You are on page 1of 12

MAKEDONCITE VO BUGARIJA POSTOJAT VO SITE POPISI PO 1944 g.

od S. Ratevski, dipl. profesor po istorija

Vo poslednite godini bugarskata nauka i propaganda pravat golemi napori da gi pobijat rezultatite od popisot na naselenieto sproveden vo Bugarija od 25. 12. 1946 g. do po~etokot na januari 1947 g. Pri~ina za nivnoto uporno negirawe doa|a od bugarskata nacionalisti~ka dogma deka nema, ne mo`e i ne treba da ima Makedonci za{to tie site se "Bugari". A rezultatite od popisot se mnogu jasni- mnozinstvoto od narodot vo Pirinskiot del na Makedonija se deklariralo kako Makedonci. Eve gi i samite rezultati: Procent na lu|eto {to se deklarirale kako Makedonci spored okolii. (neoficialni rezultati objaveni vo v. Pirinsko Delo na 30.12.1946 g.) Okolija Petri~ Sveti Vra~ Nevrokop Razlog Gorna Xumaja Procent Makedonci 85-90 % 80-85 % 60-65 % 55-60 % 45-50 %

A eve i oficialnite podatoci za dve okolii (Dr`aven arhiv na R. Bugarija f. 210, opis 1, a. e. 903; od knigata na V. Jotevski - Nacionalnata afirmacija na Makedoncite vo Pirinskiot del na Makedonija 1944-1948 g. Skopje 1996, s. 155). Zbirni podatoci za petri~ka okolija
//////////////////// narodnost Bugari Makedonci Pomaci Turci Rusi Grci Cigani Karaka~ani Srbi //////////// vkupno 756 15 609 11 142 2 / 191 24 / 0-18 g. 168 7539 5 / / / 98 12 / ma`i 18-59 g. 569 6 690 / / / / 79 10 / nad 60 g. 19 1380 / / / / / / / drugi 430 15 224 / / / / 77 13 / 0-14 d. 160 6 292 / / / / 77 13 / `eni 15-49 g. 225 6801 / / / / / / / nad 50 g. 45 2131 / / / / / / /

Vkupno

16 745

7 822

7248

1399

15 774

6542

7026

2176

Zbirni podatoci za Svetivra~ka okolija (1946 g.)
////////////////// narodnost Bugari Makedonci Pomaci Rusi Grci Romanci Cigani Evrei Ermenci Albanci ^esi vkupno pismeni nepismeni vkupno 2 862 18 174 29 10 4 3 373 1 7 / / 21 463 13 613 7 859 ma`i 0-18 g. 18-59 g. 1 179 8 475 16 / 1 / 189 / 1 / / 9 861 / / 1 437 7 779 12 7 3 / 152 / 6 / / 9 396 / / nad 60 g. 226 1 420 1 3 / / 30 / / / / 1 680 / / vkupno 2 470 17 953 26 / 2 / 368 2 1 4 2 20 828 10 069 10 764 `eni 0-14 g. 15-49 g. 970 7 190 8 / / / 178 1 1 2 / 8 362 / / 1 169 8 315 14 / 2 / 146 1 / 2 / 9 749 / / nad 50 g. 330 2 448 4 / / / 42 / / / 1 2 825 / /

Spored bugarskite tolkuvawa rezultatite se dol`at na pritisok vrz naselenieto izvr{en od strana na N.R.Makedonija i Jugoslavija preku BRPkomunisti (?) i onie gra|ani {to se sprotistavuvale bile maltretirani i pra}ani vo zatvor. Vo prilog na toa se naveduvaat poedine~ni se}avawa na lu|e so dene{en datum. No takvata teza e absolutno nerealna i neodr`liva. Vedna{ se postavuvaat nekolku pra{awa. Zo{to ne postoi naredba za zadol`itelno zapi{uvawe na naselenieto kako makedonsko i kako mo`elo bez takva naredba da se izvr{i nasilno pomakedon~uvawe na naselenieto od strana na popi{uva~ite koi spored bugarskite avtori isto se ose}ale Bugari? (Velikobugarskite apologeti citiraat samo edna sli~na naredba,izdadena navodno od okolijskiot na~alnik vo Razlog, no ne mo`at da objasnat zo{to nepostojat takvi naredbi vo ostanatite okolii na Pirinska Makedonija, nitu centralna naredba vo sli~na smisla. Kako darazlo`kiot gradona~alnik samoiniciativno se osudil da izdade takva zapoved. Rezultatite od popisot vo Razlo`ko kade brojot na zapi{anite kako Bugari e vtor po golemina vo okrugot pravat postoeweto na takva naredba nerealno i somnitelno vo sekoj pogled.) Ispa|a deka popi{uva~ite toa go storile samoiniciativno i protiv svojata sovest i ovaa ~udna ideja im do{la nekako na site niv istovremeno. Potoa, zo{to vo popisnite karti ne figurira grafa "Makedonec"?! Za~uduvaat i rezultatite koi iako (spored bugarskite avtori) bile dobieni po pat na nasilstvo ne se 99 % (kakvi se site rezultati dobivani po direktiva kaj komunistite) tuku sredno 70 % Makedonci? Zo{to rezultatot po okolii e tolku razli~en?

Procentot na Makedoncite (t.e.na onie {to se deklarirale kako takvi, za{to site vo Pirinsko se Makedonci) e najgolem vo najodale~enite od Bugarija okolii kade i asimilacijata bila poslaba i toa e sosema razbirlivo. Nerazbirlivo stanuva koga }e go pogledneme od bugarska gledna to~ka. Ispa|a deka vo pograni~nite okolii kade otporot e mnogu polesen i horata se pomalku zavisni tie dale najslab otpor a vo okoliite vo vnatre{nosta kade i kontrolata i stravot se pogolemi a uslovite za otpor pomali tie uspe{no i hrabro i se sprotistavile na vlasta i okolu polovinata se zapi{ale "Bugari".Najgolem e procentot na "Bugarite" tokmu vo najkomunisti~kite okolii-Razlo{ka i Gornoxumajska a najmal vo Petri~ka i Svetivra~ka kade bazata na komunistite e najslaba - pa za kakva direktiva i nasilstvo preku BRP(k) mo`e da stanuva zbor? Sakam da obratam vnimanie deka popisot e sproveden vo Bugarija, od bugarski vlasti vo vrame koga seu{te postoi demokratska opozicija i koga Pirinskiot del veke 34 godini se nao|al vo Bugarija za koe vreme Makedoncite bile bugarizirani! Ako postoel nekakov strav toj bil kaj lu|eto so Makedonska svest za koi i sega{nosta i idninata bile celosno nejasni a ne za lu|eto so bugarska svest koi `iveele vo bugarska dr`ava. Tie poslednite nemale nikakva pri~ina za strav za{to soglasno so odlukite na X plenum na CK na BRP(k) od 9.08 1946 g. duri i da dojdelo do obedinuvawe na Pirinskiot del kon NR Makedonija ("zemajki ja vo predvid voljata i interesite na samiot makedonski narod") toa ke bilo vo ramkite na federacija vo koja ke se nao|ala i Bugarija bez da postoi granica me|u Makedonija i Bugarija a site `iteli na Pirinska Makedonija koi sakale }e mo`ele da si go zadr`at bugarskoto dr`avjanstvo. Druga bila situacijata za lu|eto so makedonska svest. Ne samo {to nemalo za niv grafa "Makedonec" na popisot, no i nikoj ne im garantiral deka mo`at slobodno i bez posledici da se izjasnat kako Makedonci. Duri pet dena po zapo~nuvaweto na popisot poradi brojnite pra{awa na ~itatelite vo ,Pirinsko Delo (25.12 1946 g.) izleguva tekst deka Makedoncite mo`at slobodno da se izjasnat kako Makedonci. Makedonskata emigracija vo etni~ka Bugarija toa mo`ela da go pro~ita duri po zavr{uvaweto na popisot na 6.01.1947 g. vo v.Makedonsko zname.Mo`e no ne mora-toa e porakata pritoa mnogu zadocneta. Sepak najdobar dokaz deka izjasnuvaweto bilo slobodno ( osven nesigurnosta kaj lu|eto so makedonska svest se razbira) se samite rezultati.Od 5 do 55 % od naselenieto vo raznite okolii na Pirinska Makedonija se zapi{alo kako "Bugari". Ako tie mo`ele da go storat toa za{to da ne mo`ele da se zapi{at "Bugari" i ostanatite dokolku sakale?I obratno , ako tie {to se zapi{ale kako Makedonci go storile po prinuda zo{to nemalo takva prinuda i za onie {to se zapi{ale kako "Bugari"? I vo {to bi se sostoela takvata prinuda? Kako naprimer se kazneti 55 % od naselenieto na Gornoxumajska okolija {to se zapi{ale kako Bugari? Ili 40-45-te % vo Razlog? Spored

