You are on page 1of 9

Topik 7 :Rancangan Kesihatan • Menyatukan Rancangan Kesihatan

Sekolah Sekolah ke dalam Rancangan
Kesihatan Masyarakat.
7.1 Pengenalan
Kenapa perlu RKS
RKS berasaskan konsep kesihatan yang
menyeluruh yang merangkumi kesihatan • murid-murid sekolah - 20% atau
fizikal, mental, emosi, sosial dan rohani. lebih daripada jumlah penduduk.

terdiri daripada 4 komponen utama iaitu • Murid-murid sekolah sebagai agen
pendidikan kesihatan, perkhidmatan perubahan.
kesihatan, hidup sihat di sekolah dan
kerjasama antara sekolah dan • murid sekolah masih mengalami
masyarakat. beberapa masalah kesihatan
seperti malnutrisi, karies gigi, kutu
Jawatankuasa RKS dianggotai oleh kepala, jangkitan cacing…
pelbagai agensi seperti pihak kesihatan,
penerangan, pendidikan, kebajikan, • membentuk sikap dan perlakuan
Persatuan Ibu Bapa dan Guru dan lain- yang positif terhadap kesihatan.
lain.
• “melentur buluh biarlah dari
7.2 OBJEKTIF RKS rebungnya ”

• Menggalakkan bimbingan dan Komponen Rancangan Kesihatan
panduan kepada kanak-kanak, ibu Sekolah
bapa, guru-guru dan masyarakat
(a)Pendidikan Kesihatan
• Mengenal pasti (identification),
pendidikan dan penjagaan kanak- • Mengaplikasikan pengetahuan,
kanak yang didapati mempunyai sikap dan amalan seseorang murid
kecacatan. dalam perkara-perkara yang
berkaitan dengan kesihatan.
• Menggalakkan rawatan kecacatan
yang boleh diubati. • termasuk pendidikan formal dan
tidak formal.
• Memastikan pelajar-pelajar bebas
daripada gejala dan penyakit. • Membentuk minat, keinginan serta
mewujudkan rasa tanggungjawab
• Membina pengetahuan amalan cara dalam kalangan murid untuk
hidup sihat. kemajuan dan kebaikan kesihatan
mereka sendiri, keluarga dan
• Memastikan makanan yang disediakan masyarakat.
di sekolah adalah selamat dan
berkhasiat. • Lebih menyedari masalah dan
keperluan kesihatan
• Memberi rawatan kecemasan di
sekolah. • Membuat keputusan yang bijak
bagi menentukan cara hidup
• Menilai taraf kesihatan. mereka atau perlakuan kesihatan
mereka.
• Membina persekitaran sekolah yang
sihat. (b) Perkhidmatan Kesihatan

terhad Pendidikan Moral. pameran dan kempen. • (Program 3 K) • Persekitaran sekolah yang selesa- mewujudkan persekitaran yang • Pendidikan Pencegahan AIDS di konduksif kepada P & P Sekolah 7. Pendidikan Kesihatan • Kekurangan kemudahan asas dan • Pendidikan Kesihatan disatukan fizikal sekolah dengan pendidikan jasmani • Kewangan yang diperuntukkan. ceramah.402 sekolah atau 73. berdasarkan masalah kesihatan semasa.kuiz. • Kerjasama yang diberikan oleh agensi • Program-program Adhoc kerajaan amat menggalakkan. Program Pencegahan Taun dan sebagainya.3 STATUS RANCANGAN KESIHATAN • Program Anti Denggi Di Sekolah SEKOLAH MASA KINI • Program Sekolah Bebas Daripada • Program RKS di sekolah perintis telah Asap Rokok berjaya dilaksanakan • Program PROSTAR (Program Sihat • boleh diperbaiki dan dipertingkatkan Tanpa AIDS untuk Remaja).3.1 Masalah Pelaksanaan RKS Rubella.selamat. • Nilai-nilai kesihatan . • Pendidikan Kesihatan • projek perintis telah dijalankan di Johor bagi menswastakan • Perkhidmatan Kesihatan Sekolah perkhidmatan kesihatan sekolah dan • Program Kesihatan Pergigian memastikan lebih ramai murid yang Sekolah . Pendidikan Agama Islam dan sebagainya • Beban tugas guru yang semakin meningkat • Pendidikan tidak formal . • Persekitaran sekolah . • timbul masalah penyelarasan . • tahap pengetahuan dan amalan kesihatan mereka masih kurang a. (c) Hidup Sihat di Sekolah • Rancangan Makanan Tambahan (RMT) • Sebagai institusi memberi pendidikan kerana kanak-kanak –agen • Program Susu Sekolah perubahan • Program Peningkatan Keselamatan.RKS dijalankan secara bersama oleh b.2 Program Kesihatan Sekolah telah dilawati oleh pasukan Masa Kini kesihatan sekolah.Biologi. dan lagi sebagainya. seperti program Anti 7. bersih. • Kementerian Kesihatan telah melawat sebanyak 6. Sains.3. Perkhidmatan Kesihatan Sekolah beberapa kementerian dan agensi bukan kerajaan.5% 7. Kebersihan dan Keindahan Sekolah selesa dan indah.

rawatan berzat. daerah dan • Memberi makanan tambahan sekolah). 7. Melaksana .20% murid-murid datang ke sekolah tanpa sarapan • Penswastaan perkhidmatan kesihatan pagi atau makan tengah hari) dan sekolah telah diperluaskan sejak peratusan yang agak tinggi tahun 1997. Skim percuma. bersih. (Kebangsaan.3 Strategi Pelaksanaan dan Tujuan RMT Struktur organisasi • Meningkatkan taraf pemakanan • Ditubuhkan di pelbagai peringkat dan kesihatan murid-murid. luar bandar . murid (15% . diperiksa oleh doktor dan bukan • Memenuhi keperluan makanan jururawat. golongan berpendapatan rendah . (d) Rancangan Makanan Tambahan (f) Program 3K (RMT) • mewujudkan persekitaran sekolah • usaha Kementerian Pendidikan yang selamat. kepada murid-murid sekolah • bertanggungjawab bagi: rendah: .membekalkan kit pergigian dan . Skim bayaran (subsidi bahan-bahan pendidikan kepada kerajaan) semua murid darjah 1 . . (c) Program Kesihatan Pergigian (e) Program Susu Sekolah (PSS) • mencapai kesihatan mulut bertaraf • meningkatkan taraf pemakanan "dentally fit" dalam kalangan murid-murid • memastikan murid-murid menerima makanan-makanan • Menjalankan pemeriksaan. Merancang . Memantau . negeri.3 setiap tahun. indah dan untuk meningkatkan taraf ceria pemakanan dan kesihatan murid- • menimbulkan 'sense of belonging' murid dan rasa sayang kepada sekolah • sekadar membekalkan 1/3 • Merosakkan harta benda sekolah daripada dari jumlah keperluan (vandalism) dapat diatasi nutrien harian murid-murid. gigi dan aktiviti-aktiviti pendidikan • menggalakkan tabiat minum susu • menyediakan peruntukan bagi pegawai dan peralatan bagi klinik • Dijalankan dengan kerjasama pergigian sekolah enam buah syarikat pengeluar susu tempatan melalui • bekerjasama dengan pihak swasta .3. pemakanan tidak seimbang.

