hiii… E çuditshme, ë? Ja,
i tredhë burrat… Edhe gratë… spjegimi: DoktorZiun, për herë të parë e ka
- Po. Edhe ua lidhë herdhet me litarë… pjellë Kurvë Partia Komuniste. I ka dhënë gji
Arën pjellore ua gërryen me shat… Kazëm, Kurva Parti e Zarzavateve. Dhe, e ka
si në Katund… përkund Kurvë Partia Demokratike…
- Hi-hii-hiii… Dhe, këta burra mejdani - Hi-hii-hiii… Tashti, e shoh edhe pse
dhe gra asgane, kurrë më nuk do të pjellin ky ka “ demokratik “ i tredhur me dy brinja,
viça të pa lëpi?!… njërin të thyer, sot na qenka kaq i fortë, qetë
- Jo, nuk pjellin viça. Vetëm, Kurvë shqelma. E mba në qafë zgjedhën. E tërheq
Partia duhet të jetë e aftë të pjelli viça. Dhe, pllugun t’i lëvrojë arat e vojvodave. Shkaku
këngëtari popullor sa herë që do të pillen se, siç këndohet në këngët tona kreshnike:
këta viça do ta bëjë çiftelinë copë-copë me në vend të Tri Zanave të malit, këtij kau i
këngën patriotike: kanë dhënë gji Tri Kurva “ demokratike “ të
fushës djerrinore…
Ç’NA U MBUSHË LIVADHI
PLOTË ME VIÇA

Ç’na u mbushë Livadhi plotë me kërriça


Nuk janë kërriça. Po, janë viça.
Po, janë viça.

Ç’na u mbushë Livadhi plotë me dumdumë


Nuk janë dumdumë. Po, janë hadumë.
Po, janë hadumë…

DoktorZiun, pasmesnate e kanë pjellë


dy-tri kurva politike...

25 26
të thonë në mjetet e informimit edhe se: “ Ali
Ahmetin e kam mik. Dhe, po të thotë Ali
Ahmeti një ditë, që të bëhem shërbetor i tij,
unë bëhem menjëherë pa asnjëfarë
kundërshtimi “. Dyshimi.
O Imzot, çfarë shkrimtari është ky, që
po flet kështu, dhe pas zgjedhjeve
parlamentare, po i dhe post partiak është në
gjendje t’u futet kryemëshehtas edhe në
7 Fatkeqësisht, korrupsioni nuk e ka bythë partive politike “ demokratike “?!...
përfshirë vetëm politikën, ekonominë dhe Nuk e di dhe nuk kam lexuar deri më
institucionet e Shtetit, po edhe Letërsinë sot, a ka pasë historia shqiptare sojin e
Shqipe në Maqedoni. Trusakatët, që i prinë këtillë unikat të Shkrimtarit. Soji i këtillë do të
kësaj beteje me një torbë taxhi për qafe, që shkruaj edhe libër për shefin e Mafisë në
ta mbajnë nën kontroll Letërsinë Shqipe, janë Letërsinë Shqipe. Përditë, gati në çdo numër
skeletët e djeshëm letrarë që i polli Partia të gazetave do të pëllasë se: në Maqedoni
Komuniste Jugosllave. Pjellë e keqe, mushkë ka vetëm një intelektual. Edhe ai është shefi i
kjo, që na e ka zënë frymën nëpër shkolla, tij, DoktorZiu. E shefi që është me një këmbë
universitete dhe mjetet e informimit. Thonjtë në varr e tjetrën në lëvore të bananes, të
e tyre me vite ngulen pamëshirshëm në nesërmen duke u trembur se nuk do t’u lë
mish, eshtra e palcë të kulturës dhe pasardhës “ vojvodëve “, do të hedhë në
Letërsisë Shqipe. Kasapët nuk zgjedhin opinion bajgën artistike: në Maqedoni ka
mjete dhe armë. Përmëtepër, janë partizanë vetëm një shkrimtar dhe ai është: Këlyshi i tij
me yll të kuq në ballë të Partive Politike besnik me zgjebe, Patrioti i vonuar melez.
“ demokratike“. Shërbetorë besnikë deri në Këlyshë të tjerë me zgjebe, qorra e
vdekje të prijsëve të partisë. Herë bëhen sakatë me bishtin nën këmbë, që i turren
politikanë, herë gazetarë, herë analistë përmbrapa shefit të Mafisë letrare mos i bien
politikë, herë profesorë universiteti, herë udhës, ka dhënë mjaftë Zoti. Bubat
kritikë letrarë, herë shkrimtarë... Herë herdhe ndërsehen pas shpine, lehin dhe kënaqen
mëzati…“ Burra “ mejdani, që nuk u vjen turp me një asht në gojë, ndonjë vend pune,

27 28
anëtarë komisioni, kritikë letrare teknefese, fëmijë në Maqedoni. Kasapët letrarë të këtij
ndonjë libri që do t’ua zgjedhë si “ vlerë “ soji me një torbë taxhi për qafe, pasi t’i kenë
shefi i Mafisë letrare në Qeveri, ose në zgjedhur shkrimtarët shqiptarë për përfaqsim
Minstrinë e Kulturës. E lëpijnë ashtin në “Makedonska knizhevnost “, projekt të
këlyshët me zgjebe, që ua hedhë shefi i cilin e finansoi Qeveria, do t’i sulen edhe
Mafisë letrare. E lëpijnë natë e ditë. Ndonjëri Letësisë Shqipe për fëmijë në Maqedoni. Në
fiton si shpërblim për merita të pakapërcyera, librat e tyre sakatë për nevoja të
përqafe edhe ndonjë torbë taxhi… Asht… Universiteteve, për t’i verbuar studentët dhe
Dhe, Mafia Letrare në Maqedoni e bën për t’i plaçkitur me mjete materiale për
punën për mrekulli, që deri më sot vështirë blerjen e “ veprave “ të tyre mushka, do të
është duartrokitur kaq bukur nëpër sallone si trumbetojnë se: Letërsia Shqipe për fëmijë
“ vepër e arrirë artistike “ nga shefat e tyre është zhvilluar vetëm në “kohën e artë“
neokomunistë. U duartroket pala tjetër komuniste. Gjatë ndryshimeve demokratike
antishqiptare, ua rreh krahët për suksese në në Maqedoni, nuk ka letërsi shqipe për
sakatimin e letërsisë shqipe në Maqedoni. E fëmijë???!!!... Alamet doktori, kritiku latrar,
këta fryhen si “ patriotë “ dhe me taxhinë që profesori universitar, tekstin e vet “ shkencor
ua hedhin në grazhd: honororet e majme “ do ta përfundojë vetëm me një shkrimtar
( djersën e popullit shqiptar ), rrisin bythë për për fëmijë në Maqedoni. Tjetri, me “ veprën “
diell. Fuqi “ krijuese “ për ta sakatuar gjer në e tij shkencore do të bëj edhe një hap:
asht kulturën dhe letërsinë shqipe. I përveç një shkrimtari për fëmijë do të
përveshin mëngët deri në bërryla, rrokin përfshijë edhe dy shkrimtarë të tjerë për
thikat plot guxim: të hartojnë plan-programe fëmijë. Mjerim! Sipas këtyre doktorëve,
për shkolla shqipe, fakultet pedagogjik, Letërsia shqipe për fëmijë është shkruar
univesitete shtetërore e private… Abetare... vetëm në “ kohën e tyre të artë “ komuniste,
Përpilimin e teksteve shkollore… Lektyra kur këta për “flijime artistike “ edhe u bënë
shkollore sakate në gjuhën shqipe… doktorë shkence dhe profesorë universiteti.
Antologji të poezisë shqipe… Ndajnë me Pala tjetër, “ vëllezërit “ edhe po të donte të
shokë çmime letrare… Dhe, një ditë do të nxirrte në dritë një “vepër artistike“ kaq të
arrijnë kulminacionin “ patriotiko-artistik “ me arrirë, nuk do ta bënte kurrë. Po, ja e bëjnë
veprat e tyre sakate: Letërsia Shqipe për argatët e tyre besnikë edhe më mirë se ata..

29 30
Ose, siç do të thoshte Spiro Çomora: pykat kulminicaionin e sakatimit të Letërsisë shqipe
tona shqiptare. “ Burrat “ e botës me brekët në Maqedoni, derdhet grosha.
mbi pantollona, përpiqen ta ngulfasin Përmëtepër, Mafia letrare në
Letërsinë shqipe për fëmijë në Maqedoni, se Maqedoni me shefin e tyre në krye, del edhe
nuk qenka lëruar brez pas brezi. Dhe, sipas më e fuqishme se ajo në Kosovë dhe
nivelit të tyre “shkencor“, nuk kanë vlera Shqipëri. Përpiqet të mbajë nën kontrollë
letrare brezi i dytë i shkrimtarëve për fëmijë. edhe letërsinë e atyre shteteve shqiptare. I
Dhe, brezi i tretë i shkrimtarëve për fëmijë që përforcon radhët e tyre edhe me anëtarë të
lulëzojnë, hedhin shtat nëpër revista për rinj nga Kosova dhe Shqipëria për t’i
fëmijë dhe libra të këndimit nëpër shkolla... koordinuar punët, mbajë nën zgjedhë
Librat e të cilëve nëpër vite e kanë shkrimtarët e padëgjueshëm, rebelët. Përditë
pasuruar Letërsinë Shqipe për fëmijë në propagandon në mjetet e informimit se kush
Maqedoni. Shkurt, shkollarët janë rritur dhe është shkrimtar në Maqedoni. E kush në
ushqyer me këto vlera të pamohueshme Kosovë. Shqipëri. Ndanë çmime letrare.
letrare në bankat shkollore, nëpër librat e Shpallë tradhtarë e patriotë. Kritikat e tyre
këndimit, revistave letrare për fëmijë dhe teknefese të publikuara e emetura nëpërmes
biblioteka. Nuk do mend edhe pse valëve të radiotelevizioneve, internetit dhe
sulmohemi nga këta kasapë letrarë në gazetave, janë virusë kanceri që sulmojnë
pjesën më të ndjeshme të popullatës sonë të organet më vitale të kulturës dhe letërsisë
re revolucionare, ardhmërinë. Mu këta shqiptare në Maqedoni.
“ intelaktualë “ të dalluar për “ flijime Dhe, o burra, është koha t’i shtrimë në
artsistike “ e kanë sakatuar arsimin dhe sallën e operimit, t’u fusim gërshërët!… Binu,
kulturën shqipatre edhe në “ kohën e artë “ të kasapëve të kulturës shqiptare!... Unionit të
Partisë Komuniste Jugosllave. Dhe, jo viçave të palëpi!...
rastësisht, shkollarëve tanë ende u
ngatërrohen nëpër këmbë e duar plan-
programet e tyre, përpilimi i teksteve të tyre
shkollore, përzgjedhja e lektyrave të tyre
shkollore. Mjerim i paparë, që sot ka arrirë

31 32
të Fisit të derrave me një torbë taxhi përqafe.
Kontinierëve të bërllokut dhe u mësove keq
me tambëlin e Buçës së Katundit. Fuqi e
rrejshme ajo, që të vuri në gjumë dimëror.
Ëndërra. Strukeshe pas ndonjë mullari me
plehëra, ose haleje. Ndodhë, edhe gërhisje
në ndonjë kontinier bërlloku përpara Teatrit
Shqiptar në kokërr të shpinës.
Fatkeqësi e madhe për ty, Këlyshi im
me zgjebe, që kaq gjatë kohë je fshehur në
8 Eh, Këlyshi im me zgjebe me bishtin bërllok. Dhe, kurrë gjer më sot nuk të është
ndër këmbë, e kam ditur se një ditë do të dëgjuar zëri. E tashti, kur shteri gjiri i Buçës
ulesh pranë ndonjë kontinieri me bërllok, së Katundit, dole në sipërfaqe. E zbulove
rrëzë mullari me plehëra dhe do të derdhish bythën në Diell…
lotë për kohën e shkuar, perënduar pas Vonë. Shumë vonë Këlyshi im me
maleve. Vdiqën ato kohëra, Këlyshi im me zgjebe për të derdhur lotë për atë tambël.
zgjebe. Shkaku se, Buça e Katundit më nuk Kulloshtër. Gjirin e Buçës së Katundit, që e
ka tambël. E ti duke vrapuar me të katra pas mbushte plot kusinë.
tambëlit nga grazhdi në grazhd, kurrë nuk të Mos qaj! Përmblidhe veten si këlysh
ka shkuar mendja se edhe asaj një ditë do t’i me zgjebe! Edhe shpresat për ditë më të
këndojnë zorrët, barku. Coftina nuk do të mira. Tambëli i Buçës së Katundit të mori në
ketë në livadhe, fusha dhe në malet tona. qafë…Kulloshtra…
Papritmas, do t’i shterë tambëli. Gjiri, sikur ta Hi-hi-hiii…
ketë thithë bolla me flokë mes livadheve me
lule të Çelvjollcës.
Këlyshi im me zgjebe me bishtin ndër
këmbë, që gjithë jetën mbete këlysh e nuk u
rrite në qen dhenësh. E kalove kohën e
shkuar me tambëlin e Buçës së Katundit
duke bredhur plehërave të hallkut, graxhdeve

33 34
komuniste dolën shumë politikanë, deputetë,
analistë, spiunë, gazetarë, shkrimtarë,
profesorë universiteti… Kalorës të dëgjuar që
vite me radhë do t’i ushqenin me “dije“
instutucionet e Pyllit. Në atë kohë Skilja do të
nxjerrë edhe gazetën e parë të “pavarur“ të
Pyllit: NATA. Që, atëherë do të ngulfasë
9 Skilja herë pas here natën na binte në fjalën e lirë. Trumbetojë me shokë mes atyre
Katund dhe na i hante pulat. Gjel Kokoshit ia faqeve me të madhe “vëllazërim-bashkimin“.
ngulfatëte këngën e mëngjesit. E spiunonte Bashkëjetesën… Keqëpërdorë me dorë e
te “ vëllezërit dhe motrat “. Përçudi, derën e këmbë mjetet materiale, që në atë kohë i
kotecit e hapte edhe me këmbë. Ndonjëherë, dërgonin banorët e Pyllit nga Diaspora në
ajo nën pemë në Kopësht, vetëm i shikonte vendlindje për Liri.
pulat dhe ato një nga një si të cofura i bienin Imzot, të nesërmen i fshinte gjurmët
para këmbëve, në tokë. Vrik e vrik ua me bisht! E mbyllte vetë të vetmen gazetë të
këpuste kokat dhe na i lente si kërcuna në “pavarur“ të Pyllit. Ikte. Strukeshte në strofull,
mes të Lamës, përpara shtëpisë. mes dëllinjave të Pyllit. Katundarët patriotë
Natën si e tërbuar na binte ndër pula. më kot përpiqeshin t’i bien në gjurmë. Ajo
Shpeshëherë edhe në mes të ditës. E ne, më tashti, punonte dhe vepronte në “ilegalitet“,
kot i vëndonim gracka, bënim roje, e ndiqnim nën tjetër dëllinjë: në Ministrinë e
këmba-këmbës me sfurk e pushkë. Dinakja Informatave të Pyllit. Vitin tjetër në
me të katra na ikte nga Lugu i Ymerit dhe Bibliotekën Universitare. Gjatë kohës kur
fshihej në strofull, nën dëllinja. Ishte Partia e saj “demokratike“ do të jetë në
shkolluar e stërvitur mirë në kohën moniste pushtet do ta shohim duke u fotografuar
nga mësuesë veteranë komunistë në përpara kamerave si e zgjëron edhe
gazetën e atëhershme të “vëllazërim- programin në gjuhën “amëtare“ në
bashkimit“, që vërtetë në atë kohë ishte një Televizionin Shtetëror të Pyllit. Në këtë
shkollë e dëgjuar për kafshët e Pyllit. redaksi do t’i punësojë edhe këlyshët e vet
Dhe, jo rastësisht gjatë ndryshimeve me zgjebe. Vit për vit na i humbte gjurmët.
“demokratike“, mu nga ajo shkollë e dëgjuar

35 36
Më kot ne do t’i përkushtonim vjersha, do ta zbresë edhe në Qytet. Egërsisht u sul te
ngrenim me lëvdata në qiell: koteci i pulave. Gjel Kokoshi e dha alarmin
me këngën e mëngjesit. E dëgjoi Sharovi i
EBU FAKIRI NË PREHËRIN Mark Krasniqit te Posta e Porositur dhe e
E KURVËS PARTI ndoqi pas deri te Lugu i Ymerit, në Pyll. Edhe
kësaj radhe u përpoq t’i fshehi gjurmët, po
Zëri për ndihmë i shkon për qielli bishti i kishte mbetur jashtë dëllinjës te
Piskat. Vajton me lot taxhinë. Çifligu i xha Derallës, matanë Përronit të
Medet për mua, perëndoi dielli Thanës mes maleve...
E shkërdheu Iriqi Kurvë Partinë. Grackën kësaj radhe e bëri vetë Skilja.
Pangopësia e nxorri nga dëllinja. Ra Ferma e
Hapu tokë të fshihem brenda pulave dhe Skilja doli nga strofulla… Dëllinja
Ikën vrap, ato ”kohë të arta “. te Dardhat gorrice…
Tashti mua më la edhe penda Urraaa, ia ndërseni përmbrapa qentë e
Postet e “vëllezërve”. Mjalta. Katundit!... Bini, dinakes të pabesë!...

Grazhd më grazhd e futa kokën


Bythën struka te Kurvë Partia
Për një “kusi tambël” çudita botën
Ë,ëëë në gazeta, më la taxhia.

Dhe, pres radhën të shkoj haxhi


E shita veten një torbë taxhi...

Një ditë, në prag të zgjedhjeve


parlamentare të Pyllit, ajo do të themelojë
edhe një Fermë të Partisë në pushtet për
kultivimin e pulave.
Dhe, Skilja duke u turrur pas pulave
nga katundi në katund, një ditë mori guxim të

37 38
fuqi për luftë moti kishte ikur nga ky Qytet.
Vite me radhë në këtë derë, shtëpi nuk kishte
trokitur asnjë grua asgane me dy kobure në
brez. Nuk kishte kush të më jap gji. Poezi.
Fuqi për luftë...
Burrat e kalonin kohën nëpër çajtore.
Alamet aktori, fatkeqësisht edhe ish drejtor i
Teatrit Shqiptar në një emision kulturor
II RRUGA PËR NË BABA TOMORR “ Event “ ( nuk kemi ne fjalë shqipe për ta
zavendsuar këtë pjellë lope???!!!... ), kur
gazetarja do ta pyes se pse kohën e fundit
nëpër shfaqjet e tyre “ kryevepra artistike “,
nuk ka femra, do t’i përgjigjet: “ problemi
1 Shtatë muaj më vonë, një ditë në është te vetë femrat. Gratë tona nuk vijnë në
telefonin tim celular erdhi një mesazh: çajtore…” Hi-hii-hiii…
Protesta në rrugë. Mitingje të partive
Më duket se t’u kanë përzi kabëllat. politke. Dhe, shtyhen burrat në xhami se
Çfarë ëndërre ke parë për pasnesër? Unë të kush do të ulet në rendin e parë, përpara
thashë për nesër, kah ora 15.00, e shkojmë këmbëve të hoxhës t’i falë të pesë vaktet e
në mal, mes lisave e kalojmë një natë me namazit. Gjithë natën vjedhin, vrasin,
arusha e drenusha... spiunojnë e i bëjnë njëqind e nëntëdhjete
nëntë të zeza, e gjatë ditës në xhami përpara
Shkup, 9 tetor 2007 këmbëve të Hoxhës me bythët palare në
hava i luten Allahut t’ua falë mëkatet.
Fitore. Djemnusha kërkonte dyluftim në Fabrikat, mbetën të zbrazëta. Arat, u
male, mes lisave: një natë me arusha e mbushën me ferra. Malet, na mbetën pa
drenusha. E unë e kisha nxjerrë shpatën nga çobanë. Frikë ke të dalish në rrugë te Sheshi
brezi në Çair, të Shkupit mes ferexheve. përpara Pallatit të Kulturës dhe ta pyesish
Minareve. Ende nuk më ishte mbushur kalimtarin e rastit se, çka punon dhe çka
mendja se Ferexhja e Zezë, që më jepte gji, është me profesion. Çdo i dyti të del

39 40
magjistër, ose doktor shkence. E ne, kohën e
fundit kemi nevojë për çobanë të na e
kullosin bagëtinë, që shumica janë me
fakultet nga Shqipëria. U lodhëm më me
politkanë, deputetë të popullit, ministra,
aktivistë partiakë… Malli na ka marrë për
bujqër, manxhatore, loparë, barinj delesh…
- Alo, a ende nuk je nisur në luftë?! -
Më zgjoi nga këto mendime, Djemnusha.
- Ja, posa ia hodha shalën në shpinë
Gjokut. Dhe, u nisa…
- Nuk prish punë. Vetëm, ti trego! Ne
2 Djemnushën, si zakonisht e mora te
udhëkryqi. Dihet, me shumë vonesë.
vërtetë nuk kemi burra mejdani, po me
Vështirë e kisha ta nxjerr nga shtëpia, po
patriotë të vonuar i kemi plotë livadhet...
edhe më vështirë ta këthej në shtëpi. Dhe, jo
Dhe, vërtetë kishte të drejtë
rastësisht një ditë e pagëzova me emrin:
Djemnusha. Ne, shqiptarët vetëm në këtë
“ Qerre me ferra “...
fushë nuk kishim probleme. Heroizmat tona i
E hapi derën e makinës dhe u ulë në
njihte e gjithë bota. Gratë kishin qenë ato, të
karrike. Torbën plot libra si zakonisht e hudhi
cilat neve na kishin përcjellë në luftë. Armët
në karriket e pasme plot inatë.
t’i rrokim në dorë, dalim maleve për liri…
- Më fal, ë? U vonova rrugës.
Gratë kishin qenë ato që neve na kishin
- E di. Një Qerre e këtillë me ferra nuk
pritur nëntë vjet të kthehemi nga ushtria ku
e ka pasur lehtë rrugëve tona kaq të
kishim shkuar si nizamë të Baba Dovletit…
ngushta, në çdo hap plot qenë me zgjebe.
Dhe, ne ktheheshim një ditë, natë pleq
- Qeshi. E dinte se ku dua të dalë, nuk
me mjekëra në shtëpi…
më hapi dhiare përpjetë kodrës.
Unë shfrytzova rastin t’ia bëj edhe një
pyetje: Për ku sot ikim?...
- Në male. U morëm vesh me anë të
mesazhit. Apo, ke harruar si ai nxënësi i

41 42
shkollës fillore që, nuk i kishte bërë detyrat Djemnusha, gjatë gjithë rrugës, pasi
se, i kishte dalë përpara një qen… bëri çka deshi me mua, më në fund e mbylli
- Ah, po mu kujtua. Dhe, e ndeza vetë patentin e pantollonave.
motorin e makinës, e vura në lëvizje. - Hë, a je i lumtur, tashti? Kënaqu!.
- Edhe këtë e di. Kurrë nuk kam pasur - Po, ia ktheva me inatë.
një nxënës si ti, kaq të dobët dhe fundekrye - Jo, nuk je. E shoh…
shkatërraç… Dhe, e nxorri burmën e burrit nga
Nuk iu përgjigja. E lëshova me gjysëm gishti, e hodhi matanë dritares, në ara…
zëri një CD të Eli Farës.
- Jo, nuk e dua këtë këngëtare. E dua
një të Kastriot Tushës! Edhe atë, këngën
“ Shko “! Dhe, e hodhi diskun e Eli Farës pas
shpine, në karrike.
Zëri ushtoi për qielli. Kënga “ Shko “,
herë pas here rrotullohej pa fund. Më kot e
lutja t’ia ndalë pak zërin, ose të lëshoj ndonjë
disk tjetër. Kot. Djemnusha vazhdonte me
inatin. Dikur, mu shtri në prehër, ma hoqi
patentin e pantollonave dhe e mori në gojë. I
bërtita që ta ndalë luftën se, do të
përfundonim në greminë mes maleve. Jo, mu
përgjigjë nëpër dhëmbë. Poshtë, atje në
përrua dua që të përfundojmë njëri mbi
tjetrin, gërmadhë. Tashtimë, me njërën dorë
përfitova rastin ta kap për flokësh dhe t’ia
heq kokën nga prehëri. E kotë, ma kafshoi
fortë Kryengritësin. Piskata, dhe përpak desh
dola me makinë nga rruga, në greminë.

