You are on page 1of 4

Het Compassie‐ins.

ct
uit: ODE, januari/februari 2011

De
Dalai
Lama
houdt
ons
al
jaren
voor
dat
we
er
gelukkig
van
worden.
Hij
hee8
er
niet
bij

verteld
dat
het
ook
nog
gezond
is.
'Als
je
wilt
dat
ánderen
gelukkig
zijn,'
zo
luidt
het
eerste

deel
van
zijn
beroemde
spreuk,
'beoefen
dan
compassie.'
En
het
tweede
deel
vervolgt:
'Als
je

zélf
gelukkig
wilt
zijn,
beoefen
dan
compassie.
'
Misschien
wist
de
Dalai
Lama
het
al
die
Fjd

al,
of
misschien
komt
hij
er
net
als
wij
nu
pas
achter,
maar
de
wetenschap
hee8
eindelijk

ontdekt
wat
in
het
boeddhisme
al
een
paar
millennia
bekend
is.
In
de
afgelopen
jaren
is
het

onderzoek
naar
compassie
de
theologie
en
filosofie
voorbijgegaan
en
hee8
het
een
breed

spectrum
van
wetenschappelijke
vakgebieden
omarmd,
waaronder
neurologie,

endocrinologie
en
immunologie.
Het
is
duidelijk
wat
de
voordelen
zijn
van
het
ontvangen
van

compassie,
maar
uit
nieuw
onderzoek
blijkt
dat
het
toepassen
van
compassie
niet
alleen
een

posiFef
effect
hee8
op
de
geestelijke,
maar
ook
op
de
fysieke
gezondheid.
Dat
is
goed

nieuws
voor
iedereen
op
aarde.
Compassie
kun
je
nooit
te
veel
hebben,
en
dat
geldt
zeker

voor
de
Fjd
waarin
we
nu
leven.
Massaontslagen,
execuFeverkoop
van
huizen,
culturele

vernieFging
van
Tibet,
aanhoudende
problemen
in
het
Midden‐Oosten,
alFjd
aanwezige

zorgen
over
ziekte,
natuurrampen
en
dood:
zelfs
bij
het
maken
van
zo'n
beknopte
lijst
voel
je

je
al
schuldig
aan
nalaFgheid.

Ondanks
alle
vooruitgang
en
ontwikkeling
is
er
nog
genoeg
om
compassie
mee
te
hebben.

Het
kan
dus
alleen
maar
goed
nieuws
zijn
dat
het
onderzoek
naar
compassie
en
de
daaraan

verbonden
emoFes
in
het
afgelopen
decennium
de
interesse
hee8
gewekt
van
de
exacte

wetenschappen.
Er
zijn
bijvoorbeeld
programma's
op
het
gebied
van
de
zogeheten
affecFeve

neurowetenschap
aan
diverse
Amerikaanse
universiteiten,
waaronder
Harvard.
In
2008

hee8
de
Dalai
Lama
een
schenking
gedaan
van
zo'n
110.000
euro
voor
het
opzeTen
van
het

Center
for
Compassion
and
Altruism
Research
and
EducaFon
(CCARE)
aan
de
universiteit
van

Stanford.
In
2010
gaf
hij
een
fors
bedrag
aan
het
Center
for
InvesFgaFng
Healthy
Minds,
dat

voortkomt
uit
het
Lab
for
AffecFve
Neuroscience
aan
de
universiteit
van
Wisconsin.
Nog

beter
nieuws:
we
kunnen
door
oefening
meer
compassie
ontwikkelen.

In
Duitsland
wordt
daar
onderzoek
naar
gedaan
door
Tania
Singer,
hoofd
van
het
Department

of
Social
Neuroscience,
een
onderdeel
van
het
Max
Planck
InsFtut
in
Leipzig.
Zij
bestudeert

het
gebruik
van
brain imaging en
biofeedback
bij
het
trainen
van
mensen
in
het
acFveren

van
die
delen
van
het
brein
die
worden
geassocieerd
met
compassie.
'Een
van
onze

voornaamste
doelstellingen
is
om
erachter
te
komen
hoe
we
in
de
Westerse
maatschappij

kunnen
oefenen
in
het
ontwikkelen
van
compassie',
vertelt
ze.
'En
dan
niet
door
de