(b) Organisasi dan Pelaksanaan (e) Masalah Penyelarasan Program Program Program kesihatan sekolah ini • Jawatankuasa Bersama RKS yang dilaksanakan oleh beberapa Kementerian terdapat di pelbagai peringkat ini dan agensi bukan kerajaan pelbagai berbeza dari segi prestasi.4 ISU DAN MASALAH Fizikal (a) Keberkesanan Pendidikan Kesihatan • Kekurangan kemudahan asas di Sekolah fizikal. sekolah kerana guru-guru terpaksa memberi perhatian kepada perkara-perkara lain. Ada JK masalah seperti penyelarasan kerana . • Masa dan Kandungan Kurikulum • Keadaan tersebut menjejaskan PJK tugas-tugas penyelenggaraan dan menjaga persekitaran sekolah yang • Penilaian Pendidikan Kesihatan bersih. Organisasi • Perkembangan program-program kesihatan begitu mendadak untuk Peringkat Kebangsaan menangani beberapa isu dan Dipengerusikan bersama oleh kedua-dua masalah kesihatan semasa. Menilai program-program yang aktif dan ada yang kesihatan sekolah sebaliknya. Ketua Pengarah Pendidikan dan Ketua • Perkembangan staf di pelbagai Pengarah Kesihatan peringkat terhad akibat Peringkat Negeri perkembangan program-program yang terlalu pantas. Guru dan Pentadbir • Kadar nisbah tandas dengan Sekolah terhadap Kesihatan bilangan murid. dalam menyediakan rekod-rekod dan maklumbalas kepada pihak- Peringkat Sekolah pihak berkenaan serta tugas-tugas ko kurikulum. JK Keceriaan dan • Menjejaskan program kesihatan sebagainya. Peringkat Daerah (c) Bebanan Kerja Guru Dipengerusikan juga secara bersama oleh • Bebanan tugas 'paper work' dan Pegawai Pendidikan Daerah dan Pegawai kerja-kerja perkeranian terutama Kesihatan Daerah. indah dan selamat. JK 3K. Dipengerusikan secara bersama oleh Pengarah Pendidikan Kesihatan Negeri. masih Kesihatan lagi kurang di kebanyakan sekolah. (d) Kemudahan Asas dan Kemudahan 7. Terdapat beberapa JK Kecil Kesihatan seperti JK Kantin. • Kekangan staf. kemudahan fizikal kantin dan asrama padang • Kekurangan Guru Terlatih dalam permainan dan sebagainya. . • Sikap Pelajar.

penderaan kepada murid-murid sekolah rendah. bertimbang rasa serta amalan yang diinginkan berkaitan dengan kebersihan diri. • didapati 15% .20% murid-murid • Menjejaskan usaha-usaha membaik datang ke sekolah tanpa sarapan pulih dan peningkatan taraf pagi atau makan tengah hari. berdisiplin.setiap agensi terlibat dengan pelbagai program lain dan masing-masing mempunyai tugas keutamaan tersendiri.1 Rasional RMT • Peruntukan yang diberikan kepada sekolah untuk tugas-tugas • bertujuan memberi makanan penyelenggaraan dan percuma kepada murid-murid menaiktarafkan bangunan begitu sekolah rendah terhad sekali.perlakuan-perlakuan yang berkaitan bandar dan golongan dengan seksualiti.3 Sejarah Pelaksanaan RMT . TOPIK 8: Rancangan Makanan Tambahan (f) Kewangan 8. terutamanya dari luar . keadaan fizikal sekolah.1. • lebih kurang 35% daripada murid- (g) Isu-isu Baharu Kesihatan murid sekolah rendah ada menunjukkan tanda-tanda Pada masa kini telah wujud beberapa isu pemakanan yang salah baharu dalam kesihatan sekolah seperti: • Mulai tahun 1989. santun.1 Objektif management) • Memberi makanan tambahan . 8.1.1 Syor dan Cadangan • Memberi makanan tambahan yang • Meningkatkan martabat dan berzat dan seimbang untuk keberkesanan pengajaran PJK membantu mereka mengatasi masalah pertumbuhan badan dan • Mewujudkan Bahagian / Jabatan kekurangan tenaga Kesihatan Sekolah • Menyelenggarakan pendidikan • Mengurangkan beban guru yg kesihatan dan pemakanan terlibat secara langsung dalam RKS • Menggalakkan penglibatan dan • Mengkaji semula kemudahan asas penyertaan masyarakat dalam dan fizikal usahasekolah mengelolakan RMT. berpendapatan rendah 7. kebersihan makanan dan alam sekitar.kesihatan sosial remaja rendah telah dilibatkan dalam RMT.pengurusan tekanan diri (stress 8. • Program perlu mengikut • Mengendalikan tabiat bersopan- perkembangan kesihatan semasa. semua sekolah .4. .

