You are on page 1of 3

▲ Martijn Aslander over de netwerk- en informatiesamenleving

Winstmaximalisatie leidt
tot gedoe en tot kramp
Om maar eens met het auteurschap te be-
ginnen: Martijn Aslander zit in de afron-
dingsfase van een boek. Easycratie gaat het
De laatste kersttoespraak van koningin Beatrix leek een waterscheiding heten en zowel de titel als de verschijnings-
te markeren tussen de voor- en tegenstanders van een grotere rol en vorm zeggen iets over de richting van de
betekenis van de digitale informatie-uitwisseling. Het behaagde de missie waarop hij zich gestort heeft.
vorstin de verkilling en verharding in de maatschappij in causaal Het boek is gratis te downloaden om de kans
verband te brengen met de talrijke tweets, feeds en blogs die om dat de boodschap wordt opgepakt zo groot
voorrang vechten op de pc-schermen. Gefundenes Fressen voor de mogelijk te maken. Aslander wil dingen in
columnisten en commentatoren die de scherpte van hun pen in de beweging brengen en daarom experimen-
laatste dagen van het afgelopen jaar niet wilden lenen voor de teert hij met verschillende manieren van
beoordeling van de kwaliteit van oliebollen. verbinden, netwerken en informatie-uitwis-
seling.
Het scharnierpunt in zijn redeneertrant is
een onvoorwaardelijk vertrouwen in de
kracht van ideeën. Het bij elkaar brengen
van informatie en ideeën ziet hij als zijn

H
doel en een van de manifestaties daarvoor
is het podium van Toomler in Amsterdam.
Met cabaretier Lebbis en medestander Anja
Het rumoer rond de Koninklijke vermaningen lijst met populaire sprekers in Nederland en Wassenaar werkt hij daar aan het project
verstomde snel in de dagen die volgden. de agenda van Aslander vormt een indruk- Stand-up Inspiration. Samen aan de slag
Hyvers en twitteraars logden weer vrolijk in wekkende afspiegeling van projecten waar- met ideeën, gedachten en visies, bijeenge-
en ook zij die hun communicatiekanalen bij hij is betrokken. Welke fascinaties kent bracht door kritische en enthousiaste den-
niet via een toetsenbord openhouden, staak- deze veelgevraagde man die zich naar eigen kers. Een rauwe podiumformule met alleen
ten de discussie. De overtuiging dat een zeggen het liefst bezighoudt met spelen, een zaaltje en een microfoon. Een perfect
slim gebruik van de netwerk- en informatie- puzzelen en klooien? decor voor originele denkers on stage.
samenleving spectaculaire mogelijkheden
biedt, hield in ieder geval moeiteloos stand
bij lifehacker, connector en resourcerer
Martijn Aslander (37) uit de stad Groningen.
Wie weinig houvast vindt in het rijtje profes-
sies dat met de naam Martijn Aslander ver-

‘Mensen
helpen liever
dan dat ze
geholpen worden’

bonden is, kan wellicht beter uit de voeten


met wat aanvullingen daarop: auteur, filo-
soof en ideeënbedenker. En dat zonder één
studie, nog nooit een baas gehad en ook nog
nooit een uitkering ontvangen.
Zijn naam staat zeer hoog genoteerd op de

13
Er is een tijd geweest dat Het organiserend vermogen
Aslander werd benaderd van de samenleving wordt er
voor het houden van lezin- groter mee en politiek en
gen omdat ‘hij het zo leuk overheid hebben daar geen
kon zeggen’. De verzoeken antwoord op. Grote concerns
die verraden dat hij vanwege als oliemaatschappijen trou-
die kwaliteit werd uitgeno- wens ook niet.
digd, legt hij tegenwoordig Kijk bijvoorbeeld eens naar
terzijde. ‘Ik ben geen enter- de applicatie op I-phone die
tainer. Als ik gevraagd word het mogelijk maakt overal
omdat de mensen een origi- waar je rijdt realtime de ben-
nele visie willen horen op zineprijs binnen te halen.
kwesties die in onze samen- Het besluit om ergens wel of
leving onderhuids leven, niet te tanken, wordt daar-
kom ik graag. Veelal zijn het mee een stuk simpeler.
bijeenkomsten van bedrijven Of neem de gratis taxiappli-
en van de overheid waar ik catie die je in staat stelt elke
optreed. Dat doe ik zonder taxirit in Amsterdam snel te
enige vorm van voorberei- regelen en daar bovendien
ding. In mijn beginfase pre- een evaluatie aan koppelt.
pareerde ik me eens op een Binnen de kortste keren heeft
lezing en viel toen flauw als iedere taxichauffeur daarmee
gevolg van de spanning. Ik een rating die voor de klant
wil het graag goed doen en veelzeggend is. Slechte
blijkbaar moet ik het daarbij chauffeurs zullen hun ritjes
niet hebben van een voorbe- een stuk moeilijker binnen-
reiding. Daar ben ik dus mee halen als deze applicatie
gestopt.’ eenmaal gemeengoed is
geworden.’
Een notie waar hij tijdens zijn Aslander ziet zichzelf niet als
bijdragen op inspeelt, is het trendwatcher. De kwalificatie
diffuse gevoel dat er op aller- ‘expert in de netwerk- en
lei gebieden iets wringt in informatiesamenleving’ is
onze samenleving. In het meer passend en vanuit die
onderwijs en de zorg loopt positie volgt hij belangstel-
het niet zoals het zou moeten ● ‘Het is interessant te volgen hoe dingen gaan lopen als de geldfactor er eenmaal is lend de ingrijpende ontwik-
lopen en mensen gaan op uitgesloopt.’ kelingen die hun staat van
zoek naar een begin van ver- rijpheid vroeger of later zul-
andering. ‘Blijkbaar ben ik degene die dat met de middelen die hem daarbij ten dien- len bereiken. Met opvallend gemak rubri-
beginnetje van verandering kan bieden. Ik ste staan. ceert hij in rap tempo fenomenen zoals de
sta stil bij verschijnselen, ik experimenteer ‘Veel mensen hebben een verkeerde perceptie toenemende focus op sociaal kapitaal, de
ermee en kijk hoe bepaalde zaken uitpakken. van de contouren van de informatie- en net- verschuiving van de aandacht voor winst
Met die intentie ben ik ook bezig met het werksamenleving. Een goed zicht op de naar waarde én de erosie van het consu-
onderzoeken van de vraag hoe de theater- veranderende spelregels die daarbinnen gel- mentisme.
vorm anders ingezet kan worden dan voor den, ontbreekt veelal. Zet al die veranderin- ‘Om gelukkig te zijn, heb je niet veel nodig.
vermaak alleen. Theater als draaischijf van gen maar eens op een rijtje en er ontstaat Mensen helpen liever dan dat ze geholpen wor-
inspiratie, dat zou cool zijn.’ een fascinerend beeld van een nieuwe situ- den en het is juist die houding die ons stelsel-
Deze onorthodoxe benadering van actuele matig gelukkiger maakt. Twitter maakt duide-
vraagstukken valt op en werkt onmisken- lijk hoeveel hulpvaardigheid er is, terwijl de
baar aanstekelijk. Wie geraakt wordt door mogelijkheden om die hulp met technische
zijn visie ontkomt niet aan het loslaten van middelen op de goede plaats te krijgen groot
een aantal aannames dat improductief blijkt ‘Alles hangt af zijn. Op dat vlak is er enorm veel in beweging
te zijn. Ruimte voor flexibiliteit, nieuwsgie- en daarmee raakt ook het consumentisme van
righeid, openheid en verrijking met kennis van met welke bril de jaren ‘90 op zijn retour.
moet daarvoor in de plaats komen. Laat u
meevoeren in een mondiale mentaliteitsver-
je naar de Mijn voorspelling is dat ondernemingen
moeite krijgen met het werven van gekwali-
andering met niet te overschatten implica- werkelijkheid kijkt’ ficeerde medewerkers. Die tendens tekent
ties voor de samenleving, zo luidt het zich nu al af. Mensen komen in een organi-
devies. satie binnen en zijn vaak spoedig weer weg.
Bezuinigingen op verkeerde punten, veel
Cruciaal in het discours staan digitale moeilijkdoenerij en de constatering dat ze
vaardigheden die de poort naar de adem- atie die goed nieuws inhoudt voor de moeten werken met verouderde spullen ter-
benemende opportunities van de netwerk- samenleving en voor het individu dat aan wijl ze thuis al veel beter geëquipeerd zijn,
en informatiesamenleving ontsluiten. zelfverwezenlijking kan gaan denken. liggen aan de basis van dit vroege afscheid.
Nog lang niet iedereen heeft de ultieme Voorwaarde is wel dat je bereid bent tot par- Een andere ontwikkeling met veel gevolgen
effecten en implicaties daarvan scherp in ticipatie. Lacherig doen over Hyves of Twitter is het instorten van de specifieke markten.
het vizier. Martijn Aslander spant zich in om afdoen als een eendagsvlieg is een ontken- Dat is nu al te signaleren bij het wegvallen
het lonkend perspectief in beeld te brengen ning van de kracht van deze samenleving. van tussenpersonen zoals makelaars en

15
notarissen. De middleman wordt vervangen aandacht voor de waarde van het sociaal open. Stuk voor stuk sectoren die baat vin-
door iets slimmers op het web. Je kunt hoog kapitaal meer dan gewenst. den bij een intelligente omgang met de
of laag springen maar thats it! Het principe Hoe wrang ook, hij signaleert momenteel beschikbare technologie. Maar ook andere
van radicale transparantie doet zijn werk: een omgekeerde beweging in sectoren als ondernemingen zouden meer rekening kun-
als je niets toevoegt, val je door de mand.’ het onderwijs en de zorg. ‘In het bedrijfsle- nen houden met de potentie van het net-
ven is er traditioneel veel aandacht voor de werk. Hij noemt in dat verband het belang
De spelregels zijn aan het veranderen en de winstmaximalisatie. Dat leidt tot gedoe en van het ontginnen van de tweede laag van
kunst is - ook voor ondernemers - om daar uiteindelijk tot een soort van kramp. Helaas het netwerk.
goed mee om te gaan. Martijn Aslander vinden deze concepten uit het bedrijfsleven ‘Veel bedrijven zijn zich niet bewust van die
heeft er wel suggesties voor. ook hun weg naar het onderwijs en de zorg. tweede laag. Ik bedoel daarmee de contac-
ten van jouw contacten. Ter
verduidelijking: als 400 men-
sen deel uitmaken van je net-
werk, dan zijn er 80.000 in de
‘Met sociaal kapitaal krijg je vaak eerder dingen voor tweede laag.’
Het verwaarlozen of negeren
elkaar dan met geld’ van dit soort feitelijkheden is
schadelijk en onnodig bij een
goed gestructureerde netwerk-
en informatiesamenleving. En
hoe zit het nu met de verkilling
Hij noemt het voorbeeld van de Utrechtse Meer aandacht voor waarde zal tot heel en verharding van de samenleving door het
bakker die op Twitter te kennen geeft op andere uitgangspunten moeten leiden. Het internet? Martijn Aslander gelooft er niets
een bepaald tijdstip warme croissants in de is interessant te volgen hoe de dingen gaan van. ‘Die visie houdt alleen stand bij een
aanbieding te hebben. Als extra verkoop- lopen als de geldfactor er eenmaal is uitge- fragmentarisch wereldbeeld dat helaas in
stimulans meldt hij er ook nog eens bij dat sloopt. Dan wordt duidelijk dat het niet stand wordt gehouden door de media. Alles
de eerste vijf gratis zijn. Sommige mensen moet gaan om transacties maar om verban- hangt af van met welke bril je naar de wer-
abonneren zich erop en de bakker is bij elke den. Met sociaal kapitaal krijg je vaak eer- kelijkheid kijkt.’
actie snel door zijn voorraad heen. der dingen voor elkaar dan met geld. Over
Zo kan ook een ondernemer uit Haren geld moeten mensen beslissen, er dient ver-
zakendoen met afnemers in China of Zuid- antwoording over afgelegd te worden, alle-
Amerika.‘Realiseer je goed dat afstand geen maal niet zo handig. Sociaal kapitaal is ver-
issue meer is. Maar schuif wel een aantal ankerd in je zichtbaarheid, je reputatie en
aannames terzijde die niet kloppen zoals het nadenken daarover leidt tot betere ant-
twitter is niet handig, een website is moei- woorden op de vraag hoe je van toege-
lijk, je komt nergens binnen et cetera.’ voegde waarde blijft voor je klant.’

De vraag die iedere ondernemer zich zou De combinatie van flexibiliteit, creativiteit
moeten stellen is: hoe blijf ik van waarde en het op de juiste wijze gebruikmaken van
voor de klant? Om het antwoord op die de vrijwel ongelimiteerde mogelijkheden
vraag van de juiste context te voorzien, is van de netwerk- en informatiesamenleving
een kritische bezinning op de ongewenste biedt ondernemers kansen die nu nog te
doelen, bijvoorbeeld winstmaximalisatie, vaak onbenut blijven. Voor de noordelijke
volgens Aslander noodzakelijk. Te vaak regio’s ziet Aslander onder meer interes-
plaatst een eenzijdige focus op dit aspect sante mogelijkheden voor toerisme, recre-
waardevoller zaken buiten het gezichtsveld. atie en voor ambachtslieden die kleinschalig
Aspecten als creëren, uitvinden en leren van produceren. Moesten zij zich eerder melden
fouten zouden in zijn visie meer gewicht in met hun spullen op de lokale rommelmarkt,
de schaal moeten leggen. Daarnaast is meer nu ligt er een mondiale afzetmarkt voor hen ✒ Peter Riksma ❂ Karel Zwaneveld

Secretaressecoaching, als mens en


organisatie krachten bundelen.

Werkzaam en Modyne vernieuwen uw werkelijkheid


en maken uw medewerker en team completer.

www.secretaressecoaching.nl

Secretaressecoaching | Nederland Werkzaam Tel: 050 535 25 95 | Modyne Tel: 058 299 89 90

17