You are on page 1of 162

PETER K. BURIAN • ROBERT CAPUTO

NATIONAL GEOGRAPHIC

.

.

JAK GO ZATRZYMAĆ. PARADY 1 SPORT 230 sylwety składają się na obraz. DAVID ALAN RARVEY Odnajdywanie symboli 250 Fot. które demonstruje David Alan Harvey podczas pracy ROCR . to podstawowe narzędzia pracy przy fotografowaniu ludzi.: Kenneth Garrett . JAK GO WYKORZYSTAĆ 244 nad reportażem w Hanoi. Fot. SPIS TREŚCI WSTĘP 6 256 ZDJĘCIA WIECZORNEI NOCNE 264 WILLIAM ALBERT ALLARD Fotografia jako esej PODSTAWOWE WIADOMOŚCI 8 ZACZYNAMY 10 270 FOTOGRAFOWANIEM KOMPOZYCJA 24 WARUNKACH EKSTREMALNYCH 272 POD WODĄ APARATY 34 274 DAVID DOORILET Ekspresja podwodnych zdjęć OBIEKTYWY 54 280 ZWIERZĘTA ŚWIATŁO 76 294 CRRIS JOHNS Praca na grząskim groncie LAMPY RŁYSKOWE 1 OPRZYRZĄDOWANIE DLA NICH 92 FILMY: PALETA FOTOGRAFA 112 300 ZDJĘCIA LOTNICZE 302 RYZYKOWNE WYPRAWY EKSPOZYCJA 1 JEJ POMIAR 134 312 MICHAEUICHOLS Fotoreportaż ekologiczny OSPRZĘT DODATKOWY 1 OTBZYMANIE SPRZETO 1 50 ŚWIAT TEMATÓW m 318 KOMPOTERY A FOTOGRAFIA POGODA 162 336 PRZYDATNE INFORMACJE SAM ARELL Sztuka i fotoreportaż 168 336 PRZYGOTOWANIA DO PODRÓŻY PEJZAŻE 174 339 PREZENTACJA l PRZECHOWYWANIE ZDJĘĆ LODZIE 182 341 SŁOWNICZEK JODI COBR Przekraczając bariery 190 346 LITERATORA UZOPEŁNIAJĄCA ANNIE GRIFFITHS BELT Być jak najbliżej ludzi 210 348 INDEKS ARCRITEKTORA 216 JAMES L. STANFIELD Wskrzeszanie historii 224 Strony 2-3: Wyszukana barwa. oddający nastrój pogodnego spokoju i piękno ostoi jeleni w Państwowym Rezerwacie MICRAEL YAMASHITA Ochwycić istotę rzeczy 234 Przyrody Chincoteague w Wirginii.: James R Blair MAKROFOTOGRAFIA 240 Na sąsiedniej stronie: Szczery uśmiech i naturalny sposób bycia. mgta i wyłaniające się i niej FESTYNY.

prześlicznych modelek. Czym więc te właśnie obrazy różnią się od całej reszty? Świetne zdjęcia przybierają wprawdzie najróżniejsze formy. Fotografia jest źródłem estetycznej satysfakcji i informacji o rzeczach. jak i opowieścią o nim. towarów. mikro- organizmów i dalekich gwiazd. przyciągają uwagę i pozostają na dłużej w pamięci. czy wreszcie prostej. zachodzący przy tworzeniu obrazu. współczucia. których w rzeczywi- stości nigdy nie zobaczymy.obrazów wojny i głodu. I jest realnym. idealnych mieszkań. do których kupna się nas zachęca. przyjemności patrzenia na coś. filmów i wszelkiego rodzaju sprzętu oraz materiałów. fotograf patrzy. Robert Caputo CODZIENNIE ZALEWA NAS MASA FOTOGRAFII . Przyjrzymy się . myśli.oka artysty. stanowiących narzędzia fotografa. co przemawia do naszego oka i umysłu. ludzi sławnych i podziwianych. który jest zarówno odzwierciedleniem tematu.szuflady) pełne zdjęć naszych najbliższych czy nas samych sprzed lat. W niniejszym poradniku zajmiemy się zagadnieniami kompo- zycji. oświetlenia i ekspozycji. a niemożliwej do opisania. a następnie przyciska spust migawki. lecz wszystkie mają jedną wspólną cechę: każde z nich wyraża uczucia: radości lub smutku. ważnych wydarzeń historycznych i momentów ważnych tylko dla nas. które składają się na proces myślowy. Aby otrzymać obraz. Tylko nieliczne jednak spośród niezliczonych fotografii. Fotograf przekazuje nam te uczucia dzięki szczęśliwej kombinacji własnej wrażliwości . wybiera właściwy sprzęt. obiektywów.ze znajomością narzędzi i techniki. Wszyscy mamy albumy (a mniej pedantyczni z nas . które mamy okazję oglądać. dokonamy przeglądu aparatów. odrazy. materialnym wyrazem naszych osobistych wspomnień. Fotografie przynoszą pod nasz dach odległe zakątki świata i przywołują przeszłość.

który należy do jednej z najpopularniejszych kategorii . Kombinacja światła z okna i z kwadromatu nadaje ciepły koloryt podkreślający urok tego obrazka. Przedstawimy porady i sekrety zawodowe doświadczonych foto- grafów National Geographic. Marny nadzieję. Zajmiemy się również tematem: fotografia a komputery. by robić mnóstwo zdjęć. od zdjęć podwodnych do lotniczych. W tym tkwi przecież cała przyjemność. nie trzeba być zawodowcem. ale trzeba spędzać z aparatem wiele czasu . a następnie wyruszy w świat. że Czytelnik znajdzie w tym poradniku użyteczne wskazówki i porady techniczne. .portretów dzieci.Otoczone czułym uściskiem maminych dłoni niemowlę spogląda szeroko rozwartymi oczami na nowy dla siebie świat. Żeby robić dobre zdjęcia. następnie najróżniejszym sytuacjom .od fotografowania pejzażu do portretowania ludzi.

muzyk Scott Smith sfotografował tę czeniu z greki znaczy: rysowanie światłem. Z chwilą otwarcia migawki nym na state obiekty- wem szerokokątnym. dziewczynkę automa. tworząc negatyw widzenia aparatu oraz (lub. . podając prak- tyczne przykłady. aparatu światło przechodzące przez obiek- Pomimo zastosowania tyw pada na powierzchnię filmu. jeśli ma zamiar wyjść poza amatorskie fotki. prawie wszystko w fotografii ma tycznym aparatem za 80 związek ze światłem. naświet- tak prostego sprzętu. Burian Z myślą o oktadce swojej WYRAZ FOTOGRAFIA w dosłownym tłuma- płyty W/s/). i opanować wiele parametrów. dzięki czemu postaci.pozytyw). przydatne Czytelnikowi do doskonalenia własnych zdjęć. my jednak zaj- miemy się tu nimi pokrótce. Istotnie. Światło odbite od sceny dolarów z zamontowa- tworzy obraz. Omówienie tych czynników może wpraw- dzie wypełnić cały semestr na zajęciach z fotografii na uczelni albo posłużyć komuś za odskocznię do kariery. zdołał uzyskać efektowne zdjęcie. w przypadku przezroczy . Peter K. poprosił dziewczynkę. Smith powstaje odbitka barwna lub czarno-biała. starannemu dobraniu kierunku światła i jego Negatyw rzutowany na arkusz światłoczu- wpływu na modelunek łego papieru tworzy obraz. Poza zrozumieniem tego podstawowego by zdmuchując puszek procesu początkujący fotograf musi pojąć z dmuchawca wyraziła w myśli życzenie. pozycji. uwzględniającej Film wywoływany jest następnie w odczyn- perspektywę tła i punkt nikach chemicznych. dzięki przemyślanej kom- lając światłoczułe drobiny w jego emulsji.

.

f/2. f/2. Dokładniej w grę wchodzą następujące czynniki. a każdy z odcieni fotografowanego motywu. mają regulowany „przysłonie". Gdy iiość światła będzie odpowiednia. tym czulszy jest film. podczas gdy Niższa liczba przystonowa film 25 ISO wymaga go 64 razy więcej. f/4. Do wyrażenia jego wielkości służy podwojenie lub zmniej. Na przykład. czyli jego wrażliwość na światło. f/5. zazwyczaj wdanym czasie.powoduje dwukrotny wzrost powierzchni otworu względnego. Im ta liczba jest wyższa.otwór mu przysłony (diafragmy) w obiektywie. . co oznacza otwór względny. f/11.6. szereg liczb przysłonowych f/ umieszczonych na jed- szenie o potowe nym z pierścieni obiektywu. Ekspozycja.8. (W niektórych powierzchni otworu nowoczesnych aparatach liczbę przysłonową wybie- względnego oraz ilości ramy elektronicznym regulatorem w aparacie). światła przechodzącego Liczby te. ZACZYNAMY FOTOGRAFOWAĆ ŚWIATŁO l EKSPOZYCJA Ilość światła padającego na fotografowany przedmiot zmienia się zależnie od pory dnia. uzyskamy ogólnie czytelne zdjęcie. potrzeba niewiele światła.na przykład z 8 na 5. Prawie wszystkie aparaty. od czerni do bieli. są to: f/1. Im większy względny mniejszy. tak zwane przystony.4.6 . oznacza większy otwór Otwór względny względny. tym więcej światła dotrze do powierzchni jedną pozycje na tej filmu w danym czasie. czyli stopień naświetlenia zależy od tego. f/8. postępują przez obiektyw w szeregu od najniższej do najwyższej. wybieramy otwór względny (my lub automatyka Każde przesunięcie o aparatu). Czułość filmu Liczba ISO (International Standards Organisation) wyraża czułość filmu. pogody i innych czynników. skali odpowiada jednej oprócz najprymitywniejszych. a wyższa liczba Otwór względny jest to wielkość rozwarcia mechaniz- przystonowa . jak widzą go nasze oczy. f/16 i f/22. ile światła z fotografowanej sceny dociera przez obiektyw do emulsji światłoczułej i przez jak długi czas. Slim Films Przestawienie przysłony o jedną działkę w dół . zostanie zarejestrowany tak. aby prawidłowo naświetlić film 1600 ISO.

Czas naświetlania albo wybieramy sami. jak np. je elektronicznie na podstawie wskazań wyświetlo- jednak w tradycyjnych nych na panelu ciekłokrystalicznym). określa się po angielsku jako fast. pierścień do 1/1000 sekundy. Czas naświetlania Czas naświetlania to czas otwarcia kurtynek migawki (lub. jasne. tym więcej pierścień regulacji ostrości ° dle ł 9 °ści światła pada na film przy danym otworze względnym.1/15.1/250.szybkie . modelach występuje Najczęściej spotykane czasy naświetlania. daje . 1/60. czyli o dużych maksymalnych otworach względnych. tym niniejszy potrzebny jest otwór względny. przy długim czasie naświetlania. T na odwrót. czenia szacunkowej takich jak 1/350 sekundy).zmniejsza o połowę powierzchnię otworu względnego. Wiele różnych . 1/125. 1/2. Przymknięcie przyślemy o jedną działkę. w niektórych obiektywach. odległości nastawienia 1/4. zacho- dzących na siebie blaszek).gdyż pozwalają na zastosowanie krótszych czasów naświetlania. padającą na film w trakcie robienia zdjęcia. Obiektywy tzw. Podobnie jak w przy- głębi ostrości oraz padku przysłony. 112 sekundy. Kombinacje otworu względnego i czasu czyli przysłony. na przykład 16 na 22 . to: 1 sekunda. (W wielu nowoczesnych aparatach nie jest różnie rozwiązane nastawia się już czasów mechanicznie. (Niektóre aparaty umożliwiają regulacji ostrości. otworu względnego.1/30. im dłużej migawka jest otwarta. Reguluje się w różnych obiektywach. skala głębi ostrości umożliwia to podwojenie ilości światła.lecz równoważnych . od skala do sprawdzania najdłuższych do najkrótszych. wpadającej przysłony przez obiektyw. albo pozwalamy. Również i on podlega regulacji. Im większy otwór względny.kombinacji przysłony i czasu naświetlania daje ten sam efekt naświetlania. aby wyznaczyła go automatyka skala aparatu. taki jak 16. ostrości. ozna- nastawienie pośrednich czasów naświetlania. tym krótszy czas Dziwki uprjejmości Penia* Corporation potrzebny jest do prawidłowego naświetlenia filmu. zmiana o jedną działkę na skali pierścień do regulacji podwaja lub redukuje o połowę czas naświetlania. 1/8. Wprawdzie ustawianie Czasy naświetlania wyrażone są w sekundach i wyskalowante poszcze- i ułamkach sekundy na odpowiednim pokrętle gólnych parametrów w aparacie.1/500. Przykład: Mały otwór względny. a więc redukuje do połowy ilość światła. Im dłuższy czas naświetlania.

ręczne . pomiar światła. Slim Films taki sam poziom naświetlenia. regulacja automatycznej ko. powiedzmy 11 z krótszym czasem naświetlania . przy czym lustrzankę jednoobiektywową 35 mm najchętniej wybierają ci. Na powyższym przykładzie przedstawiamy poszczególne elemen- ty występujące w nowoczesnej lustrzance jednoobiektywowej. ręczna itd. potrzebnej do pra- widłowego naświetlenia klatki filmu dostarcza światłomierz. wbudowany w każdy nowoczesny aparat. Wykres na stronie 15 ilustruje to zjawisko .w sposób bardziej szczegółowy.w tym przypadku 1/4 sekundy. którzy chcą rnieć duży wybór obiektywów i innych akcesoriów.zwane prawem odwrotności lub ekspozycją równoważną . Światłomierz Wskazówek co do ilości światła. oraz pomiar światła i kadrowanie przez obiektyw. mogli- śmy więc zredukować czas o połowę). jak kombinacja większego otworu względnego. (Do nabycia są również osobne. rekty ekspozycji zaczep paska ramieniowego spust migawki przycisk obiektyw zwolnienia obiektywu podgląd głębi ostrości gniazdo wyzwalania przewodowego Fotografujący mogą wybierać wśród najrozmaitszych typów aparatów. blokada autofocus. pryzmat pentagonalny wyświetlacz saneczki do lampy błyskowej ciekłokrystaliczny przyciski ustawienia przyciski regulacji ręcznej trybu pracy aparatu: tryb. (Podwoiliśmy otwór względny.

Wyobraźmy go sobie jako rodzaj komputera . zapewniających popraw. mogą być Tryb ręczny stosowane jeszcze Kiedy wybieramy pracę aparatu w trybie ręcznym. w której ustawiamy wybrany czas naświetlania. Przy włą.zazwy- czaj przysłonę. inne skróty. Rzeczą ważną jest zrozumienie. wocześniejszych mniej dwie opcje ustawień.z wyjątkiem to 250 i 8. rzadko zapisywane czonej automatyce wszystkie lub niektóre parametry są w petnej formie. Zmieniając czas naświetlania. Musimy tak długo w instrukcji obstugi. jak powiedzmy: 1/250 czy 1/8 sekun- Najczęściej spotykane tryby pracy dy. W wielu modelach można wybrać inną opcję. Tryb półautomatyczny W większości aparatów można wybrać przynaj- mniej jeden taki tryb działania. wybiera za nas aparat.którym zresztą w niektórych naj- nowocześniejszych aparatach rzeczywiście jest W oznaczeniach Urządzenie dokonuje pomiaru tzw. nie bardzo długich czasów. a aparat sam ustawia odpowiednią przysłonę (automatyka z pierwszeństwem czasu). luminancji sceny stosowanych i określa.możemy to sprawdzić je przyjąć lub zignorować. Aparat automatycznie zareaguje nastawieniem odpowiedniego czasu naświetlania.daje do wyboru co naj. (Nazywa się to automatyką z pierwszeństwem przy- słony). Zajmuje to nieco czasu i trzeba pamiętać o ustawieniu obu wielkości. do czego jeszcze wrócimy. czym zwalają na nastawie- się te opcje od siebie różnią. zmieniać przysłonę i czas naświetlania za pomocą osobnych pokręteł lub przycisków. które po- ną ekspozycję. w którym wystarczy ustawić tylko jeden z dwóch parametrów . aż uzyskamy potwierdzenie poprawności doboru parametrów. Tryb programowany Współczesne najnowocześniejsze aparaty 35 mm .światłomierze). musimy również zmienić przysłonę i na odwrót. aparatach. należy światłomierz daje nam tylko wskazówki . czy przy wybranych przez nas parametrach w aparatach ułamki zdjęcie zostanie poprawnie naświetlone. W najno- najprostszych automatów . Na ogól jest to zapis skrótowy: aparatów fotograficznych dla wymienionych przykładów będzie Większość współczesnych aparatów .

oferują również w pełni automatyczny tryb praicy. stosujących tradycyjne Na przykład aparat ustawia przysłonę 8 przy czasie mechaniczne gatki i pier. regulatory nia i przysłony. która jest w naszym odczuciu najwłaściwsza. przezeń kombinacja nie zawsze odpowiada nas. Jednakże wybrana Pojawienie się najnowo. Obracając regulator prze- je się dziś elektroniczne chodzimy przez wiele kombinacji czasu naświetla- przyciski. W trybie tym komputer aparatu sam dobiera zarówno przysłonę. więc . Zdjęcie wykonujemy przy takiej kom- je to wyraźnie od modeli binacji. z których każda daje poprawną i wyświetlacze. jak i prawidłowy czas naświetlania. Chcielibyśmy może mieć większą głębię ścienie do nastawiania. zazwyczaj oznaczony literą P.zym cześniejszych rozwiązań zamierzeniom twórczym. Fleksja programu teryzacji sprawiło. w wielu aparatach stosu. ostrości na ukwieconym zboczu wzgórza. funkcję fleksji programu. technicznych i kompu. Odróżnia ekspozycję. 1/125. że Niektóre nowoczesne aparaty mają również tzw.

my wskazówki doty- Programy te dokonują takiego wyboru czasu czące samodzielnego naświetlania i przysłony. przechodzimy na 16 przy 1/30. w fotografowanej scenie. chcąc uzyskać w celu uzyskania odpowiednie odwzorowanie ruchu i gradację ostrości lepszych rezultatów. f/8 przy Yw Wiele kombinacji przysłony i czasu naświetlania daje ekspozycję równoważną: taka sama iiość światła naświetla film. feśli nie zgadzamy się . wny stopień naświe- tlenia. Przy małym otworze względnym i długim czasie naświetlania głębia ostrości jest duża. głębia ostrości jest mała. ale trudniej jest „zatrzymać" ruch. sport (z przewagą krótkich W rozdziałach o ekspo- czasów naświetlania). Może jednak Wskazówka wolelibyśmy zatrzymać w ruchu pędzącego moto- Na razie zakładamy. że światłomierz aparatu Stopień naświetlenia pozostaje bez zmian . zawsze nastawia usta- zmienia się tylko gtębia ostrości i odwzorowanie wienia dające popra- ruchu. Nie zawsze jest Programy tematyczne to prawdą w odnie- Wiele nowoczesnych aparatów ma programy sieniu do bardzo zaprojektowane z myślą o najczęściej spotykanych ciemnych lub bardzo tematach fotograficznych: pejzaż (z dominującą jasnych obiektów. głębią ostrości). Przy dużym otworze względnym i krótkim czasie naświetlania. jakiego dokonałby korygowania nastawień zapewne doświadczony fotograf. Oba te pojęcia omawiamy w dalszej części. cyklistę. portret (wykorzystujący zycji i filmach znajdzie- umiarkowanie duże otwory względne) itp. przechodzimy więc na 4 przy 1/500. a ruch ulega „zamrożeniu".

potrzebny do zatrzymania ruchu. W przypadku obiektu poruszającego się prosto- padle do nas . (Po wykonaniu zdjęcia nie zatrzyma- . Panoramowanie wymaga praktyki metodą prób i błędów. Płynnie podążając ruchem aparatu za ruchem obiektu jednocześnie uruchamia- my migawkę. zależnie od zamierzonego efektu. Mamy do wyboru dwie podstawo- we opcje: zatrzymanie („zamrożenie") poruszającego się obiektu i kontrolowane rozmazanie stwarzające wrażenie ruchu. z dostoso- waniem tempa panoramy do prędkości ruchu obiektu. Czas naświetlania.spróbujmy panoramowania. za- leży od wielu czynników. tabela zamieszczona na stronie 248 zawiera sugestie do wykorzystania jako punkt wyjścia do samodzielnych eksperymentów. Panoramowanie za poru- szającym się obiektem to technika. z wybranymi ustawieniami. Trzeba podejmować kolejne próby aż do skutku. czas naświetlania decyduje o tym. możemy zdecydować się na fotografowanie przy 1/500 lub 1/30 sekundy. Fotografując rowerzystę. po prostu przełączamy aparat na inny tryb. która pozwala czasem bardzo skutecznie stworzyć wrażenie ruchu w nieruchomej fotografii (obok). przy dtugim czasie naświe- tlania. który daje nam więcej samodzielności. w jaki sposób ruch zostanie zinterpretowany w zarejestro- wanym obrazie.na przykład rowerzysty . Ruch a czas naświetlania Jak można już było wywnioskować z poprzedniego rozdziału.

złożone z miękkich. zmieniając otwór względny. wówczas głębię ostrości modyfikujemy.a jedno ze zdjęć powinno dać efekt. . głębią ostrości. operując tzw.jemy ruchu od razu. zaś jego oto- czenie jest nieostre . na których wszystko jest ostre: motyw główny. Poruszający się obiekt będzie dość ostry. także elementy pierwszego planu i tła staną się ostre. o który chodzi. Znamy i takie na których fotograf osiągnął wręcz przeciwny efekt: ostry jest tylko główny motyw.od 1/4 do 1/30 . Pamiętajmy. rozmytych plam barwnych. Na przykład przy otworze 2 tylko motyw główny będzie w pełni ostry. tło j pierwszy plan. Tak różne efekty uzyskujemy. żeby nie zakłócić jego płynności). spróbujmy posłużyć się statywem jednonożnym. że przy bardzo długich czasach naświetlania pojawia się problem wstrząsów aparatu. powiedzmy 5 m. Jeśli przyjmiemy stałą odległość. ale tło będzie rozmazane. Głębia ostrości a przysłona Wszyscy znamy zdjęcia. Jednakże gdy przymkniemy obiektyw do 22. Wypróbujmy tę technikę przy różnych czasach naświetlania .

jak się wkrótce przekonamy. aczkolwiek. że ważne elementy sceny wyjdą nieostro. wówczas właściwym grafowanego motywu wyborem jest oferowany przez aparat tryb pół- i ustawił duży otwór automatyczny z pierwszeństwem czasu naświetlania.będą również zupetnie ostre. jak przy pejzażach lub portretach. Aby otrzymać ruchu jak i pożądaną głębię ostrości . efekt małej głębi ostro. głębią os- ści. W innych sytuacjach. Wówczas nieistotne szczegóły zaśmiecające tło . które odróżniają zaawan- sowanego fotografa od radosnego pstrykacza.jak wtedy. chcąc osiągnąć efekt zamrożenia ruchu. Nie zawsze zdołamy uzyskać nym zależy od wielu taką kombinację czasu naświetlania i przysłony. Programy tematyczne również mogą się przydać.na przykład oddalone samochody. aby zachować poprawną ekspozycję. Są to nieuniknione ograniczenia fotografii. Rozszyfrowanie głębi ostrości Umiejętność kontrolowania głębi ostrości jest jed- nym z tych czynników. długi obiektyw (280 mm). panoramowanie za poruszającym się obiektem prowadzi do rozmazania tła). ale używając ich jesteśmy zdani na opinię producenta co do naj- właściwszej kombinacji przysłony i czasu naświetlania przy fotografowaniu danego tematu. i wówczas lepiej wybrać tryb z pierwszeństwem przysłony. ważniejsza jest odpowiednia przysłona dająca właściwą głębię ostrości. I na odwrót. Głębia ostrości będzie wówczas niewielka . dawałaby zarówno pożądany sposób odwzorowania nicznej. względny (f/4). (Być może chcemy osiągnąć taki efekt. Dylemat techniczny Gdy wybierzemy krótszy czas naświetlania. W wielu podręcznikach fotografii znajdziemy . (Co prawda.a przy tym ostre w powyższym zdjęciu zdjęcie. przechodząc na dłuższy czas naświetlania trzeba zmniejszyć otwór względny. która czynników natury tech. fotograf zastosował trości można sterować .nie). a być może .także innymi sposobami. światłomierz aparatu zaleci większy otwór względny. Rozpiętość strefy ostro. Gdy istotny jest przede wszystkim czas naświe- podszedł z aparatem tlania . gdy trzeba uchwycić szczegóły bardzo blisko do foto- przebiegu jakiejś szybkiej akcji.toteż może się okazać. Ten czynnik techniczny wyznacza granice naszych ści w obrazie fotograficz- twórczych wyborów.

oraz każdy inny. Przy dużym trów. znajdujący się w tej samej odległości od aparatu . wysokości mniej więcej jednej trzeciej widocznego głębia ostrości wzrasta: w kadrze fragmentu pola i dobieramy stosunkowo większy wycinek mały otwór względny. ostrości. w zdjęciu przedstawiającym Gdy ustawimy mały pole maków.dają rozległy zakres głębi ostrości. Sfera ostrości rozciąga się na mniej więcej otworze względnym jedną trzecią przed i dwie trzecie za punktem (po lewej) głębia nastawienia ostrości. Tu przedstawimy tylko najbardziej praktyczne aspekty sprawy. Zakres głębi ostrości w obrazie foto- graficznym zależy od następujących czynników: Ogniskowa Jak piszemy w jednym z dalszych rozdziałów. że poniższe informacje wiążą się z zagadnieniami poruszanymi w wielu innych rozdziałach.będzie ostry jak żyleta. tylko przedmiot. duże otwory względne dają w miarę ostro.będą do pewnego stopnia ostre. na który 28 lub 35 mm . ustawiamy ostrość na punkt leżący na otwór względny. niewielką głębię ostrości. Zwykle także niektóre inne elementy obrazu . Z uwagi na to. nastawiamy odległość. lecz strefa możliwej tym mniejszą uzyskamy głębię ostrości na zdjęciu. warto zapoznać się z nimi w tym momencie. stosując różne ogniskowe. można zmieniać głębię ostrości dla każdego ustawienia aparatu. przestrzeni przed i za motywem głównym Otwór względny (przysłona) wychodzi na zdjęciu Jak już wspominaliśmy.dają obraz o małej głębi Wprawdzie tylko ten ostrości. Obiektywy długoogniskowe - takie jak 300 czy 600 mm .długie rozdziały poświęcone głębi ostrości.znajdujące się przed i za motywem głównym . Prawdę mówiąc. Aby uzyskać dużą głębię ostrości jest mata. do przyjęcia ostrości Przy fotografowaniu z bliska wyjątkowo małych (głębia ostrości} jest detali sfera ostrości nie przekracza kilku milime. Obiektywy krótkoogniskowe . Odległość od obiektu i odległość nastawienia będzie prawdziwie ostry. Definicja Głębia ostrości jest to po prostu strefa możliwej do przyjęcia ostrości w obrazie fotograficznym. większa. zaś wysokie liczby . na który nastawiliśmy ostrość . Im bardziej zbliżymy aparat do motywu głównego.jak choćby plan obrazu. poświęconym obiektywom. powiedzmy.

wybieramy obiektyw szerokokątny (obiektywy Sprawdzanie głębi ostrości szerokokątne przy danej przystanie mają większą Współczesne aparaty umożliwiają obserwowanie głębię ostrości. . Przy ostry byt zarówno pier. zać niekorzystne dla pejza. jak i ostatni plan. zależy oczywiście również od Aby osiągnąć ten efekt. głębia ostrości stopniowo wzrasta. Ponieważ aparat przymyka przysłonę oddalając dalsze plany. nym obiektywu. Niektóre aparaty (lub obiektywy) mają my przysłonę 11 albo przełącznik zwany podglądem głębi ostrości. Ułatwia to wizualną ocenę kadru i nastawienie żu. ale z innych fotografowanej sceny przy pełnym otworze względ- względów mogą się oka. który wyższą) i ustawiamy ost. Gdy przymykamy obiektyw z 5. która daje właściwą głębię ostrości. mniejszy. Można obejrzeć scenę przy kilku głąb fotografowanej sceny. co daje najjaśniejszy obraz. przystonie 22 uzyskujemy bardzo dużą głębię wszy. wyżej wymienionych czynników. umożliwia wizualną ocenę zakresu ostrości przy rość na jedną trzecią w każdej przysłonie. innych. Jak dużą.6 głębię ostrości. na przykład nadmiernie ostrości.Wfotografil krajobrazowej przysłonowe powiększają strefę możliwej do na ogót liczymy na dużą przyjęcia ostrości. tak żeby do 8 i dalej. nie jesteśmy co daje efekt „obniżenia" w stanie zobaczyć. dopiero tuż przed otwarciem migawki. różnych przysłonach i zrobić zdjęcie przy tej. ostrości. ustawiamy mały przy przejściu z pełnego otworu względnego na otwór względny (powiedz. jak zmienia się głębia ostrości gór).

może okazać a zwłaszcza zoomach. umożliwiająca planie przedmiot. jednego technicznego. Oprócz błędów w jej nastawieniu. gdy ogląda- reklamują tablice pomocne w uzyskaniu maksy.Tablice głębi ostrości Wskazówka Producenci obiektywów często zamieszczają w in- strukcji obsługi tablicę. a drugiego natury artystycznej. oszacowanie głębi ostrości przy każdej przysłonie. Obiektywy niektórych firm się na wpót nieostry nie mają nawet pierścienia przysłony. w powiększeniu Tablice odległości hiperfokalnych 40 x 50. Gdy trzymamy aparat w ręku. malnej głębi ostrości. by wyeliminować wpływ naturalnego drżenia naszego ciała. ostry. którą z nich powinniśmy wybrać? Czy lepiej użyć dużego otworu względnego i krótkiego czasu naświetlania. przyczyną są zwykle wstrząsy aparatu i ruch fotografowanego obiektu. Unikajmy nieostrych zdjęć Według pracowników laboratoriów wadą najczęś- ciej dyskwalifikującą zdjęcia jest brak ostrości. która podaje zakresy głębi W matych odbitkach ostrości przy różnych przysłonach i odległościach strefa możliwej do nastawienia. czas naświe- tlania musi być krótki.5 m. a nawet W czasopismach fotograficznych niektóre firmy 20x25.75 m do nieskończoności. a wówczas głębia ostrości będzie się rozciągać od 0. wydaje się większa niż w dużych powię- Oznaczenia na obiektywie kszeniach. 10x15 wydaje się szczególnie przy obiektywach z autofocusem. Na przykład tablica taka może podawać: dla obiektywu 20 mm przy przysłonie f/11 nastawiamy ostrość na 1. który w odbitce Jednakże obecnie jest to coraz rzadziej spotykane. czy też małego otworu względnego i długiego czasu naświetlania? Zależy to od dwóch czynników. A poruszający . Znajdujący Na niektórych obiektywach przy pierścieniu się na pierwszym przysłony umieszczona jest skala. Podobne tablice można znaleźć przyjęcia ostrości w książkach i czasopismach poświeconych fotografii. Czas naświetlania czy przysłona? Skoro można uzyskać prawidłową ekspozycję przy wielu równoważnych kombinacjach przysłony i czasu naświetlania. my zdjęcie z bliska.

W trosce o czas naświetlania .zwiększając tym samym szansę ogólną ostrość zdjęć uzyskania idealnie ostrego zdjęcia . jedną ręką przytrzymywać lania wynosił 1/30 obiektyw. jeśli zastosujemy długi czas naświetlania. by skrócić sekundy. taki jak dziecko na rowerze. Warto zapamiętać prostą regułkę: fotografujmy zawsze z czasem naświetlania zbliżonym do odwrotności ogniskowej. aby zapewnić przy czym czas naświet. więc aby uniknąć poruszenia. z obiektywem wąskokątnym 200 mm .załóżmy do należy oprzeć aparat aparatu czulszy film. tym krótszy musi być czas naświetlania. Przy słabym świetle mamy małe szansę na krótki czas naświetlania. czasach naświetlania Można posłużyć się statywem trójnożnym lub obraz jest bardzo często jednonożnym. fotografowaniu prawidłową pozycje. Zdjęcie po dach samochodu . Dzięki temu mamy do dyspozycji większy lub zastosować krótszy wybór kombinacji przysłony i czasu naświetlania. musimy użyć jakiegoś solidnego oparcia. Po to. Dodajmy. a drugą trzymać aparat.W zdjęciach robionych się obiekt. że im dłuższy obiektyw. A przynajmniej należy przyjąć przy obiektywem 200 mm. . będzie z ręki przy długich zamazany. po prostu oprzeć łokcie o skałę czy poruszony.od 1/250. jeśli chcemy uzyskać ostre zdjęcia z ręki.aby wyeliminować wstrząsy lewej zostato wykonane aparatu. aparatowi stabilność. czas naświetlania.od 1/60. z obiektywem 50 mm . Na przykład z obiektywem 28 mm fotografujmy poczynając od czasu 1/30. powiedzmy 400 TSO zamiast na czymś stabilnym 100 ISO.

