You are on page 1of 1

Ćwiczenie nr 11

dr Sławomir Wierzba, dr Teresa Farbiszewska Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej, Uniwersytetu Opolskiego

MIKROSKOPIA OSADU CZYNNEGO
I. Wprowadzenie Złe funkcjonowanie oczyszczalni ścieków wynika z następujących przyczyn: - jakości technicznej oczyszczalni i stopnia jej obciążenia - właściwości ścieków - eksploatacji i konserwacji oczyszczalni. Wnikliwa analiza właściwości osadu czynnego może w wielu przypadkach wskazać przyczyny jej nieprawidłowego funkcjonowania. Osad czynny to wspólnota życiowa bakterii, wirusów, pierwotniaków (wiciowców, korzenionóżek, orzęsków, wrotków). Najważniejszymi istotami żywymi w osadzie czynnym są bakterie, których ilość w 1 dm3 dochodzi do 109 komórek. Występują w nim przede wszystkim heterotrofy, jak i bakterie nitryfikacyjne, siarkowe, denitryfikatory, nitkowate, drzewkowate. Wiciowce - organizmy jednokomórkowe, większe od bakterii występują w ilości około 106 w l dm3. Korzenionóżki - pierwotniaki, posiadające zdolność zmiany swego kształtu, poruszają się ruchem pełzająco - pływającym. Orzeski wolno pływające - grupa organizmów osadu czynnego o najbardziej zróżnicowanych kształtach. Ciało ich pokryte jest rzęskami, przy pomocy których pierwotniaki te chwytają pożywienie i poruszają się. Orzeski osiadłe - to pierwotniaki osiadłe na styliku, posiadają rzęski dookoła otworu gębowego i służą im one do chwytania pożywienia. Wrotki - organizmy wielokomórkowe zawierające rotacyjny aparat wrotny. Różnorodność organizmów w osadzie czynnym jest warunkiem optymalnej wydajności rozkładu zanieczyszczeń. Osad czynny to zbiorowisko różnorodnych organizmów o specyficznych wymaganiach pokarmowych i dlatego może się on dopasować do dużego asortymentu substancji zawartych w ściekach i do produktów ich rozkładu. Bakterie - to najważniejsi „użytkownicy" rozpuszczalnych składników ściekowych, wiele z nich wydziela dodatkowo enzymy które powodują rozpuszczanie części nierozpuszczalnych składników. Organizmami filtrującymi w osadzie czynnym (przyjmującymi pożywienie stałe) są: orzeski, wrotki i pantofelki. Wiele orzęsków pożera kolonie bakterii, a więc również kłaczki osadu czynnego, co przeciwdziała nadmiernemu rozmnażaniu się bakterii. Warunkiem rozkładu substancji zawartych w ściekach jest napowietrzanie (doprowadzanie tlenu). Duży wpływ na osad czynny ma temperatura, przy czym najbardziej szkodliwa jest niska temperatura. Obciążenie uderzeniowe ścieków o wysokich stężeniach substancji organicznych oddziałuje negatywnie na pracę osadu czynnego. Zdrowy osad charakteryzuje się obecnością organizmów o wysokim zapotrzebowaniu na tlen, małym rozwojem bakterii nitkowatych i brakiem cyst orzęsków osiadłych. Celem ćwiczenia jest poznanie organizmów osadu czynnego biorących udział w procesie oczyszczania ścieków, na podstawie analizy biologicznej. Materiałem użytkowym do badań jest osad czynny z oczyszczalni. II. Wykonanie ćwiczenia. 1. Obserwacja mikroskopowa osadu czynnego. - 100 cm3 osadu wlać do cylindra (poj. 100 cm3) i pozostawić na 30 min. w celu sedymentacji, - określić barwę próbki, stopień mętności cieczy nad osadem oraz ilość cm3 osadu po 30 min. sedymentacji. 2. Analiza mikroskopowa osadu czynnego. Z dobrze wymieszanej próbki osadu, kroplę umieścić na szkiełku podstawowym, nakryć szkiełkiem nakrywkowym i przy pomocy mikroskopu przeprowadzić obserwację kształtu i struktury kłaczków. - określić typy morfologiczne pierwotniaków w preparacie, w oparciu o zdjęcia i tabele, - na podstawie rozpoznanych rodzajów określić stopień saprobowości ścieków. III. Zagadnienia teoretyczne: 1. Metody biologiczne oczyszczalnia ścieków. 2. Mikrobiologia osadu czynnego. 3. Bakterie i pierwotniaki występujące w osadzie czynnym. 4. Nitryfikacja i denitryfikacja. 5. Biosorpcja metali ciężkich, fosforanów przez osad czynny. Materiał do ćwiczeń: osad czynny IV. Literatura: 1. Kowal K., Libudzisz Z.; Mikrobiologia techniczna; Wyd. Politechniki Łódzkiej; 2000 2. Kunicki-Goldfinger W.; Życie bakterii; Wyd. PWN; Warszawa; 1998 3. Schlegel H.; Mikrobiologia ogólna; Wyd. PWN; Warszawa; 2000