BAROK

Sam naziv " barok " izveden je od portugalske, odnosno španske riječi barroco ili barruco koja oznacava biser nepravilnog oblika i manje vrijednosti. U istoriji umjetnosti postoje dva pristupa baroku. Jedni ga smatraju logičnim produžetkom renesansnih tradicija, tj zavrsnom fazom renesanse. Drugi su skloni da u baroku vide antipod humanističkim težnjama – " barokno " je ono sto je ne uravnoteženo, izvještačeno, bizarno, suprotno estetskim kanonima renesanse. Za neke barok označava povratak privitivnim izvorima čovječanstva, jer se, napustajući intelektualni klasicizam , okreće vitalnosti i instinktu kao pokretačima umjetničkog čina. Termin barok, kao oznaka epohe izmedju renesanse i klasike koja obuhvata oko 150 burnih godina, tek početkom 20-tih godina XIX vijeka prihvaćen je u umjetnosti muzike. Razlikovanje ranog ( 1600-1630), zrelog (1630-1680), i poznog(1680-1750) baroka donekle pomaže da se ipak pojedine dosta heterogene pojave u muzici ovog doba. Barok kao pravac donio je nova izražajna sredstva, nova shvatanja o mjestu duhovne muzikei nagli uspon instrumentalne polifonije, koja će dostići u Bahovim djelima. Pojedinac kao umjetnicki subjekt izbija u prvi plan a svjetovna muzika doživljava veličanstven uspon. Izgradjuje se nauka o harmoniji ( nauka o akordima i njihovom povezivanju). U prvoj polovini XVIII vijeka francuski kompozitor i teoreticar Žan Filip Ramo objavljuje svoje značajne teorijske radove iz oblasti harmonije. U njima su data teorijska resenja razvojnih procesa koji su se odigrali u muzičkoj praksi onog doba i istovremeno postavljene teorijske osnove modernog shvatanja harmonije. Iz vremena baroka imamo moderne tonske rodove dur i moll, u današnjem smislu riječi. Barok donosi nove oblike – imstrumentalne i vokalnoinstrumentalne muzike. Žan Filip Ramo

" Arijadna i Orfej ". Kao najznačajniji autor opere istakao se Klaudio Monteverdi. oni odbacuju polifoniju i stvaraju novu tragediju u monodijskom stilu.RANI BAROK Rani barok ( 1600-1630) vezuje se za rađanje prve opere. koji u to vrijeme i nije bio tako bogat. Pod pred postavkom da gu Grci tragediju izvodili kao neku vrstu deklamacije – govor kroz muziku. rečitativ je blizak firentinskom. Vrlo inventivno koristi orkestar. Kod njega. Međutim njij se danas isključivo pridaje istorijski značaj jer se ni po obliku ni po sadrzaju ne moze porediti sa onim sto danas nazivamo operom. Njegove se opere i smatraju kao prvim pravim predstavnicima ovog žanra. ali se javljaju ansambli – dueti i terceti. Kao njegove najpoznatije opere treba izdvojiti : " Krunisanje Popeje " . kao i madrigalski horovi. Dramska radnja prikazuje se kroz niz zaokruzenih samostalnih djelova. Sa Monteverdijevim dijelom počinje oblikovanje opere sa numerama. željela je da obnovi grčku tragediju. Grupa umjetnika. poznata pod nazivom " Firentinaska kamerata " . Pra izvedena opera bila je " Dafne " od Jakopa Perija. .