43 44
- Po, iu përgjigja unë. Mundësisht, na i
sjellë edhe dy shtamba me verë!
Dhe, u ulëm në një tavolinë pranë
dritares. Hëna mbi mal zbriste teposhtë
kodrës. Në një lis mu duk se ndejti pak më
gjatë. Dikur, erdhi në dritare. Vera, veç priste
më mbi tavolinë. E ngrita njërën shtambë
dhe e cakrrova me atë të Djemnushës,
3 Pasmesnate, mezi arritëm në Hotel thelluar në mendime:
“ Korabi “, mes maleve. Qetësi e tmerrshme. - Për, ne!... Shëndetin tonë!…
I shuajta dritat. Edhe motorrin. Errët. Male. - Edhe për Hënën e plotë mbi mal,
Dhe, vetëm male. Qielli me yje. Hëna kishte shtoi e buzëqeshur Djemnusha…
hëngër darkë… - Dihet, u përgjigja unë matanë
Ngadalë krah për krahu duke e mbajtur tavolinës i thelluar në mendime.
njëri tjetrin që të mos rrëzohemi, hipëm Nuk vonoi shumë dhe kamarieri e solli
shkallëve të hotelit. darkën. Troftë Ohëri me limon. Edhe patate,
- Mirëmëngjesi! Dhe, urdhëroni kalorës, që i hante aq shumë Djemnusha. Peshku,
kamarieri na e hapi derën. aty për aty ma kujtoi lumin malor Kadinën, ku
- Mirëmëngjesi! Dhe, mirë se ju gjetëm rriteshte ky lloj peshku i shkathët dhe vitet e
iu përgjigja unë. asaj kohe, ku unë punoja si mësues.
- E kemi humbur rrugën mes këtyre Përçudi, edhe mësuesin e maleve, një ish i
maleve, u ngutë Djemnusha. burgosur politik, që fshihej atyre anëve nga
- E shoh, buzëqeshi tinës kamarieri. syri i mprehtë i sigurimit komunist. Verën me
Megjithatë, e keni gjetur një rrugë zikzake vapë, kur ai futeshte nën ujë në hurdhë dhe
më të sigurtë, të Zotit… dilte mbi sipërfaqe me dy - tri trofta në gojë...
- E di, u trimërova unë. Nuk do të - Na bëftë mirë, më zgjoi në befasi nga
mbesim jashtë, nën qiellin e hapur t’i ato mendime, Djemnusha.
numërojmë yjet në qiell... - Falemnderit. Qindra e qindra kilometra
- Oh. Kurrsesi. Po, para se të shkoni në nga ky mal isha larg në një mal tjetër me lisa.
dhomë, a do të hani “ syfyr ”? Lum malor që zbriste gur më gur me

45 46
shkumë, përmes të fshatit me zhurmën atyre
shkollarëve në fushë, t’i bashkohet Vardarit,
krah për krahu ta vazhdojnë rrugën mes
maleve me dëborë.
- E di. E pash edhe vetë, që kur humbe
në mendime mes atyre maleve…
- Nuk prish punë. Peshku qenka i
freskët, posa ka dalë nga lumi...
- Po, Troftë hutaçe si unë… Buzëqeshi
Djemnusha dhe më rroku për krahu të më
shpie brenda në dhomë…
4 Djemnusha e hapi derën dhe pasi e
ndezi dritën, hymë në dhomë. Dritaret
shikonin nga Liqeni. Matanë, një mal me lisa.
Në mes të Liqenit edhe një kishë. Kryqi i
kishte mbetur mbi ujë. Unë pas dy
shtambave me verë, që i kisha pi me fund, u
përplasa si cung i thatë shelgu në shtratin
mbretëror, pranë dritares.
Djemnusha, gjatë kësaj kohe të gjitha
teshat e trupit i kishte hedhur në dysheme.
Egërsisht ma shperthekoi rrypin e çobanit.
Pantollonat m’i hodhi në fund të shtratit.
Edhe këmishën. U dorëzova pa luftë. E mbaj
mend vetëm atë betejë të përgjakshme, kur
më hipi përsipri dhe filloi të lënurë lesh
harapi. Njëherë, kur edhe ajo ra përfundi,
dhe unë pasi ia kisha derdhur përsipri edhe
një shtambë me verë, e kisha lëpirë me
gjuhë pëllëmbë pas pëllëmbe… E bëra
47 48
këmbë e krye bashkë para syve të Shën
Mërisë Virgjër. Lëmsh shkonim nëpër shtrat.
Asgjë më nuk mbaj mend nga ajo natë e
çmendur e me xhinde, që më hodhën dorë
më dorë majë lisave deri në mengjes…

5 Ditën e premte, kur i hapa sytë,


Djemnusha m’i lëpinte herdhet. Edhe pse, e
ndijsha veten sikur të gjitha malet natën ishin
përmbysyr mbi mua me gjithë lisa. Gurë. E
shkunda veten nga ëndërrat e tmerrshme.
Kryengritësit, që ende nuk i dilte gjumi, i
bërtita në mes të maleve:
- Çohu he burrë, edhe njëherë më këmbë
si Gjergj Elez Alia nga shtrati me nëntë
plagë! Është ditë e madhe. Zogjtë cicërrojnë
në dritare. Hasmi na ka ardhë në Lëmë, te
dera… Shkau i Zi na e kërkon motrën, para
se mejdanin…
- Dhe, mes atyre maleve është bërë luftë
e madhe flakë më flakë. Gjoks më gjkoks…
Gjaku u bë deri në gju, lumë. Liqeni u skuq.
Qielli u errësua nga mjegullat e zeza…
Dielli herë pas here kur e nxirrte
kokën, përsëri e mbulonte me dorë. Nuk
donte t’i shoh me sy gjithë ato viktima. Beteja
të përgjakshme, që nesër këngëtari popullor
do t’i vajtonte me këngë… Copë-copë do ta
bënte çiftelinë…

49 50
se më adhuronte si shkrimtar që shkruan
libra të “rrezikshëm” për lexuesit besnikë...
- Zgjidh ndonjë libër timin falas, cilin të
duash që nuk e ke në bibliotekë!
- Buzëqeshi. Jo, tha, kësaj radhe dua
ta blej, me atë qëllim edhe kam ardhur në
Panairin e librit.
6 Pranverë e hershme. Edhe pak - Në rregull, ti mund të blesh sa të
duash botime të Shtëpisë Botuese
gjethe të verdhë kishin mbetur nëpër degë. “ASDRENI “, po sot një libër timin e ke falas
Qielli i arrnuar me mjegulla. Diell me si lexuese besnike.
dhëmbë. - Pajtohem. Vetëm me një kusht, që të
Në telefonin tim celular, papritmas ma zgjedhish ti si autor.
erdhi një mesazh: - Jo, iu përgjigja. Nuk ia imponoj
lexuesit librat e mi.
Të falemnderit shumë i nderuar, më - Mirë, tha. Dhe, pasi shëtiti me sy mbi
dhe një kënaqësi që nuk përjetohet çdo herë. disa tituj, e mori romanin: Gratë e mia
Tash jam në një lokal duke pirë dhe duke të besnike. E dua këtë, tha dhe ma zgjati që t’ia
lexuar: je shumë guximtar… nënshkruaj librin…
- Jo, ia prita shkurt. Është libër i
S. O. 19 prill 2007 “ rrezikshëm “. Dhe, është i vetmi libër që
21:00:53 nuk e kam nënshkruar gjer këtë ditë. Nuk
dua, nesër të mbaj përgjegjësi për këtë libër
Buzëqesha. Aty për aty mu kujtua vajza të “ rrezikshëm “...
e Panirit të librit, që erdhi edhe në stendën e - Qeshi. Atëherë, he burrë bën një
“ ASDRENIT “. U prezentua, dhe ma bëri me përjashtim rasti sot, ma nënshkruaj vetëm
dije se një libër timin, që mësuesja ia kishte mua! Përgjegjësinë e mbaj vetë si lexuese.
dhënë dhuratë e kishte lexuar qysh në - Jo, nuk vjen kurrësesi në konsiderim,
shkollën fillore. Edhe tashti i lexonte librat e u përmbahem parimeve.
mi si studente. Mes të tjerave më tha, edhe

51 52
- Tashti e shoh edhe pse nuk e
nënshkruan: Redaktore e paske, Njërën nga
gratë… Dhe, në fillim të librit shkruan në
vend të përkushtimit: Rreptësisht i ndalohet
Gruas sime!...
- Po, ashtu duket. Buzëqesha.
- Megjithatë, është nuk është i
rrezikshëm, unë do ta marrë këtë libër!
- Nuk prish punë, iu përgjigja. Faji le të 7 Dritat u fikën-ndezën, në sallë. Shenjë,
mbetet si gjithmonë jetim. Që, në fillim të kjo që tregonte se për sot e ka mjaft puna, u
thashë, zgjidh cilin të duash. Ia pafshë hajrin! mbyllë paniri. I mbulova librat me pëlhurën e
Edhe një herë i buzëqesha. reklamës dhe dola në parking. Makinën pasi
- Falemnderit, ma ktheu përgjigjen e vura në lëvizje, shpejt erdha në shtëpi.
plumb dhe iku duke i përdredhur bythët mes Dihet, isha i lodhur, shkaku se i kisha pasur
stendave, librave… disa takime pune. E hapa televizorin t’i
përcjellë ngjarjet e ditës… Thashethemet…
Papritmas, në telefonin celular më
erdhi edhe një mesazh:

Ha-haa-haaa, sa metaforike ishte kjo…


megjithatë, shumë “ ZEMËRGJËRËSI “. Nuk
pi shumë unë, vetëm pak, sepse kam
kontrollë ndaj vetes… Dhe, kam shumë
kujdes, e konsideroj veten LAYDY. Të
përshëndes…

S. O. 19 prill 2007
21:17:01
Thashë: ç’po ndodhë me këtë rrunzë
qyteti, që s’po e merr sonte gjumi?! Vallë,

53 54
mes atyre faqeve të atij romani i janë zgjonte në mëngjes. Përgjumshëm,
ngatërruar sytë… Trutë… Këmbët… Ose, kthehesha në shtëpi dhe ia futja gjumë me
zemra. Nuk i kam faj. Fajin e ka vetë orë. Gati një vit të tërë bëja jetë lugati. E shi
azgënja. Unë i dola borxhit. Nga njëra anë sonte, këtë natë përpiqesha ta kaloj në
edhe mu dhimb si lexuese. Mes atyre faqeve shtëpi, i lidhja këmbët për shtrati.
do të kalonte një natë pa gjumë. Burrat dhe U ngrita me inatë. E mora makinën dhe
gratë besnike do ta merrnin në qafë. Hidhnin dola në rrugë… Natë…
dorë më dorë gjithë natën...
Dhe, përderisa zihesha keq me këto
mendime të errta, në telefonin tim celular
erdhi edhe një mesazh:

Ha-hah-haaa… Mos e përziej Zotin


këtu, sepse… nuk e di pse… por unë jam
pak tip shumë i komplikuar, kam shumë
gjykime për meshkujt. Lutem që mos më vjen
momenti t’i urrej, sepse unë nuk di dhe nuk
dua të urrej, por gjithësesi besoj se ne dy do
të njihemi. Po pate kohë dhe mundësi unë të
ftoj të vish me ne tash, jemi në Ramstore, tek
La luna, brenda.

S. O. 19 prill 2007
21:50:42

Burrë si unë, më kot përpiqet ta frenoj


veten, lidh për shtrati. E sidomos natën. Vite
me radhë unë edhe i kisha ndërruar natën
me ditën. Gjithë natën e kaloja te
Djemnusha, pranë verës dhe një qiriri që më

55 56
ma bënë me dorë. Eca drejtë tyre si një ujk i
uritur që zbret nga mali në vathë të deleve.
Suzi, kështu e kishte emrin cuca, buzëqeshi
dhe më bëri vend me bythë e karrike të ulem
pranë sajë në mesin e tyre, në tavolinë.
- Shoqen e njeh që nga Panairi i librit,
nuk ka nevojë t’ju prezentoj, ndërsa ky
8 Qytetin ende nuk e merrte gjumi. djaloshi është vëllai im student në
Rrugës plot kalimtarë rasti. Makina. Të rinj Universitetin Shtetëror të Tetovës.
qafë për qafe nëpër karriket e parkut. - Jo, nuk ka nevojë. Dhe, u ula në
Semaforët çdo pesëdhejtë metra ma bënin karrike me gjithë çantën e zezë.
me sy. Unë i përshëndetja me dritat e - Çka do të pini, më pyeti kamarieri?
makinës. Yjet më bënin rrugë në natë… - Një shtambë me verë të kuqe!
E hapa derën dhe hyra në Ramstore. Nuk - E për mua, edhe një uiski! Ti, nuk do
e di pse kjo qendër tregtare më dukej si uiski?! Apo, do t’i mbetesh besnik verës si në
stacion treni. Nuk ma donte ama hiç shpirti. librin: Gratë e mia besnike…
Rrallëherë e vizitoja edhe atë, nëse më - Nuk është aty puna, po sot kam pi
thirrte ndonjë mik ose Gruaja ime besnike gjithë ditën verë dhe nuk dua t’i përziej pijet,
për një birrë. Megjithatë, ja tashti duhej e kam zakon.
patjetër t’i kaloj disa orë. E nga ana tjetër nuk - Parim ujku… Buzëqeshi Suzi duke ia
më kujtohej se në ç’vend, anë gjendej ky bërë tinëz meje me sy shoqes.
lokal nate. Edhe pse, disa herë i kisha Unë për pak kohë heshta. Thashë me
vizituar ato lokale… Sytë fillova t’i shëtis vete: e paska lexuar librin me një frymë.
mureve nëpër reklama. Papritmas, me një - Hej ti ujk, shikom në sy! E prishi
dritë të kaltërt e shkronja të verdha më ra në qetësinë Suzi. Unë jam Ujkeshë e jo dele
sy: La luna. katundi me balluke…
E hapa derën dhe fillova t’i kërkoj me - E shoh këtë me sy. Nuk ka nevojë të
sy nëpër tavolina. Matanë shankut, rrinin ma dëgjojnë edhe veshët.
kokë më kokë dy vajza dhe një djalë. E - E si mendon ti, çka mund të ndodhë
pashë se ata më kishin parë më heret dhe nëse takohen një ujk dhe një ujkeshë mali?

57 58
- Ulurimë ujkeshe. Tërmet. Dhe, unë
pas një rrokullisje në shtrat, mund të shkruaj
edhe një libër me poezi...
- Asgjë, më tepër?!
- Jo, nuk e di.
- E brekët, si ua heq rrunzave në shtrat,
ende me njërën këmbë?!
- Jo. Kohën e fundit edhe me
dhëmbë…
- E mua, si do të m’i heqish?
9 Telefonin celular, tek tashti e pash se
- Ty? Me këmbë e dhëmbë… mbrëmë kisha harruar ta mbyll para së të bie
- Ujk, pije verën dhe shkojmë te unë, në gjumë. Në realitet, atë natë nuk pata edhe
në banesë. Edhe pije kemi atje, në frigorifer. gjumë. Djersë dhe vetëm djersë. I tëri u bëra
Qiri mbi tavolinë… qull. Dikur, nga mëngjesi, vetë më ishin
- Nisemi, ujkeshë me kohë, sa nuk i ke mbyllur sytë mes dy shtambave me verë.
rënë ende pishmanit! Qiririt me pak dritë mbi tavolinë, që pak para
- Jo, unë nuk i bie pishmanit. Mund t’i agimit ishte gati të japë shpirt. Vdesë, ende
biesh ti si një ujk plak… pa lindë dielli.
- Edhe unë jo, nuk i dorëzoj armët para - Alo, kush është?!
se mejdanin. Dhe, i egërsuar u ngrita në - Mirëmëngjesi, ujk! Jam, Liria.
këmbë. E mora për krahu deri në rrugë. Ia - Cila Liri?! Budallaqe, mos fol jerm!
hapa derën e makinës. Ajo u ulë në karrike. Natën që iku me zor mua më rrëzoi në shtrat
Përderisa, unë e ndeza motorin, e shfrytzoi me gjithë rraqe Robëria…
rastin dhe më puthi në faqe. Unë e putha në - Dhe, ti u dorëzove. I hodhe armët e
gojë. Gjuhën ia rrasa thellë, gati deri në fyt. mejdanit para këmbëve…
Përpak desh e mbyta. Uluroi në mes të - Nuk kisha tjetër rrugë. Robëria m’i
qytetit si ulkojë…. lidhi duart, edhe këmbët.
- Dhe, bythekrye të rrasi në burg?!
- Po. Dhe, pasi ma përplasi derën, e
mbylli edhe me çelës.

59 60
- Në fund, edhe të dhunoi. Rrokullisi në
shtrat. Zëri nga dhimbjet të shkoi për qielli si
rob lufte…
- Po. Ku e di ti?!
- E di. ore i poshtër se, të njoh unë ty
mirë edhe Robërinë, se sa është e
rrezikshme ajo në shtrat... III ORAE MADHE LETRARE NËN RRAP
- Vërtetë, është shumë e rrezikshme.
Shoqen nuk e ka në shtatë krali.
- Dhe, ti ende nuk i këpute zingjirët?!
Nuk e theve burgun, ta përqafosh Lirinë… 1 Dibrën e Madhe me shtatë minare,
- Fatkeqësisht, ende jo. Robëria është Hajredin Pasha tashti më e kishte pushtuar
e rrezikshme dhe më ka në dorë. pa luftë. Më kot e shëtitëm gjithë qytetin, nuk
- Mirë, atëherë, pritëm mua atje në gjetëm asnjë restorant të hapur, asnjë kafe,
burg, vij dhe të nxjerrë në Liri. E thej burgun furrë buke. Nuk dinim ç’ndodh me Dibrën e
dhe t’i këpus zingjirët e hekurit… Madhe, përderisa lodraxhiu nuk doli në
Dhe, Liria ma ndërpreu telefonin. Unë rrugë: dum - dum… Duum - duum… Dum -
iu afrova një shtambe me raki rrushi dhe i duum - duuum…
piva edhe dy gota njëra pas tjetrës para E kuptuam se, në Dibër të Madhe
kafes së mëngjesit, që atë ditë m’i solli Suzi kishim ardhë gjatë mujait të Ramazanit.
si plaçka lufte… Edhe atë, kur Liria e kishte thyer Burgun. E
mua m’i kishte këputur zingjirët.
- Sonte do ta kalojmë natën në hotel, në
Dibër të Madhe me shtatë minare. Robërisë
t’ia humbim gjurmët. Nesër, shohim e bëjmë
nga cila anë do të ikim mes maleve. Ditë e
re, nafakë e re.
- E nëse Robëria na është vënë pas, na
e zë derën e madhe? Pyeta unë, përpara dy
shtambave me verë mbi tavolinë.

61 62
- Nuk e besoj, vështirë e ka të na bie në të duash bluaj gjithë natën. Ose kërce,
gjurmë. Ndodhë ta humbë rrugën mes lënurë lesh Harapi!...
maleve, në Grykë të Radikës. Dhe, hymë në dhomë. Muret akull.
- Hi-hii-hiii… Ose mes maleve, i ngrihet Liria edhe më akull. Nuk e di ç’ndodhte me
lugat Hajredin Pasha, i vë pusi… këtë grua. Edhe pse pinte, përsëri kishte të
- Mundet, po mjaftë më filozofove! Ec, ftohtë. Dridhej purtekë. Përpiqeshte të
merre çelësin e dhomës! mbulohet me qebe. Kot. Dikur, unë zbrita pas
- E ç’ti them recepcionistit, me kë jam, ndonjë ngrohtorje. Mezi ma gjeti, ose ma dha
si t’ia hedhë kësaj radhe?! të veten recepcionisti. Ende më tha, hoteli
- Eh, punë e vështirë kjo për ty?! E ke riparohet dhe nuk kemi nxemje. Ndoshta
për herë të parë… dimri nuk do të na zë duarkryq.
Lirinë e lash në tavolinë, ndërsa vetë Unë, kur hyra në dhomë, Liria dridhej
iu afrova recepsionistit të hotelit: nën qebe. Ofkëllonte.
- E di si është, me Gruan time besnike - Hë, a gjete gjë, ndonjëfarë aparati për
jemi nisur për në Mëmëdhe, Shqipëri. Po, nxemje, ose siç thua ti shpesh nëpër libra,
rrugës na zuri nata dhe vendosëm të ndalemi ndonjë shkërdhaçe?
sonte në hotel. Nesër e vazhdojmë rrugën, - E gjeta një, po nuk e di a do të të
heret me dritë. shkrijë, je bërë akull. Dordolec katundi…
- Punë me mend, buzëqeshi - Vështirë. Unë, më tha Liria të çlirova
recepsionisti. Nata nuk ka besë. Dhe, ma nga Robëria. Burgu. Zingjirët e hekurit t’i
dha çelësin e dhomës. këputa nga duart… Këmbët…
Unë u ktheva te Liria. - Nuk e besoj. Ende jam në burg.
- Hë, a ia hodhe?! Robëria më ka në dorë. Nusja me pashterkë
- Edhe atë, si malet e Dibrës, të kuqe. Dhe, xhindet që më rrahin për
Hajredin Pashës në Grykë të Radikës… vdekje natë e ditë, më hedhin dorë më dorë
- E di unë, në këtë fushë ty nuk ta majë çative… Lisave…
kalon njeri. Shkolla të mëdha ke kryer në Liria dridhej, dhe tërbohej nën qebe.
jetë… Katund... Vendi nuk i zinte vend. Lëmsh shkonte nëpër
- Katastrofë, je. Mjaftë më më shtrat. Përdridheshte si bollë shullani në
shurdhove. Ec e shkojmë në dhomë. Atje, si kafaz, kopsht zoologjik...