bugarskoto tolkuvawe na popisot tie treba da se prateni vo zatvor no takvo ne{to nema. Dokolku bugarskata vlast navistina sakala da go zapi{e naselenieto vo Pirinska Makedonija kako makedonsko toa mnogu lesno mo`ela da go napravi po administrativen pat bez da gi pra{uva lu|eto, kako {to postapuvala dotoga{. (Konkreten primer: Elena Gligorova od selo Caparevo do 1944 g i po 1963 g. redovno e zapi{uvana kako "Bugarka" i ako se ose}ala i do denes se deklarira kako Makedonka.Taa toa go komentira taka: "nikoj ne me pra{al". Duri i lu|eto {to bile ispra}ani na smrt zatoa {to se deklarirale i borele kako Makedonci redovno bile zapi{uvani kako "Bugari" !)Nesomneno e deka dokolku sakale site Makedonci da se zapi{at kako Makedonci , a ne kako Bugari, vlastite toa celosno i lesno }e go napravele i vo 1946 g. a ne samo delumno.Jasno e zna~i deka tie ne sakale takvo ne{to. [to se odnesuva do sovremenite "se}avawa" na poedinci za nasilno zapi{uvawe kako Makedonci vo 1946 g., tie ne mo`at da se oslobodat od somnenieto imeno deka se sovremeni i profiterski ,dadeni od lu|e {to poziciite vo op{testvoto gi dol`at na svojata bugarska opredelba , ili na lu|e koi , sakajki da gi zadr`at steknatite pozicii insistiraat na sekoj na~in da ja izmijat nerentabilnata makedonisti~ka damka od svoeto minato i da ja doka`at svojata sovremena no i "iskonska" ~ista bugarska svest. Pritoa treba da se pravi razlika me|u lu|eto {to se samoopredeluvale kako Bugari i velikobugarskite nacionalisti koi se stremele svojata opredelba na sekoja cena da mu ja nametnat na seto naselenie i zatoa jarosno se sprotistavuvale na dadenata mo`nost Makedoncite da se samoopredeluvaat kako Makedonci (kako mitropolitot Boris naprimer). Prvite nemale problemi so vlasta dodeka vtorite mo`elo zakonski da bidat sankcionirani. U{te pomal dokaz za "nasilstvo vrz bugarskata svest" se presudite za "van~omihajlovizam" koi bile donesuvani ne poradi bugarskata svest na sudenite lica, tuku ili za nivno u~estvo vo organizacijata na Mihajlov porano i zlodela protiv komunistite, ili zaradi antikomunizam, ili poradi opredelba za obedineta i nezavisna Makedonija pod zapaden protektorat i dr. pri {to ~esto se osuduvani i lu|e so makedonska nacionalna svest. Poznato e deka presudite vo stalinisti~kiot period imaat {ablonski karakter bez da se vodi seriozna smetka za realntasodr`ina i vistinitosta na prestapite. Dokolku se sude{e na lu|eto so bugarska opredelba bi trebalo polovinata naselenie na Razlo`ka i Gornoxumajska okolii da se najde v zatvor. Obidite da se negiraat rezultatite ne dr`at.Pritoa mnogu e simptomati~no deka "nau~nicite" -negatori zboruvaat samo za ovoj popis no nemaat hrabrost da gi analiziraat drugite popisi i niv ednostavno gi

premol~uvaat, {to samo po sebe dovolno zboruva za nau~nosta i objektivnosta na nivnite trudovi kako i za celite {to si gi imaat postaveno. Ne obid da se istra`i vistinata , tuku obid taa da se porekne (kade postoi mo`nost) da se izvrti ili premol~i(kade {to ne mo`e da se falsifikuva)! Da pogledneme toa {to hrabro i objektivno se premol~uva od Bugarska strana. Vo 1946-1947 u~ebna godina (t.e. vo ista godina so gorerazgledaniot popis) vo u~ili{tata vo Pirinska Makedonija , Oblasnata u~ili{na direkcija napravila popis na u~enicite. Eve gi i rezultatite:
Okolii Gornoxumajska Nevrokopska Petri~ka Razlo{ka Svetivra~ka vkupno Makedoncihristijani 7344/ 87,4 % 7141/ 62,7 % 7755/ 92,7 % 4552/ 74,1 % 8286/ 88,9 % 35048/ 78,4 % Makedoncimuslimani 116/ 1,3 % 3002/ 26,0 % / 1420/ 23,6 % / 4538/ 10,5 % Bugari 820/ 9,3 % 788/ 7,6 % 625/ 7,3 % 45/ 0,7 % 906/ 9,6 % 3184/ 7,3 % Cigani 69/ 0,8 % 116/ 1,0 % / 129/ 2,1 % 145/ 1,5 % 459/ 1,1 % Drugi 44/ 0,5 % 506/ 4,3 % / 5/ 0,1 % / 555/ 1,3 % 9397 43844 Vkupno 8393 11553 8480 6121

(od knigata na V.Jotevski,Nacionalnata afirmacija...str 156) Vkupniot broj u~enici so makedonska nacionalna svest( i hristijani i muslimani) e 39 586 (88,9 %) nasproti 3 184 "Bugari" (7,3 %) , 459 Cigani (1 %) i 555 drugi(1,27 %-najveke Turci i Evrei). Ne e poznato da imalo naredba za zadol`itelno zapi{uvawe na decata kako Makedonci a i postoeweto na 3 184 koi se zapi{ale Bugari poka`uva deka bugarskata identifikacija ne bila zabraneta. Ne se poznati nikakvi represalii vrz onie {to se zapi{ale Bugari (za razlika od represaliite vrz u~enici {to se deklarirale kako Makedonci vo 60-tite i 70-tite godini).Rezultatite go potiknale bugarskoto ministerstvo za prosveta da prezeme ~ekori za voveduvawe na Makedonski jazik i istorija vo u~ili{tata vo Pirinska Makedonija {to se realiziralo vo slednata godina. Rezultatite na ovoj popis sporedeni so onoj na naselenieto naveduvaat na razmisla. Decata se sekoga{ pootvoreni i hrabri, pomalku se soobrazuvaat so op{testvenite naslojuvawa i poveke se buntuvaat protiv nepravdata odkolku vozrasnite.Tie ne samo {to ne se bunele pri sproveduvaweyo na popisot (u{te eden siguren znak deka toj bil sproveduvan demokraatski!) no i hrabro po detski ja iska`ale svojata nacionalnost-ne{to {to nivnite roditeli napateni i napla{eni od 34 godi{niot teror i nesigurni vo idninata ne sekoga{ nao|ale hrabrost da go napravat. Taka rezultatite od popisot na naselenieto vo 1946 g. za pirinskiot kraj navistina ne ja

odrazuvaat dovolno to~no svesta na naselenieto bidejki poradi inertniot strav mnogu lu|e so makedonska svest se deklarirale kako "Bugari"! Poznato e isto taka deka BRP-komunisti vo toj period vo odnos na Makedoncite se pridr`uvala do principot na nacionalno samoopredeluvawe, poradi {to bila ostro kritikuvana od makedonskite patrioti vo Bugarija. Tie poa|ale od faktot deka 34 godini Makedoncite vo Bugarija bile bugarizirani pa direktnata primena na principot na samoopredeluvawe zna~el obid da se ozakonat rezultatite na taa asimilacija. Tie barale kulturno prosvetna rabota i vreme za da se nadminat posledicite od bugarizacijata, Makedoncite da dobijat dovolno informacija za da mo`at da precenuvaat objektivno i duri toga{ da se primeni principot na samoopredeluvawe. Pritoa uka`uvale na faktot deka 99 % od naselenieto vo Pirinska Makedonija e Makedonsko i zatoa ne mo`e tamu da stanuva zbor za Bugari tuku za bugarizirani Makedonci(pismo na G.Madolev do CK na BRP(k)). Takvite nivni stavovi ne bile zemeni vo predvid i bugarskite vlasti prodol`ile da go primenuvaat principot na samoopredeluvawe podr`uvajki go na takov na~in rezultatot na 34 godi{nata asimilacija-bugarskata nacionalna opredelba me|u Makedoncite. (Takvata opredelba e potvrdena na petnajsetiot plenum na CK na BRP(k) od 13.07.1948 g. vo zaklu~ocite "t.6 Da mu se ostavi na naselenieto vo Pirinskiot kraj samoto slobodno da ja opredeluva svojata nacionalnost"). Toa posebno ke dojde do izraz po rezolucijata na Informbiroto vo letoto na 1948 g. protiv Jugoslavija po koja e ukinata minimalnata kulturna avtonomija vo Pirinska Makedonija i asimilacijata (neoficialno) e vozobnovena. Po 1948 g. bugarskata vlast oficialno priznava postoewe na makedonska nacija (so mnogu ograduvawa) a neoficialno ja negira. Sledniot popis na naselenieto {to isto se premol~uva od bugarska strana e sproveden vo dekemvri 1956 g. vo poinakvi uslovi. Makedonecot G.Dimitrov e mrtov. Stalinistot ^ervenkov e odstranet. Na~elo na BKP zastanuva Todor @ivkov , voda~ na nejzinoto nacionalisti~ko krilo i otvoren nacionalist. Noviot popis e zamislen od nego kako na~in na koj da se poka`e nepostoeweto na makedonskata nacionalna svest vo Bugarija. Kako fanati~en bugarski nacionalist toj bil apsolutno siguren deka Makedoncite se ~uvstvuvaat Bugari i pri slobodno izjasnuvawe toa ke go deklariraat. (Interesen e eden slu~aj raska`an od samiot @ivkov vo negovite spomeni. Pred popisot koga bil na poseta vo grad Goce Del~ev go po~astile so mestna rakija i toj nazdravil so zborovite:"silna e ,vle~e na jug" .Prisutnite go aplodirale. Toa toj go sfatil za nesomnen znak za bugarskite ~uvstva na naselenieto(?!){to dovolno zboruva za nego kako li~nost pa ne treba komentar). Zatoa toj bil posebno zainteresiran popisot da se sprovede slobodno. Vo instrukciite za kontrolorite na popisot vo odnos na Makedoncite direktno stoi deka sekoj sam si ja odreduva nacionalnata pripadnost (v'pros 8 b)) a tajnata na podatocite bila

zagarantirana. Tokmu ova e pri~inata rezultatite od ovoj popis vo Bugarija uporno da se premol~uvaat. Nikoj ne mo`e da se pofali deka na nego bil prisiluvan({to vo 1946 g. teoretski sepak mo`e da se primi vo poedine~ni slu~ai,no od strana na lokalni makedonski patrioti a ne na vlasta).Eve gi i rezultatite od popisot. N R Bugarija Vkupno Bugari Makedonci Cigani Turci 7 613 109 6 506 541 187 789 197 789 656 025 100,00 % 85,47 % 2,47 % 2,52 % 8,62 % Blagoevgradski okrug 221 015 100,00 % 93 671 33,33 % 178 862 63,64 % 4 774 2,16 % 3 219 1,46 %

Nacionalna struktura na naselenieto vo Pirinska Makedonija spored po okolii istiot popis Okolii Makedonci Bugari Drugi Sandanska 89,49 % 7,51 % 3,00 % Petri~ka 82,64 % 15,15 % 2,16 % Blagoevgratska 52,18 % 45,08 % 2,71 % Razlo{ka 45,18 % 39,05 % 11,92 % Gocedel~evska 45,77 % 49,45 % 4,77 % vkupno 63,64 % 33,33 % 3,03 % Rezultatite se blizki do onie od u~eni~kiot popis vo 1946 g.samo {to Makedoncite muslimani po neobjasnivi pri~ini se zapi{ani kako Bugari. Prisutnosta na 33,33 % Bugari ja potvrduva slobodnosta na popisot vo odnos na Bugarskata samoopredelba. Vo vremeto na zacvrstena i apsolutna komunisti~ka diktatura dokolku vlasta sakala rezultatot bi bil 99 % Makedonci a ne odvaj 63,64 %. Vo vrska so ova sakam da navedam i eden spomen na tatko mi Ivan koj za vreme na popisot `iveel vo seloto Razdolo, Kar{ijaka vo Pirinska Makedonija. "Nema{e nikakvo nasilstvo. Be{e slobodno. Site vo seloto se izjasnija kako Makedonci, samo eden Georgi se zapi{a Bugarin. Ottoga{ site vo seloto go vikaaa "\orgi-bugarino." Rezultatite od popisot ne go obeshrabrile T.@ivkov. Po odstranuvawe od vlast na Makedonecot Anton Jugov(1959) i zbli`uvaweto so Tito,toj vo mart 1963 g. na plenum na CK na BKP pro~ital svoj referat vo koj ja negiral makedonskata samobitnost. Ideolozite na BKP svesni za realnosta go primile so mol~ewe a poveketo prisutni vo svoite govori de fakto ne se soglasuvale so nego i ako formalno mu dale polna podr{ka. Koristejki se so silata na svojata pozicija (premier i {ef na BKP) toj gi nametnal svoite stavovi i plenumot "do{ol do zaklu~ok" deka Makedoncite vo Pirinska

Makedonija se ~isti Bugari ( se razbira nikoj i ne pomislil da gi zapra{a samite Makedonci),deka ne postoi makedonska nacionalnost i soodvetno deka Makedonskata nacija vo Vardarska Makedonija se izgraduva na "antibugarska" osnova,kako posledica od asimilacijata izvr{ena od strana na srpskata bur`oazija tamu(?!) Kolku i da bile nerealni ovie stavovi sepak vlegle vo temelot na sovremeniot bugarski nacionalizam. Taka Todor @ivkov,poznat vo Bugarija kako "tato" stanal tatko na bugarskiot neonacionalizam od koj bugarskata vlast e nemo}na da se oslobodi den deneska. Novite stavovi na CK na BKP bile sprovedeni vo `ivot po site pravila na komunisti~kata dikatatura. Vo 1964-1965 godina se vodi masovna propagandna kampanija za bugar{tinata i protiv Makedonskata nacionalna posebnost. Vo uslovi na sekakov pritisok e sproveden noviot popis na naselenieto vo 1965 g (godina porano od voobi~aenoto!). Ovoj pat rezultatite se vo soglasnost so poznatata komunisti~ka procentualna {ema: 99,5 % od naselenieto vo Pirinska Makedonija bilo izjasneto kako "Bugari",a odvaj 0,5 % izdr`ale da se zapi{at Makedonci {to skapo go naplatuvale. Eden dedo mi raska`a deka koga do{le da go zapi{uvaat i go pra{ale kakov e po nacionalnost,rekol:Makedonec.Mu odgovorile deka nema Makedonci i mo`e da se zapi{e kako Bugarin.Toga{ im rekol:"koga ne mo`e Makedonec zapi{ete me Slavjanin".[to se slu~ilo potoa ne ka`a no verojatno bil izjasnet kako Bugarin. (Sli~ni neutralni nacionalnosti se koristeni od Makedoncite i vo popisot od 1992 g. koga , ako ne im bilo dozvoluvano da se zapi{at kako Makedonci vo znak na protest ~esto se zapi{uvale Eskimi, Patagonci, Kinezi i sl). Interesen e i slu~ajot so pretsedatelot na op{tinskiot sovet vo selo Skrt-Petri~ko koj vo popisnata karta svoera~no dopi{al "Po naredba na Bugarskata Komunisti~ka Partija izjavuvam deka sum Bugarin " {to mnogu go ~inelo i nego i negovoto semejstvo. Mnogumina bile tepani, zapla{uvani,mnogumina ne bile ni pra{uvani, a u{te posilno deluval stravot od vlasta. Vsu{nost rezultatite sami zboruvaat za sebe i ne e potreben komentar. Tie poka`uvaat kolku se pla{el narodot od vlasta i kolku {ansi imal da se zapi{e razli~no od ona {to mu go diktirale ({to u{te edna{ potvrduva deka popisite me|u 1946-1956 g. vo koi 1/3 se deklarirale kako Bugari bile slobodni). Vo vnatre{nosta na Bugarija kade ne mo`elo da se vodi tolku stroga kontrola po toa pra{awe kako vo Pirinskiot del 8750 du{i se izjasnile kako Makedonci (vo Pirinsko se samo 1 500). Vedna{ po popisot zapo~nala kampawa za smena na paso{ite vo koi bila ozna~ena Makedonskata nacionalnost, so takvi vo koi pi{uvalo "Bugari". Pritoa ne bile po{tedeni ni onie {to sepak uspeale da se zapi{at Makedonci-i tie dobile karti kako Bugari. Kampawata pridru`ena so najgrub pritisok, zakani i nasilstvo traela tri godini, no duri do 1974 g. se u{te imalo lu|e {to odbivale da si gi smenat paso{ite trpejki gi site negativni posledici od toa. Koga milicijata }e zaprela gra|anin so paso{

vo koj stoela makedonska nacionalnost taa paso{ot go kinela i go kaznuvala "prekr{itelot" (takov e na primer slu~ajot so Andon Andonov od Gole{evo na koj tri pati mu go kinele paso{ot za da go nateraat da si go smeni). Pretsedatelot na biv{ata Makedonska Narodna Fedralna Organizacija (1943-1948) Nikola Georgiev od Petri~ (biv{ konclogorist po makedonskoto pra{awe) odkako go dobil noviot paso{ vo koj bil ozna~en kako Bugarin odbil da go primi izjavuvajki deka ne e negov (poradi svojata makedonska nacionalna svest toj bil gonet od vlasta i voop{to ne mu se zaoi{uval raboten sta`, a so nego zaedno bilo maltretirano i celoto semejstvo). Izraz na takvite novi antimakedonski opredelbi e odbivaweto na Bugarskiot Pisatelski Sojuz vo 1965 g. da potpi{e dogovor so Dru{tvoto na Pisatelite na Makedonija na bugarski i makedonski jazik od {to se gleda deka korenite na jazi~niot spor od poslednite godini trgnuvaat od Todor`ivkovata nacionalisti~ka doktrina od {eesetite godini. Na plenumot na BKP odr`an na 26-27.12 1967 g. T.@ivkov donesuva programa za nacionalisti~ko vospituvawe na narodot. Predvideno e propagandata da gi opfati site sferi na ~ovekovata dejnost i site metodi dostapni za totalitarnata dr`ava. Na osnova na ovaa programa se vr{i planska denacionalizacija na Makedoncite vo Bugarija vo narednite decenii. Vo {eesetite godini se oformuva @ivkovata koncepcija za edinstvena bugarska socialisti~ka nacija. Vo 1968 g.e donesena i zvani~nata dogma po makedonskoto pra{awe vo psevdonau~en stil (so premol~uvawe i iskrivuvawe na delovi od istorijata) vo bro{urata "Makedonskija v'pros"izdanie na Bugarskata Akademija na Naukite. Akademijata razbirlivo "doa|a" do apsolutno identi~ni sfa}awa na istorijata kako nemnogugramotniot @ivkov. Taka makedonskata nacija i "nau~no" e osudena na nepostoewe. Na ist na~in e sproveden i popisot vo 1974 g. i rezultatite se sli~ni. Samo brojkata na Makedoncite deklarirani kako takvi vo Pirinskiot del se namalil tri pati i stignal 500 , dodeka vo vnatre{nosta na Bugarija nemalo promeni.Taka "Bugarite" vo Pirinska Makedonija stanale 99,9 %. Takvata politi~ka linija na @ivkov vo osumdesetite godini go dovede vo sudir i so turskoto malcinstvo. Samo {to sega problemot ne mo`el da se premol~i,kako poradi zapo~natite glasnost i perestrojka i zbli`uvawe so zapadot,taka i poradi prisustvoto na silnata turska dr`ava spremna da gi za{titi svoite sonarodnici (za razlika od slu~ajot so Makedoncite,~ija dr`ava se nao|a{e vo ramkite na centralisti~ka Jugoslavija bez svoja politika pa ne mo`e{e da se zastapuva za svoite sonarodnici bez dozvola na Tito). T. @ivkov pak "otkri" deka vsu{nost Turcite vo Bugarija bile asimilirani Bugari i im gi smeni imiwata. BAN pak gi prifati i "nau~no" obrazlo`i negovite otkritija (spravedlivo e T.@ivkov da bide posmrtno primen za po~eten ~len na BAN i da mu se presudi doktorska titula bidejki na dva pati uspeal da napravi revolucionerni nau~ni otkritija

posramotuvajki gi tituliranite bugarski istori~ari i u~ejki gi kako "treba" da rabotat). Toa dovede do poznatoto begawe na 500 000 Turci od Bugarija. So toa etni~ko ~istewe @ivkov e vsu{nost prete~a i u~itel na Slobodan Milo{evi}. Slu~ajot so turskoto malcinstvo go ilustrira i slu~ajot so makedonskoto malcinstvo pred toa. I Makedoncite davaa silen (duri i vooru`en) otpor.Organizacii postoea vo sekoe naseleno mesto i sekoe u~ili{te, no vo vremeto na najdiv komunizam i vo ekot na studenata vojana tie nemaa nikakva {ansa. Vo januari 1990 g. bugarskiot parlament od nemajkade delumno se korigira sprema turskoto malcinstvo no vo odnos na Makedoncite na 07.03 1990 g. go potvrdi todor`ivkoviot stav deka makedonskoto malcinstvo e "nepostoe~ko" i "nema nitu istoriski,nitu pravni,nitu kakvi i da bilo drugi osnovanija da se bara takvo malcinstvo" vo Bugarija. Programata za nacionalisti~ko vospituvawe na narodot ima{e dadeno "bogati " plodovi.I pokraj izjavite na ministerot za nadvore~ni raboti Bojko Dimitrov , deka "dokolku stanuva pra{awe za etni~koto samosoznanie, vo uslovite na demokratizacija kaj nas nema nikakvi pre~ki za slobodno izrazuvawe na voljata" dadena na 16.02 1990 g , pojavata na makedonskite organizacii i nivnite akcii vo mart i april istata godina se do~ekani krajno neprijatelski i so etiketirawe "predavstvo,rodootstapni{tvo" i sl. a vo maj se prezemeni direktni ~ekori za nivna zabrana (samo namesata na me|unarodniot faktor gi spasi ovie organizacii od celosno uni{tuvawe). Taka se poka`a deka pravoto na samoopredeluvawe(spored bugarskoto sfa}awe) va`i za Makedoncite samo ako se izjasnat kako Bugari no dokolku se drznat da go iskoristat za da se deklariraat kako Makedonci ke bidat proglaseni za predavnici na "svojata" nacija. Se poka`a isto deka nasproti zborovite na ministerot osnovna pre~ka "za slobodno izrazuvawe na voljata" e tokmu dr`avnata vlast i bugarskiot nacionalizam. Oficialnite antimakedonski stavovi ne se promenija nitu po popisot od 1992 g koga spored poslednite oficialni podatoci 10 803 du{i se deklarirale kako Makedonci (na 8 000 od niv vlastite ne im ja priznavaat nacionalnata opredelba bidejki kako maj~in jazik go poso~ile bugarskiot pri {to pak se obiduvaat da gi ozakonat rezultatite od asimilacijata). Toa me|utoa ni najmalku ne im smeta na bugarskite vladi po sekoj povod najoficialno da tvrdat deka vo Bugarija nema Makedonci i makedonsko nacionalno malcinstvo. Popisot vo 1992 g. e sproveden vo uslovi na zabraneti i progonuvani makedonski organizacii,nasilstva nad nivnite ~lenovi i masovna antimakedonska propaganada. Ne e napraveno ni{to da se namali so decenii nasaduvaniot strav.Podatocite ne se tajni. Nema posebna grafa "Makedonec" (makar {to vo site prethodni popisi Makedoncite postojat!) dodeka se zapi{ani so posebna grafa malcinstva od 2-3 000 du{i. Dopu{teni se brojni prekr{oci.^esto prebroitelite voop{to ne gi ni pra{ale

gra|anite a direktno gi zapi{uvale kako Bugari, pa moralo pohrabrite da protestiraat. ^esti se i slu~aite koga prebroitelite gi agitirale onie {to se izjasnile kako Makedonci deka toa e nepravilno i deka se tie Bugari. Vo eden slu~aj go zamolile zapi{uvaniot da ne insistira da se zapi{e kako Makedonec "za{to }e treba posle s# da prepi{am od po~etok"! Vo drug slu~aj se obidele da zpi{uvaat so moliv pa moralo zapi{uvanite da protestiraat ( i dvata slu~aja se od Sandanski). Ne se objasnuvalo dobro za da razberat lu|eto koi sakale da se deklariraat kako Makedonci deka toa mo`at da go storat vo posebnata grafa "drugi", a ednostavno im nudele da gi zapi{at kako drugi ,{ to normalno se sfa}a vo smisla da gi zapi{at pod nekoe od drugite malcinstva (Turci, Cigani i dr. ) poradi {to nekoi se soglasuvale "podobro" da gi zapi{at kako Bugari. Nasred popisot vo lokalnite medii se krenal golem {um za opasnosta od makedonizmot i zapi{uvaweto na lu|eto kako Makedonci i ja povikuvale vlasta da prezeme seriozni merki protiv ovaa "nacionalna opasnost". Interesno e deka tie iznesuvaat neoficialni podatoci {to mnogu se razlikuvaat od oficialnite. Spored niv: "vo gr.Petri~ 30 % se zapi{ale kako Makedonci"(t.e. 12-13000);"vo Blagoevgrad 9 000 du{i se zapi{ale Makedonci";"vo nekoi sandanski sela do 80 % od naselenieto se zapi{uva kako Makedonci" i sli~no.Toa nikako ne mo`e da se usoglasi so izlezenite po golemo zadocnuvawe oficialni rezultati za samo 10 803 Makedonci vo Bugarija. Koga i vo najgolemiot pritisok vo 1964 - 1974 g. nadvor od Pirinska Makedonija se zapi{uvale Makedonci 7-8 000 du{i, bi ispadnalo deka sega samo 3 000 du{i vo Pirinska Makedonija se zapi{ale kako Makedonci {to e o~igledna nevistina (samo ~lenovite na raznite makedonski organizacii tamu so svoite semejstva se nad 5 000 du{i). Zatoa i makedonskite organizacii vo Bugarija ne gi priznavaat oficialnite rezultati od ovoj popis ( a isto i onie vo 1965,1974 g) kako dobieni od nedemokratski sproveden popis i dopolnitelno falsifikuvani. Za odbele`uvawe e deka me|u posledniot i predposledniot popis ima pauza od 18 godini namesto normalnite 10 {to go izdava stravot na vlastite od eventualnite rezultati. I drugo ~udi vo posledniot popis-prisustvoto na okolu 80 000 du{i zapi{ani kako "drugi" makar {to site malcinstva(osven Makedoncite) si imaat posebna grafa! Mo`eme da zaklu~ime deka Makedoncite se prisutni nezavisno od pritisocite na site {est popisi od 1946 g. do sega pa odrekuvaweto na nivnoto postoewe denes vo Bugarija ednostavno e laga (i toa neverojatno cini~na) i plod na iracionalen {ovinizam. Pri~inata za takvoto negirawe e o~igledna:makedonskata nacionalna svest vo Pirinska Makedonija (koja od turska pominala direktno pod bugarska vlast) ne mo`e inaku da se objasni osven kako izvorna i nasledena od samiot narod od minatoto a ne privnesena odnadvor i ve{ta~ka kako {to o~ajni~ki besmisleno se obiduvaat da

doka`at bugarskite nacionalni ideolozi. Makedonskata svest vo Bugarija e `iviot dokaz, faktot {to gi zamol~uva site bugarski nacionalisti~ki sofisticizmi za nepostoeweto na makedonskata nacionalnost. Samo popisite me|u 1946-1956 g. se sprovedeni slobodno a onie potoa vo uslovi na grub pritisok. Dali Makedoncite so makedonska svest vo 95 % makedonskiot Pirinski del se u{te se mnozinstvo ili kako posledica na asimilacijata stanale malcinstvo (kako svest) na svojata teritorija,ne znaeme bidejki ne postojat realni pokazateli za toa (a za toa se krivi tokmu bugarskite vlasti). Na osnova na poveke li~ni nabquduvawa mo`am da konstatiram deka golem del od naselenieto tamu gi odbegnuva "nacionalnite pra{awa" i ~esta e pojavata na lu|e bez svoja nacionalna svest ~ija deviza e: "kakov me zapi{at takov sum". Bugarskata svest kaj mnogumina {to se deklariraat kako Bugari e mo{ne slaba:"{tom `iveam vo Bugarija sum Bugarin-ako `iveam vo Turcija ke bidam Tur~in". Mnogu silen e stravot kaj lu|eto {to se ose}aat Makedonci toa da go deklariraat pred nepoznati lu|e. Neophodno e Bugarija da prezeme ~ekori za razbivawe stravot me|u Makedoncite (da priznae postoeweto na makedonsko malcinstvo kaj nea,da izjavi deka sekoj slobodno bez strav mo`e i treba da se deklarira spored svoeto ~uvstvo i da postavi posebna grafa "Makedonec" na popisite bidejki brojkata na Makedoncite e dovolno golema) i da prezeme merki za smiruvawe na netrpelivosta na Bugarite vo odnos na Makedonskata nacionalna posebnost {to vo poslednite decenii ve{ta~ki e sozdadena od strana na vlastite po programata na T. @ivkov -za da se re{i problemot demokratski i po evropski. Veke postojat srame`livi znaci vo pozitivana nasoka no za `al mora da se konstatira deka iracionalniot nacionalizam vo Bugarija e se u{te premnogu silen.