You are on page 1of 25

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪ ‬‬
‫‪  ‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬
‫‪ ‬‬
‫‪ -‬ﺩ‪.‬ﺤﺴﻥ ﺍﻝﺒﺎﺘﻊ ﻤﺤﻤﺩ ﻋﺒﺩ ﺍﻝﻌﺎﻁﻲ‬

‫ﻤﺩﺭﺱ ﺘﻜﻨﻭﻝﻭﺠﻴﺎ ﺘﻌﻠﻴﻡ ﺒﻘﺴﻡ ﺘﻜﻨﻭﻝﻭﺠﻴﺎ ﺍﻝﺘﻌﻠﻴﻡ ‪.‬‬

‫∗‬

ذج ح   ا رات  ا  ‬

‫
ذج  ا ا  ا  

 ة إذا   "!  ‪  #‬؛ ‪.‬ن ا ا‪ ) *+  ,‬ا ('&‪%‬‬

‫ ا‪ 8‬ار اه م ا‪45‬ب وإ‪1‬رة دا' ‪:  9‬ا‪ %‬ا ‪ ،‬آ  أن ا ا* @ ‪? =>?+‬ب د آ>  )‬

‫ا‪45‬ب ‪ ،‬و"‪ %>?
GDH B‬ا‪45‬ب ا‪: ?+ )+F‬ن درا‪ %8‬ا ر ‪ ،‬و) ‪#D  1E+ 1‬ت  ا‪45‬ب ‪ ،‬و'‪B‬‬

‫ه‪F‬ا ا د ‪+‬ى "رو' ‪ Ruffini (2000: 58) "BH‬أن اة >دئ ا ا ‪ B' B‬ا رات > ا  

‪) +‬‬

‫أن ‪ B' ?+‬إ 
ج
‪ # % :‬ة ) ا رات ‪.‬‬

‫و
&اً ‪.‬ن ا ا  ا  

ا‪V' ، ً >?
P+Q R,‬ن ه‪H‬ك د ) ا (و‪T‬ت ) ‪ B  >S‬ا ‬

‫
ذج  ‪ > %' %‬ا  

‪ ،‬و"‪V' B‬ن  ‪
) #:+‬ذج   ‪ B‬أو  ‪:‬رات  ا ‬

‫ا  

ه‪( B‬و‪T‬ت ‪
G" 9 ' >W‬ذج ا ا ‪ B‬ا ?‪ B' %D‬ا ا ي ‪ " 9*" +:5 Y ،‬‬

‫‪ %Z " Y =8H+‬ا ا  ا  

‪ ،‬وا‪ B' F^.‬ا‪>T‬ر ^ ] \ ا> ‪ %Z‬ا‪[  B‬ه ) " ‪ %Z‬ا ا ي ‪.‬‬

‫و'‪ B‬ه‪F‬ا ا د ‪F+‬آ " ' ‪ " BH‬و_^ون )‪ Valenti et al (2003 : 373‬أن ا‪  ,‬ا‪.‬ول ‪ H‬ذج ا ‬

‫ا ‪:  B‬ن ) ^ ‪ f‬ا‪ % Q‬وأ‪ ، % 88‬ه‪ : B‬ا(  ‪ ،‬وا ‪ ،‬وا‪ ، +:5‬وا‪ ، h >5‬وا‪ ، +:‬وأ 
‪ + T g‬د‬

‫‪:
:D+‬ذج   ‪ \ ) B‬ا ا‪ ، Q‬و‪ \ (1 )  i jk:+‬ا ا‪: Q‬‬
‫ا( ‬

‫ا‪h >5‬‬ ‫ا‪ +:‬‬ ‫ا ‬

‫ا‪+:5‬‬

‫ )‪ : (1‬ا‪ #‬ا"ول  ذج ا  ا&‪$ %‬‬

‫دآ‪:‬ر ‪ )?Q /‬ا>‪ >  ( Y‬ا‪ : BW‬رس  ‪  #::H‬ا "  ‪ %‬ا" ‪ %# – %‬ا‪H 8‬ر‪. %+‬‬ ‫∗‬
 
%+Fp‫ وا‬+:‫ ا‬% ‫آ   أه‬q‫ ا‬Y ،  "% 8‫  ? ا‬B ‫ ا ا‬%   ‫ ) ا!  أن‬j*+
.
 
%  H+‫د‬
#‫أ‬
) ?(‫ا‬  ) ‫ ? ة " 
&م‬+:5‫ ا‬%   ‫ آ  أن‬، r 
>‫ل ا‬4^ %#‫اا‬
:   

‫ أو رات > ا‬r‫ ا  "ا‬:  9D8‫ ا‬B‫ ذج ا‬H‫ ا‬G> ‫ ض‬B+  '‫و‬

:  ‫  ا‬$ %&* +, 
  Ruffini " $)‫
ذج " رو‬-1

B‫ وا‬، B ‫ ا ا‬%   %
: ‫ ا‬H‫ك داً ) ا‬H‫ أن ه‬Ruffini (2000 : 58) " BH '‫ى " رو‬+

: B+  ‫ آ‬B‫ وه‬،   

‫ > ا‬% ‫ ا‬YS‫ا‬: ‫ (ت ا‬B' 9H * =,+

B‫ت ا‬: ‫ ) ا‬9S:‫ و‬، g D? ‫ت‬#Q B ‫ ا‬YS: ‫ ا‬B‫ا‬+ ‫= أن‬,+ : ‫ف‬./0 ‫
ر ا‬/ #‫ا‬ -

. 9H ‫ن‬:t(>+‫ و‬، 9
:8‫ر‬+

. ‫ح‬:k:" ‫= أن  غ‬,+ : ‫اف‬.‫ا"ه‬ -

%( B ‫ ا‬YS: ‫* ) ا‬+ ‫= أن‬,+ : Home Pages and Contents ‫ت‬23 
4 ‫ وا‬523‫ا‬.‫ ا‬54627 -

@E ‫رة ا‬: %( ‫ و* ) \ ا‬، ‫ى‬:( ‫ (ت ا‬9H ‫ع‬+ B‫ ا‬، home page  ‫ ا‬%+‫"ا‬

. ‫ى‬:( ‫ول ا‬# ‫ إ‬%'k" ، gH ‫ت‬:‫و‬ 

‫ ا  إ‬%+‫ "ا‬%( ) H‫ن ا‬: + ‫= أن‬,+ : Site Navigation Structure +22, 
‫ ا‬9622* 5228 -

: B‫ وه‬، B ‫ ا‬YS:  %
: ‫= ا‬+:‫ " ) (ت ا‬y" &
%"‫ أر‬#:‫ و‬، B5^  x ‫ى‬:( ‫(ت ا‬

. B:> H‫ ا‬YS: ‫ وا‬، B9‫ ا‬YS: ‫ وا‬، B >!‫ ا‬YS: ‫ وا‬، B"‫ ا‬YS: ‫ا‬

B' h8H‫ وا‬، ‫ح‬:k:‫ وا‬%W?>‫ ا‬: % ‫ >دئ ا ا‬YS: ‫ (ت ا‬Y> ‫ أن‬Bp>H+ : ‫ت‬46‫*  ا‬ -

.  (‫ ا‬%:9? ‫ل ا (ت‬:W  %&'( ‫ ا‬Y ، % D‫ ا‬B' %(' ‫ان‬:‫ام أ‬D8‫ وا‬، ‫ان‬:.‫ا‬

yD‫ ا‬,Q ) " ‫[ ا> ي‬+ ‫ ا‬%#‫  در‬9 ‫ت وا 
ا‬: ‫ح ا‬:k‫  و‬+ : 5:;‫ا> وا=
م ا‬ -

. %5 ( ‫ ا> *ء ا‬%Q? ‫ وا‬، )+‫و‬H‫] وا‬H‫وآ ا‬

=+:‫ @ ا‬q r‫ !  "ا‬: Selecting a Web Authoring Program ?23 
‫@ ا‬A2* B2 8 ‫ر‬2C‫ا‬ -

 ‫رة‬S‫ و‬%>8H t‫آ‬.‫ ا‬r 
>‫= ا^ ر ا‬,+‫ و‬، %,>‫ ا‬B' ‫رات‬9 =5 T ‫ ة‬# ‫  [ات‬

Visual ، Home Page ، Front page 2000 : r‫ و) \ ا>ا‬، g'‫ أها‬h ( B' ‫?ة ا‬

. Dream Weaver ، Page

: Ruffini (2000 : 58) " BH '‫ " رو‬R‫ا‬+  ‫ > ا  

آ‬B  YS:  ً#‫ذ‬:
(2)  i jk:+‫و‬

-2-
‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫‪ ‬‬
‫‪  ‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬
‫‪ ‬‬

‫‪ -1‬ا‪
/ #‬ر‬
‫ا ‪./0‬ف‬
‫‪ -7‬ﺍﺨﺘﻴﺎﺭ‬
‫‪ -2‬ا"ه‪.‬اف‬
‫ﺒﺭﻨﺎﻤﺞ ﺘﺄﻝﻴﻑ‬
‫ﺍﻝﻭﻴﺏ‬

‫ﻋﻨﺎﺼﺭ ﺘﺼﻤﻴﻡ ﻤﻭﻗﻊ‬
‫‪ -6‬ﺍﻝﻨﺹ‬ ‫ﺘﻌﻠﻴﻤﻲ ﻋﺒﺭ ﺍﻹﻨﺘﺭﻨﺕ‬ ‫‪-3‬ﺼﻔﺤﺔ ﺍﻝﺒﺩﺍﻴﺔ‬
‫ﻭﺍﻝﺭﺴﻭﻡ ﺍﻝﺨﻁﻴﺔ‬ ‫ﻭﺍﻝﻤﺤـﺘﻭﻴﺎﺕ‬

‫‪ -4‬ﺒﻨﻴﺔ ﺍﻝﺘﺠﻭل‬
‫‪ * -5‬‬
‫ا‪546‬‬ ‫ﺒﺎﻝﻤﻭﻗﻊ‬

‫ ) ‪
: ( 2‬ذج " رو)‪  $ %&* +, 
  Ruffini " $‬ا  ‬

‫‪
-2‬ذج " ر‪3‬ن " و‪CF‬ون ‪   Ryan, et al.‬ر  ا  ‪:‬‬

‫‪+‬ح " ر‪+‬ن " و_^ون )‪:
Ryan et al.(2000 : 43 – 51‬ذ‪  ً#‬ر > ا  

‪: + ،‬ن )‬

‫?‪ Y‬ا‪ Q‬ر ?‪ ، %‬و‪H+‬رج ( آ ‪ %Q‬د ) ا‪:5D‬ات ا ‪ ، %‬و'  ‪ " B+‬ن "\ ا ا‪: Q‬‬

‫‪ %4* 5%G -1‬ا‪HGI‬ت ‪ :‬و* ) ه‪ RF‬ا ‪ ] ^  ( %Q‬ا  ) و" ‪ %Z‬ا وأهاف ا ر ‪.‬‬

‫‪H; .3.4* 5%G -2‬ت ا&‪ : %‬و‪ =,+‬أن ‪:H‬ع \ ا ‪#D‬ت !  ا‪ = 
,‬ا '‪ B‬وا ‪9‬ري وا‪#:‬ا
‪. B‬‬

‫‪ .223.4* 522%G -3‬ا ‪
224‬ى ‪:( +( =,+ P Q :‬ى ا ر "  ‪ f +‬أها'‪ Y ، g‬اة  ^ا‪y‬‬

‫ ه '‪ %Q B‬ا ‪:k:‬ت ا‪9 B‬ف إ ‪ % H‬ه ‪ ،‬أ "‪:k:  %>?H‬ت ا‪9 B‬ف إ ‪% H‬‬

‫‪9‬رات أو أداءات ' *  ‪  ("  ?+‬ا ‪. % 9‬‬

‫‪ .3.4* 5%G -4‬ا=ا*‪#‬ت ا‪ :%&2‬و‪ B' +‬ه‪ RF‬ا ‪:5^ +( %Q‬ات ار‪ f+‬وا  ت ا >‪, 
%‬ز‬
‫‪-3-‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫وا‪  +:‬‬
‫^‪ %5‬اار‪ ، %8‬و * ‪ ) gH‬أ
!‪ %5‬وا‪D8‬ام ‪    y8:‬‬
‫‪‬‬‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬
‫ا>‪. BH‬‬

‫ا‪B'= 8.‬‬
‫إر‪i‬دات ارا‪ %8‬وا ‪ E‬ات ‪ ،‬وا‪:‬ا‬
‫‪ .3.4* 5%G‬أ=? ‪.0‬ة ا‪ : ?:‬و(د \ ‪‬‬ ‫‪-5‬‬

‫" ) ا  وا‪ ، =5‬وا ‪ Y‬ا ر ‪.‬‬

‫‪ .3.4* 5%G -6‬إ‪H‬اءات ا ‪ :‬و* ) إ‪#‬اءات ا   ‪ : B+‬ا ‪9‬م ‪ ،‬وا‪ ،  :‬وا(  وا‪%+Fp‬‬

‫اا‪. %#‬‬

‫‪ 5%G -7‬ا ج ‪ :‬و!  \ ا ‪ %Q‬إ 
ج ‪ :‬ا ‪:‬اد ‪ ،‬وأ‪ = 8‬ا ?ة ‪ ،‬و‪ F H‬ا‪. %5D‬‬

‫‪ 5%G -8‬ا‪ : T:‬و!    ا ?ة ‪ ،‬وادارة ‪ ،‬وا 
‪. %‬‬

‫‪ 52%G -9‬ا‪ : 3
22‬و* ) ‪ %Q‬ا‪ : +:‬ا‪ +:‬ا‪ ، B9H‬وا‪",8‬ت أ*ء ه ‪ %Z‬ار‪ , f+‬وا‪",8‬ت‬

‫ا‪45‬ب ‪ ،‬وا‪ %+‬وا‪. !H‬‬

‫و‪:
(3)  i jk:+‬ذ‪  ً#‬ر > ا  

آ  ‪+‬ا‪" R‬ر‪+‬ن" و_^ون )‪: Ryan et al.(2000 :45‬‬

‫*‪ %4‬ا‪HGI‬ت ‪:‬‬
‫‪ ] ^ .1‬ا‪:9 ,‬ر ا ?‪9‬ف ‪.‬‬
‫‪ .2‬ا> ‪ %Z‬ا ‪ -3 . %‬أهاف ا ر ‪.‬‬

‫*‪H; .3.4‬ت ا&‪: %‬‬
‫‪ -‬ا ' ‪ - . %‬ا ‪9‬ر‪ - . %+‬ا‪#:‬ا
‪. %‬‬

‫*‪ .3.4‬ا ‪ 
4‬ى ‪:‬‬
‫ا‪ = 
,‬ا '‪ ، B‬و(  ا ‪. % 9‬‬

‫*‪ .3.4‬ا=ا*‪#‬ت ا&‪: %‬‬
‫‪ -‬ا‪. %5!
.‬‬ ‫‪ -‬ا"‪. Y‬‬
‫‪ -‬ا‪D8‬ام ا‪ - . y8:‬ا ا>‪. BH‬‬

‫*‪ .3.4‬أ=? ‪.0‬ة ا‪: ?:‬‬
‫‪ -‬إر‪i‬دات ارا‪: -. %8‬ا ‪ Y‬ا ر ‪.‬‬
‫‪: -‬ا ا‪ =5‬وا  ‪ -.‬ا ‪ E‬ات ‪.‬‬

‫*‪ .3.4‬إ‪H‬اءات ا ‪:‬‬
‫‪ -‬ا‪.  :‬‬ ‫‪ -‬ا ‪9‬م ‪.‬‬
‫‪ -‬ا‪ %+Fp‬اا‪. %#‬‬ ‫‪ -‬ا(  ‪.‬‬

‫ا ج ‪:‬‬
‫‪ -‬ا ‪:‬اد ‪ - .‬أ‪ = 8‬ا ?ة ‪ F H - .‬ا‪. %5D‬‬

‫ا‪: T:‬‬
‫‪   -‬ا ?ة ‪ - .‬ادارة ‪ - .‬ا 
‪. %‬‬

‫ا
‪: 3‬‬
‫‪ -‬ا‪ +:‬ا‪ - . B9H‬ا‪",8‬ت ه ‪ %Z‬ار‪.f+‬‬
‫‪ -‬ا‪",8‬ت ا‪45‬ب‪ - .‬ا‪ %+‬وا‪. !H‬‬

‫ ) ‪
: ( 3‬ذج "ر‪3‬ن" و‪CF‬ون   ر  ا  ‬

‫‪
-3‬ذج "‪ "@
H‬و‪CF‬ون ‪ 
  Jolliff et al.‬اد ا&‪  %‬ا  ‪:‬‬
‫‪-4-‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‪:‬ذ‪ ً#‬‬
‫‪‬‬
‫‪+‬ح "‪ "@ :#‬و_^ون )‪   Jolliff et al.(2001 :83 – 62‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬ ‫) ‪! % 
1‬ة ^‪:5‬ة ‪ ،‬وور \ ا‪:5D‬ات ‪:Q‬ل أر"‪ Y‬ا‪ Q‬ر ?‪،%‬‬
‫ ‪:‬اد ا > ا  

‪: +‬ن‬

‫ه‪ Y ,:B‬ا ‪:‬ت ‪ ،‬و‪: +:5‬اد ا ‪،‬‬ ‫‪ ‬‬
‫وإ 
‪ ، 9#‬و‪ ، 9 +:‬و'  ‪ " B+‬ن "\ ا ا‪: Q‬‬

‫‪ + #* 5%G -1‬ا &‪
%‬ت ‪ :‬و!  \ ا ‪:5^ 8 %Q‬ات ‪ ،‬ه‪ : B‬إاد و‪ % 1‬ا ‪:‬ت > ا  

‪،‬‬

‫و(‪ ] ^ +‬ا  ‪ ،‬و(‪:k: +‬ت ا   ً ‪ ،‬و ‪ %x‬أهاف ا ‪ ،‬و(‪ +‬إر‪i‬دات‬

‫ا‪ ، +:‬و(‪ +‬أ‪:8‬ب اض ‪.‬‬

‫‪ 
3
:* 5%G -2‬اد ا&‪ : %‬و!  ‪41‬ث ^‪:5‬ات ‪ ،‬ه‪ +( : B‬ا‪8T‬ا ‪ ,‬ت ا ‪ ، %‬و(‪ +‬أ‪:8‬ب‬

‫ا ‪ ،‬و(‪:   + +‬اد ا ‪.‬‬

‫‪ 5%G -3‬إ ج 
اد ا&‪ : %‬و!  \ ا ‪:5^ f ^ %Q‬ات ‪ ،‬ه‪ : B‬ا^ ر  در ا وا‪، 9#‬‬

‫وإ 
ج وا‪ %9#‬ا ?‪D‬م ا‪ % :8‬و‪:S‬ا= ا!‪Devlop graphical user interface and screen %i‬‬

‫‪ ،templates‬وإ 
ج ا‪D‬ا‪ y‬ا‪ ، Flowchart % " ?
T‬وإ 
ج ا‪ %Q:‬ا  ‪Develop storyboard %‬‬

‫‪ ،‬و(  ‪:‬اد ا > ا  

‪.‬‬

‫‪ 
3 
* 5%G -4‬اد ا&‪ : %‬و!  \ ا ‪ %Q‬أر"‪:5^ Y‬ات ‪ ،‬ه‪ : B‬إدارة ا‪ +:‬ا>‪ ، BH‬وإدارة ا   )‬

‫‪4^ ) :‬ل إدارة أ‪Q‬اث ا ‪ ،‬و(‪>5 +‬ت ا  ) ‪ ،‬و?‪ h ( 9‬أهاف ا ‪ 1 ،‬ا ‪h‬‬

‫ أ ‪ ، 9‬وإدارة ا‪ =+,‬ا ا
‪ ، B‬وا‪ %#‬أداء ا  ‪.‬‬

‫و‪:
(4)  i jk:+‬ذ‪:  ً#‬اد ا > ا  

آ  ‪+‬ا‪ "@ :#" R‬و_^ون )‪: Jolliff et al(2001 : 83 –62‬‬

‫‪ -1‬إاد و‪ % 1‬ا ‪:‬ت‬
‫> ا  


‫‪ -18‬ا‪ %#‬أداء ا  ‬
‫‪ ] ^ +( -2‬ا  ‬

‫‪ -17‬إدارة ا‪%",‬‬ ‫‪:k: +( -3‬ت ا   ً (‪ +‬ا‪+p‬ت‬
‫ا ا
‪%‬‬ ‫ ا‪ +:‬‬ ‫ا ‪%‬‬
‫ا‪ B ,‬وإدار‪g‬‬
‫إدارة ا(  ا ‪B‬‬ ‫‪ %x  -4‬أهاف ا ‬
‫‪ -16‬إدارة ‪9#:‬ت‬
‫ا  )‬ ‫‪ j H‬و‪ +‬ا ‬ ‫(‪ +‬ا?‪:‬ك ا ^‪B‬‬
‫‪ +( -5‬إر‪i‬دات ا‪ +:‬‬
‫إاد ا‪.‬هاف ا‪%+F H‬‬
‫‪ -15‬إدارة ا‪ +:‬‬ ‫ ا‪ +:‬‬ ‫‪ +:‬‬ ‫‪Y ,‬‬ ‫‪ +( -6‬أ‪:8‬ب اض  ا^>رات‬
‫ا>‪BH‬‬ ‫ا>‪. BH‬‬ ‫ا ‪:‬اد‬ ‫ا ‪:‬ت‬ ‫( ‪ %‬ا  ر‬

‫إ 
ج‬ ‫إاد‬ ‫ا‪8T‬ا ‪ ,‬ت‬‫‪+( -7‬‬
‫‪:  ( -14‬اد ا ‬ ‫ا ‪:‬اد‬ ‫ا ‪:‬اد‬
‫> ا  

‪.‬‬ ‫ا ‪%‬‬
‫ا^ ر ا ــــ‪:‬اد‬ ‫ ‬
‫ا ‪ %‬وإاده‬ ‫ا‪8‬ا ‪% ,‬‬
‫‪ -13‬إ 
ج ا‪%Q:‬‬ ‫اــــــ ‬
‫ا ‪%‬‬ ‫‪-5-‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫‪ ‬‬
‫‪  ‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬
‫‪ ‬‬

‫‪
-4‬ذج ا‪ ?3X‬زاه   ر  ا  ‪:‬‬

‫‪+‬م ا‪ =+p‬زاه )‪ (142 -139 : 2001‬داً ) ا‪:5D‬ات ا‪ =,+ B‬ا>‪  H 9‬ر > ا  

‫و'  ‪ \ B+‬ا‪:5D‬ات ‪:‬‬

‫(‪ +‬ا دة ا ‪ %‬ا‪ " 9H *  8 B‬ر > ا  

و‪. 9 &H‬‬ ‫‪-‬‬

‫(‪ +‬ا ‪:‬ت ا‪ ) %‬ا ‪ @E‬ور‪ !
…+‬ا ر و(‪ ، gt+‬وا ‪>5‬ت ا> ‪ %‬را‪ %8‬ا ر ‪.‬‬ ‫‪-‬‬

‫ ا ر ‪>  ً>W‬دئ ا ‪.‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪  F H‬ا ر "‪D8‬ام إ‪Q‬ى ‪p‬ت "‪( %,‬ت ا  

‪.‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪  †Q‬ا ر '‪ g i B‬ا‪ B9H‬آ?‪9' ,‬س ‪ %'k" ، index.html‬إ ‪ †Q‬ا?‪4,‬ت ا‪^.‬ى‬ ‫‪-‬‬

‫ا‪:( B‬ي  ‪:‬ت ا ر ‪.‬‬

‫‪^ YS: [,Q‬ص  ر دا^ ا ‪ YS:‬ا ‪ %?8E  f‬ا ‪ %‬ا"‪ - 9 Y‬إن و‪ - #‬أو ) ‪ h+W‬إ‪Q‬ى‬ ‫‪-‬‬

‫‪i‬آت ‪:‬ردي ^ت ا  

‪ ،‬و(‪:H +‬ان ا ر > ا  

‪.‬‬

‫ 
 ا ر إ ا > ‪ :‬ا‪D‬دم ‪ ،‬و) ‪ !H+ 1‬ا ر > ا  

) ^‪4‬ل ا ‪ YS:‬ا ‪g ] D‬‬ ‫‪-‬‬

‫؛   !ه‪4^ ) g‬ل ا‪:H‬ان ا?"‪: ) R+( h‬زع ^ت ا  

‪.‬‬

‫‪
-5‬ذج إ‪8‬اه ا‪6‬ر   ر  ا  ‪:‬‬

‫‪+‬ح إ"اه ار )‪ (21 -18 : 2002‬داً ) ا‪:5D‬ات  ر > ا  

‪ ،‬و" ن \ ا‪:5D‬ات آ  ‪: B+‬‬

‫(‪ +‬ا‪.‬هاف ا?‪:‬آ ‪  %‬ر ‪.‬‬ ‫‪-‬‬

‫(‪:( +‬ى ا ر و‪. g &H‬‬ ‫‪-‬‬

‫إاد ا (‪:‬ى  ‪(  i‬ت و‪>  ً>W =+‬دئ ا ‪.‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪-6-‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫‪، FrontPages 2000 r 
" t ‬‬ ‫(ت‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪( @ q‬ت ا‪D8" =+:‬ام أ‪" Q‬ا‪ r‬إاد ‪  ‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬
‫ا‪، =+:‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪ ‬‬ ‫و‪. Word 2000‬‬


! ا ر > ا  

‪( @ q " :‬ت ا‪D8" =+:‬ام أ‪ Q‬ا>ا‪ r‬إاد (ت ا‪j> + =+:‬‬ ‫‪-‬‬

‫ا ر ‪ > !H ًq 9‬ا  

) ‪ h+W‬ا^ ر إ‪Q‬ى ا!آت ا‪ %^ ': B‬ا‪ %'*8‬ا ‪:‬ا‪، YS‬‬

‫" أ‪  )  #‬ة ز‪ ، %H  % H‬و‪ G" ':‬ا ‪:‬ا‪ \ YS‬ا‪ ً 
, %D‬و ) "?‪ %‬و'ة ز‪( % H‬دة ‪.‬‬

‫‪
-6‬ذج ‪
H Y6:‬دت   ‪ 3.* Z‬ا رات  ا  ‪:‬‬

‫‪:W‬ر  ‪:# 5‬دت )‪:
(112 : 2003‬ذ‪ + &
 ً#‬ا رات > ا  

ا‪F‬ي ا‪ "P 8" gQS‬و‬

‫" را‪#‬ن " ‪ ، Smith & Ragan‬و‪S‬م "(  ا ‪9‬م ا * ‪ B' %H‬آ ‪ )  %Q‬ا‪:
Q‬ذج " رو 
و‪" f +‬‬

‫‪ ، Ronald E. Wyllys‬و'  ‪ " B+‬ن "\ ا ا‪ Q‬و * ‪9 ) gH‬م ‪:‬‬

‫‪ 5%G -1‬ا‪ : %4‬و!  \ ا ‪ %Q‬ا ‪9‬م ا ‪: %‬‬

‫‪&
%Z "  ( -‬م ‪ +‬ا رات ا ‪. %‬‬

‫‪ ] ^  ( -‬ا‪45‬ب وا   ) ‪ :‬و!  \ ا ‪ ] ^  ( % 9‬ا‪45‬ب ‪ ،‬وا ‪+‬ت ا‪:‬ا‪=#‬‬

‫‪:‬ا'ه ' ‪: + B  9‬ا > ا  

‪ %'k" ،‬إ (  _راء ا  ) ‪.‬‬

‫‪ -‬ا(  ا"‪:‬ي ‪ :‬و!  \ ا ‪ :  % 9‬ا ‪9‬م ا ‪ %‬ا‪ + B‬ر‪ 98‬ا‪ > =5‬ا  

وا ‪ +‬‬

‫ا >‪ +:5" %5‬ا رات > ا  

‪:(  ( 1 ،‬ى ا ر ‪.‬‬

‫‪ 5%G -‬ا  وا ج ‪ :‬و!  \ ا ‪41 %Q‬ث   ت ر ?‪: %‬‬

‫‪  22* 522%  -‬ا‪22Z‬م ‪ :‬و* ) و‪ Yk‬ا‪.‬هاف ا‪#‬ا ‪ %‬و(‪ +‬وˆ‪ ، g‬و أدوات ا‪&H‬م و‬

‫!   ‪ ) g‬أدوات ‪ j58‬ا = ‪ ، Desktop‬وأدوات ض ا (‪:‬ى و‪ ، g &H‬و‪ % S‬ا‪%5!
.‬‬

‫و(‪ %‬ا  ‪ ،‬و
&م   >(‪ ، P‬وا(‪:‬ار ا >‪ ، i‬و‪ %Q:‬ا‪H‬ش ‪ ،‬و‪ %Q:‬ا‪>^.‬ر ‪ ،‬و‪% S‬‬

‫اار‪ ، ) 8‬وا‪ ، +:‬وا‪ H‬ذج ا>‪  1 ، %++‬ا ‪ ،‬و وا‪ %9#‬ا‪&H‬م وه ‪. g‬‬

‫‪ 5%  -‬ا ج ‪ :‬و* ) \ ا  ‪ %‬ا ‪9‬م ا ‪H" : %‬ء ا (ت ا ?‪ ، %‬وإ 
ج ‪ H‬وا‪ %9#‬ا‬

‫ا‪ ، % :8‬وآ"‪" %‬ا‪ Java Script r‬ور"‪( " 95‬ت ا ?‪ ، %‬ور"‪ y‬ا‪&H‬م "‪D‬ت ا!> ‪:8 %‬اء‬

‫أآ 
‪:Q‬ار >‪ i‬أم (آت ا>(‪ P‬أم ‪+H‬ت ا ‪ ، %!SH‬وإ 
ج ا (‪:‬ى ا‪  ( 1 ، B>+,‬ا‪&H‬م‬

‫ ا!> ‪ 1 ، %‬إ‪#‬اء ا^>رات (‪ ) h‬م و‪:#‬د أ^‪5‬ء ‪ %+:p‬أو "‪. % ,‬‬
‫‪-7-‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫‪ ‬ا‪&H‬م   ‪ %H‬ا‪9" % 458‬ف‬ ‫‪‬‬
‫ ‪ 522%‬ا‪ ?223#‬ا ‪22Z% $[.22‬م ‪ :‬و‪9‬ف \ ا  ‪%‬إ ‪ ‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫‪=+,‬‬ ‫‪-‬‬

‫اف  ‪:#‬ا
= ا ‪:‬ر ا‪ 9& B‬أ‪H1‬ء ا  ‪  ،‬‬
‫وا‪>5
T‬ع‪‬ا‪.‬و‪ R, )   B‬ا‪&H‬م ‪.‬‬

‫‪ 5%G -2‬ا
‪ : 3‬و* ) \ ا ‪ )    %Q‬ر ? ) ‪ ،‬ه  ‪:‬‬

‫‪ T:* 5%  -‬ا‪2Z‬م ‪ :‬و‪ B' +‬ه‪ RF‬ا‪:5D‬ة ‪ h >5‬ا‪&H‬م  ا ‪ %H‬ا ‪ ، %‬وه‪ :‬ا‪:9 ,‬ر ا ?‪9‬ف‬

‫وذ\ "‪9‬ف ا(‪ % ' ) h‬ا‪&H‬م ‪.‬‬

‫‪ 3 
* 5%  -‬ا‪ : T:‬و' ‪ r
 ( + 9‬ا‪&H‬م و? ه ‪.‬‬

‫و‪# jk:+‬ول ) ‪ ( 1‬ا‪ + &
 Q‬ا رات > ا  

‪ ،‬وا ‪9‬م ا >‪: %Q  " %5‬‬

‫‪.H‬ول ) ‪ : ( 1‬ا‪ 3.* Z  * G‬ا رات  ا  وا ‪/‬م ا *‪5%G 8 5:‬‬

‫ا[‪B‬‬ ‫ا ‪/‬م‬ ‫ا& ‪%‬ت‬ ‫ا ‪5%G‬‬
‫‪^ B' +‬م   ‪ %‬ا(  ‪.‬‬ ‫(  " ‪ %Z‬ا‪&H‬م ‪.‬‬ ‫‪-‬‬
‫(  ^ ] ا‪45‬ب وا  ) ‪.‬‬ ‫‪-‬‬

‫ا‪%4‬‬
‫(  ا‪&H‬م ‪.‬‬
‫ا(  ا"‪:‬ي ) (  ا ‪9‬م ا ‪ ، %‬و( ‬ ‫‪-‬‬
‫(‪:‬ى ا ر ( ‪.‬‬
‫ >‪. B‬‬ ‫و‪ Yk‬ا‪.‬هاف ا‪#‬ا ‪. %‬‬ ‫‪-‬‬
‫(‪ +‬وˆ@ ا‪&H‬م ‪.‬‬ ‫‪-‬‬
‫ ا‪.‬دوات ‪.‬‬ ‫‪-‬‬
‫ ا‪&H‬م ‪.‬‬
‫ ا ‪ Y‬ا‪&H‬م ‪.‬‬ ‫‪-‬‬
‫ وا‪ %9#‬ا ‪.‬‬ ‫‪-‬‬

‫ا  وا ج‬
‫ا ا‪. B 9‬‬ ‫‪-‬‬
‫‪:Q + -‬ل   ‪ %‬ا‪>^T‬ر‬ ‫"‪H‬ء ا (ت ا ?‪. %‬‬ ‫‪-‬‬
‫ا >‪.B‬‬ ‫إ 
ج ‪ H‬وا‪ %9#‬ا ‪.‬‬ ‫‪-‬‬
‫‪ -‬ا‪&H‬م ‪#‬ه[ ‪. h >5‬‬ ‫آ"‪" %‬ا‪ r‬ا‪&H‬م ‪.‬‬ ‫‪-‬‬
‫ا 
ج وا‪=+,‬‬
‫ر"‪ y‬ا‪&H‬م "‪D‬ت ا!> ‪. %‬‬ ‫‪-‬‬
‫ا >‪. B‬‬
‫إ 
ج ا (‪:‬ى ‪.‬‬ ‫‪-‬‬
‫(  ا‪&H‬م  ا!> ‪. %‬‬ ‫‪-‬‬
‫ا‪>^T‬رات ا‪ % H‬ا‪. % 88.‬‬ ‫‪-‬‬
‫‪&Q4 -‬ت ‪:Q‬ل ا‪. h >5‬‬ ‫إ 
ج أدوات ا‪. h >5‬‬ ‫‪-‬‬
‫‪ + -‬أداء ا‪45‬ب ‪.‬‬ ‫‪ +‬ا ر ‪.‬‬ ‫‪-‬‬
‫‪ h >5‬ا‪&H‬م ‪.‬‬
‫ا
‪3‬‬
‫ا‪ %>S‬ا‪45‬ب ‪.‬‬ ‫‪-‬‬
‫ا 
‪ %‬وا ا‪. BH‬‬ ‫‪-‬‬
‫‪ +: +‬ا‪&H‬م وا‪ :‬ت ‪.‬‬ ‫‪ +:‬ا‪ h >5‬و( ‪. g‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪ +:‬ا‪. h >5‬‬

‫‪
-7‬ذج ‪ .‬ا] ا
=‪ Y‬وأ‪ . G‬ا رك   ر  ا  ‪:‬‬

‫‪:W‬ر > اŠ ا ‪ 8:‬و أ‪  Q‬ا >رك )‪:
(179 - 154 : 2005‬ذ‪  ً#‬ر > ا  

و'‪ h‬أ‪:8‬ب‬

‫ا‪ ، &H‬و ‪ " g >5‬ر‪ f+‬دة ‪ H‬ت ا وا‪ T‬ل ) ‪ 241‬و‪ ، ( 8‬و‪ +:5‬ه‪F‬ا ا‪: H‬ذج  ا'دة )‬

‫!وع ا‪D8‬ام ا(= ا ‪ B' %‬ار‪:
) f+‬ذج ح  ر ‪ H‬ت ا وا‪ T‬ل )‪ %# B' (241‬ا \‬

‫‪:8‬د ( وا‪F‬ي أ‪  ( R‬ا ! ‪ ، j‬و‪: +‬ن ا‪: H‬ذج ا ‪:5‬ر ) ^ ‪ f‬ا‪ Q‬ر ?‪:( ، %‬ي آ ‪  9H %Q‬د‬

‫) ا‪:5D‬ات ا ‪ 9 
" ، %‬آ  ‪: B+‬‬

‫‪-8-‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫و [ات‪‬آ ‪ ، RQ   H‬و(‪ +‬دور‪، R‬‬
‫‪‬‬
‫‪ 5%G -1‬ا‪ : %4‬و‪ BH+‬ا‪ @:‬ا‪ H h S‬ا‪&H‬م ا ‪  ،g %
:‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬
‫و!    ‪ %‬ا‪  ( y 5D‬ا‪ H‬ا‹ ‪  : %‬‬
‫*‪ %4‬ا‪GI‬ج ‪ :‬و‪  (   !+‬ا‪ Yk:‬ااه) ‪ ،‬وا‪ Yk:‬ا ‪:x‬ب ‪ + 1 ،‬ا‪ QT‬ج ‪.‬‬ ‫‪-‬‬

‫*‪ %4‬ا"ه‪.‬اف ‪ :‬و'‪ B‬ه‪ RF‬ا‪:5D‬ة ‪ +( +‬أهاف ا ‪ YS:‬ا‪F‬ي ‪. q!H 8‬‬ ‫‪-‬‬

‫*‪ %4‬ا دة ا&‪ : 5 %‬و!  \ ا‪:5D‬ة (‪:( +‬ى ا دة ا ‪ ، %‬و(  ا ‪9‬م ا‪:8 B‬ف ‪) [,H‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪ >S‬ا  ) ) ^‪4‬ل درا‪  98‬دة ا ‪. %‬‬

‫*‪ >[C %4‬ا &‪ : ^ %‬و‪  !+‬ذ\ (‪ +‬ا‪ ] D‬ا ‪ %‬وا‪ % ?,‬وا‪ %  #T‬وا‪. % ?H‬‬ ‫‪-‬‬

‫*‪ %4‬ا_‪ 5‬ا&‪ 5 %‬وا‪.‬ر‪ : 53‬و!  (  ا [ا
‪ ، %‬وات ارا‪ ، % 8‬وا‪[9#.‬ة ‪.‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪ 5%G -2‬ا‪.‬اد ‪ :‬و‪ BH+‬و‪ Yk‬ا‪8T‬ا ‪ % ,‬ا‪4‬ز‪ ، F H %‬وا^ ر ا  در ا ‪ %‬وا ‪ ، %‬وإ 
ج ا‪H‬‬

‫وا  
ت ا ? 
ة ‪ ،‬و‪  %Z 9‬ن ا‪D8T‬ام ‪ ،‬و \ ا ‪ %Q‬و'ً   ‪: B+‬‬

‫إ‪.‬اد أ=‪
%‬ب ا‪.‬ر‪ : `3‬و' ‪ +( + g‬أ‪:8‬ب ار‪ ، f+‬و‪ :  !+‬ا ا‪F‬ا‪ ، B‬وا !رآ‪ B' %‬ا ‪!SH‬ت‬ ‫‪-‬‬

‫‪ ،‬وآ"‪ %‬ار‪ ، +‬و‪ Q‬ار‪>+‬ت وا ‪9‬م ‪ ،‬وإ‪#‬اء ا>(‪:‬ث ‪ ،‬و‪ F H‬ا !ر‪ ، Y+‬وا‪D8‬ام ا ا‪. Y#‬‬

‫إ‪.22‬اد ا
=‪ [22‬ا&‪ : 522 %‬و‪9‬ف \ ا ‪ %Q‬إاد ا‪ 8:‬ا ‪ %‬ا‪D?8 B‬م '‪ B‬ا ر >‬ ‫‪-‬‬

‫ا  

‪ ،‬و!  ‪  ': :‬أدوات ‪:( !H‬ى ا دة ‪ ،‬وأدوات ا  وا  ا‪ ) 9 H  B‬إ‪#‬اء ‪:Q‬ار‬

‫و 
‪i‬ت ‪ ،‬و‪ %+Fp  ':‬را‪ ،... ، %#‬إ… ‪.‬‬

‫إ‪.‬اد ا ت ا د‪ : 53‬و‪  !+‬ذ\ ‪ [,Q‬ا ‪ YS:‬و"‪  gH‬ا  

‪.‬‬ ‫‪-‬‬

‫إ‪.‬اد أدوات ا
‪ + P Q : 3‬إاد أدوات ا‪ ، +:‬و!  ا^>رات ‪ ،‬و‪ +:‬ذا‪ ، B‬و‪9 Q‬م ‪.‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪ 522%G -3‬ا‪ : ?223#‬و‪ BH+‬ا‪ h >5‬ا‪.‬و‪&H B‬م ؛ ) أ‪ #‬ا‪q‬آ ) !‪  p‬ا‪ %5D‬ا ‪ %‬و( ‪ h‬ا‪.‬هاف‬

‫ا ‪D84 g( H 1 ، %:k:‬ام ‪ ،‬و \ ا ‪: B+   ً> %Q‬‬

‫ا‪ ?3#‬ا)ادي وا‪ : 9‬و‪ B' +‬ه‪ RF‬ا‪:5D‬ة ‪ =+,‬ا ‪'  !" YS:‬دي ‪4^ ) ،‬ل ا^‪:‬ل  ‪YS:‬‬ ‫‪-‬‬

‫ة " ‪ ،  %‬وة أ^ى " ‪ ،  %‬و" ذ\ ‪ +‬ا‪. +‬‬

‫ا‪X7 5
# + ?3#‬ة وا‪ : 9‬و‪ =+, +‬ا ‪  YS:‬ا  و‪ p %: ,‬ة ) ا‪45‬ب '‪B‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪Q‬ود ) ‪4W ( 10 – 5‬ب ‪ 1 ،‬إ‪#‬اء ا‪4+‬ت ا‪4‬ز‪. %‬‬

‫ا‪ $) ?3#‬ن ا‪.;=I‬ام وا‪ B' : 9‬ه‪ RF‬ا‪:5D‬ة ‪ +‬ا‪ %>i  =+,‬وا‪Q‬ة ) ا‪45‬ب ا‪)+F‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪+‬ر‪:8‬ن ا ر " ‪ 1 ،‬إ‪#‬اء ا‪4+‬ت ‪.‬‬

‫‪-9-‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫‪ %   " – ‬ا‪ ، =+,‬و!  \‬
‫‪‬دة‬ ‫‪ 5%G -4‬ا‪.;=I‬ام ‪ :‬و‪ BH+‬ا‪ h >5‬ا‪&H B‬م ‪ ،‬وه‪ RF‬ا ‪Bq%Q‬‬
‫‪–‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫ا ‪ =+, %Q‬ا‪ H‬ا ‪ : %‬أ‪:8‬ب اض ‪‬‬
‫ ‪%: ,‬ا‪‬‬
‫‪   ‬‬
‫> ة ‪ ،‬وأ‪:8‬ب ارا‪8‬ت ا(ة ا ?‪%‬‬ ‫‪‬‬
‫وأ‪:8‬ب ا '‪ B‬ا ‪ %: ,‬ا ‪ p‬ة ‪.‬‬

‫‪ 5%G -5‬ا
‪ : 3‬و‪ ](' BH+‬ا‪&H‬م وا^>ر ‪ " g Q4‬ا‪D8T‬ام ا‪ ، B‬و!  ه‪ RF‬ا ‪: B+  %Q‬‬

‫*
‪ 4* 3‬ا &‪ h>5 P Q : %‬ا‪>^T‬رات ‪ ً >S‬و"‪ ، ً+‬وآ‪F‬ا ا‪ +:‬ا‪F‬ا‪ ، B‬وا ‪9‬م ا ‪:5‬ب إ
‪,‬زه ‪.‬‬ ‫‪-‬‬

‫*
‪ 3‬ا;‪ 5:‬ا&‪ +: + : 5 %‬ا‪ %5D‬ا ‪H" %‬ءًا  ‪:8 %&Q4‬ك ا   ) أ‪H1‬ء درا‪ %8‬ا ر‬ ‫‪-‬‬

‫و?‪4 ! ) 9k+   ,‬ت ‪ ،‬و‪ +‬ذ\ ) ^‪4‬ل "‪F9  +: %S5‬ا ا‪p‬ض ‪.‬‬

‫و‪:
( 5 )  i jk:+‬ذ‪  ً#‬ر > ا  

و'‪ h‬أ‪:8‬ب ا‪ ، &H‬آ  ‪:W‬ر‪ > R‬اŠ ا ‪ 8:‬وأ‪  Q‬ا >رك ‪:‬‬

‫‪ 5%G -1‬ا‪%4‬‬

‫(  ا> ‪%Z‬‬ ‫(  ا  )‬ ‫(  ا (‪:‬ى‬ ‫(  ا‪.‬هاف‬ ‫(  ا‪ QT‬ج‬

‫‪ 5%G -2‬ا‪.‬اد‬ ‫ا‪9‬‬

‫إاد أدوات ا‪ +:‬‬ ‫إاد ا  
ت‬ ‫إاد ا‪ 8:‬ا ‪%‬‬ ‫إاد أ‪:8‬ب ار‪f+‬‬

‫‪ 5%G -3‬ا‪ ?3#‬وا‪9‬‬

‫ا‪  B' =+,‬ن‬ ‫ا‪%: , Y =+,‬‬ ‫ا‪ B>+,‬ادي‬
‫ا‪D8T‬ام وا‪j H‬‬ ‫‪ p‬ة وا‪j H‬‬ ‫وا‪j H‬‬

‫‪ 5%G -4‬ا‪.;=I‬ام‬

‫أ‪:8‬ب ا '‪B‬‬ ‫أ‪:8‬ب ارا‪8‬ت‬ ‫أ‪:8‬ب اض‬
‫ا ‪ %: ,‬ا ‪ p‬ة‬ ‫ا(ة ا ?‪%‬‬ ‫ ‪ %: ,‬ا > ة‬

‫‪ 5%G -5‬ا
‪3‬‬

‫‪ +:‬ا‪ %5D‬ا ‪%‬‬ ‫‪  ( +:‬ا  ‬

‫ ) ‪
: ( 5‬ذج ‪ .‬ا] ا
=‪ Y‬وأ‪ . G‬ا رك   ر  ا  و)‪ T‬أ=‪
%‬ب ا‪Z‬‬

‫‪
-8‬ذج ‪ . 4‬ا‪/‬دي   ر  ا  ‪:‬‬

‫‪- 10 -‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫‪‬ر‪>‬‬ ‫‪: +‬ن
‪:‬ذج (  ا‪9‬دي )‪  (135 – 129 : 2005‬‬
‫ ‪   ‬‬
‫‪‬‬‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬
‫ ا  

) أر"‪ Y‬ا‪ Q‬ر ?‪، %‬‬

‫‪ ‬‬ ‫* ) آ ‪ %Q‬داً ) ا ‪9‬م ا ‪ 9 
" ، %‬آ  ‪: B+‬‬

‫‪  * 5%G -1‬ا ر ‪ :‬و* ) \ ا ‪ %Q‬ا ‪9‬م ا ‪ + : %‬ا(‪ ،  %#‬و(  ا‪:9 ,‬ر ا ?‪9‬ف‬

‫) ا‪45‬ب ‪ ،‬و(‪ +‬ا‪.‬هاف ا ‪. %‬‬

‫‪ 5%G -2‬ا‪ : 3
:‬و* ) \ ا ‪ %Q‬ا ‪9‬م ا ‪ +( : %‬إ‪W‬ر (‪:‬ى ا دة ارا‪ % 8‬وا‪ %#‬ا ‪:‬اد ا ‪%‬‬

‫ا ‪:‬ا'ة " ‪ ،‬و‪ &H‬ا (‪:‬ى ا ‪ B:k:‬و‪، R+:5‬وا^ ر ا ‪:‬اد وا‪5‬ق ارا‪ ، % 8‬و‪+:5‬ه ‪.‬‬

‫‪ 5%G -3‬ا
‪ : 3‬و* ) \ ا ‪ %Q‬ا ‪9‬م ا ‪ : %‬ا‪ %#‬ا‪.‬هاف ‪ ،‬و‪ +:5‬ا‪8‬ا ‪ % ,‬ا‪ ، +:‬وا‪ +:‬‬

‫ا ‪ ) BH+:‬ا>‪ ، ( BH‬وا‪ +:‬ا‪ ) B ,‬ا‪ ، ( B9H‬و‪ 
" Y ,‬ت ا‪ +:‬و( ‪. 9‬‬

‫‪ 5%G -4‬ا ا‪ : 5&H‬و‪ B' +‬ه‪ RF‬ا ‪ %Q‬ا‪ H %#‬ا ر > ا  

و‪ ، g( H‬و ‪ %Q‬ا ا‪%#‬‬

‫وا[‪4‬ء ا ‪)  9‬‬ ‫ 
‪i> %,‬ة  ‪ %Q‬ا‪ +:‬ا?"‪ ) ً4*' ، %‬ا‪ %+Fp‬اا‪ ) %#‬أ^ ‪ B‬ا (‪:‬ى‬

‫" ر ‪ ،‬آ   ا
‪>5‬ت ا  وردود أ'‪H" h+  ' - g‬ط ا‪:‬ة وا*@  دة ارا‪ - % 8‬ا  ر‬

‫ا ‪ %Q "  +    f‬ا ا‪. %#‬‬

‫‪ h>8   j*+‬أ 
‪ ) x" g‬د
ذج  ا رات > ا  

‪ g"! 9
V' ،‬إ ‪ Q‬آ>  '‪B‬‬

‫إ‪W‬ره ام ‪ + 4' ،‬د ‪:
:D+‬ذج ) ا‪ H‬ذج ا?"‪ Y – %‬ا^‪4‬ف ا ? ت )
‪:‬ذج ‹^ ‪ ) -‬ا ا‪ Q‬ا ‪: %‬‬

‫ا(  ‪ ،‬وا ‪ ،‬وا‪ ، +:5‬وا‪ ، =+,‬وا‪  x ، +:‬أن \ ا‪ H‬ذج ‪ B' @D‬ا ‪9‬م ا‪ ، %Q  " %D‬وذ\‬

‫و'ً ‪9‬ف ا‪F‬ي ‪ g ( ?+‬ا‪: H‬ذج ‪ ، ،‬آ  ا 
دت "‪ G‬ا‪ H‬ذج "(‪ G" +‬ا‪ ] D‬ا  ‪%Z >" i>  !" %‬‬

‫ا  

ا ‪ ، %‬آ‪ H‬ذج آ ) " رو' ‪ ، " BH‬و "‪ "@ :#‬و_^ون ‪ ،‬وا‪ =+p‬زاه ‪ ،‬وإ"اه ار ‪ ،‬و  ‪5‬‬

‫‪:#‬دت ‪ \ H * P Q ،‬ا‪ H‬ذج '‪ G" B‬ا‪ G"  9Q‬ا ‪9‬م ا‪ i>  !"  ! B‬إ آ  ‪ %‬اة >دئ‬

‫ا > ا  

‪ ،‬وآ  ‪ %‬ا^ ر "ا‪ r‬ا‪ @ q‬ا ‪ ، =+: %>8H‬وآ  ‪  %‬ا ‪ ،‬وآ‪ \F‬ا‪i‬رة إ ض‬

‫و
! ا ر > ا'‪ ،  
H‬و‪ ) +‬ا'دة ) ا‪ H‬ذج ا?"‪ B' %‬ا‪D‬وج "‪: H‬ذج ح ‪ %Z " =8H+‬ا ا ‬

‫ا  

‪( B' ،‬و‪ g" [ +  Y , %‬آ
‪:‬ذج ‪ ،‬و‪:  ) 9"  B'4‬ب ‪ ،‬و'  ‪ B+‬و@  ‪F9 B‬ا ا‪: H‬ذج ‪:‬‬

‫ا
ذج ا ح   ا رات  ا  ‪:‬‬

‫‪9?+‬ف ه‪F‬ا ا‪: H‬ذج ‪ @ :‬ا ا‪ Q‬وا‪#‬اءات ا‪ =,+ B‬أن ‪ 9>+‬ا  ‪!+ H‬ع '‪  B‬ر ‬

‫> ا  

‪ ،‬و‪: +‬ن ه‪F‬ا ا‪: H‬ذج ) ‪ 8‬ا‪ Q‬ر ?‪ ، %‬ه‪ : B‬ا(  ‪ ،‬وا ‪ ،‬وا 
ج ‪ ،‬وا‪ ، =+,‬واض‬

‫‪ ،‬وا‪ ، +:‬و!  آ ‪:5^  %Q‬ات ' ‪: ( 6 )  !" jk: 9 
" %‬‬

‫‪- 11 -‬‬
‫‪‬‬ ‫‪‬‬
‫‪ ‬‬
‫‪  ‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬ ‫‪ ‬‬
‫‪ ‬‬

‫‪ +( -2‬ا‪.‬هاف ا‪  %‬ر ‪.‬‬ ‫‪ ] ^  ( -1‬ا‪:9 ,‬ر ا ?‪9‬ف ‪.‬‬ ‫‪5%G‬‬
‫‪  ( -4‬ا>‪ % H‬ا‪. % 88.‬‬ ‫‪9 +( -3‬م ا وأ
!‪. g5‬‬ ‫ا‪%4‬‬

‫ا‪%+Fp‬‬
‫‪ : ً f‬ا ‪ %Q‬ا‪ % 
t‬و!  ‪:‬‬ ‫أو‪ : ًI‬ا ‪ %Q‬ا‪.‬و و!  ‪:‬‬
‫‪> +( -1‬دئ  ا رات >‬ ‫‪ +( -1‬ا‪.‬هاف ا ‪. %‬‬ ‫‪5%G‬‬
‫ا  

‪.‬‬ ‫‪ +( -2‬ا (‪:‬ى ‪.‬‬
‫‪  -2‬ا‪ %5+D‬ا‪Flowchart % " ?
T‬‬ ‫‪H &H -3‬ا (‪:‬ى ‪.‬‬
‫ ر ‪.‬‬ ‫‪ %5^ +( -4‬ا?  '‪ B‬ارس ‪.‬‬ ‫ا ‬
‫اا‪%#‬‬ ‫‪  -3‬ا ^‪4‬ل ا ر ا  ‬ ‫‪ -5‬ا^ ر ا‪ y8:‬ا ‪. %‬‬
‫> ا  

‪.‬‬ ‫‪ +( -6‬أ‪:8‬ب ‪ +:‬ا‪45‬ب ‪.‬‬

‫‪p +( -1‬ت ا>‪ %,‬ا ‪. %>8H‬‬ ‫‪5%G‬‬
‫‪ -2‬ر"‪ y‬ا ر "‪D‬ت ا  

‪.‬‬
‫  ت‬
‫‪ -3‬إ 
ج ا‪ y8:‬ا دة ا‪ =,+ B‬أن ‪ 9H *+‬ا ر )
‪:‬ص ‪ ،‬ور‪:8‬م ^‪، % 5‬‬
‫و‪:‬ر ‪ %"1‬و(آ‪ %‬و‪:‬ت ‪ ،‬و‪5‬ت ' ‪. :+‬‬ ‫ا ج‬

‫‪ %S5" h >5 -1‬إ‪#‬زة ا ر ا > ا  

‪.‬‬ ‫‪5%G‬‬
‫ا‪%#‬‬
‫‪ -2‬ض ا ر  د ) ا ‪ ) D‬وا‪45‬ب ‪ >S‬ا‪ h >5‬ا‪. B‬‬ ‫ا‪?3#‬‬

‫‪ -1‬ا^ ر ‪:H‬ان ‪. YS:  =8H‬‬ ‫‪5%G‬‬
‫و‪+‬‬
‫‪  ( -2‬ا ر ‪ ،‬و‪  gk‬ا‪45‬ب ا ) ‪.‬‬ ‫ا&ض‬

‫‪  +: -1‬ا‪45‬ب  ر ‪.‬‬ ‫‪5%G‬‬
‫‪  -2‬ا ر > ا  

‪.‬‬ ‫ا
‪3‬‬

‫‪- 12 -‬‬
‫ ) ‪ : ( 6‬ا
ذج ا ح   ا رات  ا  ‬

‫و'  ‪ B+‬و@  ‪#Ž B‬اءات ا‪ B‬ا> '‪ B‬آ ‪: %Q‬‬

‫‪ 5%G -1‬ا‪: %4‬‬

‫و* ) \ ا ‪ %Q‬دًا ) ا‪:5D‬ات وا‪  =,+ B‬ا  ا>‪  " 9‬د‪ ، %S‬وه‪: B‬‬

‫‪ ] ^  ( -1-1‬ا‪:9 ,‬ر ا ?‪9‬ف ‪:‬‬

‫‪ =,+‬ا^ ر ا‪45‬ب  ) ‪:‬ا' ‪>5 9+‬ت ارا‪ > %8‬ا  

‪ ،‬و ‪ \ t‬ا ‪>5‬ت '‪k B‬ورة‬

‫ا‪4‬ك آ ‪9# =W‬ز آ > ‪ Y :‬إ  
‪ %‬ا‪ T‬ل "  

؛ ‪ =5 H?+ Q‬ا ) " '‪ B‬أي و‪ S‬و ن‬

‫‪k ) 4‬ورة ‪:‬ا' "‪9 G‬رات ا‪D8‬ام ا > ‪ :‬وا  

وا>‪ +‬ا و 
‪ B‬ى ه‪TE‬ء ا‪45‬ب ‪،‬‬
‫‪ً *' ، g>8H+‬‬

‫و"(‪ =5 +‬ارا‪ > %8‬ا  

‪:‬ا' ا ‪9‬رات ا ‪ B' %‬ا‪45‬ب ‪:‬‬

‫‪ -‬ا‪D8‬ام أوا ‪. Windows‬‬

‫‪ -‬ا‪D8‬ام " 
‪ r‬اـ ‪. Word‬‬

‫‪  ( -‬ا>ا‪ ) r‬ا  

وا‪S.‬اص ا ‪. %,‬‬

‫‪ -‬ا‪
T‬ل ) " 
‪_ B' ^‹ r‬ن وا‪. Q‬‬

‫‪ G" %' -‬ا ‪(5‬ت ا‪ %Z >" %D‬ا  

‪.‬‬

‫‪ -‬ا>(‪: ) P‬ا‪:k: " B' % D YS‬ع  ‪.‬‬

‫‪ -‬ا‪D8‬ام (آت ا>(‪ P‬ا‪ %‬وا ‪. % D‬‬

‫‪ )+[D -‬ا ‪:‬ت و‪ †Q‬ا ‪:‬ا‪ YS‬ا ‪:x‬ب ' ‪. 9‬‬

‫‪ j  -‬ا ‪:k:‬ت ذات ا ‪ > g D" %‬ا  

‪.‬‬

‫آ  ‪ =,+‬أن أن ‪:‬ا' ى ا‪45‬ب اا' ‪ >  %‬ا  

؛ ‪.‬ن ‪:‬ا' اا' ‪,H  # iE %‬ح '‪ B‬ا ‪.‬‬

‫(‪ +‬ا‪.‬هاف ا‪  %‬ر ‪:‬‬ ‫‪-2-1‬‬

‫‪ =,+ P Q‬أن  غ أهاف ا ر '‪> B‬رات ‪: " > ، %‬رة ‪ ++   %*+‬ا  أن ‪) g(+‬‬

‫ر‪F9 g?+‬ا ا ر ‪.‬‬

‫‪9 +( -3-1‬م ا وأ
!‪: g5‬‬

‫و‪ B' +‬ه‪ RF‬ا‪:5D‬ة (‪9 +‬م ا وأ 
!‪ g5‬ا‪  =,+ B‬ا‪45‬ب إ
‪,‬زه ‪ H‬درا‪  98‬ر ا [‪Y‬‬

‫ ‪ > g‬ا  

‪ ،‬و) \ ا ‪9‬م وا‪: B+  %5!
.‬‬

‫‪- 13 -‬‬
‫‪ -‬ا‪D8‬ام (آت ا>(‪ P‬ا‪':+ B‬ه ا ر 
‪,‬ز ‪9‬م ا أو ا‪ B' %5!
.‬آ درس ‪.‬‬

‫‪ -‬ز‪+‬رة "‪ G‬ا ‪:‬ا‪ ، YS‬وا‪8‬ا‪ 9k‬و‪S‬اءة (‪:‬اه "!  د‪ G" ] D 1 ، h S‬ا ‪:‬ت ا‪ y> B‬ار>‪ًW‬‬

‫و‪9 " ً 1‬م ا أو أ
!‪. g5‬‬

‫‪ -‬ا !رآ‪Q B' %‬ت ا‪H‬ش وإدار‪:8 ، 9‬اء أآن ه‪F‬ا ا‪H‬ش [ا‪ ًH‬آ  '‪x B‬ف ا(‪:‬ار ا >‪ ، i‬أم ‪ x‬‬

‫[ا) آ  '‪H B‬ى ا ‪ %!SH‬؛ "‪9‬ف ا‪ :‬إ ‪:Q‬ل  ‪9‬م ا وأ
!‪ ، g5‬وا‪T‬ق " ) أ'اد آ ‪%: ,‬‬

‫وا ‪: ,‬ت '  " ‪  9H‬ا(‪:‬ل ا‪ \ % 9H‬ا ‪9‬م ‪ ،‬أو ا‪?8T‬ر ) "‪ G‬ا‪ H‬ا‪ B' %*p‬ارس ‪.‬‬

‫‪ -‬إر‪8‬ل ر‪ 8‬ا>‪ +‬ا و
‪ B‬وا‪ ) "  ' 9>8‬ا‪45‬ب "*‪ 9‬ا>‪ G‬وا  ‪.‬‬

‫‪ -‬ا‪H8‬ج ‪:Q‬ل "‪9 G‬م ا وأ
!‪ ، g5‬وذ\ ) ^‪4‬ل ‪ S‬م ا‪ G>" =5‬ا ‪9‬م ا  ‪ ، %‬وو‪@S: B' gk‬‬

‫‪ ً5!
g,+‬وإ‪H" B' ً ",+‬ء ا '‪ ، g?H" %‬آ‪q‬ن ‪ gH =5+‬أن ‪ G"  (+‬ا ت ) ا  

‪ ،‬أو ‪G" ](+‬‬

‫ا ‪:‬ا‪ ، YS‬أو ‪ G" ]D+‬ا ‪T‬ت ‪ ،‬أو ‪+‬رن " )
‪:‬ذ‪ ، ) #‬أو ‪ G" rH?+‬ا >دئ ‪ ،‬أو ‪ً+ = +‬ا ‪ ،‬أو ‪B!H+‬ء‬

‫‪ً+" :‬ا إ و
ً ‪ ،‬أو ‪ ، %++" % S‬أو ‪:( %'x‬ار ا >‪ i‬أو ‪ %: ,‬أ^>ر أو ‪: +‬ن  >‪ %‬إ و
‪. %‬‬

‫‪ -‬ا‪8‬اض (‪:‬ى آ درس و‪S‬اء‪ ، g‬وا‪8‬اض ‪ Power Point‬ا >‪  " %5‬و‪Q‬ة ) و‪Q‬ات ا ر ‪.‬‬

‫‪ Q -‬أ‪ %Z8‬ا‪ +:‬ا‪F‬ا‪ %+9
B' B‬آ و‪Q‬ة ‪.‬‬

‫‪  ( -4-1‬ا>‪ % H‬ا‪: % 88.‬‬

‫و‪  (  !+‬ا> ‪ %Z‬ا ‪: B+   %‬‬

‫ا [ا
‪ =,+ P Q : %‬ر > (د
&  ‪ ] D‬أ‪: Q‬ا‪ YS‬ا  

ض ا ر "  ‪ g‬وإ 
‪، g#‬‬ ‫‪-‬‬

‫^‪4‬ل 'ة ز‪( % H‬دة ‪ ،‬أو ‪  ( +‬ا ر  ‪ YS:‬ا ر‪ ، %8‬أو ‪ YS:‬وزارة ا" ‪ %‬وا ‪.‬‬

‫ات ارا‪ t : % 8‬ه‪F‬ا ا‪:H‬ع ) ا ا  ا  

‪(+ T‬ج إ ‪S‬ت درا‪ % 8‬آ  '‪ B‬ا ا ي ‪،‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪ Y 5?+ P Q‬ا‪45‬ب درا‪ %8‬ا ر دون ا  " ن (د أو زن ‪ ،‬أ "‪45 %>?H‬ب ا‪:  + T )+F‬ن أ‪[9#‬ة‬

‫آ > ‪ 9H '   

" %  :‬إ
‪,‬ز ‪9‬م ا وأ 
!‪  " g5‬ا ر‪ %8‬و'‪# h‬اول (دة و‪ ، % &H‬آ ‬

‫‪ 9H +‬أ‪ ً*+‬ارا‪4^ ) %8‬ل أي ‪^ cyber‬رج ا ر‪. %8‬‬

‫ا‪[9#.‬ة وا‪.‬دوات ‪  ': =,+ :‬د ) أ‪[9#‬ة ا > ‪ :‬ا  ‪P (" ، \F %  D  B'   

" %‬‬ ‫‪-‬‬

‫?‪ =:‬أاد ا‪45‬ب ‪ ،‬آ  ‪[ =,+‬و‪ +‬آ   "‪[9#q‬ة ض  ا‪ Data Show B ,‬وا‪G" =8H B‬‬

‫ا ‪9‬م أو ا‪ %'k" ، %5!
.‬إ ‪"W  ':‬ت ‪ Laser‬وأ^ى ‪ ، %
:‬وأ‪S‬اص ‪ ، CDs %,‬وأوراق ‪. %>5‬‬

‫‪ 5%G -2‬ا  ‪:‬‬

‫‪- 14 -‬‬
‫و!  \ ا ‪ ) Q  %Q‬ر ? ) ‪:( :‬ي آ ‪  %Q‬د ) ا‪:5D‬ات ‪ ،‬و'  ‪ B+‬و@‬

‫ ‪ ) 9 B‬ا ‪: ) Q‬‬

‫‪ -1-2‬ا ‪ %Q‬ا‪.‬و ‪ :‬و* ) ا‪:5D‬ات ا ‪: %‬‬

‫‪ .3.4* -1-1-2‬ا"ه‪.‬اف ا&‪ % 5 %‬ر ‪:‬‬

‫‪ %x  =,+‬ا‪.‬هاف ا ‪  %‬ر '‪> B‬رات ‪:8‬آ ‪:8 @  P (" ، %‬ك ا  
‪ %,‬ا "!  د‪h S‬‬

‫‪ %&Q4  4‬وا س ‪ ،‬وأن  غ "( ‪+:? B5p P‬ت ا  ا  آ(  واآ = وا‪، +:‬‬
‫و‪: +‬ن ه‪F‬ا ا?‪:‬ك ‪ً "S‬‬

‫وم ا‪ ST‬ر  ?‪:‬ى ا‪F‬آ ‪ ،‬آ  ‪ =,+‬و‪ \ Yk‬ا‪.‬هاف > ا  

'‪( B‬ت ?‪ t  P (" ، %‬آ‬

‫‪: ) 4‬ز‪ \ Y+‬ا‪.‬هاف  دروس و‪Q‬ات ا ر ‪.‬‬
‫(‪ %‬ا‪.‬هاف ا ‪   %‬و‪Q‬ة  ‪Q‬ة ‪ً *' ،‬‬

‫‪ 
4 .3.4* -2-1-2‬ى ا ر ‪:‬‬

‫‪ =,+‬أن ‪+‬ا ‪:k: +( H‬ت (‪:‬ى ا ر ‪ ،‬و) ‪ g  1‬أن  ‪ f‬ا‪.‬هاف ا ‪  %‬ر‬

‫وذ\ ) ^‪4‬ل ا‪4WT‬ع  د ) ا ا‪ Y#‬وا>(‪:‬ث وارا‪8‬ت ا" ‪ %‬وا‪:8 – % >H#.‬اء أآ 
‪ %:>5‬أم إ و
‪%‬‬

‫‪ -‬ا‪:k: " 9 B‬ت ا ر ‪ ،‬آ  ‪ =,+‬اة أن ه‪F‬ا ا ر ‪:8‬ف ‪+‬ض ) ^‪4‬ل ‪ % >i‬ا  

و) ‪V' 1‬ن ‬

‫‪ g+:(+‬ا ر ) ‪:‬ت ‪ =,+‬أن   ) إ  
ت ا  

‪ ،‬و  [ "‪. ] ^ ) g‬‬

‫*‪ 
4 7 Z‬ى ا ر ‪:‬‬ ‫‪-3-1-2‬‬

‫" (‪ +‬ا (‪:‬ى وا^ ر‪ &H =,+ ، R‬آ و‪Q‬ة ) و‪Q‬ات ا ر ‪ ،‬و? ‪ 9‬إ د ) اروس ؛ "( ‪P‬‬

‫‪  9 9?+‬ا‪ ، =5‬و‪ =,+‬أن ‪  !+‬آ درس   ‪: B+‬‬

‫‪ -‬ر‪ S‬ا‪Q:‬ة و‪:H‬ا
‪. 9‬‬

‫‪ -‬ر‪ S‬ارس و‪:H‬ا
‪. g‬‬

‫‪ -‬ا‪9‬ف ام رس ‪ :‬و‪ +‬غ ا‪9‬ف "( ‪ً  ) *+ P‬ا ً  ‪9‬م ا ا‪ =,+ B‬أن ‪ ?+‬ا‪45‬ب ( ‪. g‬‬

‫‪ -‬ا‪.‬هاف ا ‪ %‬رس ‪ :‬و غ '‪> B‬رات ‪:8‬آ ‪:  P (" ، %‬ن ‪ %&Q4  %"S‬وا س ‪ ،‬و @ ا?‪:‬ك‬

‫ا ‪ YS:‬أداؤ‪ >S ) R‬ا‪ " =5‬ا‪9
T‬ء )  ارس ‪.‬‬

‫‪ -‬ا ‪:k:   9‬ع ارس ‪ :‬و‪9+‬ف إ ا‪t8‬رة  ا‪:k: :(
=5‬ع ارس ) ‪ ، %9#‬وا ‪ % 9‬ا‪5ُ8 B‬ح‬

‫ ‪ %9# ) g‬أ^ى ‪ ،‬وا ‪>  9‬رة ) 'ة (‪:‬ي  "‪ G‬ا ‪:‬ت ا >‪" %5‬رس ‪ ،‬و‪S‬‬

‫‪ \ B+‬اة ة ‪:‬ر – ‪:  S‬ن ‪:‬رًا ‪ %"1‬أو (آ‪:( f  - %‬ى اة‬

‫‪- 15 -‬‬
‫‪9 -‬م ارس و(‪:‬ا‪ =,+ : R‬أن ‪ ) *+‬آ درس ‪9‬م  و(‪:‬ى ‪9  %>?H>' ،‬م ‪:  S‬ن ا ‪E8 % 9‬ال ‬

‫ا‪ =5‬ا‪ ، gH %"#‬أو   @ ‪:+‬م "‪ ، g‬و‪ G" Y>+ S‬ا ‪9‬م  ت ^‪ g#: %‬ا‪:(
=5‬‬

‫ا‪D8‬ام  در وأدوات  أ^ى ‪ ،‬آ‪q‬ن ‪ g#:‬إ ا^‪:‬ل إ ‪ ،  YS:‬أو (  "‪ G‬ا ت‬

‫) ا  

‪ ،‬أو ‪S‬اءة '  ) آب أو ر‪ ، %  %8‬أو ا‪F‬هب إ  >‪ %‬ا ر‪ ، %8‬أ "‪%>?H‬‬

‫ (‪:‬ى '‪ : %": %Q B' g
V‬ا‪ =5‬إ ‪4^ ) g‬ل ا ‪9‬م ا‪+ g
V' 9" @ + B‬ض  ‪g‬‬

‫"!   ‪ B‬أو ‪ G" 5+‬ا (ت ا‪  R? B‬إ
‪,‬ز ‪9‬م ا ‪.‬‬

‫‪ -‬أ
!‪ %5‬ارس ‪ :‬وه‪ G"   ! B‬ا  ت ا‪  B‬ا‪ =5‬إ
‪,‬زه ؛  ‪9  g 9' h‬م ارس ‪.‬‬

‫‪ -‬وض ‪ : Power Point % +‬وض ‪   ً D‬و‪Q‬ة ) و‪Q‬ت ا ر ‪ ،‬وم '‪F#  i B‬اب ‪.‬‬

‫‪ -‬ا‪ +:‬ا‪F‬ا‪ : B‬و‪ %+9
B' Bq+‬آ درس أو
‪ %+9‬آ و‪Q‬ة درا‪ =,+ P Q ، % 8‬أن ‪   !+‬أ‪، %:H %Z8‬‬

‫"( ‪ =5 ) + P‬ا‪q‬آ ) (‪ %‬إ‪:' g"#‬ر ا‪. g",8‬‬

‫*‪ 5:C .3.4‬ا‪ $) 0‬دروس ‪ 
4‬ى ا ر ‪:‬‬ ‫‪-4-1-2‬‬

‫" ? (‪:‬ى ا ر إ د ) اروس ‪ ،‬و(‪ H +‬آ درس ‪ B'  ? %5^ Yk: ،‬درو‪ g8‬و'ً‬

‫Ž‪#‬اءات ا ‪: %‬‬

‫? ا‪45‬ب إ ‪: ,‬ت   و
‪ p %‬ة ‪ ،‬اوح آ ‪4W 6 – 4 ) " %: ,‬ب ‪+ P (" ،‬ون أ'اد آ‬ ‫‪-‬‬

‫‪9 h (  %: ,‬م ا ) ^‪4‬ل ا(‪:‬ارات وا ‪!SH‬ت ‪.‬‬

‫(‪:Z? %: ,   h?H +‬ل ) إر‪8‬ل  ‪ :‬إ ‪ g‬أ'اد ‪: ) g: ,‬ت ( ا ‪ % 9‬ا ‪:5‬ب‬ ‫‪-‬‬

‫إ
‪,‬زه ‪ Y ،‬ا‪  g >H‬أ
‪ > ) g‬إ‪ ) %"#‬ا ‪9‬م ا ‪5‬و‪ " =W ) %Q‬د‪. R‬‬

‫إ
!ء ‪ ,8‬إ
‪,‬ز ‪Q  =W   Portfolio‬ة ‪ ،‬و  ‪ % , %: ,‬؛ * ن ‪ %+#‬آ 'د '‪ B‬ا ‪%: ,‬‬ ‫‪-‬‬

‫
‪,‬ز ‪9‬م ا وأ
!‪. g5‬‬

‫ا‪C‬ر ا
=[‪ h‬ا&‪ 5 %‬ا =‪: 5‬‬ ‫‪-5-1-2‬‬


&ًا ‪.‬ن ا ر ‪:8‬ف ‪ُ+‬ض > ا  

‪V' ،‬ن ) أه ا‪ y8:‬ا ‪ %‬ا ?‪ %D‬ا  

ا‪B' Y , B‬‬

‫‪ ) + 9 W‬ا‪ ': P Q ، y8:‬ا‪: H‬ص وا‪:8‬م وا ‪:‬ر ا‪ %"t‬وا (آ‪ ، %‬و‪5‬ت ا ‪ :+‬وا ‪:‬ت ‪ ،‬و‪x‬ف‬

‫‪ ) 4‬ا>‪ +‬ا و 
‪ ، B‬و^‪ 
%‬ا ت ‪ ،‬و‪: ,‬ت ا‪>^.‬ر وا =‬
‫(‪:‬ار ا >‪ ، i‬و‪+H‬ت  ‪ً *' ، %!SH‬‬

‫ا و
‪ ، %‬وا >ت ا و
‪ ، %‬و‪ & @ ˆ: =,+‬ه‪ RF‬ا‪ h(+  " H‬ا‪.‬هاف ا‪ 9 ( ?+ B‬ا ر ‪.‬‬

‫*‪ .3.4‬أ=‪
%‬ب *
‪ 3‬ا‪i:‬ب ‪:‬‬ ‫‪-6-1-2‬‬

‫‪ +: =,+‬أداء ا‪  B' =5‬ر ا دًا  ‪9 " g S‬م ا ‪: %‬‬
‫‪- 16 -‬‬
‫‪ -‬ا !رآ‪ %‬وا دا^ ا ر ) ^‪4‬ل ا‪D8‬ام ا>‪ +‬ا و
‪ ، B‬و‪x‬ف ا(‪:‬ار ا >‪ ، i‬و‪H‬ى ا ‪، %!SH‬‬

‫و‪ ) %20 9 ] D+‬ار‪ %#‬ا  ‪  %‬ر ‪.‬‬

‫‪ -‬أداء ‪9‬م ا وأ
!‪ ، g5‬و‪ ) % 40 9 ] D+‬ار‪ %#‬ا  ‪  %‬ر ‪.‬‬

‫‪ -‬أداء ا‪>^T‬ر ا‪:(  B9H‬ى ا ر ‪ ،‬و‪ ) %40 g ] D+‬ار‪ %#‬ا  ‪  %‬ر ‪.‬‬

‫‪ -2-2‬ا ‪ %Q‬ا‪ : % 
t‬و* ) ا‪:5D‬ات ا ‪: %‬‬

‫" ا‪9
T‬ء ) ا ‪ %Q‬ا‪.‬و ) ‪ BQ‬ا ‪ %8‬ا‪F‬آ ‪ j> + ،‬ا ر ًا  ‪ > g‬ا  

‪،‬‬

‫‪ B' + P Q‬ه‪ RF‬ا ‪ %Q‬و‪:  Yk‬ر آ و^‪:5‬ط ‪ Bp>H+   %*+‬أن ‪: +‬ن  ‪ g‬ا ر ‪ ،‬و ‪) g   !+‬‬

‫‪ ، H‬و ‪:‬ن ‪  %Q‬ا ر > ا  

) ة ^‪:5‬ات " 
‪ 9‬آ  ‪: B+‬‬

‫*‪ .3.4‬دئ *  ا رات  ا  ‪:‬‬ ‫‪-1-2-2‬‬

‫‪  H‬ا ر > ا  

‪ =,+‬اة "‪> G‬دئ ا ا‪ : B+  " %D‬ا '‪ %Z " B‬ا ‬

‫ا  ا  

‪ ،‬وا ‪:‬ت ا‪ ) %‬ا ر ‪ ،‬و^‪  %5‬ر ‪ ، Course Outline‬و ا‪:‬ا‪9#‬ت ا‪% :8‬‬

‫ا ‪ ، %‬وآ"‪ %‬ا‪ ، ]H‬وا‪:8‬م وا ‪H+:‬ت ا‪ ، % 5D‬وا‪T‬ر>‪W‬ت ‪ + ، links‬ا ?ة ‪45‬ب ‪.‬‬

‫‪  * -2-2-2‬ا;‪ 5:3‬ا‪ % Flowchart 580 I‬ر ‪:‬‬

‫?‪D‬م ا‪ %5+D‬ا‪  % "?
T‬ر اد ر‪:"   B5 5D 8‬ز وا‪  i.‬ل ا‪Y" j k: % 8H9‬‬

‫(ت ا ر و "‪ ) g‬ار>‪W‬ت ‪ ،‬و) أ‪>8‬ب ا‪D8‬ام ا‪ %5+D‬ا‪: B+  % " ?
T‬‬

‫‪ ) > -‬ا?? ا ‪i! B5H‬ت ا ر و(‪. g‬‬

‫‪  -‬و‪ % 8‬ا ل ‪ Y‬ا‹^‪ Ž )+‬م " ‪:‬ت ) ا ر و‪. RH‬‬

‫‪ -‬إ 
‪ %[,  ?   9[, %‬ا ر إ و‪Q‬ات ' ‪ ) + %‬درا‪ 98‬آ ‪:k:‬ت ?‪. %‬‬

‫‪ ) + ,8 > -‬ا‪:#‬ع إ ‪ H g‬ا(‪ %#‬إ ‪ +:5‬ا ر ‪ ،‬أو ‪ G" %,‬ا ‪":‬ت ا‪: B‬ا‪. g >5 g#‬‬

‫و‪ =,+‬أن ‪:HH‬ع ا (ت ا‪ 9   !+ B‬ا ر و'ً ‪ % ˆ:‬وا‪9‬ف ا‪F‬ي ? ( ‪ ، g‬و) ‪=,+ 1‬‬

‫ ^‪ %5+‬ا
?" ‪ %‬أو أآ‪(  t‬ت ا ر ‪(  =,+ P Q ،‬ت ا ر "( ‪: B+    ! P‬‬

‫أ‪ -‬ا‪46‬ت ا&‪: 5‬‬

‫‪ =,+‬أن ‪ ) *+‬ا ر "‪ G‬ا (ت ا‪ %‬ا‪ B‬ح ‪.‬ي ?‪D‬م > ا  

‪ ،‬آ‪:H‬ع ) ا‪%+‬‬

‫وا‪4‬ن ) ا ر '‪ B‬ا‪.‬و‪8‬ط ا ‪ ، %‬و" ن \ ا (ت آ  ‪: B+‬‬
‫‪- 17 -‬‬
‫ا (‪ %‬ا ?‪ : %‬وه‪ %( B‬ا>ا‪ %+‬ا‪D?  9& B‬م ‪ ،‬و‪, " 9 ( +‬د أن ‪:H = +‬ان ا ‪ ، YS:‬و‪ =,+‬أن‬ ‫‪-‬‬

‫(‪:‬ي \ ا (‪  %‬ا>  
ت ا ‪ : %‬ا‪ 8‬ا ر ‪ ،‬وا‪ %9,‬ا ?‪ ، gk ) %:Z‬آ  ‪ =,+‬أن (‪:‬ي ا (‪%‬‬

‫ا ?‪ G"  %‬ا‪ 1q‬ات ا‪F, B‬ب ا 
>‪ R‬ا ?‪D‬م و([‪ 84 R‬ار '‪ B‬ا‪8‬اض ‪ H‬ا ‪ ، YS:‬و‪Bq+‬‬

‫'‪ =S B‬ا (‪ %‬ا ?‪ %‬د ) ا‪
:+.‬ت ا‪ H B‬ا ?‪D‬م إ ا (ت ا >‪ ، 9" %5‬وه‪ B‬آ  ‪: B+‬‬

‫(‪ @ : %‬ا ر ‪ :‬م وً   ً  ‪
:‬ت ا ر ) ‪ : P Q‬أها'‪ ، g‬وا ‪>5‬ت ا‪4‬ز‪ %‬را‪، g8‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪:(H‬ا‪ ، R‬و در‪ R‬وأدوا‪ ، g‬وآ  ‪H %‬ول آ درس ‪ ،‬وآ  ‪ +: %‬أداء ا‪45‬ب ‪ ،‬و‪ " % S‬ا‪. Y#‬‬

‫(‪ %‬ا  ‪ :‬م "‪ G‬ا ‪:‬ت ) ا  ‪ P Q ) ،‬ا‪ ، g 8‬و"‪ R+‬ا و 
‪ ، B‬و‪E‬ه‪ g4‬ا ‪ ، %‬ووˆ ‪g‬‬ ‫‪-‬‬

‫و‪:‬ا  ‪:‬ا‪  R#‬ا!> ‪ ، %‬و‪ g8‬ا > ‪. %  " %‬‬

‫(‪ %‬ا‪>^.‬ر ‪ :‬م "‪ G‬ا ‪:‬ت ا‪ ) %‬ا ر و‪:‬ا  ا>ء '‪ B‬ارا‪ %8‬وا‪9
T‬ء ‪. 9H‬‬ ‫‪-‬‬

‫(‪ %‬إد^ل ا>  
ت ا!‪  =,+ P Q : % D‬ا‪:^ =5‬ل إ درا‪ %8‬ا ر أن ‪D+‬ر ا‪ ) g 8‬ا ‪ 1 ، %‬‬ ‫‪-‬‬

‫آ"‪ %‬آ ‪ %‬ا ور ا‪. g" %D‬‬

‫ب‪467 @7
* -‬ت ا ر ا    ا  ‪:‬‬

‫‪ =,+‬أن ‪ *+‬ا ر ا‪ B‬ا > ا  

دًا ) ا (ت   ‪ 9H‬وˆ ‪( %‬دة ‪ ،‬آ  ‪: B+‬‬

‫ا (‪ %‬ا ?‪ : %‬وه‪ %( B‬ا>ا‪ %+‬ا‪D?  9& B‬م ‪ ،‬و‪, " 9 ( +‬د إد^ل "  
‪، j (  !" g‬‬ ‫‪-‬‬

‫و‪ \" y>+‬ا (‪ %‬د ) ا‪T‬ر>‪W‬ت ا‪ % 88.‬ا ‪: %‬‬

‫(‪ %‬ا  ‪ :‬م ا? ة ا‪F‬ا ‪ ،   %‬وآ  ‪ %‬ا‪ T‬ل "‪. g‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪ ، 9  D ) 4‬و"‪+‬ه ا و 
‪، B‬‬
‫(‪ %‬ا‪45‬ب ‪ :‬و* ‪ 8q" % S‬ء ا‪45‬ب ا  ‪ " )+‬ر ‪ً *' ،‬‬ ‫‪-‬‬

‫و‪+‬ا ? ا‪45‬ب إ ‪: ,‬ت ‪. %: ,   h?H +( Y ،‬‬

‫‪ ) 4‬أهاف آ و‪Q‬ة ) و‪Q‬ات ا ر ‪.‬‬
‫(‪ %‬ا‪.‬هاف ‪ :‬و* ‪." % S‬هاف ا‪  %‬ر ‪ً *' ،‬‬ ‫‪-‬‬

‫(‪ %‬ا (‪:‬ى ‪Q:" % S * :‬ات ا ر ‪ ،‬آ  * آ و‪Q‬ة ‪" % S‬روس ا‪. 9+:( B‬‬ ‫‪-‬‬

‫(‪ %‬ا‪ %5!
.‬ا ‪ %5!
." % S * : %‬ا ‪ %‬ا‪  " %D‬و‪Q‬ة ) و‪Q‬ات ا ر ‪ ،‬ا‪ =,+ B‬‬ ‫‪-‬‬

‫ا‪ =5‬إ
‪,‬زه وإر‪ B' 98‬ا ‪:‬ا  ا (دة ‪.‬‬

‫(‪ %‬اوض ا‪" % S * : Power Point % +‬وض ا‪ % +‬ا‪  " %D‬و‪Q‬ة ) و‪Q‬ات ا ر‪،‬‬ ‫‪-‬‬

‫وض ‪ \ ً D‬ا‪Q:‬ة '‪ hi  i B‬و‪F#‬اب ‪.‬‬

‫(‪ %‬ا‪ +:‬ا‪F‬ا‪ : B‬و* ‪ +:" % S‬ا‪F‬ا‪ B‬ا‪D‬ص "  و‪Q‬ة ) و‪Q‬ات ا ر ‪.‬‬ ‫‪-‬‬

‫(‪ %‬ا ا‪ " % S * : Y#‬ا‪ Y#‬وا در ا ‪ %:>5‬أو ا و
‪ %‬ا >‪ " %5‬ر ‪.‬‬ ‫‪-‬‬
‫‪- 18 -‬‬
‫(‪ @ : %‬ا ر ‪ :‬م وً   ً  ‪
:‬ت ا ر ‪.‬‬ ‫‪-‬‬

‫(‪ %‬د  ا‪D8T‬ام ‪ :‬م  ?‪D‬م "‪ G‬ا ت ) آ  ‪ %‬ا‪D8‬ام أدوات ا ر "?‪. %:9‬‬ ‫‪-‬‬

‫(‪ %‬ا>(‪4^ ) =5 ) + : P‬ل ه‪ RF‬ا (‪ %‬ا>(‪( B' P‬آت ا>(‪ P‬ا ‪: ( %D‬ل  ا ‪:‬ت‬ ‫‪-‬‬

‫ا >‪9 " %5‬م ا وأ
!‪. g5‬‬

‫(‪H %‬ى ا ‪4^ ) =5 ) + : %!SH‬ل ه‪ RF‬ا (‪ %‬ا !رآ‪4^ ) ، g ' %‬ل ‪W‬ح ‪:k:‬ت ‪+#‬ة أو‬ ‫‪-‬‬

‫اد  ‪:k:‬ت ‪:#:‬دة " ‪.‬‬

‫(‪ %‬ا(‪:‬ار ا >‪4^ ) =5 ) + : i‬ل ه‪ RF‬ا (‪ %‬إ‪#‬اء ‪:Q‬ار >‪[  !" i‬ا) ‪ Y‬ا[‪4‬ء أو‬ ‫‪-‬‬

‫ا[‪4‬ء وا  ‪.‬‬

‫(‪ %‬ا>‪ +‬ا و
‪ Y 5?+ : B‬ا‪4^ ) =5‬ل ه‪ RF‬ا (‪ %‬ا^‪:‬ل إ "‪ R+‬ا‪D‬ص ا‪F‬ي ‪ R':+‬ا ر  ‬ ‫‪-‬‬

‫‪?  ، =W‬ض ر‪ ، g8‬أو ‪9 8+‬م ا وأ
!‪.   g5‬‬

‫(‪ %‬ا‪>^.‬ر ‪ Y 5?+ :‬ا‪4^ ) =5‬ل ه‪ RF‬ا (‪ %‬ا‪4WT‬ع  أه ا‪>^.‬ر وا‪
4‬ت ا‪ 9k+ B‬ا  ‬ ‫‪-‬‬

‫"!‪q‬ن ‪:‬اد ا ر آ ‪:‬ا  اءات "  ‪ ، %‬وآ‪: \F‬ا  إر‪8‬ل ‪9‬م ا وأ
!‪. g5‬‬

‫(‪ %‬ا ت ‪ Y 5?+ :‬ا‪4^ ) =5‬ل ه‪ RF‬ا (‪ %‬آ"‪ %‬أي  ‪ h‬أو رأي ‪ ،‬وإر‪ g8‬إ ا  ‪.‬‬ ‫‪-‬‬

‫(‪ %‬ا ت ‪ \ * :‬ا (‪ G" %‬ا ت ا‪q" %D‬داء ‪9‬م ا وأ 
!‪ ، g5‬و‪ =,+‬أن ح ا‪%‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪8T =5‬اض \ ا ت '‪ B‬آ درس ) دروس ا ر ‪.‬‬

‫‪  * -3-2-2‬ا‪: 6‬‬

‫ ^‪:5‬ة  ا '‪ B‬ا رات ا  ‪ > %‬ا  

) ا‪:5D‬ات ا ‪ ، % 9‬ا‪ =,+ B‬أن ‪9 :+‬‬

‫ا ا ‪ B‬أه ‪ ، %^ %‬و‪:H+‬ع ا '‪ B‬ا رات > ا  

 !  ‪ :‬ا " ) ا  وا (‪:‬ى ‪،‬‬

‫وا " ) ا  ) ‪ ،‬وا " ) ا  وا  ‪ ،‬وأ^ ًا ا " ) ا  ووا‪ %9#‬ا ا‪Graphical % :8‬‬

‫‪ ، User Interface‬و'  ‪ B+‬و@  ‪:
  B‬ع ) ه‪ RF‬ا‪4‬ت ‪:‬‬

‫أ‪ -‬ا‪ ^8 6‬ا &‪ %‬وا ‪ 
4‬ى ‪:‬‬

‫و‪ +‬ه‪F‬ا ا‪:H‬ع ) ا ) ^‪4‬ل ة أ‪ : = 8‬آ‪:,‬ل " ) (ت (‪:‬ى ا ر ‪ ،‬وا‪ ) %"#‬أ‪%Z8‬‬

‫ا‪ +:‬ا‪F‬ا‪ ، B‬وا‪D8‬ام (آت ا>(‪ ، P‬وإ
‪,‬ز ‪9‬م ا وأ
!‪ ، g5‬و'  ‪ \ )   [#: j k: B+‬ا‪: = 8.‬‬

‫أ‪-‬أ‪ -‬ا‪
#‬ل ‪467 ^8‬ت ‪ 
4‬ى ا ر ‪:‬‬

‫‪- 19 -‬‬
‫‪ =,+‬أن ‪+‬ا ‪(  H‬ت ا ر أن (‪:‬ى  ‪ y+i‬أدوات '‪ B‬أ ا (‪ ، %‬أو ‪)  + ً :W‬‬

‫ا (‪ Y 5?+ P (" ، %‬ا‪:" =5‬ا‪ g58‬ا‪ ) " H‬و‪Q‬ات ودروس ا ر ‪ ،‬وأن (‪:‬ي آ (‪ 9+9
B' %‬‬

‫‪ %141‬أزرار ‪ ،‬ا‪.‬ول ه‪ :‬زر ام ”م ‪ ،‬وا[ر ا‪:# B 
t‬ع إ ا‪ ، @D‬وا‪ Pt‬زر ا‪
T‬ل إ أ ا (‪. %‬‬

‫أ‪-‬ب‪ -‬ا‪ ^ 58H‬أ=_‪ 5%‬ا
‪ 3‬ا‪k‬ا*‪: $‬‬

‫ ا‪ ) %"#‬أ‪ %Z8‬ا‪ +:‬ا‪F‬ا‪ B‬ا‪D‬ص "  و‪Q‬ة ) و‪Q‬ات ا ر أ‪: Q‬ر  ا  ‪ Y‬ا (‪:‬ى ‪،‬‬

‫و‪  H =,+‬أ‪ %Z8‬ا‪ +:‬ا‪F‬ا‪ %+Fp + B‬را‪:' %#‬ر‪ %",8T %+‬ا‪ =5‬دون ^ ا  ‪ = ,+ H' ،‬ا‪=5‬‬

‫إ‪  %( ( %"#‬أ‪ Q‬ا‪ =,+ %Z8.‬أن &‪ g 9‬ر‪ %( " R>D %8‬إ‪ ، g"#‬و‪ gH +‬ا‪
T‬ل إ ا?‪E‬ال ا‪H" B‬‬

‫ زر ا?‪E‬ال ا‪ ، B‬أ '‪  %Q B‬إذا أ‪#‬ب ا‪ =5‬إ‪ =, ' q5^ %"#‬أن &‪ g 9‬ر‪ q5D" R>D %8‬إ‪ ، g"#‬وأن‬

‫ ‪ g‬ا‪ %#‬ارس ا‪F‬ي ‪ ) gH +‬ا‪ %"#‬ا ( (‪. %‬‬

‫أ‪-‬ج‪ -‬ا=;‪.‬ام ‪4‬آت ا‪: l4‬‬

‫‪ +‬ا‪D8‬ام (آت ا>(‪ P‬ا‪ 9( + B‬ا ر أ‪: Q‬ر  ا‪ Y =5‬ا (‪:‬ى "!  >‪) + P Q ، i‬‬

‫‪ =5‬ا>(‪ ) P‬ا ‪:‬ت ا >‪9 " %5‬م ا وأ
!‪. g5‬‬

‫أ‪-‬د‪ -‬إ ‪#‬ز ‪/‬م ا&‪ %‬وأ ‪: n:o‬‬

‫‪9 Q t +‬م ا وأ
!‪ >S ) g5‬ا‪ =5‬أ‪ Q‬أ‪ i‬ل ا ا ?‪ ، %‬و‪ % B' Bq+‬أ‪  = 8‬ا‪=5‬‬

‫‪ Y‬ا (‪:‬ى ‪ ،‬و‪H" B' R9#‬ء ا '‪ %‬و
!‪ gW‬ا ?  وا‪ h ( B",+‬ا‪.‬هاف ا ‪:#‬ة ‪.‬‬

‫ب‪ -‬ا‪ ^8 6‬ا &‪: ^ %‬‬

‫‪ =5 ) + P Q‬أن ‪ Y +‬أ‪S‬ا
‪4^ ) g‬ل ا>‪ +‬ا و
‪ ، B‬وا( ‪:‬ل  ‪H‬و‪+" )+‬ه ) ‪% S‬‬

‫ا‪45‬ب ‪ ،‬آ  ‪ =5 ) +‬ا ا‪[  !" B ,‬ا) ) ^‪4‬ل ‪x‬ف ا(‪:‬ار ا >‪ i‬ا‪ 9( + B‬ا ر ‪45‬ب ‪،‬‬

‫أ إذا أراد ا‪ =5‬ا ‪ Y‬أ‪S‬ا
‪[  x  !" g‬ا) ' ‪ gH‬ا‪D8‬ام ‪H‬ى ا ‪ %!SH‬وا !رآ‪:k: " %‬ت ‪+#‬ة‬

‫أو اد  ‪:k:‬ت ‪ " 9QW‬ز‪4‬ء _^ون ‪.‬‬

‫ج‪ -‬ا‪ ^8 6‬ا &‪ %‬وا &‪: %‬‬

‫و) ا‪.‬دوات ا‪ h( B‬ا " ) ا  وا  ‪ ،‬و‪ =,+‬أن ‪':+‬ه ا ر ‪ :‬ا>‪ +‬ا و 
‪ ، B‬و‪x‬ف‬

‫ا(‪:‬ار ا >‪ ، i‬و‪H‬ى ا ‪ ، %!SH‬وا‪:‬ا ا>‪ ، %++‬و‪ %Q:‬ا‪>^.‬ر ‪.‬‬

‫د‪ -‬ا‪ ^8 6‬ا &‪ %‬ووا‪ 5/H‬ا‪ 6‬ا= 
‪: 5‬‬

‫‪- 20 -‬‬
‫‪:"  +‬ا‪ %9#‬ا ا‪ Graphical User Interface % :8‬آ  ‪+‬ا‪ R‬ا ?‪D‬م ) ‪ H‬ر‪ % :8‬‬

‫‪ %ii‬ا > ‪ ، :‬و ‪ g +‬ا ?‪D‬م ) أدوات ‪ H" 9H >+‬ر‪ % :8‬آ‪.‬زرار وا‪:‬ا وا‪T‬ر>‪W‬ت ‪ ،‬و)‬

‫وˆ‪ 9‬ض ا ‪ t‬ات ا ‪  %D‬ا ?‪D‬م وا‪>8‬ل ا‪ ، g",8‬و‪ +‬ا‪ %+Fp‬اا‪ %#‬ا‪:‬ر‪ ، %+‬و‪ =,+‬أن ‪D?+‬م‬

‫'‪ B‬ا ر د ) ا‪.‬زرار  ‪:‬ب  آ زر ا‪ 8‬ا (‪ %‬أو ا‪.‬داة ووˆ ‪ ، 9‬آ  ‪ =,+‬ا‪D8‬ام ة أ‪ = 8‬‬

‫‪: Y‬اد ا ر ‪ t‬ا‪:‬ا ا ‪ %?H‬آ  '‪( B‬آت ا>(‪ P‬وا^ ر ا‪ 8‬ا ?‪D‬م و‪D?+‬م ا ا‪ B H‬آ  ‪(+‬ث‬

‫‪ H‬آ"‪ %‬آ ‪ %‬ا ور أو ا‪D8‬ام ا(‪:‬ار ا >‪. i‬‬

‫‪ 5%G -3‬ا ج ‪:‬‬

‫و  ه‪ RF‬ا ‪" %Q‬ة ^‪:5‬ات ه‪: B‬‬

‫(‪p +‬ت ا>‪ %,‬ا ‪ =,+ : %>8H‬ا‪D8‬ام ‪H> HTML %p‬ء (ت ا ر ا‪>t" @  B‬ت ‪ ،‬و‪) +‬‬ ‫‪-‬‬

‫ا‪D8‬ام أ‪" Q‬ا‪ +( r‬ه‪ RF‬ا‪ %p‬آ> 
‪ ، Microsoft FrontPage r‬أو " 
‪P Q Dream Weaver r‬‬

‫ [ \ ا>ا‪( T 9
q" r‬ج إ ^>ات – ) ‪ = 
#‬ا ‪ B' -‬ا>‪ RF9" %,‬ا‪ ، %p‬آ  ‪ =,+‬ا‪D8‬ام ‪p‬‬

‫‪k Java Script ، PHP‬ء ‪  H‬ا ‪  %‬ا ر ‪.‬‬

‫ر"‪ y‬ا ر "‪D‬ت ا  

‪ =,+ :‬أن ‪ y>+‬ا ر "د ) ا‪D‬ت ا‪  َُ B‬ا‪45‬ب ‪: Y‬اد‪ ، R‬و)‬ ‫‪-‬‬

‫\ ا‪D‬ت ‪ :‬ا(‪:‬ار ا >‪ ، i‬و‪H‬ى ا ‪ ، %!SH‬وا>‪ +‬ا و
‪ ، B‬و(آت ا>(‪ ، P‬و
& ا( ‪. %+‬‬

‫آ"‪ %‬ا‪: H‬ص ‪ %"  :‬ا‪: H‬ص ا ‪:#:‬دة '‪( B‬ت ا ر ‪ ) +‬ا‪D8‬ام " 
‪ r r‬ا  ت ‪Microsoft‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪ ، Word‬و" 
‪ ، Microsoft FrontPage r‬آ  ‪ ) +‬ا‪D8‬دم " 
‪ r‬اوض ا‪Power Point % +‬‬

‫ض (‪:‬ى ا ر "!  ‪. [#:‬‬

‫إدراج ا ‪:‬ر ا‪ %"t‬وا‪:8‬ت ا‪ =,+ : % 5 5D‬إاد ا ‪:‬ر ا‪ %"t‬وا‪:8‬ت ا‪4^ ) % 5 5D‬ل إدراج‬ ‫‪-‬‬

‫أ‪ i‬ل  ‪ %‬و‪ 1q‬ات ا>‪ %Z‬وا‪:.‬ان '‪ ، Power Point ، Microsoft Word B, 
" B‬و‪D8" 9,‬ام‬

‫" 
‪ ، Adobe Photoshop ، Paint B,‬آ  ‪ =,+‬ا‪ G>" % 
8T‬ا ‪:‬ر ا‪ %"t‬وا‪:8‬ت ا‪) % 5 5D‬‬

‫^‪4‬ل ا  

" ‪>" 9*" %,‬ا‪ r‬ا‪ h>8 B‬ا‪i‬رة إ ‪. 9‬‬

‫ ا‪:8‬م ا (آ‪ %‬وإدرا‪ G"  =,+ : 9#‬ا ت ذات ا‪T‬اد ‪:8 Gif‬م ا (آ‪ %‬درا‪ 9#‬دا^‬ ‫‪-‬‬

‫(ت ا ر ‪ ،‬آ  ‪ ) +‬ا 
ء "‪ \ G‬ا ت ) "‪" G‬ا‪ r‬ا > ‪ :‬ا‪,‬ه[ة ‪:8‬اء أآ 
‪x.‬اض‬

‫ ‪ %‬أم ‪,‬ر‪ ، %+‬وآ‪  ) \F‬ا  

؛ وذ\ "‪9‬ف ر"‪ H y‬ا ر وا‪ ، %:9?" 9H "  ' H‬وا‪D8‬ام‬

‫ا>‪ G‬ا‹^ ) \ ا ت '‪:k: G" j k: B‬ت ا ر ‪.‬‬

‫‪- 21 -‬‬
‫إدراج ت ا ‪:‬ت ‪ =,+ :‬ا 
ء ت ا ‪:‬ت "( ‪ 1q B5 P‬ات ‪F#‬ا"‪:  %‬اد ا ر ‪ ،‬وذ\ ) ^‪4‬ل "‪G‬‬ ‫‪-‬‬

‫ا‪S.‬اص ا ‪D8" 9, " ، C.Ds %,‬ام " 
‪ ، Windows Sound Recorder r‬أو أي " 
‪، ^_ r‬‬

‫‪:(  4‬ى " ‪:‬ت ا  ‪ ،‬أو "‪ G‬ا‪:.‬ات‬
‫و‪ ) +‬أن  ‪:‬ن ت ا ‪:‬ت >رة ) ‪:5‬ت ‪ %  8:‬أو ?‪ً ,‬‬

‫ا >‪ %5‬ار>‪ ًW‬و‪:( " ً 1‬ى ‪.‬‬

‫إدراج ‪5‬ت ا ‪ =,+ : :+‬ا 
ء ‪5‬ت ا ‪ ) > P (" :+‬ا‪.‬هاف ا‪ ?+ B‬ا ر ( ‪ ، 9‬وذ\ )‬ ‫‪-‬‬

‫^‪4‬ل "‪ G‬ا‪S.‬اص ا ‪ C.Ds %,‬وا  

‪.‬‬

‫‪ 5%G -4‬ا‪: ?3#‬‬

‫?‪9‬ف ه‪ RF‬ا ‪ ](' %Q‬ا ر وا‪q‬آ ) ‪  h >5 g Q4‬ا‪45‬ب ا  ‪ B' " )+‬ا ر ‪،‬‬

‫‪ >S g>+, ) 4‬اض ا‪  B‬ا  

‪ ،‬و  \ ا ‪ ) :5D" %Q‬ر ? ) ‪ :‬ا‪.‬و ‪ +: %S5" h >5‬‬
‫'* ً‬

‫ا ر ا > ا  

) ‪ ) %: , >S‬ا ‪ B' )  D‬ا ‪,‬ل ؛ وذ\ "‪9‬ف اف  ى اة‬

‫ا ر  ‪  +‬ا‪: =,+ B‬ا'ه '‪ B‬ا رات > ا  

‪ ،‬وا‪ % 
t‬ض ا ر ا  > ا  

 د‬

‫) ا ‪ B' ) D‬ا ‪,‬ل ‪ ،‬وآ‪F‬ا ‪  gk‬د ) ا‪45‬ب ؛ وذ\ "‪9‬ف ‪:‬‬

‫‪
:  &H %&Q4 -‬ت ا ر ‪ ،‬و‪ ، g+:( %>8H‬و‪ g i‬ا‪. B9H‬‬

‫‪ -‬اآ!ف ا ! ‪4‬ت ا‪ ، % H‬وا‪5^.‬ء ا‪ ، % 4‬أو اآ!ف أ‪4 ! %+‬ت أ^ى '‪ B‬ا ‪.‬‬

‫‪ +( -‬ز) (   ‪
:‬ت ا ر )
‪:‬ص ور‪:8‬م و‪:‬ر و‪:‬ت ‪.‬‬

‫‪ -‬ا^>ر ا ر ^‪4‬ل "ا‪ j  r‬ا  

ا ‪. ( Internet Explorer or Netscape ) : t %D‬‬

‫‪ -‬ا‪q‬آ ) م 'ان ا ر >  
‪:
: ) g‬ص ‪ ،‬أو ر‪:8‬م ^‪ ، % 5‬أو ‪:‬ر ‪ ،‬أو ت ‪:‬ت ‪.‬‬

‫‪ ](' -‬ار>‪W‬ت ‪ Links‬ا ‪:‬ا‪ YS‬ا >‪:( " %5‬ى ا ر ‪ >S‬أن ح ‪45‬ب ‪.‬‬

‫آ  ‪W %141 #:‬ق ‪ ) +‬أن ‪ 9D?+‬ا ا ‪ B‬أو ا  "‪9‬ف ‪: Y #‬ت ) آءة ا ‪ ، YS:‬و)‬

‫‪ ، R+:5 1‬وه‪ RF‬ا‪5‬ق ه‪ : B‬ا ‪ %&Q4‬ا >‪i‬ة ‪ ،‬وا  " ‪:‬ت ل ‪ ،‬وا "‪4‬ت ا >‪i‬ة ‪.‬‬

‫" (  \ ا‪5‬ق ‪,‬ى ا‪ p‬ات ا ‪ ، %>8H‬و'‪:k B‬ء ذ\ ‪ j> +‬ا ر ‪#‬ه[ًا ‪D84‬ام ) ‪ >S‬ا‪:9 ,‬ر‬

‫ا ?‪9‬ف ) ا‪45‬ب ا(  ) ‪  x ،‬أ
‪ =,+ g‬أن ‪ g>H+‬ا  إ ‪k‬ورة ا‪QT‬ظ "‪  ) %D?H‬ا ر '‪g i B‬‬

‫ا‪ %:>5 B9H‬أو (‪ – %ˆ:‬آ @ '‪9‬س ‪S  – index.html‬ص ‪ %'k" ، C.D r‬إ ‪ †Q‬ا ت‬

‫ا‪^.‬ى ا‪:( B‬ي  ‪:‬ت ا ر ؛ ‪ * ً>H,‬ع ا‪ ، y 5D B' 9,‬و ا ر إذا ‪B' % H' % ! 1Q‬‬

‫ا‪D‬دم ‪ server‬ا‪F‬ي ‪ @ *?+‬ا ر ‪.‬‬

‫‪- 22 -‬‬
‫‪ 5%G -5‬ا&ض ‪:‬‬

‫" ا^>ر ‪ % Q4‬ا ر ض ‪ =,+ ،‬ا^ ر إ‪Q‬ى ‪i‬آت ‪ %^ +‬ا‪: %'*8‬ا‪ YS‬ا  

؛ "‪9‬ف‬


! ا ر و‪ > gk‬ا  

‪ ،‬و‪ =,+‬أن ‪+‬ا ‪ H‬ا^ ر ‪:H‬ان ا ‪ YS:‬أن ‪ >S ) g&Q %:9?" ?+‬ا‪، =5‬‬

‫و‪F+ Q g %>?H" H t +‬آ‪ R‬دون ‪H‬ء ‪:  ( 1 ،‬اد ا ر  ح ‪45‬ب ا ) را‪ Y ، g8‬اة ‪:‬‬

‫‪ -‬أن ا ر "(‪ ? % " g: P+( %#‬ة ‪.‬‬

‫‪ %#Q -‬ا ر إ  
‪ ? %‬ة ‪ ،‬و"‪>^T %D‬ر ا‪T‬ر>‪W‬ت ‪ ،‬و‪  ( %8‬ا (‪. %‬‬

‫‪ 5%G -6‬ا
‪: 3‬‬

‫?‪9‬ف ‪ %Q‬ا‪ S +:‬س ' ‪ %‬ا ر > ا  

'‪ h ( B‬ا‪.‬هاف ا ‪:#‬ة ‪ ،‬وآ‪ ](' \F‬ا ر‬

‫" ا‪D8T‬ام ا‪ >S ) B‬ا‪45‬ب ؛  ‪ً 9‬ا ‪ +:5‬ا ر '  " ‪ ،‬و!  ‪ %Q‬ا‪: B+  +:‬‬

‫*
‪ %&* 3‬ا‪i:‬ب ‪ %‬ر ‪ :‬و‪ +‬ذ\ ا دًا   ‪: B+‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪! -‬رآ‪ %‬ا‪45‬ب و‪ 9‬دا^ ا ر ‪ ،‬وذ\ ) ^‪4‬ل ا‪D8‬ام ا>‪ +‬ا و 
‪ ، B‬و‪x‬ف ا(‪:‬ار‬

‫ا >‪ ، i‬و‪H‬ى ا ‪. %!SH‬‬

‫‪ @ -‬ا
‪,‬ز ‪ portfolio‬و ‪9 ) gH *+‬م ا وأ
!‪ g5‬ا‪. =W  " %D‬‬

‫‪ -‬أداء ا‪>^T‬ر ا‪:(  B9H‬ى ا ر ‪.‬‬

‫* ا ر  ا  ‪ :‬و‪ +‬ذ\ ا دًا   ‪: B+‬‬ ‫‪-‬‬

‫‪:8 %&Q4 -‬ك ا‪45‬ب ^‪4‬ل درا‪  98‬ر > ا  

– و"‪ %D‬ا‪45‬ب ا‪+ )+F‬ر‪:8‬ن ا ر‬

‫'‪  B‬ا  ‪ – %‬و?‪  ,‬ا ! ‪4‬ت ا‪ 9k B‬أ‪H1‬ء ارا‪ ، %8‬أ "‪45 %>?H‬ب ا‪+ )+F‬ر‪:8‬ن‬

‫ا ر ^رج ا ر‪ %141  ) ' ، %8‬ءات  'ات >ة ^‪4‬ل ا  ارا‪ B8‬؛ >(‪ P‬‬

‫‪4 ! ) 9k+‬ت أ‪H1‬ء درا‪  98‬ر ‪ ،‬وا   ‪. 9Q‬‬

‫‪ -‬ا‪4D8‬ص ‪&Q4‬ت ا‪45‬ب "!  >‪ ، i‬وذ\ ) ^‪4‬ل "‪ 9H   % %S5‬؛ "‪9‬ف ‪H +:‬‬

‫ا ر > ا  

‪.‬‬

‫‪- 23 -‬‬
+H‫ا ا‬

: 58&‫ ا‬+H‫ ا ا‬: Iً ‫أو‬ 

‫ ا‬1‫ و"ء أ‬B:‫ ء ا‬QŽ %,‫ب ا‬4W  ( B'   

‫ام ا‬D8‫ ا‬% ' . (2002) ‫آ  ار‬:‫ إ"اه ا‬-1

، ‫ ت‬k+‫ت ا‬+:" %+  ‫ ا‬%  ,‫ ا‬، ‫ت‬p3‫ت ا‬3
8* 5%# ، fH," \‫ ذ‬%S4‫و‬

.34-1 ، : :+ ، (5) , ‫ ا‬، h+‫ز‬S[‫ ا‬%# – 9H>" % "‫ ا‬% ‫آ‬

. = ‫  ا‬: ‫ اهة‬، %&‫ ا‬l3.4*‫ 
ت و‬%& ‫ ا‬H  

* . (2001)   8‫= زاه إ‬+p‫ ا‬-2

B:k: ‫ وا‬BH>‫ ) ا‬D )+‫ر‬:&H )   

‫  ر > ا‬. (2003) BW‫ (  > ا‬Y>‫?) ا‬Q -3

‫ ا ا  ا  

ى‬:(
R,T‫ وا‬SH‫ ا(  وا  ا‬% H B' g ' ‫ س‬S‫و‬

%# ، % "‫ ا‬% ‫ آ‬، ‫
رة‬o2 2q r‫ دآ
را‬5=‫ ر‬، %+‫ر‬H 8‫ ا‬%# % "‫ ا‬% ‫ب آ‬4W

. %+‫ر‬H 8‫ا‬

، ‫ت‬2:‫` وا‬2="‫ ا‬: $2 ‫ او‬2%&‫ ا‬. (2005) ‫[ ا >رك‬+[‫  ") > ا‬Q‫ و أ‬B8: ‫[ ا‬+[‫ > اŠ ") > ا‬-4

. ‫ ا>  
ت‬% >i : ‫ض‬+‫ا‬

. % 
H>‫ ا‬%+ ‫ اار ا‬: ‫ اهة‬،  ‫ ا‬5  $ ‫ او‬%&‫ ا‬. (2005) ‫دي‬9‫ (  (  ا‬-5 

R1‫ ا  

وأ‬% >i > % ‫ ا رات ا‬+ ‫ء
&م‬H" . (2003) j 5  ‫دت‬:# 5  -6

% ‫ آ‬، ‫
رة‬o22 22q r‫
را‬22‫ دآ‬522=‫ ر‬، ‫  ا!> ت‬BH> ‫ ا ا‬:(
‫ب‬45‫هت ا‬,‫ا‬

. ‫ان‬:Q %# ، % "‫ا‬

: 5H"‫ ا‬+H‫ ا ا‬: ً f

7- Byun, H. , Hallett, K. & Essex, C. (2000) . Supporting Instructors in the Creation of Online

Distance Education Courses: Lessons Learned. Educational Technology,

40 (5), 57-60

8- Harrison, N. & Bergen, C. (2000) . Some Design Strategies for Developing an Online

Course. Educational Technology, 40 (1), 57-60

9- Jolliffe, A., Ritter, J., & Stevens, D. (2001) . The Online Learning Handbook " Developing

and Using Web-Based Learning". London: KOGAN PAGE.

10- Rankin, W. (2000) . A Survey of Course Web Sites and Online Syllabi. Educational

Technology, 40 (2), 38-42

- 24 -
11- Ruffini, M. (2000) . Systematic Planning in the Design of an Educational Web Site.

Educational Technology, 40 (2), 58-64

12- Ryan, S., Scott, B., Freeman, H., & Patel, D. (2000) . The Virtual University: The Internet

and Resource-Based Learning. London & Sterling (U.S.A.): KOGAN

PAGE.

13- Valenti, S., Panti M., & Leo, T. (2003) . Relevant Issues for the Design of a Successful Web-

Based Instructional System: MODASPECTRA. In: A. Aggarwal (Eds.) .

Web-Based Education: Learning from Experience. (pp. 371-397) London:

IRM Press.

14- Weston, T. & Barker, L. (2001) . Designing, Implementing, and Evaluating Web-Based Learning

Modules for University Students. Educational Technology,41 (4), 15-22

- 25 -