2 MAKANAN TAMBAHAN kepada Kementerian Pendidikan untuk mengelola. (AMP) di Kuala Langat.00 dan ke • Perlaksanaan (ICU) Jabatan bawah. • Pada tahun 1974 Kerajaan Negeri pengurusan RMT keseluruhannya Selangor telah memulakan projek telah dikaji semula. perlaksanaan RMT telah • Persatuan Kebajikan Kanak-Kanak diperluaskan sehingga ke semua Malaysia. tambahan sebagai satu usaha . Status pemakanan murid-murid yang Pendidikan di kawasan-kawasan mengalami pemakanan yang salah. program perkhidmatan pada tahun 1978 dan perakuan kesihatan sekolah terus diperkukuh . b. Saiz enrolmen sekolah . yang terpilih terutama di luar • 1989. Kerajaan 8. a.4 Kriteria Pemilihan Murid untuk Negeri Selangor telah Menerima RMT memperluaskan AMP ke kawasan- kawasan lain dalam negeri. • RMT telah diserahkan sepenuhnya 8. menyelia dan • bertujuan membantu meningkatkan taraf melaksanakannya. Pendapatan perkapita RM 35. Murid-murid yang tinggal jauh dan tidak 1979.00 telah mengekalkan makanan dan ke bawah. Rancangan AMP semenjak tahun d.1. Pemerintah Tentera British sebagai satu usaha kecemasan. Pelancaran Program bandar.00 AMP di peringkat Kebangsaan anjuran Jabatan Perdana Menteri . dan FELDA telah menjalankan Rancangan Makanan Tambahan • 1982. Majlis Pusat Kebajikan sekolah rendah. Pembangunan Rakyat Termiskin.bilangan dalam AMP. Kaedah pelaksanaan RMT kepada beberapa buah sekolah telah dikaji semula. Peruntukan wang telah murid 100 orang dan ke bawah.• RMT telah mula diadakan sejak laporan Jawatankuasa Kabinet selepas Perang Dunia ke-2 oleh 1979. Status Sosial-Ekonomi Keluarga ( Miskin ) • Pada tahun 1976. RMT meliputi perintis RMT di bawah Rancangan semula semua sekolah fokus kpd Amalan Makanan dan Pemakanan murid miskin. Tindakan Kebangsaan Mengenai kawasan di luar daerah Rancangan Pemakanan AMP dan ia adalah sejajar dengan pengumuman Menteri Pendidikan • mulai tahun 1997. • Sehingga tahun 1982. Pendapatan bulanan RM 150. disediakan oleh Bahagian Penyelarasan. mempunyai kemudahan pengangkutan. ibu bapa atau penjaga berpendapatan bulanan RM 400. Jawatankuasa . pemakanan serta kesihatan murid • Rancangan Makanan Tambahan • diperkukuhkan melalui pelaksanaan Pelan telah diperluaskan ke kawasan. Keluarga. Perdana Menteri untuk dilaksanakan oleh Kementerian c.

• Peruntukan semasa yang disediakan berasaskan kepada • Merekodkan penerimaan makanan jumlah murid dan kadar tersebut oleh murid-murid. 20 jenis menu ( Pilih 10 ) bantuan ini bagi tempoh 190 hari selama 2 minggu mulai hari pertama persekolahan. dikemukakan oleh Penyelia 8.2.20 dan • Memilih dan mengedarkan senarai RM1.2 Menu Makanan RMT bersepadu.1 Pelaksanaan dan Penilaian Kementerian Kesihatan Malaysia.250.2. seramai 1.2. Januari tahun berkenaan kepada pihak Sekolah. • Mengikut pertumbuhan fizikal • Penyelia Kesihatan di JPN murid seperti mengukur berat dan menyampaikan rekod pengagihan tinggi mereka sekurang-kurangnya peruntukan RMT di sekolah di awal dan akhir tahun. • Mengawasi penghidangan makanan. pembayaran hendaklah dibuat .647. adalah RM 123. Penyaluran bantuan RMT • Mengawasi murid ketika menikmati itu dibuat terus kepada sekolah makanan sambil menunjuk ajar berasaskan kepada rekod jumlah budaya makan yang sesuai murid yang layak. • 532.00 setahun. 8.• Menjelang tahun 2000. • merupakan makanan seimbang • program pemakanan khas untuk kanak- berdasarkan menu pihak Institut kanak di kawasan luar bandar Penyelidikan Perubatan dan 8. sehingga 31hb. 10 pilihan menu (Pilih 5 ) (kurang RM400.3 PROGRAM SUSU SEKOLAH Kesihatan dengan menggunakan Format A kepada Unit Pengurusan • Satu usaha KPM untuk meningkatkan Kewangan di JPN sebelum 30 taraf pemakanan dan seterusnya November untuk bayaran secara taraf kesihatan murid-murid sekolah. PSS juga bertujuan menggalakkan tabiat minum susu di • Bagi negeri Sabah dan Sarawak.960 secara waran mengikut peruntukan pekerja kesihatan dan guru telah dilatih kepada Pejabat Pendidikan Daerah untuk menggalas dan melaksanakan negeri masing-masing.00 per kapita) menerima • 1995.500 murid “golongan miskin” • 1976. berkomputer melalui sistem e-PCG Selain daripada memastikan murid- terus kepada akaun kerajaan murid menerima makanan-makanan sekolah-sekolah yang terlibat.00 sebulan / RM80. • Pihak Sekolah menyediakan laporan pengagihan mengikut • Memastikan rekod penerimaan negeri kepada Bahagian Kewangan perbelanjaan peruntukan RMT Kod dan nama sekolah dan jumlah disimpan dan dikemaskini oleh penerima bantuan hendaklah pihak sekolah.35.3 Peranan Guru Besar/Guru • Kadar bantuan RM1. perkhidmatan kesihatan sekolah secara 8. berzat. murid yang layak menerima RMT mengikut kriteria kpd KPM.

pengeluar susu tempatan. straw dan dulang PSS. Menggalakkan daya kreativiti guru. Pendekatan kepada penyediaan sekolah yang bilangan muridnya makanan yang selamat. Memperkenalkan konsep melabel rendah adalah terlibat dengan PSS makanan. kalangan murid-murid dari peringkat . Pendekatan kepada keracunan guru dan juga murid-murid dalam makanan seperti punca-punca penggunaan bahan-bahan terbuang keracunan makanan. gejala-gejala seperti pek. pengagihan susu Skim Percuma murid terpilih dari golongan taraf dan Skim Bayaran. melebihi 200 seperti tahun-tahun sebelumnya. • Penglibatan bersama agensi-agensi kerajaan dan bukan kerajaan di bawah • Menjalankan aktiviti-aktiviti konsep pensyarikatan Malaysia. karangan. tidak lagi terhad kepada sekolah- . Pendekatan kepada penyimpanan makanan yang selamat. sentiasa meminum susu. merangkumi pemilihan makanan • kerjasama enam buah syarikat yang sedia dimakan. yang sesuai di kantin sekolah. makanan yang selamat. . Tiada tempat penyimpanan susu sekolah. Pendekatan kepada memilih awal. semua sekolah . Keracunan • Memberi penerangan kepada guru- guru mengenai pelaksanaan PSS di . Pendekatan kepada kebersihan diri • Meningkatkan taraf kesihatan dan dan tabiat baik dalam pemakanan murid-murid sekolah pengendalian makanan. • Menguruskan pesanan dan • Membekalkan susu kepada murid. Objektif PSS . . . sosio-ekonomi yang rendah dan mengalami kekurangan zat makanan • Menyimpan rekod kutipan dan melalui skim percuma. Langkah Pencegahan • Menubuhkan Jawatankuasa PSS yang dianggotai oleh guru-guru. penyerahan wang PSS. rendah dengan tabiat sentiasa meminum susu. • Mulai tahun 1989. pendidikan melalui PSS (kraf tangan. Peranan Guru Besar/Guru • Meningkatkan taraf kesihatan dan • Memilih dan menyediakan senarai pemakanan murid-murid sekolah murid yang layak menerima susu rendah dengan memupuk tabiat Skim Percuma.2 Isu-isu Program Susu Sekolah lain).3. dan cara-cara pencegahan. • Meningkatkan perancangan • Menggalakkan tabiat meminum pelaksanaan dan penilaian program susu di kalangan murid dan melalui menekankan khasiat susu untuk kesihatan murid. kuiz dan lain- 8. .

agensi-agensi kerajaan yang berkaitan. . wakil masyarakat setempat dan juga badan-badan bukan kerajaan di ambil kira dalam merancang aktiviti dan program BPS.