W miarę możliwości opieramy się o coś solidnego. nie poruszonego z powodu drżenia ręki lub ciata. . Opuszczamy zgięte łokcie. fotografując na stojąco lub z przyklęku. robionych przy słabym świetle bez lampy błyskowej. co zwiększy stabilność postawy. W celu zwiększenia szans na uzyskanie zdjęcia ostrego. trzymajmy prawidłowo aparat i przyjmijmy prawidłową postawę. Zalecenia te są szczególnie istotne przy wykonywaniu zdjęć z długimi czasami naświetlania. dłonią podtrzy- mujemy obiektyw.

Dzisiejsze „inteligentne" lustrzanki jednoobiektywowe są w stanie niemal wykonać za nas zdjęcie. które podajemy poniżej. KOMPOZYCJA Przy fotografowaniu DZIĘKI DZISIEJSZYM doskonałym aparatom. ale jeszcze nie wynaleziono programu. Środek obrazu nie daje zwykle dobrego oparcia dla oka. Kompozycja jest podstawowym elementem dobrej fotografii i zasługuje na poważne rozważenie. teriów. sprawdziły się jako bardzo pomocne do uzyskiwania zadowalających kompozycji. sownie zagubione w przestrzeni . przed ożywionym lub lecz większość z nas zgodzi się co do pewnych kry- poruszającym się obiektem.i pozostawmy fotografowania. podobnie jak nieco wolnej przestrzeni uroda człowieka. Nawet po odrzuceniu sztywnych zasad. Wspaniałość zdjęcia. Zarazem jednak tylko nieliczne spośród tych po- Korzystajmy z reguły trójpo. a kompozycja centralna jest raczej statyczna . na wpół nieostre przed- W tej fotografii odbicie mioty na pierwszym planie. kadrowanie w pionie. jest być może kwestią subiektywną. bezsen- obrazowi subtelnej głębi. który by sam wyszukiwał elementy wizualne i porządkował je w przemyślane obrazy. prawidłowo naświetlone zdjęcia. Zasady. właściwa kompozycja pozostaje istotą efektownego zdjęcia. Zaśmiecone tło. prawnych technicznie zdjęć zadowolą wymagania działu . Reguła trójpodziału Zasada trójpodziału przy asymetrycznym rozmie- szczeniu przedmiotów w kadrze jest tradycyjnym sposobem uzyskiwania dobrze wyważonych obra- zów.lub przynajmniej artystyczne kogoś. maleńkie postacie czapli w wodzie przydaje w martwym punkcie centralnym kadru. Źle skomponowana fotografia prowadzi do niższej oceny naszej pracy. nawet jeśli widz nie uświadamia sobie powodu. obie- motywów pionowych ktywom i filmom negatywowym prawie każdy zazwyczaj stosowne jest może robić ostre. od wieków wykorzystywanym przez malarzy. kto poważnie podchodzi do asymetrii .nie mieszczą się w recepcie na zdjęcia przemawiające do widza.

.

ulokujmy nasz obiekt na jednym z punktów przecięcia linii siatki.umieszczony jest w pobliżu jednego z punktów przecięcia wyimaginowanej siatki. umieszczamy je na górnej linii.lub jego najistotniejszy element . czy dom na prerii . ale istotne dla Lematu. niż dynamiczna. czy lew daleko na sawannie.czy będzie to drzewo okryte śniegiem. że na matówce naszego aparatu wytrawiona jest siatka podobna do diagramu do gry w kółko i krzyżyk. oko widza prowadzone jest przez caiy kadr. Technika ta sprawdza się rów- nie dobrze przy kadrowaniu w pionie i w poziomie. o których warto pamiętać przy komponowaniu.Reguła trójpodziatu jest zasadą odkrytą przez artystów przed wieluset laty. A oto kilka przykładów. . Jeśli niebo jest nieciekawe. wzdłuż dolnej linii wyimaginowanej siatki. Wyobraźmy sobie. Obserwując scenę przez obiektyw . Rezultatem jest obraz o dużych walorach estetycznych. Malownicze niebo Dramatyzm nieba podkreślamy poprzez umieszcze- nie horyzontu nisko w kadrze. Gdy obiekt .

W kulturach zachodnich czytamy od lewej do prawej fotograf zdecydował się strony i mamy także skłonność do oglądania obrazu umieścić gfówną postać w ten sam sposób. Obiekty w ruchu Pozostawmy dla ruchomego obiektu nieco przestrzeni. Jednakże umieszczenie najważniejszego obiektu bliżej lewej zdjęcie jest udane. żeby miał się dokąd przemieszczać.w jednym z punktów przecięcia siatki.taki. zapewniają równowagę a potem przekadrować. jak zwierzę lub człowiek .Duży obiekt Gdy na przykład portretujemy kogoś w zbliżeniu. jeśli jest to obiekt ożywiony w stanie spoczynku . o ile nie patrzy w obiektyw. gdyż krawędzi kadru. w którą Świadomie łamiąc będ/ie mógł spoglądać. Powinien to być jeden z dwóch górnych punktów. . umieszczamy najistotniejszy element postaci . Dlatego zazwyczaj słuszne jest centralnie.pozostawmy mu nieco przestrzeni. aby nad postacią nie pozostało za wiele pustej przestrzeni. w większości aparatów kompozycji.powiedzmy bliższe oko . w poniższym zdjęciu Z lewa na prawo regułę trójpodziału. Możemy początkowo umieścić inne elementy kadru obiekt centralnie w celu nastawienia ostrości.

O ile intensywnie lazurowy przestwór może przy- . pozostaje w nam wykorzystanie kadrze nieco wolnego miejsca. które pozwoli skorzystać z omówio- wanie obramowania nych wyżej sugestii. w lewo. która umożliwi skupia się na niewielkim przedmiocie. Jeśli nie. miarowego efektu Przenoszenie obiektu w dwuwymiarowej O ile to możliwe. spróbujmy Kompozycja niecentralna przedostać się na taką W każdej kompozycji niecentralnej. miał się na czym zatrzymać. Obramowania na pierwszym planie Często.żeby wzrok widza. może trochę odleglejszy znaczący przedmiot . Zakomponujmy takiego elementu budu. . Może to oznaczać kilka kroków z kolorowych baloników. zwłaszcza w fotografii krajobrazowej i architektonicznej. w której uwaga pozycję.Jednym ze sposobów z autofocusem lekkie przyciśnięcie spustu migawki osiągnięcia trójwy. nadający jechanie paru kilometrów.lub jakiś drugi. obraz tak. się na obramowanie. powoduje przytrzymanie ostrości.w tym wypadku wraz z aparatem. znajdźmy dla naszego obiektu fotografii jest zastoso- takie miejsce. porusza się. badając obrazek. żeby było tam jeszcze coś ciekawego jącego głębię. wolną przestrzeń wypełnia niebo. przenieśmy się sami . fotografowanie tuż znad ziemi albo prze- Gdy obiekt.

typowych obramowań. taki jak 4. za- skakujące czy jaskrawe. gdy obramo. żeby zabytkowy meczet zyskał na obramowaniu z betonowej konstrukcji pokrytej graffiti. Odrobina światła błyskowego może pomóc w uzyskaniu jaśniejszego efektu. którą często wybierają programy w aparacie. Kształty takie jak portale. W przypadku architektury najlepiej. o tyle blade niebo rozbija kompozycję. którego moglibyśmy użyć jako obramowania nad właściwym obiektem. kolorowe sienie czy zwieszające się wymiar wizualny. Stosowność obramowania Obramowanie powinno być dopełnieniem obiektu. Portale. . Podchodząc z wyobraźnią do nawet Element obramowujący najbardziej obfoto- Element obramowujący musi też mieć jakiś walor grafowanego obiektu estetyczny. Obramowanie ostre lub nieostre Element pełniący funkcję obramowania powinien być zdecydowanie ostry lub kompletnie rozmyty. Można wyeliminować cześć nieba podchodząc bliżej. poszukała w jej otocze- limy często obramowanie rozmyte w miękką plamę niu odpowiedniego barwną. takich jak listowie. gałęzie w pysznych barwach jesieni albo dojrzewa- jące owoce . wo. 22) i obiektyw szerokokątny. chyba że chcemy przez to coś wyrazić. Jeśli jest znacznie od niego ciemniejsze lub pozostaje w cieniu. obramowania i i obiektyw wąskokątny.dawać zdjęciu wyrazu. Zastosujmy mały otwór wzglę. raz bez. postarajmy się sfotografować sytuację raz z fleszem. zastosujmy duży otwór względny.to tylko niektóre z wielu możliwości. Taka zdecydowana taktyka skierowała aparat pod daje bardziej wyraziste zdjęcia niż przysłona 8. by odwracało uwagę widza od zasadniczego motywu. malownicze można mu nadać nowy mury ceglane. zmieniając obiektyw na dłuższy lub wykadrowując odbitkę w laboratorium. Wątpliwe jest. autorka motywów przyrodniczych. pewnym kątem w górę. może wyjść jako sylweta. dokumentacyjne zdjęcie dny (np. Obramowanie nie powinno być aż tak wielkie. drzwi i okna z widokiem na dalszy budynek lub gałąź pokryta listowiem albo kwiatami to niektóre /. bramy. Zamiast zrobić typowo wanie będzie ostre. W przypadku tej budowli. spróbujmy znaleźć na pierwszym planie jakiś ele- ment. jeśli żaden z tych zabiegów nie daje się zastosować.

rozważnie korzystajmy z głębi ostrości. Aby uniknąć niepełnej ostrości na pierwszym planie . Kwiaty o jaskrawych barwach.co może rozbijać kompozycję . stosowany . kamienne ogrodzenie zabytkowej farmy. ponieważ środek ten. Nie nadużywajmy obramowania Unikajmy obramowywania każdego fotogra- fowanego tematu.na przykład zwrócić uwagę na architektoniczny i kulturowy kontrast. sprzęt rolniczy .to niektóre z możliwości. Obramowanie z dołu Również element obramowujący w dolnej części zdjęcia może być przydatny do przesłonięcia pustej przestrzeni porośniętej trawą czy jakichś brudów.

z lewa na prawo lub z dołu do góry. w których każdy budynek. Może to być droga wiodąca w stronę jakiejś góry lub rząd łodzi rybackich czy skał w tle. Linia prowadząca - tu z powodzeniem zastosowana do prowadzenia spojrzenia widza poprzez przestrzeń obrazu - jest chwytem nieczęsto stosowanym przez większość fotografów. postać ludzka czy pejzaż byłby obramowany. warto poszukać w okolicy pozycji. zbyt często. który jest w stanie poprowadzić spojrzenie widza poprzez obraz . przekształca się w sztampę. . która pozwoli najlepiej wykorzystać jego ukryte możliwości. Linie prowadzące W pejzażach i innych scenach panoramicznych spróbujmy znaleźć taki element. Gdy zauważymy jakiś obiekt. Wyobraźmy sobie pokaz kolekcji slajdów z wycieczki do Grecji. rozmieszczonych w różnych odległościach od wioski. ponieważ zwykle trudno wpisuje się ją w kadr. szybko uznalibyśmy ten chwyt za natrętny i schematyczny. który może się nadawać na linię prowadzącą.

które można opanować. odpowied- nio przestawiając się z aparatem. które mogą odcią- gać oko widza od głównego tematu. Roberta Capy.Inne zasady kompozycji Czytelne centrum uwagi Aby oko widza nie musiało błądzić po powierzchni obrazu w poszukiwaniu punktu. aby nie marnować miejsca po bokach kadru. Jeśli nie jesteśmy w stanie podejść bliżej do obiek- tu. są może najbardziej przydatną radą dla fotografujących. że jesteś za daleko". aby uzyskać wrażenie trójwymia- . Komponujemy z rozmachem Myśląc o sfotografowaniu jakiejś większej sytuacji. Te mądre słowa fotoreportera z frontu II wojny światowej. kontrastów barwy. zmieńmy obiektyw na dłuższy. drugim i trzecim planie. na którym mo- głoby spocząć i skoncentrować się. Wykadrujmy konkurujące z nim treści na matówce. faktury. aby fotografo- wać bliskie piany. Kompozycja głębinowa Zastosujmy obiektyw szerokokątny i wprowadźmy do kompozycji przedmioty na pierwszym. Czytelny temat W szerokich planach eliminujmy zbędne elementy. studiując dzieła mistrzów malarstwa i fotografii.albo jednorodności plastycznej. W razie potrzeby kadrujmy odbitkę . Są to bardziej zaawansowane chwyty. formy . a nie przypadkowe widoczki. bierzmy pod uwagę różne elementy plastyczne. zwłaszcza bardzo jasne obszary. dynamicznej przekątnej.czy to sami pod powiększalnikiem. aby w zdjęciu był element przyciągający uwagę. czy podczas oprawiania w passe-partout. zadbajmy o to. Szukajmy rytmów powtarzających się elementów. Wypełnienie kadru „Jeśli twoje zdjęcia są nie dość dobre. to znaczy. Jeśli w temacie dominują linie pionowe. stosujmy pionowe kadrowanie. czy zamawiając ją w laboratorium.

aby uzyskać doskonałą symetrię. możemy zacząć eksperymen- wyważoną kompozycję tować. w którym skadrowata Konkluzja postać bez głowy. ma wejdą nam w krew. pokazując innym tylko udane zdjęcia. po to żeby osiągnąć wrażenie napięcia. Pomocna może być linia prowadząca nie są sztywne. . a wyrobimy sobie reputację wytrawnego fotografa. okrągły obiekt w centrum kadru. Reguły kompozycji nym.rowości w dwuwymiarowym obrazie fotograficz. dowiodła autorka tego takich jak budynki lub góry. dobrze jest trzyma się zasady mieć na ich temat podstawową wiedzę. Róbmy to jednak rozważnie i świadomie. Doświadczony fotograf często łamie zasady. fotografując starożytny zabytek pokazać także otaczający go wielkomiejski bałagan albo skadrować człowieka tak. chcąc Fotografia pomimo to przez to coś wyrazić lub stworzyć jakiś nastrój. jak oraz częściowe zachodzenie na siebie elementów. ponieważ Zanim jednak będziemy łamać zasady. żeby spoglądał poza kadr. Możemy na przykład spróbować umieścić i wyraźne centrum uwagi. Gdy już trójpodziału. świetnego zdjęcia. jest udana.

Większość z nich posługuje się filmami. FOTOGRAFIA została wynaleziona ponad 170 lat obiektywowej (ang. lecz dopiero w ciągu minionych 25 lat doszło SLR) ten sam obiektyw do najbardziej znaczących postępów w rozwoju sfuży do podglądu samych aparatów fotograficznych. dobrze naświetlone zdjęcia. cego przez obiektyw zamontowany na aparacie. dzięki typów i formatów aparatów fotograficznych. aby automatycznie płaskie. na okre- unosi się w górę. ślony czas otwiera się migawka i wówczas film dopuszczając obraz zostaje wystawiony na działanie światła wpadają- do płaszczyzny filmu. choć ist- tla film. które kierowało robić ostre. Slim Films . temu. optyczna. zwierciadło automatycznie powraca do pozycji wyjściowej. a następnie zamyka. A w ostatniej obrazu i wykonania dekadzie nastąpił skokowy postęp techniczny w tej zdjęcia. APARATY W lustrzance jedno. Z chwilą przy. Obecnie wiele modeli ma wbudowany ciśnięcia spustu migawki. szczelina migawki W tej ogólnej charakterystyce mieści się wiele otwiera się. mikrokomputer o dużej sprawności sztucznej inte- ruchome zwierciadło ligencji. dziedzinie. czemu światło naświe. Są zaprojektowane tak. Pomimo wiązkę światła tworzącą tego postępu zasadnicza konstrukcja pozostała bez obraz do wizjera (przez zmian: w korpusie aparatu znajduje się ciemnia pryzmat pentagonalny). w której umieszczony jest film.

.

takich jak: możliwość zastoso- wania bardziej kompaktowych aparatów. Format posiada kilka zalet. że bogactwo informacji zapisanych zarówno na samym filmie. prak- tyczna eliminacja popełnienia błędu przy . zwany czasem formatem 24 mm. Dzięki uprzejmości Eastman Kodak Cornpany System APS (Advanced Photo System) Prawie wszyscy znają format małoobrazkowy 35 mm (o wymiarach negatywów i przezroczy 24x36 mm). jak i na kasecie podnosi jakość i komfort pracy. W przeszłości pojawiało się kilka mniejszych formatów. KASETA Z FILMEM APS Większość uznanych firm fotochemicznych oferuje obecnie filmy APS. ale najnowszym z nich (1996) jest APS. który przez wiele lat był standardowym formatem fotograficznym. opraco- wane specjalnie do aparatów tego formatu. Producenci twierdzą. w którym klatka ma wymiary 17x30 mm.

(Górna tywów i innych akcesoriów. trzymajmy się aparatu 35 mm. towych. Jeśli formatu 35 mm regularnie zamawiamy odbitki co najmniej i średnioformatowe 20 x 25 cm. Ten typ aparatu. trzy różne for- maty zdjęć: 1 0 x 1 5 cm). jeśli również mają taką nie. po prestiżowe modele ze wspaniałymi . klatce filmu. gdy się później odcina). istnieje również kilka pełnowymiarowych wąskiego obrazka aparatów APS. a także fakt. od tanich. wyposażony w różne funkcje . Podstawowe typy aparatów Dla najpopularniejszych formatów filmów istnieją trzy podstawowe typy aparatów. które dobre i złe stronu każdego z nich. Każdy z nich ma swoje wady i zalety. i dolna część klatki są wymaskowane Ocena systemu APS kaszetą i wychodzą Tabela na stronie 40 zawiera porównanie for- na odbitce jako matów 35 mm i APS. często w odniesieniu w której jest bezpiecznie przechowywany. zwany także „głuptakiem" lub „małpą".5 Termin panoramicz- oraz panoramiczny l O x 25 lub 10 x 29. każdy z formatów powinien zaspokoić nasze możliwość. Podglądu sceny dokonujemy przez drugi obiektyw . który robi zdjęcie. nieco wydłużony 10x 17. technologia umożliwiająca Wskazówka uzyskanie lepszej jakości odbitek. nego: długiego. do formatu podłuż- Oprócz kieszonkowych aparatów kompak. aparaty o niniejszym formacie Niektóre lustrzanki stanowią około jednej czwartej spośród kupo- jednoobiektywowe wanych nowych aparatów kompaktowych. W chwili. dzięki zastosowaniu specjalnego adaptera. w tym zastosowania wymiennych obiek. powstaje ten tekst. (1) Aparaty kompaktowe i migawką centralną Małe (kieszonkowe) aparaty wyposażone we wbudowany obiektyw z mechanizmem migawki. Kompakty są dostępne dla formatów filmu 35 mm i APS w szerokim wyborze. jest na ogół w pełni automatyczny.nie ten. ny używany jest dziś że wywołany negatyw powraca do kasety. uwzględniające konkretne czarne paski. a żaden nie jest idealny pod każdym względem. na pojedynczej wościami. niekiedy wymagania co do wszechstronności i jakości obrazu.zakładaniu filmu.od autofocusa po samoczynną kontrolę ekspozy- cji (jasności zdjęcia). Dysponują one wszelkimi możli.

powiedzmy 28-90 mm. gdyż są one po wywołaniu przechowywane w kasecie. Agnone (po prawej) Laboratoria dołączają do każdej rolki zdjęć na APS odbitki stykowe. a wiele - zoom z regulacją od szerokiego kąta po umiarkowanie wąski. Mają wbudowane wszystkie potrzebne elementy. aby można byto łatwo wybrać klatkę przy zamawianiu odbitek. nie musimy więc kupować żadnych dodatkowych . Nie oglądamy negatywów APS. Obecnie większość z nich ma wbudowany flesz. Peter K. która zabezpiecza je przed zniszczeniem i wpływem środowiska. Buriari (powyżej!. obiektywami i tytanowymi korpusami. Zalety i wady Te lekkie aparaty mieszczą się w kieszeni marynarki. jako modeli. mniejszych o prawie 43% od negatywów 35 mm. wiele więc przemawia na ich korzyść. John G. które można zabrać ze sobą wszędzie.

Większość z nich nie pozwala nawet na częściowe ominięcie automatyki. Wszyst- kie. aparaty kompaktowe nie nadają się do fotografowania na serio. ponieważ w bliskich planach to. co widzimy przez wizjer. nie pokrywa się dokładnie z tym. Z reguły są proste w obsłudze. mając tym samym ograni- czony zakres możliwości.18-NOV-96 To: 18-NOV-96 akcesoriów. zwłaszcza kadrowanie jest nieprecyzyjne. Z drugiej strony. co widzi obiektyw. robią dobre zdjęcia. przynajmniej w kategoriach jakości technicznej. . oprócz najtańszych modeli (wyposażonych w kiepskie obiektywy i prymitywną automatykę). nie współpracują z innymi obiekty- wami i akcesoriami.

w formacie 20 x 25 dzięki nowej generacji negaty- wów. Niektóre aparaty 35 mm posiadają możliwość Można dokonać wyboru spośród trzech formatów kadru panoramicznego. większość lustrzanek jednoobiektywowych współpracuje z obiektywami od aparatów 35 mm. czy rolka jest nowa. W nowoczesnych aparatach zakładanie filmu Niemożliwość popełnienia błędu przy zakładaniu do aparatu jest całkiem tatwe. niższe koszty filmów i obróbki. . zawsze jednak można obrazu w aparacie lub przy zamawianiu odbitek. które chcemy skopiować. aparatach tego typu przyczynia się do lepszej ja- jedno i drugie jest powszechnie dostępne. mogą zapisywać datę i godzinę. przyciąć odbitki do dowolnego kształtu. modele) pozwala w dowolnym momencie przejść na inny film. godziny i liczby odbitek (tylko najdroższe modele). Dobrze wyposażone laboratoria robią znakomite System wymiany informacji (IX) w czołowych odbitki. a ich budowa dostosowana do automatycznego przechwytywania filmu przez aparat. całkowicie jest już w niektórych filmach 35 mm. Wyższa technologia negatywowa APS stosowana Kasetka sygnalizuje. co daje wykorzystana. Niektóre laboratoria oferują stykówki dla filmów Laboratorium dołącza stykówki ze wszystkich 35 mm. zwłaszcza filmów ISO 100 i ISO 200.W porównaniu z kasetkami 35 mm (po lewej) kasetki APS są mniejsze. wywołana: nie można przez przypadek ponownie zatożyć do aparatu skończonego już filmu. Dostępna jest większość popularnych typów filmów (z czarno-białymi włącznie). jednak ich wybór jest wystarcza- jąco bogaty. zazwyczaj tańszych. Wprawdzie w formacie APS dostępnych jest mniej rodzajów filmów. by zaspokoić potrzeby większości fotografów. Większy wybór obiektywów i filmów do poważnej Możliwość wymiany filmu w połowie rolki (niektóre fotografii. kości odbitek (jeśli laboratorium posługuje się odpo- wiednio nowoczesnym systemem kopiowania). filmu: po prostu wkładamy kasetkę do aparatu. co jest szczególnie widoczne od formatu jakość obrazu odbitek do formatu 13 x 18 i dobra odbitek 20 x 25 w górę. zdjęć na rolce. częściowo naświetlona czy jeszcze wyższą jakość obrazu. Aparaty zaopatrzone w funkcję zapisu danych Możliwość skorzystania z funkcji zapisu tytułu. Większy wybór filmów. kasetka jest o 25% mniejsza. ryzyko ich porysowania. Pocięte w paski negatywy są płaskie i wymagają Negatywy otrzymujemy w kasetce. Bardzo dobra obrazu. Porównanie walorów formatu 35 mm i APS 35mm Format Ataceri Photo System Większy format negatywu daje lepszą jakość Niektóre aparaty APS są mniejsze. co redukuje mniej miejsca przy archiwizacji. dzięki czemu możemy z łatwością wybrać te.

ze na zdjęciu niżej. Unikajmy modeli wyposażonych mniejsze. które paktowe są idealne do zdjęć rodzinnych z wakacyj. Jeśli często fotografujemy w deszczu lub na Dzięki uprzejmości Eastman Kodak Company piasku i nad wodą. dotyczy to tych. jest ciem dla poważniejszego aparatu. Aparaty kom. otrzymujemy lem 35 mm widocznym zoom o dobrych parametrach optycznych. skutecznym autofocusem. .Ocena aparatów kompaktowych Poniższy aparat formatu Przydatne. postarajmy się o model (powyżej). gdy podróżujemy z małym bagażem APS. o wielu zaawanso- i fotografujemy na gorąco. Nazwa tego typu aparatu. aparaty kompaktowe wanych funkcjach są wyjątkowo dogodnym i odpowiednim wspar. większość poważnych fotografów woli lustrzanki jednoobiektywowe. Kupując jeden porównywalny z mode- z modeli w średniej cenie znanej marki. rozpiętości ogniskowej. po angielsku często określanego skrótem SLR (Single Lens Reflex). zwłaszcza w zbyt wiele funkcji i przycisków. dzięki uprzejmości Pentax Corporation hermetyczny. nawiązuje do faktu. APS nie zawsze są itej jakości wizjer. (poniżej) (2) Lustrzanka jednoobiektywowa Pomimo dogodności aparatów kieszonkowych. mają zoom o dużej nych wędrówek górskich lub spływów kajakowych. wbudowany w aparat Zewnętrznie aparaty flesz z redukcją efektu czerwonego oka i przyzwo. i możliwościach.

lamp bły- rozmiarów i wagi. sprawia. że kadrowanie jest bardziej Nowe rozwiązania precyzyjne. Dzięki wewnętrznemu zwierciadłu i sy- konstrukcyjne i nowe stemowi pryzmatów widzimy to. co otrzymamy na materiały umożliwiają zdjęciu. wyposażone w „inteligentną" automatykę. Widzimy Dsięki uprzejmości Nikon. dzięki czemu w miarę (na sąsiedniej stronie) postępów umiejętności właściciel może wyko- ma bardziej zwartą bu. od modeli naj- prostszych (całkowicie ręcznych) po najnowocześ- niejsze. które umożliwiają nawet zupełnym nowicjuszom wykonywanie technicznie poprawnych zdjęć. podobnie ma Podgląd obrazu przez obiektyw. Lustrzanlci jed- noobiektywowe występują w formatach APS. dowę niż jej odpowie- dnik dla małego obrazka Zalety i wady 35 mm. skowych i specjalistycznych akcesoriów. Inc. 35 mm i średnio obrazkowych. (obydwa) . wykona zdjęcie. którym fotografujemy. że podgląd wizjerem odbywa się poprzez ten sam obiektyw. który rzeczywiście się rzecz z obiektywami. Ta lustrzanka jednoobie. Wszystkie współczesne modele przewidują możli- ktywowa formatu APS wość ominięcia automatyki. rzystywać aparat coraz bardziej wszechstronnie. Do każdej lustrzanki jednoobiektywowej zmniejszenie ich przewidziano duży wybór obiektywów.

. jące się blisko krawędzi partie obrazka. z tym na przezroczu Ocena lustrzanek jednoobiektywowych lub negatywie zare- Lustrzanki jednoobiektywowe 35 mm cieszą się. W związku metrami fotograficznymi. istnieje jeszcze jeden typ aparatu z możli. Przy doko- (3) Aparaty dalmierzowe nywaniu odbitek Zarówno w formacie 35 mm. lub przejść na tryb w pełni ręczny. . jak również przysłonę stosownie Tylko nieliczne lus- do pożądanej głębi ostrości. czywistości. a co nie. Większy je w ramki także format klatki jest bezsprzecznie zaletą w sytuacji. większy od widzia- fujących na serio. jestruje się nieco jak dotąd.zwłaszcza wykony- wością wymiany obiektywów: aparat dalmierzowy. co jest ostre. dów nie ma to więk- Część fotografów woli lustrzanki średnioforma. aby rzeczywisty obszar uzyskać całkowitą kontrolę nad wszystkimi para. aczkolwiek zawsze można ominąć ten na matówce cały system. największą popularnością wśród fotogra. W automatycznych trzanki jednoobiek- trybach działania aparat zapewnia poprawną tywowe pokazują ekspozycję. większe.a w każdej kategorii cenowej jest duży wybór. towe. droższe. wanych na automa- tycznych maszynach do kopiowania -obcięciu ulega jeszcze większa część obrazu.od najprostrzych i najtańszych po naj. nego wycinek rze- dele . Dostępne są najróżniejsze mo. wyposażone w najwymyślniejsze funkcje W przypadku slaj- . jak i w średnich for. szego znaczenia. możemy ustawić Wskazówka czas naświetlania stosownie do pożądanego odwzo- rowania ruchu.dokładnie. zasłaniamy znajdu- gdy wymagane są odbitki w dużych formatach. obrazu. z negatywu matach. Jednak są one z reguły droższe. gdyż oprawiając cięższe i zwykle mniej zautomatyzowane.

który dostosowuje się do obiektywu i ustawienia odległości. Dodatkowym atutem jest doskonała jakość elemen- tów mechanicznych i optycznych. Są zwykle małe. co zostanie zarejestrowane na filmie. widzimy dzięki wyrafinowanej konstrukcji wizjera. . wyższa cena w zestawieniu z możliwościami. gdyż wizjer nie zostaje zaślepiony w chwili wykonywania zdjęcia. wyposażone są również w bardziej konwencjonalne narzędzia regulacji.Początkowo w lustrzankach jednoobiektywowych z wbudowanymi komputerami. Jednakże wady w porównaniu z lustrzankami jedno obiektywowym i są znaczne: ogólnie mniej automatyki. Dzięki u |)r? ej m o ści Pertax Corporation (obydwa} z wizjerem nad obiektywem lub obok niego. Zalety i wady Aparaty dalmierzowe umożliwiają ciągłą obserwację obiektu. nie rzucają się w oczy i są praktycznie bezszelestne w działaniu. W naj- nowszych modelach podgląd w wizjerze jest dość wierny: to. równie nowoczesne. Niektóre modele wizjerów zawierają linie umożliwiające niemal dokładne ^kadrowanie nawet detalu makrofotogralicznego. autofo- cusem i innymi funkcjami automatycznymi do wszystkich regulacji stosowano przyciski (po prawej). Niektóre nowsze modele. a dostęp do bardziej zaawansowanych funkcji programowych uzyskuje się za pośrednictwem przycisków nowego typu. niewielki wybór akcesoriów i obiektywów (zwykle od superszeroko- kątnych do umiarkowanie waskokątnych) oraz podgląd nieco niewyraźny dla długich obiektywów i nie w stu procentach dokładny przy detalach makr o fotograficznych.

Toteż nic dziwnego. że aparaty dalmierzowe są ulubionym sprzętem wielu fotoreporterów. jawi się jako grafów preferuje negatywy trzy do pięciu razy pojedynczy obraz. prostokącik testowy Aparaty większych formatów w środku pola widzenia wizjera. nastawienia odległości lecz tylko nieliczni z nich skłonni są całkowicie obiektywu na się przestawić. fotografowany obiekt. a także oferuje. nieco jaśniejszy Aparaty średnioformatowe w odcieniu od reszty Pomimo licznych zalet sprzętu 35 mm część foto- obrazka. Przy użyciu pryz- jest bowiem wyposażona w autofocus i silnik do matów naktada na przesuwu filmu. gdy ważne jest uchwyce- nie właściwego gestu lub decydującego momentu. Wprawdzie większość właścicieli obrazów. Najczęściej spotykane formaty dają Dzięki uprzejmości Leica Camera.Ocena aparatów dalmierzowych Większość opisanych powyżej zalet jest użyte- czna dla fotografujących. Aparatem dalmierzowym Rodzina Contax G2 może konkurować z najnowo- wysokiej klasy jest Leica cześniejszymi lustrzankami jednoobiektywowynii. oprócz obsługi siebie fragment dwóch w pełni ręcznej. większe. podstawowe tryby pracy auto- niemal identycznych matycznej. Z chwilą aparatów dalmierzowych ma również sprzęt SLR uzyskania prawidłowego (często z najdłuższymi obiektywami wąskokątnymi). M6. Inc .

lekkie aparaty potrzebnych obiektywów. zowane. to flesza ktywowych pracuje dość głośno Przyroda *Zalety: dostępność długich Zaleta: cichsze działanie obiektywów do fotografowania Wada: najdłuższe obiektywy nie dalekich obiektów przekraczają 135 mm. możliwość skorzysta.Lustrzanki jednoobiektywowe 35 mm a aparaty dalmierzowe 35 mm Temat/Sytuacja Zalety i wady lustrzanek jednoobiektywowych Zalety i wady aparatów dalmierzowych Ludzie: zdjęcia niepozowane. zoomy automatyzacji Wady: nie stwierdzono Wady: częste zmiany obiektywów. jak również liczne spust migawki. mniej automatyki staje się normą Wady: nie stwierdzono Fotografowanie sportu *Zalety: długie obiektywy Zalety: nie stwierdzono i szybkich akcji i szybki przesuw filmu Wady: brak długich obiektywów Wady: nie stwierdzono i szybkiego przesuwu filmu Fotografia wysokogórska Zalety: jeden zoom może za. mniej aparaty i obiektywy umożliwiają dokładne kadrowanie. szczególnie dotyczy większość lustrzanek jednoobie. kiedy trzeba natych. brak podgląd głębi ostrości podglądu głębi ostrości Wady: nie stwierdzono Krajobraz * Zalety: nie trzeba ręcznie ko. niektóre Wady: w chwili robienia zdjęcia modele są mniej zautomaty- wizjer zostaje zaślepiony. który rodzaj aparatu ogólnie lepiej się nadaje do danej sytuacji . wbudowany flesz błyskowych. w ekspozycji należy uwzględniać współczynnik filtra Uwaga: symbol * wskazuje. modeli mają pomiar błysków nia z wyrafinowanego przez obiektyw automatycznego wypełnienia Wady: niewiele mocnych lamp błyskowego. * Zalety: jaśniejszy obraz w wiz- tywy ze stabilizatorem obrazu jerze ułatwia ustawienie ostrości Wady: ciemniejszy obraz i kadrowanie. jaki daje filtr polaryza- cyjny. miast fotografować automatyzacja i szybki przesuw możliwość pewnego stopnia filmu. w wizjerze przez cały czas tografowanie Wady: brakzoomów. 20 mm i 21 mm są odpowiednie w wizjerze widać efekt filtra po. niektóre ostrości z bardzo bliska. pozwalających na ustawienie dokładne kadrowanie. wesela tomatyzacji. Zalety: wysoki poziom au. *Zalety: niemal bezgłośny wydarzenia rodzinne. *Zalety: daleko idąca Zalety: lekkość aparatów. co jest za Wady: często głośna praca mato do celów fotografii przy- aparatu rodniczej Podróże *Zalety: zoomy redukują liczbę Zalety: małe. Zalety: popularne obiektywy rygować ekspozycji dla filtrów. możliwość krajobrazowych podglądu głębi ostrości i dostęp. w i obiektywy. lekkie i turystyki pieszej spokoić wszystkie potrzeby aparaty i obiektywy Wady: większa waga Wady: brakzoomów Sytuacje. * Zalety: na ogół małe. jaśniejsze obiektywy w wizjerze redukują potrzebę użycia lampy błyskowej lub statywu Makrofotografta *Zalety: wiele obiektywów z moż. Wady: brak podglądu gtębi ność najkrótszych obiektywów ostrości. widzimy obiekt zoomy umożliwiają szybkie fo. Zalety: brak liwością nastawienia ostrości Wady: brak obiektywów do bardzo małych odległości. powolniejszy przesuw taśmy Niski poziom światła Zalety: pojawiają się już obiek. nie można zobaczyć Wady: brak efektu. do większości tematów laryzacyjnego. jedna z marek wypro- każdej chwili można skorzystać dukowała model z autofocusem z automatycznego nastawienia Wady: na ogół mniej automaty- ekspozycji i autofocusa ki. brak zoomów Wady: większa waga i rozmiary sprzętu Fotografia w świetle lamp * Zalety: pomiar błysków przez Zalety: niektóre z najnowszych błyskowych obiektyw.

dają w powięk- szeniach ostrzejszy obraz.2 cm (zwane popularnie 645. Dzięki uprzejmości Mamiya America Corporation (powyżej). 6x6 cm i 6x7 cm. Aparat skrzynkowy Aparaty formatu 645 Aparaty wielkoformatowe.negatywy lub przezrocza o wymiarach 5. Ich poziom automatyzacji jest zróżnicowany: od minimalnego Oprócz formatów do znacznego. niektóre modele w formacie 645 małoobrazkowych dysponują nawet autofocusem. gdy w grę wchodzą odbitki wielkiego formatu i pożądana jest możliwość dowolnej korekcji perspektywy.5 x 35 cm. gdyż w przybliżeniu można określić te wymiary jako 6 na 4.5 cm).może to robić plastyk-retuszer). Dodatkowe możli- 35mm i APS istnieje wości można czasem uzyskać przez dołączenie wiele formatów średnich specjalnych przystawek-modułów. jak również stronic czasopism.5cm lub wyższego przydatne są wtedy. Modele formatu 10x12. a formaty 645 16x7 są bliższe w proporcjach do typowych wymiarów papierów fotograficznych. W niektórych z i dużych. Dostępne są tych aparatów tylną część korpusu zdejmuje się. do formatu 26. czyli (powyżej) lub zbliżonego skrzynkowe. Aparaty o większym formacie mają wiele zalet.6 x 4. Ich duże negatywy można łatwo retuszować (czyli usuwać z nich skazy . na cięte błony są w większości podobne fotograficzne (najczęściej do małoobrazkowych - 20x25 cm) mają w miarę zwartą konstrukcję i nieco automatyki. co błony zwojowe i cięte pozwala na szybką wymianę filmu w połowie rolki. dzięki przęjmości Calumet Photogrsphic (poniżej) . Najczęściej spotykane aparaty średnioforma- towe są aparatami typu dalmierzowego lub lus- trzankami jednoobiektywowymi.

którą ogląda się wsuwając głowę pod czarną kotarę. żeby wyelimi- nować światło zewnętrzne. Podstawowa zaleta tych aparatów jest jednak oczywista. {po lewej!.T.S. Fuji Gx617 (po lewej) ma zamontowany na stałe obiektyw super- szerokokątny. jednorazowo zakłada się do nich jeden arkusz błony fotograficznej. a opanowanie wymaga długiej nauki i dużego doświadczenia. (Negatyw 20 x 25 cm jest 58 razy większy od negatywu małoobrazkowego 35 mm). Dzięki uprzejmości Fuji Film USA. Do podglądu obrazu . który daje obraz o wymiarach 6 x 17 cm na średnioformatowej błonie zwojowej.i ustawienia ostrości służy matówka z mlecznego szkła. Natomiast Noblex 136U naświetla na filmie 35 mm obrazek o wymiarach 24x66 mm za pomocą obrotowego obiektywu. Inc. Wielki format negatywu wymaga znacznie mniejszego powiększenia przy powstawaniu odbitek. Daje to w efekcie odbitkę o wyjątkowej ostrości i doskonałym Te aparaty panoramiczne reprezentują dwa spośród rozmaitych występujących aktualnie typów. są ciężkie i bardzo duże. Nie mają żadnej automatyki ani nawet wbudowanego światłomierza. (po prawej) . ich ustawienie i obsługa są czasochłonne. dzięki uprzejmości R.odwróconego do góry nogami i na lewą stronę .

jak i błony średnioformatowej (a także kilka w dużym forma- cie). Aparaty panoramiczne Choć trudno je zaliczyć do podstawowych typów. Na ogół posługują się bardzo długim odcinkiem materiału światłoczułego. fotograf zastosował aparat.w trakcie naświetlania zdjęcia. Niektóre modele stosują obiektywy superszerokokątne a obraz rejestrują jedynie w środkowym paśmie filmu. przy pewnej wprawie można uzyskać ostrość zarówno na kamieniach na pierw- szym planie jak i na widocznej w oddali górze. .jeden z nich w formacie 35 mm daje obraz o wymiarach klatki 24x224 mm. panoramy placu. Kilka modeli obrotowych aparatów umożliwia zarejestrowanie na jednym długim pasku filmu pełnej panoramy 360 stopni . W in- nych występuje mechanizm obrotowy poruszający obiektyw . Stanfield tu podłużnym obrazku - oddaniu najdrobniejszych szczegółów. Pozwala to korygować zniekształcenia perspektywy (patrz w rozdziale o obiektywach) i rozszerzać głębię ostrości. który wykonał w trakcie naświetlania obrót o 360 stopni. Na zreprodukowanym James L. natomiast niektóre aparaty dają negatywy lub przezrocza w formacie 6x17 cm.lub cały aparat . aparaty dające prawdziwie panoramiczny obraz występują zarówno dla filmu 35 mm. na którym tworzą szeroki obraz rejestrujący 140 stopni (ewentualnie nieco więcej lub mniej) oglądanej rzeczywistości. Chcąc oddać na zdjęciu charakter tego zabytkowego placu katedralnego w Hawanie na Kubie. Jeszcze połowie oryginału - istotniejsze są prawie nieograniczone możliwości zarejestrowanych „ruchu" (góra-dół i lewo-prawo) tylnej części jest 180 stopni korpusu aparatu i przedniej obsady obiektywu. Wśród średnich formatów częsty jest format 6x12 cm.

Za pomocą lustrzanki jednoobiektywowej z autofocusem fotograf zdołał uchwycić serię ostrych zdjęć poruszającego się obiektu.wyświetlać długie slajdy. Wprawdzie autofocus nie zabezpiecza w pełni przed popełnianiem błędów i nie jest idealny w każdej sytuacji. którzy opano- wali umiejętność ręcznego prowadzenia ostrości poruszającego się obiektu. Ręczna regulacja ostrości a autofocus Większość produkowanych dziś lustrzanek jedno- obiektywowych 35 mm (ostatnio także kilka modeli aparatów średnio formatowych) posiada autofocus. lecz są dość drogim sprzętem specjalistycznym. obecnie bardzo poszukiwane przez niektórych wydawców. Choć są fotografowie. Ich systemy radzą sobie przy słabym świetle i bez większych trudności dobierają ostrość do zmieniających się szybko sto- sunków przestrzennych obiektu i oświetlenia. Dodajmy. Aparaty prawdziwie panoramiczne. a ich możliwości zastosowania do celów fotografii ogólnej są ograniczone. technika automatycznego prowadzenia ostrości staje się coraz popularniejsza. czyli AF. lecz testy przeprowadzone na naj- nowszych modelach małoobrazkowych lustrzanek dają bardzo pozytywne rezultaty. W odróżnieniu od aparatu kompaktowego lus- trzanka jedno obiektywowa umożliwia przejście na . że tylko nieliczne laboratoria są w stanie wykonywać odbitki z długich negatywów a tylko nieliczne rzut- niki . dają niepo- wtarzalne zdjęcia.

przez większość dajmy na to na skale widocznej w bocznej części czasopism fotogra- panoramicznego planu. włączyć blokadę ostrości (należącą do standar. Na szczęście wszystkie aparaty oprócz najprostszych umożliwiają obecnie również przejście na punktowy pomiar ostrości. Poradników posiada funkcję ciągłego prowadzenia ostrości ze takich . kiedy sami chcemy decy- dować. i księgarniach. który zapala się w wizjerze ków dla nabywców. Ta prosta technika szybko modeli z wyszcze- staje się nawykiem. nie poszukiwań. zawierających tabele dowego wyposażenia większości współczesnych wszystkich do- aparatów). gdy Wskazówka liczą się najdrobniejsze niuanse. Funkcja ta jest przydatna przy fotografowaniu dynamicznych akcji. Wystarczy skierować ficznych przynaj- centrum wizjera na wybrany obiekt. zaj- pozbawiając nas korzyści. co ma być ostre. Jest to bardzo istotne. jakie daje sygnał rzyjmy do poradni- potwierdzenia ostrości. stoiskach z prasą co pozwala uniknąć statycznej kompozycji. a nie pozwalać. który „ucieka" ze środka kadru. na przykład w fotografii portretowej czy przy makro foto. umożliwia bowiem utrzy- manie w ostrości poruszającego się obiektu. gólnieniem ich mo- Praktycznie każdy współczesny model autofocusa żliwości. Aby zawęzić obszar graficznych zdjęciach przyrodniczych. w czasie. Przy użyciu AF można również pre. uwzględniające obiekty zaopatrzonych znajdujące się na lewo lub prawo od środka kadru. żeby robit to za nas system.lub przynaj- zdolnością „przewidywania": jeśli zdołamy wyczuć. a następnie mniej raz do roku. aparatu. Wybór aparatu Trudno wybrać spośród licznych dostępnych na rynku modeli jedną konkretną lustrzankę jedno- obiektywową 35 mm. wszystkich modeli Niektóre lustrzanki jedno obiekty w owe mają wdanej kategorii - wbudowane szerokie lub wielopunktowe czujniki szukajmy w dobrze automatycznej ostrości. ręczne sterowanie ostrością w sytuacjach. zamieszczanych cyzyjnie sytuować punkt najwyższej ostrości. gdy przekadrowujemy do stępnych na rynku pożądanej kompozycji. mniej ich wersji w jakim miejscu w kadrze znajdzie się pozostający cząstkowych. to niemal za zawierających listy każdym razem wyjdzie on na zdjęciu ostro. Niektórzy preferują aparaty . w ruchu obiekt w chwili naświetlania.

Inni uparcie obstają przy tradycyjnych. które działają nawet bez baterii. takimi jak autofocus i inteligentny. całkowicie ręcznie ustawianych i w pełni mechanicznych modelach. Większość z nich ma przynajmniej kilka au- tomatycznych funkcji pomocniczych. Pomiędzy tymi skrajnościami mieści się wiele w rozmaitym stopniu zautomatyzowanych apara- tów. wykonanych z tego samego małoobrazkowego slajdu. gdy wymagane są wielkie powiększenia. skomputeryzowane. Zalety większych negatywów i przezroczy . wielostrefowy pomiar ekspozycji.Tych sześć obrazków. ze wszystkimi najnowocześ- niejszymi funkcjami.drobniejsze ziarno i precyzja w oddaniu szczegółu liczą się najbardziej wtedy. sta- nowi ilustrację względnych wymiarów obrazu dla najbardziej rozpowszechnionych formatów aparatów. poręcznymi programami modyfikującymi działanie aparatu oraz bogactwem dodatkowych funkcji i opcji ręcznego sterowania. .

W miarę rozwoju tych systemów wielu fotogra- fów przestawia się na większe formaty. które mają potrzebne nam funkcje za cenę. Gdy chodzi o aparat jak najbardziej wszech- stronny i uniwersalny. lecz dodatkowo ofer- ują akcesoria do pewnego stopnia umożliwiające automatyzację. przy wielkiej roz- maitości dostępnych modeli średnioforniatowych. logicznego rozmieszczenia przycisków i pokręteł oraz prostoty obsługi. które dla większych formatów są zwykle trudno dostępne. Niektóre marki biorą za punkt wyjścia sam goły korpus aparatu. format 35 mm nie jest jedyną możliwą opcją szczególnie dziś. . zwłaszcza ze szczególnie długimi obiektywami. chyba że za niebotyczną cenę. Zawęźmy swój obszar zainteresowań do trzech lub czterech modeli. Koniecznie poprośmy o demonstrację wybranych modeli w sklepie. Następnie oceńmy je pod względem porę- czności.Brak tu miejsca na omówienie co najmniej pięćdzie- sięciu lustrzanek jedno obiektywowych 35 mm czy też wielu dostępnych funkcji. Kluczem do dokonania właściwego zakupu jest metodyczne rozeznanie. pozostawiając sobie małoobrazkowe lustrzanki do użycia od czasu do czasu. na którą nas stać.

. Powyższa jako ostry. jest w zasadzie światłoszczelną skrzynką z umieszczonym w środku materiałem światłoczułym. lecz po prostu nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb wszystkich fotografów. obiektyw powinien mieć wysoką zdolność ilustracja ukazuje. NAWET NAJDROŻSZY i NAJNOWO- CZEŚNIEJSZY. Zależy od rozwarcia diafragmy Slim Films (przysłony) w obudowie obiektywu.obiektywami typu „rybie oko". lecz wybór jest mniejszy). Obiektyw kątnych) po wąskie kontroluje ilość światła.wielkość wklęsłych i wypukłych .decydują o powstaniu obrazu. obie- ktywami szerokokątnymi. bnych szczegółów) i dobre przenoszenie kontrastu od szerokich (dla (zdolność precyzyjnego wydobycia różnic między obiektywów szeroko- jasnymi a ciemnymi partiami obrazu).których zadaniem jest sku- obejmowanego przezeń pienie promieni świetlnych na powierzchni materiału obszaru sceny. jak rozdzielczą (zdolność wyraźnego ukazania dro- różne mogą to być kąty. (W niektó- rych aparatach dalmierzowych również można stoso- wać wymienne obiektywy. OBIEKTYWY KAŻDY APARAT. jest bardzo użyteczny. Podstawową różnicą między krótkim a długim Funkcje obiektywów obiektywem jest Obiektyw składa się z soczewek ze szkła optycznego - kąt widzenia . obie- ktywami do makrofotografii i zoomami. wyrażona światłoczułego. która padnie na materiał (dla wąskokątnych). superwąskokątnymi. to obiektyw oraz twórcza wizja fotografa . Wprawdzie niektórzy z fotografów mają w dorobku sporo wspaniałych osiągnięć dokonanych przy użyciu jednego tylko obiektywu. Tak naprawdę. Aby widz postrzegał powstały obraz w stopniach. że należy mieć obiektywów co najmniej kilka. lecz większość jak na razie zgadza się. Szacowny obiektyw 50 mm. Jedną z zalet lustrzanki jednoobiektywowej jest zdolność tego typu aparatu do współpracy z najroz- maitszą optyką . światłoczuły. na przykład.

jak również od ogniskowej rzonych głębią f dają- oraz innych. jeśli po prostu podejdziemy doń wyrazisty pierwszy bliżej. 35 mm} i dużą głębię mniej do pewnego stopnia. co daje bardzo wielką skalę odwzorowania. czynników. odległe przedmioty. Rozpiętość obszaru widocznej ostrości w danej Do tworzenia obrazów scenie (głębia ostrości) zależy od wybranego otworu fotograficznych obda- względnego (przysłony).jest wyznaczany przez fotografa. zawierający będzie większy. cych wrażenie trójwy- Właściwy punkt maksymalnej ostrości . przeznaczone do tego. uprzednio omówionych. że przedmiot w kadrze obiekt. Lecz niektóre obiektywy (wąskokątne) są plan i czytelne. od obiektywu. tak żeby na negatywie czy slajdzie wydawały się znacznie większe.taki jak miarowości można sto- oko w portrecie . małoobrazkowym Wielkość danego obiektu w kadrze zależy. sować obiektyw szero- który ustawia ostrość za pomocą pierścienia ostrości kokątny (w tym wypa- na obiektywie. niż je widzimy gołym okiem. by powiększać optycznie rozpoznawalne tto. ostrości. Inne z kolei (makro) są przystosowane do ustawiania ostrości na wyjątkowo małe odległości. wybierając Oczywiście możemy sprawić. przynaj. W aparacie wyposażonym w system dku 20 mrn w aparacie autofocus ostrość można ustawić automatycznie. .

wynosi około 45 stopni . Przy krót- perspektywie. mierzony po przekątnej 1/60. pozbawionej zniekształceń do T/500. wietlania przejdźmy na czulszy film. i zna- solidnym. umiarkowaną cenę. Za wyjątkiem naświetlania trzeba bardzo bliskich planów uzyskamy z niego obraz skrócić co najmniej o bardzo naturalnej. wielkość wycinka fotografowanej sceny. powiedzmy orła bielika powodu wstrząsów przycupniętego na konarze drzewa w oddali. ustawmy małą wagę. Chcąc jednoobiektywowe sprzedawano zwykle w komple- cie z obiektywami 50 mm. jak Przed rozpowszechnieniem się zoomów lustrzanki np. Zróbmy zdjęcie obiekty- wami 300 mm i 20 mm z dokładnie tej samej odle- głości. ISO 400. jak ją pamiętamy. Perspektywa Najprościej można powiedzieć że. przydatność w aparat na czymś sytuacjach. podczas gdy obiektyw superszerokokątny daje odwrotny efekt. Z teleobiekty- kadru. tak . dzie się na zdjęciu. Jego kąt widzenia. komitą jakość obrazu. które sprawia. tym bardziej Na przykład obiektyw superszerokokątny 15 mm trzeba uważać. podczas gdy zdjęcie nie wyszto superwąskokątny 600 mm może uchwycić z niego poruszone z tylko pojedynczy element. który znaj- Im dtuższy obiek. Niektórzy fotografowie uzyskać idealną nadal chętnie się nimi posługują ze względu na ich ostrość. aparatu. żeby ogarnia rozległy wycinek krajobrazu. tyw. W rzeczywistości perspektywa zależy od odle- głości obiektu od aparatu. Na zdjęciu scena prezentuje się w szych czasach naś- sposób bardzo zbliżony do tego. najlepiej na mocnym statywie. Po wykonaniu powiększenia centralnego ob- szaru zdjęcia wykonanego obiektywem 20 mm.czyli jest zbliżony wem 500 mm przy do kąta widzenia ludzkiego oka (około 48 stopni zdjęciach z ręki czas w poziomie i 35 stopni w pionie). perspektywa jest to zjawisko.Wskazówka Gdy aparat ustawiony jest w jednym miejscu. Z obiekty- wem 50 mm można Obiektyw standardowy uzyskać nieporu- Dla formatu małoobrazkowego 35 mm za stan- szone zdjęcia przy dardowy uważa się obiektyw o ogniskowej 50 do czasie naświetlania 55 mm. gdy poziom światła jest niski. zależy od ogniskowej obiektywu. Obiektyw superwąskokątny pozornie przybliża i widziane przezeń dalekie obiekty wydają się być położone blisko siebie. że przedmioty położone dalej wydają się mniejsze od położonych bliżej.

że perspektywa jest uwagi widza na kon- identyczna. Bądźmy świadomi efektów perspektywicznych oraz sposobów ich korygowania lub wykorzystywania do konkretnych pożądanych celów. prowadząca do „spłaszczonej" perspek. Kiedy kierujemy aparat wyżej. W tym zdjęciu. dolne partie budowli są znacznie bliżej obiektywu niż górne. celowo przerysował tywy. a część w dość małej. . Powoduje to wrażenie zniekształcenia perspektywy. że część budowli wychodzi w nader wielkiej skali. chcąc wypełnić kadr. tego powodu uzyskujemy przerysowaną perspek- tywę: obiekt pierwszoplanowy wydaje się znacznie większy niż to widzimy gołym okiem. fotograf obiektów. Istnieje jednak tendencja do stosowania strukcję budynku i długich obiektywów do fotografowania odległych detale fasady. czonym na skierowanie tywem 300 mm. który widzimy na zdjęciu wykonanym obiek. Z górę pod ostrym kątem. pod- skracania odległości pomiędzy obiektem a tłem.aby uzyskać na odbitce ten sam wycinek rzeczywi. i kierując obiektyw w podchodzimy nieraz bardzo blisko do obiektu. polegające na tym. przekonamy się. aby zmieścić w kadrze cały budynek. podczas gdy dalej położone przedmioty cofają się w głąb kadru. Z chodząc bardzo blisko obiektywem szerokokątnym. obli- stości. obiektywy te mają skłonność do pozornego perspektywę.

Ta seria zdjęć ukazuje różnice w skali odwzorowania. z tego samego punktu widzenia. . kącie widzenia i gtębi ostrości rozmaitych obiektywów. Fotograf zarejestrował ten sam obiekt. ośmioma obiektywami o różnych ogniskowych. Główny obiekt jest na wszystkich zdjęciach umieszczony w tym samym punkcie kadru.

.

.

Postanowiwszy następnie wyrugować efekt „walącego się" budynku. . trzymając aparat tylną ścianką równolegle do obiektu.Aby zarejestrować cały kościół z bliska (powyżej) fotograf zastosował obiektyw sze- rokokątny 28 mm skierowany nieco ku górze. cofnął się do pozycji. osiągając w ten sposób jego obraz o prostych bokach i normalnej perspektywie. z której mógł sfotografować kościół obiektywem 70 mm.

który ma być względny. Na przykład obiektywem wać głębię ostrości 24 mm można uchwycić z właściwą ostrością cały ustawmy ostrość na statek pasażerski . . mogą osiągać długość glądem głębi ostrości. Obraz na ogniskowa. zwane mamy aparat z pod. wysokości 1/3 w głąb (Naturalnie. im niniejszy zastosujemy otwór obszaru. Warto rozważyć kupno takiego obiektywu. co podnosi ostrość na brzegach kadru. wyjść w miarę ostro. obiektyw asferyczny Większość producentów obiektywów ma obecnie w swej ofercie obiektywy szeroko- kątne i zoomy złożone z elementów optycznych nowej generacji.choć będzie punkt położony na się wydawał znacznie dłuższy niż w rzeczywistości. co ciemniejszego widoku. im dłuższa jest przysłonach. dają efekt przy różnych o sobie znać tym wyraziściej. tym głębia ostrości będzie większa). matówce pociemnieje. zmieńmy obiektyw na dłuższy. Długie obiektywy. od pierwszego planu po ostatni. nawet do 2000 mm. może Aby zmaksymalizo. Ta tzw. zwłaszcza jeśli często zamawiamy odbitki w formacie co najmniej 27 x 35cm. Jeśli Obiektywy o ogniskowej powyżej 60 mm. ogólnie wąskokątnymi. Wskazówka Duża głębia ostrości Cała scena. optyka asfery- czna zmusza światło o każdej długości fali do skupiania się dokładniej na płaszczyźnie obrazu. co właściwie chcemy sfotografować. które po- możemy sprawdzić siadają następujące cechy charakterystyczne. ostry. Ustawmy przysłonę na mały otwór względny. aby oko Jeśli po prostu nie jesteśmy w stanie podejść bliżej przyzwyczaiło się do do miejsca akcji. przymykajmy przysłonę Większy praktyczny „zasięg" stopniowo. Obiektywy wąskokątne powiedzmy 16.od dziobu po rufę . pozwoli zamknąć w kadrze to.

słupy telegraficzne i przechodnie . Producenci obiekty- katny ułatwia wyeliminowanie rozpraszających wów oferują obecnie uwagę elementów z otoczenia głównego obiektu. niż postrzegamy to gołym okiem. . długości fali ogniskuje gowe. Fotografując z brzegu. wiele profesjonalnych Długi obiektyw pozwala również bez trudu obiektywów wąskoką- umieścić interesujący nas obiekt na niewielkim tnych o stałej i zmien- wycinku tła wolnym od rozbijających kompozycję nej ogniskowej. Szczególnie przy dużych otworach względnych. W niektórych sytuacjach jącego uwagę. kształty i plamy barwne. siebie. aż wyłonią się z nich rytmy niewidoczne gołym okiem.wydaje się doktadniej na się stłoczone. zgeszczajac natu- ralne linie. aby przybliżyć się do fotografowanego motywu. W bardziej malowniczych sceneriach powierzchni filmu. znaki dro. zgiełkliwego tła w miękką plamę nie ma możliwości podejścia bliżej do obiektu. dukowane z wykorzy- staniem najnowszych Spłaszczona perspektywa technologii (o niskim Widziane przez teleobiektywy przedmioty położone współczynniku rozpro- w różnej odległości od aparatu wydają się bliżej szenia) sprawia. W krajo. możemy dłuższymi obiektywami doprowadzić do rozmycia rozprasza. na co nastawiliśmy ostrość.samochody. tym samym pomagając w skierowaniu szkło optyczne wypro- uwagi na główny motyw. obiektyw wąsko. takich jak 4. autor tego zdjęcia posłużył się obiektywem wąskokątnym 400 mm.Wąski kąt widzenia Wskazówka Ponieważ w kadrze mieści się tylko niewielka część tego. możemy za pomocą obiektywów wąskokątnych uzyskać ciekawe efekty plastyczne. że światło o każde] brazie miejskim wszystko . Mała głębia ostrości Ostre jest właściwie tylko to. co widzimy gołym okiem. Ich „śmieci".

Tę scenę fotograf zarejestrował mniej więcej z tego samego miejsca dwoma
różnymi obiektywami, szerokokątnym 28 rnm (wyżej) i waskokątnym 135 mm.
Zwróćmy uwagę na widoczne różnice w perspektywie, przerysowanej bądź
spłaszczonej, zależnie od ogniskowej obiektywu.

barwną. Nie udaje się to, jeśli główny motyw znaj- Wskazówka
duje się zbyt blisko tła, gdyż wówczas zarówno
obiekt, jak i tto, wyjdą w miarę ostro. Długie obiektywy
wykazują skłonność
Zoomy (transfokatory) do zgęszczania
występującego w
Obiektywy typu zoom pozwalają fotografom momen- atmosferze za-
talnie zmieniać ogniskową bez wymiany obiektywu. mglenia, co prowadzi
Można zrobić zdjęcie całego peletonu kolarzy uczest- do powstania
niczących w wyścigu, a w następnej klatce sfotografo- miękkiego obrazu
wać wysiłek pojedynczego zawodnika. Niestety, taka o niewielkim kon-
wygoda pociąga za sobą pewne koszta. Chociaż zoomy traście. Przy mglistej
nie pod każdym względem są idealne, stały się stan- pogodzie starajmy
dardowym wyposażeniem lustrzanek jednoobiekty- się dojść bliżej do
wowych 35 mm. Przyjrzyjmy się cechom zoomów, obiektu i zmienić
w tym ich wadom i zaletom. obiektyw na krótszy.
Większa waga i rozmiary
Zoomy są zwykle cięższe i większe niż ich odpo-
wiedniki o stałej ogniskowej. Z drugiej jednak
strony, jeden zoom, może zastąpić kilka „sztyw-
nych" obiektywów.

Mniejsza jasność obiektywu
Wiele zoomów (zwłaszcza modeli kompaktowych)
jest dość ciemnych: ich pełny otwór to zaledwie
f/4,5 czy f/5,6. Dla porównania, obiektywy o stałej
ogniskowej są często jasne, o dużych pełnych
otworach względnych, rzędu f/2, co daje krótszy
czas naświetlania - przydatny przy zdjęciach z ręki.
Dzisiejsze doskonałe filmy ISO 400 czy lampy
błyskowe są w stanie zmniejszyć zapotrzebowanie
na jasne obiektywy.

Zmienna jasność wielu zoomów
Zoom 70-200 mm f/4-5,6 ma jasność początkową
f/4, która jednak w miarę wydłużania ogniskowej
maleje. Systemy większości aparatów stosują
zoomy o jasności zmieniającej się wraz z
ogniskową. Nie stanowi to problemu, gdyż
wewnętrzny pomiar światła bierze pod uwagę
rzeczywistą ilość światła, które pada na film,
i zapewnia poprawną ekspozycję.

Do portretowania ludzi profesjonaliści stosują często obiektywy umiarkowanie
wąskokątne (86 do 135 mm). Pozwalają one fotografowi robić zdjęcia z dogodnej
odległości, bez napierania na modela. W bliskich planach obiektywy takie dają
bardzo naturalny wygląd, bez zniekształcenia ludzkich rysów.

Niższa niekiedy jakość optyki
Najtańsze zoomy - zwłaszcza te, których zakres
ogniskowych rozciąga się od szerokich do wąskich
kątów - mogą nie mieścić się w profesjonalnych
standardach. Jednak dzisiejsze, opracowane kom-
puterowo zoomy bywają wysokiej jakości. Pierw-
szorzędna optyka stosowana w profesjonalnych
zoomach daje wspaniałą jakość obrazu.

Ocena zoomów
Zoomy wyrobiły sobie złą reputacje ponieważ wczesne
modele nie były w stanie sprostać wysokim wymaga-
niom. Jednak postęp technologiczny doprowadził do
poprawy ich optycznych parametrów. Niektóre zoomy
nie ustępują najlepszym ze swych odpowiedników o
stałej ogniskowej. Faktem jest, że obiektywami
najczęściej używanymi przez profesjonalistów (pracu-
jących poza studiem) są zoomy - na ogół modele pro-
fesjonalne f/2,8:20-35 mm, 35-70 mm i 80-200 mm.
Zoomy zapewniają ogromną swobodę kompozycyjną
oraz możliwość precyzyjnego skadrowania w sytuacji,
gdy nie jesteśmy w stanie zmienić swej pozycji
zdjęciowej. Podczas gdy innym w czasie zmiany

. Bez względu na typ trować się na kompozycji kadru przy szybko zmienia. istnieje kilka innych rodzajów obiektywów Zoom sprawdza się idealnie. Po prawej fotograf dojechał zoomem do ogniskowej 210 mm. Wskazówka możemy-wykorzystując zoom .obiektywu ucieka okazja do zrobienia zdjęcia. zmienić charakter perspektywy i skoncen. wielu fotografów akceptuje te wady w zamian za czyli średnie wynikające z nich korzyści.uchwycić ulotny moment. parametry optyczne Jeśli zależy nam na tym.8. Optyka specjalna Oprócz omówionych już podstawowych typów optyki. Na zdjęciu z lewej obiektyw miał ustawioną ogniskową 70 mm. najlepsze jącym się oświetleniu. Fotograf zaopatrzony w zoom 70-210 mm stat na brzegu otoczonego górami jeziora. gdy robimy zdjęcia z jednego miejsca. otwory względne. szukajmy wśród modeli f/2. obiektywu. ostrość obrazu dają Zoomy tego typu są droższe. żeby zoom był jasny i by i maksymalną była to jasność stała. lecz przysłony 8 i 11. większe i cięższe.

Jednak jakość obrazu jest niższa niż ta. nawet te o ogniskowej 500 mm. którym warto poświęcić nieco uwagi. strefie ostrości mieści się a nie przyjemniejszych dla oka wypełnionych. Przechodząc przez taki obiektyw światło dwukrotnie odbija się od luster i zmienia kierunek pod ostrym kątem. którą dają konwencjo- nalne obiektywy wąskokątne. Najważniejszym z nich jest stosunkowo Przy stałym otworze mały otwór względny . a ceną za wspaniałą zdolność dalekiego widzenia są także inne manka- menty. Zamiast tuzina ciężkich soczewek wystarcza tu ich kilka.Bożonarodzeniowa choinka ładnie wygląda sfotografowana w sposób tradycyjny (po lewej). co pozwala na zastosowanie stosunkowo krótkiej obudowy. Obiektywy lustrzane (teleobiektywy) Znane również jako zwicrciadlano-soczewkowe lub katadioptryczne. . więcej dalszych planów. Inną wadą tele- ostrości na większą obiektywów jest to. te niedrogie obiektywy są lekkie i zajmują zadziwiająco mało miejsca.na ogół f/8 . Poprzez odjazd zoomern . że w wychodzą przez nie w kształcie obwarzanków. oraz akcesoriów optycznych.zmianę ogniskowej w trakcie naświetlania w czasie jednej sekundy-fotograf stworzył abstrakcyjną impresję barwy i ruchu. okrągłych plamek. że nieostre punkty świetlne odległość sprawia. dzięki czemu waga takich obiektywów zre- dukowana zostaje do minimum.bez moż- względnym ustawienie liwości modyfikacji przysłoną.

że ich zakup rzadko bywa opłacalny. dostępne w modelach o krotności l. zwany też ekstenderem.4x t 2x. 1P ^zwierciadło przednie soczewki korekcyjne Konstrukcja teleobiektywu sprawia. Tele konwertery Wielu spośród specjalizujących się w fotografii przyrodniczej lub sportowej wzdycha do profesjonal- nych obiektywów wąskokątnych 500 lub 600 mm. Z powodu ustawionego na drodze światła kolistego zwierciadła nieostre punkty świetlne w tle przybierają kształt obwarzanków . ale ich wysokie ceny sprawiają.co jest łatwo rozpoznawalną cechą obrazu z teleobiektywów. Urządzenie to. niż wiązka światła w tradycyjnym obiektywie wąskokątnym o takiej samej ogniskowej. po założeniu na . Rozsądną alternatywą jest telekonwerter. dzięki czemu mieści się w obudowie krótszej. że przechodzące przezeń światło „składa się".

konwerterem 1. Obiektyw wąsko- kątny 200 mm f/4 konwerter l.W tej sytuacji obiektyw 300 mm dawat odpowiednie wypełnienie kadru (po lewej). Z kolei wybrać telekonwerter . Wiele kombinację na jaką zoomów ma przewidzianą funkcję makro: nas stać. Większość producentów obiektywów oferuje również oba te typy konwerterów. Prawdziwy . Najlepiej tani obiektyw. Zwróćmy uwagę na stratę światła rzędu jednej przysłony dla konwertera l. Najczęściej spotykane typy konwerterów to konwerter o krotności 2x i zajmujący mniej miejsca 1. Ku. a konwerter 2x .4x. założony na doskonały obiektyw obniża Obiektywy makro ostrość. jeśli zastosujemy najlepszych i najdroższych urządzeń.4x.6.tej samej marki co obiektyw niedrogi konwerter . pozwalającą zarejestrować obiekt na negatywie lub slajdzie w skali 1:4 albo nawet 1:3. Nieliczne tylko zoomy dadzą z konwerterem obraz o znośnej jakości. czytelność i Termin makro odnosi się po prostu do możliwości kontrast obrazu.złożony z pięciu lub siedmiu soczewek. chcąc uzyskać bliższy plan. i to raczej z zdolność do umiarkowanie bliskiego ostrzenia. obiektyw wydłuża jego ogniskową. Odczuwalna degradacja obrazu waha się telekonwerterern od uderzającej dla niemarkowego modelu za sto uzyskamy kiepski ob- kilkadziesiąt złotych po prawie niezauważalną dla raz. Wewnętrzny pomiar ekspozycji skompensuje to.w 400 mm f/8. toteż generalnie konwerterów powinno się używać raczej z obiektywami o stałej Nawet z najlepszym ogniskowej. lecz fotograf.4x. lecz w efekcie otrzymamy dłuższe czasy naświetlania. zaiożyf dodatkowo konwerter 1. ustawienia ostrości dla danego obiektywu na pujmy więc najlepszą bardzo blisko położone przedmioty.4x przemieni w 280 mm f/5.4x dwóch przysłon dla modelu 2x.

ta ostatnia wygląda sprawdzają się jednak również jako obiektywy wy. jak pierścienie Obiektywy makro projektuje się z myślą o tym.zdolny do ustawienia ostrości na odlegfość dającą odwzorowanie w skali 1:1.pozwoli autorowi sfotografować w naturalnej wiel- kości wnętrze kwiatu. powiększającym. (Oznacza to.5. Istnieją obiektywy makro o różnych ogniskowych. szczególnie bliskich ustawieniach ostrości. . jako gadżety. takich slajdzie dokładne wymiary dziesięciogroszówki). czyli w na to pozwala jego skali 1:1. czyli z Każdym obiektywem powiększeniem 0. zależnie od uznania. Obiektywy typu „rybie oko" Te superszerokokątne obiektywy o kącie widzenia 180 stopni (a w przypadku niektórych modeli jeszcze większym) możemy traktować. Na zdjęciu popularne obiektywy makro: 105 mm (na górze) i 50 mm. żeby zreprodukować obiekt na materiale światłoczułym w skali co najmniej 1:2. że sfotografowana gwint za pomocą dziesięciogroszówka będzie miała na negatywie lub akcesoriów. można ustawić rystycznej definicji obiektyw makro musi być ostrość bliżej niż zdolny do rejestracji w naturalnej wielkości. W myśl jeszcze bardziej rygo.obiektyw makro musi być w stanie ustawić ostrość Wskazówka tak blisko. jak filtr ze szkłem sokiej klasy do zdjęć z każdej odległości. albo narzędzia artystycznej kreacji. Są one dostępne w postaci zoomów Prawdziwy obiektyw makro . pośrednie lub żeby dawały znakomitą jakość obrazu przy nasadka makro.

Typ diagonalny. linii obrazu w stronę jego zewnętrznych krawędzi. Obiek- przyrodniczej stosuj. styczny okrągły obrazek w środku klatki filmu. są drogie. tywy typu „rybie oko" dają charakterystyczną my statyw. do jakiego aparat z podglądem jesteśmy przyzwyczajeni. deformację (dystorsje) . choć linie w pobliżu głębi ostrości. wzorowanie całego który obejmuje kąt widzenia 180 stopni i cechuje interesującego nas się skrajną krzywizną linii. żykiem. a migaw. „Rybie oko" kołowe daje charaktery- umożliwią ostre od. krawędzi obrazu są zakrzywione. Ogniskowa 180 mm fz prawej) pokazała obiekt w bliższym planie.zakrzywienie wszystkich kę wyzwalajmy wę. można jednak dostać tańsze nasadki typu „rybie oko". daje prostokątny obrazek. do celów naukowych. które dają efekt rybiego W makrofotografii oka z każdym obiektywem szerokokątnym. Dają one . zupełnie różne. czyli obiektu. jeśli mamy całoklatkowy. rodzaje obiektywów względne (rzędu 16) „rybie oko". odkąd Obiektywy „rybie oko" kołowe. Wskazówka o ogniskowych od 6 do 16 mm i dłuższych. Małe otwory Istnieją dwa. dzięki czemu nie trzeba było przybliżać aparatu.W celu zilustrowania pożytków płynących ze stosowania dłuższych ogniskowych w makrofotografii autor uzyttu prawdziwego zooma makro-70-180 mm-do wykona- nia obutych zdjęć z tego samego ustawienia aparatu. przeznaczone obraz będzie ostry. można również dostać nasadki. sprawdźmy.

chyba że przechylimy aparat w górę lub w dół. podczas gdy obiektyw „rybie oko" ko- łowy daje obraz okrągty. Widoczny po lewej obiektyw 14 mm jest prostoliniowy. . choć ma kąt widzenia szerszy niż niektóre catoklatkowe „rybie oczy". z pełną korekcją prostoliniową. daje obraz [poniżej) o prostych liniach i naturalnym wyglądzie. Trzeci obiektyw szerokokątny.Obiektyw „rybie oko" całoklatkowy daje obraz o wykrzywionych liniach (powyżej. z lewej).

zmieniając ogniskową. Poszerzajmy raczej swój podstawowy zestaw w miarę postępu specjalizacji w pewnych rodzajach fotografii lub z myślą o zaradzeniu problemom. Wymaga to wszakże posiadania kilku obiektywów. w celu zbadania różnych możliwości.nie zaś tylko dlatego. z którego fotografuje. że nas na to stać. rezultaty mogą być znakomite. aż nauczymy się jak najlepiej go wykorzystywać. Dystorsja i zniekształcenia per- spektywiczne dają niezwykły efekt: mały ogródek skalny zmienia się w ogromne wzgórze. . ekspery- mentujmy tak długo. Jednakże taka deformacja. a do naszych celów może się nadawać kilka z nich.zarazem najwłaściwszego dla danego tematu-jest wybór ogniskowej. które często napotykamy . Jednakże nie polecamy kupowania wszystkich obiektywów dostępnych na rynku. i zacznijmy odpowiednio modyfikować swój styl. Każda ogniskowa daje inny efekt. Konkluzja Właściwie prawie wszystko można sfotogra- fować niemal każdym obiektywem od 14 mm po 600 mm. „Rybie oko" całoklatkowe przydaje się do fotografowania w bardzo ciasnych miejscach. nowy rodzaj obiektywu może nadać zdjęciom zupełnie nowy charakter. W razie potrzeby możemy od czasu do czasu wypożyczyć drogi obiektyw superwąskokątny 600 mm lub obiektyw z korekcją perspektywy. Z drugiej strony. Poważny fotograf nieraz długo pracuje nad tematem . takich jak wnętrze małego śmigłowca. może drażnić. odległość l kąt. obramowując drzwi wejściowe. które pozostają stosunkowo proste.jedyny w swoim rodzaju efekt. Jeśli dojdziemy w tym do perfekcji. kolumny na frontonie dworku wyginają się na boki. stosowana bez umiaru i bez sensu. który na ogół znaj- duje w fotografii ograniczone zastosowanie. Kluczem do stworzenia najbardziej wyrazistego obrazu . jeśli jesteśmy w stanie odpowiednio ustawić się z aparatem.

4x z krót- planach podobny szym obiektywem Zdjęcia grupowe Obiektyw 28 mm lub Obiektyw 24 mm lub Brak • rodzinne zoom szerokokątny krótszy w ciasnych pomieszczeniach .4x odległości co najmniej 400 mm uzyskać ogniskową co z krótszym obiektywem najmniej 300 mm wąs kokainy m. pozwalający mm. zawierający taką tywem 300 mm. 8 Ministatywstolowy. w każdym przy- uzyskać ogniskową padku statyw 400 mm Przyroda ogólnie Obiektyw 300 mm tub Obiektyw 400 mm lub Telekonwerter z obiek- zoom. statyw trójnożny lub jednonożny Wysokie budynki lub Obiektywy z korekcją Konwencjonalny obiektyw Brak d rzewa perspektywy 24 do 35 mm szerokokątny lub umiar- kowanie wąskokątny z większej odległości Ptak lub ma f e zwierzę z Obiektyw wąskokątny Teleobiektyw zwiercia. ogniskową ogniskową statyw Ciasne wnętrza Obiektyw supersze. 28 mm statyw lub czuły film pelnoklatkowe „rybie oko". pozwalający Telekonwerter 2x lub 1. np. motyl lub poje. Prawdziwy obiektyw Zoom makro do zdjęć Pierścień pośredni lub dynczy kwiat makro do zdjęć w dużej w mniejszej skali nasadka makro (patrz skali słowniczek} Sport lub wyścigi i dużej Obiektyw wąskokatny Zoom. film ISO 400 aby móc chwytać akcję w ruchu Pejzaż lub widok miasta Ogniskowa 20-35 mm Zoom 28-80 lub 80-200 Brak bez możliwości zmiany do uzyskania spłasz- pozycji czonej perspektywy Portrety w bliskich 85 do 135 mm Zoom 70-210 lub Konwerter 1. Telekonwerter z obiek- dużej odległości 500 mm dlany 500 mm f/8 lub tywem 200 lub 300 zoom.Polecane obiektywy Sytuacja lub temat Najwłaściwszy obiektyw Inne możliwości Inne możliwości Maneta. 20 mm. zawierający taką zoom.8 czufy film ISO 400 lub ISO 800 Tematy sportowe z różnej 100-300 mm (lub zoom Dłuższy zoom Telekonwerter z obiek- odległości o podobnym zakresie) tywem 200 mm lub dłuższym. np. Obiektyw szerokokątny. użycia flesza lub statywu f/1. Może być potrzebny rokokątny.4 lub f/1 . jeśli dystorsja jest do przyjęcia Wnętrza bez możliwości Jasny obiektyw 50 mm Dowolny obiektyw f/2.

Tworzymy obrazy posłu- kontrowe światło tuż gując się światłem naturalnym. go zamiaru fotografa . W istocie rzeczy jedną z umiejętności odróżniających fotografa od amatora jest zdolność do rozwiązywa- nia problemów ze światłem.które są podstawą dobrej technicznie fotografii. „Właściwe" oświetlenie Niektórzy uważają. Wymaga to świado- mości istniejących warunków oświetleniowych.odpowiednie nadało temu zdjęciu do tematu. Zanim pomyślimy jak takie problemy rozwiązywać. celów danego zdjęcia lub artystyczne- tadny efekt rozjarzenia. że fotografując w plenerze jesteśmy zdani na łaskę i niełaskę natury. . Na ogół chcemy. Z punktu widzenia walorów artystycznych ważne są inne zmienne aspekty światła . Bywają one nie do przyjęcia z powodu kontrastu. ani nie przesuniemy słońca na korzystniejszą dla nas pozycję. Ciepte moglibyśmy robić zdjęć. kierunku lub barwy światła. Właściwe światło .jego charakter. obiektu i zarejestrowane w postaci ziarna w mate- tych barw światła jest riale światłoczułym. ukazywało obiekt w sposób fotografowany temat. jak światłem tografii. Przecież nie przepędzimy chmur. sztucznym lub ich przed zachodem słońca kombinacją.jest kluczem do dobrej fo- Ilustruje to. całkowicie nieprzystawalnych do tematu. charakteru. Oczywiście bez światła nie rzeczą ważną. kierunek. ŚWIATŁO Wykształcenie w sobie TWORZYWEM FOTOGRAFII jest światło odbite od świadomości rozmai. korzystny i stwarzało atmosferę lub nastrój. W jednym z dalszych rozdziałów będziemy omawiać intensywność światła i jego pomiary . przyjrzyjmy się dokładniej tym wszystkim czynnikom. źródło i barwa. by światło dawało efekt można wzbogacić trójwymiarowości.

.

Bezpośrednie światto
słoneczne z przodu
Charakter światta
w godzinach przedpo- Mówi się, że światło bywa miękkie, płaskie,
łudniowych lub popo- rozproszone, twarde, ostre, kontrastowe itp.
łudniowych może być W fotografii plenerowej charakter światła zależy
przydatne do podkre- przede wszystkim od słońca, jak również chmur,
ślenia czystych barw warunków atmosferycznych i wszystkiego,
i graficznej natury co przesłania słońce. Na przykład światło nieba
pewnych obiektów. w deszczowe popołudnie ma zupełnie inny
W tym zdjęciu fotograf charakter niż bezpośrednie światło słoneczne
posłużył się filtrem wczesnym rankiem.
polaryzacyjnym, aby Światło twarde
wyeliminować bliki, Światło, pochodzące przede wszystkim z jakiegoś
tworzące się na małego źródła światła - lampy błyskowej, nagiej
powierzchni balonów żarówki lub bezpośrednio ze słońca - jest twarde
na ogrzane powietrze. czyli kierunkowe. Daje to nieraz wyrazisty efekt
z głębokimi cieniami i jasnymi partiami oświet-
lonymi, co łącznie tworzy duży kontrast. Przedmioty
rzucają prawie czarne cienie o ostrych konturach,
chyba, że światło pada na nie pionowo z góry.
Wiele szczegółów w zdjęciu może ulec zagubieniu,
zarówno w partiach oświetlonych jak i w cieniach,
ponieważ film po prostu nie jest w stanie przenieść

szczegółów w obu tych obszarach naraz. Jednakże Kierunek światta w
barwy mogą wyjść wiernie i intensywnie, chyba że stosunku do fotogra-
światło jest tak ostre, że „wypala" niektóre partie fowanego przedmiotu
obrazu. (tak naprawdę, to w sto-
sunku do aparatu, bo to
Światło miękkie
jego położenie wyzna-
Światło miękkie pochodzi z dużego źródła światła,
cza, gdzie jest przód,
na którego powierzchni jest równomiernie rozpro-
a gdzie tył fotogra-
szone, i spowija przedmioty z wielu kierunków, jak
fowanego przedmiotu)
to się dzieje w dzień pochmurny. Przedmioty rzu-
-wtym przypadku
cają co najwyżej słabe cienie. Fotografie wykonane
tylno-górny - zmienia
przy bardzo miękkim świetle na ogół nie charak-
się w ciągu dnia.
teryzują się znaczną ekspresją, lecz film bez
Aby zrobić to zdjęcie,
trudności przenosi szczegóły na całej powierzchni
fotograf wyczekał
kadru. Ze względu na brak ostro blikujących
aż stonce osiągnęło
powierzchni dobrze reprodukują się zarówno
pożądaną pozycję.
delikatne, jak i głębokie odcienie barwne, a barwy
podstawowe wychodzą czysto - z wyjątkiem dni,
kiedy niebo zasnute jest ciemnoszarymi chmurami.

Mgty, mgiełki i zamglenia
Zawieszone w powietrzu drobiny działają jak filtr,
redukujący kontrast i sprowadzający barwy do
tonacji pastelowej. W tego rodzaju warunkach

obraz, zwłaszcza odległych przedmiotów, jest
ogólnie miękki,. Może to nadawać zdjęciom
interesującą atmosferę, ale niski kontrast obniża
ostrość, niewiele też będzie czystych barw,
co najwyżej na pierwszym planie.

Przybory do modyfikowania
charakteru światła
Gdy światło jest ostre i skrajnie kontrastowe, można
czasem poprosić fotografowaną osobę, by przesunęła
się w cień, lub zaczekać, aż pojawią się chmury,
które rozproszą światło słoneczne. W niektórych
przypadkach można złagodzić ostre cienie doś-
wietlając scenę fleszem (do czego jeszcze wrócimy).
Istnieją jednak inne akcesoria, które można stosować
z samym światłem zastanym.

Blendy
Portretując ludzi i fotografując przyrodę w bliskich
planach, jak przy zdjęciach kwiatów lub owadów,
stwierdzamy czasem, że ważne szczegóły giną w
głębokich cieniach. Składana blenda odblaskowa -
biała, srebrna lub złota - może się przydać do
kierowania odbitego światła na ważne punkty
obiektu. Charakter i barwa tego światła zależeć
będą od rozmiarów i barwy użytego odbłyśnika,
jak również od wprawy fotografa w znajdowaniu
dla niego najlepszej pozycji.

Wskazówka Dyfuzory
Fotografując przy ostrym świetle warto umieścić
Pomiaru ekspozycji płachtę materiału rozpraszającego między słońcem
dokonujmy zawsze a fotografowanym obiektem, lub specjalny ekran
dopiero po zmody- zamontowany na sztywnej ramie, ułatwiającej
fikowaniu światła za manipulację. Zmiękczymy w ten sposób światło,
pomocą blendy lub dzięki czemu uzyskamy żywsze barwy i ograniczy-
dyfuzora. W prze- my nadmierny kontrast do poziomu możliwego do
ciwnym razie mogą zarejestrowania na materiale światłoczułym.
wystąpić btędy
ekspozycyjne. Akcesoria domowej roboty
Można samemu zrobić blendę, malując na biało

. lako dyfuzora można użyć grubego arkusza półprzeźroczystego plastiku. lecz sama postać wyszła niemal jako sylweta. przydatne może być oświetlenie przednie (zdjęcie z lewej). nawet kilku warstw plastiku. ale generalnie rzecz biorąc istnieją cztery najczęstsze sytuacje oświetleniowe. by na zdjęciu dobrze wyszły szczegóły fotografowanego obiektu. Kierunek światła Światło może padać na obiekt z każdej strony. Oświetlenie górne Gdy światło pada na obiekt z góry . Gdy narciarz wodny zmienił pozycję w stosunku do słońca.kawałek tektury lub pokrywając go pogniecioną uprzednio folią aluminiową. a jeśli słońce jest szczególnie intensywne. w którym wydobył rozbryzgi wody. fotograf zdołał zrobić mu inne zdjęcie.powstaje obraz.jak w południe w słoneczny dzień . Jeśli chcemy.

często niezadowalający. ciepła barwa światła może wnieść do zdjęcia nieco wyrazu. słońce często świeci im prosto w oczy. który jest może łatwa do fotografowania. a cień brody może nich jeszcze jakiś ośro. Obrazy rzą graficzny układ na ziemi. co powoduje wypranie barwy. fotograf wprowadzi do że oczodoły wychodzą ciemno. Mogą być efektowne. Sytuacja taka szczególnie taki.Zarówno zachód jak pozbawiony efektu trójwymiarowego. wyglądać niekorzystnie. ciemne. Światło przednie sprawdza się zwykle. chyba. Cienie od przedmiotów padają za nimi. gdy zależy nam na dobrej reprodukcji intensywnych barw. . ale efekt jest sprawdzi się jako sylweta. że obiekt blikuje. gdy nych. wyrazu. Próbujmy znaleźć w tego rodzaju Oświetlenie przednie sytuacjach jakiś obiekt Gdy słońce znajduje się za plecami fotografującego. zwłaszcza. przez co całość wygląda płasko. dek uwagi. na pierwszym planie. ale może być trudno wy- eliminować z kadru cień fotografującego. W zdjęciach ludzi oświetlenie górne sprawia. Cienie na ziemi są krótkie i wyjątkowo dzo wdzięcznym tema. powodując ich mrużenie. światło pada na obiekt od przodu. lecz w większości takie dają jednak więcej innych przypadków robią wrażenie nienatural- satysfakcji dla oka. gdy two- tem do fotografii. głębi czy i wschód słońca są bar. Jeśli na zdjęciach są ludzie. Gdy słońce jest nisko.

które wydobywają fakturę i kontury przed.odbicia przez co część szczegółów w światłach i cieniach wewnętrzne w może zginąć. Jako że wów- czas atmosfera filtruje je w większym stopniu. W pejzażach światło takie wydobywa głębię . barwa światła na początku i u schyłku dnia jest stosunkowo ciepła w porównaniu z chłodną barwą światła. droga światła słonecznego przez atmosferę ziemską jest dtuższa o wschodzie i o zachodzie stońca niż w południe. jego odbicia od ośnieżonego barwami tęczy. cami . Światło może jasną mgiełką lub pochodzić ze słońca. efekt obiektywie mogą jest zwykle bardzo ładny. Kontrast możemy przestawić jest na ogół wyjątkowo duży. tworzą się lokalne kontrasty. Jeśli w w opustoszałym miasteczku. za- może sprawić. W pewnych przypadkach wokół widać przez wizjer. toteż na zdjęciach w się z aparatem. albo jeszcze Jak widać na ilustracji obok. zbocza wzgórza lub piaszczystej wydmy. Kontrast bywa duży. że obiekt wyjdzie na materiale snucie całego obrazu światłoczułym w postaci sylwety. będzie mało szczegófóws chyba że obszary cienia zostaną wypełnione fleszem. gdy słońce jest wyżej na niebie. spowodować nałożenie się na Oświetlenie kontrowe (tylne) obraz świetlistego Światło z tyłu. śladu diafragmy. Uważajmy na halację miotów. z bardzo Ponieważ efekty te jasnego nieba itp. obiektu może się pojawić aureola halacji. jeśli jasnym tle i ciemniejszym motywie głównym są niepożądane. lecz ludzie portretowani kadrze jest słońce. nawet gdy znajduje nie.Oświetlenie boczne Wskazówka Gdy światło pada na obiekt z boku. . Może to być idealne do fotografowania przy oświetleniu kon- szorstkich. jednak ogólnie rzecz biorąc. się tuż za jego grani- dzięki długim cieniom. zwłaszcza gdy jest bardzo silne. blendą. zeschniętych belek ścian starego zajazdu trowym. a w oświetleniu bocznym nie zawsze wychodzą korzyst.

Mieszane źródła światła po lewej dają interesujący efekt dzięki zróżnicowanym
barwom, które tworzą na materiale światłoczułym. Aby zneutralizować barwę
ciepłego światła żarowego, podobnego do tego, jakie dają żarówki w domach,
można korygować niebieskimi filtrami lub specjalnymi filmami, ale obraz bez
korekcji zwykle jest przyjemniejszy dla oka.

innym źródłem światła. W przypadku obiektów
przepuszczających światło, jak choćby drzew
Wskazówka
jesienią okrytych kolorowym listowiem, kontra
Parametry większości daje piękny efekt rozmigotania.
filmów dobrane są w Światło może również padać na obiekt pod
taki sposób, by gwa- innym kątem, na przykład na wpół z boku, a na
rantowały poprawną wpół z przodu. Jeśli kąt padania światła jest nieod-
reprodukcję barwy w powiedni, możemy zmienić pozycję, z której
świetle dziennym lub fotografujemy, poprosić fotografowaną osobę, by
przy lampie błysko- przeszła w inne miejsce, albo poczekać, aż zmieni
wej. Niektóre filmy się kierunek światła.
dostosowane są do
zdjęć przy świetle ża- Barwa światła
rowym, ale są one
przeznaczone do spe- Barwa światła zmienia się w ciągu dnia. Wprawdzie
cjalistycznego użytku ludzkie oczy nie rejestrują tych różnic, lecz ich efek-
z silnymi (przewolto- tem są zupełnie różne rezultaty przy zdjęciach na
wanymi) żarówkami kolorowym filmie. Bezpośrednie światło słoneczne
typu fotolita lub żarni- zmieszane ze światłem kopuły nieba jest dla filmu
kami halogenowymi. mniej więcej białe (bezbarwne), zwłaszcza w godzi-
nach południowych. Kiedy słońce jest nisko na niebie,

światło przybiera odcień żółty lub pomarańczowy, O 7 rano latem ciepłe
zmierzając do ciepłego krańca widma barw. (Światło światło słoneczne
żarówek domowych, świecy czy ognia jest jeszcze cie- nadato charakter sfo-
plejsze). W cieniu, czyli tam, gdzie przedmioty oświe- tografowanemu tu
tlone są przede wszystkim przez błękitną kopułę motywowi (po lewej).
nieba, a także w dzień pochmurny, światło jest chło- Do 9 rano barwa światła
dne, czyli niebieskawe. Jeśli dany odcień światła i spo- ochłodziła się, przez co
wodowane nim zmiany barwy nie odpowiadają nam, łabędź wyszedł wierniej,
zaczekajmy, aż światło się zmieni lub załóżmy na choć mniej efektownie.
obiektyw filtr barwny, który to skoryguje. Do pomia-
ru temperatury barwowej służy skala Kelvina.
Światło dzienne w godzinach południowych w
dzień pogodny ma w tej skali 5500K, podobnie jak Wskazówka
światło lampy błyskowej i niektórych specjalnych
Gdy stonce jest nisko
rur fluorescencyjnych. Światło wschodu i zachodu
nad horyzontem,
słońca ma zwykle temperaturę barwową rzędu
barwa światła zazwy-
1000 do 3000K, podczas gdy chłodne światło
czaj się ociepla.
pochmurnego nieba miewa od 6000 do 8000K.
Dzieje się tak,
Światło cieple ponieważ ukośnie
Jeśli zrobimy zdjęcie portretowe o zachodzie słońca, padające światto
postać będzie skąpana w żółtej lub pomarańczowej musi wówczas
poświacie, co da efekt być może nawet nazbyt ciepły. przejść w atmosferze
Odcienie ciepłe są zwykle idealne do pejzaży albo do przez grubszą
fotografii architektury. Nie ma tu żadnej żelaznej re- warstwę pytu i drobin
cepty Jeśli ciepłe światło nam odpowiada, stosujmy je. wodnych, na których
niebieskie (krótsze)
Światło chłodne
składowe widma roz-
W pewnych porach dnia światło ma tendencję do
praszają się, pozosta-
rejestrowania się na filmie w barwach niebieskawych:
wiając głównie
na przykład przed wschodem słońca, w bardzo
światło zbliżone
pochmurny dzień, lub gdy fotografowany obiekt znaj-
do czerwieni.
duje się w cieniu budynku. Na dużych wysokościach

Zamiast posłużyć się filtrem do lekkiej modyfikacji lub korekcji barwy, autor tego
zdjęcia pozwolił sobie na śmielszy zabieg twórczy. Za pomocą ciemnoniebieskiego
filtra i podekspozycji (częściowego niedoświetlenia) uzyskał działający na wyobra-
źnię obraz, oddający atmosferę nocy księżycowej.

światło jest chłodne nawet w dni słoneczne z powodu
znacznego udziału ultrafioletu w widmie. Światło
takie może być użyteczne, jeśli na przykład chcemy
oddać wrażenie zimna w pochmurny, śnieżny dzień,
lecz najczęściej wolimy na zdjęciach ciepłą poświatę.

Światło optymalne
Ocena, jakie światło jest właściwe - pod względem
barwy, charakteru i kierunku - zależy od tematu.
Nie ma absolutnych kategorii i nawet wskazówki,
które podajemy w tabeli na stronie 87, są zaledwie
punktem wyjścia do robienia zdjęć, które większość
Liście były kolorowe i bez ludzi uznałaby za udane. Podstawową sprawą jest
filtra, ale filtr wzmacniający świadomość światła i podejmowanie świadomych
czerwień (tzw. enhancing] decyzji, kiedy- i z jakiego punktu widzenia -
spowodował, że barwy najlepiej byłoby sfotografować dany temat.
stały się bardziej soczyste.
Kwestia gustu.

Filtry zalecane do fotografii kolorowej
Warunki Pożądany rezultat
Obszar cienia, chłodne światło Bardziej neutralny, mniej Średni łososiowy (81 B)
zanieczyszczony równoważy zaniebieszczenie

Bardzo pochmurny lub Bardziej neutralny, mniej Gęstszy łososiowy (81C), rów-
deszczowy dzień zaniebieszczony noważy silne zaniebieszczenie

Dzień słoneczny środek przed- Nieco cieplejszy efekt Bladolososiowy (81A)
południa lub popołudnia

Zdjęcia na dużej wysokości, Cieplejszy efekt; redukcja Filtr utrafio etowy (DV) plus
przy dużej zawartości UV, zamglenia i blikujących bursztynowy (81A); polaryza-
światło niebieskawe powierzchni cyjny w celu zredukowania
zamglenia i blików; filtr
po lary za cyjn o- ociepla jacy jest
kombinacją ich obu

Mglisto Ostrzejszy obraz Filtr przeciwmgie ny 2A; bardziej
skuteczny w likwidowaniu za-
mglenia jest frllr polaryzacyjny

Oświetlenie jarzeniowe Bardziej naturalna tonacja Filtr purpurowy (FLD) równo-
(zielonkawe) waży zie onkawe zabarwienie

Drzewa w jesiennej szacie lub Żywsze, bardzie] nasycone Filtr polaryzacyjny pogłębia
kraina czerwonych skał; barwy barwy poprzez redukcje
zgaszone barwy odblasków; filtr enhancing (szkfo
didymiowel wzmacnia barwy
ziemne, lecz większość jego
marek nadaje przy tym obrazowi
purpurowe zabarwienie

Bardzo ciepłe światło Bardziej neutralny (mniej Niebiesk (blady 82A lub ciem-
zachodzącego słońca lub żółtawy) efekt niejszy 82C) równoważy nad-
żarówek domowych miernie ciepłą tonację obrazu

Bladoniebieskie niebo Ciemniejszy odcień Filtr polaryzacyjny przyciemnia
błękit nieba i wydobywa
chmury, o i e znajdzie się pod
odpowiednim kątem w
stosunku do słońca
Pejzaż, zbyt jasne niebo Nie tak jasne niebo Filtr połówkowy szary (NDGrad)
równoważy ekspozycje dla ziemi
i nieba, tak że film jest w stanie
przenieść szczegóły ich obu
Odbicia i bliki na szkle lub Redukcja blików, soczystsze Filtr polaryzacyjny (PL) daje oba
pomalowanej powierzchni barwy efekty
zamazują szczegóły
fotografowanego obiektu

Uwaga: Niektóre filtry zwiększają pochłanianie światła. Wewnętrzny pom ar ekspozycji w aparacie
wprowadza na to poprawkę, lecz gdy używamy osobnego światłomierza lub aparatu dalmierzowego z
zewnętrznym czujnikiem światła, musimy wprowadzić poprawkę ręcznie zazwyczaj producenci filtrów
załączają szczegóły na ten temat). Zwiększone pochłanianie światła wymaga dłuższych czasów naświetlania
lub większych otworów względnych.

stosując pewne akcesoria.Filtr polaryzacyjny odpowiednio obrócony wokół osi zatrzymuje światło spolary- zowane w przypadkowych płaszczyznach. W wielu sytuacjach możemy częściowo wpłynąć na charakter i barwę światła. Filtry modyfikujące światło Do modyfikowania temperatury barwowej możemy użyć filtrów barwnych. Na szczęście mamy do dyspozycji sporo różnych środków zarad- czych. snm fllms Wpływanie na światło Rzadko kiedy w chwili. przepuszczając tylko to. czasem możemy też przestawić fotografowaną osobę lub po prostu poczekać na bardziej wyraziste światło. . Jeśli robimy portret o zachodzie słońca i wolelibyśmy. Daje to w efekcie częściowe lub całkowite wyeliminowanie odblasków z błyszczących lub wilgotnych powierzchni oraz drobin zawieszonych w powietrzu. która wystąpiła w naturze nieco tylko wcześniej. gdy spostrzegamy obiekt wart sfotografowania. by nie wyszedł on zanadto ciepło. którego płaszczyzna polaryzacji jest zgodna z kątem ustawienia filtra. Najoczywistszym z nich jest przestawienie się z aparatem w stosunku do światła. filtr bladoniebieski może przywrócić obrazowi neutralny charakter. na przykład bladołososiowy filtr zastosowany w godzinę po wschodzie słońca jest w stanie do pewnego stopnia przywrócić ciepła poświa- tę. światło jest idealne.

Aby uzyskać jak najbardziej naturalne efekty w plenerze. Istnieje wiele filtrów efektowych.autor zdjęcia rozwiązał te problemy. inne sprawiają. Choć możemy odczuwać pokusę wypró- bowania niektórych z nich. którego najbardziej znanym za- stosowaniem jest przyciemnianie bladego nieba. Filtr polaryzacyjny Filtr polaryzacyjny. nie ma żadnego zabarwienia i nadaje się zarówno do filmów czarno-białych. jak i barwnych. że mo- cne punkty świetlne wychodzą w postaci gwiazdek lub smug. Poprzez zastosowanie filtra polaryzacyjnego - obróconego pod kątem. pamiętajmy. Niektóre z nich służą do multiplikacji obrazu. nie zaś jej zupełnej zmiany. Odblask na szkle i innych odbijających powierzchniach może pozbawić obraz szczegółów i barw. posługujmy się filtrami tylko w celu dopracowania barwy światła. Zatrzymując . chyba że w oświe- tleniu planu dominują standardowe lampy jarzeniowe. Spróbujmy wykonać zdjęcia z filtrem i bez. W świetle mieszanym fotografujmy bez filtra. który dat maksymalny efekt . że takie efe- kty stosowane w nadmiarze szybko mogą się przejeść.

sprawdza się w najrozmaitszych sytuacjach taki filtr szania kontrastu. o krotności 4x (którego zabarwiona połowa przy- ciemnia o dwie przysłony). gdy niebo (lub woda) jest znacznie jaśniejsze niż ziemia. ten usuwa również częściowo lub całkowicie odblaski miaru z pierwszego z błyszczących powierzchni . od starszego typu. W sytuacjach. Aby uzyskać po. filtr połówkowy jest w połowie bezbarwny. fotografowanych obiektów. nie wprowadza zakłóceń do pomiaru ekspozycji wany w regulowa. i automatycznego prowadzenia ostrości w aparacie. liniowych. wody. Najlepiej który przywraca drgania fali świetlnej we sprawdza się filtr wszystkich płaszczyznach. zamoco. Dzięki temu filtr taki prostokątny. istniejącą w fotografowanym obiekcie. planu przed zało. gdy aparat jest skierowany pod całości obrazu. gdyż co zdarzało się przy zastosowaniu starszych. toteż przejście nie jest gwałtowne. Najlepiej. W rezultacie kowego. zdjęcie.zwłaszcza szkła. mokrych liści i powierzchni pomalowanych. Filtr dokonajmy jej po. a szczegóły parametry i pozo. a nawet żeniem filtra połów. jego ustawienie w stosunku do kadru. Najwyraźniejszy efekt prawną ekspozycję otrzymujemy wtedy.na czytelności. . z prawie matowych skał czy gleby. aby Wskazówka jego przyciemniona połówka pokrywała się z Filtr polaryzacyjny najjaśniejszym obszarem kadru. gdy linia jest przydatny w podziału filtra nałoży się na horyzont lub inną linię fotografii czarno. można korygować liniowych modeli. Polaryzacja kołowa kadrujemy i robimy oznacza. nej oprawie. umieszczamy filtr tak. Najlepiej pofysku oraz zwięk. stawiamy je w trybie Polaryzatory liniowe i kołowe ręcznym pracy Wiele współczesnych aparatów wymaga tak aparatu. filtr ten pogłębia barwę nieba. a w połowie zabarwiony na szaro. kątem około 90 stopni w stosunku do słońca. że filtr zawiera jeszcze jeden element. Filtr szary połówkowy (ND Grad) Często używany do fotografii krajobrazowej zarówno barwnej jak i czarno-białej. Ustawiamy barwy zyskują na soczystości. Granica pomiędzy obiema połówkami jest postrzępiona. Poprzez biatej do redukcji zrównoważenie relatywnej luminancji obu obszarów zamglenia (choć czyni zmniejszamy występujący miedzy nimi kontrast. Następnie zwanych polaryzatorów kołowych w odróżnieniu zakładamy filtr. to mniej skutecznie dzięki czemu film jest w stanie przenieść więcej niż filtr czerwony} i szczegółów jednego i drugiego obszaru.Wskazówka światło spolaryzowane w przypadkowych płaszczyz- nach odbite od kropelek i drobin wody w powietrzu.

na której wszystko to będzie w tym samym odcieniu szarości. by liście wyszły bardzo jasno Czerwień. drewno. Bez filtra wszystkie barwy o tej samej inten- sywności rejestrują się na filmie czarno-białym jako szarości o zbliżonym odcieniu. . zielone liście drzew i poma- rańczową dynię może dać w efekcie odbitkę. z Filtr żółty #8 i ciemnożółty #1 5 wyraźnie widocznymi chmu. Filtry do fotografii czarno-białej Filtry kontrastu przydają się szczególnie w fotografii jednobarwnej (czarno-białej) do modyfikacji sposobu reagowania materiału światłoczułego na barwy. czerwony mgiełkę #25. przyciemniony. Czerwień #25 jest bardzo ciemna i zmniejsza ilość przechodzącego przez obiektyw światła o 3 przysłony. zielony #58. filtr czerwony sprawia.Zalecane filtry do fotografii czarno-białej Temat/sytuacja Pożądany efekt Filtr Błękitne niebo lub woda Naturalny. Filtr barwny rozjaśni pewne barwy i przy- ciemni inne. Wydobycie faktury Ciemnożółty #15 tkaniny Wnętrza oświetlone żarówkami Efekt bardziej naturalny Żółtozielony #11 domowymi Portrety w plenerze Ładniejsza reprodukcja walorowa Żółtozielony #11 jasnej cery i naturalniejsze od- wzorowanie zieleni liści Sceny na śniegu Wydobycie faktury śniegu Ciemnożółty #15 lub oświetlonego kopułą nieba pomarańczowy #16 w celu wzbogacenia faktury śniegu Portrety osób o rumiane} Ładniejszy walor twarzy Niebieski #47 cerze Uwaga: Filtry przepuszczają światio o własnej barwie. że czerwone róże wychodzą na czarno-bialym zdjęć u bardzo jasno. np. w celu przyciemnienia . Scena przedstawia- jąca Węldtne niebo. pomarańczowy Rozjaśnienie Czerwony #25 i podobne barwy Budowle kamienne. W tabeli powyżej znajdziemy opis działania najpopularniej- szych rodzajów filtrów.bardzo ciemno. tym samym ułatwiając rozróżnienie pomiędzy zbliżonymi do siebie walorami. Filtr czerwony #25 jeśli chcemy uzyskać bardzo ciemne niebo Dalekie pejzaże Lepsza widoczność poprzez Ciemnożółty #15. jeśli potrzebny jest sil- niejszy efekt Kwiaty i liście Naturalny walor Żółtozielony #11 lub żółty #8.chmury rami zdecydowanie wydobyte. a pochłaniają światło pozostałych barw. jeśli chcemy. a błękitne niebo . Powyższe numery identyfikacyjne stosowane są przez większość producentów filtrów.

Podstawowe informacje o lampach błyskowych '/anim zajmiemy się technikami fotografowania z lampą błyskową. Po włączeniu zasilania kondensator lampy błyskowej ładuje się w ciągu kilku sekund. kolorowe zdjęcia. wydobywa szczegóły. zarówno we lepszy modelunek i wnętrzu. gdyż ziarna i nie wymaga użycia statywu. często stoso. jako światło wypełniające. 2. Najpierw zainsta- lujmy baterie i załóżmy flesz na aparat. w celu uzyskania bardziej interesujących zdjęć.światełko kontrolne. lampa technika. Gotowość sygnalizuje . błyskowa może pomóc w uzyskaniu dobrego wana przez fotografów. korpusu aparatu. LAMPY BŁYSKOWE l OPRZYRZĄDOWANIE DO MICH Flesz zamontowany MIMO ŻE NIEKTÓRZY fotografowie wolą fotogra- na aparacie to wygodna fować wszystko w świetle zastanym. metalowe szyny na górnej części. gdy warunki oświetleniowe są kiepskie. dzięki którym lampa odpala z chwilą otwarcia migawki aparatu. w większości współczesnego sprzętu podstawowe zasady działania są podobne. Jednak w miarę Walory takiego silnego źródła światła przy możliwości lepiej fotografowaniu we wnętrzach są oczywiste: daje jest stosować flesz w ono jasno oświetlone. Fotograf ustawia na obiektywie odpowiedni . zdjęcia. 1. zatrzymajmy się przez chwile przy obsłudze tego rodzaju urządzeń. Ale coraz pozwala on uzyskać częściej stosuje się to źródło światła. jak i w plenerze. Znajdują się w nich styki elektroniczne. Zazwyczaj zakfada się go na tak zwane saneczki. Choć działanie lampy błyskowej i sposób pomiaru jej światła bywają różne. bez cha- pewnej odlegfości od rakterystycznego dla czułych filmów wyraźnego osi aparatu.

Po naświetleniu tyrystor. a po osiąg- nięciu. Lampa przystępuje do gromadzenia energii po- trzebnej do wykonania następnego zdjęcia. tym szybciej na- stąpi jej odzyskanie. czyli system wewnę- trznego obiegu. najmniej wymagają bliskie plany. kierując się wskazaniami kalkula- tora umieszczonego z tyłu flesza. 3. gdy migawka aparatu jest otwarta w celu naświetlenia klatki. kieruje niewykorzystaną energie 2 powrotem do kondensatora. W momencie. 4.otwór względny. Im mniej zażyjemy energii. (Najnowsze systemy lamp błyskowych nie wymagają żadnych kalkulacji). 5. ponownie zapala się światełko sygnalizujące gotowość. Przysłonę dla zdjęcia fleszowego wyznacza odległość od obiektu. następuje bardzo krótki błysk flesza: od 1/1000 do 1/40000 sekundy. .

który zapewni poprawne zdjęcie fleszowe.błysk flesza wypadnie synchro- nicznie z otwarciem migawki.1/8 itd. podobnie jak kompaktowe „głuptaki". przesuwającymi się jedna za drugą z ogromną prędkością. toteż nie odnoszą się do nich powyższe objaśnienia na temat czasu synchro- nizacji flesza. tak że cała klatka zostanie naświetlona. Można również użyć dłuższych czasów naświetlania: 1/30. Precyzyjna synchronizacja błysku flesza z otwar- ciem migawki jest sprawą podstawową.powiedzmy 1/125 . dlaczego tak się dzieje. przyjrzyjmy się działaniu migawki w większości lustrzanek jednoobiektywowych.często do 1/4000 sekundy albo jeszcze krótszych. w aparacie musi być ustawiony właściwy czas naświetlania.w chwili błysku połowa klatki będzie zasłonięta kurtynką. Aby zrozumieć.dla wielu aparatów będą to czasy od 1/60 . 1/15. zwykle będzie to l /60. Istnieje kilka modeli. Niektóre z supernowoczesnych aparatów mają minimalne czasy synchronizacji krótsze: 1/125. Wiele spośród najnowszych lustrzanek jednoobiektywowych nie pozwala na ustawienie niewłaściwego czasu naświetlania z lampą błyskową. które pozwalają na współpracę z lampą błyskową przy dowolnym czasie naświetlania . . W przeciwnym razie cześć klatki będzie czarna.Czas synchronizacji Aby błysk flesza następował synchronicznie z otwar- ciem migawki. Niektóre aparaty średnioformatowe mają mechanizm migawki wbudowany w obiektyw. W celu naświetlenia całej klatki filmu migawka przesuwa po niej szczelinę powstałą pomiędzy dwiema osobnymi kurtynkami. W rezulta- cie połowa obrazu będzie czarna (nienaświetlona). W obu tych typach aparatów przy każdym czasie naświetlania odsłonięta jest cała klatka. Jeśli nastawimy krótszy czas ekspozycji. Przy pewnych czasach naświetlania .1/200 i 1/500. W starszych modelach bywa on zaznaczony znakiem X na skali czasów naświetlania. Każda lus- trzanka jednoobiektywowa ma minimalny czas synchronizacji: najkrótszy czas naświetlania.

Slim Films .Położenie i charakter cienia obiektu zmieniają się w zależności od zastosowanej techniki fleszowej. z dodatkową korzyścią. Światło fleszowe odbite od ściany daje po- dobny efekt co przy odbiciu od sufitu. jaką jest lepszy mo- delunek fotogra- fowanego obiektu. daje obraz twardy. Świecenie lampą błyskową bezpośrednie. Świecenie fleszem przez odbicie daje miększe światło i miększe cienie. jak- kolwiek niekiedy niezbędne.

nimi wyskalowanymi którą producent określa dla każdej lampy w stopach. umieszczonego na obudowie lampy błyskowej. ale skupimy się na najpopularniejszym Do wyboru są modele systemie pomiaru błysku przez obiektyw (TTL). może nam być potrzebny jeszcze silniejszy flesz: szukajmy takiego. ale wymaga ustawiania parametrów przez fotografa. zazwyczaj bez możliwości regulacji siły światła. Posługujmy ISO 100. Liczba przewodnia znaczone do zamonto. tym większy otwór względny trzeba zastosować. wyznaczamy przysłonę. którego liczba przewodnia wynosi około 49 Lampy błyskowe prze. zazwyczaj w odniesieniu do czułości metrach. a następnie ustawia ostrość na fotografowa- ny przedmiot. inne -w błyskowej. Liczba przewodnia jest miarą siły światła flesza. Jest to typ najprostszy. ISO 400 lub w bardzo bliskich planach. 0 najróżniejszych możli- wościach. przenośnym źródłem Podstawowe typy lamp błyskowych światła. przynajmniej 25 w metrach lub 80 w stopach. aparat automatycznie przestawi Wskazówka czas naświetlania na czas synchronizacji. nostkami. jaką musimy nastawić na obiektywie. informującą aparacie są poręcznym o względnej sile światła danej lampy błyskowej. Jeśli tak zrobimy. Sprawdzamy na obiektywie odle- głość (między aparatem a tym przedmiotem). rozmiarach Całkowicie ręczna regulacja flesza 1 sile światła. co wskazówką. Przyjrzymy się działaniu osi optycznej aparatu. Najpierw dobiera się na lampie wskaźnik czułości filmu. każdej z nich. aby chyba że fotografujemy na ogół na materiałach uniknąć pomyłek. którego można W użyciu są trzy różne techniki kontroli ekspozycji użyć również z dala od przy świetle błyskowym. . w metrach lub 130 w stopach. Niektóre flesze posługują się Liczby przewodnie liczbami przewod. aby otrzymać poprawną ekspozycję dla tej odległości. Im fotografowany obiekt jest dalej. Jeśli mamy zamiar często stosować technikę odbicia od ścian i sufitu (którą omówimy dalej). (Niektóre modele mają możliwość ustawienia na przykład 1/4 pełnej mocy). jest nie tyle ścisłym wyznacznikiem odległości wania na saneczkach na zdjęciowej dla flesza. Nie jest on szczególnie trudny w użyciu. Za pomocą kalkulatora ekspozycji. Szukajmy lamp o liczbie przewodniej się właściwymi jed.

Z chwilą odpalenia lampy automatyka ustala. Chcąc zastosować większy lub mniejszy otwór względny. Potrzebna jest do tego znajomość liczby przewod- niej lampy błyskowej. musimy zmienić odległość od obiektu albo zastosować film o innej czułości. Wysuwane z obudowy Studyjne systemy fleszowe (często za granieą lampy błyskowe są niepoprawnie nazywane stroboskopowymi) wyma- obecnie częstym gają na ogół podłączenia do aparatu tak zwanym wyposażeniem dla przewodem PC. wbudowany w lampę błyskową. kostki z gniazdem do przewodu PC i stykami przede wszystkim do do saneczek kamery.: through-the-lens) można obecnie łatwiej niż kiedykolwiek przedtem osiągnąć dobre rezultaty przy użyciu lampy błyskowej.ang. 5. Pomiar błysku przez obiektyw (TTL) Dzięki systemowi pomiaru błysku przez obiektyw (TTL . co traktujemy jako przybliżenie najbliższej liczby przysłonowej. choć dostępne bywają też światła. (Niektóre lampy błyskowe zaopa- wszystkich typów trzone w stopę do montowania na saneczkach można aparatów. Najpierw Dzięki uprzejmości Minolta Corporation wprowadzamy czułość filmu.6 (60:10-6. plan w plenerze. czułych Autoflesz filmów oraz gdy Ten nieco nowocześniejszy system działa chcemy odrobinę automatycznie na podstawie pomiarów odbitego doświetlić pierwszy światła fleszowego.6). przydatne są tzw. Większość produkowanych w ostatnich latach lustrzanek . dokonywanych przez czujnik. Dzielimy tę liczbę przez odległość od obiektu. kiedy obiekt otrzymał wystarczająco dużo światła. następnie ustawiamy na kalkulatorze lampy odległość od obiektu. bliskich planów. Praca tą techniką flesze te rzadko kiedy nie jest możliwa. Jeśli podana w stopach liczba przewodnia wynosi 60. zalecaną dla danego trybu pracy flesza. gdy aparat nie ma gniazda do dysponują dużą siłą podłączenia przewodu PC. a na obiektywie przysłonę. ustawiamy na obiek- tywie przysłonę 5. Skala zamieszczona na obudowie flesza wyznacza minimalną i maksymalną odległość dla fotografii fleszowej przy danej przysłonie. Ponieważ podłączać również w ten sposób). a obiekt znajduje się w odległości l O stóp od aparatu. Istnieje inny sposób wyznaczania właściwej przysłony-wyłącznie dla czułości ISO 100.

ustawiają to wszys- zasadzie. żeby fotografo. odbijamy światło jakimś zakresie odle. obiektu. co bez tko automatycznie z chwilą znalezienia odległości od lampy błyskowej. a nawet poszcze- przysłona zapewnia gólnymi modelami tej samej serii danego producenta). ale w trybach półautomatycznym i manualnym pracy aparatu po- zwalają fotografowi samodzielnie wybrać inne przy- Wskazówka słony. gdyż istnieje duże zróżnicowanie funkcji Rzadko tylko jedna między poszczególnymi systemami. poprawną ekspozycję przy oświetleniu błys. w systemie TTL może aby zapewnić poprawną ekspozycję w ramach popełniać błędy możliwości danej lampy błyskowej. Wbudowana w aparat fotokomórka dokonuje pomia- Aparat wyposażony ru światła. gdy Jeśli używamy aparatu z manualnym ustawieniem fotografowany obiekt ostrości.Wskazówka jednoobiektywowych wyposażona jest w ten system. . Sztuczna inteligencja może sterować siłą błysku w ten sposób. albo przysłonę odpowiednią dla danej odległości. że ekspozycja pozostaje przysłonie ekspozycja poprawna nawet wtedy. jaka jest wyjątkowo jasny jest odległość od obiektu. ekspozycyjne. gdy na obiektyw założymy będzie poprawna w filtr (pochłaniający cześć światła). różne inne zalety w operowaniu fle- dla wybranej przez szem (ich objaśnienie znajdziemy w załączanych nas przysłony. Przy każdej Szczególne znaczenie ma to. zastosujemy barwną filtrację na fleszu itd.5-10 m przy f/8. (Należy to sprawdzić w instrukcji obsługi aparatu. są przeliczenia. W trybie programowanym nastawiają automatycznie właściwą przysłonę. światła odbitego w kierunku fotografowanego 8-12mprzyf/5. Zalety systemu pomiaru błysków przez obiektyw (TTL) kowym. dowie lampy błyskowej. zależnie od zastosowa- zakresie odległości nego systemu. wany obiekt mieścił Najnowocześniejsze lustrzanki jednoobiektywowe się we właściwym 35 mm z autofocusem mają. docierającego do powierzchni filmu.6itd. odpowiedni dla wybranej przez zmniejszyć ekspo. obiektu). flesza od sufitu (wydłużając w ten sposób jego drogę głości. i nastawić na obiektywie lub ciemny. nas przysłony. w sterowanie fleszem a mikroprocesor steruje czasem trwania błysku tak. zycję na tej samej \vyposazone w „inteligentny flesz". uwzględniające straty światła. Może to być do oświetlanego przedmiotu i zmniejszając ilość 6. przez producentów instrukcjach obsługi). W nowszych typach apara- W takich wypadkach tów system w razie potrzeby nastawi po prostu dłuż- należy zwiększyć lub szy czas naświetlania. Należy nadmiernie jasne to sprawdzić na kalkulatorze umieszczonym na obu- lub ciemne jest tło. Nowsze aparaty z autofocusem. będziemy być może musieli sprawdzić. Musimy tylko zadbać W przypadku innych systemów niż TTL konieczne oto.

Niektórzy fotografowie nie chcą używać lampy błyskowej w plenerze.że przedmioty na pierwszym planie nie są przeeks- ponowane. ponieważ . kompa. np. Wszyscy pro. lustrzankami jedno- postarajmy się o lampę błyskową TTL. funkcje dostępne za tybilne z wszystkimi modelami aparatów. Jeśli tak. doświetlania blisko położonych obiektów. Może fleszem stają się to być przydatne przy silnym oświetleniu do stosunkowo łatwe. MarkTIiiessen datny jest także do eliminowania efektu „duchów" . obiektywowymi . poruszonego obrazu. automatycznie kompensować na oświe- tlenie kontrowe lub bardzo jasne czy ciemne obiekty.gdy obiekt jest ruchomy. Wśród naciśnięciem guzika. utworzonego przez światło zastane przy dłuższych czasach naświetlania . dzięki czemu Niektóre aparaty mają bardzo krótki minimalny zaawansowane techniki czas synchronizacji flesza. czy aparat może najnowocześniejszymi współpracować z fleszem w systemie TTL. Jeśli zależy nam na tej właściwości sprzętu.nałożenia się drugiego. przy przysłonie f/2.itd. wyprodukowanych przez Minimalizują lub firmy niezależne. zapewniać poprawną ekspozycję przy użyciu dwu lub więcej lamp błyskowych jednocześnie . dostosowywać światło flesza do oświetlenia zastane- go. szukajmy takiej.zwykle aż 1/250 w fotografowania z odróżnieniu od częstszych 1/60 czy 1/125. sprawdźmy to przed zakupem w załączonej przez producenta broszurze. całkowicie eliminują stosowana do współpracy z konkretną marką i potrzebę wykonywania modelem posiadanego aparatu. lamp błyskowych TTL. proponować funkcję eliminacji efektu „czerwone- go oka". która jest przy. kalkulacji.8. Krótki czas synchronizacji przy.mają ducenci lustrzanek jednoobiektywowych oferują bardzo zaawansowane lampy błyskowe dostosowane do swych serii. Fotografowanie i lampą błyskową w plenerze Zanim omówimy pracę z fleszem we wnętrzu lub w nocy. Niektóre współczesne lampy błyskowe- Właściwy sprzęt zwłaszcza przeznaczone do współpracy z Sprawdźmy w instrukcji obsługi. zajmijmy się jego zastosowaniem w ple- nerze dziennym.

jako że flesz staje się wówczas głównym źródłem światła. Istotnie. skoro i tak jest mnóstwo światła? Istnieją trzy podstawowe powody. Jego stosowanie może również prowadzić do tego. że dalsze plany wychodzą ciemniej.doszli do przekonania. starsze systemy fleszowe (stosowane bez szczególnej ingerencji ze strony fotografującego) dają oświetlenie dość bru- talne. prymitywniej- szego sprzętu . Flesz odpalony z pełną mocą może dać obraz przedmiotu wierny. ale niezbyt satysfakcjonujący estetycznie. a efekt jest delikatny. że istotne fragmenty fotografowanego obiektu kryją się w głębokim cieniu (po lewej). światło słoneczne pozostanie podstawowym źródłem światła (po prawej). w przeszłości . Po co ogóle używać światła błyskowego w plenerze.Przy bardzo kontrastowym oświetleniu bywa.używając starszego.efekt spowodowany . Jeśli siłę błysku zredukujemy tak. Flesz może przydać się do łagodzenia ostrych cieni . że będzie on spełniał tylko rolę wypełnienia. że daje to nienaturalny efekt.jak cień ronda kapelusza na twarzy - w których giną istotne szczegóły. Może również rozświetlić ciemne oczodoły .

Chcąc uzyskać w takich sytuacjach jaśniejsze tło. W wietrzne dni kwiaty. jeśli zastosujemy opisane wcześniej techniki fleszowe . główny obiekt w cieniu wyjdzie bardzo ciemny. To samo dotyczy człowieka w ruchu. gdyż dzięki dłuższemu czasowi naświetlania oświetle- nie zastane wystarczy. aby w obu tych obszarach otrzymać zadowalającą ekspozycję. . jeśli o to nam chodzi. Jeśli jest pogrążone w cieniu albo bardzo odległe. Krótki błysk flesza może zatrzymać obiekt w ruchu. Większość aparatów pozwala na zastosowanie tej techniki w trybie manualnym lub półautomatycznym. Aby uniknąć efektu płaskiego oświetlenia. Delikatne wypełnienie Główny problem z zastosowaniem flesza w ple- nerze polega na tym. prawie bez szcze- gółów. musimy zastosować dłuższy czas naświetlania: np. Jeśli będziemy ustawiać parametry ekspozycji na partie oświetlone.manualną lub auto- fleszową. uzyskamy wypalone tło. Może się tak zdarzyć. Stosując dodatkowo flesz możemy jednak zrównoważyć oświetlenie tak. 1/15. że sztuczne światło może prze- bić światło zastane. trawa i flagi na masztach będą w ciągłym ruchu i mogą wyjść na zdjęciach poruszone. Z kolei ustawiając je na obiekt. flesz go nie oświetli. W skrajnie kontrowym oświetleniu bez flesza otrzymamy nadmierny kontrast: film nie będzie w stanie przenieść szczegółów i jasnego tła i ciemnego pierwszego planu. Przy zdjęciach z fleszem na krótki czas naświetla- nia tło może wyjść dość ciemne. gdyż opracowano je z myślą o fotogra- fowaniu w niewystarczającym oświetleniu. górnym oświetleniem w godzinach południowych w dzień słoneczny. Tło wyjdzie jaśniej. co daje dość brutalny efekt. by zarejestrowało się na filmie. tak aby zminimalizowany błysk wystarczał akurat do wypełnienia cieni. Flesz z systemem TTL powinien zapewnić poprawną ekspozycję pierwszego planu. W warunkach słonecznych chcemy raczej zredukować siłę światła fleszowego.

pozwalając uniknąć efektu sylwety. zechcemy zachować nieco złagodzonych cieni i unikać zbyt jasnego oświetlenia obiektu. że flesz od razu da światło odpowiadające niższej przysłonie (do czego dąży- my) albo też przysłonie wyższej (co jest przeci- . Niektóre aparaty w połączeniu z niektórymi lampami błyskowymi pozwalają osiągnąć ten efekt automatycznie. f/11 przy 1/60. Metoda osiągania łagodniejszego efektu fleszowego zależy od typu używanego sprzętu. a następnie sprawdzamy jaką przysłonę da flesz z tej odległości i jak się ona ma do założonej przez nas f/11.W skrajnie kontrowym oświetleniu lampa błyskowa może być bardzo przydatna do wypełnienia ważnych partii fotografowanego obiektu. np. Autoflesz Skoro nie mamy flesza w systemie TTL. Może się okazać. zastosujmy niskoczuły film (ISO 50 lub 100). Zakładamy para- metry ekspozycji dla danej sceny.

że stosujemy większy otwór względny. odpowiadającym większemu otworowi względnemu i robimy zdjęcie. dla filmu ISO 400 . zmiana pozycji może nie być potrzebna. skoro chcemy. Lampa zgaśnie teraz. w przekonaniu. czyli w tym wypadku f/4. Następnie. że założyliśmy czulszy film. ustawmy na lampie błyskowej czułość ISO 400. Flesz manualny Przy systemach sterowanych całkowicie ręcznie przez użytkownika nie jest już tak łatwo posługiwać się wypełnieniem z flesza.wieństwem poszukiwanego efektu). ustawmy ISO 800. Ustawiamy wów- czas moc lampy na poziomie. Ustawiamy się w takiej właśnie odległości od obiektu i wykonujemy zdjęcie.niższą liczbę przysłonową. Ustawiamy na skali na obudowie flesza otwór względny większy o dwie działki . jaka odległość od obiektu wymagałaby otworu względnego większego o dwie przysłony. Automat. Dla filmu ISO 200. Współczynnik pochłaniania dowolnego materiału można ustalić za pomocą światłomierza. W tym przypadku będzie to f/5. (Siłę światła emitowanego przez lampę błyskową na obiekt można również zmniejszyć zakrywając okienko flesza kalką kreślarską. . zmniejszy ilość światła. Ustalamy (posługując się skalą na obudowie flesza). może to wymagać założenia dłuższego obiektywu. nastawiając inną czułość filmu. Jeśli stosujemy film o czułości ISO 100. Jeśli nasza lampa błyskowa ma regulację mocy.) Flesz TTL Niektóre starsze systemy fleszowe TTL można pod- stępem skłonić do ograniczenia siły emitowanego błysku. Za pomocą światłomierza wyznaczamy ekspozycję . zanim wyemituje „właściwą" ilość światła.6 na lampie błyskowej i f/11 na obiektywie. będzie to jednak ilość dokładnie wystarcza- jąca do celów wypełnienia. żeby lampa dała siłę błysku mniejszą (na ogół o dwie przysłony) niż normalnie.załóżmy f/8 dla 1/60 - i ustawiamy na obiektywie tę przysłonę. musimy ją oszukać. o ile pozwala na to aparat.ISO 1600.

trybów pracy.że chce- my jeszcze bardziej zredukować siłę błysku przed zro- bieniem zdjęcia. opisanych tu sytuacji. że wypełnienie fleszowe na balans światła dziennego jest zbyt intensy- wne.5 przysłony. Najnowocześniejsze systemy fleszowe TTL Wskazówka Współczesne lustrzanki jednoobiektywowe posia- Dopóki nie poznamy dają zwykle funkcję automatycznego wypełnienia dobrze strategii fleszowego „z balansem na światło dzienne". Jeśli mamy aparat bez funkcji automa- tycznego wypełnienia fleszowego na balans światła dziennego. w Redukcja sity błysku jaki system sterowania W odczuciu niektórych fotografów wypełnienie z fleszem jest wyposa. Wypeł- żony sprzęt i jakich nienie automatyczne rzędu -1. Bywa też . aby uzyskać subtelniejsze wypełnienie. Jeśli wydaje nam się.zwłaszcza w przypadku slajdów . zdając się całkowicie na nąć. Sprawdźmy najpierw doświadczalnie.5 przysłony działa nie rezultatów można się tylko na cienie. aby dokładnie ustalić.i niektóre lustrzanki jedno- obiektywowe . tym samym podnosząc każdym z jego automa. Niektóre najnowocześniejsze współ- czesne lampy błyskowe . jakie ustawienie daje najbardziej naturalne efekty. jak radzić automatykę aparatu i flesza. cję obsługi. wówczas najlepsze rezultaty może dać kom- pensacja naświetlenia fleszem rzędu -2 lub -2. dziewać dobrych rezultatów. Słońce pozostaje głównym źródłem światła. ogólną ekspozycję (o prawie 1/3 przysłony) Stąd po- tycznych i ręcznych trzeba korekty ekspozycji przynajmniej w kopiowaniu. większość systemów wymaga zwykle tylko niewielkiej kompensacji w bardzo pochmurne dni. nastawiamy współczynnik kompensacji ekspozycji -l lub -0.5. . Czasami trzeba poprosić o ponowne skopiowanie z uwzględnieniem naszych konkretnych sugestii co do ogólnej gęstości odbitek. zwiększona dodatkowo poprzez ogólne wrażenie wię- kszej świetlistości spowodowane rozjaśnieniem cieni oraz skłonnością do pojawienia się odblasków od fle- sza w partiach cienia. Przeczytajmy instruk. ale również w pewnym stopniu na spodziewać po oświetlone partie obiektu. Komputer automaty- sobie w każdej z cznie redukuje siłę błysku o prawie półtorej przysłony. nie rodzaju „inteligentnym" systemem możemy się spo- potrafimy rozstrzyg. balansem na światło dzienne jest zbyt silne.dysponują funkcją „kompensacji na- świetlenia fleszem". dodatkowy błysk służy tylko jako wypełnienie. Dzięki pomiaru błysku kombinacji pomiaru błysku w systemie TTL z tego naszego aparatu.

inten- sywność światła docierającego do obiektu zmaleje do 1/4. przez co wyjdzie on na zdjęciu zbyt ciemno. Jeśli potroimy odległość. 3m 6m 9m Flesz nie na wiele się zdaje przy daleko położonych obiektach ze względu na prawo kwadratu odwrotności: jeśli podwoimy odległość od źródła światła. Inne techniki Tylko droższe aparaty i lampy błyskowe posiadają regulację kompensacji naświetlenia fleszem. Fotografowany obiekt będzie wówczas jaśniejszy. spróbujmy ustawić na niej współczynnik +1. ale i tło powinno być do przyjęcia. balansem na światło dzienne może spowodować niedoświetlenie fotografowanego obiektu. ustawmy regulator kompensacji ekspozycji (dla światła zastanego) w aparacie na +1 w trybie automatycznym. Jeśli nie. podnieśmy ekspozycję. naszym zdaniem. większość kombinacji aparatu z fleszem TTL z ustawioną funkcją wypełnienia 7. Unikajmy niedoświetlenia W przypadku skrajnie kontrowego oświetlenia lub bardzo jasnego tlą. Aby uniknąć tego efektu. Jeśli mamy regulację kompensacji naświetlenia fleszem. siła błysku przy wypełnieniu . aby zwiększyć siłę błysku. intensywność światła spadnie aż do 1/9. Jeśli.

.

Zakrywanie okienka lampy tkaniną lub kalką może nic nie dać. na drodze światła duje się w odległości co najmniej trzech metrów filtrów. Dzięki uprzejmości LumiOuest Obte te techniki omówimy nieco później. oferuje akcesoria do mentując z posiadanym sprzętem. 1 rozproszeniu światła.fleszowym jest nadmierna.z grubsza pod sowanie światła flesza kątem 45° powyżej lub w bok od obiektywu. światło błyskowe (około 5500K) jest bardzo chłodne w porównaniu z żółtopomarańczowym światłem słonecznym (rzędu 2000K). Najbardziej przydatnym przyborem do foto- grafowania w plenerze jest filtr ocieplający. zwiększając energie błysku. ustawmy go na jak najszerszy kąt. Wielu producentów docierającego do obiektu. Jeśli marny lampę błyskową z układem optycznym (pozwalającym na dostosowanie strumienia światła do ogniskowej obiektywu). pozwalających od aparatu. Większość z nich zapro- Modyfikowanie światła (leszowego jektowano z myślą Flesz użyty tylko jako wypełnienie stanowi 0 zmiękczeniu jedynie niewielki procent całości oświetlenia. Warto wypróbować jedną praktyczną taktykę. ponadto umieszczenie zwłaszcza wtedy. Może to coś da. Dla. gdy fotografowany obiekt znaj. mamy do wyboru kilka możliwości. tego też lampa błyskowa umieszczona na aparacie Niektóre umożliwiają daje na ogół w plenerze zadowalające rezultaty. zakła- dany na głowicę flesza. Jeśli flesz nie ma regulowanego układu optycznego. na tworzenie efektów nach osiągniemy lepsze rezultaty z lampą błyskową specjalnych lub zbalan- odsuniętą od osi optycznej aparatu . Jeśli zastosujemy flesz do . gdyż system skompensuje to. lamp błyskowych. założenie nasadki rozpraszającej rów- nież spowoduje rozszerzenie kąta strumienia świetlnego. Optymal- nej metody redukowania ilości światła błyskowego. musimy szukać ekspery. Gdy robimy zdjęcia z fleszem w porze wschodu lub zachodu słońca. Jednakże fotografując w bliskich pla. Tylko bardzo nieliczne współ- czesne lampy błyskowe umożliwiają zmianę ustawienia czułości na samym fleszu. któreś z akcesoriów modyfikujących światło flesza. z temperaturą barwową datne do bliskich planów może się także okazać światła zastanego. Przy. a może nie.

Swiatto flesza na aparacie. padające bezpośrednio na obiekt. powoduje powstanie gtębokich cieni w oczodołach oraz pod nosem i brodą. Swiatto odbite od sufitu. możemy osiągnąć inne efekty. choć powszechnie stosowane. Najlepsze efekty we wnętrzach daje odbicie światta od najbliższej jasnej ściany. jest ostre i niezbyt korzystne. . Zdejmując lampę błyskową z aparatu lub odbijając jej światło od najbliższej powierzchni.

Przy słabym oświetleniu. odbijając światło od jednej ze ścian bocznych albo od sufitu. aby nie dawała niepożądanego zabarwienia światła. jako że rzadko kiedy będzie nam zależało na redukowaniu energii błysku. oddalonego od osi aparatu. Producenci wysoko lub ściana filtrów mają w swej ofercie odpowiednie wyroby. Chcąc uzyskać naj- bardziej zadowalające wyniki z użyciem flesza. Wszystko. Flesz umieszczony z dala Do odsunięcia flesza od osi aparatu potrzebny będzie przewód. Wymaga to posiadania lampy błysko- wej z głowicą odchylaną w górę (do odbicia od sufitu) lub obrotową (żeby można było wykorzystać ściany jako powierzchnie odbijające). Jeśli sufit jest za siowy filtr założony na głowice flesza. lub po prostu skierować go na ścianę lub sufit. ma tu pełne za- stosowanie. lampa błyskowa staje się głównym źródłem światła. Oba te problemy można ograniczyć do mini- mum. nie sprawdza się ze względu na prawo Konwencjonalna fotografia fleszowa odwrotności kwadratu. Tworzy ono ponadto ostre cienie na ścianie za postacią. warto zapoznać się z kilkoma technikami i akcesoriami. zwłaszcza we wnętrzach. świecenie pytajmy o nie w dobrze zaopatrzonych sklepach fleszem przez odbicie fotograficznych. za daleko.wypełnienia cieni głównego fotografowanego przed. rezultat może wyglądać bardzo nienaturalnie. ponieważ płaskie światło z przodu eliminuje mode- lunek. Powierzchnia odbijająca powinna być w miarę możliwości biała. łączący aparat z lampą błyskową. Można również użyć osobnego flesza. W takim przy- padku pamiętajmy o uwzględnieniu w kalkulacjach odległości flesza od powierzchni odbijającej. Niektóre tradycyjne lustrzanki jednoobiektywowe mają gniazdo na przewód synchronizacyjny PC do flesza w systemach innych niż TTL. a nastep- . Flesz odbity Bezpośrednie oświetlenie z flesza umieszczonego na aparacie nie jest korzystne do fotografowania ludzi. autoflesza i TTL. Wskazówka miotu. co powiedzieliśmy wyżej na temat syste- mów: manualnego. W takich przypadkach pomocny będzie bladołoso.

gdzie chcemy. Jeśli dysponujemy jednym z najnowszych aparatów. pro- ducent prawdopodobnie zaopatrzył go w przedłu- żacz. osobny magazynek z bateriami. Na każde zdjęcie zużywana jest cała lub prawie cała zgromadzona energia.S. zarówno we wnętrzu. Wysięgnik do flesza Producenci aparatów. niż trzymanie jej w ręce. które również dają dobre rezultaty. pozostawiając systemowi dokonanie kalkulacji..60 lamp błyskowych centymetrów od aparatu . przydatny do szybkiego wykonania serii zdjęć. Możemy wówczas umieścić źródło światła dokładnie tam. Jednakże bardziej plastycznego łatwiej dostępne są krótsze uchwyty.daje naj- do nich oferują wiele przyjemniejszy dla oka efekt. .np. który światła z dala od osi utrzyma nam lampę w żądanej pozycji. Umieszczenie lampy błyskowej w odległości 45.A. Zapanowanie nad efektem „czerwonego oka" Czerwone oko powstaje. co jest znacz- aparatu w celu uzyskania nie wygodniejsze. toteż będą cel jest podobny: na zdjęciu mniej zauważalne. Szybsze ładowanie może zapewnić dodatkowy. Aby zmniejszyć do minimum ryzyko pojawienia się tego zjawiska. pozwalający na połączenie z określonym modelem lampy błyskowej. że cienie od do flesza. używane po- oświetlenia i zmniejszenia wszechnie przez autorów reportaży ze ślubów i fotore- ryzyka efektu porterów prasowych. Gwarantuje również. nie tej powierzchni od fotografowanego obiektu. Różnią się one flesza układać się będą raczej poniżej fotografowanego formą. gdy światło flesza oświetli naczynia krwionośne na dnie oka. spróbujmy jednej (lub kilku) z następujących tech- nik. Oddalmy lampę błyskową od obiektywu lub odbijmy światło flesza od sufitu albo ściany. Czas ponownego gromadzenia energii przy fotografowaniu z fleszem przez odbicie bywa bardzo długi. Dzięki uprzejmości Fuji Photo Film U. typów wysięgników jak i w plenerze. „czerwonego oka". pod kątem 45° w bok i oprzyrządowania i 45° w górę od osi optycznej obiektywu . Może uda przenośnego źródła nam się dostać bardzo długi wysięgnik do flesza. (Do techniki tej po- dogodne ulokowanie trzebny jest długi przewód TTL lub PC). ale podstawowy obiektu niż bezpośrednio za nim na ścianie. Inc.

chwilą odpalenia głównej lampy. przez co są mniej przydatne przy fotografowaniu dalej położonych obiektów. Efekt „czerwonego oka" pojawia się często przy fotografowaniu w słabym Oświetlanie więcej niż jedną świetle z fleszem na aparacie. czwarta łączącego lampę służy jako wypełnienie itd. który sprawia.do dwóch metrów od aparatu . Akcesoria te najskuteczniej działają. Pochłaniają jednak dość dużo światła. flesze pod. jedna pełni rolę światła rysującego dla postaci. oferuje przewody łączące TTL dostosowane do Efekt „czerwonego oka" użycia dwóch lub więcej lamp błyskowych. poza zakresem tematyki niniejszej książki. by nie patrzyła w stronę aparatu. chyba że mamy wyjątkowo silną lampę błyskową. skoncentrowane światfo porządkowane. poprośmy fotografowaną osobę. również Wbrew rozpowszechnio- w fotografii dokumentalnej można posługiwać się nemu mitowi. przy użyciu przewodu druga rozświetla włosy.oświetlmy mocniej pomieszczenie. uruchamiane bezprzewodowo z odbijające się od dna oka. Tu fotograf wy- lampą błyskową eliminował ten problem odsuwając flesz od osi Profesjonalni fotografowie-portreciści często obiektywu (na wyciągnię- używają w swych studiach kilku lamp błyskowych: cie ręki. zastosujmy funkcje redukcji „czerwonego oka". kolor oczu więcej niż jedną lampą błyskową. Wiele najnowszych fotografowanej osoby systemów lustrzanek jednoobicktywowych 35 mm nie ma tu nic do rzeczy. nawet niepełne. że źrenica zwęża się jeszcze przed otwarciem migawki). włączając więcej lamp. Akcesoria do modyfikowania światła Dyfuzor lub mlniblenda. Choć techniki takie leżą błyskową z aparatem). Można spowodowany jest przez kupić również tak zwane slave units. w którą wyposażony jest aparat (impuls silnego światła. Mark Thiesseri (obydwa) . gdy fotogra- fowany obiekt jest blisko . co daje subtel- niejszy efekt we wnętrzu i miększe cienie w plenerze. mogą dać miększe światło. trzecia oświetla tło. założone na lampę błys- kową. Poza tym przy dalszych obiektach efekl zmiękczenia jest praktycznie żaden.gdyż wówczas stają się względnie dużą powierzchnią świecącą w porównaniu z rozmiarami obiektu.

Czułość filmu Film jest to podłoże poliestrowe lub octanowe. 800. Często zakładamy do aparatu film nie zastanawiając się nad czułością i zaletami specyficznymi dla każdego z jego rodzajów. od bardzo niskoczułych o niskiej liczbie ISO. abyśmy pamiętali. 100 i 200 występują często wśród materiałów do slajdów). Film idealny w jednej sytuacji może być całkowicie nieodpowiedni w innej. Spotyka się również filmy o pośrednich wartościach ISO. Najczęściej spotykane czułości to ISO 25. Ważne jest. Liczby ISO. . określają czułość filmu. Zastanówmy się nad takim doborem filmu. po superczułe 0 wysokiej liczbie ISO. 160 i 1000. że wraz z podwo- jeniem liczby ISO wzrasta dwukrotnie światło- czułość filmu. który pozwoli uzyskać optymalną jakość obrazu. co film ISO 100 dla takiej samej ekspozycji. 64. zwane dawniej ASA. W celu zmierzenia wrażliwości każcłego filmu na światło opracowany został system jednostek zwany ISO (International Standards Organization). Film ISO 200 będzie więc wymagał tylko połowy tej ilości światła. wydo- być maksimum możliwości sprzętu i najskuteczniej realizować nasze fotograficzne zamiary. (Czułości ISO 50.100. pokryte światłoczułymi kryształkami i barwnikami w warstwach zwanych emulsją.1600 1 3200. zwłaszcza ISO 64.FILMY: PALETA FOTOGRAFA RODZAJ zastosowanego filmu jest istotnym czyn- nikiem w procesie tworzenia udanych zdjęć. 400. 200. 50.

ISO 800? Oprócz sugestii. Z punktu widzenia foto- Dobre i złe strony grafa jest to korzystne.6 dla filmu ISO 25. a jeszcze czulsze są filmu rejestruje tę sarną filmy o wyższych wartościach ISO. Krótkie czasy naświetlania pozwalają uzyskać ide.Filmy niskoczułe a wysokoczule Film barwny repro- dukuje poszczególne Film niezbyt czuły wymaga zastosowania długich odcienie barwne i czasów naświetlania. przy wyborze filmu weźmy pod uwagę następujące czynniki: . Dlaczego więc jest najbliższa temu. ISO 800 czasy naświetlania znacznie się skracają. a emulsja każdego nioczułe ISO 200 są już czulsze. Poczynając od scenę odmiennie. W szary. gdyż pozwala mu wy- alnie ostre zdjęcia. które znajdziemy w tabeli doboru właściwego materiału. niż postrzegają je nasze przy przysłonie 5. „zamrozić" rzeczywistość w ruchu i wyeliminować która najlepiej przystaje ryzyko poruszenia. gdyż dzięki nim fotograf może brać taką paletą barwną. nie zakładać do wszelkiego rodzaju zdjęć filmu co widzimy. Filmy śred- oczy. pochmurny dzień walorowe nieco inaczej może to oznaczać czas naświetlania 1/30 sekundy. wywołanego wstrząsami do jego upodobań lub aparatu przy pracy bez statywu. zamieszczonej na stronie 117.

nawet tej samej firmy. Warto wypróbować kilka z nich. . jaki zamierzamy osiągnąć w danej sytuacji. oświetlenia czy efektu. aby zapoznać się z ich właściwościami. Pozwoli to wybierać film odpowiedni do tematu.Ziarno. ostrość. kontrast oraz sposób oddania barw ciata i liści różnią się dla poszczególnych filmów.

a barwy nie tak soczyste. widoczną ziarnistość i wyra- zistość barw. film o wyższej czułości jest podstawowym sposobem uniknięcia skutków naturalnego drżenia ręki. czy będzie to pole kwiatów kołyszących się na wietrze. • Jakkolwiek efekt rozmycia obrazu spowodowany ruchem fotografowanego obiektu można wykorzystać do celów artystycznych. aby zdjęcie było ostre. tym mniejszego powiększenia wymagać będzie przy kopiowaniu do wybranego formatu. • Jeśli posługujemy się statywem. a nie wchodzi w grę uchwycenie zatrzymanej w ruchu szybkiej akcji. • Czulszy film zwiększa praktyczny zasięg oddziaływania flesza. O ile film ISO 100 (formatu 35 mm) daje ładną odbitkę 40x50 cm. to przy zastosowaniu filmu 1000 ISO odbitka będzie ziarnista i mniej ostra. toteż czułość ISO 400 będzie tu odpowiedniejsza niż np. Do osiąg- nięcia takich efektów przy silnym świetle słonecznym odpowiedniejszy może być mniej czuły film. zamiast ziarnistego czułego filmu. by fotografowany obiekt wyszedł poruszony • chcąc na przykład uzyskać rozmazany obraz maratończyka. ISO 100. jeśli chodzi o ostrość. • Przy zdjęciach z ręki film ISO 200 zapewni na ogół czas naświetlania na tyle krótki. . chyba że ogólny poziom światła będzie bardzo niski. W ta- kim przypadku użyjmy filmu o niższej czułości i najwy- ższej jakości obrazu. tym niższa ogólna jakość obrazu. dający wrażenie prędkości. Jeśli nie używamy statywu. konieczne mogą się okazać bardzo długie czasy naświetlania. tym samym zmniejszając potrzebę stosowania bardzo niskich czułości. Im większy negatyw czy slajd. Czulsze filmy pozwolą zastosować krótsze czasy naświetlania. często chcemy by obiekt wyszedł ostro. dłuższy czas naświetlania nie będzie stanowił problemu.• Im czulszy film. • W formatach większych niż 35 mm można uzyskać duże odbitki o wysokiej jakości nawet z czulszych filmów. • W niektórych przypadkach możemy sobie życzyć. czy dzieci grające w piłkę nożną. • Gdy chcemy posłużyć się małym otworem względnym aby uzyskać większą głębię ostrości.

Nie zawsze do zdjęć przy słabym świetle najlepiej jest wybrać wysokoczuty film. najbardziej soczystymi zwoite 27x35 cm. 0 czułości ISO 100 górną granicą jest ISO 200. taki jak ISO 800. trak- tujmy jedynie jako punkt wyjścia. które stosowano • Współczesne negatywy barwne 35 mm o czułości jeszcze parę lat ISO 400 nadają się doskonale do kopiowania w temu. 1 ISO 400 w formacie 10x15 cm niewiele Podsumowanie czułości filmów się od siebie różnią. Wybór filmu powinien zależeć od artystycznych zamierzeń. w których przyda się nieco poruszenia (po prawej). i żywymi barwami oraz znakomitą rozdzielczością. Wskazówki odnoszące się do wyboru filmu (na sąsiedniej stronie}. Jeśli jednak chcemy negatywów 35 mm uzyskać porównywalną jakość obrazu ze slajdów. bardzo drobnym ziarnem. obiektywami) i chcą mieć doskonałe odbitki z jak również przy. którzy posługują się sprzętem wysokiej liczyć na doskonałe klasy (lustrzankami jednoobiektywowymi z jasnymi odbitki 20x25 cm. W formacie 35 mm filmy ISO 100 stały się standar- Możemy również dem dla tych. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji. Odbitki z formatach powyżej 20x25 cm. dającą wspaniałą czytelność najdrobniejszych . Wskazówka Dzisiejsze markowe negatywy barwne i czarno-biate o czułości ISO 400 znacznie górują nad tymi.

szczegółów. f/16). ISO 50 lub 100 nym oświetleniu z dużą przy- słoną (np. Natomiast do aparatów kompaktowych. obiekt z aparatem kompaktowym fotografowany z bliska Wnętrze ze światłem z okna. pochmurny dzień. ale obiekt foto. general- nie polecane są negatywy ISO 400. Na slajdach jakość obrazu zdecydowanie spada powyżej czułości ISO 200. lustrzanka j ed n oob i ektywo wa Zwierzęta lub sport. ISO 100 ISO 400 przy małym. ISO 400 aby zamrozić ruch Ze statywem ISO 100 fub20D. z obiekty. wami 300 do 400 mm obiektu i zneutralizować wstrząsy jeśli chcemy uzyskać efekt poru- aparatu szenia [z panoramowaniem) użyjmy ISO 100 Ogólnie zdjęcia turystyczne lub ISO 200 ISO 400 z aparatem rodzinne lustrzanka jednoobiek. w miarę możliwości żarowym. zastosowanie filmów o czułości ISO 100 pociąga za sobą stosunkowo długie czasy naświetlania. Przy słabych warunkach oświetleniowych zastosujemy film ISO 800. Ponieważ obiek- tywy tych aparatów mają małe otwory względne. gdy zbyt długie czasy naświetlania nie pozwalają na uzyskanie ostrych zdjęć z ręki. Poza tym wbudowane w nie lampy błyskowe są dość słabe. pomniki lub pejzaże ISO 400 jeśli z ręki Jeśli ze statywem - fotografowane w umiarkowa. kompaktowym tywową Duże powiększenia ISO 50 lub 100 przy formacie W formacje APS najniższą negatywu 35 mm czufością jest ISO 100 Uwaga: Zalecenia te mogą służyć jedynie jako punkt wyjścia fotografom posługującym się negatywami. bez ISO 200. Powinniśmy wobec tego zdecydować się na czulszy film ISO 400. ze statywem ISO 50 Aparatem kompaktowym - flesza lub 100 ISO 400 Budynki. toteż ich praktyczny zasięg oddziaływania przy czułości ISO 100 jest bardzo niewielki. ISO 800 grafujemy z większej odległości Wnętrze w nocy ze światłem ISO 400 ISO 800. .Wskazówki co do wyboru czułości filmu Sytuacja/temat Zalecana czułość Inne możliwości Wnętrze ze światłem z okna. ISO 200 lub 400 2 powyższym sprzętem - sprzęt jak wyżej. słoneczny dzień na plaży ISO 50 lub 100 Aparatem kompaktowym - lub śniegu ISO 200 Ciemny. obiekt fotografowany podjedźmy bliżej z większej odległości Plener. wbu- lustrzanka małoobrazkowa z dowanym w aparat fleszu lub dodatkowym fleszem. chyba że jest bardzo jasno. Jednakże od czasu do czasu pociąga to za sobą potrzebę zastosowania statywu lub silnej lampy błyskowej.

gdyż są one przezrocza daje nieporównanie popularniejsze od wszystkich innych wyższą jakość formatów. negatyw 6x7 cm o czułości ISO 400 daje piękną odbitkę Filmy do slajdów (przezroczy) 50x60 cm. 6x7 cm. nastrojem zdjęć wykonanych w subtelnym oświetle- niu kontrowym. gdy chodzi tylko o odbitki. gdy nie ma innej możliwości zrobienia zdjęcia. która ma wymiary 24x36 mm. 6x9 cm. Najmniejszym stosowanym obecnie formatem jest APS. podczas Chociaż. odpowiedni jest gdy ten sam materiał negatyw barwny. Największym z dostępnych na rynku jest obecnie format 20x25 cm .2 mm. Do popularnych obecnie formatów należą 6x4. O szczegółowe dane na temat mate- niu oraz w druku. warto może pomyśleć o fotografo- w formacie 35 rnm waniu także i na slajdach. Pomiędzy tymi dwiema skra- jnościami mieszczą się aparaty średnioformatowc. Niektóre z materiałów wymienianych w obrazu w odbitce o podanych dalej tabelach dostępne są również w dużym powiększe. Większe i mniejsze formaty filmów Choć najpopularniejszy jest format małoobrazkowy 35 mm. Przezroczy o formatach większych .na błony o wymiarach 20 na 25 cm. formie arkuszy. stosujące błony zwojowe na szpulach zamiast filmu w kasetach.7x30. dający powięk- szenia o znakomitej jakości. Ma on wymiary klatki 16. rozmiaru ścian bu- dynków. z grubsza o 40% mniejsze od klatki formatu 35 mm. Diapozytywy rzucone na może dawać ekran dają fantastyczne wrażenie głębi. toteż należy ich używać w celu uzyskania specjalnych efektów lub wtedy. istnieją również większe i mniejsze formaty. Filmy o wyższej czułości dają ziarniste odbitki o bladych barwach. riałów do większych formatów dowiadujmy się Dla przykładu w sklepach fotograficznych i u producentów. (Bardziej rozpowszechniony jednak jest format 10x12.5 cm).5 cm. 6x6 cm. Większy format Uwagi w tym rozdziale odnoszą się do filmów negatywu lub małoobrazkowych formatu 35 mm. format Wskazówka panoramiczny 6 x 19 cm itd. a niedrogie zauważalne ziarno przeglądarki do slajdów pozwalają rozkoszować się na odbitce 40x50.

W zamieszczonej powyżej tabeli wyliczamy dobre strony obu typów materia- łów światłoczułych. choć rzadko. jak na przykład Ektachrome albo Fujichrome. na ogót fotografują na negatywach Wspaniała jakość obrazu przy ISO 50 i 100 Wspaniała jakość obrazu aż do czułości ISO 400. Tylko nieliczne spośród niedrogich aparatów kompaktowych powstały z myślą o doskonałych rezultatach na slajdach i rzadko kiedy przewidują one jakąkolwiek kontrolę ekspozycji. można forsownie liczyć na dobre odbitki nawet przy przeekspo- nowaniu lub niedoeksponowaniu o jedną lub dwie przysłony Uwaga: Materiały do slajdów muszą być prawidłowo naświetlone. którzy sprzedają odbitki. niż 35 mm nie nazywamy slajdami. a w niektórych przypadkach korygowania automatycznego ustawiania parametrów przez fotografa. że projekcja pozwala t zeba rzutnika ani ekranu nie po r na przeniesienie nieco szerszej rozpiętości walo- rowej (rzędu 1:125} niż zaczernianie papieru (1:64) Do celów publikacji kontrahenci wolą slajdy Niewielu fotografuje z myślą o druku. Wymaga to aparatu z wysokiej klasy pomiarem ekspozycji. ich wykonanie z negatywów jest tańsze Slajdy rzutowane na ekran dają nieraz piękny efekt. nie ma negatywu. nie są one ruty- nowo oprawiane w laboratorium w plastikowe czy kartonowe ramki. bez względu na format. Producenci nadają takim filmom nazwy z końcówką „chrome". Łatwiej jest zrobić doskonale odbitki z negatywu. ci. ponieważ w założeniu nie mają służyć do projekcji na ekranie. co daje większy wybóre Można je za dodatkową optatą bez trudu wywołać Większa tolerancja na błędy ekspozycji. . (Co prawda. materiały odwra- calne dają po wywołaniu obraz pozytywowy.proces ten wymaga jednak ze strony laboratorium pewnego stopnia specjalizacji. ich przewaga polega na tym. Z diapozy- tywów można wykonywać odbitki na papierze pozy- tywowym .Film do slajdów a negatyw Slajdy Negatyw Koszty obróbki są zwykle niższe Jeśli wymagane są odbitki. Slajdy czy negatyw? Poważni fotografowie spierają się często na temat przewag i słabości przezroczy w porównaniu z negatywami barwnymi. aby obraz nie był zbyt ciemny lub w oświetlonych partiach za jasny. W odróżnieniu od negatywów. spotyka się rzutniki średnioformatowe).

Aby rnóc zastosować krót- szy czas naświetlania. tym samym dostosowując ekspozycję do spodziewanej zwiększonej czułości. Później poprosił w laboratorium o wywołanie forsowne „z podciągnięciem" o dwie przysłony. . ustawit czułość w aparacie dla całej rolki na ISO 400. Takie podwyższenie tzw. że na niebie gromadzą się ciemne chmury. fotograf nie mógł sko- rzystać z nominalnej czułości ISO 100 swego ulubionego materiału odwracalnego. Można wówczas „podciągnąć" film.Ponieważ w muzeum tym nie wolno było używać ani lampy błys- kowej ani statywu. Tak- tyka taka może być przydatna gdy mając nisko- czuły film stwierdzamy. Obróbka forsowna i osłabiona Zarówno negatywy jak i slajdy można bez trudu „podciągać" w wywołaniu. pozwalający na uzys- kanie ostrych zdjęć. jeśli zostały naświetlone / założoną czułością wyższą od nominalnej. wskaźnika ekspozycji wymaga specjalnej obróbki laboratoryjnej.prze- dłużenie czasu wywo- ływania w celu kom- pensacji świadomie za- stosowanego niedo- świetlania ekspozycji. ustawiając na aparacie wyższą od podanej wartość ISO.

filmy odwracalne i choć w mniejszym czarno-białe można również „osłabiać" w obróbce. jeśli zasto- Jeśli na przykład przez nieuwagę naświetlimy film sujemy któryś z ISO 400. mamy jednak zdjęcia dlatego też stosujmy obróbkę forsowną tylko przy bardzo kontrastowe mało kontrastowym oświetleniu lub we wnętrzach {z mrocznymi cieniami i tylko w razie absolutnej potrzeby. mając na aparacie ustawione ISO 200. wistej nie ma wielkiego sensu. dla filmu ISO 100 laboratorium prosimy o „podciągniecie o jedną parametry dla ISO 400 przysłonę". Zauważymy i nieładnymi wprawdzie nieznaczne powiększone ziarna. Spójrzmy na zdumiewające pejzaże Ansela Adamsa czy perfek- cyjne portrety Yusufa Karsha i zatrzymajmy się . Spójrzmy na klasyczną foto- grafię prasową i zwróćmy uwagę na jej realizm. Ustawiamy więcej niż jedną na aparacie ISO 200 używając filmu ISO 100 i w przysłonę: zastosujmy ten sposób naświetlamy cały film.„Podciąganie" filmu Wskazówka w wywołaniu forsownym Można „forsować" materiał nawet o Oto na czym polega obróbka forsowna. stopniu. Usługa ta pociąga jednak za sobą pewne dodatko. Oddając film do np. Laboratorium przedłuży czas wywo. ziarno i reprodukcja barwy. my: „podciągnąć o tecznie naświetlone w rezultacie naszego „błędu". chyba może to stanowić problem tylko przy odbitkach w że oświetlenie było dużym formacie. Fotografowanie specjalnie z myślą na slajdach z założoną czułością niższą od rzeczy. pozbawiony rozpraszającego uwagę koloru. natomiast specjali- zujący się w fotografii czarno-białej robią tak niekiedy. bardzo płaskie. są fotografowie. lecz światłami). którzy wysoko sobie cenią odbitki czarno-białe. Ucierpią również „Osłabianie" filmu poprzez niedowołanie ostrość. na aparacie i napisz- ływania. Przede wszystkim rośnie kontrast. W rezultacie otrzy- we koszty. Filmy czarno-białe Choć zajmujemy się w tej książce głównie fotografią barwną. o tej technice. nielicznych materiałów powiadommy o tym laboratorium i poprośmy o wyprodukowanych „niedowołanie o jedną przysłonę". dwie przystony". aby uzyskać pewne konkretne efekty lub pożądaną skalę walorową. Choć jest to rzadziej stosowane. toteż uzyskane zdjęcia nie będą niedosta.

niż materiał)'barwne. Do faktycznego wydobycia wszystkich wartości z czarno-białego obrazu potrzebna jest ciemnia i umiejętności zdobyte poprzez wieloletnie doświad- czenie. ale przy odpowiednim ustawieniu para- metrów możliwy jest prawdziwie czarno-biały efekt. . dynamiczna perspektywa czy formy graficzne. Obecnie wielu producentów oferuje filmy czarno-hiałe oparte na technologii materiałów barwnych (zaopatrzone w napis C-41 Process). którzy poszukują nowych dróg twór- czych lub chcą ewokować nastrój nostalgii. która omawiamy w jednym z dalszych rozdziałów. Jest to środek wyrazu całkowicie odmienny od barwnej fotografii. Można jednak również zamówić odbitki w profesjonalnym laboratorium i zdać się na umiejęt- ności wyspecjalizowanego w wykonywaniu artysty- cznych powiększeń laboranta. takich jak kompozy- cja. Można też skorzystać z technologii cyfrowej. Najlepsze rezultaty otrzymamy. gdyż wymagają one obróbki zupełnie innej. Odbitki wychodzą wprawdzie czysto „brązowo- -białe". by docenić nasycone czernie i świetliste bieie artystycznie wykonanej odbitki. oferującego pełną obsługę materiałów czarno-białych. zależy w większym stopniu od innych składników. mogący przema- wiać do tych. lecz wrażenie. aby tak długo modyfikować zdjęcie. Jednak większość minilabów ma dostęp do laboratorium zbiorczego. Laboratoria czarno-białe W niewielu minilabach rnożna wywoływać trady- cyjne filmy czarno-białe. Może je wywoływać i kopiować każxle laboratorium przy- stosowane do obróbki negatywów barwnych. jakie wywiera obraz jednobarwny. Podsumowanie materiałów czaru o-foiafych Praca w czerni i bieli wymaga wyobraźni ze strony fotografującego. W foto- grafii barwnej głęboko nasycone barwy mogą dodać wyrazu nawet przeciętnemu zdjęciu.przez chwilę. aż zadowoli nasze twórcze wymagania. jeśli wybierzemy spośród wgiadówek 10x15 najlepsze zdjęcia i poprosimy o ich powiększenia na prawdziwym papierze czarno-białym.

Gdy barwy nie rozpraszają uwagi. . mamy skłonności do odbierania obrazu czarno-biatego jako pewnej wizji rzeczywistości.Ponieważ nie widzimy świata w postaci różnych odcieni szarości. zaskakującą grę światła i cienia oraz bogaty kontrast walorowy tak doskonalej jak ta odbitki czarno-biafej. łatwiej dostrzegamy efektowną kompozycję.