AziaFsche
individuele
methodes
te
gebruiken,
maar
door
te
kijken
naar
hoe
we
een

dergelijke
training
kunnen
integreren
in
ons
drukke,
stressvolle
dagelijkse
leven.'
Compassie

begint
ermee
dat
we
in
ons
drukke
leven
de
Fjd
nemen
om
empathie
te
voelen,
het

vermogen
om
de
gevoelens
van
onze
medemens
te
registreren
en
te
spiegelen.
Maar

compassie
gaat
verder:
het
voegt
aan
deze
empathische
reacFe
het
sterke
verlangen
toe
om

dat
lijden
te
verlichten.
Vanuit
sociaal‐evoluFonair
oogpunt
is
compassie
lang
beschouwd
als

een
soort
afwijking,
een
zwakte
zelfs.
Dacher
Keitner,
auteur
van
De mens is niet slecht, vindt

dit
een
grote
vergissing.
'We
hebben
een
van
de
meest
centrale
elementen
in
onze

lichamelijke
evoluFe
gemist,
dat
gevolgen
hee8
voor
genenreplicaFe',
zegt
Keltner.

Bij
darwinisme
denken
mensen
onmiddellijk
aan
survival of the fi>est en
de
struggle for life, 
meent
Keltner,
die
leiding
gee8
aan
het
Greater
Good
Science
Center
aan
de
University
of

Califomia
in
Berkeley.
Maar
hij
wijst
erop
dat
Darwin
in
De afstamming van de mens ook

schreef:
'Sympathie
is
ons
sterkste
insFnct.
'

2

Omdat
menselijk
nageslacht
behoort
tot
de
meest
kwetsbare
groepen
in
de

zoogdierenwereld,
legt
Keltner
uit,
was
het
voor
het
overleven
van
onze
genen
cruciaal
om

de
zorgende
kant
van
onze
psyche
te
ontwikkelen.
En
in
kleine
groepen
van
jagers‐
verzamelaars,
waaruit
we
allemaal
voortkomen,
zijn
sociale
vaardigheden

‐
waarvan
compassie
een
essenFeel
onderdeel
is
‐
leTerlijk
een
zaak
van
leven
of
dood.

Keltner
is
van
mening
dat
deze
aspecten
van
ons
collecFeve
erfgoed
aandacht
zouden

moeten
krijgen
in
scholen
en
andere
openbare
instellingen.
Door
scantechniek
kunnen
we

een
globaal
beeld
krijgen
van
welke
delen
van
het
brein
betrokken
zijn
bij
compassie,
hoewel

onderzoekers
erop
wijzen
dat
de
hersenen
dezelfde
gebieden
voor
meerdere
funcFes

gebruiken.
Uit
experimenten
is
gebleken
dat
de
cortex cingularis anterior betrokken
is
bij
de

compassievolle
reacFe.
Dat
is
een
gebied
dat
wordt
geassocieerd
met
empathie
en

besluitvorming
gebaseerd
op
beloning.
Als
deze
cortex
beschadigd
is,
vertonen
paFënten

symptomen
als
verhoogde
agressiviteit,
emoFonele
afstomping
en
een
beschadigde

interacFe
tussen
moeder
en
kind.
Al
deze
symptomen
liggen
precies
aan
de
andere
kant
van

het
emoFonele
spectrum
ten
opzichte
van
compassie.
Het
andere
deel
van
het
limbisch

systeem
dat
het
meest
met
compassie
wordt
geassocieerd,
is
de
zogeheten
insula, een

gebied
dat
helpt
bij
zowel
emoFonele
verwerking
als
het
in
evenwicht
brengen
van
de

lichaamsfuncFes.


Verder
naar
beneden
op
de
hersenstam,
en
verder
terug
in
de
evoluFonaire
Fjdschaal,

hebben
onderzoekers
van
Stanford
een
interessante
acFviteit
aangetroffen
in
de

periaqueductale
grijze
stof,
een
gebied
dat
verantwoordelijk
is
voor
het
dempen
van
de
pijn

van
een
ernsFge
verwonding.
Het
is
waarschijnlijk
ontstaan
om
ons
te
helpen
ontsnappen

aan
datgene
wat
de
verwonding
veroorzaakt
hee8.
Als
proefpersonen
beelden
van
pijn

krijgen
te
zien,
licht
hun
periaqueductale
grijze
stof
op.
Emiliana
Simon‐Thomas,

mededirecteur
van
CCARE,
denkt
dat
dit
deel
uitmaakt
van
het
neurale
mechanisme
van

compassie:
een
empathische
reacFe
als
voorbereiding
op
een
compassievolle
reacFe,

waardoor
we
in
staat
worden
gesteld
om
verder
te
gaan
dan
de
pijn
van
anderen
en
er
echt

iets
aan
te
doen.


Maar
om
van
compassie
naar
gezondheid
te
gaan,
moeten
we
eerst
een
omweg
nemen
via

stress.
Onze
stressreacFes
hebben
zich
ontwikkeld
voor
alles‐of‐nietssituaFes,
voor
die

exemplarische
ontmoeFng
met
de
sabeltandFjger.
Vandaag
de
dag
zijn
die
levende
Fjgers

vervangen
door
papieren
Fjgers
die
nooit
meer

weggaan.
Dat
betekent
dat
onze
vecht‐of‐vluchtmechanismen
te
lang
geacFveerd
blijven.
Dit

voortdurend
afgaande
alarm
is
om
te
beginnen
van
grote
invloed
op
bloedsomloop,

spijsvertering,
immuunsysteem,
hersenfuncFes
en
het
verouderingsproces.
Kennis
over
de

effecten
van
stress
op
het
lichaam
is
angstaanjagend
genoeg
om
een
paniekaanval
te
krijgen

‐
als
je
die
al
niet
had.
Maar
gek
genoeg
kunnen
we
door
het
ontwikkelen
van
het
vermogen

om
de
pijn
van
anderen
te
voelen
‐
door
middel
van
compassie
‐
ons
stressniveau
verlagen.

Hoe
kan
dat?

Een
mogelijk
antwoord
hierop
komt
uit
een
experiment
dat
is
uitgevoerd
aan
de
universiteit

van
Maine.
Daarbij
kreeg
een
groep
vrouwen
de
opdracht
een
zaal
vol
professionals
toe
te

spreken,
iets
wat
geheid
tot
veel
stress
leidt.
Sommige
vrouwen
kregen
voor
de
toespraak

emoFoneel
posiFeve
begeleiding;
anderen
werden
begeleid
op
een
manier
die
emoFoneel

neutraal
was.
Voor
en
na
de
toespraak
werden
er
drie
dingen
gemeten
bij
de
proefpersonen:

bloeddruk,
de
aanwezigheid
van
het
stresshormoon
corFsol
in
het
speeksel
en
toenemende

harfrequenFe,
waarmee
het
vermogen
van
het
lichaam
wordt
gemeten
om
het
op
hol

geslagen
hart
weer
te
kalmeren.

De
reacFe
van
de
vrouwen
op
stress
had
weinig
tot
niets
te
maken
met
de
manier
waarop
ze

begeleid
waren.
Wel
ontdekten
de
onderzoekers
dat
bij
degenen
die
zichzelf
hoog
inschaTen

3

op
de
schaal
van
compassie,
een
meetbare
daling
in
het
stressniveau
was
waar
te
nemen
als

ze
emoFoneel
posiFeve
begeleiding
kregen.
Zij
waren
in
staat
om
de
hulp
van
anderen
te

gebruiken
om
de
schadelijke
gevolgen
van
stress
te
verlichten.
Hoofdauteur
Brandon
Cosley

redeneert
dat
dit
vermogen
door
oefening
verkregen
kan
worden:
'Het
zou
kunnen
dat

mensen
die
zich
meer
om
anderen
bekommeren,
zichzelf
in
situaFes
plaatsen
waar
die

ondersteunende
interacFe
plaatsvindt.
Die
emoFonele
welbespraaktheid
helpt
hen
hun

eigen
reacFes
om
te
buigen
als
zij
zelf
in
zo'n
situaFe
ziTen.'

Een
ander
pad
dat
van
compassie
naar
gezondheid
loopt,
gaat
via
sociale
neurologie,
een

opkomend
vakgebied
waarin
wordt
onderzocht
op
welke
manier
sociale
interacFe
van

invloed
is
op
de
bedrading
van
ons
zenuwstelsel.
Uit
een
aantal
onderzoeken
is
gebleken
dat

mensen
met
sterke
sociale
connecFes
minder
vatbaar
zijn
voor
ontstekingen
‐
een

stressreacFe
die
in
verband
wordt
gebracht
met
kanker,
depressie
en
artriFs
‐
dan
mensen

die
in
een
sociaal
isolement
leven
of
sociale
conflicten
hebben.
Bij
verschillende
vormen
van

compassiemeditaFe
‐
waarin
de
beoefenaar
bewust
en
met
opzet
liefdevolle
gedachten
wijdt

aan
steeds
groter
wordende
cirkels
van
medemensen
‐
blijken
veel
van
dezelfde

hersengebieden
betrokken
te
zijn
als
bij
posiFeve
sociale
interacFe,
en
de
voordelen
van

deze
meditaFe
komen
grotendeels
overeen
met
die
van
sociale
interacFe.

In
een
onderzoek
uit
2009
aan
Emory
University
in
Atlanta
kregen
61
willekeurig
uitgekozen

studenten
de
opdracht
om
ofwel
een
zes
weken
durende
cursus
compassiemeditaFe
te

volgen
ofwel
een
gespreksgroep
over
gezondheid.
Het
bleek
dat
alleen
het
bijwonen
van
de

ene
of
de
andere
cursus
geen
beslissend
effect
had.
Maar
in
de
meditaFegroep
was
er
een

groot
verschil
tussen
degenen
die
de
meeste
uren
per
dag
oefenden
en
degenen
die
het

minst
oefenden.
Toen
ze
een
stresstest
moesten
doen,
bleek
de
eerste
groep
een
duidelijke

afname
te
tonen
van
interleukine‐6,
een
marker
voor
ontstekingsreacFes
gereguleerd
door

het
immuunsysteem.


Dat
compassie
aangeboren
is
bij
mensen,
is
natuurlijk
niet
iets
waarvoor
we
het
bewijs
van

de
wetenschap
nodig
hebben.
Maar
onderzoek
brengt
ons
steeds
dichter
bij
het
antwoord

op
die
ene
prangende
vraag:
is
compassie
een
vastliggende
karaktereigenschap,
bepaald

door
natuur
en
opvoeding,
of
kan
er
een
hogere
staat
van
compassie
worden
ontwikkeld?

Wetenschappelijk
onderzoek
gee8
aan
dat
we
kunnen
leren
om
compassie
te
hebben
en
dat

compassie
zelfs
de
verbindingen
in
ons
zenuwstelsel
kan
veranderen.
In
een
onderzoek
uit

2008,
uitgevoerd
door
het
Lab
for
AffecFve
Neuroscience,
werden
de
empathische
reacFes

van
Tibetaanse
boeddhisFsche
monniken
die
meer
dan
Fenduizend
uur
op
het

meditaFekussen
hadden
doorgebracht,
vergeleken
met
die
van
proefpersonen
die
nog
maar

pas
waren
begonnen
met
compassiemeditaFe.
Alle
proefpersonen
werden
onder
de

hersenscanner
gelegd
en
kregen
daar
menselijke
geluiden
van
vreugde
en
verdriet
te
horen,

en
ook
neutrale
geluiden.
De
onderzoekers
ontdekten
dat
er
Fjdens
de
verdrieFge
geluiden

in
de
insula
en
cortex
cingularis
anterior
van
de
monniken
beduidend
meer
synapsen
werden

geacFveerd
dan
bij
de
nieuwelingen.
Dat
wijst
erop
dat
compassie,
net
als
saxofoon
spelen

of
een
effectbal
gooien,
een
vaardigheid
is
die
ontwikkeld
kan
worden.
Antoine
Lutz,

hoofdauteur
van
het
onderzoek,
denkt
dat
deze
vaardigheid
handig
kan
zijn
voor
mensen

met
depressieve
neigingen.
'Door
niet
alleen
aan
je
eigen
lijden
te
denken,
maar
ook
aan
dat

van
anderen,
kun
je
beter
relaFveren',
zegt
hij.


De
nervus
vagus,
een
zenuw
die
de
hersenen
met
het
hart
en
de
maag
verbindt,
is
een

andere
route
waarlangs
compassie
de
gezondheid
beïnvloedt.
De
nervus
vagus
helpt
het

brein
onder
meer
de
hartslag
en
de
ademhaling
te
reguleren.
Een
versterkte
vagusfuncFe

wordt
in
verband
gebracht
met
allerlei
goede
zaken,
zoals
een
efficiënte
regulering
van

glucose
en
ontstekingen,
en
ook
een
kleinere
kans
op
hartziekten
en
diabetes.
Mensen
met

een
versterkte
vagusfuncFe
zijn
staFsFsch
beter
in
staat
hun
emoFes,
aandacht
en
gedrag
te

4

reguleren.
Er
is
lang
gedacht
dat
de
vagusfuncFe
bij
volwassenen
evenzeer
vast
lag
als

bijvoorbeeld
lengte;
dat
wil
zeggen,
als
de
adolescenFe
voorbij
is,
moet
je
het
doen
met
wat

je
hebt.
Recent
onderzoek
door
Barbara
Fredrickson,
een
Amerikaanse
hoogleraar

psychologie
en
auteur
van
PosiBvity: Ontdek de kracht van posiBeve emoBes, wijst
echter

anders
uit.
Het
blijkt
dat
proefpersonen
door
een
zesweekse
cursus
'liefdevolle‐
vriendelijkheidsmeditaFe'‐
een
boeddhisFsche
techniek
waarbij
de
beoefenaar
posiFeve

gevoelens
betuigt
jegens
vrienden,
collega's
en
zelfs
vijanden
‐
hun
vagusfuncFe
kunnen

vergroten,
en
daarbij
profiteren
van
alle
posiFeve
effecten.
'Zoals
je
jezelf
gespierder
kunt

maken
door
je
lichaam
te
trainen,
kun
je
de
vagusfuncFe
verhogen
door
emoFonele

training',
zegt
Fredrickson.
Net
zoals
voor
veel
dingen
geldt,
kan
te
veel
compassie
natuurlijk

slecht
voor
je
gezondheid
zijn.
Een
onderzoek
uit
2004
onder
verzorgers
van
auFsFsche

kinderen
toonde
aan
dat
door
de
stress
en
druk
van
dit
soort
niet‐aflatende
steun
cellen

beschadigd
raakten,
waardoor
ze
vatbaarder
werden
voor
de
hele
serie

gezondheidsproblemen
die
verergeren
door
stress.
De
uitdaging
ligt
erin
dat
we
ons
hart

openen
op
een
manier
die
ons
hart
geen
schade
toebrengt.
Vooral
op
dit
moment,
met
zo

veel
slecht
nieuws
en
zo
veel
media
die
daarop
focussen,
kun
je
gemakkelijk
verlamd
raken

door
al
het
lijden
in
de
wereld.
'Laat
je
niet
overweldigen',
adviseert
Stephen
G.
Post,
auteur

van
het
boek
Why Good Things Happen to Good People. 'Weet
waar
je
de
grens
moet

trekken.
En
wees
je
bewust
van
je
beperkingen.'


Compassie
is
niet
in
staat
kanker
te
genezen
of
al
het
lijden
uit
te
bannen.
Maar
de
gestage

heroriëntering
van
de
geest
in
de
richFng
van
compassie
kan
het
begin
zijn
van
een
heilzame

cyclus.
Afgenomen
stress
verbetert
het
immuunsysteem,
en
dat
verbeterde
immuunsysteem

verbetert
het
gedrag,
wat
dan
weer
zorgt
voor
een
verdere
verbetering
van
de
gezondheid.

En
we
kunnen
allemaal
troost
puTen
uit
de
wetenschap
dat
we
deel
uitmaken
van
een

grotere
beweging,
aldus
Charles
Raison,
klinisch
directeur
van
het
Mind‐Body
Program
van

Emory
University:
'Vij8ig
jaar
lang
hebben
we
de
emoFes
genegeerd,
en
net
als
met
alle

dingen
die
genegeerd
of
ondergewaardeerd
worden,
zoals
onroerend
goed,
is
er
een

goudmijn
ontstaan'‐
een
goudmijn
die
ons
allemaal
laat
delen
in
zijn
rijkdom.


LARRY
GALLAGHER,
die schreef over het nut van gezonde bodemgrond in de uitgave van 
maart 2010, werkt aan zijn saxofoontechnieken én zijn compassiequoBënt. 

Oefening
In
compassie


Compassie
kun
je
overal
oefenen
waar
je
met
mensen
samenkomt.
Op
vliegvelden,
stranden

en
in
winkels.

Probeer
deze
oefening
in
vijf
stappen
uit
op
bekenden
en
op
onbekenden.
Doe
het
discreet

en
blijf
je
aandacht
stap
na
stap
op
dezelfde
persoon
richten.

Zeg
tegen
jezelf:

stap
1:

'Net
als
ik,
is
deze
persoon
op
zoek
naar
geluk
in
zijn/haar
leven.'

Stap
2:

'Net
als
ik,
probeert
deze
persoon
lijden
in
zijn/haar
leven
te
vermijden.'

stap
3:

'Net
als
ik,
hee8
deze
persoon
ook
verdriet,
eenzaamheid
en
wanhoop
gekend.'

stap
4:

'Net
als
ik,
probeert
deze
persoon
ook
zijn/haar
behoe8en
te
bevredigen.'

Stap
5:

'Net
als
ik,
leert
ook
deze
persoon
over
het
leven.'


Bron:
Harry
Palmer:
Resurfacing: Techniques for Exploring Consciousness (Star's
Edge

CreaFons)


Door
niet
alleen
aan
je
eigen
lijden
te
denken,
maar
ook
aan
dat
van
anderen,
kun
je
beter

relaFveren'
(Antoine Lutz, onderzoeker lab for affecBve neuroscience)