1

Kasaysayan • saysay – katuturan, kabuluhan, kahulugan • salaysay – kuwento • samakatuwid, ang kasaysayan ay salaysay hinggil sa nakaraan na may saysay para sa sariling lipunan at kultura Alternatibong Paraan ng Pag-aaral ng Kasaysayan • kinamulatang pag-aaral: Panahong Bago Kolonyalismo Panahon ng Kolonyalismo Panahon Pagkatapos ng Kolonyalismo ipinahihiwatig na kung walang kolonyalismo ay walang kasaysayan ang Pilipinas alternatibong pamamaraan: pantayong pananaw mga panghalip na tayo, sila, kayo, kami (batay sa kung sino ang naguusap at sino ang pinag-uusapan) sinaunang pantayong pananaw - punto de bista ng iba’t ibang pangkat etniko - nasa iba’t ibang diyalekto - sikilikal na pagtingin sa kasaysayan - awit, epiko, salsila/tarsila pansilang pananaw / pangkayong pananaw - punto de bista ng mga dayuhan - nasa wikang banyaga - bipartite view a. panahon ng kadiliman b. panahon ng kaliwanagan pangkaming pananaw - punto de bista ng mga ilustrado / elite - nasa wikang banyaga - tripartite view a. panahon ng liwanag b. panahon ng dilim c. panahon ng muling liwanag makabagong pantayong pananaw - punto de bista ng mga Pilipino - nasusulat sa wikang Filipino - kabilang ang kasaysayan ng “naipapasa-isang tabi” - gumagamit ng bagong peryodisasyon

• •

1.

2.

3.

4.

PANTAYONG PANANAW

2 A. Pamayanan (250. 6. 3. 2. malayang kalakalan kasalukuyan Kasaysayan ng mga “naipapasa-isang tabi” 1. edad ng kagamitang batong natagpuan sa Cagayan kaibayuhan ng Islam sa kapuluan Bayan (1588 – 1913) pagkakatuklas ng sabwatan sa Tondo na nagpapatag sa kapangyarihang kolonyal pagkakahati ng himagsikan at pagtatatag ng pamahalaang sibil ng Amerikano sa Mindanao C. Bansa (1913 – kasalukuyan) pagsasaPilipino ng burukrasya.000 BK – 1588) B. kababaihan at kabataan pangkat etniko Muslim karaniwang tao milenaryong pangkat rebolusyonaryo * maliban pa sa mga bayani. pinuno at mga kilalang tauhan ng kasaysayan Mga Agos ng Tradisyong Kultural sa Kasaysayan ng Pilipinas . 4. 5.

Tradisyon g Hispaniko 1821 1899 ca 1910 ca 1960 ----------- ----------- ----------- ----------- --------------- ----------------------------------------------------- --------------- ----------------------------4. Tradisyong Nasyonalist a (Sosyalista) ----------- 7. Tradisyon g Aboriginal -------------2. Tradisyong Nasyonalist a (Liberal) ----------------------------- --------------- 5. ------- PostModern hango sa lektura ni Dr.3 ika-8 dantaon 1. ng taong may direktang bahagi o kaalaman sa naganap sekondaryang batis batay na lamang sa mga pangunahing batis karaniwang makikita sa mga teksbuk . Tradisyon g Islamiko ika-16 dantaon --------------------------3. Tradisyon g Amerikan o --------------- ----------- 6. Florentino Hornedo 2 URI NG BATIS 1. isinulat sa panahong naganap ang pangyayari. pangunahing batis 2.