63 64
- Ngriva! Nuk nxe gjë kjo teneqe. Ku e
gjete këtë shkatrraqe?!
- Pusho më, i bërtita me inatë! Nuk u
bë nami… Hiqe fanellen!...
- E hoqa.
- Edhe pantollonat!
- I hoqa edhe pantollonat.
- Hiqe edhe jelekun!
- E hoqa… T’i heq edhe brekët?
- Edhe brekët hiqi, budallaçkë! E
sheh tashti, a do të kesh më të ftohtë, kur ta 2 Vjeshtë e vonshme. Edhe dy-tri
ndez unë zjarrin me dru lisi… gjethe të verdhë kishin mbetur varë nëpër
Liria piskatëte dhe përdridhej si bollë degë. Nën Rrap buzëqeshte ngjyra e verdhë.
me flokë nëpër shtrat. Vapë. U bë e tëra qull Zonja Vjeshtë, me të cilën unë kisha fjetur
nga djersët. Dhe, bërtiti me të gjitha forcat: para disa viteve në Bregliqe, ose siç dinë
- Zjarrit, hidhi ende dru lisi!... Dru!... shpesh të thonë poetët bukolikë nëpër librat
Dru… O Imzot, po digjem flakë!... e tyre me poezi, Çarshinë e Vjetër e veshi
me argjentë. Qielli i arrnuar me mjegulla.
Arnë mbi arnë. Diell me dhëmbë…
Djemnusha me një torbë libra ecte
nëpër gjethet e rëna të Vjeshtës.
O Imzot, thoshte me vete! Nuk e di ç’po
ndodh me mua, po shndërrohem në akull.
Dimër. Kohën më të madhe e kaloj nëpër
spitale duke marrë infuzion. Ilaçe. Ndodhë,
një ditë edhe të çmendem. Ose, veç jam më
e çmendur përtej kufiri.
Dhe, vërtetë Djemnusha sipas meje,
prognozës sime të njëfarë mjeku, ishte e
çmendur. Nuk dinte çka të bëjë me veten.

65 66
Pinte si bollë. E sidomos kur e shtronte me Rrugës, nuk e di pse u zemrua dhe
mua në kafene, nuk kishte kufi. Ishte në ma kapi timonin të më hedh në përrua.
gjendje ta pi lumin… Liqenin… Detin… Edhe Shpëtova. E mbajta fortë me duar, përpak sa
Oqeanin… Vështirë e kisha ta nxjerrë nga nuk dola nga rruga. I thashë: ti je e çmendur.
shtëpia. Edhe më vështirë ta kthej natën Një ditë do të më marrish në qafë. Le gjithë e
vonë në shtëpi. Gjithmonë, mendjen e kishte gjithë, po kush do t’i duroj armiqtë e mi të
te vetëvrasja. I ishte mërzitur vetja. Jeta. përjetshëm: e vrau veten bashkë me një
Patjetër, më thoshte, një ditë duhet t’i jap grua, fluturoi në përrua.
fund kësaj bërllokjete. Nuk jetohet kështu Punemadhe, ma priti plot inatë.
mes grushtave me frikë, në kontinierë Bashkë me ty dua të vdes atje poshtë, në
bërlloku, kur jetën tënde e ka në dorë Kurvë përrua. Vetëm unë e di, ajo dhe askush tjetër
Partia. Nuk e di, si do ta gëdhish të si e ktheva atë natë në shtëpi. E shpëtova
nesërmen. Në ndonjë kontinier bërlloku, ose veten. Edhe atë qyqe.
në përrua. Nuk jetohet gjithë jetën me frikë… Histori më vete është ajo, se si unë e
Një natë, përpak desh përfundova edhe ktheva veten pasmesnate, në Shkup. Ec e
unë bythekrye në përrua. Djemnusha e ndalu rrugës. Mezi arrita në Kërçovë. Në
tepronte me kërkesa. Le që më shtinte edhe afërsi të një pompe të benzinës, e qasa
mua të pi si mëzat katundi, po një natë në makinën dhe ia futa gjumë.
një restorant kërkoi edhe të bëjmë dashuri Pak, para agimit, kur zbardhi drita, më
mbi tavolinë përpara të pranishmëve. I doli gjumi. E shkunda veten nga ëndërrat e
thashë: Ti je e çmendur. Jo, më tha. Unë me tmerrshme. Tollosuni, që më kishte hipur
ty kisha bërë dashuri mbi këtë tavolinë!... përsipër natën, më kishte rrok për fyti, ma
Vërtetë, ti je e çmendur. Mezi e binda, atë kishte zënë frymën...
natë ta hip në makinë. Edhe pse, edhe unë Me siguri do t’ju rrëfej edhe për këtë
mjaftë kisha pi, që ta kthej në shtëpi pa asnjë çmenduri më poshtë mes këtyre faqeve të
ferrë në këmbë. Rrugës u shtri në prehërin këtij libri. Zoti e bëftë për hajër!...
tim, dhe ma shpërthekoi patentin. E mori në
dorë, pastaj e futi në gojë. Mes maleve, më
detyroi të bëj me të dashuri, në errësirë.

67 68
- E unë, si ta merr mendja, a i kam
kapërcyer që të dyja ato gra asgane, pranë
një qiriri të ndezur? Edhe unë të shpëtova
nga Zonja Vdekje, në Qafë Thanë, ku
fluturove vetë i katërti me gjithë makinë në
përrua. E di, se unë edhe të pri para, jam
Engjëlli yt mbrojtës?...
3 Babadimri me një mjekër të bardhë - E di. Dhe, Dy të tjerat më mbajnë për
gati deri në fund të këmbëve, një ditë më krahu, rrugës për në Baba Tomorr… Rreth
trokiti në derë. E hapa derën, e rroka për kësaj ngjarje kam shkruar edhe një libër me
mjekre dhe e futa brenda. Ishte Djemnusha, poezi: Engjëlli im është Grua.
kësaj radhe ishte maskuar në Babadimër me - E kam lexuar edhe këtë libër. Vetëm
një thes dhurata në shpinë. pranoje se, Engjulli yt jam unë në libër. Dhe,
- Thashë: a do të ma hapish derën. ti nuk mund të vdesish pa thënë unë se, nuk
Shkaku se, ty të ka dalë zëri se derën ua të lë unë të ikësh, Engjëlli yt mbrojtës me dy
hapë vetëm grave. Nuk qenka e vërtetë. shtamba verë…
Derën ti ua hap edhe burrave me mjekra. - Ndodhë. Jeta është misterioze.
- Po, iu përgjigja me ironi. Derën, siç e - E nata, kur erdhi yt Atë dhe më
sheh ia hap edhe Babadimrit… trokiti në derë, a je te unë? I thashë: jo, nuk
- E di. E sidomos, kur është grua. E është sonte. Nuk të dhashë. Edhe kjo ngjarje
Zonjës Di, a ia kishe hapur derën? nuk të kujtohet?!...
- Jo. Asaj do t’ia hapja portën. - Po, të gjitha më kujtohen.
- I çmendur. Ende siç duket e do - Atëherë fol, pranoje se unë jam
Zonjën Di! E këndej thua nëpër libra se asaj Engjëlli yt mbrojtës!...
ia ka kaluar në shtrat Cuca Boheme me dy - Mirë de, ti je Engjëlli im mbrojtës me
shtamba verë. Rren. dy shtamba verë…
- Jo. Nuk rrej. Cuca Boheme moti e ka - Pranoje, atëherë edhe se unë të
kapërcyer në shtrat me rraçe… Gji më dha shpëtova nga vdekja e sigurtë, atje poshtë
me shtamba… Ringjalli në Korçë… në përrua, Qafë Thanë!...
- Edhe këtë e pranoj. Tjetër?

69 70
- Edhe se, unë jam Muza yte…
- Muza ime duhet t’i ketë dy shtamba
plot me verë. Gji të më jap ditë e natë si
qengj… Fuqi për luftë…
- I poshtër! Unë, nuk i paskam ato
marifete?!... Rraçe, që të hedhin bythekrye
në shtrat me gjithë herdhe…
- Jo, i ke. Vetëm, duhet t’i fusish në
përdorim me të gjitha forcat artilerike, nga
qielli e toka. Pluhuri të ngritet mjegull në
fushëbetejë mes maleve…
4 Rrëzë Kalasë së kaçakëve të Zajazit,
- I poshtër, priti helikopterët! ende vonoheshte Pranvera. Nuk këndonin
Aeoroplanët. Predhat. Bombat e italjanit… zogjtë, nuk fluturonin dallëndyshet, nuk
Dhe, më rrëzoi në mes të dhomës. kishin ardhë lejlekët. E në anën tjetër,
Librave. Shtambave me verë. Pranë një qiriri Patriotët e vonuar nuk zbritnin dot nga bina.
që mezi bënte dritë, jepte shpirt… Sheshi. Rrëzë kalasë, përpara Muzeut të
Luftës e skuqnin me flamuj kuqezi. Këngë
patriotike. E shpalosnin programin e tyre
zgjedhor përpara zgjedhjeve parlamentare.
Radhiteshin njëri pas tjetrit me kravata
kuqezi, secili më trim se shoqi, ndizeshin
zjarr. Ndërtonin rrugë. Fabrika. Ujësjellësa.
Varre… E bënin Shqypni… Ndonjëri, shkonte
edhe më larg: gjatë një fushate
parazgjedhore në një katund u tha me plot
gojën të pranishmëve në shkollë:
- Ne do t’u ndërtojmë rrugë.
Ujësjellës… Xhami me dy minare… Edhe
shkollë moderne…
- Po, ne nuk kemi fëmijë. U dëgjua zëri
i një fshatari diku nga fundi.
71 72
- Edhe fëmijë do t’ju bëjmë ne, burrat e brez pas brezi: Sadin Selmani, Sulltanë
Partisë Demokratike… Qafa, Sefer Zajazi, Sulë Jetimi, Xha Nefruz
- Hi-hii-hiii… Qeshën disa të rinj kopila, Çeliku… Që, nëpër shekuj nuk arriti dot ta
me flamuj partiak në dorë. bëj zap, ta fusë nën zgjedhë as Mbreti e as
Dhe, vërtetë në qytetin e Kalosh Krali. Nëpër shekuj kishte bërë kryngritje,
Zajazit, Kaçakut të maleve, çdo katër vite e nga një luftë e kishte nisë për çdo vjet.
bënin Shqypni. Majë plepave nëpër katunde Xha Nefruz Çeliku fillkat vetë në malet e
valonte flamuri kuqezi. Jehonin këngët Garanës, në Çelvjlollcë kishte bërë luftë flakë
patriotike me çifteli, dajre e lodra: më fkakë me bullgarin, e kishte vënë vetë me
gur kufirin në mes Bullgarisë dhe Shqipërisë.
Vjen Valiu, or pi Manastëiri: Burri i fuqishëm dhe trim duke u kthyer në
Ju Zajazaz, bre , ku më jini? fshat rrugës me dorë e kishte mbytyr edhe
N’Karbunëicë, more, pusëi kini! një ujk. Sulltanë Qafa, që me gërshërë të
Sefer Kaçakun ju çaush e kini dhenëve ia vrau shtatë vetë Mikales së
Kadri Dangën bylykbash më kini. Brodit, për t’i dalë zot Shtëpisë. Katundit të
More, Sefer, bre, musteçeverdhë nemur nga Sulltani e Krali mes atyre maleve.
Shkruj nji letër, more, ta çojmë n’sher Dhe, sot ne jetonim nëpër dasma,
T’na çojnë xhephane, t’na çojnë fishekë fushata zgjedhore me emrat dhe luftërat e
Se me komita, jalla, liftojmë vetë! atyre burrave. Trimëritë, që ende i mbanim
More komit, bre, i bugarit gjallë nëpër këngë, e në të vërtetë ende nuk
A i njef trëimat e Zajazit? ua kishim bërë as varret. E të mos flasim
T’apin plumjin, jalla, permes ballit! ndonjë rruge, ose shkolle t’ua vënim emrat e
Mor komita, bre, komita të rëi, tyre. E ku më në mes të katundit ose qytetit
S’ kini pa ju, shyptar me sëy, t’u ngrisnim edhe përmendore. I thirrnim sa
Ta majnë houtën, jalla, drejt në sëy! herë që ishim në zor, kur na duheshte vota e
popullit, fuqia e tyre për luftë. Të nesërmen,
E në realitet, vendlindja e Kaçakut të posa i vendosnim bythët në Qeveri, nëpër
maleve, Kalosh Zajazit binte e zgjoheshte ministri, kabinte, ua harronim edhe emrat.
nga gjumi me Robërinë. Liria nuk e donte Përsëri duheshte të kalojnë katër vite,
këtë vend të ashpër malor. Çerdhe kaçakësh që ne përsëri t’i ngrejmë nga varret ata burra.

73 74
Ne me këngë e çifteli e ata me pushkë gjatë
fushatave zgjedhore përpara popullit. Edhe
nëpër libra: O burra, zgjohuni nga varret!
Rrokni armët se, na mbytën të gjallët!...
Në fund, pasi i fitonim zgjedhjet, përsëri
ia futnim gjumë dimëror. Argatë e hyzmeqarë
në Qeveri… Lypës te Ura e Gurit mbi Vardar
me torbën përqafe…
I prisnim nën mrize, dardha gorrice,
zgjedhjet e ardhshme parlamentare… 5 Verë. Dielli të piqte mbi kokë si saç. E
gjithë natyra dukeshte se ndizej flakë. Vetëm
gjinkalla, ama ia kishte thënë këngës në këtë
vapë. Edhe ndonjë qen rruge me bishtin ndër
këmbë dhe gjuhën jashtë dy pëllëmbë nga
vapa e madhe.
Skënderbeu, që në sheshin e vet e
kishte futur shpatën në brez dhe kënaqej me
këtë copë livadh të mbjellur me beton, që
mezi ia nxente kalin, shikimin e kishte hedhur
matanë Vardarit. Tamerrmendja, ngushtë e
kishte në këtë brez livadh, aq sa një vrap
kali. E priste të nesërmen ta kalojë Vardarin,
ose të hip në Kala. Vendi i tij më i preferuar
gjatë luftërave të ndryshme, kishin qenë
kalatë. E pse sot, pas kaq shekujsh përësri
të mos jetojë kalave, po ta zbrezin me dhunë
pasardhsit e tij nëpër sheshe, ndonjëri edhe
në një pëllambë beton. Sa herë që kaloja
pranë kalit të tij, e shihja se është i zemruar
me ne stërnipërit. Fytyra i rrinte errë e zi.
75 76
Mjekrra i dridheshte nga zemrimi. Dhe,
çuditesha me ne “ patriotët “ sa herë që
kalonim pranë tij, si nuk hanim ndonjë
shuplakë. Shqelm kali. Ose, s’e nxjerrë
shpatën nga brezi dhe me një të rame të na
e hedhë kokën përpara këmbëve të kalit si
cung shelgu…
Mendime të këtilla më mundonin ditën.
Natën. Në shtëpi. Në rrugë. Herë pas here
më binin sa mundeshin me grushta. Zgjohu!
Nuk është koha për gjumë. Merre kokën
tënde nën sjetull dhe dil në Çarshi, te Sheshi
6 Rrapi, përsëri bleroi, shpërtheu gjethe
në pranverë. Nën hije i kishin ardhë mysafirë
i Skënderbeut!...
nga të katër anët. Poetë, që kokë më kokë
Dhe, nuk e di pse, sa herë që kaloja
lexonin poezi. Çarshisë së Vjetër
pranë atij Sheshi, mendoja se një ditë nuk do
dalëngadalë po i dilte gjumi. Vargu i hipte në
ta shoh Skënderbeun mbi kalë. Mendja ime
shpinë kalit...
prej shkrimtari ma thonte se, një natë
Tata e Madhe me ferexhen krahëve
Skënderbeu për inatë tonin, të shqiptarëve,
dhe shkopin në dorë, u përzi në mesin e
duhet të ikë nga ky shesh dhe të dalë
poetëve. Tashti, më në fund ma keni bërë
matanë Vardarit. Ose, të hip në Kala…
qejfin, Çarshinë do ta zgjojmë nga gjumi.
Kalin e kishte me gjithë shalë. Shpatën
Mjaftë fjeti më, rrëzë Kalasë. Nën këmbët e
në brez. Atëherë, çka priste që nuk e
kalit të Skënderbeut. Gurët e këtyre mureve.
këpuste frerin dhe të hip në Kala?!...
Rrugët e ngushta me kalldrëm, fshehin e
- Hi-hii-hiii… E pret Moisi Golemin…
ndezin histori. Shadërvani, që me shekuj ia
Qeshi matanë rrugës Tata e Madhe, një
ujit rrënjët Rrapit të na bëjë hije ne poetëve
poete e çmendur duke u rënë mureve me
për çdo pranverë të vonuar me vapë, rrëzë
shkop nëpër Çarshi. Zgjohuni!... Zgjohuni, o
Kalasë me gurë mbi gurë...
harama nga gjumi, i dilni zot gjithë këtij
Ora e madhe letrare filloi nën Rrap.
bereqeti në mes të fushës! Pasurie të
Poetët i këndonin dashurisë. Gunës së tij me
tundshme, se ua mori shkau…
gjethe, që si zogjë i kishte marrë nën sjetull.

77 78
Ndonjëri, edhe Atdheut. Pse jo, ky burrë e degë më degë. Çarshisë së Vjetër nën ata
mbante më këmbë me kësulë të bardhë në gurë, i doli gjumi. Tata e Madhe, që përpiqej
kokë në mes të Çarshisë. Edhe Skënderbeut me shkop vite me radhë ta zgjojë nga gjumi,
që matanë rrugës i bënte roje, me shpatën nën ata gurë, minare mbi qyetet, tashti e çoi
në brez e dorën lartë: kadalë, o burra! Nesër, më këmbë vetëm me një plumb poezi ...
do ta kalojmë Vardarin, matanë. Urën e - Edhe një! Edhe një! Edhe një!... U
Gurit, që është bërë si Kështjella e Rozafatit, dëgjuan zëra nga të pranishmit nën Rrap.
ditën ndërtohet e natën rrënohet… E ne, nuk - Jo. Mjaftë e keni një për këtë takim
kemi Nuse ta varrosim nën ato themele, letrar se, nesër ndodhë të më shpallin të
duke ia lënë një gji jashtë për poetët… çmendur dhe rrasin në birucë. Hajmalinë e
Vargu mori zjarr. Tata e Madhe e hodhi Hoxhës të ma varin përqafe si torbë kali me
ferexhen. Shkopin. E nxorri vargun plumb taxhi... Thonë: e kanë pushtuar xhindet...
nga brezi në mes të Shkupit: Natë e ditë e tërheqin nëpër Bit-Pazar.
Rrugëve flet vetmevete, marrëzira... Ndodhë,
Koçia e Nuses na mbeti të ha dru... Dru... Dru...

në rrugë - male
Krushqit pas shtatë maleve me koçi
U nisën ta marrin Nusen me këngë.
Dhe, ende nuk janë kthyer në Katund.
Dasëm të madhe bën Nëna në lëmë
Babai me shokë qet pushkë te porta.
Cucat në valle copë-copë i bënë dajret.

Dasëm e madhe ende bëhet në Katund


Krushqit dikush na i ka ngrirë mes maleve
Koçia e Nuses na mbeti në rrugë. Male...

Duartrokitjet jehuan si pushkë nën Rrap.


Brohoritjet e forta nën hije. Zogjtë fluturuan
79 80
LSHSHM. “ Urime Vitin e Ri 2008!!! Shkaku:
Zoti Miniministër, pasi i pari na e urove Vitin
e Ri 2008 duke na e dërguar në LSHSHM
komisionin mbikqyrës të Ministrisë së
Kulturës për mjetet e harxhuara “ ne
namenski “, ja po ua kthejmë urimin “, thuhet
në urim. Duke i sqaruar ministrit shkakun e
7 Të nesërmen, anë e mbanë na mori organizimit të manifestimit kulturor tradicional
gazeta. Tata e Madhe me atë poezi e kishte Takime nën Rrap , kryetari Çeliku, thotë se
bërë namin. Shtatë krali ia kishin ndi zërin. ky manifastim, i cili sivjet shënoi 10 - të
Edhe Ministri i Kulturës me shefin e kabinetit, vjetorin e tij, ka një karakter krejtë tjetër nga
kshilltarin dhe dy këlyshët e tij me zgjebe: manifestimet e tjera kulturore që mbahen në
Maqedoni, të politizuara deri në palcë. ” Jo
Pas vizitës së revizorëve në LSHSHM rastësisht, e pagëzuam edhe Takime nën
Rrap, manifestim i vetëm dhe specifik i
Çeliku dhe Xhemaili poezisë erotike, që do të mbahej për çdo
këmbejnë urime për Vitin e Ri verë nga fundi i gushtit. Dhe, i zhveshur
krejtësisht lakuriq nga petkat e partive
Manifestimi Takime nën Rrap është politike në Maqedoni, por i veshur me art e
i zhveshur krejtësisht lakuriq nga petkat e vlera të arrira letraro-artistike, thuhet ndër të
partive politike në Maqedoni, dhe është i tjera në urimin drejtuar ministrit. Ky
veshur me art e vlera të arrira letrare - manifestim kulturor tradicional ndërkombëtar
artistike, thuhet në urim. qe manifestimi i parë poetik, që në vitin 1997
në Shkup e zgjoi Çarshinë e Vjetër, rrëzë
Shkup, 13 dhjetor - Kryetari i Lidhjes së Kalasë nga gjumi dhe i tuboi penat më të
Shkrimtarëve Shqiptarë të Maqedonisë njohura nga të gjitha trojet etnike shqiptare
( LSHSHM }, Kalosh Çeliku i është përgjigjur dhe Diaspora. Edhe, pas luftës së 2001 - shit
përmes një letre ironike, Ministrit të Kulturës qe i vetmi manifestim kulturor që solli në
Arifikmet Xhemaili, enkas me vendimin e Shkup aq shumë poetë ( një autobus me
ministrit për të bërë kontrollin financiar në poetë nga Shqipëria ), që kurrë nuk ka pasur

81 82
në gjirin e vet ndonjëherë tjetër ky kryeqytet, manifestimet e shqiptarëve të këtij karakteri,
ku u lexuan poezi të dashurisë në mesin e ku në radhë të parë e kanë fjalën poetët”,
tankeve. Edhe pse manifestimi është i thuhet ndër të tjera në urimin e kryetarit të
veçantë dhe i vetëm, përballet me vështirësi LSHSHM, drejtuar Xhemailit, duke i
të mëdha materiale e politike. Shkaku se, bashkangjitur edhe një urim tjetër, “Urime
individët që merren me politikë te ne në edhe çmimin special pas postit: Takime
Maqedoni, nuk kanë haber nga arti, e ku më nën Rrap !...” Poashtu në urimin drejtuar
ta duan poezinë. Mos të them, edhe se e Ministrit Xhemaili jepen edhe hollësi të
luftojnë me të gjitha forcat dhe armët politike. mjeteve minimale që ndahen për këtë
Partive politike në pushtet, u duhen manifestim kulturor dhe të manifestimeve të
manifestime të politizuara, ku ata të munden tjera të kulturës shqiptare, ku mjetet ndahen
të trumbetojnë lirisht të arriturat e tyre sa për sy dhe faqe, ndërsa shumat
demagogjike në politikë, arsim e kulturë. marramendëse ndahen për manifestime
Fotografohen në mjetet e shkruara të kulturore maqedonase.
informacionit, radiotelevizion gjatë hapjeve të
këtyre manifestimeve kulturore si politikanë LAJM, Shkup 13 dhjetor 2007
të sukseshëm e dashamirë të arsimit dhe Anila DISHA
kulturës”, thuhet në urim, ku edhe sqarohet
se ky manifestim nuk ua ka mundsuar këtë
reklamë politikanëve, po poetëve dhe
njerëzve të kulturës. Sipas kryetarit të
LSHSHM, kjo është edhe arsyeja se pse ky
manifestim që u mbajt për të dhjetën herë
me radhë përballet me vështirësi të mëdha
materiale e politike.
“ Ministria e Kulturës derdhë mjete të
mëdha marramendëse për manifestimet e
politizuara deri në palcë vetëm të kulturës të
një populli, ku më shumë ka politikanë e
policë se sa poetë. Por jo edhe për

83 84
Portiku poetik nën Rrapin
e Kaloshit

Nata e parë u hap në orën 18.00 dhe


manifestimin nën moton "Na bashkoi Rrapi",
e quajtur Ora Simbolike Letrare, nën
recitimet e poetëve, pijes, ushqimeve,
tingujve muzikorë e bisedave të çlirshme,
vazhdoi deri në mëngjes. Ishte një Rrap më
8 Dhe, pas një jave shkrimi tjetër në një shumë se dyqindvjeçar, aty, në Shkupin e
gazetë të përditshme, në Prishtinë: moçëm ilir, që i bashkoi poetët nga të gjitha
anët. Rrapi, ai lis degëgjerë që simbolizon
rrënjët etnike të një trualli, ashtu sikundër
Portiku poetik dhe edhe rrënjët e së bukurës, motet, amshimin e
hovet dashurore lirike së bukurës, këngës, pijes, gazit jetësor,
pushtimin e hapësirave të lirisë,
PREND BUZHALA tradicionalisht bashkon poetë që më së
Shkup, 25 shtator shumti i këndojnë dashurisë, gazit jetësor a
Për tri ditë radhazi në fundjavën që plagëve që t'i dhuron dashuria. Ai i përgjigjet
shkoi, më 22, 23 dhe 24 shtator, në Shkup aq spontanisht takimeve të tilla lirike e
dhe Dibër u mbajtën manifesitmet peotike. "Poetët nuk duan urdhëra për
tradicionale poetike Netët poetike - Takime disiplinim. Nuk duan as njëfarë zyrtarizmi të
nën Rrap, në organizim të Lidhjes së ftohtë letrar a shoqëror. E duan, mbi të gjitha
Shkrimtarëve Shqiptarë të Maqedonisë. lirinë. Mandej gjithçka krejt natyrshëm, merr
“Këto janë takimet e nënta me radhë. Marrin rrjedhën e vet të së bukurës. E aty mund të
pjesë 50 poetë nga Maqedonia, Shqipëria, dëgjohen fjalët më të zgjedhura, më të
Kosova, Bullgaria e nga vendet tjera", tha në çlirshme, të zemrës së poetit", shprehet
hapje të këtyre takimeve, kryetari i LSHSHM, Kaloshi. Nën Rrapin e Kaloshit, si iu pëlqen
Kalosh Çeliku. shkupjanëve ta quajnë atë lis ku tubon poetët
e poeteshat nga të katër anët. Në Natën e

85 86
parë, të titulluar "Na bashkoi Rrapi", vargjet e Nexhat Pustina. Me kumtesa për këtë
tyre i lexuan poetët nga Shqipëria, Zyhdi shkrimtar u paraqitën Rami Kamberi dhe
Morava ( aktualisht edhe kryetar i Lidhjes së Nebi Samarxhiu. Në vazhdim u përuruan
Shkrimtarëve të Shqipërisë ), Dhimitër librat e poezive “Ditari në trotuar” i Halit
Pojanaku, durrsakët Daut Hoxha e Agim Bashës, për të cilën foli Rami Kamberi,
Bajrami, mandej Milianov Kallupi, Mariana “Edhe pak hënë mbi mal” e Vahit Nasufit, për
Shkurti, Xhelal Tosku etj. Nga poetët të cilën folën Arben Ibrahimi, Dhimitër
shqiptarë të Maqedonisë lexuan Kalosh Pojanaku e Milianov Kallupi, “Mungon
Çeliku, Besnik Lena, Rami Kamberi që i puhiza” e Burhan Skikulit, për të foli Halit
drejtoi këto takime, Arben Ibrahimi, Bujar Basha dhe “Them se…” e Nebi Samarxhiut
Ganija, Burhanedin Xhemaili, Rexhep për të cilën u angazhuan Halit Basha e Vahit
Bajrami etj. Krijues nga Kosova si Kadrush Nasufi. Në fund u bë edhe prezantimi i
Radogoshi, Shefqete Gosalci, Gjon Gjergjaj, numrave më të rinj të revistës letrare “Stili
Abdullah Konushevci, Prend Buzhala, Fadil ‘97”.
Curri etj, krijuesja nga Bullgaria, Mariana
Aleksandrova etj. Shpirti rebelues i poetëve
Dita e Dytë e manifestimeve u zhvillua serembianë, i pamplakur
në Dibër, e quajtur “Me poezi e këngë deri në
agim”, në bashkëpunim me Klubin e Mandej, para artdashësve dibranë
Shkrimtarëve Art Klub të Dibrës. Fillimisht, kanë lexuar poetët nga Shqipëria Pano Taçi,
në Pallatin e Kulturës në Dibër, kjo ditë nis fitues i vjemë i këtij manifestimi, si dhe
me Sofrën poetike “Portiku Poetik”, në të autorët tjerë të lartpërmendur, poetët dibranë
cilën u pëkujtua Lutfi Turkeshi, personlitet i e shqiptarë nga Maqedonia, si Halit Basha,
letrave nga ky qytet dhe u promovua vepra e Nuri Koleci, Nebi Samarxhiu, Vahit Nasufi,
tij postume me kritika letrare e ese letrarë, etj. Poetë nga Kosova dhe Bullgaria.
“Hija fjalës”, për të cilën folën drejtuesi i këtij Ndërkaq, nga ora 21.00 “Me poezi e këngë
klubi dibran, Nebi Samarxhiu dhe Nuri deri në Agim”, lexuan të njëjtit poetë, rreth 40
Koleci. Një orë e veçantë letrare përkujtimore sish, në hotelin “Venec”. Para pjesëmarrësve
iu kushtua përkujtimit të veteranit të arsimit e kënduan Shefqete Gosalci dhe Bashkim
shkrimtari rebel, siç u quajt poeti dibran, Paçuku. “Letërsia, si gjithnjë, është ajo që

87 88
prin në integrimet brendashqiptare (tha P. në moshë. Gjithsesi, për t’iu dhënë ton të
Buzhala), kurse Zyhdi Morava tha se veçantë këtyre hoveve, janë edhe ndarja e
“shkrimtarët gjithnjë kanë ditur të jenë zëri i çmimeve dhe emërtesat e tyre metaforike
kohës, të jenë idealistë që i japin kuptim nga orgnizatori.
kohës dhe shoqërisë”. Atmosfera poetike e lirike u përcoll edhe
Në fund, juria në përbërje nga Rami të nesërmen në Dibër e Shkup.
Kamberi, Kalosh Çeliku dhe Prend Buzhala,
ndanë çmimet e manifestimit. Kështu, çmimi
për veprën më të mirë erotike midis dy
manifestimeve, i titulluar metaforikiksht “E
përcolla Natën”, i takoi romanit të Zyhdi
Moravës, çmimi “Rrapi” që ndahet për vepër
jetësore, i takoi Vahit Nasufit, çmimi i titulluar
po ashtu metaforikisht “Ulu mal të dalë hëna”
për poezinë më të bukur të dashurisë të
lexuar në manifestim, i takoi Abdullah
Konushevcit, kurse me çmime për poezi u
shpërblyen edhe Shefqete Gosalci, Dhimitër
Pojanaku dhe Xhelal Tosku.
Manifestimi solli vlera të reja poetike,
sidomos në zhanrin e poezisë erotike.
Përshtypje të fortë, si gjithnjë bëri poezia e
Pano Taçit, e lexuar nga libri më i ri i tij
peotik “Pani Plak”. Ani se në moshën 78-
vjeçare, poezia e tij, e vlerësuar si lirikë e
gjetjeve të mirëfillta; ai kumton hovet
dashurore në pleqëri të thellë, si një poet
endacak, me ndjeshmëri serembiane. Se
shpirti i poetit nuk mplaket në këso hovesh
lirike, dëshmuan dhe poetë të tjerë tashmë

89 90
- Po, mbushe edhe një gotë! Ti e di se,
unë jam katundar dhe nuk i lëroj arat vetëm
me një ka… Po, me dy palë qe…
- E arën time me sa palë qe do ta
lërosh, mbjellish me grurë… Ose, do ta lësh
shkret, livadh…
- Arën tënde dihet, me shtatë palë qe.
IV NUSJA MA PASHTERKË TË KUQE Një herë do ta bëj ugar… Pastaj, do t’ia thyej
plitat me valak… Në vjeshtë do ta mbjell me
hebe në krah, hedh farën…
- Dhe, në Dimër do ta korrish. Ose,
1 Vitin 2008 e përzë me një shqelm kosisish me argatë…
bythëve. Nuk më duhet më ky burrë plak. - Jo, vetë do ta kosis në Pranverë.
Mjafton, që ia vodha tre libra: Dac Poeti i - E nëse i hip bari i egër?
shkruan poezi Mamit ( poemë humoristike - Zjarrin do t’i vë! Flakën. Nuk më
për fëmijë ), Ehu ( poezi ) dhe Gruaja duhet një arë e tillë me bereqet, bar të egër
besnike ( roman ). Në fund, edhe një çmim e ferra gomari…
letrar “ SEREMBE “. - E në do të dish, ara ime plot bereqet
Natën e Madhe që iku e kalova te nuk e pret Pranverën… Po, çohu dhe rroke
Djemnusha mes shtambave me verë. drapërin! Kosën në dorë…
Librave. Një laptopi që gjithë natën bëri Gotën e dytë të rakisë më e kisha pi
muzikë. Dhe, një qiriri mbi tavolinë me pak me fund. Edhe kafen. Vetëm, ara plot
dritë… Shpirt... bereqet siç duket priste t’i fus drapërin.
Djemnusha më zgjoi me një gotë raki Kosën. Kalin në lëmë. Bukën ta fus nëpër
rrushi. Kafen, më tha, pasi ta pish rakinë e ke hambarë, bëj gati për Dimër.
gati mbi tavolinë. Unë përgjumshëm me sytë Çohu, he burrë, i thash vetes, zgjidhi
mëshelë e ngrita gotën me fund. Gëzuar! duajt në lëmë! Fshije grurin me ata kallinj plot
- E do edhe një, më pyeti Djemnusha. bukë që e kanë kërrusur kokën në arë.
Bereqet, që moti nuk mbahet mend të jetë

91 92
rritur në këto anë, japë bukë kjo arë
bereqetmadhe rrëzë Çukës…
Dhe, atë mëngjes e fshiva mirë me
kalë lëmën. Grurin e futa në hambarë, nëpër
thasë. Grykën ua lidha me nga një kordhë
kanapi. Kashtën dengje-dengje e fluka mbi
tra në kasollë…
Ushqim të kenë edhe kafshët për
nesër… Dimër… 2 Një javë më vonë, ëndërra të
tmerrshme. Pasmesnate, fola edhe jerm.
Gjithë natën më rrihte çotek Nusja me
pashterkë të kuqe. E hapte derën, ma bënte
me gisht pssst, që të hesht dhe më futeshte
me zor në shtrat. Djersë të ftohta nën jorgan.
Thirrje për ndihmë! Po, askushi nuk më
dëgjonte në errësirë. Thuaj se, të gjithë ishin
të shurdhët. Nuk kishin veshë. Nuk kishin sy.
Qorra. E unë flukesha dorë më dorë. Çati më
çati. Plep më plep. Lis më lis nëpër degë...
Në mëngjes, më këthente përsëri në
shtrat. Dhe, pasi ma jepte edhe njëherë
hakun mirë, më porosiste: askujt mos i
tregosh asgjë. Nuk ke dëgjuar gjë me veshë.
Nuk ke parë gjë me sy. Rrena janë ato që
fliten nëpër Çarshi. Thashetheme. Ti duhet të
më besosh vetëm mua si nuse. Unë e flas të
vërtetën. Nuk mirrem me përralla. Dhe, e di
rrugën për në Baba Tomorr… Tyrbe…
Ec, e hape gojën. Jo. Shkaku se, një
herë moti fola, i tregova një miku për Nusen

93 94
me pashterkë të kuqe… Dhe, e dini çka më
gjeti… Jo, nuk e dini. Të gjitha i kishte marrë
vesh pikë për pikë. Jo, ju nuk e dini edhe se,
si unë e kalova natën. Zëri më ka shkuar për
qielli. Ndihmë kam kërkuar nga të vdekurit e
të gjallët deri në mëngjes. Po, askush nuk
më dëgjoi. Pa me sy. Nuk e hapi as derën.
Dhe, unë edhe një herë të flas jerm,
kam frikë… Frikë... Frikë…
Punemadhe, do të thoni ju trimat pas
lufte. Patriotët e vonuar. Trusakatët. Fol, një
herë më se, nuk u bë nami! Ville zemrimin!
3 - Turp të kesh, më tha një ditë
Djemnusha. Nuk je burrë ti që nuk e do
Urrejtjen. Dashurinë. Po, të jetë nevoja, ha
Zonjën Vdekje…
edhe çotek! Njëherë lind njeriu, njëherë vdes.
- Nuk e dua dhe pikë. E kam dashur
Jo. Edhe këtu nuk keni të drejtë. Unë tri herë
dikur moti. Edhe kemi pi verë kokë më kokë.
kam lind. Dhe, dy herë kam vdekur. Një herë
Poezi kemi shkruar pranë një qiriri. Gjithë
në Voskopojë. Herën e dytë në Qafë Thanë.
natën kemi bërë dashuri… Tashti, më nuk e
Frikë kam të vdes edhe një herë mes këtij
dua putanen.
bërlloku. Frikë… Frikë…
- Megjithatë, edhe ajo është grua
Vdisni ju, po të doni në vend timin!
besnike… Gjylvetare…
Falë ju qofshin kurorat e luleve… Fjalimet
- E di. Vetëm se mos harro, edhe ajo
patetike mbi varr… Parajsa… Unë nuk i dua
nuk më deshi në Qafë Thanë… Vërtetë, më
gjithë këto shpërblime mbi kokë… Urata…
mori në prehër atje, poshtë në përrua, por
Unë e dua Ferrin!...
pasi më bëri remont, përsëri më hodhi
bythekrye në rrugë… Jetë…
- Dhe, ti që nga ajo ditë i prishe punët
me Zonjën Vdekje?!...
- Po. Nuk më do ajo për burrë. Edhe
unë nuk e dua për grua…

95 96
- Vetë e ke fajin. E di, sa të kam lutur trenit… Autobusit… Litarin të vësh në qafë…
atë natë mos shkosh në atë manifestim Vrasish veten… Natën ta kalosh me Nusen
kulturor të poezisë, në Sarandë. Në fillim, u me pashterkë të kuqe… Dhe, të nesërmen
pajtove, ma dhae besën se nuk do të nisesh gjithë fajin t’ia hedhish asaj gruaje besnike…
vetë në rrugë.
- E vërtetë. Atë natë, u ktheva prapë
nga rruga në Shkup.
- Dhe, të nesërmen kishe marrë rrugë
pa mua, Engjëllin mbrojtës…
- Po. Mendët me siguri m’i ka marrë
Nusja me pashterkë të kuqe…
- Edhe këtë përgjigje e kam të njohur.
Fajtore është gjithmonë Nusja me pashterkë
të kuqe. Ajo natën me zor të futet në shtrat,
bën me ty dashuri deri në mëngjes. Dhe, në
fund të jep një çotek të mirë bythëve…
- Po. Është e pamëshirshme ajo grua
putane në shtrat...
- Mirë, ta marrim se është ashtu siç
thua ti, kyfarë burri. Edhe pse nuk është. Po,
a nuk e ke dëgjuar nga populli se, njeriu kur
të kthehet prapë nga rruga, nuk bënë të niset
përsëri në rrugë…
- Thotë, populli.
- Dhe, ty për këto fjalë të popullit nuk
të bëhet vonë… Nuk i jep pesë para…
- Jo, më bëhet. Po, ashtu e ka thënë
Natyra… Zoti…
- Përsëri, gjete përgjigje. Dëgjo, ti i
poshtëri i botës! Zoti nuk thotë t’i dalish para

97 98
uronte 28 Nëntorin, Ditën e flamurit. Dhe, ma
kërkonte t’ia dërgoj me mesazh numrin e një
bërlloku shqiptar, me të cilin unë nuk flisja
gati dhjetë vite. Nuk iu përgjigja. Erdhi
Kurban Bajrami, unë nuk ia urova, edhe pse
e hiqte veten më shumë si katolike se sa
myslimane. Dhe, gratë si gratë. Inatin e kanë
Zot. Mos harro, edhe Djemnusha është grua.
E pamundur është të mos ketë inatë. Aty për
aty ma kujtoi edhe punën e patës në Katund.
Gruaja se si, për një patë nga inati kishte
hyrë në varr. E kishte lutur burri të therin një

4 Një javë, Djemnusha nuk më mori në pulë, gjel, qengjin, viçin… Kaun që lëronte
arën. Lopën që jepte tambël. Po, kot. Burri
telefon. Dy-tri herë e kërkova unë, nuk e nga pazari, sipas porosisë, gruas nuk i kishte
hapte telefonin. E mora me mend, ishte sjellë patë. Inati e kishte shti të gjallë në varr
zemruar. Vendosa të pres, t’i kalojë inati. për një patë…
Një ditë, përsëri e mora në telefon. Ditët kalonin në heshtje. Edhe javët.
Kësaj radhe e hapi: Muaji ishte në prag, qëkur nuk ishim parë me
- Alo, urdhëroni? Djemnushën, ulur në një tavolinë. Një ditë
- Hej, ti e poshtër! Pse, nuk ma hap me anë të postës elektronike, E-mailit
telefonin? vendosa t’ia dërgoj disa fragmente të
- Nuk e kam dëgjuar, isha në menzë. romanit: Gruaja besnike.
Podrum. Po, si është Ida? Të nesërmen, e zemruar më mori me
- Mirë është, iu përgjigja ftohtë. Dhe, telefon plot inatë:
thashë me vete: e poshtra e botës… Edhe ka - Hej, ti i poshtëri i botës moderne, më
guxim të pyes për gra besnike… ke shti edhe në libër?! Edhe atë, bashkë me
Tashti, edhe mu kujtua shkaku, pse kurvat e tua besnike…
Djemnusha çonte inatë. E kishin rrokur - Vetë e ke fajin. E siç duket, e ke
xhindet. Një javë përpara me mesazh ma harruar edhe marrveshjen?! Nuk është si ajo

99 100
Marrveshja e Ohërit Kornizë, po megjithatë
është marrveshje politke. Fundi i fundit, unë
jam shkrimtar, e mbaj besën…
- E di, por marrveshja nuk ishte që ti
të më shtish në një libër bashkë me kurvat e
tua besnike. Gratë e burrave. Dhe, ma mbylli
telefonin plot inatë...

5 E dija se një ditë, Djemnusha për të


gjitha këto marrëzira do të më hakmirret. Po,
nuk e dija se si, dhe në ç’mënyrë. Truri i saj
pillte për çdo ditë. Nuk ishte mushkë, që
mundeshe t’ia hedhish aq lehtë samarin mbi
shpinë. Barrën.
Dhe, ja erdhi ajo ditë. Djemnusha më
thirri ta përcjellë me makinë deri në shtëpi.
Rrugës, si gjithmonë edhe do të ndaleshim
për ndonjë pije. U nisa pa u menduar gjatë,
vënë gishtin kokës.
Në Kërçovë, u ndalëm të rrokullisim
nga një shtambë me verë. E pastaj, ta
vazhdojmë rrugën.
- Dëgjo, i thashë: do të ndalemi vetëm
me një kusht, nga një verë dhe hiç më
shumë. Shkaku se, unë jam me makinë dhe
patjetër duhet natën të kthehem mes maleve
prapë në Shkup.
- Pajtohem, tha Djemnusha. Vetëm
nga një pije dhe tjetër hiç.

101 102
Dhe, kthyem në Hotelin pranë rrugës. I - Kamarieri nuk vonoi shumë dhe i solli
porositëm pijet, nga një shtambë me verë për pijet. Ne i përveshëm mëngët si burrat.
shoq me shamia të kuqe përqafe. Djemnusha e hoqi setren. Filluam të pimë si
- Unë dua edhe peshk lumi, tha me dy bolla, kur e zënë ngushtë ndonjë lopë në
fodullëk Djemnusha! mal. Djemnusha, dikur filloi edhe të flasë me
- Mirë de, porosisim edhe peshk. zë marrëzira:
Përderisa, peshku bëhej gati, ne i - E di çka, dua me ty të bëj dashuri mbi
zbrazëm shtambat me verë. këtë tavolinë!...
- Kamarier, edhe dy shtamba me verë! - Vërtetë, ti je e çmendur. E di se ku
Porositi, Djemnusha. ndodhemi, në vendlindjen time. Të gjithë,
- Hej, i thashë: si u morëm vesh. këta që janë në restotant më njohin si kaun e
Vetëm për nga një shtambë? larë në livadh...
- Epo, unë nuk kam faj. Peshku nuk - Punemadhe. Unë dua të bëj dashuri
shkon pa verë. Vetëm, edhe nga një, dhe hiç me ty mbi tavolinë e jo ata.
më!... Pastaj, e di ti atë lutjen si i ka thënë - Sonte, ti më duket qa për dru. E
peshku peshkatarit: Ose më ha me verë, ose thashë këtë, kur e pash se edhe unë kisha pi
kthemë prapë në lumë… mjaftë. Nuk isha i aftë të nisem për rrugë
Kamarieri nuk vonoi shumë dhe e solli edhe atë, me makinë natën.
ushqimin. Ne, i përlamë pirunët. Edhe duart i - Pajtohem. Vetëm me një kusht, që
shtimë në përdorim. Djemnusha, shpesh atë dru ti të ma japish sonte në shtrat!...
thoshte: pula dhe peshku hahen me dorë. - Edhe, siç e ke nisur kështu me
- Kamarier, edhe dy shtamba me verë marrëzira, do të ta jap mu sonte, e poshtër!
në këtë tavolinë! E pash se Djemnusha ma kishte
- Eh, tashti më ia qite fundin. Nuk ke ti hedhur, mu hakmorr. Në këtë gjendje siç
besë. U morëm vesh vetëm për nga një pije, isha, jo që nuk mundesha ta vazhdoj rrugën,
e ti do të bëhemi tapë. por nuk mundesha as ta hap edhe derën e
- Mirë de, pajtohem ti ke besë. Vetëm, makinës. Vendosa, në hotel ta kalojmë
edhe këto dy shtamba me verë dhe më nuk natën. Edhe pse, shtëpinë e kisha në këtë
porosisim për sonte. Qytet. Djemnusha ia kishte arrirë qëllimit.

103 104
Edhe kësaj radhe ma hodhi, ashtu siç dinë të
ta hedhin më, gratë…
Plot inatë, ashtu duke i ngatërruar
këmbët shkallëve, hipëm në dhomë. E
zhvesha lakuriq, ashtu siç e kishte lindë
nëna. Gjinjtë na, hakaret ia nxorra për
mejdani. Dhe, ia rrasa deri në herdhe, nisa t’i
jap dru bythëve plot inatë. Shpulla. Zëri i
shkonte për qielli…
Për herë të parë me të, mes atyre
katër mureve, edhe shaheshim, edhe bënim
6 Djemnusha nuk e la me kaq. Edhe
dashuri si në Shtëpi publike… një herë tjetër mu hakmorr. Ishte e
paparashikushme në jetë. Grackat i bënte aq
lehtë dhe me mjeshtri, sa unë e kuptoja
vetëm kur bija brenda, në gropë. Nuk kishte
dreq që i binte në fije. E nxirrja veten nga
gropat që i bënte ajo dhe i mbulonte me
kashtë, po me shumë vështirësi. Një ditë,
erdha në përfundim se, vështirë e kisha me
këtë grua. I trembesha. Tashti më, nuk e
kisha frikë Nusen me pashterkë të kuqe, po
Djemnushën. Njëqinherë kjo putane ishte
më e rrezikshme se Nusja me pashterkë të
kuqe. Ndonjëherë, më dukej vetja se, mua
nuk me jepte çotek Nusja me pashterkë të
kuqe, po Djemnusha. Ta them të vërtetëm,
tashti fillova ta kem frikë Djemnushën. Natën,
kur e kaloja te ajo në banesë, mezi më
merrte gjumi. Ku ta di unë, çka mund t’i
shkrep në kokë kësaj gruaje, që
shpeshëherë ma mbushte mendjen se është
105 106
e çmendur. Moti i kishin fluturuar trutë nga kobure… Përmëtepër, përveç këngëtareve
koka si zogjë… nuk kishte asnjë grua, të gjithë ishin burra. E
Fajin kësaj radhe e kisha vetë, unë vetmja grua në lokal, ishte Djemnusha.
autori i këtij libri. Moti, që para lufte nuk kisha Atmosfera mirrte zjarr. Këngëtaret i
qenë në një lokal, që e vizitoja herë pas frynin këtij zjarri sa mundeshin me cica e
here, në periferi të qytetit, ku kishte edhe bythë. Luftë e madhe bëhej në sallë me
muzikë. Në këtë strofull këndonin këngëtare këngë. Gjaku deri në gju. E vramë shkaun
të njohura nga Maqedonia, Kosova e me pushkë e topa, sa nuk mbeti shka më
Shqipëria. E unë sa herë që shkoja në përmbi tokë. Ndonjëri, më trimi edhe nxirrte
Kërçovë, kur kthehesha rrugës për në allti: Bam-bam-baaam, në mes të sallës.
Shkup, nuk e leja pa hyrë edhe në këtë Kallashnik. Rafale krismash: ta - taa - taaa…
shpellë. Në këtë lokal, shpesh e dëgjoja Grupi i komandantëve të Haraqinës me
edhe këngën time të preferuar që e këndonte këngën e Adem Jasharit e përshëndeste
një këngëtare fodulle e njohur nga Gostivari: grupin e komandantëve të Gostivarit. Ai i
Gostivarit, grupin e komandantëve të
Djalin ma ka zënë rakia Tetovës. Në luftë, dikur nga mesnata hyri
Për dy kokërra qershia. edhe Struga e Kërçova.
E s’di si ta çoj te shpia... Tek tashti e pash se, ku kisha ardhë, në
çfarë mesi edhe atë, me të vetmen grua.
Dhe, vendosëm bashkë një natë me Ndonjëri, që na njihte herë pas here na
Djemnushën ta vizitojmë edhe këtë lokal dërgonte edhe pije. Uiski grumbullohej e
nate, në periferi të qytetit… derdhej mbi tavolinë. Ne pinim për shtatë
Fatkeqësisht, këtë natë nuk këndonte palë qejfe. Lufta siç kishte nisur me siguri do
ajo këngëtarja, që posa më shihte mua se të vazhdonte deri në mëngjes. Djemnusha e
hyj në lokal, më përshëndeste me mikrofon, hoqi setren. E zbuloi shpinën, krahët dhe
ia thonte asaj këngës së qershiave. Ishin gjinjtë. Tashti, thash me vete do t’i provokojë
këngëtare të tjera me cica e bythë për komandantët. Gjithë e gjithë, le që do të ma
mejdani, që luanin çoçek. Përdridhnin bythët marrin, po mund të ha edhe çotek.
e i ndiznin zjarr mysafirët me këngët: e Adem Drita, matanë dritareve dalngadal filloi
Jasharit, Bajram Currit e Isë Boletinit me dy të zabrdhë. Këngëtarja gjysëmlakuriqe e

107 108
paralajmëroi për sonte fajronin. Ne u ngritëm.
Unë ngadalë i thashë Djemenushës në vesh:
Mrekulli e vetë Hyut. Edhe kësaj radhe e
deshi Zoti dhe shpëtuam…

7 Në shtëpi erdha vonë, diku pas dite.


Gruaja kishte shkuar në punë. Fëmijët në
shkollë. Unë si një trung shelgu vesh e
gjeshur, ia futa gjumë në shtrat.
Në mbrëmje, u zgjova në errësirë.
Tashti e pash se, sa kisha qenë i lodhur,
bërë gjumë të vdekuri. Edhe gruaja ime
besnike kishte ardhë nga puna.
- Hë, ma priti, më në fund t’u kujtua të
vish në shtëpi?
- Po, iu përgjigja. Mezi e kam gjetur
rrugën… Shtëpinë…
- E di. Nuk më vjen çudi. E ke
ngatërruar ditën me natën…
- E vërtetë. Fajin e ka dita.
- E mesazhet, që më vijnë mua herë
pas here në telefonin celular?!...
- Eh, edhe këto përralla janë punë
grashë… Thashetheme… Nuk kanë tjetër

109 110
punë qyqet, mirren me fjalët e hallkut dhe
birat e gardhit…
- Atëherë, si dënim bëhu gati të
shkojmë në Pantelemon! Qeras unë.
- Menjëherë, siurdhëron. Dhe, thashë
me vete: Paska edhe përfitime…
Rrugës, Gruaja besnike më mirrte me të
mirat. Përpiqeshte të zbulojë diçka të re,
ndonjë përrallë. Unë e hidhja bisedën nga
bregu në breg…
Dikur, mbërrimë në male. Krah për V GOMARIN E PËRCILLNIN HAXHI
krahu hymë në restorant. Kamarieri na doli ME DAJRE
para, dhe na uli në një tavolinë. E porositëm
një shishe me verë të kuqe Cabernet. Dhe,
mish qengji në hell. 1 Edhe sot si zakonisht dola në Qytet.
Edhe njëherë, thashë me vete: Bukuri Frekuentova lokalet më të preferuara: në
është, kur ke më shumë gra besnike. Secila njërin e piva uzon, te tjetri birrën dhe te i treti
përpiqet të jetë më e mirë se tjetra në shtrat. verën dhe drekën. I shfletova edhe tri gazetat
Rrugë. Shtëpi. Përditë, përnatë shtrojnë e ditës. Mezi i gjeta dy-tri shkrime për lexim.
dreka e darka. Mëngjese. Gota me raki Pordhë politike. Dhe, faqe plot me raklama e
rrushi. Kafe. Shtamba me verë. Ndezin qiri… konkurse qeveritare. Qeveria sipas
E ti rron si mbret, vjedh inspirime me dorë e Marrëveshjes Kornizë të Ohërit shpallë për
këmbë për libra me poezi të egëra… administratorë shtetëror shqiptarë edhe 500
vende pune. Vitin tjetër, vinte në pushtet
partia tjetër “ demokratike “ dhe i përzente
këta administratorë. Në vend të tyre pranonte
partizanët e vet partiak. Përçudi, gjatë këtyre
viteve partitë tona politike ishin shndërruar
në ente punësimi.

111 112
Populli u duartrokiste për fitore. E priste - Dhe, ç.doni të thoni ju me këtë?!
Lirinë. Edhe pse ishin mësuar dhe e donin Është dashur si ju, çdo katër vite t’u shkoj
Robërinë. Mjafton, vetëm Partia t’i thirrte dhe përmbrapa mos u bien udhës. Duartrokis në
ata i vogël e i madh me parulla, pankarta e skenë si arushë me dajre...
flamuj kuqezi dilnin në rrugë. I kërkonin të - Ta merr mendja.
drejtat kombëtare. - Hi-hii-hiii… Trusakatët çdo katër vite,
Të nesërmen, heret në gjumë policia para zgjedhjeve të përurojnë artistët e vet…
speciale me maska e gjithë arsenalin më Shkrimtarët… Shkencatrët…
modern të armatimit u binte në gjumë nëpër - Po.
katunde. I vriste. I burgoste. Ndonjëherë, u - Në fund, të nderohen edhe me çmime
binte edhe në Qytet, ua tmerronte fëmijët. letrare si ptariotë të vonuar. Vende pune.
Familjen, me arsye se gjoja kërkonin Banesa. Shtëpi… Gra besnike…
terroristë… Kriminelë lufte… Partive tona - Puna e tyre për popull, duhet edhe të
politike, të nesërmen u nxirrnin punë. Turr në shpërblehet si patriotë të vonuar të partive
mjetet e informacionit, gazeta e ato tona “ demokratike “...
elektronike të fotografohen si “petriotë - Hi-hii-hiii… Dhe, ne falë këtyre
kuqezi”, t’i dalin zot popullit... Atdheut… “ patriotëve kuqezi “ është dashur ta presim
Populli i shkretë, vit për viti hante çotek. njëzetë vite Lirinë…
Dhe çdo katër vite përsëri ua jepte votat po - Lufta për shkolla shqipe… Kulturë
të njëjtëve “ patriotë kuqezi “, siç duket e shqiptare… Shqipni etnike, kërkon gjak dhe
kishin pasur pak çotekun… Duheshte ende… kohë… Viktima lufte…
Dhe, pse duhej fajësuar partitë tona - Po. E ku ishin këta patriotë të vonuar
politike, që gjithë jetën mbetën lypsa, argatë gjatë këtyre njëzetë viteve?!
e hyzmeqarë të Ura e Gurit për të drejta - Dihet, në prehërin e Partisë. Qeveri…
kombëtare, kur ky popull vetë e kërkonte Ministri... Kabinete...
çotekun dhe Robërinë natë e ditë… - E tashti, pse nuk vazhdojnë të koten
- Eh, o burrë, më tha një ditë Dum ende nëpër ato biruca politike?!
Dumi. I ashpër ke qenë gjatë këtyre viteve - Liria ndërroi rrugën… Partive tona
me penë në gazeta e libra... politike u doli bytha për mejdani. Tata e

113 114
Madhe i përcjellë nëpër Çarshi me dajre. U pas lufte, të fushës me brekët nëpër këmbë
këndon këngë patriotike… në Qeveri… Ministri… Kabinete…
- Dhe, burrat e mejdanit turr te Partia e - Çka don të thuash me këtë?!
Re Demokratike, në pushtet. E shajnë - Them: se ju të fushës jeni kurva…
Komandantin që deri dje i duartrokisnin, ia Kurvë nuk është ajo që shkon burrë më
fërkonin herdhet me dorë, u priu në male… burrë… Po, kurvë është ajo që shkon parti
- Hi-hii-hiii… Edhe kjo nuk është risi. më parti politike…
Trusakatët nuk shohin më larg se para
këmbëve të tyre… Bythës…
- Megjithatë, duhet pasur sy për të parë
në lëmë. Matanë portës. Nesër…
- Burrat e mejdanit me rëndësi është që
e shohin torbën me taxhi përqafe...
- Luftë kanë bërë për një torbë taxhi.
Luftë. Gjakun e kanë derdhë deri në gju…
- Përsëri, asgjë. Liria na doli kurvë...
Natë për natë i ndërron burrat.
- Kurvë doli se, partitë tona “
demokratike “ ishin kurva. I zgjidhnin brekët
çdo katër vite. Pillnin kopila dhe të nesërmen
na i lenin lyrekët pas dere…
- Dhe, ne gjatë këtyre viteve i zgjidhnim
dhe i lidhnim brekët…
- Patriotë të vonuar kemi qenë. Rrospia
meshkuj me brekët mbi pantollona…
- Nuk pajtohem me ty, o burrë. Ne kemi
bërë luftë. Maleve kemi derdhë gjakun rrëke
për Liri… Atdhe…
- E di edhe këtë, burra të tjerë ishin ata
të maleve, e tjerë burra jeni ju të sodit, trima

115 116
mësuar ta heq kësulën vetëm përpara
fotografisë së shokut Tito…
- E di pse të kemi thirrë, u përpoq
gjykatësi ta zbusë situatën?
- E di. Shkaku se nuk e kam paraqitur
tatimin ndaj Shtetit. Vetëm se, si t’i paguaj
tatim Shtetit, kur ai qe njëzetë vite nuk ma ka
paguar mua tatimin…
- E di si është, o burrë! U përpoq të
2 Një ditë më erdhi një ftesë për në gjyq. arsyetohet gjykatësi. Unë këtu jam rrogëtar.
Dhe, duhet t’i respektoj ligjet.
Nuk e kisha paraqitur tatimin ndaj Shtetit për - E vërtetë. Po, unë kam pasur një
Shtëpinë Gazetare - botuese “ ASDRENI “. E aksident të rëndë komunikacioni, në Qafë
kuptova. E gjithë kjo më vinte nga Kurva Thanë. Nuk më deshi Zonja Vdekje. Edhe
Parti. Rastësisht, kisha thënë në një debat një herë jam kthyer nga varret…
se, institucionet që i themelojnë partitë tona - Mirë. Atëherë, nënshkruaju këtu te
politike përpara zgjedhjeve parlamentare, nënpunsja, më tha gjykatësi.
janë firma private për reklama… E nënshkrova plot inatë, pa ditur se çka
Gazetarja e kishte shfrytëzuar rastin nënshkruaj dhe dola në rrugë. E pash qiellin.
dhe e kishte publikuar në faqe të parë në Diellin. Ndërtesat e këtij Qyetti kokë më
gazetë. Edhe Kurva Parti nuk është në kokë, që ma kishin zënë frymën.
gjumë, nuk rri duarkryq. Dhe, i bërtita Diellit:
Dhe, unë hyra përpara gjykatësit si - Heu, Diell! Dua të vjell! Jashtë t’i
zakonisht me gjithë kësulë. nxjerrë edhe zorrët… Dua të vjell! Dua t’i
- Hiqe, kësulën nga koka, u zemrua vjellë, edhe zorrët!...
keq gjykatësi! E di se ku ndodhesh, në gjyq e
jo në rrugë të Bit-Pazarit!
- E di. Po, ti ku e ke fotografinë e
shokut Tito? Për sa shoh unë, asgjë nuk
shoh në mur nga ai burrë. E unë jam rritur e

117 118
- Kalosh Çeliku, ti do të kesh lekë, kur
nuk kanë hajdutët?!... Momentalisht, në këtë
shtet lekë nuk kanë hajdutët, e ku më
artistët… Shkrimtarët…
Qesha. E rrotullova filmin në kokë para
disa netëve. Djemnusha një natë pranë një
qiriri të ndezur më tha:
- Unë jam Kurvë Partia!
3 Dhe, një ditë i them një kalimatri të - Po, ti më ke thënë se je Liria?!...
rastit, që do të më ulet në tavolinë. Unë nuk - Jo, të kam mashtruar, bre burrë. Unë
kam nevojë për shoqëri, e më së paku t’i jam Kurvë Partia…
paguaj kujt t’i teket edhe pije. E ai, gjatë - Atëherë, pasi qenke Kurvë Partia,
gjithë kohës të m’i shurdhojë veshët me zgjidhi brekët!... Unë kohën e fundit e qi edhe
përralla. Patriotizëm. Unë, edhe nëse rri me Kurvë Partinë!...
dikend, rri me gra. Vetëm ato kanë të drejtë - Dhe, e rrëzova plot inatë në mes të
të më shurdhojnë, mashtrojnë edhe për një dhomës. E bëra bythekrye. Zëri i shkonte për
kafe… Shtambë me verë… qielli për ndihmë. Po, nuk e dëgjoi njeri në
- Më fal, tha kalimatri i rastit! Nuk e dija errësirë. Nuk i erdhi kush në ndihmë, që ta
se pret dikend. shpëtojë atë natë.
- Edhe pres. Zakonisht, gra. Edhe, Të nesërmen, kur u zgjova, i hapa sytë,
nëse u paguaj pije, më maltertojnë, së paku mbi kokë më rrinte Djemnusha me dy gota
le të më maltertojnë gratë. raki rrushi. Kafen e mëngjesit. E pashë se,
- Gjithmonë rri vetëm?! edhe kësaj radhe ma kishte hedhur me
- E vërtetë. Shkaku se, nuk mund të gjej shumë mjeshtri…
shoq… Shoqe, ka dhënë mjaftë Zoti…
- Nuk e luan topi.
- Zoti dy të mira nuk i jep bashkë: Edhe
pasurinë, edhe diturinë. Pasurinë ua ka
dhënë budallenjëve, që nuk dinë t’u dalin zot
edhe grave të veta… Hadumëve…

119 120
vërtetë nuk kemi liri në shoqëri… Shtet… Po,
kemi shumë liri në libra. Vërtetë, e kemi
lapsin, mos më keqkuptoni lexues, kësaj
radhe e kam fjalën për lapsin e vërtetë të
shkrimtarit dhe jo për lapsin e luftës nëpër
beteja të përgjakshme flakë më flakë…
4 E hapa E-mailin: Zonja Di ma uronte Urimi ishte plot ironi… Qeshje... Goditje
Vitin e Ri me një urim ironik: pas shpine… Dhe, për çudi, sipas Zonjës Di
se si, unë ende isha gjallë, nuk kisha
Ooooooo, a je gjallë ti, a ? Heheheh... vdekur!!!???... E në realitet, deri më sot, unë
Nuk e kam ditur që edhe ti beson në Baba dy herë kisha vdekur e isha ringjall në
Dimër! Edhe ti "biri im Brut?" Hehehee... rrethana misterioze: një herë në Voskopojë
Urime, e ishalla me shëndet, se krejtë të dhe herën tjetër në Qafë Thanë. E gjithë kjo,
tjerat vijnë vet! më ndodhte në Shqipëri. E vrisja mendjen
Gëzuar Viiti ri 2009, Kalosh! natë e ditë, çfarë shenjash janë këto që m’i
Zonja Di dërgojnë nateditë të vdekurit?!... Zoti…
Vërtetë, Atdheu më donte aq shumë, apo
I përgjijgjem aty për aty nëpërmes të unë e desha Atdheun...
internetit po atë ditë: Dhe, në fund erdha në përfundim:
- Jo, ende nuk kam vdekur. Dhe, nuk Atdheu ishte varri im me libra. Baba Tomorri.
e kam ndërmend të vdes. Nuk më del Tyrbja, ku pihet vera, shkruhet poezia. Dhe,
shpirti pa bytry edhe njëherë si mëzat për bëhet dashuri me Hënën…
së gjalli, si te ajo kënga popullore: … pasi Në urim, mes atyre pak rreshtave,
shpirti i ka dalë, i ka folë dy-tri fjalë!... kishte edhe shumëçka hyjnore, misterioze.
Urrejtje… Dashuri... Po, unë në këtë libër,
Dhe, unë tek tashti e shihja se kisha mes këtyre rreshtave nuk do t’i deshifroj të
bërë një padrejtësi ndaj saj, në letërsi. Në gjitha ato shenja për së gjalli…
romanin: Gratë e mia besnike, kisha shkruar Zonja Di, është Muza, që njëherë moti
se Zonjën Di e kaloi në shtrat, Cuca Boheme ma dërgoi vetë Zoti. Dhe, ma mori vetë Zoti.
me dy shtamba verë. Letërsi. Ne shkrimtarët, Tashti, e kuptova plotësisht edhe

121 122
pejgamerrin tonë të fundit, Muhamedin a. s.:
gratë që i merrte për veti, shkaku se burrat e
tyre ishin vrarë në luftë, kishin rënë shehit…
Lufta është e lehtë me armë për të
nënshtruar një komb. Shtet. Popull. Ose, të
bësh luftë për pushtet. Ama, jo për pushtetin
që kanë partitë tona politike shqiptare, në
Maqedoni. Po, e rëndë është lufta me penë 5 Dhe, Djemnusha më shkruan në një
në libra, mes rreshtave ta pushtosh si burrat mesazh para Vitit të Ri:
një Grua besnike…
Kurvën Parti e pushton kur të duash Ujk, deri në ora 18.00 jam në këtë
natën në shtrat… Ditën... I shter hrdhet. Qytet… Eja para Vitit të Ri!... Babadimrit me
Vetëm, nuk ke arritur ta mbash në Shtëpi, ta sajë e një thes dhurata…
përkund djepin… Korrë arat… Lopën ta mjeli
në Lëmë... Dhentë… Unë e vras mendjen çka t’i them,
Pse, të mos e themi haptas, t’i bësh një shkruaj? Nata më duhet mua! Nata. I
qerre me fëmijë në Lëmë… përgjigjem me një mesazh:

Hej, edhe njëherë, gëzuar Viti i Ri! Nuk


deshi Zoti që sot të vij në Tyrbe. Dhe, t’i
rrokullisim disa shtamba me verë para
këmbëve të Babadimrit… Vitit të Ri...
Megjithatë, Viti i Ri i ka 365 ditë…

Në ndërkohë, me telefon më paraqitet


gazetari i rubrikës së kulturës, emisionit javor
në Radio Shkupi.
- Alo, jam udhëheqësi i emisionit
Mozaiku Kulturor. A kishe pranuar nesër mes

123 124
telefonit të jesh mysafir i këtij emisioni. Tema edhe për Kalosh Çelikun si shkrimtar, që ia
është: kultura shqiptare gjatë këtij fundviti. vodha një poemë humoristike për fëmijë: Dac
- Me gjithë qejf, po viti 2008 si Lidhje e Poeti i shkruan poezi Mamit, Ehu ( poezi )
Shkrimtarëve shqiptar, më tepër ka qenë si dhe Gruaja besnike (roman). Njëherit, edhe
vit takimesh, reagimesh, e shumë pak një çmim letrar “ SEREMBE “, që e ndanë
organizimi të aktiviteteve kulturore. Vit i Komisoni letrar i Klubit të Shkrimtarëve të
mbrapsht si Ditët e Plakave... Laçit, në Shqipëri.
- Nuk prish punë. Me rëndësi është, Në Maqedoni çdo gjë është e politizuar.
nesër të jesh mysafiri jonë drejtpërdrejtë Edhe arsimi edhe kultura. Edhe buka. Edhe
nëpërmes valëve të Radio Shkupit. uji… Shtet, ku partitë politike më shumë
Dhe, u pajtova. Shkaku se, ky ishte i merren me aktivitete kulturore përpara
vetmi emision kulturor në gjuhën shqipe, që i zgjedhjeve parlamentare, se sa me politikë.
përcillte me rregull ngjarjet tona kulturore. Vështirë e kemi ne si institucione kultuorore
Njëherit, edhe i vetmi emision kulturor që nuk të marrim lirisht frymë. Partizanët e tyre me
ishte i politizuar gjer në palcë nga partitë yll të kuq në ballë, na kanë ngulfatur, rrokë
tona politike “demokratike”. me të dyja duart për fyti...
Të nesërmen, heret gjatë emisionit: Në konkursin e shpallur nga Ministria e
Mozaiku Kulturor, cingërroi telefoni: Kulturës së Maqedonisë për vitin 2008, për
- Mirëmëngjesi! Moment, qëndroni në manifestime kulturore dhe botime letrare ne,
lidhje! Muzikë: një këngë popullore. Në fund si LSHSHM konkuruam me dy manifestime
të këngës u paraqitë gazetari: Mozaiku kulturore tradicionale ndërkombëtare:
Kulturor, jeni në valët e drejtëpërdrejta të TAKIME NËN RRAP, në Shkup dhe Ditët e
Radio Shkupit. Aktivitetet kulturore dhe humorit dhe satirës: XHA DERALLA, që
sukseset e Lidhjes së Shkrimtarëve shqiptar, organizohen në Kërçovë. Për shkak të një
në Maqedoni gjatë vitit 2008? kritike që i bëmë ministrit të atëhershëm
- Tungjatjeta! Piksëpari i përshëndes shqiptar, Arifikmet Xhemaili, nuk u përkrah
dëgjuesit e Radio Shkupit! Njëkohësisht, asnjë manifestim kulturor.
edhe realizatorët e këtij programi! Viti 2008 Dhe, jo vetëm kaq. Ne sipas konkursit
qe vit i mbrapshtë për Lidhjen e të shpallur nga Ministria e Kulturës së
Shkrimtarëve Shqiptar në Maqedoni. Po, jo Maqedonisë, konkuruam edhe me nëntë tituj

125 126
në poezi e prozë dhe revistën letrare STILI materialish im Atë: Emin Çeliku. Numri i
97, organ I Lidhjes së Shkrimtarëve Shqiptar. përkushtohet poetit martir, Sadudin Gjura.
Fatkeqësisht, edhe këtu nuk gjetëm - Në fund, çka prisni nga viti 2009?
përkrahje, asnjë botim nuk u morë parasysh. - Dhashtë Zoti, vitin që vjen, arsimi dhe
Përmëkeq, nuk e përkrahën as revistën kultura shqiptare zhvishet nga politika ditore
letrare STILI 97, që deri në këtë vit kishte pa dhe vishet me vlera kulturore e arsimore!...
dritën nr. i radhes, 49/50. Njëherit, juve si redaksi dhe dëgjuesve të
Shkurt, nga Ministria e Kulturës në rregulltë të Radio Shkupit ua uroj Vitin e Ri!...
Maqedoni me ministrin shqiptar në krye dhe Dhe, mirë u dëgjofshim e u pafshim në
tre këlyshët e tij me zgjebe, njëri shef vitin 2009, që e kemi në prag!...
kabineti ( A. H. ), tjetri këshilltar i ministrit ( N.
A. ) dhe i treti anëtarë komisioni ( A. M. ),
gjatë vitit 2008 nuk lëshuan asnjë denarë në
llogarinë rrjedhëse të Lidhjes së
Shkrimtarëve Shqiptar në Maqedoni, me seli
në Shkup.
Përmëtepër, këta këlyshë me zgjebe,
nuk e lanë me kaq, po iu hakmorrën edhe
Shtëpisë Gazetare Botuese “ ASDRENI “, e
cila për programin e vitit 2008, kishte
konkuruar në Ministrinë e Kulturës me rreth
njëzetë tituj në poezi e prozë dhe një revistë
humoristike “ ZEKTHI “, që këtë vit pritej të
shënojë dhjetëvjetorin e daljes në dritë. Nuk
e panë të arsyeshme të marrin për botim
asnjë titull.
Megjithatë, si ngjarje e rëndësishme
kulturore këtë vit qe, mbajtja gjallë e revistës
letrare: STILI 97, nr 49/50, që e ndihmoi

127 128
- O Nsradin, a nuk e sheh se e cofe
gomarin? Zbriti pak, le t’i hipë edhe
Nasradinica në shpinë!
Përsëri, Nasradini nuk ia vuri veshin,
vazhdoi rrugën mbi gomar. Kësaj radhe ia
tha këngës me fishkëllimë:

Çaqe poshtë te shtatë zymbylat


Ku ia thoshin shtatë bylbylat…
6 E hap televizorin me frikë. Kanalin
shtetëror, që një herë i hip në shpinë njëra Në hyrje të qytetit, te Kasolla e Ekremit,
Parti politike “ demokratike “ e herën tjetër Nasradin Hoxhën e takoi edhe katundari i
mbi samar, Kurva Parti. Në radhë pret t’i hip tretë me një mëzat për dore:
edhe Nusja me pashterkë të kuqe… Dhe, hë - O Nasradin, a nuk e ka më mjaftë, bre
për hë ma kujton anekdotën e Nasradin burrë?! Zbriti gomarit se e cofe, le t’i hipë pak
Hoxhës me Nasradinicën duke shkuar ditën edhe Nasradinica!
e shtunë në pazar. Nasradinit, më nuk iu durua pa folur, i
Nasradin Hoxha, heret në mëngjes i hip erdhi te hunda. Iu përgjigjë:
gomarit, Nasradinica përpara duke e - Nuk cofë gomari me mua që i kam
tërhequr për kërpeshi, nisen për në Qytet. gjashtëdhejtë kilogramë me gjithë tesha, po
Rrugës i takojnë kalimatrët pazarxhi: do të cofë nëse i hipë Nasradinica, që i ka
- O Nsradin, zbriti gomarit se e cofe, le njëqinepesëdhjetë kilogramë.
t’i hipë pak Nasradinica! Hi-hii-hiii… E ngjajshme me Partitë tona
Nasradini, nuk ua vente fjalëve veshin, politike “ demokratike “ duke i hipur, njëherë
vazhdonte rrugën. Ama, ia kishte thënë një njëra parti, njëherë tjetra në shpinë popullit.
kënge patriotike. E ky popull, kurrësesi ta flukë samarin nga
Në mes të fushës, te Dardha Gorrice, shpina. Bythekrye t’i hedhë në lumë. Rrugën
Nasradinin e takoi edhe një tjetër pazarxhi ta vazhdojë për në Baba Tomorr pa këtë
me hebe në krah: barrë mbi shpinë…

129 130
Në një manifestim kulturor, që jepej
drejtëpërdrejtë, gomarit për çudi i kishte hipur
Nasradinica. I merreshin këmbët. Udhëtarët
e rastit, pazarxhinjtë, alametë doktora të
shkencave natyrore e politike, profesorë
univerziteti, intelektualë të vetëquajtur e
politikanë, që e promovonin veten përpara
zgjedhjeve presidentiale e lokale, e
fotografonin veten përpara kamerave.
Ndanin çmime letrare. Mirënjohje për shkolla
të mesme. Bursa qesharake për studentët
7 Tashti, më në fund, një ditë në prag të
më të mirë. Recitonin vjersha. Pjesë teatrore Dimrit, arrita ta kuptoj edhe ujkun. Ne, gjithë
para publikut… jetën e kishim ndjekur me sfurk e pushkë.
Fatkeqësia, nuk ishte që kësaj radhe Edhe në abetare. Librat e këndimit. Fajin e
gomarit i kishte hipur Nasradinica, po kishte ujku. Përralla. Vjersha. Tregime.
fatkeqësia ishte se gomarin e kishin rrëzuar Romane. Po, a ishte fajtor ujku për të gjitha
në baltë. Asgjë këtij gomari nuk i kishte këto marrëzira, që na ndodhnin ne
mbetur në samar kombëtare. Kokën ia kishin njerëzve?!... Përsëgjalli, unë ujkun e kam
lidhur me shami. Këmbët me nalle. I kishin parë vetëm në kopsht zoologjik, edhe pse
veshur një këmishë të bardhë e të gjatë deri jam rritur në katund, vite me radhë në
në fund të këmbëve. E përcillnin haxhi në fëmijëri kam qen edhe bari delesh. Vetëm se,
Mekë me dajre… nuk e kam parë ujkun të më bie ndër dele. E
nga ana tjetër, ne thurnim histori për ujkun.
Egërsirë, që na biente natën ndër dhenë. E
kishim sulmur keq me një tregim në abetare,
se si te lumi e kishte hëngër edhe qengjin.
Shkaku se, babai i tij vitin e kaluar ia kishte
turbulluar ujin. E kurrë nuk kishim menduar
me kokë se, njeriu është edhe më i
rrezikshëm se ujku i maleve...

131 132
Njeriu kishte qenë ai, që na kishte rënë
natën në vathë. Qëngjin e kishte hëngër te
lumi. Na i kishte prerë delet në qafë. E ne,
siç jemi frikacakë gjithmonë ia kishim hedhur
pa fije turpi fajin ujkut.
Ujku kishte qenë ai, që ne edhe të
rritemi si fëmijë me frikë. Heshtëni, mos qani
se, do t’u hajë ujku! E dini, çka dua t’ju them
mes këtyre rreshtave: Ujku është kafshë e VI NUSJA ME PASHTERKË TË KUQE
mirë, nuk është egërsirë. Ne njerërzit jemi ZBRITI NË LËMË
egërsira me dy e katër këmbë. Shkak ky, që
ne një ditë duhet t’i kërkojmë falje ujkut. E
kemi fshehur, maskuar veten me ujkun...
Edhe diçka dua të ju them në këtë libër: 1 Puna e parë që bëj në mëngjes, është
mos i trembëni dhe mashtroni më fëmijët me hedhja e bërllokut. Përditë e hedh bërllokun
ujkun! Vdiqën ato vite të errta. Koha është, në kontinierë, matanë rrugës. Ditën e filloj
fëmijët t’i trembëni me njeriun: heshtëni se me hedhjen e bërllokut, që pastaj t’u rrekem
njeriu është te dera, t’i bini djepit, shtratit me punëve të përditshme. E Dita ka shumë punë
dorë, bam-baaam... E ai të ju përgjigjet si im për mua në rrugë. Edhe Nata, që publikisht
bir, kur ishte i vogël.: dërrasës t’i bie vetë me e them se, është e imja grua. Unë, bëj me të
dorë: Unë do ta ha ujkun!... çka të dua, e ajo si një grua besnike u bindet
Ë, keni mbetur pa fjalë, gojëhapur?! urdhërave të mia si shkrimtar.
Jeta nuk është frikë. Egërsirë. E keqja. Ujku Në mëngjes, me një shqelm bythëve e
jemi ne, ne që rrisim bark dhe bythë na, hedh në rrugë, të bëj luftë me Ditën... Gruan
palare për Diell… tjetër besnike… Bërllok gazetat... Faqet e të
Hi-hii-hiii… cilave janë të mbushura me raklama e
konkurse për vende pune të Qeverisë…
Gazeta pa tru… Kokë… Bythë… Herdhe…
E shoh kalendarin e një të përditshmes
sonë, mos ia përmend emrin se po më villet,

133 134
do t’i nxjerrë jashtë edhe zorrët, syrratin e priste Vitin e Ri në kokërr të shpinës te Kurva
botuesit në kalendar dhe krejtë kalendari Parti?!... Babadimrin me dhurata… Po.
kuqezi. Kësula të bardha… Eufori… Bërllok Shkaku se, këta të rinj i ka marrë në qafë ish
shqiptar, që qan për në kontinier… ministri shqiptar… Vëllai i tij, shef kabineti, në
Dhe, një bërllok tjetër shqiptar në një Ministrinë e Kulturës…
gazetë tjetër të përditshme, që del kur t’i Dhe, në fund këta trusakatë, bëhen apo
teket si Zekthi, para zgjedhjeve në prag të nuk e dinë se sa artistë me fakultete të
Vitit të Ri, shkruan: papunë kemi ne shqiptarët rrugëve:
“… Më vie keq, të nderuar, që Aliu dhe shkrimtarë, piktorë, muzikantë, gazetarë…
Menduhi nuk ia kanë uruar njëri tjetrit Vitin e Vallë, a nuk do të ishte punë më me
Ri. Apo ndoshta edhe kanë shkëmbyer urime mend, ato paga mujore t’i mirrnin artistët e
e ne nuk po dijjmë gjë? “ “ papunë “ me orarë të plotë pune,
Bërlloku shqiptar nuk e di vërtetë, njëzetekatër orë?! Nëse, është për pagesa
apo bëhet se gjoja nuk e di, se mu ai mujore pa vende pune, le t’i marrin artistët, e
trusakat qe njëzetë vite u ngatërrohet jo partizanët e partive politke, që na i lanë
shqiptarëve nëpër këmbë. Fatkeqësisht, dhentë nëpër male… Lopët, pa mjelë në
bashkë me mikun e tij, ish shef kabineti në shtëpi… Arat pa i lëruar me pllug rrëzë
Ministri të Kulturës, ku në gazetën tjetër maleve të Babait…
partiake, kësaj radhe vëllai i tij do t’i vajtojë Këlyshë me zgjebe, që marrin guximin
shqiptarët si plakat shtriga: të shkruajnë diç për kulturën shqiptare, e
“ … Të punësojnë, e sërish të kanë rrokur për herdhesh Faik Konicën, sa
mohojnë. Dilni, thonë, dilni e shkoni në që kur i sheh se si përjagen mes atyre
ndonjë kafe, shkoni në shtëpi e pagat mujore faqeve, të vjen të bërtasish dhe të kesh frikë,
do t’ju vijnë rregullisht, pikërisht ashtu siç u edhe pse është i vdekur, ngase kështu siç e
thanë, për shembull, mbi 40 nëpunësve kanë nisur një ditë do ta lënë edhe pa herdhe
shqiptarë në Ministrinë e Kulturës. E këta, atë burrë të salloneve…
pra nëpunësit shqiptarë krenohen:” u E liderët shqiptarë… Partitë politike, u
kënaqëm, s’punojmë asgjë “. duartrokisin sa munden arritjeve të tyre
Hi-hii-hiii…Ky autor i këtij shkrimi, ku “kombëtare”. E në realitet, gjatë këtyre viteve
ishte në atë kohë, që nuk e ngrente zërin?! E prodhuan vetëm pordha të ftohta politike.

135 136
Përuronin partizanë politikë, bythëgrisë që
unë nuk do t’ua kisha dhënë t’i ruanin as
buallicat. E jo më çështjen kombëtare
shqiptare brez pas brezi.
Marshonin rrugëve tona nëpër Qytet,
katunde këta partizanë me flamurin e partive
tona politike, që i ndërronin partitë politke si 2 Viti i Ri te unë kësaj radhe erdhi më
unë gratë besnike: herë politikanë, analistë këmbë. Sajën nuk e tërhiqnin drerët, nuk e
politk, herë hoxhallarë, haxhinj me partalla tërhiqnin qentë. Përmëtepër, sajën dhe
në kokë të përgaditur për në Mekë… thesin me dhurata duke kaluar nëpër Tetovë
Xhamitë i kemi plot me “patriotë kuqezi “. ia kishin vjedhur partizanët e Kurvës Parti.
E gjysëm Pallatet e Kulturës, gjysëm Teatrot Nuk solli dhurata. Edhe unë nuk u
shqiptar, manifestimet kulturore përgjysëm shprëndava dhurata si vitet e tjerë, grave të
me spaktatorë. Kopesë me zgjebe i pri mia besnike. Kësaj radhe dhuratat i fituan:
Shtrigani i Allahut. Trusakati, që nuk sheh nipi im, Joni dhe dy maçorrat e mi bashkë
më larg se para këmbëve. Matanë dritareve, me Macjen. Në realitet, këtë Vit të Ri, unë e
nuk e di se ç’ndodhë në Lëmë, te porta… prita në Rezidencën time me dy maçorra dhe
Unë gjithë jetën jam përpjekur t’ju rrëfej një macje. E zbukuruam bredhin së bashku
se si duhet Liria… E doni t’ua them edhe me xhingli-mingli dhe e shtruam sofrën si
këtë, ë? Po, e doni. E thashë njëherë: Unë e dikur moti në Katund.
kam qi edhe Lirinë… E ju ftakeqësisht, e keni Dac Poeti na recitoi një poezi zjarr.
dashur Robërinë… Zonja Di u ra duarve. Komandant Daci, qiti
Në mbrëmje, përsëri ia hap derën. E allti në mes të Shkupit.
ndezim një qiri mbi oxhak, rrokullisim Pasmesnate, pasi iku Viti Plak dhe
shtamba me verë. Dhe, gjithë natën bëjmë erdhi i Riu, jashtë u dëgjuan krismat.
dashuri… Poezi… Fishekzjarret. Kallashnikët. Armë të
Pasmesnate, hyri im Atë dhe më tha: e llojllojshme të arsenalit më modern luftarak.
sheh se shumë gjëra ende nuk i ke të qarta Lufta e 2001, vërtetë nuk na e solli Lirinë…
në jetë?!... Xhypka është shpirti i zjarrit nën Bashkimin kombëtar... Shqipërinë etnike…
Dardhën gorrice… Xhypka… Ama, me armë na i mbushi shtëpitë. Nata e

137 138
Vitit të Ri, të thuash qe luftë e vërtetë. atëherë zemrohesha duke ia futur nja dy
Shqiptarët, këta burra mejdani, që kur të doje shëpulla të mira bythëve. Kot. Komandant
i bastisje nëpër shtëpi, i vrisje në gjumë, Daci e kishte futur përfundi dhe nuk e
rrugë… Gjithë jetën mbetën lypsa te Ura e lëshonte Dac Poetin. Përsëri, çonte inatë.
Gurit… Argatë… Hyzmeqarë… Nëpër darka Prapë unë e mirrja me të mirat, që ta lëshoj
Qeveritare... Festa... Gjatë pritjes së Vitit të Dac Poetin se e ka vëlla...
Ri, ishin trima mbi trima… E bënin Shqipëri Dhe, më në fund e lëshonte pas njëqind
etnike vetëm gjatë zgjedhjeve parlamentare. lutjesh. Ikte, fshihej nën tavolinë. Zemrohej
Festave… Ndërrimit të motmoteve… me mua, pse e kisha sharë dhe i kisha dalë
E unë në Çair, lagjen që gjatë luftës së në ndihmë Dac Poetit…
2001, zbrazeshte e mbusheshte brenda E gjithë kjo luftë ndodhte, shkaku
natës, sa herë që kërsiste ndonjë pushkë, Zonjës Di. Komandant Daci ishte xheloz..
ikte në Kosovë, sonte nuk e luante këmbën. Interasnat, kafshët janë shumë solidare në
Armët me krisma e çanin natën. Errësirën. jetë. Edhe më shumë se njerëzit. E shi, në
Plumbat, fluturonin kujt si ti teket nëpër qytet. këto raste ishin shumë hakmarrëse, luftarake
Frikë kishe të dalish në dritare. Verandë. flakë më flakë.
Shkaku se, ndodh të ishe gjah i ndonjë Dhe, ma kujtuan Xha Cutin e Kërçovës.
plumbi çorr, që mund ta çante kokën tënde Burrin, që shumë mirë e çonte me të vëllain.
para natës së Vitit të Ri. Rahmet i pastë shpirti! Në Kërçovë ka lënë
E këndej, nga ana tjetër, dy maçorrat e pas veti shumë urti dhe shpikje, që me siguri
mi dhe një macje, përpara këtyre plumbave në të ardhmen do të merren shkenctarët.
nuk i jepnin pesë para. Kërcenin mbi Shpeshëherë, kur e pyesnim në rrugë: pse
tavolinë. Shtrat. Sypatrembur dilnin edhe në nuk martohet, merrte grua?! Përgjigjej:
verandë. Përmëtepër, ai më i madhi gruaja ka shpenzime… E dini si është, edhe
Komandant Daci, i kërcente në shpinë dhe e unë kam dhënë pak para kur u martua vëllai
rrokte me dhëmbë pasqafe Dac Poetin. Zëri i për atë grua… E kemi së bashku…
shkonte për qielli. Ngrihesha nga tavolina e Habitesha me këta dy maçorra
punës dhe e mirrja me të mirë, e lëmoja me vëllezër, që kurrësesi nuk e donin Zonjën Di
dorë që ta lëshoj vëllain. Po, ai e shkundte ta kanë së bashku grua…
edhe më fortë, nuk e lëshonte për inatë. Unë,

139 140
Krijuesi rrebel gjithmonë është në luftë,
nuk e dorëzon armën. Tjetër, është ajo se ai
bënë luftë pandërprerë, çdo katër vite.
Shkaku se, njëherë bën luftë me një parti
politike. Vitin tjetër, me tjetrën… Tjetrin, me
tjetrën Kurvë Politike…
Partitë politke vijnë e shkojnë, e ai ende
nuk e dorëzon armën. Vit për vit e ndez nga
një luftë nga pusia…
Tjetër është ajo se, komandantët tanë
pas luftës së 2001, i dorëzuan armët, bënë
paqe. Krijuesi rebel ende nuk e ka dorëzuar
armën e tij të luftës… 3 Dhe, rastësisht gjatë natës së Vitit të
Lufta vazhdon me penë… Ri shoh një emision televiziv, edhe atë
kombëtar. Baba Dimri se si ende përpiqet t’i
mashtrojë fëmijët me dhurata. E ata, fëmijët
me fytyra të pikëlluara, mërzitura, përpiqen të
buzëqeshin përpara kamerave televizive
para Vitit të Ri…
Patetikë kombëtare. Fëmijët tanë, moti i
kanë tejkaluar ato parulla të thata komuniste
të “ vëllazërim-bashkimit “: Një thirrje
telefonike… Duartrokitje!... Një vjershë …
Një përshëndetje… Një përrallë…
Pyes: a, kanë diçka të re të bëjnë këta
burra të grave për fëmijët tanë?! Ardhmërinë.
Shkollarët e soçëm, që lindin para televizorit.
Kompjuterit… Shkaku se, nuk janë ata
fëmijët e dikurshëm të livadheve… Luleve…
Lopëve… Dhenëve me këmbonë…

141 142
Nëse nuk kanë… Pse, nuk e thyejnë Mjetet e informacionit te ne janë si
qafën! Fëmijët tanë t’i lënë të ecin me hapin gomari i Nasradin Hoxhës. I zbretë
e lumit… Diellin… Hënën… Yjet… Pulën me Nasradini, i hipë Nasradinica…
zogjë… Natyrën… Dhe, më vjen të bërtas, çirrem në mes të
Edhe njëherë e përsëris: Hapni mjetet e Ditës… Natës :
informacionit te ne në Maqedoni: gazetat e Juve ju prinë gomarët për në Liri…
përditshme, radiotelevizionet!... Nuk e shihni
se ju prijnë gomarët?!...
Pasmesnate, me mesazh më vjen edhe
një urim për Vitin e Ri:

“ … dhe nis një faqe të re në ditarin e


synimeve për jetë plot vizion! Urime 2009!...

0038970785302
1 janar 2009
01 : 07 : 12

Numri i telefonit i panjohur. Urimi nuk


kishte emër e mbiemër. Megjithatë, edhe
këtë mesazh, me siguri nuk e kishte dërguar
Baba Dimri. I falemnderit.
E di se ku e ka dhe godet ky mik
anonim… Vështirë e kam të “ nis një faqe të
re “, kur jemi rrasur me të katra këmbët në
batak. Ditari i ri niset, kur gomari të dalë nga
bataku në Livadh...
Fatkeqësisht, Gomari ynë ende është
me të katra këmbët në batak…

143 144
Vendlindja është ajo që më thërret me
vite e vite. Vendlindja që do të më marr në
gji. Tyrbja e Baba Shehut në mes të fushës.
Malet, që e kanë rrethuar këtë fushë. Mulliri i
Harapit, që përmes një lugu druri pinte ujë te
Lumi i Zajazit. Mulliri i Xha Dervishit, që edhe
ky moti kokën e kishte futë në Lumë.
Çelvjollca, që si nuse me kollbash u rrinte
mbi kokë. E hiqte një valle me shami…
4 Natën e Vitit Ri, përmes internetit në E më thërret: Eja më, o bir! Mjaftë
brodhe rrugëve me laps në dorë! E nga larg
Web faqen: Letërsia shqiptare, më erdhi na dërgove letra. Libra. Koha është të
edhe një koment: kthehesh në Shtëpi. Katundit, mos ia kthe
shpinën. Livadhit. Çukës. Lugut të Ymerit.
… isha krenar që kisha një arsimtar të Përronit të Thanës. Burimit, ku me dhenë e
tillë. ishte fillimi apo themeli i arsimimit shuaje etjen. Varrit të Nënës. Babait. Gjyshit.
tim, kam qen i vogël dhe nuk i kam Stërgjyshit. Katundit me varre…
kuptuar shpesh fjalët e tia, por sot si E di se, shpesh pyesin për ty, librat tu
student i lexoj ato me vëmendje dhe më nëpër botë. Mjaftë e ka, më thanë: le t’i lë
lënë një përshtypje të thellë në shpirt. I librat të shëtisin dorë më dorë! Vetë së paku
respektuari arsimtar, të kujtoj me mall. ti le t’i kthehet vendlindjes… Katundit…
je fillimi i jetës sime. E them këtë se, një Dhe, i lodhur nga jeta. Zonja Vdekje, që
fjalë e tij, vlen sa njëzetë male... më mba për dore, pri rrugës malore, një ditë
nga nxënësi yt: do të kthehem në Katund.
MEDIN ELMAZI Gjokut do t’i zbres në lëmë. Librat do t’i
shkarkoj te porta.
Vërtetë ika nga Vendlindja heret, po një Fundi i fundit, do t’ia fus një sy gjumë
ditë përgjithmonë do të kthehem në Katund, nën hijen e Lisit midis Livadhit…
rrëzë Çukës. Rrugë shtegtari me hebe në
krah në Shkup… Prishtinë… Malësinë e
Shkupit… Përsëri, në Shkup…
145 146
6 Ende bërlloku shqiptar nuk e di se
5 Arat tona anë e mbanë Atdheut me unë vij nga malet. U linda mes maleve. U
hebe në krah, i mbolla me grurë. Edhe ngrita në male, në Kosovë. Përsëri u arratisa
malet… Prishtinë… Drenicë… Shkup... maleve të Shkupit, mes lisave.
Dhe, ato ara veç më e kanë rritur Një qytet që prodhon burra me
grurin. Kallinjtë e kanë kërrusur kokën nga pashterka me shumicë e pakicë… Burra me
buka. Anë e mbanë kanë dhënë frute. partalla në kokë në vend të kësulave…
Atdheu, tashti vetëm i korrte. Qerret i Qyteti nuk ka jetë…
ngarkonte me duaj dhe i hidhte në Lëmë. I Bërlloku nuk është për ndryshime në
zgjidhte duajt. Kali silleshte për ta fshi lamën shoqëri. Shtet. Bërllokut i pëlqen mjegulla…
rreth shtrezerit. Qetë. Haleja… Gjuetia… Pusia pas ferre… Torba
me taxhi që ia ka lidhur përqafe si një
Haj-haaj, kasolla me kashtë hajmali hoxhe, Qoftëlargu…
Sot një javë nja pesa gjashtë!... E ti duhet ta vazhdosh rrugën për në
Baba Tomorr. Rrugës mos biesh në pusi…
I mbushnin hambarët me grurë. Dhe, trusakatët ende nuk e dinë se,
Thasëve ua lidhnin grykën me nga një unë moti e kam pushtuar Shkupin… Edhe
kordhë kanapi. Dimrave u dilnim para me atë, i kam hy nga oxhaku…
këngë e valle...
Ia ndërsenim qentë…
Dhe, te pragu i derës e prisnim
Pranverën… Koçinë me nuse…

147 148
7 Në mëngjes, pasi i pi dy gota me raki 8 Vallja dhe kënga me dajre në Lëmë,
rrushi dhe kafen, dal në hale ta dhjes ditën e heret ma prishi gjumin. Ngadalë dhe me
djeshme. Në ndërkohë, nga qielli më erdhi frikë, u afrova te dritarja. Matanë hekurave, i
porosia në kokë. Turrevrap me brekët nëpër pashë cucat me dajre në valle:
këmbë, u turra në dhomën e gjumit. Gruaja
besnike, kur më pa në këtë gjendje bërtiti e Oj shamej’ e kuçe
shashtisur nga kuzhina: konin sheqerli.
- Tashti më, e shoh se je çmendur Çysh kësaj prenvere, gjalo,
plotësisht, nuk ka plakë fallxheshë, as hoxhë Ke tay du të vij;
që t’i kthen ato të shkreta si zogjë edhe një ka tay du të vij se, gjalo
herë në kokë… shtëpejn’ nuk ta di.
- E vërtetë. Iu përgjigja. Shpej’ e atij gjali me dërrasa.
Dhe, pasi e hodha porosinë në libër, Njer kour t’mora tay, gjalo, desh plasa.
përsëri u ula në hale. Vetëm se, kësaj radhe
mbi pasqyrë e vendosa edhe një fletore dhe - Dasëm të madhe, paskemi në
laps, për porositë e ardhshme që do të më Lëmë?!... I thashë Djemnushës.
vinin papritur në hale… - Po. E presim koçinë. Krushqit…
Nusen e maleve…
- E koçia na mbeti në rrugë, mes
maleve?!... Edhe Nusja…
- Jo. Patjetër, sot do ta sjellin krushqit
në Shtëpi. Nusen do ta zbresin krushkat në
Lëmë me këngë e valle…

149 150
- Haj, për hajër na qoftë edhe kjo
Nuse, që koçisë dje i doli rrota dhe na mbeti
qyqe në male…
- Krushqit erdhën, po pa nuse.
- E di. Tashti siç duket e paskan me
gjithë mend, Nusen ta sjellin në Katund…
- Po. Edhe atë, me dy palë qe të ngjyer
me bojë të kuqe… Koçi të mbuluar me qilima
me këmbë arushe… 9 Dajret ende nuk kishin pushuar në
Përsëri, u ktheva në shtrat. Dhe, thash Lëmë. Cucat dorë për dore e hiqnin vallen.
me vete: Patjetër, krushqit kësaj radhe do ta Brez për brezi me këngë:
sjellin Nusen nga malet…
- Ho mori seyzejzë, ho mori kaleshkë,
gjysma e katonit për teyj ishte nezë.
- Ho moj si u neztë e flaka iu dhashtë,
se aunë Ali agën moti e koum dashtë;
moti e koum dashtë, i koum çou njarëj,
i koum çaou njarëj, me më çou shamëjë;
me më çou shamëjë, shamëjë kalemçare,
ta ma bëjnë e mëjra ime sa të jetë beqare.

Në fund të Katundit, u dëgjuan dy-tri


krisma pushke. Lajm se, koçia me krushqë
kishte mbërri te xhamia. Gratë, posa i
dëgjuan pushkët në Lëmë i dhanë zjarr, i
hodhën dru dasmës…
Krushqit edhe një herë u ndalën te porta
me koçinë dhe ia thanë përsëri këngës
legjendare për marrjen e Nuses:

151 152
Hajdeni bini djemtë e Shalës
përmes Sarajeve të Pashës!...

Një plakë u turr para dhe i hodhi koçisë


një grusht me sheqerka të larmë… Cucat
edhe ato me gjithë dajre e këngë i dolën para
te porta. Krushqit, tashti më koçinë e futën
në Lëmë. Krushkat e ngritën qilimin me
këmbë arushe. Nusen duke e mbajtur për
krahu dy krushka, zbriti në Lëmë. I dolën
para nëna dhe babai i dhëndrrit. E morën për
krahu në Lëmë.
Edhe një grusht me sheqera të larmë 10 Erdhi edhe Nata e Madhe. Nata,
fluturuan mbi kokën e Nuses. Fëmijët kur dhëndrri duheshte të hyj në odë. Cucat,
bythekrye lëmsh, kush i pari të rrëmbejë më sipas zakonit të kësaj ane me këngë dhe
shumë sheqerka të larmë… dajre e prisnin para dere.
Lëma edhe një herë u ndez zjarr. Këngë. Dhe, ja erdhi dhëndrri. Edhe pse u
Valle. Cucat azgane copë-copë i bënë dajret përpoq që t’u ikë cucave, ato e shfrytëzuan
te pragu i derës. rastin, i ranë me grushta shpinës. Nuk ka
Nusja bashkë me dhëndrrin e hiqte shpëtim, kështu ishte dhe e donte zakoni i
vallen në mes të Lëmës…. këtyre maleve.
Dhëndrri mezi shpëtoi, iku dhe ua
përplasi derën. Në dhomë e priste Nusja.
Vrik e vrik ia hoqi shaminë mbi kokë. Nusja i
buzëqeshi. U shtang, mbeti në vend si një
cung i thatë shelgu në mes të livadhit rrëzë
Çukës me lisa…
- O Imzot! Po, ti nuk qenke ajo Nusja e
maleve?!... Nuse tjetër pashë unë atë ditë në
male?!… E krushqit, siç duket ma paskan

153 154
ndërruar Nusen, më kanë sjellë me koçi katundarët e Xha Derallës, po qi këtu dhe
tjetër nuse me duvak… mbylle gojën!...
- Është e vërtetë, mezi më në fund e - Dhe, ja shkaku pse sot kemi kopila.
pranoi Nusja. Unë nuk jam ajo nuse, që ti e Patriotë të vonuar melezë… Rrospi
takove në male… Unë jam Nusja me Meshkuj… Nusen e maleve na e ndërruan
pashterkë të kuqe… me Nusen me pashterkë të kuqe…
- E halli, si të dalim nga ky qorrsokak?!
Katundin e kemi ngritë më këmbë për këtë
Nuse. Plakave llafazane si do t’ua mbyllim
gojën?! Turpit, që në këto anë nuk e tërheqin
as katër palë qe…
- Punë e lehtë, përsëri buzëqeshi Nusja
me pashterkë të kuqe. Nuk do ta bëjmë të
madhe. Natën do ta kalojmë si burrë e grua.
Shkurt, do të pajtohemi me fatin. Nesër,
edhe do të lindim fëmijë… Përkundim djepa
pranë oxhakut…
Dhe, ranë në shtrat qafë për qafe. E
nisën luftën. Armët i nxorrën nga brezi.
Tërmet. Llamba e fiku dritën. Qiriri dha shpirt.
Orenditë, librat një nga një u rrëzuan mbi
qilimin me këmbë arushe…
Dajret ende nuk pushonin në Lëmë.
Vallja… Kënga… Dhëndrri, tashti i fërkoi
duart duke iu afruar Nuses.
- Ndashtë, i tha Nuses. Nuk prish punë,
më në fund do të qi pidh taze!...
- Hi-hii-hiii… Qeshi Nusja me pashterkë
të kuqe. Budallai, ku lënë pidh taze

155 156
- Punemadhe, iu përgjigja. Fundi i fundit
edhe jam mësuar me xhindet… Nusen me
pashterkë të kuqe që më rreh pamëshirë për
çdo natë deri në vdekje…
- E di. Prandaj, edhe shpesh të kanë
futur në lëkurë dashi…
VII FLUTURIMI NË BABA TOMORR - Ta merr mendja. Çfarë shkrimtari i
thua ti atij, që ende nuk ka hyrë në lëkurë
dashi. Nuk e rrahin xhindet… Nusja me
pashterkë të kuqe…
1 Djemnusha një ditë më tha: kohën e - Shkrimtaruc… Hi-hii-hiii…
fundit flet marrëzira. Nëpër korridor shëtitesh - Eh, tashti e fitove luftën. Armët edhe
lakuriq me rraqet për mejdani. Dhomën e nëse duhet t’ia dorëzoj dikujt, po t’i dorëzoj
gjumit e ke mbushur plot me libra, fletore… Ty si heroinë lufte. Tekefundit, po i
Fletë të shkruara për së prapthi, të hedhura dorëzohem një gruaje e jo një burri me
nëpër dhomë, që vetëm një Zot di t’i lexojë brekët nëpër këmbë…
ato faqe. Përmëtepër, një fletore dhe një laps - Me këtë do të thuash se, e do
e ke futur edhe në banjo, mbi pasqyrë. Robërinë… E jo Lirinë…
E di si është, i përgjigjem. E pranoj se - E kush ishte Liria?!...
kohën e fundit jam i çmendur. Porosi për - Liria, jam unë, ore i poshtër! Ende nuk
këtë libër më vinë nga të gjitha anët, nga e di?!... Ose, të mirret goja…
toka e qielli. Shenja nga të vdekurit. Drita - Jo. Mbrëmë përpak desh më mbyti
nga të gjallët. Gji nga Mikja. Fuqi. Dielli po çotek Nusja me pashterkë të kuqe…
ma tregon rrugën me gisht për në Baba - E sheh, pra! Nusja me pashterkë të
Tomorr. Hëna më tërheq për dore… kuqe është Robëria… E unë Liria… Njëherë
- Nuk do, këtu filozofi, u ngutë e përgjithmonë, futi në kokë më këto dy gra
Djemnusha. Çmenduria yte ka arrirë të rrezikshme që të rrëzojnë natë e ditë
kulminacionin. Edhe njëherë e përsërisë, nuk bythekrye në shtrat!...
ka fallxheshë, as hoxhë në këtë botë që t’i - I futa.
përzë xhindet…

157 158
- Dhe, çka?! Përsëri do të shkosh te
Robëria t’i shterish herdhet…
- Jo, kurrë më!
- Nuk e besoj. Ti nuk ke besë…
- Edhe ti… Ne jemi të dy njësoj, nuk
kemi besë…
- E, atëherë pasi nuk paskemi besë,
nxirre shpatën he burrë nga brezi!...
- E nxorra. Luftë dua në shtrat! Luftë,
në fushë të mejdanit!... Luftë!...
2 Nusja me pashterkë të kuqe u ngritë
heret në mëngjes, i përveshi mangët e
Dhe, atë natë u bë një luftë e
këmishës dhe hyri në manxhe. E fshiu
përgjakshme. Djemnusha me lulekaçe në
shtëpinë. Lëmën. E gatoi bukën. Në fund e
dorë më rrëzoi në shtrat. Nuk u përpoqa
futi në çerep, nën saçin me shpuzë.
edhe një herë të ngrihem më këmbë, i
Buka u poq, si në Katund më, kulaç. Një
dorëzova armët…
nga një zbritën poshtë në kuzhinë edhe
Natën e mirë!...
banorët e shtëpisë. Fëmijët të parët plot
pordhë e piskamë u turrën te manxha duke
kërkuar bukë. Edhe Nëna. Babai. U shtrua
sofra. Buka. Lugët e drurit. Dhe, familja ditën
e sotme e filloi me mëngjesin e zakonshëm,
që pastaj secili të ikte pas punëve të tyre të
ditës. Fëmijët në shkollë. Nëna t’i mjelë lopët
dhe dhentë. Babai, heret me plug te ara…
Dhëndrri u ngritë hundë e buzë bashkë,
që në mëngjes. Nuk i kishte pëlqyer Nusja.
Ishte mësuar keq si beqar, për çdo mëngjes
nga dy gota raki rrushi dhe kafja duheshte ta
presin mbi kokë. E kjo, Nusja me pashterkë
të kuqe sikur kishte të tjera adete, zakone.
Një ditë i tha Nënës:

159 160
- Nënë, unë nuk e dua këtë Nuse! - Halla, Nënë do burrë! Që nesër, unë
- Pse, ore bir?! Nusja është e mirë, do të dal përsëri në male, në Katund do ta
ngrihet që me natë të gatuaj bukë. Është sjell Nusen e maleve…
manxhatore. Edhe fëmijë trima do të na lindë - Nisu, o bir sa më parë, hipi kalit!!
një ditë në këtë shtëpi!... Udhë e mbarë në male!...
- E di. po, kjo nuk është ajo Nusja që e
njoha unë në male…
- Tybeistifa! Mos folë marrëzira! Është
Nusja që e zumë me shkues nga derë e
agallarëve. E morëm me krushq… Koçi…
- Jo, oj Nënë! Jo, kjo nuk është ajo
Nusja e maleve. Tjetër nuse na kanë futur
komitat në koçi…
- Qyqja unë! Mos fol, o bir budallaki!
Nusja jonë është nga derë e lartë,
agallarësh… Nuse e maleve…
- Nënë, kjo nuk është Nusja e maleve,
po Nusja me pashterkë të kuqe…
- E mjera, unë! Edhe këtë të zezë na e
paskan bërë komitat?!...
- Po, oj Nënë! Në vend të Nuses së
maleve, në koçi na e kanë futur Nusen me
pashterkë të kuqe…
- Fatkeqësi familjare! Nesër, kjo Nuse
do të na e mbushi Shtëpinë, lëmën me
kopila… Rrospi Meshkuj… Melezë…
- Po, oj Nënë!...
- E halli, o bir?!

161 162
Ecte drejtë meje, shtratit. Unë, tashti e ndala
edhe frymëmarrjen.
- Mirëse na ke ardhë, o mik!
Unë i hapa sytë edhe më tepër
nëpërmes të asaj drite të zbehtë ta shoh
fytyrën e kësaj gruaje.
- Mirëse u gjeta, zonjë! Belbëzova, duke
u dridhur plot frikë…
- Kush të detyroi të ikësh në këto anë?
3 Heret në mëngjes, u ngrita dhe i
- Lufta. Pesëdhjetë vite jam në luftë.
Dhe, e kërkoj Lirinë!...
ngjesha armët e luftës. I kërceva në shpinë - Hi-hii-hiii… Po, unë jam Liria… Nuk më
Gjokut pullali. E shalova me të katra njeh, he burrë?!...
tymemjegull për në Baba Tomorr. Vendin e - Jo. Feneri nuk bënë më shumë dritë. Ia
Perëndive: ku pihet vera… Pasmesnate, ngritë edhe pak fitilin!...
shkruhet poezia. Dhe, bëhet dashuri… Gruaja ia ngriti fitilin. Drita, tek tashti ia
Rrugës malore u ndala në një Tyrbe. ndriçoi fytyrën…
Papritmas më zuri nata. Dhe, thashë: sonte - O Imzot! E pabesueshme, po ti qenke
do ta kaloj këtu natën. Nesër do ta vazhdoj Djemnusha?!...
rrugën me dritë. - Po, unë jam Djemnusha.
Hyra brenda. Dhomë plot me libra. Në - E kush të solli në këtë Tyrbe?!
një kënd, një tavolinë pune. Shtrati. Në mes - Erdha vetë. Që kur në koçi në vend
të dhomës një varr. E mora me mend, ishte timin e futën Nusen me pashterkë të kuqe,
varri i Baba Shehut. I hoqa hebet nga krahu. vendosa të vetëflijohem në Tyrbe. Natë e
Struken. U shtriva në shtrat me sy të hapur ditë t’i shërbej Baba Shehut…
në tavan. Fotografi. Inserte të filmave, më - O Imzot! Po, ky është vetëm një varr,
kalonin para syve, që nga koha e fëmijërisë. dhe jo Baba Shehu?!...
Meditime. Sytë ia kisha ngulur fenerit, dritës - Jo. Është Baba Shehu. Dhe, unë jam
së vetme mbi kokë. Gruaja e tij besnike…
E dëgjova një zhurmë. U hap dera. Hyri
një grua e veshur në të zeza me qiri në dorë.
163 164
- O Imzot! Po, ti nuk qenke
Djemnusha?!...
- Jo. Unë jam Liria…
- E pamundur. Ti je Nusja e maleve…
- Hi-hii-hiii… Unë jam Nusja me
pashterkë të kuqe…
- Rren. Nusen me pashterkë të kuqe e
kam në shtëpi. Ti je Liria…
Dhe, e rrëzova mbi varrin e Baba 4 Mëngjesi më gjeti gjysëm të vdekur
Shehut. Këmishën e gjatë të mëndafshit me mbi varrin e Baba Shehut. I hapa sytë: mbi
oja ia hudha mbi kokë… Tymeflakë u rash kokë më qante Djemnusha me dy gota raki
Sarajeve të Pashait. Pasurisë të tundshme, rrushi. Lotët i shkonin rrëke faqeve.
që përpak desh ma mori shkau… Nuse me - Ë,ëë,ëëë… Mirëmëngjesi! Hë, si ke
koçi ta përcjellë në tjetër katund… Shtëpi… fjetur sonte në Tyrbe?...
E bëra të qajë, derdhë lotë mbi varrin e - Mos pyet, si në Parajsë…
Baba Shehut, në Tyrbe… - Epo, këtu je në duar të Zotit…
- Edhe të Lirisë…
- Pajtohem. Vetëm se, Liria o burrë do
luftë!... Gjak!...
- Pse, unë pak i kam dhënë gjak?!...
- Jo, i ke dhënë… Po, Liria e ka barkun
e madh, tinar… Gjak i duhet t’i mbushë edhe
xhepat e gunës…
- Mirë, atëherë do ta bëj kurban, Nusen
me pashterkë të kuqe… Barkun do t’ia
mbushë me gjak si thes. Vetëm, ti mos më
qaj mbi kokë!…
- Hi-hii-hiii… Nuk bënë, se do të na e
prish gjakun… Robëria është thes i grisur me
arna, plot bira…

165 166
- Edhe kësaj, do t’ia gjej çajren, do t’ia
qep birat arnë mbi arnë…
- Hi-hii-hiii… Nuk është kjo zgjidhje.
- E atëherë ç’duhet bërë, ta nisim edhe
një luftë në male?!...
- Jo. Nusen me pashterkë të kuqe duhet
ta përzësh nga Shtëpia…
- Moti e kam përzënë, po ajo përsëri më
vjen pasmesnate në shtrat. Më detyron me
zor të bëj me të dashuri. Në fund më jep
edhe një çotek të mirë pasmesnate. Dru të
5 E përzura Nusen me pashterkë të
fortë lisi… Dhe, …?! kuqe dhe e morra Lirinë për grua. Nëna
- Dhe, në vend të saj ta sjellish me koçi përsëri e rroku dajren te pragu i derës. Babai
e krushq Nusen e maleve… qiti pushkë në Lëmë. Edhe në këtë Shtëpi
- Cilën nuse?!... më në fund erdhi një grua azgane nga fisi,
- Lirinë, ore budalla! Lirinë. Liria është Liria… Zanë mali…
ajo që nuk pjellë kopila… Lëmën ta mbush Një javë vetëm e pastrova mauzerrin e
plot me burra… Gra asgane… Babait. Rripat i mbusha me fishekë. Bombat i
futa nëpër xhepa.
Dera u hap, dhe hyri im Atë i armatosur
deri më dhëmbë. U tremba. Thashë me vete:
Tashti më i ka ardhur te hunda me mua
sugarin, do të mi shkrepi të gjitha në lule të
ballit nga zemrimi...
Përçudi, buzëqeshi me ato mustaqe
vesh më vesh. U ulë si gjithmonë në shkamin
e vet me tri kambë, mbuluar me lëkurë dashi.
Mauzerrin e mori në prehër.
- Dhe, më në fund erdhi edhe në këtë
shtëpi Nusja e maleve… Liria...

167 168
- Po, baba. Ashtu thonë… Rrugë të gjatë - Qindpërqind, baba. Burrat janë
bëri nëpër male… xhelozë ndaj grave...
- Edhe nëpër fusha… Dhe, e di se si e - Mirë, ta zëmë se është ashtu siç thua
gjeti rrugën mes atyre shkurrave? ti shkrimtari… Po, nuk është ky qëllimi i
- Jo, baba. Edhe sot e kësaj dite. Nuk e ardhjes sime nga varret… Qëllimi im është
di nga cila anë zbriti maleve… se, shqipëtarëve u duhet një Teutë. E di ti se,
- Mendohu pak, o bir! E ke thënë shpesh kur shqiptarët kanë qenë shtet i fuqishëm në
mes atyre rreshtave, nëpër libra… botë me të gjitha nishanet?!...
- Kot. Nuk ma pret mendja gjithë ditën, - Po, e di. Moti, në kohën e Ilirisë…
gjithë natën… Prit pak, mu kujtua: është Teuta kur ka qenë mbretërshë…
Çelvjollca, mali që prek qiellin… - Ehu, biro! Shqipëtarëve u duhet mu
- Çelvjollca është pra, dhe dëgjoje këtë ajo Teutë, e jo këto Teutat e soçme dhe
rrëfim deri në fund, po të duash fute edhe në Skënderbegat që i keni ju nëpër parti politike
libër! E di ti, o bir se kush ka qenë Kalosh vetëm për poste, kabinete në Qeveri…
Zajazi, emrin e të cilit e mban ti si Dhe, pasi e tha këtë u ngritë i zemruar,
shkrimtar… Sulltanë Qafa… Dhe, Azem e hodhi mauzerrin në krah dhe ma përplasi
Bejta - Galica?... derën, doli në Lëmë…
- Po, e di, baba. Kaçaku i maleve. Matanë hekurave të dritareve, në
- E Shotë Galica?... errësirë i dëgjova njëra pas tjetrës, tri krisma
- Edhe këtë e di: Nusja e maleve… pushke… Jehonën e tyre, përmes Livadhit te
- Dhe, a e di se Azem Bejta, Shotën e Guri i Zi, në Çukë …
mori me vete në male? Dhe, lehjen e qenëve nëpër natë…
- Edhe këtë e di. Shkaku se i duhej grua
edhe në male… E veshi edhe si burrë me
tirqi e xhamadan…
- E vërtetëtë. Po, po ta dinte Azem
Galica se Shota do t’ia kalonte me trimëri në
luftë, nuk do ta merrte me vete në malet e
ashpëra me dëborë…

169 170
6 Në mëngjes, ende pa zbardhë agimi, 7 Pasmesnate, kur u zgjova mbi
pasi i rrokullisa dy gota me raki rrushi, i kokë më rrinin Tri Zana Mali. Njëra më kishte
thashë Djemnushës: marrë në prehër, ndërsa dy të tjerat m’i
- Gjokun me shalë ma bë gati për rrugë! përgëdhelnin ballin flokët. U shkunda nga
Edhe janxhëkun me bukë!... ëndrrat e tmerrshme. Frika në gjumë. E
- O burrë, prit edhe pak të dalë drita! folmja jerm vetmevete. Xhindet që më
Ende është natë. Rrugën merre me ditë. hidhnin për çdo natë dorë më dorë majë
- Jo, Djemnushë. Unë jam kaçak i çative… Lisave…
natës. Hëna më bën dritë të ngjitem - Mos u tremb, më foli njëra Zanë!
dhiareve. Engjëlli im Grua më jep gji me Tashti, ne të kemi në dorë…
shtamba. Fuqi për luftë. Ditën do t’i zbres - E di, po mua Nusja me pashterkë të
kalit, fus një sy gjumë nën hije. Rrap. kuqe më ka pasur në dorë. Xhindet,
Dhe, i hipa gjokut. Tym e mjegull e shërbetorët e asaj gruaje. Natë e ditë më
shalova nga Lugu i Ymerit. Drita më zbardhi kanë hedhur mbi çatia...
në Çelvjollcë. E lidha gjokun për një dege lisi - Edhe këtë e dimë… Tashti, është me
dhe ia futa nën hije gjumë... rëndësi që ne të kemi në dorë. Gji do të të
japim me shtamba. Fuqi për luftë…
Përçudi, Zana që më kishte në prehër e
nxorri njërin gji. Pi, më tha! Unë me të dyja
171 172
duart e kapa gjirin dhe iu futa si qengj. E
shtera. Në radhë, më priste tjetri gji. Edhe
këtij iu futa si Gjeto Basho Muji. U ngrita më
këmbë. Shpatën e nxorra nga brezi për
luftë...
- Gji dua të pi!... Gji…
- Heshtë, mos qaj më tha Zana tjetër.
Pusho, fute këtu kokën! Pi!..
Epilogu i autorit
Dhe, iu futa edhe kësaj Zane Mali si
qengj. U egërsova. Nuk e di se, si më erdhi Ebu Fakirin një ditë pas lufte e takova
një fuqi kreshniku dhe bërtita si i çmendur në në rrugë. E ndali makinën. Unë i thelluar në
mes të maleve: mendime, kthehesha nga zyrat e Lidhjes së
- Ende dua të pi gji!... Fuqi… Tambël Shkrimtarëve Shqiptar. Me siguri kishte
Zanash te Përroni i Thanës!... menduar se shtihem, gjoja nuk e shoh dhe
- Mjaftë më ke pi, mu përgjigjë Zana e nuk dua t’i flas me gojë. Po, nuk ishte kjo e
tretë. Gji duhet të lësh edhe për nesër. gjithë historia. Unë ecja rrugës më këmbë,
- Nesër, është vonë për tambël Zane! ngase xhipin e kisha shitur për të mbajtur
Unë sot jam nisur për në Baba Tomorr… Manifestimin Kulturor Tradicional
- Jo, se po të të jap edhe unë gji… Fuqi, ndërkombëtar: TAKIME NËN RRAP, rrëzë
ti do të fluturosh në Baba Tomorr… Kalasë, në Shkup.
- Aman., më jep edhe ti gji! Fuqi për - Mirëdita! Unë nuk jam nga ata
luftë. Unë dua të fluturoj në Baba Tomorr!... personazhet e tu nëpër libra.
Malin e Përëndive… - Jo, po nuk të pash. E gënjeva. Njeriu
Edhe Zana e tretë, më në fund e nxorri sheh me tru dhe jo me sy. Njëkohësisht,
gjirin. O Imzot, çfarë fuqie për luftë! I kërceva thashë me vete: si më kishte shpëtuar Ebu
gjokut në shpinë dhe fluturova në Baba Fakiri pa e futur mes faqeve, në libra!...
Tomorr. Tyrbe. Varrin tim me libra… - E di. Po, mu duk se nuk do të
përshëndetesh me mua. Ti e di se unë nuk
jam nga ata personazhet e tu nëpër libra.

173 174
- Dhe, u ndamë ftohtë me Ebu Fakirin. Ne shqiptarët, që Ebu Fakirit njëzetë
Personazhin, që ende nuk kishte hyrë si vite nuk ia kishim dëgjuar zërin, tashti në
burrat me pashterka në libra. gazetë e nxorri bythën për mejdani. Edhe
Rrugës mu kujtua edhe libri im me atë, kur iu rrezikua taxhia…
satira: Trumbetat e Tellallit, që e pa dritën Njëzetë vite Ebu Fakiri na ishte shtirë
më vitin 1992, në prag të ndryshimeve me fytyrë Engjëlli, na kishte marrë në qafë, e
demokratike dhe çoi mjaftë pluhur në në të vërtetë ai kishte qenë, vetë Dexhalli me
koluaret e atëhershme intelektuale dhe brekët mbi pantollona…
politike. Librin, që më dërgoi edhe në një Në një gazetë të përditshme, që delë
bisedë informative në polici. Poashtu, edhe vetëm para fushatave zgjedhore, do të
shkrimi i mikut tim poet rebel, që e botohet edhe ky shkrim teknefes: Shqiptarët
përshëndeti daljen e këtij libri në dritë me një të “ zhveshur “ nga buxheti për kulturë “.
reçension në revistën e tij letrare Doruntina. U. S. : … “ Gati thuajse shqiptarët do të
Ebu Fakiri, atë ditë ma kujtoi edhe mbeten të harruar nga kjo ministri, madje të
shitësin e gazetave, Musën, që e shiste këtë nënçmuar, e cila tashmë pa ndonjë person
libër edhe nëpër Çarshi. Ebu Fakiri se si, e vendimmarrës për kulturën shqiptare nuk do
kishte ndalur në rrugë, i kishte thënë: e di se të ketë sinjale pozitive se do të ndryshojë
kush e ka finansuar këtë libër? Jo, ë, o diçka në këtë drejtim. “
trap!... Policia... Viçat e palëpi. Pëpiqen t’i dalin zot një
Musa, gazetëshitësi ma rrëfeu edhe ish miniminisitri gjysëmanalfabet ( A. Xh. ).
këtë vepër patriotike të Ebu Fakirit. E Ish këshilltarit të tij, ( N. A. ), ish shefit të
kuptova se ishte këlysh me zgjebe, nëntoka kabinetit të tij, ( A. H. ). Dhe, një viçi tjetrër të
e Mafisë letrare në Maqedoni. palëpi, anëtarë komisioni, ( A. M ).
Vitet kalonin, e Ebu Fakiri kurrësesi të Dhe, do të vazhdojë shkrimi teknefes:
dalë nga biruca, japë ndonjë shenjë, punonte A. H. : … “ Sipas tij, derisa para dy
në “ ilegalitet “. Një ditë, vetë do ta heq viteve të kaluara 2006 – 2008 kur ishte
maskën e patriotit. Pavetëdije do të dalë ministri nga shqiptarët nuk ishte keq me
bythekrye në sipërfaqe, lakuriq e pis ashtu aktivitetet kulturore të shqiptarëve dhe
siç e kishte pjell Kurvë Partia… ndahej buxheti tamam në mënyrë
proporcionale… Sipas tij, partia në pushtet

175 176
dhe kuadrot e saj jo që nuk kanë angazhuar Vajtoni. E derdhni lotë krokodili. E
asnjë funksionerë shqiptarë në këtë minsitri, kërkoni të djeshmen. Kurvën Parti, që në
por edhe ata që ishin në udhëheqjet e kontinerë të bërllokut jep shpirt. Cofë. Dhe,
njësive apo sektorëve u degraduan, kështu ma kujtoni poezinë e Çajupit: Vaje. Vargjet,
që shqiptarët nuk kanë asnjë qasje jo vetëm ku Çajupi e vajton Evgjeninë. E ju, viçat e
në ministri të kulturës, por as në aktivitete palëpi Kurvën Parti:
kulturore… “
Jo. Jo, o viç i palëpi. Vdiq koha, kur ti Gjith’ humbasin Kurvën, postin dhe sahanë
me duar, këmbë e bythë, i harxhoje paratë e Po, ata që mbetën, si ju nuk qanë.
popullit për shëtitje private në emër të tij, e Të Vdekurën lotët s’e bien në jetë,
botoje librin tënd sakat në Bullgari. Gjatë një Po, lutuni dhe faluni t’i rrisni bythët vetë.
viti bëje pazarë për dramat e tua tekenfese, Doje dritë, oj Kurvë, moj pjellën trime,
dhe të vëllait tend të luhen në dy - tri teatro Dhe, na e mbushe jetën plot me hidhërime!...
duke i blerë edhe çmimet letrare. Ti e fute Tani rrojmë pa shpresë, s’duam të rrojmë
veten në redaksinë e projektit të Qeverisë: Se dhe Kurvë Partinë tani s’e besojmë!...
Letërsia maqedone ( Makedonska
knizhevnost ) edhe vëllain tënd bashkë me Rrugës nëpër Çarshi e takova Tatën e
shokun e juaj të shëtitur nëpër redaksi Madhe me një shkop në dorë. E kishin bërë
komuniste për ta emërtuar Letërsinë shqipe të flas vetmevete: Dumdumë, janë fund e
në Letërsi maqedone dhe sakatuar deri në krye. Rrufjanë. Nuk i shohin shenjat, zërat
palcë. Ju, viçat e palëpi, ( pa asnjëfarë që na i dërgojnë të vdekurit. Pulën me
bagazhi letrar ), që mezi u njeh nëna e juaj, e zogjë. Yllin e mëngjesit… Shkopin, që unë
ku më katundi… e kam ngritur në dorë rrugës për në Baba
Viça të palëpi, ju që u përpoqët ta Tomorr dhe dua t’i zgjojë nga gjumi
shuani edhe të vetmin Manifestim kulturor shekullor. Mendja ma thotë se, janë të
Tradiconal ndërkombatar: TAKIME NЁN vdekur, nuk ringjallen si Krishti… Ose, të
RRAP, që mbehet njëmbëdhjetë vite me fluturojnë si Azreti Isai nga minarja e
radhë: në Shkup. E keni sakatuar Letërsinë xhemisë në Qiell…
Shqiptare me kokën te “ vëllezërit “ e bythën Dhe, kanë vdekur për së gjalli…
nëpër parti politike...

177 178
Tata e Madhe, posa më pa mua në
rrugë e ngriti shkopin:
- Heu, Kalosh Çeliku! Cila është Gruaja
yte besnike?!
- Hi-hii-hiii…Kurva Parti!...

Fund

Shkup, 31 dhjetor 2008

179 180
(l994), Çohuni trima shaloni lapsin - rrëfenja
(1994), Sorraku i Qytetit - pjesë teatrore
(1994), Kali i Trojës nëpër Bit - Pazar - satira
(1994), Loja e syve – poezi (1995), Babi ka dy
nuse - roman, (1995), Vjellja e zorrëve - poezi
(1996), Qyteti i qyqeve - roman (1997), E
përcolla Natën - poezi (1998), Mbrëmë fjeta me
Vjeshtën - poezi (1999), Kopeja me zgjebe
ndjek Autorin - drama (2000), Shtëpia publike -
roman (2000), Si u ndava me Gruan time“ -
satira (2001), Gratë e mia besnike - roman
(2001), Lamtumirë bërllok - nëntë drama (2002,
Shënime për autorin 2007), Me tre varre - roman (2002), Vdekja më
deshi më pak se Ti - poezi (2003), Edhe Ajo
Kalosh Çeliku lindi më 13 shkurt l951 në nuk ishte xheloze - poezi (2004), Repriza e
fshatin Cërvicë të Kërçovës (IRJ e Maqedonisë). vëllazërim - bashkimit - dramë (2005) , Atdheu
Shkollën fillore e kreu në vendlindje. Shkollën e ky burrë pa Grua - poezi (2006), Kulturofagu -
mesme normale në Shkup, ndërsa studimet e antiroman (2006), Burrat i përzë me burra e
Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe në Universitetin e Mua me gra - poezi (2007), Engjëlli im është
Prishtinës (Kosovë). Çeliku shkruan poezi e prozë Grua - poezi (2007), Dimri, s’vjen me lule - 5
për fëmijë e të rritur dhe gjer më sot ka botuar poema (2007), Ujk e di një lojë - poezi (2007),
rreth dyzetë libra: Zogu erdhi me një këngë - Kur bërtet “ vojvoda “ e pjell Kurvë Partia -
vjersha (l982), Lepuri me pushkë - tregime satira (2008), Dac Poeti i shkruan poezi Mamit -
(l983), Shtëpiza e xixëllonjave - tregime (1984), poemë humoristike (2008), Ehu - poezi (2008)
Ferexhja e zezë - dramë ( 1985 ), Arusha pa etj.
bisht - tregime (l986), Dielli zbret malevе - Që nga viti 1992 ai drejton Shtëpinë
novelë (l986), Varrimi i sorrave - roman (1988), Gazetare - Botuese ASDRENI, në Shkup dhe
Vite me borë - roman (l990), Trumbetat e është kryeredaktor i të vetmes revistë për humor
Tellallit - satira ( l992 ), Imzot, lehin qentë - dhe satirë ZEKTHI, që del kur t’i teket në IRJ
drama (1993), Trimi shihet në vepër - poemë të Maqedonisë. Dhe, që nga ky vit (2009)

181 182
mbarëkombëtarë, është fitues i disa çmimeve të Naimit, në Tetovë, Takime nën Rrap, në Shkup
konkurseve letrare në poezi, tregime dhe pjesë (poezi erotike) dhe i Ditëve të humorit dhe
teatrore. Njëherit, edhe i çmimeve letrare: satirës XHA DERALLA, në Kërçovë. Po ashtu
PERENDESHË E BUKURISË, në Netët e është edhe themelues dhe kryeredaktor i revistës
Poezisë Korçare, në Korçë, Çmimin AS për letrare STILI 97, organ i Lidhjes së Shkrimtarëve
letërsi në Kërçovë,“SYRI I KALTËR“, në Shqiptar në IRJ të Maqedonisë.
Sarandë, “SEREMBE“, në Laç, “FLAKADANI I Çeliku gjer më vitin 1995 punoi si mësues i
KARADAKUT “, në Viti etj. Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe në Drenicë të
Drama Ferexhja e zezë është vënë në Kosovës dhe Malësinë e Shkupit. Vitet e fundit
skenë nga disa teatro në Kosovë e IRJ të punon dhe jeton në Shkup, tashmë në profesionin
Maqedonisë dhe është mirëpritur nga publiku e e lirë të shkrimtarit.
kritika letrare. Edhe satira Ndihma e shpejtë u Lufta vazhdon me penë...
përgatit për t’u vënë në skenë me mjaft sukses
nga Trupa teatrore “ Aleksandër Moisiu “ në
Kumanovë dhe çoi pluhur nëpër kuluaret e
oborrtarëve. Drama tjetër Zorra qorre dy herë
me radhë u përgatitë për skenë, një herë në
Kumanovë dhe herën tjetër në Strugë, po i ranë
në gjurmë kulturofagët dhe nuk u shfaq para
publikut. Një fat të këtillë kanë pasur edhe pjesët
teatrore për fëmijë të shpërblyera me çmime
letrare duke u luajtur në skenë dhe duke u
emetuar përmes valëve të radiotelevizionit të
Prishtinës (Kosovë) dhe Tiranës (Shqipëri).
Krijimtaria e tij letrare është përkthyer në
disa gjuhë: maqedone, gjermane, turke, bullgare,
rumune, etj. Që nga viti 1997 është kryetar i
Lidhjes së Shkrimtarëve Shqiptarë në IRJ të
Maqedonisë.Dhe, themelues i disa manifestimeve
kulturore tradicionale ndërkombëtarë: Ditët e

183 184
KALOSH ÇELIKU
GRUAJA BESNIKE

Botues
ASDRENI

Korrektore
Fitore DERALLA

Formulimi kompjuterik
Ilir EMINI

Cip katoligizimi në publikim Biblioteka popullore Tirazhi: 1.000 kopje


dhe universitare « Sv. Kliment Ohridski « , Shkup
U shtyp në shtypshkronjën:
821.18 (497.7) - 31 Tringa Desing
Tetovë, 2009
ÇELIKU, Kalosh

Gruaja besnike: (Roman për Muzën. Veten. Dhe,


një Kurvë.) / Kalosh Çeliku. - Shkup: Asdreni.
2009. - 186 f.; 21 cm. - (Biblioteka: Baba
Tomorri)
ISBN 978-9989-174-35-3 Botimin e këtij libri e ndihmoi materialisht im
COBISS.MK-ID 7591066 Atë: Emin Çeliku.

185 186