You are on page 1of 14

LATÍN II – Textos nº 1 (Participio)

1. El templo de la diosa Vesta en Roma


Antiquissima omnium dearum fuit Vesta, foci et ignis sacri dea. Romae, in deae templo, cuius
vestigia invenimus, perpetuus ignis servabatur a sex virginum collegio.

2. Antonio proscribe a Cicerón. Éste intenta huir.


Antonius Ciceronem iamdiu sibi inimicum proscripsit. Qua re audita, Cicero fugit in villam quae
mari proxima erat et navem conscendit.

3. El cónsul Flaminio se lanza al combate sin atender a los presagios


Bello Punico secundo C. Flaminius consul neglexit signa rerum futurarum magna cum clade rei
publicae. Exercitum primum lustraverunt, deinde castra moverat.

4. Campaña de César en las Galias


C. Iulius Caesar cum L. Bibulo consul factus est. Decreta est ei Gallia cum legionibus decem. Is
primo vicit Helvetios, qui nunc Sequani appellantur.

5. César emprende una marcha con su ejército


Caesar, signo profectionis dato, exercitum educit, duplicatoque eius diei itinere, octo milia
pasuum ex eo loco procedit.

6. Rodea un amplio espacio para apacentar el ganado


Castellis enim XXIII effectis, XV milia pasuum circuitu locum amplexus, hoc spatio
pabulabatur; multaque erant in eo spatio sata, quibus interim iumenta pasceret.

7. Los generales de Darío mueren como valientes


Circa currum Darii iacebant nobilissimi duces, ante oculos regis egregia morte defuncti; omnes
dimicantes procubuerant, adverso corpore vulneribus acceptis.

8. Los bárbaros, aterrorizados, huyen


Clamorem hostium barbari tolerare non potuerunt, omnesque, effusis habenis -namque equestris
acies erat- capessunt fugam.

9. Ante la llegada de la caballería, Casio se retira a las montañas


Equitatus regis ad castra Caesaris advolavit. Tum timore perterritus Casius, cognito regis
adventu, se convertit ad montes qui Thesaliam cingunt.

10. Vuelta a la Galia


His confectis rebus conventibusque peractis, in citeriorem Galliam revertitur atque inde ad
exercitum proficiscitur.

11. Actitud de Escipión haciéndose llamar general


His temporibus Scipio, detrimentis circa montem Amanum acceptis, sese imperatorem
appellaverat. Quo facto, civitatibus tyrannisque magnas imperaverat pecunias.

1
12.Alejandro Magno: su deseo de gloria y el respeto a su padre
Macedoniae tyrannus fuit Alexander. A pueritia iam de gloria loquebatur. In patrem amoris
plenus, omnem per vitam illius effigiem sub oculis habuit.

13. Rómulo pacta con el rey Tacio, acoge a los sabinos y funda el Senado
Romulus cum Tatio foedus percussit et Sabinos in urbem recepit. Centum ex senioribus elegit
qui, ob senilem aetatem, Senatus vocati sunt.

14. Alejandro llega al río Licus y muchos fugitivos se arrojan al río


Alexander, inhibito suorum impetu, ad amnem Lycum pervenerat. Ibi ingens multitudo
fugientium oneraverat pontem et plerique in flumen se praecipitaverant.

15. A causa del ataque de Aníbal a Sagunto, los romanos envían una embajada a Cartago
Amilcare mortuo, Hannibal causam belli quaerens Saguntum, urbem Romanis foederatam,
evertit. Quapropter Roma missi sunt Carthaginem legati, qui populi Romani querimonias
deferrent.

16. Combate de una escuadra griega con la del rey de Persia


At classis communis Graeciae trecentarum navium, in qua ducentae erant Atheniensium, primum
apud Artemisium, inter Euboeam continentemque terram, cum classiariis regis conflixit.

17. Dotes de Pericles como gobernante y como hombre


Athenis praeerat vir unus, qui civilem scientiam summae humanitati et exquisitam comitatem
gravissimae animi firmitati adiungebat. Is fuit Pericles, Xanthipi filius, magnus vir, summus
orator.

18. El emperador Aureliano reorganiza unas provincias romanas


Aurelianus1 abductos Romanos ex urbibus et agris Daciae, in mediam Moesiam collocavit
appellavitque eam provinciam Daciam, quae nunc duas Moesias dividit.

19. Los belgas se dirigen a los campamentos de César y ponen los suyos cerca
Belgae, omnibus vicis aedificiisque incensis, ad castra Caesaris omnibus copiis contenderunt
atque non longe ab iis sua castra posuerunt.

20. César se reúne en Rímini con los tribunos y con las legiones
Caesar, cognita militum voluntate, Ariminum cum ea legione proficiscitur ibique tribunos plebis,
qui ad eum confugerant, convenit; reliquas legiones ex hibernis evocat.

21. César se encamina hacia el reino de Casivelauno, cerca del Támesis


Caesar, cognito consilio eorum, ad flumen Tamesim in fines Cassivelauni exercitum ducit; hoc
flumen uno omnino loco pedibus transiri potest.

22. César recibe rehenes y armas y la sumisión de los suesiones y luego se dirige a los belovacos
Caesar, obsidibus acceptis primis civitatis atque ipsius Galbae regis duobus filiis armisque
omnibus ex oppido traditis, in deditionem Suessiones accepit exercitumque in Bellovacos ducit.
1 Aurelianus, -i: Aureliano. Dacia, -ae: Dacia. Moesia, -ae: Mesia

2
Latín II – Textos nº 2 (Participio e infinitivo)

1. César ordena situar obstáculos para garantizar la retirada


Caesar receptui suorum timens crates ad extremum tumulum contra hostem proferri et adversas
locari iussit, locumque in omnes partes impediri.

2. Una cristiana cuenta que al despertarse de un sueño se sintió capaz de vencer a la fieras, que
para ella simbolizaban al diablo
Et experrecta sum. Et intellexi me non ad bestias, sed contra diabolum esse pugnaturam; sed
sciebam mihi esse victoriam.

3. Alejandro inicia la persecución del enemigo


Hac tam prospera pugna nuntiata, Alexander non ante ausus persequi barbaros, utrimque iam
victor instare fugientibus coepit.

4. Dispositivos cartagineses para pasar a Italia


Hasdrubal, frater Hannibalis, ex Hispania profectus cum ingentibus copiis in Italiam traicere
parabat.

5. Los marselleses tratan de cercar a los nuestros


Ipsi Massilienses et celeritate navium et scientia gubernatorum confisi nostros eludebant et,
producta longius acie, circumvenire nostros contendebant.

6. Evandro lleva la escritura a Italia


Primus itaque omnium Evander Italicos homines legere et scribere edocuit litteris, quas ipse
antea didicerat.

7. Preparativos de César
Scipio, discessu exercituum a Dyrrachio cognito, Larissam legiones adduxerat. Caesar, castris
munitis, scalas musculosque ad repentinam oppugnationem fieri et crates parari iussit.

8. César recibe los rehenes exigidos y nombra árbitros para que resuelvan sus pleitos
Accepta oratione eorum, Caesar obsides tradi imperat eosque adduci iubet. His adductis, arbitros
inter civitates dat, qui litem aestiment.

9. Situación de Roma después del asesinato de César


Anno Urbis septingentesimo fere ac nono, interfecto Caesare, bella civilia reparata sunt: percus-
soribus enim Caesaris senatus favebat, Antonius consul civili bello opprimere eso conabatur.

10. Apio Claudio se jacta de que vencerá al enemigo al primer encuentro


Apius Claudius, vir stultae temeritatis, consul adversus Poenos profectus est. Priorum ducum
consilia palam reprehendebat, seque, quo die1 hostem vidisset, bellum prefecturum esse
iactitabat.

11. Vistas las dificultades de aprovisionamiento de agua, los de Pompeyo se retiran al monte
Caesar castris potitus montem opere circumire instituit. Pompeiani, diffisi ei loco, relicto monte,
universi Larissam se recipere coeperunt.
1 Entiéndase eo die, quo hostem vidisset.
12. César entabla un combate de caballería y refuerza a los suyos con jinetes germanos
Caesar ex castris equitatum educi iubet, proelium equestre committit; laborantibus iam suis
Germanos equites circiter CCCC submittit, quos ab initio secum habere instituerat.

13. César se entera de la ocupación de una posición por los suyos


Caesar nostros expectabat proelioque abstinebat. Multo denique die per exploratores Caesar
cognovit et montem a suis teneri et Helvetios castra movisse.

14. Lucio Estaterio, prefecto de Apolonia a las órdenes de Pompeyo, trata de defender la ciudad
contra el ataque de César
Caesar, recepto Orico, nulla interposita mora, Apolloniam profiscitur. Eius adventu audito, L.
Staterius, qui ibi praeerat, aquam comportare in arcem atque eam munire, obsidesque ab
Apolloniatibus exigere coepit.

15. Ante la noticia de la llegada de César, los enemigos incendian la ciudad de París
Caesar, refecto ponte, quem superioribus diebus hostes rescinderant, exercitum traducit et ad
Lutetiam iter facere coepit. Hostes, re cognita, Lutetiam incendunt.

16. César pide rehenes a los Remos


Caesar, Remos cohortatus, omnem senatum ad se convenire principumque liberos obsides ad se
adduci iussit. Quae omnia ab his diligenter facta sunt.

17. César trata de reunirse con Labieno y distribuye su caballería en dos partes
Caesar, repulsis hostibus, eo, quo Labienum miserat, contendit, cohortes quattuor ex castello
deducit, equitum parte se sequi, parte circumire munitionibus iubet.

18. Los Britanos envían legados a César prometiendo rehenes y sumisión


Consilio Caesaris cognito et per mercatores perlato ad Britannos, ad eum legati veniunt, qui
pollicentur obsides dare atque imperio populi Romani obtemperare.

19. Curión en su marcha encuentra a la caballería y pregunta quién está al frente de los campa-
mentos situados junto al río Bágrada
Curio cum omnibus copiis quarta vigilia exierat, cohortibus quinque castris praesidio relictis;
progressus milia passuum sex, equites convenit; ex captivis quaerit quis castris ad Bagradam
praesit.

20. Darío pasa a Europa y ataca a los escitas


Eisdem temporibus Persarum rex Darius, ex Asia in Europam exercitu traiecto, Scythis bellum
inferre decrevit. Pontem fecit in Istro flumine, qua copias traduceret.

21. Jerjes da la batalla en un lugar desfavorable a sus naves


Hac re audita, Xerxes, nullum dolum subesse suspicans, postridie conflixit alienissimo sibi loco,
opportunissimo hostibus. Eius enim multitudo navium explicari non potuit.

22. Órdenes y sanciones señaladas por César


His datis mandatis, secunda vigilia Caesar equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri iubet;
capitis poenam iis, qui non paruerint, constituit.
LATÍN II – Textos nº 3 (Valores de CUM)

1. Los enemigos atacan inesperadamente a las tropas de César desde distintos puntos de la selva
Caesar cum ad earum silvarum initium pervenisset, subito ex omnibus partibus silvae hostes
evolaverunt et in nostros impetum fecerunt.

2. Le es denegado a César un segundo consulado


Caesar rediens a Gallia victor coepit deposcere alterum consulatum atque, cum sine dubio aliqui
deferrent, contradictum est a Marcelo consule, a Bibulo, a Pompeio et a Catone.

3. Pompeyo replica a la acción de César


Cum legio Caesaris nova praesidium quoddam occupavisset et munire coepisset, huic loco
propinquum collem Pompeius occupavit nostrosque prohibere coepit.

4. Presencia de Domicio y Escipión en Macedonia


Eodem tempore Domitius in Macedoniam venit; et cum ad eum frequenter civitatum legationes
convenire coepissent, nuntiatum est adesse Scipionem cum legionibus.

5. Aquellos (los enemigos) aprovechan la noche para sus ataques


Illi cum animadvertissent nocte cohortes nostras ad munitiones excubare, silentio aggressi,
universas inter multitudinem sagittas coniciebant.

6. Cicerón en una carta expone su opinión sobre Filótimo


Kalendis Maiis, cum essem in Cumano, accepi tuas litteras; quibus lectis, cognovi non satis
prudenter fecisse Philotimum.

7. Un ataque por sorpresa


Sed meridie, cum Caesar pabulandi causa1 tres legiones misisset, repente ex omnibus partibus ad
pabulatores advolaverunt.

8. La fama de Cicerón ahogada por el crimen


Abscisa est scelere Antonii vox publica, cum Ciceronis salutem nemo defendisset, qui per tot
annos et publicam2 civitatis et privatam civium defenderat.

9. Afranio, al verse acosado por el enemigo, ocupa una colina


Afranius, cum ab equitatu novissimum agmen premeretur et ante se hostes videret, collem
quemdam nactus, ibi constitit. Ex eo loco quattuor cohortes in hostes mittit.

10. Alejandro, considerando los inconvenientes de un asedio, intenta que los enemigos pidan la paz
Alexander, cum et classem procul haberet et obsidionem diuturnam fore videret, caduceatores,
qui ad pacem eos compellerent, misit.

11. Los Nervios atacan el flanco derecho del ejército romano, formado por la legión duodécima
At totis fere nudatis castris, cum in dextro cornu legio duodecima constitisset, omnes Nervii
confertissimo agmine ad eum locum contenderunt.

1 Pabulandi causa: construcción de gerundio, “para forrajear”.


2 Publicam … privatam: hay que sobreenteder salutem.
12. No habiendo ya preparativos de guerra en ninguna ciudad, César decide distribuir su ejército
Bellicosissimis gentibus devictis, Caesar, cum videret nullam iam esse civitatem quae bellum
pararet, plures in partes exercitum dimittere constituit. Marcum Antonium quaestorem cum
legione duodecima sibi coniungit.

13. Al acercarse César, los niños y las mujeres piden la paz


Caesar cum ad oppidum accessisset castraque ibi poneret, pueri mulieresque ex muro, passis
manibus, suo more pacem a Romanis petierunt.

14. César, en vista de sus victorias anteriores, se dirige a la Galia


Caesar, cum in omnibus partibus Galliae bene res gestas videret iudicaretque superioribus
proeliis Galliam devictam esse, cum duabus legionibus in eam partem profectus est.

15. Escipión salva la vida de su padre en una batalla


Cum Cornelius Scipio in pugna apud Ticinum contra Hannibalem commissa graviter vulneratus
esset et in hostium manus iam venturus esset, filius, interiecto corpore, Poenis irruentibus se
opposuit et patrem periculo servavit.
LATÍN II – Textos nº 4 (Gerundio/Gerundivo)

1. César ordena perseguir a Dumnórige


At omnium animis impeditis Dumnorix a castris, insciente Caesare, domum discedere coepit.
Caesar equitatum ad eum insequendum mittit.

2. Mando supremo de Alcibíades


Bello Peloponnesiaco, huius1 consilio atque auctoritate Athenienses bellum Syracusanis
indixerunt: ad quod gerendum ipse dux cum duobus collegis delectus est.

3. César, tras retirar la legión con que defendía la costa, decide sondear el ánimo de las provincias
Caesar, Antonii exercitu coniuncto, deducta Orico legione, quam tuendae orae maritimae causa
posuerat, temptandas esse sibi provincias exsistimabat.

4. Maximiano es enviado a sofocar una sublevación


Cum tumultum rusticani in Gallia concitavissent, ad eos subigendos Maximianum Caesarem
misit, qui agrestes domuit et pacem Galliae reformavit.

5. César desde su campamento descubre una posición enemiga desguarnecida, que antes estaba
llena de soldados
Caesar cum in minora castra operis perspiciendi causa venisset, animadvertit collem nudatum
hominibus, qui superioribus diebus vix prae multitudine cerni poterat.

6. Medidas tomadas por César para que sus tropas pase el invierno en la Galia citerior
Caesar, una aestate duobus bellis confectis, in hiberna exercitum deduxit. Hibernis Labienum
praeposuit, ipse in citeriorem Galliam ad conventus agendos profectus est.

7. Escipión se dispone a rechazar a los piratas


Cum Scipio Literni2 degeret, complures praedonum duces ad eum videndum forte confluxerunt.
Scipio, eos ad vim faciendam venire ratus, omnia parabat ad eos repellendos.

8. César se adelanta con la caballería para hacer un reconocimiento


Ibi Caesar C. Caninium legatum cum legionibus reliquit; ipse cum equitibus antecedit ad castra
exploranda, quod3 is locus peridoneus castris videbatur.

9. Los cartagineses envían refuerzos a Asdrúbal


In Hispania frater Hannibalis, Hasdrubal, remanserat cum magno exercitu et ibi a duobus
Scipionibus vincitur. Mittuntur ei a Carthaginiensibus ad reparandas vires duodecim milia
peditum, quattuor milia equitum.

10. Grecia y Creta se dejan arrastrar a la guerra sostenida por los principales estados de Europa y
Asia
Magnitudo belli, quod ab opulentissimis Europae Asiaeque regibus in spem totius orbis
occupandi gerabatur, Graeciae quoque et Cretae arma commoverat.

1 Huius se refiere a Alcibíades.


2 Literni, locativo de Liternum, -i:Literno (puerto de Campania)
3 Quod es una conjunción con valor causal, “porque”
11. Unos prisioneros informan a César de que el enemigo había abandonado su campamento
Media circiter nocte iis, qui aquandi causa longius a castris processerant, ab equitibus correptis,
Caesar fit ab his certior duces hostium silentio castris eduxisse.

12. Aníbal conquista Tarento a traición


Postea Hannibal Tarento per proditionem potitus est. In eam rem tredecim fere iuvenes nobiles
Tarentini conspiraverant. Hi nocte, per speciem4 venandi, urbe egressi, ad Hannibalem, qui haud
procul castra habebat, venerunt.

13. César juzga que la lluvia puede serle útil para tomar una resolución
Postero die, Caesar derectis operibus, quae facere instituerat, magno coorto imbre, non inutilem
hanc ad capiendum consilium tempestatem arbitratus est.

14. Después de sacar sus tropas de los dos cuarteles, César presenta batalla
Proximo die, Caesar ex castris utrisque copias suas eduxit, paulumque a maioribus castris
progressus, aciem instruxit, hostibusque pugnandi potestatem fecit.

4 Speciem, “pretexto”
LATÍN II – Textos nº 5 (Valores de UT/NE)

1. Alejandro Magno trata de impedir la huida de los enemigos


Alexander, hostium trepidatione comperta, Nicanorem cum equitum parte, ut inhiberet fugam,
emittit. Ipse cum ceteris sequitur.

2. El César Galerio quiere hacer abdicar a su padre, después de intimidar a Maximiano


Caesar advenit, non ut patri gratularetur sed ut eum cogeret imperium dimittere. Iam nuper
Maximianum terruerat iniecto armorum civilium metu.

3. Victoria de Claudio Nerón sobre Asdrúbal


Claudius Nero consul, cum Hannibali oppositus esset, relictis castris ita ut hostem falleret, cum
electa manu profectus Hasdrubalem circumvenit.

4. Visión de Sila al sacrificar un ternero


Cum venisset Tarentum Sylla atque ibi sacrificavisset, vidit in capite vituli coronam auream.
Tunc haruspex dixit praeclaram significare victoriam iussitque ut exta manducaret.

5. Ataque de los britanos


Equites hostium proelio cum equitatu nostro in itinere conflixerunt, ita tamen, ut nostri
superiores fuerint atque eos in silvas collesque compulerint.

6. Timoleón pierde la vista


Hic cum aetate iam provectus esset, lumina oculorum amisit. Quam calamitatem ita moderate
tulit, ut eum querentem nemo audiverit.

7. Marcio Rufo trata de animar a los suyos


His rebus cognitis, Marcius Rufus quaestor cohortatur suos ne animo deficiant. Illi orant atque
obsecrant ut in Siciliam navibus reportentur.

8. Preparación de una escuadra


Itaque ex legionibus fabros deligi et ex continenti alios arcessi iubet; Labieno scribit ut, quam
plurimas possit, naves instituat.

9. Los lacedemonios envían a Pausanias a la isla de Chipre y al Helesponto


Post id proelium Lacedaemonii Pausaniam cum classe Cyprum atque Hellespontum miserunt, ut
ex his regionibus barbarorum praesidia depelleret.

10. Decisiones de Artajerjes


Quibus cognitis, Artaxerxes tantum auctoritate Cononis motus est, ut Tissaphernem hostem
iudicaverit et Lacedaemonios bello persequi iusserit.

11. Arria oculta a Peto la muerte de su hijo


Aegrotabat Paetus, Arriae coniux; aegrotabat eodem tempore filius eius: ambo morituri esse
videbantur. Filius e vita excessit; huic illa ita funus paravit, ut de morte filii nihil audiret Paetus.
12. Alejandro llega al río Licus y muchos fugitivos se arrojan a éste
Alexander, ut supra dictum est, inhibito suorum impetu, ad amnem Lycum pervenerat. Ibi ingens
multitudo fugientium oneraverat pontem et plerique in flumen se praecipitaverant.

13. Terror de los hombres y súplicas de las mujeres ante la presencia de los romanos
Barbari, repentino tumultu perterriti, cum hostem intra portas esse existimarent, sese ex oppido
eiecerunt. Matres familias, passis manibus, obtestabantur Romanos ut sibi parcerent.

14. César desaloja de una posición al enemigo y establece comunicación con ella
Caesar, deiecto praesidio, quod hostes in colle habuerant, fossam a maioribus castris ad minora
perduxit, ut tuto milites commeare possent.

15. César exhorta a los heduos a que se dejen de rencillas y colaboren con él
Caesar Haeduos cohortatus est ut controversiarum obliviscerentur atque, omnibus omissis rebus,
bello servirent, eaque quae meruissent praemia ab se exspectarent.

16. César envía a Publio Craso a Aquitania para impedir que los aquitanos auxilien a los galos
Caesar Publium Crasum cum cohortibus legionariis XII et magno numero equitatus in
Aquitaniam profisci iubet, ne ex his nationibus auxilia in Galliam mittantur ac tantae nationes
coniungantur.
LATÍN II – Textos nº 6 (Valores de QUOD)

1. Dumnórix no quiere salir de la Galia


Ille petere contendit, ut in Gallia relinqueretur, partim quod insuetus navigandi mare timeret,
partim quod religionibus impediri sese diceret.

2. César marcha al país de los tréveros


Ipse cum legionibus expeditis quattuor et equitibus octingentis in fines Treverorum 1 proficiscitur,
quod hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebant.

3. Meneclides exhorta a sus conciudadanos a la paz


Meneclides2, quod videbat in re militari florere Epaminondam, hortari solebat Thebanos, ut
pacem bello anteferrent.

4. Milciades, estando herido, fue acusado por haber abandonado el sitio de Paros
Miltiades accusatus est proditionis, quod, cum Parum expugnare posset, a rege corruptus
discessisset. Eo tempore aeger erat vulneribus, quae in oppugnando oppido acceperat.

5. La táctica del enemigo hace que la batalla se prolongue hasta muy avanzada la noche
Ad multam noctem etiam ad impedimenta pugnatum est, propterea quod pro vallo carros
obiecerant et e loco superiore in nostros venientes tela coniciebant.

6. César se dirige a la ciudad de Avarico, en la región de los bitúriges


Caesar ad oppidum Avaricum3, quod erat maximum munitissimumque in finibus Biturigum atque
agri fertilissima regione, profectus est; quod, eo oppido recepto, civitatem Biturigum se in
potestatem redacturum confidebat.

7. Acción de gracias de César a los ciudadanos romanos y a los españoles


Caesar, contione habita Cordubae, omnibus generatim gratias agit: civibus Romanis, quod
oppidum in sua potestate studuissent habere; Hispanis, quod praesidia expulissent.

8. Los germanos se retiran al otro lado del Rhin con su botín


Germani, desperata expugnatione castrorum, quod nostros iam constitisse in munitionibus
videbant, cum ea praeda, quae in silvis deposuerant, trans Rhenum sese receperunt.

9. En sólo treinta días hace una navegación más larga que Jerjes en un año
Hac igitur mente Hellespontum copias traiecit tantaque usus est celeritate ut iter, quod Xerxes
anno vertente confecerat, hic transierit triginta diebus.

10. No pudiendo atravesar el Loira, regresan a su casa


Hi, cum ad flumen Ligerim venissent, quod Bituriges ab Haeduis dividit, paucos dies ibi morati,
neque flumen transire ausi, domum revertuntur.

1 Treveri, -orum: tréveros (pueblo de la Galia)


2 Meneclides, -is: Meneclides (nombre de persona)
3 Avaricum, -i: Avarico (nombre de ciudad)
11. En Lutecia (actual París) se hace una concentración de tropas
Lutetia est oppidum Parisiorum, quod positum est in insula flumnis Sequanae. Labieni adventu
ab hostibus cognito, magnae ex finitimis civitatibus copiae convenerunt.

12. Surge de nuevo una conspiración, pero César ya lo sospechaba


Rursus coniuratione facta, paulatim illi ex castris discedere ac suos clam ex agris deducere
coeperunt. At Caesar id, quod accidit, suspicabatur.

13. Escipión, transcurridos dos días, pasa el río y forma sus tropas ante el campamento
Scipio biduum castris moratus ad flumen, quod inter eum et Domitii castra fluebat, tertio die
exercitum traducit et, castris positis, copias instruit.

14. César desaloja de una posición a la guarnición enemiga y coloca allí a los suyos
Silentio noctis Caesar ex castris egressus, priusquam4 subsidia ex oppido venire possent, deiecto
praesidio, quod ibi hostes habebant, duas legiones conlocavit.

4 Priusquam: conjunción temporal.


LATÍN II – Textos nº 7 (Subordinación)

1. César intenta atacar Novioduno, pero no puede conquistar esta plaza por sus buenas defensas
Caesar, oppidum Noviodunum1 ex itinere oppugnare conatus, quod vacuum ab defensoribus esse
audiebat, etsi pauci defenderent, expugnare non potuit.

2. Consejo de Prexaspes al rey Cambises


Cambysem regem nimis deditum vino Praexaspes 2, unus ex carissimis, monebat ut parce biberet,
quia turpis est ebrietas in rege.

3. Ventajas de la rapidez en la guerra


Classis autem Ravennatium Graeciam et Asiam petere directa navigatione consueverat, quia in
rebus bellicis celeritas amplius solet prodesse quam virtus.

4. Cicerón aprovecha la marcha de Teófilo para remitir una carta


Etsi nihil novi erat quod ad te scriberem, litterasque tuas expectabam, cum Theophilus 3
proficisceretur, litteras ei dedi.

5. Ante la invasión de los galos, en Roma se toman precauciones


Galli victores paulo ante solis occasum ad urbem Romam perveniunt. Postquam hostes adesse
nuntiatum est, iuventus Romana in arcem conscendit.

6. Motivos de una carta


Haec tibi scripsi, quia aequum erat te pro amore mutuo non solum omnia mea facta dictaque sed
etiam consilia cognoscere.

7. Los miembros de una sociedad, como los miembros del cuerpo, deben estar acordes. De lo
contrario todos pierden
Humani artus, cum ventrem otiosum cernerent, ab eo discordaverunt conspiraveruntque ne
manus ad os cibum ferrent. Dum ventrem domare volunt, ipsi quoque defecerunt.

8. Aníbal, mediante una estratagema, señala a los suyos la nave del rey a la que deben atacar
Acie constituta, priusquam signum pugnae daretur, Hannibal, ut designaret suis locum quo
Eumenes erat, tabellarium in scapha ad navem regiam mittit.

9. Aníbal trata de arrastrar a los cartagineses a la guerra


At Hannibal, anno quarto postquam domo profugerat, L. Cornelio et Q. Minutio consulibus, cum
quinque navibus Africam accessit, in fines Cyrenaeorum4, si forte Carthaginienses ad bellum
inducere posset.

10. Los enemigos esperan al acecho a los romanos


At hostes, posteaquam ex nocturno fremitu vigiliisque de profectione eorum senserunt,
conlocatis insidiis bipertito in silvis, opportuno atque occulto loco Romanorum adventum
exspectabant.

1 Noviodunum, -i: Novioduno (nombre de ciudad)


2 Praexaspes, -is: Prexaspes (nombre de persona)
3 Theophilus, -i: Teófilo (nombre de persona)
4 Cyrenaei, -orum: cireneos (habitantes de Cirene)
11. Para lucir su voz, el cuervo suelta el queso; la zorra lo coge
At ille stultus, dum vult vocem ostendere, emisit ore caseum, quem celeriter dolosa vulpes avidis
rapuit dentibus. Tum demum ingemuit corvus deceptus.

12. El rey trata de deshacerse de Dátames a traición, puesto que no muere en la guerra
At rex, quod implacabile odium in Datamem 5 susceperat, postquam animadvertit eum bello
opprimi non posse, insidiis interficere studuit.

13. Tras varios preparativos, César da a la caballería orden de salir


Caesar, omni equitatu ad utramque partem munitionum disposito, ut, si usus veniat, suum
quisque locum teneat, equitatum ex castris educi iubet.

14. César, ante la falta de abastecimiento, desiste de perseguir a los suevos


Caesar, postquam per exploratores comperit Suevos sese in silvas recepisse, inopiam frumenti
veritus, quod minime omnes Germani agriculturae student, constituit non progredi longius.

15. Por enfermedad de Milciades le defiende Tiságoras


Eo tempore aeger erat Miltiades vulneribus, quae in oppugnando oppido acceperat. Itaque,
quoniam ipse pro se dicere non posset, verba facit frater eius Tisagoras6.

5 Datames, -is: Dátames (nombre de persona)


6 Tisagoras, -ae: Tiságoras (nombre de persona)