Sfotografowane w czerni i bieli. prawie białą płaskorzeźbą i znacznie rozjaśniony pierwszy plan. Załóżmy jednak pomarańczowy filtr. wprowadźmy filtry do naszego podstawo- wego wyposażenia. Poświęćmy nieco czasu na zapoznanie się z efektami. 120 i biony Doskonała jakość Obróbka w procesie cięte obrazu. bardzo duża C-41 (odczynniki do tolerancja ekspozycji koloru) Kodak Advantix black Format APS Doskonała jakość Obróbka w procesie and white+ obrazu. bardzo Wysokoczuty materiał drobnoziarnisty. szczególnie na C-41 {odczynniki do T400 CN) papierze cz. . a otrzymamy odbitki o wiele bardziej wyraziste: groźne. ciemne niebo. tak że prawie wszystko będzie w podobnych odcieniach szarości. Wymaga starannej cięte superdrobnoziarnisty. pole pszenicy z niebieskim niebem i klebiastymi cumu- lusami. kon.Powszechnie używane materiały czarno-biale Materiał Formaty Właściwości Uwagi Agfa Scala 200X (Pto) 35 mm. jakie dają poszczególne filtry. umiar. bardzo koloru). Materiał najnowszej superdrohnoziarnisty. obróbki. obróbka tylko w trastowy wyspecjalizowanych laboratoriach Fuji Neopan 400 35 mm i 120 bardzo ostry. bardzo duża C-41 (odczynniki do tolerancja ekspozycji koloru) KodakT-Max10Qi400 35 mm. cięte drobnoziarnisty. obłoki Wybijające się z niego. 120 oraz błony Bardzo ostry. wyjdzie to płasko. generacji dobry kontrast MfordXP-2 Super 400 35 mm. Wyobraźmy sobie np. można duża tolerancja ciągnąć do wyższej ekspozycji czułości Filtry do sterowania kontrastem Jeśli decydujemy się zmierzyć z materiałem czarno- -bialym. 120ibtony Wyjątkowo ostry. bardzo Materiał odwracalny. o uniwersalnym za- kowanie kontrastowy stosowaniu llford Delta 1001400 35 mm i 120 Wyjątkowo ostry. najlepiej kontrastowy odczynnikami T-Max Kodak Select Black & 35 mm Doskonalą jakość Obróbka w procesie White + 400 ( i pro obrazu.. abyśmy byli w stanie wyobrazić sobie efekt końcowy.-b.

drogerii lub sklepów obrazu. lecz mody- fotograficznych. podczas gdy na filmie na podczerwień ta sama rzeczywistość wychodzi w zafałszowanych barwach. która firma wyprodukowała który odcieni walorowych. Wskazówka Materiały mało znanych marek W fotografii czarno- Oprócz filmów dobrze znanych producentów istnieją -biatej' filtry barwne na rynku liczne materiały niemarkowe. Konwencjonalny materiał światłoczuły ma za zadanie odwzorować rzeczywistość tak jak ją widzimy (po lewej). Filmy barwne na podczerwień produkuje się ze specjalną warstwą emulsji czutą na niewidzialne promieniowanie cieplne. należących do danej sieci . Każdy filtr ISO 100. choć nieraz nie poszczególnych sposób ustalić. Wybór wśród nich sprowadza się lepszy kontrast do jednego rodzaju negatywu barwnego o czułości w ogólny. i przyciemnia barwy a więc niekoniecznie w laboratorium. . co pozwala uzyskać starzałego typu. film. Większość takich filmów pochodzi fikują reprodukcję z fabryk. Na ogół noszą nie zabarwiają one nazwy sieci supermarketów. rozjaśnia barwy Niektóre z nich mają wliczony w cenę koszt obróbki . z którym dopełniające w sto- zwykle współpracujemy. zbliżone do własnej jednak tylko w punktach.200 i 400 oraz niekiedy wersji odwracalnej. które mogą być przydatne do efektów specjalnych lub do celów naukowych. należących do znanych firm. sunku do niej. Materiały niemarkowe często mogą być prze.

efekt. Są wówczas zafałszowaną repro. (Ten rodzaj materiałów ma często czułość ISO 160). przeznaczone do specjalistycznych zastosowań. choć podobno materiały profesjonalne Filmy profesjonalne Fujichrome są dostosowane do optymalnych nie muszą być konie. rezultatów przy reprodukcji w druku. używanym przez wielu poważnych daży dopiero gdy fotografów. ostrości i mikroskopijnym wane są do sprze- ziarnie. W wielu nie mają odpowiedników wśród filmów amator- przypadkach są to skich. ciała i mają nieco obniżony kontrast. tuszujący niedostatki. Poza tym nie różnią się niczym od ama- torskich. jako „profesjonalne". profesjonalnych fotografów. Warto wziąć pod materiał przetermi- uwagę następujące informacje: nowany lub prze- grzany. reprodukcję • Materiały profesjonalne są generalnie droższe od barwy itd. Następnie amatorskich. dostosowane do optymalnej reprodukcji barwy dukcję barw. tyle że kiero- nasyceniu barwy. obsługujących waniu znanej rnarki).przydatne wówczas. • Większość amatorskich materiałów odwracal- nych ma profesjonalne odpowiedniki .określone są na opakowaniu budkach i kioskach. niż materiały amatorskie rezultatów w przypadku wywoływania forsownego. a w niektórych sklepach można je są zamrażane w celu kupić tylko w opakowaniach po 20 sztuk. Na przykład Fujichrome Velvia (ISO 50) produkty o tej samej jest materiałem profesjonalnym o wyjątkowym emulsji. • Niektóre profesjonalne materiały odwracalne i cesu starzenia negatywy barwne są przystosowane do lepszych (niszczenia). Filmy profesjonalne sprzedawane niewiadomego po- są na ogół w specjalistycznych sldepach chodzenia w opako- fotograficznych i laboratoriach. Film użyty po • Niektóre profesjonalne negatywy barwne są upłynięciu daty waż.Wskazówka Filmy profesjonalne a amatorskie Unikajmy w podróży Niektóre materiały. na ności może mieć przykład do fotografii portretowej. osiągną optymalną czułość. .zwłaszcza w formatach śred- kupowania filmów w nich i większych . w odróżnieniu od „amator- Możemy trafić na skich" produktów dostępnych powszechnie w „podróbkę" (wyrób każdym sklepie. gdy podstawową sprawą jest utrzymanie jednolitego charakteru obrazu na wszystkich Wskazówka rolkach. co ma dawać złagodzony. spowolnienia pro. cznie lepsze od ama- • Niektóre profesjonalne materiały odwracalne torskich.

. odchodząc jak niepyszni. nie przyjmujmy jej tak po prostu. W większości przypadków .Jeśli z laboratorium otrzymamy odbitkę z negatywu barwnego o niepożądanym zabarwieniu (powyżej) lub nietrafionej ekspozycji. jeśli odbitka zostanie powtórzona ze staranniejszą korekcją.możliwe jest uzyskanie lepszych rezultatów.dzięki większej tolerancji negatywów na btędy .

szczegółów w cieniach niu barw. . ISO 400 nasycenie umiar- kowane Fujicolor Superia 100. 400 drobnoziarnisle filmy o bardzo dużym nasyce- niu barw Fujicolor Superia 35 mm Bardzo ostry.200. brak 200.Powszechnie używane negatywy barwne Marka/typ Formaty Właściwości Agfacolor HDC Plus 35 mm (dla ISO 200 Bardzo ostre. brak Gold MAX 400 drobnoziarniste filmy o bardzo dużym nasyce- niu barw Kodak Gold Max 800 35 mm Bardzo ostry. Wprawdzie niektóre „niemarkowe" filmy mogą być gorsze. że wyroby przeznaczone dla amatorów i fotografów niedzielnych są z założenia gorsze. 400 HDC Plus Fujicolor Smart Film Format APS Podobny do Fujicolor brak 100. Można go „ciągnąć" do X-TRA 800 drobnoziarnisty film o 1600 dużym nasyceniu barw Kodak Gold 100. super. super. super. 400 Format APS Ostry. Trudno zgodzić się z taką oceną. 400 Gold Konica JX 200. drobnoziarnisty brak film o dość dużym nasyceniu barw Uwaga: Negatywy barwne powyżej ISO 400 wykazują generalnie bardziej widoczne ziarno. super. super- drobnoziarnisty film o dość dużym nasyceniu barw Kodak Ektapress P J 35 mm Bardzo ostry. lecz większość materiałów największych firm jest doskonałej jakości. Udoskonalone 100. również reprodukcja barwy jest zazwyczaj mniej soczysta Ocena materiałów profesjonalnych Niektórzy wolą fotografować wyłącznie na materiałach oznaczonych jako profesjonalne w przekonaniu.400 również format 110) drobnoziarniste filmy o przenoszenie bardzo dużym nasyce. 35 mm Bardzo ostre. 200 i 35 mm Bardzo ostre.200. Format APS Podobny do Kodak brak 200. Można go „ciągnąć" 400 (Pro] drobnoziarnisty film o do 800 i 1600 dość dużym nasyceniu barw Agfacolor Futura 100.400 Superia Kodak Advantix 100. wyższy kon- trast i niższą ostrość. Format APS Podobny do Agfacolor brak 200. super.

inaczej niedostępnego. co mamy robić. którego nie da się łatwo skorygować. • Wybierajmy taką markę i typ filmu. które mogą się bardzo nagrzewać. typu lub formatu filmu. • Jeśli nie jesteśmy zadowoleni z odbitek. aby następnym razem efekty były lepsze. „Ta stodoła była czerwona. słoneczny dzień. poroz- mawiajmy z szefem laboratorium. zanieśmy je do okienka. żeby twarz miała odcień różowy. a nie niebieski". (Na przykład: „Proszę w ciem- nej katedrze nie fotografować z fleszem obiektów odległych o 30 metrów od aparatu"). że będzie gotów dokonać poprawek lub wyjaśni. który jest znany w laboratorium. lub gdy wybieramy się w wymarzoną podróż życia i musi- my mieć absolutną pewność optymalnych rezultatów. takim jak wnętrze samochodu w upalny.Fotografujmy na materiałach profesjonalnych. Wysokiej jakości odbitki i slajdy Czy zawsze jesteśmy naprawdę zadowoleni. Aby zwiększyć szansę osiągnięcia satysfakcji z własnych /djęć. weźmy pod uwagę następujące sugestie: • Stosujmy filmy świeże (nie czekając aż zbliży się ich data ważności). odbiera- jąc zdjęcia z laboratorium? Powinniśmy być. Nigdy nie trzy- majmy filmu w nagrzanym miejscu. Niewyklu- czone. gdy podstawową sprawą jest jednorodność efektów na wszystkich rolkach. jeśli potrzebujemy jakiegoś. a nie ciemnobrązowa"). (Na przykład: „Wolałbym. . Jeśli w laboratorium zrozumieją czego chcemy. wysokiej klasy. chyba że aparat się zepsuł albo zastosowana technika lub nie- typowe warunki oświetleniowe spowodowały jakiś problem. wtedy. po poprawkach powinniśmy otrzymać odbitki bardziej zbliżone do naszych oczekiwań. unikajmy skrzynek pocz- towych. Laboratoria rzadko kiedy mają swój zautomatyzowany sprzęt ustawiony z myślą o uzyskiwaniu optymalnych rezultatów z nietypowymi filmami. przchowywane w temperaturze poniżej 20°C. • Jeśli wysyłamy filmy do laboratorium pocztą. • Bądźmy gotowi podać konkretne powody niezadowolenia.

• Obróbka materiałów odwracalnych jest znormali- szach 10x12. Być może w miejscowym klubie fotograficznym uzyskamy adres laboratorium o ustalonym dorobku. możemy polegać. formatowe błony który najczęściej stosujemy w naszych zdjęciach. aby się przekonać. dostępne są w arku. W przeszłości standardem obowiązującym wśród fotografów National Geographic był materiał Kodachrome 64. na którym jako format „120".Wskazówka • Na początek spróbujmy zamówić odbitki z tego samego paska negatywu w kilku różnych labora- W poniższych toriach. Jednak obecnie częściej sięga się po materiały 0 czułościach ISO 50 i 100 oraz Ektachrome E200 (o bardziej neutralnym balansie barwnym). choć do fotografowania przy sła- bym oświetleniu często stosowano Kodachrome 200. Marki zmieniają się zależnie od fotografa. fotografujący dla National Geographic stosują do większości zadań materiały odwracalne. Błony cięte telefonicznej lub w czasopiśmie fotograficznym. zwane • Wykonując odbitki ważnych zdjęć w formacie powy- „200". Materiały stosowane w National Geographic Jak większość fotografów robiących odjęcia do druku. (Tylko laboratoria Kodaka i kilku innych firm są w stanie obrabiać materiały Kodachrome). oświetlenia i zamierzonego efektu. Typ materiału i czułość zależą od sytuacji. . zachowujące te właściwości nawet przy obróbce forsownej. które z nich daje najlep- tabelach średnio. sze rezultaty przy rodzaju materiału (i tematu). laboratoria osiągają o wiele lepsze rezultaty niż inne. Liczba klatek żej 20 x 25 pomyślmy o skorzystaniu z laboratorium na rolce zależy do profesjonalnego. o drobniejszym ziarnie 1 żywszych barwach. nie zmie- istnieją też dłuższe niajmy go za każdym razem. Poszukajmy wśród ogłoszeń w książce formatu. jego osobistych preferencji i intymnej zażyłości z ulubio- nymi filmami. gdy gdzieś ogłoszą rolki dla tych ceny promocyjne. W nowszych filmach zastosowane zostały emulsje najnowszej technologii. trzymajmy się go.5 cm zowana (jeśli chodzi o czas i temperaturę) ale niektóre i większych. formatów. zwojowe występują • Kiedy już znajdziemy laboratorium.

Doskonały film uniwer- 100F[pro) oprócz APS zdaniem specjalistów salny. umiarkowanie wysoki kontrast Fuiichrome Ssnsia H 35 mm Wyjątkowo ostry. architektury. kolory realistyczne. bardzo Główny materiał (proi cięte drobnoziarnisty film o Fujichrome do repro- naturalnej reprodukcji dukcji barwy ciała. doskonały zwłaszcza do reprodukcji w dużych powiększeniach Kodak Ektachrome 35 mm i 120 100S ma balans neu. kątem optymalnych traście. Materiał często (pro) cięte superdrobnoziarnisty. super Doskonały film 100 drobnoziarnisty. nasycenie barw. barwy. Doskonały film IDOSi lOOSW(pro) tralny. bardzo duże nasycenie barw. uniwer- (pro) cięte drobnoziarnisty film.Najczęściej używane barwne materiały odwracalne Marka/typ Formaty Właściwości Uwagi Agfachrome RSX 100 35 mm. powiększeniach rewelacyjna definicja obrazu i ostrość. się zwłaszcza do od- barwy realistyczne. wysoki kontrast przyrody. umiarkowanie wysoki kontrast Fujichrome Velvia 50 35 mm. Opracowany pod Speedl 100/1000 (pro) lecz o niższym kon. ze wszystkich dukcji w dużych dostępnych na rynku. używany z założoną wyjątkowo duże czułością ISO 40. balans neutralny rezultatów przy obróbce forsownej do trzech przysłon w górę Fujichrome Provia Wszystkie formaty Nowy materiał. kon- trast umiarkowany Fujichrome Astia 100 35 mm. wszystkim do pejzaży. 120 i błony Bardzo ostry. polecany ma najdrobniejsze zwłaszcza do repro- ziarno. bardzo uniwersalny duże nasycenie barw. 100SW ma uniwersalny balans ocieplony . stosowany przede balans „ocieplony". nadaje duże nasycenie barw. dawania barwy ciała balans neutralny. bardzo dokła. 120 i błony Nadzwyczajnie ostry. jak i delikatnych. nieco „ocieplony" balans barwny. wybitna wierność dne oddanie barw ciała barw i wierna reprodukcja barw zarówno moc- nych. salny materiał. nieco „ocieplony" balans barwny. Fujichrome MS (Multi 35 mm i 120 Podobny do Sensii II. bardzo Doskonały. 120 i błony Bardzo ostry.

dość Obróbka tylko u drobne ziarno. średnie Obróbka tylko u 200 ziarno. wierna repro. średnie Kodaka j w wyspecjali- nasycenie. w tym negatywy elementów obrazu barwne i czarno-białe. Wyjątkowo brazowych. zwłaszcza przy obróbce forsownej Jak to widać na zamie- szczonych obok trzech zdjęciach.) Marka/typ Formaty Właściwości Uwagi Kodak Ektachrome E100VS we wszystkich Bardzo ostre. podczas gdy omówić w tej książce. formatach włącznie z drobnoziarniste filmy o przyrodniczych. drobne Opracowany z myślą o E200 (p roi ziarno. żywe barwy wtedy. ocieplony. Niektóre materiały portretowe. kontrast mroku nie płowieje umiarkowany Kodak Kodachrome 35 mm Bardzo ostry. materiały „natychmiastowe". Kodaka i w wyspecjali- kowane nasycenie zowanych laboratoriach. zwłaszcza 35 mm wyraziste. barwne materiały zmieniają się. bardzo Doskonały do zdjęć E100VS(VividSatura. dają barwy bardzo . barwy realisty- czne. nasycenie Podsumowanie barw oraz reprodukcja Według ostatnich danych na rynku występuje niebieskich i czerwonych około 150 różnych materiałów. kontrast umiarkowany Kodak Kod ac liro me 64 35 mm Bardzo ostry. krajo- 100 Chrome EC w formacie niu barw. . balans neutralny forsownej do trzech przysłon w górę Kodak Elitę Chrome 35 mm Wyjątkowo ostry. barw. dodatkowych informacji są czasopisma jalnie ze wzmocnionym fotograficzne. przechowywany w dukcja barwy. uniwersalny bardzo duże nasycenie barw. Doskonały film 100 superdrobnoziarnisty. specja- od użytego materiału listyczne . umiarkowane optymalnych rezulta- nasycenie barw i kon. umiar.Najczęściej używane barwne materiały odwracalne (cd. byśmy zdołali je wszystkie spokojne. Dobrym źródłem inne opracowano spec. kontrast bardzo ocieplony umiarkowany balans. gdy pożądana jest wzmocniona reprodukcja barw Kodak Ektachrome 35 mm i 120 Bardzo ostry. tach przy obróbce trast.takie jak materiały na podczerwień. omówienia różnych dostępnych na rynku filmów. rozmaite większe formaty itd. odwracanego. jak również szczegółowe nasyceniem barw. balans zowanych laboratoriach.o wiele za dużo. zależnie odwracalne. balans umiar- kowanie „ocieplony". zamieszczające wyniki testów lub przejaskrawionym nowych materiałów. Elitę podróżniczych. tion) i Kodak Elitę podniesionym nasyce- Chrome Extra Color błonami ciętymi.

.

można z łatwością uzyskać zmodyfikowany efekt. o pełnej skali odcieni. Ponieważ większość modeli pozwala nieco ingerować w programy. zaopatrzonych w pełny zestaw narzędzi regulacji oraz całkowicie manualny tryb pracy. w trybie półautomatycz- nym lub całkowicie automatycznym. Nawet jeśli stale fotografujemy z zastosowaniem programów automatycznych aparatu. od której zależy ilość światła wpadającego w każdej chwili przez obiektyw. lecz możliwe jest zwiększenie liczby poprawnych technicznie zdjęć. musi zapoznać się z pojęciem ekspozycji i stosowaniem światłomierzy Można wprawdzie uzyskać nieco dobrych zdjęć przy użyciu systemu komputerowego aparatu najnowszej generacji. KTO chce wyjść poza fotografowanie aparatem kieszonkowym. co znaczy. że film musi zostać naświetlony odpowiednią ilością światła. Pierwszym z nich jest czas naświetlania. co oznacza czas. Możemy też przełączyć aparat na pracę w trybie manualnym i ustawić je samodzielnie. Ekspozycja zależy od czułości filmu i jeszcze dwóch innych czynników. Niniejszy rozdział w większości odnosi się do lustrzanek jednoobiek- tywowych.EKSPOZYCJA l JEJ POMIAR KAŻDY. . Możemy pozwolić. Drugim jest wielkość otworu względnego (przysłona). aby aparat sam ustawił jeden lub oba z tych parametrów. konieczna jest poprawna ekspozycja. w którym otwarcie migawki pozwala światłu padać na powierzchnię filmu. Podstawowe wiadomości o ekspozycji Aby uzyskać zdjęcie czytelne. powinniśmy rozumieć pewne pojęcia.

a światłomierz zmierzy poziom luminancji. W przypadkach. Możemy wówczas zaakceptować zalecane przezeń parametry i wykonać zdjęcie. System ten nie jest jednak niezawodny. które dadzą „poprawną" ekspozycję. światłomierz w aparacie może wykazywać skłonność do wskazywania nadmiernych lub niedostatecznych parametrów naświetlania. o ile nie wprowadzimy poprawek. . gdy w obiekcie przeważają walory bardzo ciemne lub bardzo jasne. gdyż mierzą ilość światła odbitego od fotografowanej sceny. Wbudowane w aparat systemy pomiaru ekspozycji są tak zwanymi „światłomierzami na światło odbite". Można też wprowadzić własne korekty.Światłomierze wbudowane w aparat mierzą intensywność światła odbitego od foto- grafowanego obiektu dla wyznaczenia takich kombinacji czasu naświetlania i przysłony. Ustawiamy czułość filmu (ISO) i kierujemy obiektyw w stronę fotogra- fowanego przedmiotu. Pomiar światła Niemal każdy obecnie oferowany w handlu aparat rna wbudowany światłomierz.

Można do tego użyć szarej tablicy zamieszczonej na początku i na końcu naszej książki. Jeśli scena składa się w przeważającej mierze z obiektów ciemnych lub jasnych.Wiele takich scen. że tatwo je dobrze naświetlić. ekspozycję należy mierzyć z szarej tablicy. jak np. można uśrednić do waloru przeciętnej szarości. reprodukowana powyżej. . Szara tablica widoczna poniżej jedynie ilustruje zagadnienie. co sprawia.

w dalszym trawę. lony. trudno uznać taką ekspozycję za poprawną.np. i mroczny). przysłony (współ- czynnik kompensacji Średni walor -0. Najlepsze odbitki wychodzą jednak z negaty- należy. Niemal we wszystkich par. o pół przysłony Jeśli slajd jest prześwietlony (tak. by ich zdjęcia Z najnowszych były nieco ciemniejsze niż innych. Można Natomiast jeśli zamówić skorygowany duplikat slajdu lub cyfrowo fotografowany zmanipulować obraz w komputerze. jasny . który ma ów szczegóły i faktura. badań naukowych póty uważają zdjęcie za dobrze naświetlone. tiach obrazu powinny być widoczne pewne szczegóły Aby nie wprowadzać lub faktura. Na przykład opalona twarz. którzy do. Niektórzy fotografowie wolą. Posługując negatywu. jącego na nią światła. ale średni walor nie musi być koloru szarego. Istnieje pewien odcień szarości. że wszystko jest (współczynnik kom- za jasne) lub niedostatecznie naświetlony (ciemny pensacji +0. takie. że przeciętna mogą na nim rozróżnić fotografowany obiekt i jego scena odbija 13% otoczenie.5) w stosunku do Wszystkie światłomierze na światło odbite są zapro pomiaru z szarej gramowane na prawidłową reprodukcję walorów tablicy. jak Laboratoria mogą dokonać znacznych korekt w zamieszczona w tej ekspozycji podczas wykonywania odbitek z książce. Są tacy. średni walor. daje to obiekt jest bardzo jednakże tylko ograniczone możliwości korekcji. ośnieżony Ponadto najjaśniejsze partie obrazu na przeświet. niewiele da się na to poradzić.5). Dobra ekspozycja oznacza zgodność z tym. Zalecalibyśmy opano. które nie są ani zbyt ciemne ani zbyt lepiej wyjdą jasne. że brak w nich zmniejszamy jakichkolwiek szczegółów. Jeśli na zdjęciu widać szary śnieg i bladą zamętu. dwie światta 18-procen- przysłony niedostatecznie lub nadmiernie naświet- tową szarą tablicą. gdy negatyw był o jedną.„Prawidłowa" ekspozycja Wskazówka Nie istnieje jednoznaczna definicja prawidłowej eks- pozycji. w myśl wów naeksponowanych poprawnie. bezchmurne niebo od północnej strony czy zieleń trawy lub liści . dla Materiały odwracalne większości obiektów Dla materiałów odwracalnych ekspozycja jest zwiększyć ekspozycję czynnikiem decydującym o poprawności zdjęć. ciągu produkuje się 18-procentowe szare Materiały negatywowe tablice. Z reguły możliwe jest uzyskanie dobrej się przy pomiarze odbitki nawet wtedy. Dzięki temu średnich: scen. (a nie 18%) pada- co widziały nasze oczy. dopóki wynika. ekspozycję o pół wanie sztuki prawidłowego naświetlania slajdów. krajobraz - lonych slajdach są często tak jasne. zaleceń Kodaka.

Obszary jasne i ciemne Zdarza się często. ludzie w ubraniach najrozmaitszych odcieni i kawałek jasnego nieba. jeśli chcemy mieć dobrą ekspozycję. w których nie możemy zdać się na światłomierz. Aby osiągnąć poprawną ekspozycję autor tego zdjęcia zwiększył ją o półtorej przysłony w stosunku do zaleceń światłomierza. zależnie od odcienia. Ist- nieje jednak wiele nietypowych sytuacji i tematów fotograficznych. Sceny takie dadzą się często sprowadzić do waloru śred- niego. ekspozycja wyliczona na podstawie wewnętrznego pomiaru światła aparatu będzie zaniżona (po lewej). Taka scena będzie naświetlona poprawnie lub prawie poprawnie.lub zawiera rozległe . jak i ciemnych obszarów. Obiekty czarne lub białe Gdy fotografowana scena składa się głównie z obiektów czarnych albo białych . że fotografujemy sytuacje złożone zarówno z jasnych. bardzo jasne obszary. Oto typowy obrazek: zielona trawa na pierw- szym planie.Kiedy w otoczeniu obiektu o średnim walorze występują duże. mogą mieć walor całkiem zbliżony do średniego.

czy też zakładamy. kombinacje czasu i przysłony. dodajmy: używanych bezmyślnie. gdyż światłomierz będzie się starał sprowadzić całą scenę do średniej szarości. matową farbą. Jeśli więc niebo jest nadmiernie jasne. o gwarantowanym współczynniku odbicia światła . Sfotografowany na chybcika czarny samochód wyjdzie na slajdzie barwnym jako szary.parametrach. Szary wyjdzie także równie szybko pstryknięty bałwan śniegowy. wskazaną przez światłomierz. że reszta scenerii w istocie reprezentuje walor średni. Pejzaż z rozległym obszarem jasnego nieba lub wody będzie przyciemniony. które wykonujemy po przekadrowaniu do kompozycji.obszary wyjątkowo jasnych lub bardzo ciemnych plarn . Pomiar zastępczy Pierwsza metoda uzyskiwania lepiej naświetlonych zdjęć jest chyba najprostsza. daje niezadowala- jące rezultaty. aby dokonać pomiaru ekspozy- cji z samej tylko tablicy w ręcznym trybie pracy aparatu. Uzyskany w ten sposób czas naświetlania i przysłonę stosujemy do zdjęcia.18 %). pomiaru dokonujemy tylko z pozostałych elementów scenerii. Blokowanie parametrów ekspozycji Istnieją dwa sposoby zachowania ustawionych parametrów przy przekadrowaniu. Można się obyć bez takich zgadywanek.lub zalecanych . o którą nam chodzi. czego walor średni jest dowiedziony. W trybie ręcznym . Tablicę taką umieszczamy w pobliżu głównego fotografowanego obiektu i zbliżamy się na tyle. jeśli weźmiemy ze sobą coś. Kierujemy obiektyw w stronę fragmentu sceny o średnim walorze i doko- nujemy światłomierzem pomiaru z tego zastępczego obiektu. Znajdujemy odpowiednią. Idealnie spełni te funkcję szara tablica fotograficzna (arkusz tektury pomalowanej szarą. która da nam właściwą ekspozycję. które mają zapewnić dobrą ekspozycje.większość światłomierzy na światło odbite. W powyższym przykładzie oceniamy na oko. W nietypowych sytuacjach nie możemy polegać na światłomierzu aparatu i ustawionych przezeń .

zależeć zależała od tego. ewentualnie na mniejszy otwór względny albo krótszy czas naświetlania. otwieramy diafragmę Korektora wskazań automatyki obiektywu o pół \V przypadkach. gdy nie dysponujemy szarą tablicą.ewen- na spust migawki. nie Wskazówka są więc potrzebne żadne dodatkowe kroki. aparat nie zmienia sam ustawień. zwiększamy ekspozycje. aż wskaźnik widoczny w wizjerze aparatu zasugeruje. bądź pomiaru ekspozycji dokonuje się naciskając lekko przysłonę . automatycznym trybem pracy aparatu. Musimy więc przycisnąć i przytrzymać zycję w stosunku do przycisk blokady automatyki ekspozycji z chwilą wskazań światło- dokonania pomiaru z waloru średniego. w aparacie nie ma. że ekspozycja jest poprawna. Stosowana w tym celu procedura będzie lować. . podnieść ekspozycję o jedną przysłonę. Nasza sada mówi. pokrętłem czasów naświetlania. Przejście z przysłony 11 na 8 podwaja otwór względny. Następnie przechodzimy na większy otwór względny lub dłuż- szy czas naświetlania. chcąc skorzystać z pomiaru w mniejszym zakresie. że dla białych i bardzo jasnych obiektów decyzja. aby skompensować ekspozy- cje dla obiektów jasnych. W trybie automa- aby zwiększyć lub tycznym aparat w trakcie przekadrowania zmieni zmniejszyć ekspo- parametry. Jeśli blokady pomiaru ekspozycji tualnie jedno i drugie. aby wyszły jasno. i drugim. czy też Tak długo operujemy pierścieniem przysłony lub sposób odwzoro- ?oro. czy posługujemy się ręcznym. możemy Sprawdźmy w instrukcji obsługi: aparat może zmieniać bądź czas mieć specjalny przycisk AE lock. co do tego. przysłony i przesta- a pomiar zastępczy jest niezbyt wykonalny .może zajść potrzeba potraktowania jako wyjścio- (Tylko niektóre wych parametrów podawanych przez światłomierz aparaty mają taką aparatu i wprowadzenia do nich korekt. czy będzie od tego. aby skompensować ekspozycję dla obiektów ciemnych. będziemy musieli fotografować Na przykład aby w trybie ręcznym pracy aparatu. lub też blokady naświetlania. toteż do materiału światłoczułego dociera . mierza. ewentualnie jednym wania ruchu. a zmniej- którym parametrem szamy ekspozycję. Po prze- kadrowaniu ignorujemy po prostu wszelkie ostrze- W trybie ręcznym. aby wiernie oddać obiekty będziemy manipu- ciemne. zastępczego. żenia o niepoprawnej ekspozycji. pracy aparatu. czy istotniejsza dla nas będzie głębia Ręczny tryb pracy ostrości.np„ gdy wiamy czas naświet- znajdujemy się w zasypanym śniegiem krajobrazie lania o pół działki. Prosta za- możliwość).

Sprawdźmy w instrukcji obsługi. zza postaci lub innego (fotografowane przedmioty ewentualnie doświetlić lampą fotografowanego przedmiotu mogą wyjść sylwetowe) błyskową (jeśli będzie to możliwe) Wykonawca oświetlony Może wystąpić nadekspozycja Obniżyć ekspozycję o 1 reflektorem na tle rozległej przysłonę nieoświetlonej przestrzeni Pejzaż ze słońcem w kadrze Może wystąpić poważna Podnieść ekspozycje o 2. że zwiększamy ilość światła o jedną przysłonę w stosunku do wskazań światłomierza. musimy nastawić kom- pensację ekspozycji. jasne niebo (pierwszy plan będzie za ciemny) Oświetlenie kontrowe .5 (szary śniegi przysłony Dziecko na plaży. 1/2 (albo 0. Przejście z 1/250 na 1/500 skraca o połowę czas naświetlania. że zmniejszamy ilość światła o pół przysłony w stosunku do wskazań światłomierza itd. co oznacza zwiększenie ekspozycji o jedną przy- słonę).5 piasek (dziecko będzie za ciemne) przysłony Bardzo ciemny obiekt: 1 ) znaczną Nad ekspozycja (obiekt szary) Obniżyć ekspozycję o 1. tym samym zmniejszając ilość światła padającą na film (wnaszej tabeli będzie to-1). Jeśli chcemy zmienić ekspozycje.Sugestie korekty ekspozycji Scena/sytjacja Problem ekspononiBtrycziiy Rozwijanie Ośnieżony stok narciarski Wystąpi podekspozycja Podnieść ekspozycję o 1.są danymi szacunkowymi. Wszystkie one . Rodzaje światłomierzy wewnętrznych We współczesnych aparatach występują trzy typy światłomierzy na światło odbite.stonce Wystąpi podekspozycja Podnieść ekspozycję o 2 przysłony.5 podekspozycja przysłony Uwaga: Podane tu zalecenia korekt -w stosunku do wskazań światłomierza o pomiarze centralnym . białe fale i Wystąpi podekspozycja Podnieść ekspozycję o 1. Działania przy automatycznym trybie pracy Zmiana przysłony lub czasu naświetlania w trybie automatycznym nie ma wpływu na ekspozycję. dwa razy więcej światła (w naszej tabeli będzie to +1.5) oznacza.5 lub 1 część kadru wypełnia czarny przysłonę samochód lub 2) mała postać lub inny mały obiekt Pejzaż: 2/3 kadru wypełnia Wystąpi podekspozycja Podnieść ekspozycję o 1 przysłonę zamglone. jeśli nie znajdziemy przejrzyście oznakowanego pokrętła z serią liczb dodatnich i ujemnych. Nastawie- nie +1 oznacza. cło zastosowania przy pracy z negatywem. W przypadku slajdów należy je traktować jedynie jako wartości wyjściowe do eksperymentów lub fotografowania z rezerwowymi wariantami ekspozycji.

Światłomierze o pomiarze wielopunktowym Mierniki takie określa się również mianem „analizu- jących". Miernik punktowy wymaga znacznego Światłomierze o pomiarze centralnym doświadczenia w Światłomierze te dokonują pomiaru z przeważającej ocenie waloru. wskazujący obszar pomiaru światła. Jeśli światłomierze o pomiarze centralnym. Jeśli części obszaru widocznego w wizjerze. jaśniejszy lub ciem- niejszy od waloru Ponieważ światłomierz uśrednia walory na dość dużym obszarze. istnieje duże prawdopodobieństwo. że jeśli walor obiektu nie jest średni. co umożliwia dokonanie pomiaru wydzielonego. podświetlona od tyłu kontrowym światłem słonecznym. najnowszych. że ekspozycja będzie zbliżona do poprawnej w wielu . (choć niekoniecznie idealne) negatywy z blisko 95% najczęściej spotykanych sytuacji zdjęciowych.choć nie we wszystkich . faworyzują mierzony obszar jest jednak obiekty położone bliżej środka kadru. Dokonują Wielopunktowe one analizy układu oświetlenia danej sceny i dobie- systemy pomiaru są rają parametry. Przy zastosowaniu najlepszych system centralnego systemów otrzymujemy nadające się do kopiowania pomiaru światła. ultranowoczesnych modeli rozpoznają wadzać poprawki. kierując się sztuczną inteligencją. biorąc pod uwagę tylko światłomierz zinter.sytuacjach plenerowych. Na przykład mogą zignorować w scenie jakiś obszar nigdy nie możemy 0 wyjątkowo wysokiej luminancji (taki jak słońce) być pewni. „matrycowych" lub Wskazówka pracujących w układzie „plastra miodu". nieprzewidywalne . „wielostrefowych". Na ogół na matówce wytrawiony jest okrąg. wystąpi btąd ekspozycji. czy szara tablica. Pamiętajmy. Mierniki punktowe Te znacznie mniej rozpowszechnione światłomierze mierzą światło odbite na o wiele mniejszej powierzchni. ale są między nimi pewne różnice. Na ogół przy szybkim pretuje dany obiekt fotografowaniu dają pomiary dokładniejsze niż czy sytuację. do wskazań światłomierza trzeba będzie wprowadzić korekty. bardzo jasne niebo pod jego górną krawędzią. scenerie o szczególnie jasnym walorze i automatycznie przejdźmy lepiej na korygują ekspozycję.Wskazówka mierzą światło odbite od fotografowanych przed- miotów. jak 1 obliczać parametry. Niektóre z chcemy sami wpro. takiego jak twarz dziecka. pozostałe elementy sceny. chyba. ignoru- jąc np. . że wprowa- dzimy poprawki. niewielkiego obiektu. średniego.

6 przy 1/15 Horyzont.6 przy 1/1 000 Daje nieporuszony obraz postaci dzień stoneczny w ruchu Dzieci biegające na białym f/8 przy 1/500 Daje nieporuszony obraz postaci piasku. może to jednak prowadzić do n i ed oświetlenia Postacie ludzkie w umiarkowanie f/8 przy 1/125 brak pochmurny dzień Postacie ludzkie fotografowane f/5. W tym celu .6 przy 1/250 Daje nieporuszony obraz umiarkowanie pochmurny dzień większości postaci.Sugestie ekspozycji dla filmów IS0100 Sytuacja Parametr/ Uwagi Narciarz na ośnieżonym stoku. Przydatne wskazówki dotyczące ekspozycji Możemy również kompletnie zignorować wskazania światłomierza aparatu i ustawiać parametry na pod- stawie sugestii zawartych w ulotkach. jaskrawo oświetlona równoważna jest ekspozycja f/4 przy 1/8 Neony f/4 przy 1/30 Lub f/5. w śniegu f/16 przy 1/125 Zapewnia dużą glebie ostrości lub na jasnej plaży Sporty amatorskie w f/5. w nocy f/8 przy 1/250 Według niektórych f/16 przy 1/125 (lub wartości równoważne). Choć wiele różnych kombinacji przysłony i czasu naświetlania daje równoważne ekspozycje.6 przy 1/15 słońca Uwaga: Powyższe zalecenia mają posłużyć do ogólnej orientacji i mogą być przydatne przy pracy na negatywach. 10 minut po zachodzie f/4 p rży 1/30 Lub f/5.6 przy 1/125 Do osiągnięcia optymalnych pod stonce rezultatów może być przydatne wypełnienie f leszowe Postacie ludzkie w ciemny. dzień słoneczny w ruchu Fotografia widokowa. Uwzględniliśmy wiec czynniki związane z głębią ostrości i odwzorowaniem ruchu. umieszczo- nych czasem w opakowaniach filmów. W odniesieniu do slajdów można je traktować jedynie jako punkt wyjścia do eksperymentów lub fotografowania z ekspozycyjnymi „wariantami bezpieczeństwa". tabela bierze pod uwagę charakter tematu i prawdopodo- bnie oczekiwany efekt. chyba że ruch będzie się odbywać blisko aparatu. f/5. f/2 przy 1/30 Niewiele jest obiektywów f/2. f/4 przy 1/125 Jak wyżej pochmurny dzień Postacie ludzkie w cieniu f/4 przy 1/1 25 Jak wyżej Wielkomiejska ulica w nocy. w takim przypadku spróbujmy f/4 przy 1/500 Księżyc.

by zastosować przysłonę 16 przy czasie l/125 do scen na śniegu w dzień słoneczny dla filmu ISO 100. żeby wyszedł rozmazany. Ekspozycja równoważna Jak już powiedzieliśmy. Jeśli fotografowanym obiektem jest narciarz i nie chcemy.6 przy 1/500. Jeśli fotografujemy kraj- obraz i chcemy by wszystkie plany wyszły ostro. uzyskując efekt zatrzymania ruchu. Jako że wiele różnych kombinacji czasu naświetlania i przysłony daje taką samą ekspozycję. Dla filmu ISO 100 ustawiamy . możemy wybrać f/16 przy 1/125. dokładnie taką samą eks- pozycję można uzyskać przy wielu różnych usta- wieniach: f/16 przy 1/15. możemy fotografować z przysłoną 5. Gdy postanowił zatrzymać ruch. wybór zależy od artystycznego zamiaru fotografa. f/8 przy 1/500. f / l i przy 1/250.6 przy 1/1000. musimy robić zdjęcia w ręcznym trybie pracy aparatu. Słoneczna reguła szesnastu Istnieje również uproszczona zasada. wyczytać sugestię. autor tego zdjęcia wybrał dtugi czas naświetlania i maty otwór względny.Aby uzyskać efekt poruszenia. f/4 przy 1/2000 itd. W ulotce mogliśmy np. f/5. która mówi: W dzień słoneczny dobre rezultaty przy ręcznym trybie pracy aparatu daje przysłona 16 przy czasie naświetlania równym odwrotności wartości ISO zastosowanego filmu. wybrał krótki czas naświetlania i odpowie- dnio duży otwór wzglę- dny.

obecność lub brak lekkiego zachmurze- nia. drzewa. Przy odchyleniu od poprawnej ekspozycji o więcej niż pół przysłony rezultaty w większości przypadków będą nie do przyjęcia. itd. Słoneczna różnych wersjach reguła szesnastu jest trafna w bardzo jasne dni w ekspozycyjnych. na śniegu lub jasnym piasku. czy też czasy są nieco dtuższe niż w dzień słoneczny f/16 przy 1/100. wybieramy stosujmy warianty najbardziej zbliżone . Po prosti w grę wchodzi zbyt wiele zmiennych- intensywność lub ką padania światła słonecznego. Zwłaszcza przy trudnych warunkach oświetleniowych warto więc . Duble bezpieczeństwa ekspozycji Precyzyjne naświetlanie ma kluczowe znaczenie dla slajdów. w których występują znaczne odbicia światła. Ponieważ jednak w mało którym Pracując na slajdach aparacie są takie czasy naświetlania.w powyższych przykładach bezpieczeństwa - będzie to 1/125 i 1/500. to. powinny być. np. sytuacjach. Jednak w częściej spotykanym otoczeniu. Dla ISO 400. takim jak trawa. ludzie i nieco nieba. Wskazówka Nie ma takiej zasady ekspozycyjnej. czy migawka aparatu pracuje z absolutną precyzją. ważne tematy Ocena słonecznej reguły szesnastu fotografujmy w kilku Winni tu jesteśmy słówko ostrzeżenia. co potwierdzają wskazówki ekspozycyjne załączone do filmów. stoso- wanie tej zasady może spowodować pewien stopień niedoświetlenia. która sprawdza się w absolutnie wszystkicl sytuacjach. użylibyśmy 1/400.

.

z chwilą jej uruchomienia. aparat automatycznie ustawia kompensację ekspozycji). chcąc obiektywy dopuszczają regulację przysłon w zakresie uzyskać subtelne drobnych wartości pośrednich. Innymi stówy. aby uzyskać nieco podniesioną ekspozycję. Dla następnej najmniej jedna klatka klatki otwieramy diafragmę o pół przysłony. jeśli chcemy pierwszą klatkę z parametrami zalecanymi przez świa- mieć pewność. że wyjściowe parametry były zupełnie nietrafione. Autor i przymykamy diafragmę o pół przysłony.5). że przy- tłomierz lub w rnyśl jego wskazówek. Duble bezpieczeństwa dla negatywu wykonujemy w odstępie całej przysłony. reprodukowanej obok Wykonywanie dubli bezpieczeństwa przez mody- serii slajdów wykonał fikację czasu naświetlania jest również możliwe. który mierzy lurninancję .fotografować z uwzględnieniem dubli bezpieczeństwa Przy materiałach ekspozycji. czy wyjściowa ekspozycja była prawidłowa czy nie.za każdym razem zmieniając precyzja ekspozycji. przekonamy się. Dla zostanie idealnie trzeciej klatki powracamy do ustawień wyjściowych naświetlona. Duble bezpieczeństwa w trybie automatycznym Pierwszą klatkę fotografujemy według wskazań światłomierza. Korzyści z fotografowania z dublami bezpieczeństwa Gdy odbierzemy wszystkie trzy slajdy z laborato- rium. (Niektóre aparaty mają funkcję automatycznych dubli bezpieczeństwa. lecz trzy warianty zdjęcia w wiele aparatów nie pozwala na ustawienie jego odstępach jednej trze- pośrednich wartości. W takich przypad- różnice między klatkami. nieco ekspozycję. kach duble bezpieczeństwa wykonujemy w trybie automatycznym. toteż fotografowanie z wariantami bezpie- Duble bezpieczeństwa w trybie ręcznym czeństwa jest techniką W ręcznym trybie pracy aparatu fotografujemy przydatna. * Światłomierze zewnętrzne Aparaty 35 mm i średnioformatowe mają na ogół wbudowany światłomierz. w dół i w górę od wyjściowej. Dla następnej ustawiamy kompensację ekspozycji na +1/2 (lub 0. posługując się regulacją kompen- sacji ekspozycji. fotografować każdą odwracalnych liczy się scenę trzykrotnie . W każdym wypadku jeden z trzech slajdów powinien być bliski ideału - chyba. Zresztą nie wszystkie aparaty czy ciej przysłony.

Niektóre mierniki mogą szybko dokonać kilku pomiarów: na przykład partii ciemnych. sceny i wskazuje właściwe parametry. mieszczącego się nieraz w kącie widzenia 1°. zwróconą w kierunku aparatu. Pomimo to czasami widzimy fotografów z dodatkowym światłomierzem w ręku. które mierzą nie światło odbite od obiektu. Konieczność interpretacji pomiaru występuje przy nietypowych kierunkach światła (przede wszystkim .mierzą światło odbite. Światłomierze na światło padające Są to światłomierze. lecz nań padające.podobnie jak te wbudowane w aparat . które mierzą światło padające na fotografowany obiekt. najdokładniejszych informacji. Zamiast kierować światłomierz w stronę obiektu. posługując się jego manualnym trybem pracy. światłomierze takie dostarczają. Światłomierz taki dokonuje pomiaru intensywności światła i przekłada go na odpowiednie kombinacje czasu naświetlania i przysłony. Światłomierze na światło odbite Są to światłomierze. dokonujące pomiaru światła odbitego z małego wycinka obiektu. Najbardziej rozpowszechniony jest tu miernik punktowy. które zapewniają poprawną ekspozycję. Mierzy on lumlnancję bardzo małego obszaru. podczas gdy inni używają dodatkowego światłomierza kon- trolnie i jako źródła dodatkowych informacji. Parametry te trzeba następnie ustawić w aparacie. i mierniki punktowe (u dołu). Właściwie użyte. które . jak i odbite. trzymamy przed obiektem jego kopułkę z materiału rozpraszającego światło. Niektóre światłomierze są dwufunkcyjne: mogą mierzyć zarówno światło padające. W niektórych sytuacjach może wystąpić potrzeba odejścia od parametrów zaleca- nych przez światłomierz na światło padające. średnich i jasnych. Niektórzy z profesjona- listów nie ufają światłomierzom w aparacie. co umożliwia dokładne zmierzenie kon- trastu (rozpiętości luminancji) sceny.Wśród popularnych światłomierzy zewnętrznych są takie. Niektóre mierniki punktowe uśredniają zebrane pomiary.

pomiaru dokonujemy w podobnym świetle. Uzyskane parametry ustawiamy następnie w aparacie. jest nieoceniony przy pracy ze studiem fleszowym. Btyskomierze Miernik błysków. Używając światłomierza na światło padające do pomiaru intensywności światła padającego na obiekt. gdy jest on po drugiej stronie rzeki). a które pogrążone w mroku. działający na zasadzie pomiaru światła padającego. trzymamy go jak najbliżej obiektu. które partie mają być poprawnie naświetlone.przy kontrze) i przy silnie zróżnicowanym oświetleniu obiektu (trzeba zdecydować. . z kopułką zwróconą w stronę aparatu. które przeeksponowane. Jeśli nie możemy zbliżyć się do obiektu (np. Wskazuje on właściwą przysłonę przy próbnym odpaleniu studia. funkcjonującym w trybie manualnym.

spowodowane wstrzą- sami aparatu przy długich czasach naświetlania. bez obawy o rozmycie obrazu. . że nogi zbyt elastyczne nie zapewniają stabilności. możemy użyć każdego filmu. przysłony i czasu naświetlania. Dzięki temu. aż kadr będzie idealny. czy można je zdjąć do pracy we wnętrzach albo na twardym podłożu. jakie są odpowiednie dla tematu. kto fotografuje. ale często zapomina się o statywie. ma wiele dobrych stron. że podstawa fotografii. Przy pracy studyj- nej sprawdzają się największe i najcięższe statywy. Można wyregulować wysokość i ustawienie aparatu i dokonać drobnych korekt kom- pozycyjnych. statyw zbyt ciężki spędzi większą część żywota w szafie. solidne oparcie. to aparaty i obiektywy. Model superlekki przyjem- nie się może nosi. Z drugiej strony. ale sprawdźmy. wie. • Statywy o nogach trójczłonowych są zwykle sztywniejsze od tych z czteroczłonowymi. Chociaż praca z trzema dodatkowymi noga- mi bywa czasochłonna i niekiedy frustrująca. zapewniające optymalną stabilność. • Szpiczaste końcówki mogą być bardzo przydatne do fotografowania w plenerze na miękkim gruncie.OSPRZĘT DODATKOWY l OTRZYMANIE SPHZfTU Statywy KAŻDY. Jednak fotografia podróżnicza i plenerowa wymaga sprzętu o mniej- szych rozmiarach i wadze. Zakup statywu Wybierając statyw pamiętajmy. które daje statyw. że aparat na statywie jest niewzruszo- ny jak skała. Statyw pozwala na staranne przestudiowanie kom- pozycji na matówce. ale nie gwarantuje stabilnego oparcia aparatom z długimi obiektywami.

Głowica panoramująca (z dwiema lub trzema przez co solidne oparcie gałkami do regulacji) jest wciąż najpopularniejsza. • Fiksowanie nóg zabezpiecza statyw przed upad- sztywny statyw jest kiem.• Osobna regulacja rozstawu każdej z nóg najbar. ale niektórzy istotnym elementem fotografowie wolą fiksy skręcane. Niektóre modele mają również regulację oporu głowicy. Choć wiele statywów sprzedawanych jest od razu Długie ogniskowe z głowicą. powo- dując uderzenie obiektywu o jedną z nóg statywu. aparat fotograficzny. gdyż za pomocą jednej tylko ostrych zdjęć. żeby głowica po założeniu ciężkiego obiektywu odfiksowana nie opadła nagle w dół. stabilizującym simum zabezpieczenia. potęgują efekt wibracji. Pożądany zwłaszcza dziej ułatwia pracę na nierównym gruncie. dla aparatu staje się lecz dla niektórych regulacja taka jest zbyt powolna podstawowym warian- i niewygodna. . Z nowymi głowicami kulowymi tem uzyskiwania pracuje się szybciej. Najszybciej fiksuje się zaciskami. może ona się okazać zbyt delikatna. przy pracy z obiekty- wami wąskokątnymi. jako dające mak- osprzętu. gałki można bez ograniczeń regulować pozycję aparatu.

którymi mamy się zamiar posługiwać. Ich rozmiary i kształty są bardzo zróżnicowane nawet w obrębie tej samej firmy. W każdym dobrze zaopatrzonym sklepie fotograficznym znaj- dziemy szeroki wybór statywów i głowic. w śród k u.. Wybór będzie zależeć od tego. Dzięki uprzefmośc! Hakuba USA Inc. [oowyżei. (powyżej) dzięki uprzejmości Bocjeri Ptiolo Corp. po prawej. poniżej) . z jak dużym i ciężkim statywem zdołamy sobie poradzić oraz od aparatu i optyki.

a nie pożałujemy. duża na poważne zdjęcia oraz biodrówka dla aparatu i obiektywu lub plecak. lub gdy wymagany jest szybki do- najlepiej gdy oprzemy stęp się do sprzętu. w układzie narzuconym z góiy. przy reportażach z wypraw i zdarzeń. Tańsze modele mają zazwyczaj w środku wkła. dostoso. Składa się on z płytki mocowanej do aparatu lub do obiektywu waskokątnego . Konkluzja Szukając statywu. dochodzi do wniosku. pieszych wędrówkach lub wyprawach drążka -zwłaszcza narciarskich nic nie dorówna wygodą plecakowi. Rozmiary są znacznie zróżnicowane. zaprojektowanemu specjalnie z myślą o sprzęcie . a wkładki można dowolnie przestawiać. Zmiana aparatu lub obie- ktywu jest tu znacznie szybsza niż przy tradycyjnych statywach. który sprawia. który wygląda na sztywny i daje się szybko i pewnie ustawić. otwierana od góry torba oparciem. od małych torebek. rancję stabilności. w wietrzne dni. Posługiwanie się statywem jest jednym z najprostszych kroków na drodze od fotografii amatorskiej do zawodowej . które wymagają przykręcania i odkręcania. nóg statywu ponad potrzebę . Statyw jed- ramieniowa jest idealna przy fotografowaniu w po- nonożny sprawdza się śpiechu. sprawdźmy różne marki i modele. Wskazówka dki z cienką warstwą pianki. Używajmy go często. że „gorącego" reportażu potrzebne mu są trzy różne rodzaje toreb foto.Wiele modeli ma przy głowicy mechanizm zatrzasko- wy.przynajmniej jeśli chodzi o osiągnięcie wyższej jakości technicznej obrazu. Wybierzmy taki. Chcąc mieć gwa- sza. pozwalający na maksymalną mobilność jest mobilność. że posługiwanie się statywem staje się przyjemnością. wując każdorazowo układ torby do sprzętu.szcze- Plecak fotograficzny gólnie środkowego Przy wspinaczce. Torby fotograficzne Przy fotografii sportowej i innych typach Kto dużo fotografuje. Stosunkowo lekki statyw jednonożny może być Torba ramieniowa dogodnym i poręcznym Jak dotąd najpopularniejsza. go o coś stabilnego. w tłumie. niekiedy ważniejsza od graficznych: mała na krótkie wycieczki i wakacje bardzo stabilnej podpory z rodziną. który unikajmy wysuwania decydujemy się zabrać na wyprawę. do wielkich toreb.i z uchwytu na głowicy statywu. W droższych torbach warstwa pianki jest grub. które mieszczą aparat średnioformatowy wraz z kompletem wypo- sażenia.

W większych biodrówkach zmieści się dodatkowo kilka obiektywów albo jeszcze jeden . Torby biodrowe Inną możliwość stanowi rodzaj otwieranej z góry kabury. zapewniające maksimum bezpie- czeństwa. Po przybyciu na miejsce możemy przepakować sprzęt do torby codziennego użytku. że trzeba na ogół taki plecak zdjąć. aby się dostać do czegokolwiek. mieszczącej lustrzankę jednoobiektywową z zoomem. Niektóre z nich mają w komplecie wkładki działowe z pianki obszytej materiałem. co nie jest na samej górze.fotograficznym. stosują często sztywne kasety z tworzyw sztucznych lub aluminium. Kasety do transportu Fotografowie podróżujący samolotem z dużą ilością sprzętu. Jedynym minusem jest to. Pełną mobilność i brak zmęczenia wspomaga tu system zawieszenia. który musi być zarejestrowany jako cargo. rozkładający ciężar na dużej powierzchni.

regulowaną uprzężą. z wstawkami siatkowymi dla przewiewu. aby znaleźć najodpo- wiedniejszy. inne do tyłu. filmy i akcesoria. Torby takie są przydatne. zaopatrzonych sklepach który system jest wygodniejszy. W wielu kieszeniach o najróżniejszych rozmiarach można rozmieścić aparaty. Na lato szukaj- my kamizelek z bawełny. Kamizelki fotograficzne Dzięki uprzejmości Lowepro (obydwa) W warunkach polowych wielu fotografów woli kamizelkę fotograficzną. aby nadążyć za biegiem wydarzeń. gdyż umożliwiają szybki dostęp albo zupełnie inne. co do tego. Watowane ramiona sprawiają. Wskazówka Szukajmy plecaków z dobrze wywato- waną. po prostu Wielką ich rozmaitość przesuwamy torbę do przodu. Wypró- bujmy wyrób kilku firm (z obciążeniem). płyniemy łodzią albo torby o wiele mniejsze chodzimy po górach. gdy grafowie. Są foto- zoom i duży flesz. fotograficznych. że łatwiej jest nosić statyw lub ciężką torbę. do sprzętu. opinie są podzielone. Oto tylko dwa spośród wielu typów toreb foto- graficznych na rynku: torba na ramię (na sąsie- dniej stronie} i plecak fotograficzny (obok) są w stanie pomieścić dużo sprzętu. . w pasie i na klatce piersiowej. z popręgami na ramionach. obiektywy. ponieważ rozkłada ona ciężar sprzętu na ramiona i plecy. Niektóre biodrówki znajdziemy w dobrze otwierają się do przodu. Gdy chcemy fotografować. którzy wolą podróżujemy na rowerze. Zdają one idealnie egzamin gdy chcemy szybko zmienić obiektyw.

użyteczne będą wkładki. otwieraniu towarzyszy dość głośny zgrzyt. • Plecak może być niewygodny. • Biodrówki są bardzo niewygodne. Pomocny może być mocny suwak na każdej kieszeni. pozwalających na szybki dostęp do filmów i innych drobnych przedmiotów oraz wiele przedziałów wewnętrznych do rozmieszczenia aparatów i obiektywów. Jednakże przy pracy w okolicach. Odpowiedniejsza będzie wówczas torba na ramię albo „za duża" kamizelka fotograficzna na wierzch. . gdy musimy szybko dostać się do sprzętu. kurtkę narciarską albo inne ciężkie okrycie. dodatkowo wzmocnionymi w punktach szczególnie narażonych na obciążenia. który sprawdzałby się idealnie w każdej sytuacji.Wady i zalety Nie ma takiego typu torby. które można regulować i wyjmować. gdzie można się obawiać kradzieży. • Mocne materiały takie jak płótno lniane albo ny- lon. • W mieście elegancka torba na ramię może być odpowiedniejsza niż biodrówka albo plecak. Rozkładanie plecaka na chodniku w centrum miasta w celu wymiany obiektywu może spowodować problemy. • Kamizelka fotograficzna to marzenie kieszon- kowca. Idealna torba fotograficzna Wprawdzie torba doskonała nie istnieje. kasety ani kamizelki. Odpowiedniejsza będzie tu torba ramieniowa. • Mnóstwo zewnętrznych kieszeni. która nie sygnalizuje cennej zawartości. • Wewnętrzne przegrody z usztywnionej pianki. należałoby raczej zalecić torbę znoszoną i podniszczoną. szukajmy jednak kombinacji następujących cech. jeśli istnieje konieczność dostosowania układu wnętrza do konkretnych potrzeb. z mocnymi szwami. kiedy mamy na sobie płaszcz.

bryzgi wody. Niektóre torby fotogra- ficzne są nieprzemakalne. zwtaszcza jące dopuszczalnych standardów międzynarodowych słonej. nitowane części metalowe lub tęcz tylko nieliczne. są wodo- chroniący przed deszczem. narażony jest na roz- • Do podróży samolotem wymiary nie przekracza. Przepisy te są zróżnicowane. gdy • Dobrze zaprojektowany system uprzęży plecaka - sprzęt fotograficzny idealnie dopasowany do budowy ciata. toreb należy poszukiwać zawsze wtedy. toteż przed podróżą skonsultujmy się z linią lotniczą. Podwyższo- • Mocny parciany pas z wyprofilowaną i watowaną nego standardu bez- krzywizną ramieniową w celu redukcji obciążenia pieczeństwa tego typu ramienia. lub wręcz dla bagażu ręcznego. mocne plastikowe zatrzaski oraz fartuszek takie jak te oto. Dzięki uprzejmości Tiffen Company . • Grube suwaki. szczelne. skąpanie w niej.

nośmy więc ze sobą zapasowe baterie . Wystarczy kilkakrotnie musnąć nim obiektyw. Otwórzmy aparat z tyłu i odwróćmy korpus do góry nogami. pył. Aby uniknąć zabrudzeń.Dbałość o sprzęt fotograficzny Czyszczenie aparatu Piasek. a nie chusteczką. zakrywajmy obiektyw zaślepką. Unikajmy uszkodzeń obiektywu Prawie przezroczysty filtr Skylight. Niech prąd płynie Większość współczesnych aparatów nie nadaje się do użytku bez zasilania. żeby nigdy nie dotykać delikatnego mechanizmu migawki.i styki w aparacie . przecierajmy styki baterii . Utrzymywanie obiektywu w stanie czystości Usuwajmy odciski paków. UV lub 1A na każdym obiektywie zapobiegnie porysowaniu i innym uszkodzeniom drogiej soczewki przedniej. Postarajmy się kupić jeden z antystatycznych pędzelków dostępnych w dobrze zaopatrzonych sklepach fotograficznych.gumką do ołówka.zwłaszcza. aby usunąć utlenioną warstwę . kurz. Redukujmy ładunki elektrostatyczne W warunkach niskiej wilgotności obiektywy i filtry przyciągają kurz niczym magnes. włosy lub okruchy filmu mogą zakłócić pracę delikatnych mechanizmów lub zarysować film. Wdmuchując z impetem powietrze z dużej gumowej gruszki usuwamy wszel- kie niepożądane drobiny. Metalowa osłona przeciwsłoneczna chroni również do pewnego stopnia obiektyw przed uderzeniami. aby usunąć przyciągające kurz ładunki elektrostatyczne. zanieczyszczenia i ślady po kroplach wody z przedniej i tylnej soczewki. W celu rozwiązania problemów z kiepskim kontakto- waniem. Uważajmy. gdy muszą to być baterie jakiegoś nowego typu. w czasie gdy nie fotografujemy. drobno włóknistych ściereczek. Posługujmy się przy tym własnym ciepłym oddechem lub kropelką wysokiej klasy płynu do czyszczenia szkieł optycznych i którąś z nowych. których nie można kupić na każdym rogu.

aby Współczesne zapobiec uszkodzeniom i zmniejszyć ryzyko korozji. Wyjmujmy baterie. Drobiny powstałego przy tym pyłu zdmu. wysyłkowym sprzedają metalowe pojemniki z żelem krzemowym.metalu. które można reaktywować w piekarniku. Aby zapobiec temu problemowi. Sklepy fotograficzne dla na wypadek różnego profesjonalistów i niektórzy dostawcy w systemie rodzaju zagrożeń. . aż sprzęt ogrzeje się do temperatury otoczenia. umieszczamy każdy z elemen- tów sprzętu w osobnym. gdyż jącej wyszczególniony w ciągu paru minut nasycają się wilgocią i tracą sprzęt fotograficzny - zdolność jej absorpcji. gdy wnosimy sprzęt z mrozu do pomieszczenia o wysokiej wilgotności). Skroploną parę osuszajmy suszarką do włosów. (Ten sam problem może wystąpić zimą. Unikajmy skraplania pary Kiedy wychodzimy z klimatyzowanego samochodu lub pomieszczenia w wilgotny plener. szczelnie zamkniętym foliowym worku lub pakujemy całość w worek na śmieci. W parnej kowej klauzuli do atmosferze pakieciki z wchłaniającymi wilgoć kryszta- polisy uwzględnia- łkami żelu krzemowego nie na wiele się zdadzą. Para skropli się tylko na zewnętrznej stronie folii. nad ogniskiem lub kuchenką. pomyślmy o szczelnej kasecie z twardego czeniowego z prośbą materiału na sprzęt fotograficzny. momentalnie na naszym aparacie i obiektywach powstaje war- stewka skroplonej pary. każdy z elementów chwilę zanurzone w wodzie. Wskazówka chujemy gumową gruszką. W warunkach oceanicznej bryzy opakujmy cały aparat wraz z obiektywem w przezroczystą torebkę foliową i manipulujmy przyciskami przez folię. zapieczętowaną foliową do agenta ubezpie- torebkę. Wyci- namy tylko otwór na przednią soczewkę obiektywu. jeśli zostaną choćby na oraz obiektywów. Również wilgotne o dołączenie dodat- powietrze może spowodować problemy. Poczekajmy przed użyciem. Rolki filmów przechowujmy w plastikowych pojemniczkach. Zwróćmy się sprzętu pakujmy w osobną. elektroniczne aparaty i flesze rzadko dają Unikajmy wilgoci Woda stanowi wielkie zagrożenie dla aparatów się naprawić. Strzeżmy się słonej wody Rozpylona woda morska powoduje korozję wszystkich metalowych części aparatu i obudowy obiektywu. jeśli sprzęt ma nie być używany przez ponad miesiąc.

i zapamię- tajmy-w jaki sposób udało im się osiągnąć dany efekt. wybieramy się do Wielkiego Kanionu. przestudiujmy porady dotyczące pejzaży. zajrzyjmy do odnośnego podrozdziału . tosowaniem wiedzy technicznej i wskazówek Robert Caputo estetycznych do realnych sytuacji.jeśli. dajmy na to. by zareje- gdy maluch dotarł na strować wakacyjną podróż. pozwoliło uchwycić go być przygotowani na każdą sytuację . Wiedząc. czy fotografujemy na wyczucie chwili. Zastanówmy się . albo po to. powinniśmy sam dół zjeżdżalni. aby przekonać się. towanie dziadka w dniu jego dziewięćdzie- tym samym przekazując siątych urodzin. . od uwieczniania wielkich rozkosze placu zabaw. Podobnie jak malarze studiują dzieła mistrzów.od w chwili najwyższej fotografowania meczu piłki nożnej po portre- szybkości i radości. wszyscy możemy czerpać naukę z wysiłków innych. jak ten sam lub podobny temat potraktowali inni fotografowie. własnym archiwum. zatrzymać rozwiane włosy i zachwyt W mniejszym rozdziale zajmiemy się zas- na twarzy. że czeka nas określona sytuacja. Przejrzyjmy również fotografie w książkach i czasopismach. Dzięki krótkiemu czasowi piramid w Gizie do rejestrowania pierwszego naświetlania udało się samodzielnego kroku naszego dziecka. Zwolnienie migawki zlecenie jakiegoś czasopisma czy z myślą o dokładnie w momencie. Robert Caputo Najważniejsze jest BEZ WZGLĘDU na to.