gawang pagpipinta o paglililok. “graffiti” – mga komentaryong panlipunan ukol sa mga napapanahong isyu 8.tukoy ang petsa. matapos ang pangyayari 5. kahulugan ng wika sa iba’t ibang 9.tala ukol sa mga naganap sa panahong ito ay nasulat. reaksyon at paghuhusga ukol sa mga kaganapaan/karanasan 3. malikhaing pagpapahayag (creative expression) . musika. kroniko (chronicle) . ulat (report) – pormal na salaysay ng mga kaganapan sa isang partikular na panahon. inskripsyon (inscription) – maikling pagpapaliwanag na nakaukit sa mga monumento o larawan.4 MGA BATIS NG KASAYSAYAN 1. memoryas (memoirs) – tulad ng talaarawan ngunit naisulat ilang panahon na ang nakalipas matapos ang pangyayari 4. panitikan na sumasalamin sa damdamin ng mga tao sa isang particular na panahon . kabilang ang mga bantayog. liham (letter) – maaaring personal o opisyal na pakikipagtalastasan mensaheng diplomatiko (diplomatic dispatch) – opisyal na pakikipag-ugnayan ng mga embahador ng mga bansa 7. rebulto. talahulugan / balarila panahon (dictionary / grammar) – talaan ng wikang ginamit ng iba’t ibang pangkat-etniko. talaarawan (diary) – personal na komentaryo. monumento. hindi nito sinusuri ang mga pangyayari 2. 6.

talambuhay (biography) – ukol sa buhay ng isang tao henealohiya (genealogy) – kasaysayan ng mga pamilya (hal. saligang batas 6. pagpipinta.5 MGA ANTAS NG KASAYSAYAN 1. pagsasaka) o ng isang 8. pamahalaan. tarsila/salsila – talaan ng angkang pinagmulan ng mga Muslim na nagsisilbing patunay na sila ay nagmula sa lipi ni Mohamad) 3. kasaysayang kultural (cultural history) – halimbawa ay kasaysayan ng sayaw. lokal na kasaysayan (local history) – kasaysayang bayan pambansang kasaysayan (national history) – karaniwang ukol sa mga naghaharing-uri. mga pinuno 5. metahistory – komentaryo ukol sa mga nasusulat na tala sa kasaysayan (makatotohanan ba o hindi. batay bas a ebidensya. 2. pelikula 7. 4. ano ang ginamit na paraan sa pagsisiyasat) . krimen. espesyal na kasaysayan institusyon (special history) – kasaysayan ng iba’t ibang aspeto ng lipunan (hal. kasaysayang pulitikal (political history) – kasaysayan ng mga partido pulitikal. sakit.

atbp. Lupa ng Araw. Eurasian plate. Indian-Australian plate) 2. samantalang para kay Arthur Holmes. Mga Teorya ng Pinagmulan ng Pilipinas 1.6 ANG PINAGMULAN NG PILIPINAS Ang Pangalang Pilipinas • Las Islas Felipinas ay ibinigay na pangalan ni Ruy Lopez de Villalobos noong 1543 bilang parangal kay Prinsipe Felipe ng Asturias sa kalauna’y naging Haring Felipe II • • • tinawag na Philippine Islands noong panahon ng Amerikano pinasinayaan bilang Republika ng Pilipinas noong 1946 tinawag ding o Ma-yi / Mai ng Dinastiyang Sung (ikatlong siglo BK) ayon sa tala ni Chau-Ju-Kua o Archipelago de San Lazaro ni Fernando Magallanes • • tinangkang palitan ng Republika ni Rizal (Artemio Ricarte) at Maharlika (Ferdinand Marcos) iba pang taguri : Hiyas ng Silangan. ito ay dulot ng plate tectonics pauumpugan ng mga continental plate (Philippine plate. Perlas ng Silangan. o paggalaw ng balat ng mundo (folding. faulting. breaking) . ang pahihiwalay ay bunga ng puwersang sentripyugal ng mundo. Teoryang Asyatiko ayon kay Leopoldo Faustino. Teoryang Continental Drift ang Pilipinas ay bahagi ng nagkahiwa-hiwalay na malaking lupaing Pangaea na unang nahati sa Laurasia / Lemuria at Gondwana ayon kay Alfred Wegener. Pacific plate. ang Pilipinas ay nabuo mula sa prosesong diyastropismo.

Dagat Timog Tsina timog : Borneo. ang mga pulo ng Pilipinas ay nalikha sa pamamagitan ng pagputok ng mga bulkan sa ilalim ng dagat pauumpugan ng mga plate ay lumikha ng mga kanal o trench na pinagsibulan ng mga bulkan 4. Teorya ng Tulay na Lupa ayon kina Otley Beyer at Jaime de Veyra. Bashi Channel kanluran : Vietnam. pagkakatulad ng anyo ng mga bato pagkakaroon ng mababaw na bahagi ng Dagat Tsina sa pagitan ng Asya at Pilipinas pagkakaroon ng napakalalim na bahagi sa gawing silangan ng Asya PAMBANSANG TERITORYO Lokasyon latitud : 4o 23’ at 20o 14’ hilagang latitud longitud : 116o 30’ at 127o 00’ silangang longitud hilaga : Taiwan. noong Panahon ng Yelo (Pleistocene) ay bumaba ang lebel ng tubig ng 100-160 metro at lumitaw ang mga tulay na lupa na nag-uugnay sa iba’t ibang pulo at lupa sa Asya (Sunda Shelf). Dagat Celebes silangan : Karagatang Pasipiko Pilipinas (Philippine Deep) na nagpapahiwatig na ang kapuluan ang dulo ng lupalop ng elephas) Mahahalagang Datos . Ang mga sumusunod ang ginamit na mga patunay ng nasabing teorya: > > > > pagkakatulad ng mga halaman at hayop sa Asya (stegodon.7 3. Indonesia. Nang matunaw ang yelo. muling tumaas ang lebel ng tubig at muling natakpan ang mga tulay na lupa. rhinoceros. sanhi ng lindol dahilan ng pagkakaroon ng malalaking ilog at lambakin Teoryang Bulkanismo ayon kina Bailey Willis.

Kasunduang Washington (Nobyembre 7. lupang sakahan produktong agrikultural. maritima. nakapagitan at nag-uugnay sa mga pulo ng bansang arkipelago at dapat kilalanin bilang isang pulititkal na yunit higit na malaki ang sakop kung ihahambing sa dating hangganan na 12 milyang nautiko RA 9522 . kabilang ang mga pulo ng Luzon.000 upang mapasakamay ang Pilipinas. 1898) • binayaran ng Estados Unidos ang Espanya ng halagang $20. dagat.8 • klima ay mainit dahil malapit sa ekwador may halos pantay na haba ng tag-init at tag-ulan malalakas na pag-ulan dala ng hanging amihan (northeast monsoon mula Nobyembre hanggang Marso) at hanging habagat (southwest monsoon mula Hunyo hanggang Oktubre) 7.000 km2 . Mindoro.107 pulo (2.000 km2 . Visayas at Mindanao 2. Masbate lawak ng teritoryo: 300. Panay. Mindanao. Negros.800.000. mina. Kasunduang Paris (Disyembre 10. Bohol. Samar. 2009 pagbabago sa baseline ng Pilipinas bilang arkipelago na hindi kabilang ang Kalayaan Islands Group (Palawan) at Scarborough Shoal / Bajo de Masinloc (Zambales) (itinuring bilang regime of islands) Mga Kasunduan 1.Philippine Archipelagic Baselines Law • bilang tugon sa palugit ng UNCLOS noong Marso 13.lupa 1. Leyte. Palawan. kagubatan. Cebu. 730 tinitirhan) • • • - pinakadulong pulo : Y’ami (Batanes). 1900) .870 may pangalan.lupa at tubig likas na yaman : ilog (pinakamalalaki ay nasa gawing kanluran at konektado sa Dagat Tsina). kabundukan. Salauag (Sibutu. kagubatan Doktrinang Pangkapuluan Ang teritoryo ng isang kapuluan ay sumasakop sa mga karagatang nakapaligid. Tawi-Tawi) 11 pinakamalalaking pulo : Luzon.

P. 1596 (Hunyo 11. 1978) ipinahayag ni Pangulong Marcos na sakop din ang Pilipinas ang mga pulo ng Kalayaan (Spratlys Islands.reorganisasyon ng mga rehiyon sa Mindanao E. Ito ay dating pag-aari ng Sultanato ng Sulu na Noong 1963. No. na inaangkin din ng Malaysia. ang Sabah o Hilagang Borneo ay bahagi rin ng Pilipinas. 742 (Enero 1976) ang Pilipinas ay hinati sa 13 rehiyon kaugnay ng patakaran ng pamahalaan ukol sa desentralisasyon tungo sa mabilis napagpapa-unlad ng bansa ilan sa mga batayan sa paghahati-hati ay: heograpiya. 1930) idinagdag sa teritoryo ng Pilipinas ang Turtle Islands at Mangsee Islands na matagal ng pinag-aagawan ng 2 bansa 4. Vietnam. ang mga rehiyong ito ay nadagdagan ng CAR. Sibutu at iba pang maliliit na pulo sa Mindanao 3.000 upang isama sa teritoryo ng Pilipinas ang pulo ng Cagayan.O. 1988 sentro ng kulturang Ifugao Cordillera Administrative Region (CAR) . Taiwan at Tsina). kabuhayan. kultura. sumanib ang pinaupahan sa British East India Company. Kasunduan ng EU at Gran Britanya (Hulyo 2.D. bilang bahagi ng lalawigan ng Palawan • Kung pagbabatayan ang kasaysayan. edukasyon.D. industriya at kalakalan binubuo ng 16 na lungsod at 1 bayan nabuo sa bisa ng RA 6766 noong Oktubre 23. ARMM at CARAGA. dami ng tao at pamahalaang lokal sa kasalukuyan. Sulu.9 binayarang muli ng EU ang Espanya ng karagdagang $100. MGA REHIYON NG PILIPINAS P. Sabah sa itinatag ng Federation of Malaysia. pamahalaan. 36 National Capital Region (NCR) nabuo sa pamamagitan ng PD 1396 sentro ng kultura. samantalang nahati naman ang Rehiyon IV sa IV-A at IV-B ARMM lamang ang natatanging awtonomus na rehiyon .

10 binubuo ng 6 na lalawigan sentro ng kulturang Ilokano binubuo ng 4 na lalawigan binubuo ng 5 lalawigan tinatawag na Kamalig ng Palay ng Pilipinas binubuo ng 7 lalawigan nahahati sa IV-A o CALABARZON (5 lalawigan) at IV-B o MIMAROPA (5 lalawigan) Rehiyon V – Bicol binubuo ng 6 na lalawigan Rehiyon I – Ilocos Rehiyon II – Lambak ng Cagayan Rehiyon III – Gitnang Luzon Rehiyon IV – Timog Luzon - Rehiyon VI – Kanlurang Visayas rehiyon ng asukal binubuo ng 6 lalawigan binubuo ng 4 na lalawigan tinatawag na Luklukan n Kasaysayan binubuo ng 6 na lalawigan rehiyon ng goma at Luklukan ng Kulturang Espanyol sentro ng barter trade binubuo ng 3 lalawigan at ng Isabela City na bagamat matatagpuan sa lalawigan ng Basilan ay bahaging pulitikal ng Rehiyon IX Rehiyon X – Hilagang Mindanao binubuo ng 5 lalawigan binubuo ng 4 na lalawigan tinatawag na Kamalig ng Palay sa Mindanao Rehiyon XI – Rehiyon ng Davao (dating Timog-Silangang Mindanao) Rehiyon XII – SOCCSKSARGEN (dating Gitnang Mindanao) RehiyonVII – Gitnang Visayas Rehiyon VIII – Silangang Visayas Rehiyon IX – Zamboanga Peninsula (dating Kanlurang Mindanao) .

kasama ang Cotabato City na bagamat matatagpuan sa lalawigan ng Maguindanao ay bahaging pulitikal ng Rehiyon XII CARAGA nabuo sa bisa ng RA 7901 noong Pebrero 23. Paranaque Pasay 12. kabilang na ang mga pangkat ng Manobo. 4. CORDILLERA Abra . Pasig San Juan Taguig Quezon Valenzuela Bayan Pateros REHIYON I – ILOKOS REGION (CAR) 1. ADMINISTRATIVE Apayao . Caloocan Las Pinas Makati Malabon Mandaluyong Manila Muntinlupa Marikina Navotas 1. 3. 10. 3. 2. 1995 mula sa salitang “calagan” o “calag” na nangangahulugang lugar kung saan naninirahan ang matatapang na tao. 13. 2. 11.Kabugao Benguet – La Trinidad Ifugao . 9. 16.Bangued 2. 15. 5. 6. 3.11 binubuo ng 4 na lalawigan. Mamanua.Lagawe . 8. 4. Mandaya at Lapaknon Autonomous Region of Muslim Mindanao (ARMM) nabuo sa bisa ng RA 6734 binubuo ng 5 na lalawigan - LUZON NATIONAL CAPITAL REGION (NCR) Lungsod 1. 4. 14. 7. Ilocos Norte – Laoag City Ilocos Sur – Vigan City La Union – San Fernando City Pangasinan – Lingayen 1.

Kalinga .12 5.Kalibo 1. REHIYON III – GITNANG Aurora . 5. Cruz Batangas – Batangas City Rizal – Antipolo City Quezon – Lucena City 2. 6. Batanes . 4. 5. 1. 2.Romblon Palawan – Puerto Princesa City (E.O. 5.Basco Cagayan – Tuguegarao City Isabela – Ilagan Nueva Viscaya – Bayombong Quirino – Cabarroguis 6. Province – Bontoc REHIYON II – LAMBAK NG CAGAYAN LUZON 1. Aklan . 4. Albay – Legaspi City Camarines Norte – Daet Camarines Sur – Pili Catanduanes – Virac Masbate – Masbate City Sorsogon – Sorsogon City VISAYAS REHIYON VI – KANLURANG VISAYAS VISAYAS 1.O. 1. 6. 4.* Romblon . 5. 5. 4. 2. 3. 2. 7.MIMAROPA Mindoro Occidental . 3. 3. Bohol – Tabilaran City REHIYON VII – GITNANG . A. 429. REHIYON IV-B . Cavite – Trece Martires City Laguna – Sta. 3. 129) REHIYON V – BICOL 1.Baler Bataan – Balanga City Bulacan – Malolos City Nueva Ecija – Palayan City Pampanga – San Fernando City Tarlac – Tarlac City Zambales – Iba REHIYON IV-A – CALABARZON 1.Tabuk Mt. 3.Mamburao Boac Mindoro Oriental – Calapan City Marinduque 4. 2.

City 2. 3. Camiguin . Bukidnon – Malaybalay REHIYON X – . Cotabato (Hilaga) – Kidapawan City Sultan Kudarat .Mambajao Misamis Occidental – Oroquieta Zamboanga del Norte – Dipolog City 1. 6. Cebu – Cebu City Negros Oriental – Dumaguete REHIYON VIII – SILANGANG VISAYAS 1. 3. City 2. 3.Tubod REHIYON XII 4.Isulan Sarangani – Alabel Compostela Valley .Naval Hilagang Samar – Catarman Silangang Samar – Borongan Samar – Catbalogan Leyte – Tacloban City Timog Leyte – Maasin City MINDANAO REHIYON IX – TANGWAY NG ZAMBOANGA HILAGANG MINDANAO 1. Timog Cotabato – Koronadal Lanao del Norte . City * Isabela City (Basilan) Cagayan de Oro C 5. 4. 6. 4. 5. Misamis Oriental – Zamboanga del Sur – Pagadian City Zamboanga Sibugay – Ipil 3. City 4. 3. REHIYON XI – REHIYON NG DAVAO SOCCSKSARGEN 1. 2.13 2. 2. 5. 4. 3.Nabunturan 1. Guimaras – Jordan Iloilo – Iloilo City Negros Occidental – Bacolod City 4. 2. Davao del Norte – Tagum City Davao del Sur – Digos City Davao Oriental – Mati 2. Biliran . Siquijor – Siquijor Antique – San Jose de Buenavista Capiz – Roxas City 3.

* Shariff Kabunsuan – Panglima Basilan * Dinagat – San Jose Sugala Isabela City* Surigao del Norte – Surigao City 2. City 3.14 * Cotabato) * Cotabato City (Maguindanao) REHIYON XIII – CARAGA 1. Lanao del Sur – Marawi General Santos City (Timog . Aguak 4. Tawi-tawi 5. 2. Maguindanao – Shariff Agusan del Norte – Butuan City Agusan del Sur – Prosperidad AUTONOMOUS REGION OF MUSLIM MINDANAO (ARMM) 1. Sulu – Jolo 4. Surigao del Sur – Tandag 3.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful