Zero Hour

Hoeveel burgemeesters zouden er nou op oudejaarsnacht samen met de politie de stad onveilig maken? Er is in ieder geval één onverschrokken burgervader die zijn taak als handhaver van de openbare orde dermate serieus opvat: Henri ‘Zero Tolerance’ Lenferink. En, helpt dat nou een beetje? Niet echt, maar het is een eigenschap van dit ras dat ze niet meer loslaten als ze zich eenmaal ergens in vastgebeten hebben. Blind en doof geboren, verlaten ze zich instinctief op bully-methoden van zwaar kaliber. Dat leverde dus weer een hoop gegrom op tijdens de nieuwjaars-preek, want ook dit jaar beschikte hij over onvoldoende overwicht om iedereen te bewegen tot het afsteken van sterretjes en daarna nog een slaapmutsje, onder het genot van een potje Mens-erger-je-niet. Er is Henri überhaupt veel aan gelegen de boel vlekkeloos aan kant te hebben in onze historische binnenstad. Dat dat fraaie plaatje nogal eens verpest dreigt te worden door bv. zwervers, of kampers die aan de rand bivakkeren gaat hem echt aan het hart. Hij was dan ook ziedend toen hem afgelopen jaar bij de modernisering van de APV1 de persoonlijke bevoegdheid om een gebiedsverbod in te kunnen stellen werd ontzegd. Zijn wapenarsenaal was zo immers niet compleet. Dat iedereen dan maar kan worden opgepakt, zo moet u dat natuurlijk niet zien, brieste hij. Het volume van zijn stem overtuigde echter niet. Kwam het dan wel eens voor, in deze gemoedelijke stad? Nee dat niet, maar àls het voorkomt moet je snel en adequaat op kunnen treden. Hoeveel moeite had het hem vlak na zijn aantreden niet gekost om dat ene parkje schoon te vegen, waar alles wat god verboden heeft werd gebruikt en men zijn behoefte in de bosjes deed. Met de intrede van het verbod om op straat alcohol bij zich te dragen moet dat alles toch een leuk proces verbaal op kunnen leveren, maar toch was het zogenaamd niet afdoende. Tja, efficiency – waar houdt het op, bij een neutronenbom? Dat de bonnetjesschrijf-cultuur van de politie zo zijn nadelen heeft wil nog niet zeggen dat we maar allemaal onwenselijke wetjes in moeten gaan voeren. overheid slaat door Nou staat zo’n man vast van veel kanten onder druk, als politiek eindverantwoordelijke. Gelukkig staat hij er niet alleen voor. Qua openbare orde heb je de trits korpsbeheerder (burgemeester(s) van grotere plaats(en)), korpschef (politie) en hoofdofficier van justitie (OM). Het is een beetje vaag hoe die drie zich tot elkaar dienen te verhouden, dus in de praktijk zullen factoren als machismo wel meespelen. Telkens wanneer Lenferink geconfronteerd wordt met beschuldigingen van overkill, preventieve arrestaties e.d., dan wentelt hij dat af op het OM, waar hij zogenaamd niks over te vertellen zou hebben. Des te opmerkelijker is het dat hij de wijze raad van korpschef Jan Stikvoort, die nota bene heel Hollands Midden onder zijn hoede en een indrukwekkende staat van dienst heeft, in feite in de wind slaat. Die is nl. helemaal niet zo’n voorstander van de nul-optie, integendeel2. Wat houdt Zero Tolerance nou eigenlijk in? Volgens het ‘blauwe’ boekje3, waarin de term ‘repressie’ immers gehanteerd wordt voor het normale politie-optreden, is het eigenlijk gewoon een mooi woord voor iets wat dicht tegen de staat van beleg aan zit. Maar als de woordvoerder van politievakbond ACP geciteerd wordt met: ‘We worden repressief’, ga je je afvragen hoe rekbaar die begrippen zijn. Verstaat iedereen wel hetzelfde onder ZT, en onder welke omstandigheden mag je daartoe overgaan? De korpsbeheerders van Leiden en Voorschoten zeiden de adviezen van de korpschef Hollands Midden m.b.t. Oud & Nieuw te onderschrijven4 – maar toch dook de gewraakte term op op de campagneborden5 in de stad. Ik was niet de enige die zich aan die boodschap stoorde. En dat was nog maar de preventieve fase – de stemming zat er al meteen goed in, zeg maar. tussen 2 vuren Ja, laten we voor de verandering de zaak eens door de ogen van de politie bekijken. De kritiek6 van de ACP behelst nl. nog wel wat meer dan alleen een looneis: ‘In ons land zijn de boetes langzamerhand het doel geworden en niet langer het middel. We zijn alleen nog maar bonnen aan het schrijven. [..] De politiek verplicht ons om die boetes uit te delen.’ De ID-plicht was zo’n beetje de druppel die veel agenten het plezier in het werk deed verliezen. Terwijl veel burgers schreeuwen om een hardere lijn, zouden zij juist vaker het gesprek aan willen gaan, maar dat kan niet vanwege het kosten-batenplaatje. Preventie past niet in dat plaatje, en dus worden veel vormen van repressie verkocht als waren het preventieve maatregelen. Zo schuift alles een plekje op, waardoor we nu tenminste weer allemaal hetzelfde bedoelen als we het over repressie hebben...

1 2

http://eurodusnie.nl/leiden/big-brother-lenferink-is-watching-you-5.html Korpschef tegen 'zero tolerance' jaarwisseling: http://www.leidschdagblad.nl/nieuws/regionaal/article2773017.ece 3 http://www.politie.nl/hollands-midden/politieabc/werkwijzepolitie/repressie.asp 4 Burgemeesters handhaven harde lijn: http://www.leidschdagblad.nl/nieuws/regionaal/article2781459.ece 5 Gem. start campagne rond jaarwisseling: http://www.sleutelstad.nl/cgi-bin/news/gen1.pl?action=artikel&id=14397 6 Politie: we worden repressief!: http://www.ikonrtv.nl/daw/uitzending.asp?lIntItem=3&lIntEntityId=100

Terug naar de oud & nieuwvieringen, het feest van de burgerlijke ongehoorzaamheid. Het rapport ‘Hoezo rustig?!7’ van de Politieacademie gaat uitgebreid in op de gebeurtenissen en ervaringen van de afgelopen jaren. In hoofdstuk 5 (p.101-122), dat over Leiden en Voorschoten gaat, lezen we dat het er in 2002 heftig aan toe ging en dat burgemeester Lenferink bij zijn aantreden in mei ‘03 het vraagstuk tot zijn heilige taak verhief. In ‘03 en ’04 heeft men het met georganiseerde feesten geprobeerd – een aanpak die volgens de politie vaak vruchten8 afwerpt – maar om diverse redenen liet het publiek die links liggen. Het beleid werd steeds strakker aangehaald en in 2006, het jaar waarin de term Zero Tolerance voor het eerst te horen was, liep het op een paar plaatsen stevig uit de hand met honderden relschoppers, die de politie – soms maar 12 man sterk – de wijk inlokten (p.113-115): [..] Met de terugtrekking van politie en brandweer lijkt het wel of de relschoppers hun doel bereikt hebben. Er worden nog wel enkele vernielingen aangericht, maar de rust keert terug. [..] De jaarwisseling 2006-2007 is om een aantal redenen een nare ervaring voor bestuur, politie en brandweer. Het idee om buurtfeesten en gedoogde vreugdevuren te organiseren was al mislukt. Nu blijkt het cameratoezicht allerminst preventief te werken en het politieconcept valt in duigen, omdat de ME geen ondersteuning kon leveren. Er worden talrijke strafbare feiten gepleegd, maar er worden weinig aanhoudingen verricht. Het is een geluk bij een ongeluk dat de brand waar de brandweer nooit arriveert, uitdooft, want bij afwezigheid van hulpdiensten op straat “had het allemaal nog veel erger gekund”. politie wil balans terug De ME werd nl. opgehouden in Voorschoten, waar een conflict om een illegaal vreugdevuur danig geëscaleerd was. Beide stamhoofden kozen achteraf knarsetandend voor voortzetting van de harde lijn. Doordat ze dit jaar de regiochef en onderhavig rapport tegenover zich vonden viel het wrsl. relatief nog mee allemaal. Maar nog steeds was het repressie wat de klok sloeg, in plaats van eens een positief alternatief te ontwikkelen. Het is tijd om toe te geven dat de totale controle niet gaat werken en de teugel te laten vieren. In de conclusie gaat men nl. uitgebreid in op het belang van zelfregulering van groepen (H.8.2). Het publiek stelt nu eenmaal de norm op zo’n avond, of men dat nou leuk vindt of niet. En die norm bestaat er vaak uit dat de regels overtreden moeten worden. Het mislukken van de gedoogde vuren en feesten is natuurlijk vooral te wijten aan de onderschatting van dat gegeven, want dat zal wel weer van hogerhand afkomstig geweest zijn. Hoofdstuk 8.3 gaat over de voordelen van decentrale aanpak, van face to face uit kunnen leggen wat de deal is. Daarin wordt gesteld dat burgemeesters regelmatig onderdeel van het probleem zijn. 8.4 benadrukt het belang van het uittrekken van voldoende tijd en 8.5 tenslotte dat van voldoende slagkracht (dat is smurfs voor capaciteit). Oftewel zolang je slechts max. 97 agenten in kan zetten verdient het aanbeveling geen overdreven ambities te koesteren. Ik voel me hoegenaamd niet verwant aan het tuig van de richel dat ook dit jaar in Leiden huisgehouden heeft, maar ook niet aan het volkje dat alsmaar pleit voor hardere straffen, die geen enkel doel dienen dan primitieve bevrediging. Het beleid van over-regulering lijkt ertoe geleid te hebben dat de politie niet langer als bliksemafleider wil dienen terwijl de boel op scherp gezet wordt. Het zou goed zijn als ze in die houding weten te volharden, want ze zijn natuurlijk nooit de werkelijke vijand geweest. Nu is nog het wachten op het diepere inzicht bij de massa’s, maar daar kun je eeuwig op blijven wachten, vrees ik. Maar dat we nog niet allemaal in makke schapen zijn veranderd is hoe dan ook een hoopvol teken.

7 8

Hoezo Rustig?!: http://www.milieuom.nl/onderzoekjaarwisseling.pdf http://www.politie.nl/hollands-midden/nieuws/080101jaarwisseling200708.asp