U XVII vijeku mnogi instrumenti su usavršeni ili su dobili oblik vrlo sličan današnjem. nalaze se na u osnovi baroknih vokalnoinstrumentalnih formi – oratorijuma.ZRELI BAROK U zrelom baroku opera je jedna od vodećih oblika. Tajna njihove izuzetnosti nije primarno u obliku. najznačajniji garditelj bio je Antonio Stradivari. Početkom XVIII vijeka javljaju se prvi primjerci klavira sa čekićima. U zrelom baroku dolazi do usavršavanja inastrumenata sa dirkama i diferenciranje muzike za orgulje i čembalo. Čuveni kremonski graditelj instrumenata Amati i Gvarneri stvorili su primjerke izuzetne vrijednostii ljepote. iz uvodne muzike za operu radja se klasična simfonija. U drugoj polovini XVII i U prvoj polovini XVIII vijeka. Lovački rog se takodje usavršava pa u drugoj polovini XVII vijeka postaje umjetnički instrument. fagot. ansambli i horovi. U baroku su usavršeni i duvački instrumenti : flauta. Njegovo usavršavanje potrajalo je stotinak godina. već u izboru i pripremi drveta i naročito u izradi laka. čiji instrumenti sve do danas važe za najbolje. Na kraju. Razvoj instrumentarija omogućilo je samostalniji život instrumentalne muzike. oboa. Virtuozitet vokalnih dionica barokne opere inspirise razvoj instrumentalnog virtuoziteta i uticaj na stvaranje koncertnog stila. a takođe izgradnju velikih vokalnoinstrumentalnih formi sa solistima. ansamblima i horovima koje prati orkestar. njeni sastavni djelovi : arija. To se posebno odnosi na porodicu violina. . kantate i mise. recitativ.

To je vrijeme djelovanja dva najveća barokna majstora Baha i Hendla. dalje se izgradjuje koncertni stil. končerto groso). OBLICI BAROKA Barok je kako period nastanka novih i usavršavanja do tadašnjih vokalnoinstrumentalnih ( opera. pasija) tako i instrumentalnih oblika( barokna svita. barokna misa. oratorijum. fuga. tipična barokna motoričnost je ne zaobilazna. VOKALNO-INSTRUMENTALNI OBLICI INSTRUMENTALNI OBLICI -opera -oratorijum -barokna misa -kantata -pasija -barokna svita -sonata -solistički koncert -fuga -tokata -invencija -preludijum -konćerto grosso . tokata. preovladavaju instrumentalne forme koje su monumentalnog karaktera. kantata. preludijum. invencija. sonata. solistički koncert.KASNI BAROK U kasnom baroku dolazi do sinteze polionije i homofonije.

Tekst opere. Sami su nastojali da u predgovorima za svoja djela protumače bit novog kompozitorskog postupka. Prvi kompozitori opera odlučuju se. moze biti specijalno napisanza operu. Prva prikazana opera " Dafne " (1597). prilagodjeno zahtjevima muzike.prije svega skraćenog.OPERA Opera je scensko vokalno-instrumentalno djelo. bar u početku. dakle. Nastanak opere priprema i dramski madrigal XVI vijekau kojem se ( u horskom izvodjenju) izdvajaju " uloge " pojedinih lica. moreske. Firentinca Jakopa Perija (na tekst Rinučija) u stvari je pastorala. koje se – kao svako dramskosastoji od činova. za monodiju. . pa je zato u tumačenju moguće osloniti se na njihove vlastite riječi. Velika popularnost na dvorovima tog doba uživali su uz predstave pastorala. a ovi od scena. libreto. U srednjem vijekuizvodjene su liturgijske drame i misterije u kojima je muzika imala značajnu ulogu. JAKOPO PERI Suština promjene u odnosu na tadašnju tradiciju odnosi se na sredstva izražavanja. baletske prizore. Mogli bi smo reći da je to drama u kojoj glumci svoje uloge ne govore. mada se češće obrađuje postojeće dramsko djelo. Oni. nije predstavljalo novinu. samo po sebi. već ih pjevaju uz pratnju orkestra. Korišćenje muzike u scenskim djelima. Kompozitori prvih opera izgrađuju novi tip odnosa muzike i teksta. jer pjevni tekst traje znatno duže od govornog. potpuno odbaciju polifoniju jer smatraju da je u njoj nemoguće postići stalnu i punu zazumljivost riječi (iz tih razloga ce 250 godina kasnije Ričard Vagner izostaviti ansamble u svojoj muzičkoj drami! ). koji radnju na sceni muzički podcrtava i tako utpotpunjuje dojam.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful