You are on page 1of 68

12

Hbo-masteropleiding
Special Educational Needs
2007-2008
Primair Onderwijs
Voor- en Vroegschoolse Educatie 12

12

12

ve r a l

in he
d! O
t l an
Als u leraar bent in het basisonderwijs, speciaal De opleiding kan zowel in deeltijd als in voltijd gevolgd
worden. In deze prospectus leest u alles over het door
basisonderwijs of als leidinggevende werkt in de het ministerie erkende en bekostigde opleidingsaanbod
van Fontys OSO.
voor- en vroegschoolse educatie hebt u waarschijnlijk
Al het mogelijke is gedaan om de informatie in deze
een hbo-opleiding gevolgd. In het vernieuwde prospectus zo juist en actueel mogelijk te maken.
Fontys OSO kan niet verantwoordelijk worden gesteld
onderwijsstelsel betekent dit, dat u minimaal de graad voor mogelijke nadelen die lezers, door eventuele
onvolkomenheden in deze uitgave, zouden kunnen
van hbo-bachelor bezit. Met ingang van het studiejaar ondervinden.

2007-2008 kan een leraar zich specialiseren in ‘speciale

zorg voor leerlingen’ in een hbo-masteropleiding Special

Educational Needs (SEN). Het Fontys Opleidingscentrum

Speciale Onderwijszorg (Fontys OSO) is geaccrediteerd

om deze masteropleiding SEN aan te bieden.


Inhoud 12
1 Algemene informatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .4 2.11 Coaching in diversiteit (CDD2) . . . . . . . . . . .23
1.1 Hbo-master Special Educational Needs . . . . . . .4 2.12 Autismespecialist (AUD2) . . . . . . . . . . . . . . . .24
1.2 Hbo-master versus Academic master . . . . . . . . .5 2.13 School Video Interactie Begeleiding (SVD2) . .25
1.3 Toelatingseisen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .6 2.14 Oplossingsgericht werken in het onderwijs
1.4 Studiemogelijkheden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .6 (OWD2) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .26
1.5 Contractonderwijs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .7 2.15 Inspirerend leidinggeven aan innovatie
1.6 Lesrooster . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .7 (MED2) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .27
12
1.7 Opbouw van de opleiding . . . . . . . . . . . . . . . . .8 2.16 Coaching als vorm van Professionele
1.8 Studiebelasting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .9 Ontwikkeling (COD2) . . . . . . . . . . . . . . . . . .29
1.9 Studiedagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .9
Eenjarige leerroutes in deeltijd 12

2 Leerroutes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .10 2.17 Remedial Teaching (RTD1) . . . . . . . . . . . . . . .31 12

Eenjarige leerroutes in voltijd 2.18 Remediaal Specialist (RSD1) . . . . . . . . . . . . . .32


2.1 Gespecialiseerde Leraar (GLV1) . . . . . . . . . . . .11 2.19 Interne Begeleiding (IBD1) . . . . . . . . . . . . . . .34
2.2 Remedial Teaching (RTV1) . . . . . . . . . . . . . . .12 2.20 Ambulante Begeleiding (ABD1) . . . . . . . . . . .35
2.21 Specialist Jonge Risicokinderen (JRD1) . . . . . .36
Tweejarige leerroutes in deeltijd 2.22 Gedragsspecialist (GSD1) . . . . . . . . . . . . . . . .37
2.3 Gespecialiseerde Leraar (GLD2) . . . . . . . . . . .14 2.23 Dyslexiespecialist (DSD1) . . . . . . . . . . . . . . . .38
2.4 Remedial Teaching (RTD2) . . . . . . . . . . . . . . .15 2.24 School Video Interactie Begeleiding (SVD1) . .40
2.5 Motorische Remedial Teaching (MRD2) . . . . . .16 2.25 Oplossingsgericht werken in het onderwijs
2.6 Specialist Jonge Risicokinderen (JRD2) . . . . . .18 (OWD1) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .41
2.7 Interne Begeleiding (IBD2) . . . . . . . . . . . . . . .19 2.26 Autismespecialist (AUD1) . . . . . . . . . . . . . . . .42
2.8 Ambulante Begeleiding (ABD2) . . . . . . . . . . .20 2.27 Verdiepingstraject op basis van
2.9 Gedragsspecialist (GSD2) . . . . . . . . . . . . . . . .21 praktijkonderzoek (POD1) . . . . . . . . . . . . . . .43
2.10 Coachend Innoveren (CVD2) . . . . . . . . . . . . .22

1
Academic Master
2.28 Academic Master Special Educational Needs
(SEN2) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .44

3 Overzicht leerroutes en leslocaties . . . . . . . . . . .46

4 Administratieve gegevens . . . . . . . . . . . . . . . . . .52


4.1 Aanmelding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .52
4.2 Leerrechten, collegegeld en betaling . . . . . . . .52
4.3 Contractstudenten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .54
4.4 Inschrijfduur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .54
4.5 Annuleren en uitschrijven . . . . . . . . . . . . . . . .55
4.6 Veranderen van lesplaats . . . . . . . . . . . . . . . . .55
4.7 Bijkomende kosten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .55
4.8 Studentenpas, bewijs van inschrijving en
studentnummer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .55
4.9 Studiefinanciering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .56
4.10 Tegemoetkoming studiekosten door de
werkgever . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .56
4.11 Vrijstellingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .56
4.12 CROHO-registratie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .57 6 Samenwerkende partners . . . . . . . . . . . . . . . . . . .60

5 OSO als expertisecentrum . . . . . . . . . . . . . . . . . .58 7 Voor meer informatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .62


5.1 Scholing en begeleiding . . . . . . . . . . . . . . . . .58
5.2 Lezen over speciale onderwijszorg . . . . . . . . .58 8 Informatiebijeenkomsten . . . . . . . . . . . . . . . . . . .64
5.3 Congressen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .59

2
Een masteropleiding die een waar maken als ook op schoolniveau voldoende 12
specialistische kennis aanwezig is.
antwoord geeft op vragen in de
De masteropleiding SEN van Fontys OSO bevat leerroutes
eigen werksituatie. die theoretisch en praktisch ingaan op de concrete
uitdagingen die leraren in hun werksituatie tegenkomen.
Voor verschillende doelgroepen en functies in het
Het Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg (speciaal) basisonderwijs, het speciaal onderwijs,
(OSO) heeft een jarenlange traditie in het professionaliseren het voortgezet (speciaal) onderwijs zijn leerroutes in
12
van leraren. Veel leraren zijn met veel enthousiasme voltijd en deeltijd ontwikkeld.
opgeleid tot Remedial Teacher, Intern Begeleider,
Autismespecialist e.d. Het hebben van de oude BO- De leerroutes gespecialiseerde leraar en remedial teaching
vakstudie is bij vele leraren nog steeds een bewijs van worden behalve in deeltijd ook in voltijd aangeboden. 12

12
specialisatie. Pas afgestudeerde leraren basisonderwijs/voortgezet
onderwijs en leraren lichamelijke opvoeding, kunnen met
De wetgeving is veranderd en Fontys OSO is behoud van studiefinanciering aan deze leerroutes binnen
geaccrediteerd om vanaf 2007-2008 een masteropleiding de masteropleiding deelnemen. Elke student die in voltijd
Special Educational Needs aan te bieden als vervolg op de de masteropleiding wil volgen dient een
voortgezette opleidingen. leerwerkplekovereenkomst of een arbeidscontract te
hebben. De eigen werksituatie is de plaats waar een
Recente getallen maken duidelijk dat steeds meer groeiende professionaliteit zichtbaar wordt.
leerlingen aangewezen zijn op speciale onderwijszorg.
Het begeleiden van leerlingen die agressief gedrag
vertonen, zich slecht kunnen concentreren, die moeite Miel Boeijkens, Henk Gielis,
hebben met lezen en rekenen, vraagt van de leraar directeur Fontys OSO MT-lid WPO
specialistische kennis en vaardigheden. Een school die
ondersteuning wil bieden aan leerlingen met leer- en
ontwikkelingsproblemen kan haar taak alleen nog maar Tilburg, maart 2007

3
1
1 Algemene informatie aantal leerroutes gekoppeld, zoals gespecialiseerde
leraar, remedial teacher, intern begeleider, autisme-
1.1 Hbo-master Special Educational specialist, leraar leerweg ondersteunend onderwijs,
Needs gedragsspecialist e.d. De inhoud van deze leerroutes
Met ingang van het studiejaar 2007-2008 biedt Fontys wordt voor een belangrijk deel bepaald in samenspraak
Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg de hbo- met de betreffende beroepsverenigingen, zoals de
masteropleiding Special Educational Needs aan. Dit is Landelijke Beroepsvereniging Remedial Teaching
een ‘Master in Education’. (LBRT), Landelijke Beroepsgroep Interne Begeleiding
Studenten volgen in voltijd (één jaar) of in deeltijd (LBib), Beroepsvereniging School Video Interactie
(twee jaar of één jaar) een beroepsgerichte Begeleiding, Autismespecialist, Leerlingbegeleiding,
masteropleiding met daarbinnen gemeenschappelijke Schooldecanaat enzovoort.
inhouden.
De éénjarige deeltijdopleiding is bedoeld voor Het opleidingsprofiel ‘Specialist’
studenten die al een eerdere voortgezette opleiding Binnen dit profiel ligt het accent op een meer inhoudelijke
hebben gedaan en op grond daarvan vrijstellingen verdieping. Denk hierbij aan onderzoek en behandeling
krijgen met een omvang van 30 ECTS. van dyslexie, autisme of gedragsproblemen. De student
kiest voor leerroutes als gespecialiseerde leraar,
Binnen de masteropleiding komen naast een theoretische remedial teaching, dyslexiespecialist, autismespecialist
verdieping ook vormen van praktijkonderzoek aan de enzovoort.
orde. Dit onderzoek loopt als een rode draad door de Ook kan de student zich verder specialiseren in het
hele leerroute. De opleiding wordt afgesloten met een werken op een school voor speciaal onderwijs in het
meesterstuk dat een bijdrage levert aan de onderwijs- WEC-veld (cluster 1 t/m 4).
praktijk van de student/leraar.
Het opleidingsprofiel ‘Begeleider’
Bij de start van de opleiding schrijft de student in voor Binnen dit profiel ligt het accent op professionalisering,
een leerroute die valt binnen één van de drie profielen gericht op het begeleiden van collega’s of leerlingen
binnen het domein ‘onderwijszorg’: specialist, binnen de onderwijsomgeving. Denk hierbij aan
begeleider of ontwikkelaar. Aan elk profiel is een leerroutes als School Video Interactie Begeleiding,

4
oplossingsgericht werken, begeleiding van professionals, beschikken als hij wil werken met leerlingen die 12
schooldecanaat en de leerroute coaching als vorm van speciale zorg vragen. De masteropleiding kent hiermee
professionele ontwikkeling. een praktijkgerichte aanpak.

Het opleidingsprofiel ‘Ontwikkelaar’ De hbo-masteropleiding wordt aangeboden op tien


Binnen dit profiel staat de oriëntatie op de ontwikkeling uitvoeringslocaties in het land. Als een groep van
van de zorg binnen het totale systeem van de school minimaal 12 leraren, vallend onder een bestuur of in
centraal. De leerroutes zijn gericht op het vormgeven een samenwerkingsverband, belangstelling heeft voor
van samen leren in de eigen onderwijsorganisatie. Denk de masteropleiding, dan bestaat de mogelijkheid om de
12
hierbij aan de leerroute coachend innoveren en de gekozen leerroute op locatie uit te voeren.
leerroutes zorgteamcoördinator en inspirerend leiding
geven aan innovatie. Het met goed resultaat afsluiten van de masteropleiding
geeft recht op het getuigschrift Master Special 12

In kleine leer- en onderzoekgroepen werken studenten Educational Needs. De gevolgde leerroute wordt op het 12

aan het ‘leren leren’ en aan het vormgeven van hun getuigschrift vermeld.
praktijkgericht onderzoek.
Naast de keuze voor een leerroute kan de student zich 1.2 Hbo-master versus Academic
verder richten op een specifiek werkveld: het (speciaal) master
basis onderwijs, het (speciaal) voortgezet onderwijs/ Fontys OSO biedt naast de hbo-masteropleiding Special
beroepsonderwijs of de clusterscholen. Educational Needs ook een tweejarige Academic Master
Alle leerroutes staan beschreven in hoofdstuk 2 van Special Educational Needs in samenwerking met
deze prospectus. Roehampton University in Londen (zie paragraaf 2.28).

De hbo-masteropleiding Special Educational Needs is In Nederland wordt onderscheid gemaakt tussen een
gebaseerd op het competentieprofiel zoals beschreven hbo-masteropleiding en een academic masteropleiding.
in het boekje ‘Bekwaam en Speciaal’ *. In overleg met
*
het werkveld en betrokken instanties is een set Het boekje ’Bekwaam en Speciaal’ is verkrijgbaar via de
competenties beschreven, waarover een leraar moet webshop van Fontys OSO: www.fontysoso.nl/webshop.

5
1
Binnen een hbo-masteropleiding ligt het accent vooral voortgezet onderwijs, logopedie, een sociaal-
op het (verder) ontwikkelen van een professionele agogische opleiding, (ortho)pedagogiek,
beroepshouding, waarbij het toepassen en ontwikkelen psychologie of onderwijskunde;
van kennis in de context van het beroep centraal staat. - u hebt relevante werkervaring, voorafgaand aan of
aantoonbaar tijdens de masteropleiding in de vorm
Binnen de academic masteropleiding ligt het accent op van een arbeidscontract dan wel een
de inhoudelijke en theoretische kennis en in mindere leerwerkplekovereenkomst.
mate op de professionele beroepshouding in de context
van het beroep. Degenen die géén onderwijsbevoegdheid hebben,
kunnen deze ook niet aan een afgeronde
1.3 Toelatingseisen masteropleiding Special Educational Needs ontlenen.
De masteropleiding van Fontys OSO is opgenomen in
de Wet op het Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Voltijdstudenten zijn verplicht zelf een leerwerkplek te
Onderzoek (WHW). Het is een hbo-masteropleiding zoeken en een leerwerkplekovereenkomst af te sluiten.
met een omvang van 60 ECTS (European Credit Transfer Studenten die een opleiding in deeltijd volgen en (nog)
System). Zie voor meer uitleg www.fontys.nl/ects. geen baan hebben, dienen zelf een school te zoeken
In de deeltijdopleiding worden deze studiepunten waar de praktijkopdrachten en het praktijkonderzoek
verdeeld over twee studiejaren. Studenten die in uitgevoerd kunnen worden. Ook zij sluiten een
aanmerking komen voor vrijstellingen met een omvang leerwerkplekovereenkomst af met de betrokken school.
van 30 ECTS, kunnen de tweejarige deeltijdopleiding in
één jaar doen. 1.4 Studiemogelijkheden
Fontys OSO biedt in het studiejaar 2007-2008 de
Om toegelaten te kunnen worden tot een hbo- volgende leerroutes aan:
masteropleiding gelden de volgende eisen:
- u hebt een relevant diploma/getuigschrift op Eenjarige leerroutes in voltijd
minimaal hbo-bachelor-niveau, zoals een Zie voor verdere informatie paragraaf 2.1 tot en met
lerarenopleiding basisonderwijs met eventueel een 2.2.
minor ‘onderwijszorg’, een lerarenopleiding

6
Tweejarige leerroutes in deeltijd van integrale schoolontwikkeling en integrale 12
Zie voor verdere informatie paragraaf 2.3 tot en met leerlingenzorg. Daarom komt het vaker voor dat
2.16. schoolteams/directies ervoor kiezen meer structurele
vormen van scholing in te zetten. Men heeft daarbij
Eenjarige leerroutes in deeltijd voor oud-studenten van duidelijk oog voor schoolontwikkeling, gezien in
Fontys OSO (actualiserings- en verbredingstrajecten) een meerjarenperspectief. Fontys OSO biedt de
Zie voor verdere informatie paragraaf 2.17 tot en met mogelijkheid als team of als groot deel van een team via
2.27. een masteropleiding op maat in de regio een meerjarig
traject te volgen.
12
Een Academic Master Special Educational Needs Vraag onze brochure over deze korte of langdurige
Zie paragraaf 2.28. begeleidings- en scholingsmogelijkheden aan bij het
secretariaat. (Zie achterzijde van deze prospectus.)
Een schematisch overzicht van alle leerroutes en 12

lesplaatsen staat in hoofdstuk 3. Hier vindt u ook een 1.5 Contractonderwijs 12

overzicht van de dagen waarop de bijeenkomsten Belangstellenden, die niet aan de vooropleiding voldoen
gepland zijn. of onderwijsgevenden die in één of meerdere specifieke
modules geïnteresseerd zijn, kunnen van een leerroute
Naast deze prospectus (Speciaal) Basisonderwijs/Voor- ook één of meerdere modules volgen. Hiervoor wordt
en Vroegschoolse Educatie zijn er aparte prospectussen dan een contract afgesloten.
Speciaal Onderwijs (SO) en (Speciaal) Voortgezet Contractstudenten ontvangen voor de gevolgde
Onderwijs (Middelbaar) Beroepsonderwijs (VO/MBO). module(s) een certificaat.

Professionalisering van docenten wordt tegenwoordig 1.6 Lesrooster


steeds meer vanuit de school ingevuld. Dit geschiedt Vanwege de vakantiespreiding is het niet mogelijk een
via IPB (Integraal PersoneelsBeleid) en is gekoppeld jaarrooster 2007-2008 uit te brengen dat van toepassing
aan de centrale doelen die de school als professionele is op alle opleidingsplaatsen in het land. Op het rooster
werkorganisatie stelt. Er komt verantwoord wordt zo veel mogelijk rekening gehouden met de
(na)scholingsbeleid tot stand en wel vanuit het idee regionale vakantieregelingen.

7
1
De openingsbijeenkomsten/colleges starten in de week onderzoek binnen de masteropleiding uiteengezet.
van 3 september 2007. Eind augustus 2007 ontvangt u
een lesrooster van de leerroute waarvoor u hebt Hierna volgen 24 (deeltijd) of 54 (voltijd)
ingeschreven.Tevens ontvangt u een literatuurlijst, bijeenkomsten voor de competentielijn/leerroute. De
studiegids en een routebeschrijving naar het lesgebouw. student geeft aan het begin van zijn masterstudie aan
welke competenties hij wil verwerven. Bij inschrijving
Deze informatie is ook terug te vinden via de website: heeft de student gekozen voor één van de drie
www.fontys.nl/oso. opleidingsprofielen: specialist, begeleider of
ontwikkelaar én voor een leerroute binnen het profiel.
1.7 Opbouw van de opleiding
Een studiejaar bestaat uit 40 weken. De masteropleiding Studenten participeren verder in leer- en onderzoeks-
is opgebouwd uit perioden. In een periode wordt groepen. Deze groepen bestaan uit een beperkt aantal
gewerkt aan een inhoudelijk samenhangend geheel van deelnemers. In deze groepen wordt aandacht besteed
één of meerdere modules. aan de persoonlijke en professionele ontwikkeling van
de student. Dit vindt plaats door te werken aan
De eerste periode van de masteropleiding heeft een leervragen, studievoortgang, reflectie en
introducerend karakter. In de eerste bijeenkomst wordt onderzoeksvragen. In het eerste jaar worden zes
de opzet van de opleiding aan de orde gesteld en geven bijeenkomsten gepland. Eveneens zal ruimschoots
studenten en opleiders de verwachtingen naar elkaar aandacht besteed worden aan de begeleiding van het
aan. De student geeft aan welke competenties hij wil ‘meesterstuk’, de afstudeerscriptie.
verwerven en beschrijft dit in een persoonlijk
ontwikkelplan (POP). In de tweede bijeenkomst wordt
aandacht besteed aan het thema ‘inclusie/passend
onderwijs’. Elke student die zich professionaliseert op
het terrein van speciale onderwijszorg dient een visie
op dit onderwerp te ontwikkelen. De derde bijeenkomst
heeft betrekking op de introductie van de onderzoeks-
lijn. In deze bijeenkomst wordt de rol van reflectie en

8
1.8 Studiebelasting 12
Leer- en Onderzoeksgroep Voltijdstudenten hebben gedurende twee dagen
instructie- en/of werkcolleges. Ook worden twee
dagen ingeroosterd voor praktijkopdrachten en
Opleidingsprofiel
voorbeelden van leerroutes:

ONTWIKKELAAR
Coachend innoveren praktijkonderzoek op een relevante school. Dat zal
Zorgteamcoördinator
doorgaans een school voor basisonderwijs of speciaal
Inspirerend leiding geven aan innovatie
basisonderwijs zijn. Eén dag per week moet door de
student worden gereserveerd voor het bestuderen van
Reflectie- onderzoeksmethodologie

(wetenschappelijk georiënteerde) literatuur.


12
Opleidingsprofiel

voorbeelden van leerroutes:


Startbijeenkomst

Afstuderen (meesterstuk)
Leerlingbegeleiding/Schooldecanaat Deeltijdstudenten nemen gemiddeld per week deel aan
BEGELEIDER
Inclusie

Intern Begeleider
één middag- of avondbijeenkomst van 3,5 à 4 uur.
School Video Interactie Begeleiding
Oplossingsgericht Werken Daarnaast investeren zij eenzelfde hoeveelheid tijd aan 12

zelfstudie.Verder moeten praktijkopdrachten en een 12

praktijkonderzoek in de eigen werkomgeving worden


voorbeelden van leerroutes: uitgevoerd.
Remedial Teaching PO
Remedial Teaching VO
Gespecialiseerde Groepsleraar
1.9 Studiedagen
Autismespecialist In bepaalde leerroutes zijn studiedagen gepland.Voor
Zeer Moeilijk Lerende Kinderen (Cluster 3)
het bijwonen van een studiedag is het van belang tijdig
Opleidingsprofiel

Lichamelijk en Meervoudig Beperkte Kinderen (Cluster 3)


Auditief Beperkten (Cluster 2)
een verzoek aan uw werkgever (het schoolbestuur) te
SPECIALIST

Zeer Moeilijk Opvoedbare Kinderen (Cluster 4) richten om deel te kunnen nemen (kort buitengewoon
Praktijkonderwijs verlof voor studiedoeleinden). In enkele (éénjarige)
Leerwegondersteunend Onderwijs
leerroutes zijn meerdere studiedagen opgenomen.
1e studiejaar DT 2e studiejaar DT

Voltijd 1 jarig

9
2
2 Leerroutes

Eenjarige leerroutes in voltijd


Toelatingseis: Een relevant diploma/getuigschrift op
minimaal hbo-bachelor-niveau en
relevante werkervaring, voorafgaand
aan of aantoonbaar tijdens de
masteropleiding in de vorm van een
arbeidscontract dan wel een
leerwerkplekovereenkomst.
Studieduur: 1 jaar.
Studiebelasting: Per week 2 dagen college, 2 dagen
praktijkopdrachten en
praktijkonderzoek en 1 dag zelfstudie.
Stage: Voltijdstudenten zijn verplicht zelf een
leerwerkplek te zoeken; ze dienen
hiervoor een leerwerkplek- of een
arbeidsovereenkomst af te sluiten.
Diplomering: Getuigschrift Master Special
Educational Needs. De gevolgde
leerroute wordt op het getuigschrift
vermeld.
Studiefinanciering: Voltijdstudenten kunnen gebruik
maken van de regeling
studiefinanciering (zie paragraaf 4.9).

10
2.1 Gespecialiseerde Leraar (code GLV1) Lesplaatsen 12
In deze leerroute gaat het om het professioneel omgaan Amsterdam, Bergen op Zoom, Eindhoven, Hengelo,
met leerlingen met gedrags-, sociaal-emotionele en Nijmegen, Rotterdam, Sittard,Tilburg en Utrecht.
onderwijsleerproblemen. De leraar specialiseert zich in
het planmatig en oplossingsgericht omgaan met Module ECTS
onderwijsleerproblemen, zoals lees- en spellings- GL01 Introductie 4
problemen (dyslexie), reken-/wiskundeproblemen GL01a Communicatie 3
en problemen met begrijpend en studerend lezen, GL02 Planmatig omgaan met onderwijsleer-
rekening houdend met verschillen in de groep. Ook problemen I 7
12
specialiseert de leraar zich in de aanpak van ernstige GL03 Planmatig omgaan met gedragsproblemen I 7
sociaal-emotionele problemen en gedragsproblemen en GL03a Drama als orthopedagogisch middel 3
kinderpsychiatrische beelden. Bovendien traint men zich GL04 Afstuderen/Leer- en onderzoekslijn 16
als leraar in het communiceren met probleemleerlingen GL05 Planmatig omgaan met onderwijsleer- 12

en hun ouders of verzorgers. Men verdiept zich in de problemen II 8 12

samenhang tussen het onderwijs binnen de eigen GL06 Planmatig omgaan met gedragsproblemen II 8
school en het netwerk van relaties waarvan de school GL07 Netwerk van relaties in en om de school 4
deel uitmaakt.

Doelgroep
Leraren die onderwijs geven aan leerlingen met leer- Een uitgebreidere beschrijving van alle leerroutes is verkrijgbaar via de

en/of gedragsproblemen in het basisonderwijs of in de website van Fontys OSO (www.fontys.nl/oso) of vraag een beschrijving van de

school voor speciaal basisonderwijs en leraren die zich leerroute aan waarover u meer wilt weten via oso@fontys.nl of 0877 877 133.

willen bekwamen in het verlenen van speciale


onderwijszorg, vooral in klassenverband.

11
2
2.2 Remedial Teaching (code RTV1) Lesplaatsen
Remedial Teaching is een vorm van hulpverlening aan Amsterdam (i.s.m. IPABO Amsterdam), Bergen op
leerlingen met specifieke (didactische) hulpvragen, Zoom/Breda (i.s.m. Avans Hogescholen), Den Bosch,
individueel of in een kleine groep. Eindhoven, Hengelo, Rotterdam (i.s.m. Hogeschool
De hulp kan inhouden: Leiden),Tilburg en Utrecht (i.s.m. Hogeschool
- het onderzoeken van kinderen; Domstad).
- het opstellen en uitvoeren van handelingsplannen;
- het selecteren van (ortho)didactische materialen en Module ECTS
leer- en hulpmiddelen ten behoeve van de RT01 Introductie 4
handelingsplanning; RT02 Leesproblemen en dyslexie 9
- het overleggen over de inhoud, de afstemming en de RT03 Problemen met begrijpend lezen,
organisatie van de hulp met de groepsleerkracht taalontwikkeling en NT2 6
en/of ouders. RT04 Spellingproblemen 4
De eenjarige leerroute in voltijd richt zich in het RT05 Rekenproblemen en Non-verbal Learning
bijzonder op de persoonlijke professionele Disabilities (NLD) 9
ontwikkeling, visievorming en onderzoek naar RT06 Pedagogische en gedragsproblemen 6
functioneren in een speciale professionele situatie. RT07 Schrijfmotorische en motorische problemen 3
RT09 Communicatie 3
Doelgroep RT08 Leer- en onderzoekslijn 16
Leraren, ook herintreders, die een functie ambiëren
als (zelfstandig gevestigd) remedial teacher en leraren
die zich willen professionaliseren in hulp bij
leerproblemen. Ook voor belangstellenden die een
onderwijsverwante hbo-opleiding hebben voltooid Bij voldoende deelname kunnen leerroutes ook op locatie worden uitgevoerd
(bijvoorbeeld SPH, logopedie, HKP etc.) en zich als op verzoek van scholen, schoolbesturen of samenwerkingsverbanden.
zelfstandig remedial teacher willen vestigen.

12
Tweejarige leerroutes in deeltijd 12
Toelatingseis: Een relevant diploma/getuigschrift op Diplomering: Getuigschrift Master Special
minimaal hbo-bachelor-niveau en Educational Needs. De gevolgde
relevante werkervaring, voorafgaand leerroute wordt op het getuigschrift
aan of aantoonbaar tijdens de vermeld.
masteropleiding in de vorm van een Studiefinanciering: In bepaalde situaties is een
arbeidscontract dan wel een tegemoetkoming in de studiekosten
leerwerkplekovereenkomst. mogelijk (zie paragraaf 4.9).
12
Studieduur: 2 jaar.
Studiebelasting: Per week één middag- of
avondbijeenkomst van 3,5 à 4 uur en
een zelfde hoeveelheid tijd voor 12

zelfstudie. Daarnaast moeten 12

praktijkopdrachten en een
praktijkonderzoek in de eigen
werkomgeving worden uitgevoerd.
Stage: Studenten die een opleiding in deeltijd
volgen en (nog) geen baan hebben,
dienen zelf een school te zoeken waar
de praktijkopdrachten en het
praktijkonderzoek uitgevoerd kunnen
worden. Zij sluiten een
leerwerkplekovereenkomst af met de
betreffende school.

13
2
2.3 Gespecialiseerde Leraar (code GLD2) Module ECTS
In deze leerroute specialiseert de leraar zich samen met Eerste opleidingsjaar
collega’s uit het regulier en speciaal basisonderwijs in GL01 Introductie 4
het planmatig en oplossingsgericht omgaan met GL01a Communicatie 3
onderwijsleerproblemen, zoals lees- en spellings- GL02 Planmatig omgaan met onderwijsleer-
problemen (dyslexie), reken-/wiskundeproblemen en problemen I 7
problemen met begrijpend en studerend lezen, GL03 Planmatig omgaan met gedragsproblemen I 7
rekening houdend met verschillen in de groep. Ook GL03a Drama als orthopedagogisch middel 3
specialiseert de leraar zich in de aanpak van ernstige GL04 Afstuderen/ Leer- en onderzoekslijn 6
sociaal-emotionele problemen en gedragsproblemen en Tweede opleidingsjaar
kinderpsychiatrische beelden. Bovendien traint men GL05 Planmatig omgaan met onderwijsleer-
zich als leraar in het communiceren met probleem- problemen II 8
leerlingen en hun ouders of verzorgers. Men verdiept GL06 Planmatig omgaan met gedragsproblemen II 8
zich in de samenhang tussen het onderwijs binnen de GL07 Netwerk van relaties in en om de school 4
eigen school en het netwerk van relaties waarvan de GL04 Afstuderen/Leer- en onderzoekslijn 10
school deel uitmaakt.

Doelgroep
Groepsleraren in het regulier en speciaal basisonderwijs Wilt u weten op welke dag en op welke plaats de bijeenkomsten van
(ook binnen samenwerkingsverbanden) die zich willen de verschillende leerroutes zijn georganiseerd, kijk dan in het schema
bekwamen in het verlenen van speciale onderwijszorg op bladzijden 48 tot en met 51.
in klassenverband.

Lesplaatsen
Amsterdam, Bergen op Zoom, Eindhoven, Hengelo,
Nijmegen, Rotterdam, Sittard,Tilburg en Utrecht (i.s.m.
Hogeschool Domstad).

14
2.4 Remedial Teaching (code RTD2) Lesplaatsen 12
Remedial Teaching is een vorm van hulpverlening aan Amsterdam (i.s.m. IPABO Amsterdam), Bergen op
leerlingen met specifieke (didactische) hulpvragen, Zoom/Breda (i.s.m. Avans Hogescholen), Den Bosch,
individueel of in een groep. Eindhoven, Hengelo (i.s.m. Hogeschool Edith
De hulp kan inhouden: Stein/OCT), Nijmegen, Rotterdam (i.s.m. Hogeschool
- het onderzoeken van kinderen; Leiden), Sittard,Tilburg en Utrecht (i.s.m. Hogeschool
- het opstellen en uitvoeren van handelingsplannen; Domstad).
- het selecteren van (ortho)didactische materialen en
leer- en hulpmiddelen ten behoeve van de Module ECTS
12
handelingsplanning; Eerste opleidingsjaar
- het overleggen over de inhoud, de afstemming en de RT01 Introductie 4
organisatie van de hulp met de groepsleerkracht RT02 Leesproblemen en dyslexie 9
en/of ouders. RT03 Problemen met begrijpend lezen, 12

Deze tweejarige masteropleiding in deeltijd richt zich taalontwikkeling en NT2 6 12

op de persoonlijke professionele ontwikkeling, waarbij RT04 Spellingproblemen 4


het onderzoek in/van de eigen professionele situatie RT08 Leer- en onderzoekslijn 6
een belangrijk aspect vormt. Tweede opleidingsjaar
RT05 Rekenproblemen en Non-verbal Learning
Doelgroep Disabilities (NLD) 9
Leraren, ook herintreders, die een functie ambiëren als RT06 Pedagogische en gedragsproblemen 6
(zelfstandig gevestigd) remedial teacher en leraren die RT07 Schrijfmotorische en motorische problemen 3
zich willen professionaliseren in hulp bij RT09 Communicatie 3
leerproblemen. Ook voor belangstellenden die een RT08 Leer- en onderzoekslijn 10
onderwijsverwante hbo-opleiding hebben voltooid
(bijvoorbeeld SPH, logopedie, HKP etc.) en die zich als
Kom naar de informatie-avond bij u in de buurt
zelfstandig remedial teacher willen vestigen.
op 8 mei 2007 van 19.00-21.00 uur (zie blz. 64).

15
2
2.5 Motorische Remedial Teaching graag iets aan doen. Motorische remedial teaching
(code MRD2) (MRT) biedt u de mogelijkheden deze problematiek
Binnen het bewegingsonderwijs krijgt u te maken met zowel binnen als buiten de gymlessen aan te pakken
leerlingen die op een of andere manier niet voldoende met als doel het kind motorisch beter te laten
mee kunnen komen. Een dergelijke specifieke functioneren.
motorische hulpvraag kan enerzijds zijn oorsprong
hebben in een fysieke beperking maar ook zijn er vaak Deze leerroute is ontwikkeld in samenwerking met de
sociaal-emotionele en cognitieve factoren die een Fontys Sporthogeschool en wordt vormgegeven vanuit
fysieke belemmering tot gevolg hebben. U wilt daar de door KVLO (Koninklijke Vereniging Leraren
Lichamelijke Opvoeding) geformuleerde competenties:
• observeren, analyseren, diagnosticeren en registreren
van het bewegen en motorische leerprocessen;
• opstellen van een individueel handelingsprogramma;
• ontwerpen en uitvoeren MRT-activiteiten;
• evalueren van de doelen van het
handelingsprogramma;
• managen van MRT-activiteiten in een organisatie;
• uitbouwen van het kwalificatieniveau.
Naast de reguliere bijeenkomsten op maandagavond
(18.00-21.30 uur) worden er ook een aantal
praktijkbijeenkomsten (± 5) op zaterdag (9.30-15.00
uur) verzorgd.

16
Doelgroep 12
Leraren bewegingsonderwijs (afgestudeerden aan een
Academie voor Lichamelijke Opvoeding) en
afgestudeerde leraren primair onderwijs met de
bevoegdheid om bewegingsonderwijs te geven aan
groep 1 t/m 8.

Lesplaats
Tilburg.
12
Module ECTS Module ECTS
Eerste opleidingsjaar Tweede opleidingsjaar
MR00 Startbijeenkomst 1 MR08 Observeren en signaleren van motorische 12

12
MR01 Observeren en signaleren van motorische problemen II 3
problemen I 6 MR09 Sociaal-emotionele ontwikkeling en
MR02 Sociaal-emotionele ontwikkeling en pedagogische problemen II 2
pedagogische problemen I 4 MR10 Communicatie II 1
MR03 Communicatie I 1 MR11 Testen en diagnosticeren van motorische
MR04 Testen en diagnosticeren van motorische problemen II 3
problemen I 6 MR12 Behandelen van motorische problemen II 3
MR05 Behandelen van motorische problemen I 6 MR06 Capita Selecta 2
MR06 Capita Selecta 1 MR07 POP en praktijkgericht onderzoek 16
MR07 POP en praktijkgericht onderzoek 5

17
2
2.6 Specialist Jonge Risicokinderen Doelgroep
(code JRD2) Leraren in het (speciaal) basisonderwijs die zich willen
Deze leerroute biedt ondersteuning aan die leraren, die professionaliseren in het werken met jonge kinderen
de ontwikkeling van jonge risicokinderen willen (4-7 jaar) met gedrags- en/of ontwikkelings-
stimuleren. Daarbij wordt uitgegaan van de koppeling problemen.
tussen de ervaring van de student zelf, de theorie en
de praktijk. Zo kan datgene wat ‘vandaag’ wordt Lesplaatsen
aangeboden, ‘morgen’ in de eigen werksituatie Amsterdam, Den Bosch, Hengelo (i.s.m. Hogeschool
uitgeprobeerd en/of toegepast worden. Studenten Edith Stein/OCT), Rotterdam en Sittard.
worden zich daarbij bewust van de eigen visie op
ontwikkeling van kinderen en dit geeft mogelijkheden Module ECTS
om hun werkwijze te verbeteren. Eerste opleidingsjaar
Bij het onderwijs aan jonge risicokinderen zijn niet JR00 Introductie en Inclusie 2
alleen factoren in het kind zelf het uitgangspunt; de JR01 Basismodule 5
gehele opvoedingssituatie dient belicht te worden. Dat JR02a Spel 3
betekent dat de leraar in het zoeken naar een specifiek JR02b Drama 3
aanbod voor het kind, naast de thuissituatie, ook de JR03 Onderwijsaanbod aan Jonge Risicoleerlingen 5
school en het eigen handelen onder de loep neemt. JR04a Communicatie met ouders 3
Deze gedachtegang is vertaald in het aanbod van JR04b Sociaal-emotionele ontwikkeling 3
onderwerpen en de wijze waarop getoetst wordt binnen JR09 Praktijkgericht onderzoek 6
deze leerroute. Het leerproces van de student staat Tweede opleidingsjaar
centraal. JR05 Communicatie in ontwikkeling 5
De leerroute Jonge Risicokinderen maakt een brede JR06 Speciale spelbegeleiding 5
inzetbaarheid mogelijk; zowel op het niveau van de JR07 Gedrag begrijpen 5
eigen school als op het niveau van het samenwerkings- JR08 Planmatig handelen met ontwikkelingsmateriaal 5
verband. JR09 Praktijkgericht onderzoek 10

18
2.7 Interne Begeleiding (code IBD2) Module ECTS 12
De intern begeleider houdt zich bezig met het opstellen Eerste opleidingsjaar
en uitvoeren van organisatorische maatregelen en het IB01 Intern begeleider als coach 4
scheppen van voorwaarden op groeps-, school- en IB02 Intern begeleider binnen de schoolorganisatie 4
bovenschools niveau. Die maatregelen en voorwaarden IB03 Intern begeleider en het coachen van
maken een ononderbroken leerweg en (sub)groepen 4
ontwikkelingsgang van zorgleerlingen mogelijk. Deze IB04 Intern begeleider en veranderingsprocessen 4
leerroute richt zich op die specifieke functie. Deze IB05 Intern begeleider professioneel aan het werk 4
tweejarige leerroute bestaat uit een aantal modulen die IB06 Intern begeleider verantwoordelijk voor zijn
12
zeer specifiek zijn voor de taak of functie van de intern eigen leerproces 10
begeleider. Daarnaast volgt de student vier Tweede opleidingsjaar
‘inhoudelijke’ modulen. RT02 Leesproblemen en dyslexie 10
RT05 Rekenproblemen en Nonverbal Learning 12

12
Doelgroep Disabilities (NLD) 10
Leraren die werkzaam zijn en enkele jaren ervaring RT06 Pedagogische en gedragsproblemen 6
hebben in het basisonderwijs, de school voor speciaal RT07 Schrijfmotorische en motorische problemen 4
basisonderwijs of een school voor speciaal onderwijs.
De modulen in het tweede opleidingsjaar zijn modulen
Lesplaatsen uit de leerroute Remedial Teaching. De IB’er kan ook
Amsterdam, Bergen op Zoom/Breda, Den Bosch, geïnteresseerd zijn in andere ‘inhoudelijke’ modulen. In
Eindhoven, Hengelo, Nijmegen, Rotterdam, Sittard, overleg kan dan een andere leerroute voor het tweede
Tilburg en Utrecht. jaar bepaald worden.

Bij voldoende deelname kunnen leerroutes ook op locatie worden uitgevoerd


op verzoek van scholen, schoolbesturen of samenwerkingsverbanden.

19
2
2.8 Ambulante Begeleiding (code ABD2) Modulen ECTS
Een ambulant begeleider heeft als (kern)taak de Eerste opleidingsjaar
beïnvloeding van de reguliere onderwijsomgeving AB01 De ambulant begeleider als coach 4
zodat een kind met speciale onderwijsbehoeften AB02 De ambulant begeleider binnen organisaties 4
daarbinnen kan (blijven) functioneren. Binnen het AB03 De ambulant begeleider in verschillende rollen 4
begeleiden van dit proces vervult een ambulant AB04 De ambulant begeleider als veranderaar 4
begeleider verschillende rollen. De taak vereist een AB05 De ambulant begeleider als professionele
dienstverlenende beroepshouding ten aanzien van alle dienstverlener 4
betrokkenen. Daarnaast zal een ambulant begeleider de AB06 De ambulant begeleider verantwoordelijk voor
(meer)waarde van deze vorm van dienstverlening zijn eigen leerproces 10
zichtbaar dienen te maken. Dit alles dient te worden Tweede opleidingsjaar
vormgegeven volgens procedures en protocollen, RT02 Leesproblemen en dyslexie 10
ontwikkeld binnen het organisatieonderdeel Ambulante RT05 Rekenproblemen en Nonverbal Learning
Begeleiding (eventueel nog in oprichting). Disabilities (NLD) 10
RT06 Pedagogische en gedragsproblemen 6
Doelgroep RT07 Schrijfmotorische en motorische problemen 4
Leraren die werkzaam zijn en enkele jaren ervaring
hebben in het basisonderwijs, de school voor speciaal De modulen in het tweede opleidingsjaar zijn modulen
basisonderwijs of een school voor speciaal onderwijs. uit de leerroute Remedial Teaching. De AB’er kan ook
geïnteresseerd zijn in andere ‘inhoudelijke’ modulen. In
Lesplaatsen overleg kan dan een andere leerroute voor het tweede
Amsterdam, Bergen op Zoom/Breda, Den Bosch, jaar bepaald worden.
Eindhoven, Hengelo, Nijmegen, Rotterdam, Sittard,
Tilburg en Utrecht. Een uitgebreidere beschrijving van alle leerroutes is verkrijgbaar via de
website van Fontys OSO (www.fontys.nl/oso) of vraag een beschrijving van de
leerroute aan waarover u meer wilt weten via oso@fontys.nl of 0877 877 133.

20
2.9 Gedragsspecialist (code GSD2) Lesplaatsen 12
Binnen het onderwijsveld en feitelijk in de gehele Eindhoven,Tilburg en Utrecht.
maatschappij is een toename van de gedragsproblematiek
merkbaar. Kennis van de sociaal-emotionele Module ECTS
ontwikkeling, gedragsproblematiek en psycho- Eerste opleidingsjaar
pathologie stelt ons beter in staat oplossingen te GS01 Introductie en oriëntatie 2
bedenken. Bij dit zoeken naar oplossingen moet GS02 Gedrag; sociaal-emotionele ontwikkeling,
nadrukkelijk gekeken worden naar competenties en wat verklaringsmodellen en pedagogisch klimaat 14
er wel goed gaat/ging in de (onderwijs-)situatie van de GS03 Beleid en netwerk van organisaties 4
12
leerling. Deze leerroute kenmerkt zich door een GS04 Drama als orthopedagogisch middel 4
integratie van die kennis met een oplossingsgerichte GS05 Leer- en onderzoeksgroep; Begeleide Intervisie 6
benadering ten opzichte van kinderen die zich in een Tweede opleidingsjaar
problematische situatie bevinden. De oplossings- GS06 Introductie op oplossingsgericht werken en 12

gerichte gedragsspecialist leert niet alleen zelf situaties inleiding in thema’s 4 12

te analyseren en te hanteren, maar is ook beter in staat GS07 Oplossingsgerichte gespreksvoering 5


tot het begeleiden van leerlingen, collega’s en ouders. GS08 Psychopathologie en oplossingsgericht werken 6
Deze begeleiding heeft betrekking op het effectief GS09 Sociaal-emotionele ontwikkeling, SEO-DVD en
omgaan met leerlingen en kinderen met Oplossingsgericht werken 5
gedragsproblemen. GS10 Leer- en onderzoeksgroep; Begeleide
Intervisie en Afstuderen 10
Doelgroep
Intern begeleiders, ambulant begeleiders, remedial
teachers, groepsleraren, medewerkers verbonden aan Wilt u weten op welke dag en op welke plaats de bijeenkomsten van

PI-scholen en internaatsscholen, orthopedagogen, de verschillende leerroutes zijn georganiseerd, kijk dan in het schema

psychologen en andere medewerkers uit het primair op bladzijden 48 tot en met 51.

onderwijs die voor hun school de rol van


gedragsspecialist (gaan) vervullen.

21
2
2.10 Coachend Innoveren (code CVD2) Doelgroep
Deze leerroute is gericht op persoonlijk meesterschap Functionarissen die reeds enige jaren ervaring (en
voor duurzame innovatie en implementatie in scholing) hebben en een feitelijke taak op het gebied
(school)organisaties. Zowel scholen als professionele van managen, coachen, begeleiding en/of advisering
werkorganisaties staan voortdurend onder druk en binnen schoolorganisaties.
worden op allerlei externe eisen aangesproken.Veel
verbeterings- en vernieuwingsvraagstukken zijn dan Lesplaats
ook aan de orde. Gebaseerd op concepten vanuit de Den Bosch en Nijmegen.
lerende organisatie wordt gewerkt aan individueel en
collectief leren binnen organisaties. Module ECTS
De leerroute ‘Coachend innoveren’ richt zich op Eerste opleidingsjaar: leren van de student en organisatie
functionarissen die binnen de schoolorganisatie een centraal
structurele taak hebben om vernieuwingen en CV01 Introductie 2
veranderingen te begeleiden en in te voeren. U leert CV02 Visie op individueel en organisatieleren 8
vanuit uw coachcompetenties zodanig interventies te CV03 Implementatie door communicatie, reflectie,
plegen dat het leren als organisatie opgepakt en intervisie en coaching 10
verankerd wordt. CV04 Leer- en onderzoekslijn: eigen leren vormgeven
Tijdens de opleiding werkt u binnen verschillende en praktijkgericht onderzoek 10
leeromgevingen: de eigen werkcontext, via intervisie/ Tweede opleidingsjaar: verdieping en toepassing in de
groepssupervisie, in de leergroep en via coaching on beroepscontext
the job. CV05 Krachtige leeromgeving creëren 8
Deze leerroute kenmerkt zich door maatwerk. Dit CV06 Verdieping en specialisatie 8
betekent dat eigen accenten worden gelegd aan de hand CV04 Leer- en onderzoekslijn: eigen leren vormgeven
van de persoonlijke leer- en ontwikkelbehoefte binnen de en praktijkgericht onderzoek; integratie van
organisatie en dat de leerthema’s van het 1e en 2e jaar het leren en het praktijkgericht onderzoek en
geïntegreerd aan bod komen. Hierdoor ontstaat een afstuderen 14
flexibele en praktijkgerichte leerroute. De leerroute wordt
uitgevoerd in de vorm van interactieve bijeenkomsten.

22
2.11 Coaching in diversiteit (code CDD2) Intervisie en collegiale consultatie zijn belangrijke 12
De samenleving en de populatie op school zijn steeds onderdelen.
diverser geworden.Vraag is hoe u met deze diversiteit
effectief kunt omgaan binnen de onderwijsorganisatie Doelgroep
en bij coaching van leerlingen. Leerlingen hebben heel • Docenten, leerlingbegeleiders en managers in de
verschillende achtergronden. In de complexe diverse vormen van onderwijs, die vorm geven of
onderwijszorg speelt de etnisch-culturele dimensie gaan geven aan de etnisch-culturele diversiteit
vaak een rol. Het niet (h)erkennen van de betekenis van binnen de onderwijszorg.
deze dimensie kan leiden tot misverstanden en zelfs tot • Professionals, werkzaam binnen onderwijs-
12
(onbedoelde) uitsluitingsmechanismen. Het werken gerelateerde sectoren.
vanuit het diversiteitsperspectief zoals aangeboden in
deze leerroute sluit goed aan bij de ontwikkelingen in Lesplaats
het onderwijs van competentiegericht werken en de Utrecht. 12

docent als coach. De focus ligt op de relatie tussen 12

onderwijszorg en etnisch-culturele diversiteit. Module ECTS


In het eerste jaar ligt het accent op het coachen vanuit Eerste opleidingsjaar
het diversiteitperspectief. Er wordt systematisch met CD01 Introductie 2
een Persoonlijk OntwikkelPlan (POP) gewerkt. De CD02 Transculturele competentie 6
afsluiting van elk onderdeel in het eerste jaar staat in CD03 Coachingsvaardigheden 6
relatie tot dit Persoonlijk OntwikkelPlan. CD04 Migratiefactoren en traumatische ervaringen 4
In het tweede jaar staat het hanteren van de CD05 Conflicthantering en mediation 6
organisatorische consequenties van de diversiteit in de CD06 Persoonlijk Ontwikkel Plan/onderzoek 6
populatie van de school centraal. De afsluiting bestaat Tweede opleidingsjaar
uit het in nauwe samenwerking met de organisatie CD07 Visie op diversiteit in de organisatie 7
ontwerpen en toetsen van een actieplan voor de eigen CD08 Audits en analyse 6
organisatie op basis van een gedegen analyse. Centraal CD09 Specifieke thema’s 7
in de leerroute staat het leren van en met elkaar. CD06 Afstuderen: actieplan/onderzoek 10

23
2
2.12 Autismespecialist (code AUD2) praktijkgerichte masteronderzoek op rond autisme en
De leerling of persoon met autisme heeft een leraar of hij kiest daarbij zelf het onderwerp. Naast zelfsturing is
begeleider nodig die autisme (her)kent, begrijpt en kan het samenwerken met medestudenten in
handelen op basis van die kennis. De werkfilosofie en onderzoeksgroepen hierbij vanzelfsprekend.
het curriculum van TEACCH vormen de basis voor deze
leerroute. Ze staan centraal in het eerste opleidingsjaar. Doelgroep
Een onderzoek naar een specifiek en verdiepend thema Waar mensen met autisme zijn, is speciale zorg nodig.
rond autisme en het eigen professioneel handelen en Deze leerroute is daarom gericht op hbo-opgeleide
leren vormt de rode draad in het tweede opleidingsjaar. professionals in alle contexten van onderwijs,
De leerroute wordt vormgegeven langs twee jeugdhulpverlening en zorg. De student die wil worden
hoofdlijnen. opgeleid tot autismespecialist moet eigen
De kennislijn bestaat uit lesbijeenkomsten en praktijkervaringen in het werken en omgaan met
hoorcolleges waarin het brede autismespectrum mensen met autisme kunnen inbrengen.
centraal staat. Deze bijeenkomsten zijn gericht op het
ontwikkelen van generalistische kennis. Lesplaatsen
De leer- en onderzoekslijn bestaat uit bijeenkomsten Eindhoven,Tilburg en Utrecht.
van werk- en leerteams, supervisie,
practicumbijeenkomsten en school-werkbezoeken. Op Module ECTS
een veelzijdige manier kan de student lerend en Eerste opleidingsjaar
reflecterend werken aan zijn persoonlijke ontwikkeling AU01 Introductie 2
tot autismespecialist. De student onderzoekt cyclisch en AU02 Het theoretisch kader van autisme 3
op verschillende manieren zijn professioneel handelen AU03 Van onderzoek naar handelingsplan 15
als beroepsbeoefenaar en (toekomstig) AU05 Capita selecta 4
autismespecialist. De student leert een onderzoek op te AU06 Leer- en onderzoekslijn 6
zetten en uit te voeren.Tijdens het eerste jaar leidt een Tweede opleidingsjaar
praktijkgericht onderzoek tot het opstellen van een AU07 Inhoud en kennislijn - verdieping 20
Individueel Handelingsplan van een persoon met AU06 Leer- en onderzoekslijn 10
autisme. In het tweede jaar zet de student zijn eigen

24
2.13 School Video Interactie Begeleiding Doelgroep 12
(code SVD2) Begeleiders in het onderwijs. Daarbij kan gedacht
De leerroute School Video Interactie Begeleiding (SVIB) worden aan:
biedt begeleiders in het onderwijs een concrete • leraren met een begeleidende functie zoals IB’ers en
methode om leraren te begeleiden. De opleiding biedt AB’ers;
begeleiders een kader om systematisch te analyseren • orthopedagogen en psychologen werkzaam in het
wat er in de klas gebeurt. Dit kader wordt ook gebruikt onderwijs;
om de interactie tussen begeleider en leraar te • docenten met een begeleidende functie in het
analyseren. De begeleider wordt geleerd op een voortgezet onderwijs;
12
activerende manier leraren te laten reflecteren op eigen • hbo-docenten met een functie als stagebegeleider.
handelen. In de opleiding worden video-opnames
besproken die de deelnemers zelf in hun eigen Lesplaatsen
praktijksituatie maken. Amsterdam, Bergen op Zoom/Breda, Den Bosch, 12

De leerroute omvat 17 dagdelen zowel in het eerste als Eindhoven, Hengelo, Nijmegen, Rotterdam, Sittard, 12

in het tweede jaar. Per jaar is er een aantal regionale Tilburg en Utrecht.
studiedagen en vaardigheidsbijeenkomsten in kleine
groepen. Het zwaartepunt in de opleiding ligt op het Module ECTS
onder supervisie uitvoeren van SVIB-begeleidingen. Eerste opleidingsjaar
Naast de bijeenkomsten moet men gelegenheid en tijd SV01 Het theoretische kader van de methode SVIB 5
hebben voor het maken van opnames en het analyseren SV02 Planmatig uitvoeren van SVIB-trajecten 10
en bespreken hiervan. SV03 Begeleiden/coachen binnen SVIB 10
Hiervoor is het belangrijk dat de SVIB’er in opleiding SV04 Integratie en implementatie 5
een begeleidende functie heeft. Tweede opleidingsjaar
De studenten moeten kunnen beschikken over een SV05 Praktijkonderzoek 18
videocamera en videoafspeelapparatuur. SV06 Aanvullende inhoudelijke modules 12

25
2
2.14 Oplossingsgericht werken in het Lesplaats
onderwijs (code OWD2) Amsterdam.
De Solution Focused Approach (afkomstig uit de
Verenigde Staten) is gebaseerd op het gedachtegoed van Module ECTS
Milton Erickson en het systeemgerichte Eerste opleidingsjaar
interventiemodel van het Mental Research Institute OW01 Introductie 2
(Palo Alto). Dit model legt de nadruk op kortdurende, OW02 Algemene interventies vanuit de Solution
effectieve interventies, die een blijvende positieve Focused Approach 8
verandering beogen bij leerlingen, studenten, ouders en OW03 Oplossingsgericht werken met leerlingen en
leerkrachten. studenten (po, vo, mbo, hbo) 9
Het centrale uitgangspunt bij het oplossingsgerichte OW04 Oplossingsgericht werken met collega’s en
werken is aan te sluiten bij de krachtbronnen die ieder medewerkers 9
in zich heeft. De leerling of student, leraar of ouder is OW07 Leer- en onderzoekslijn (POP, begeleide
zich daar vaak in onvoldoende mate van bewust. intervisie, actie-onderzoek) 2
Aansluiten bij deze bronnen en deze versterken levert Tweede opleidingsjaar
de mogelijkheden op om moeilijkheden blijvend zelf OW05 Stage en praktijk in Vlaanderen 9
op te lossen ook in de onderwijssetting. OW06 Integratie van behandelde benaderingswijzen 7
Met veel succes bieden we deze leerroute aan in OW07 Leer- en onderzoekslijn (POP, begeleide
samenwerking met het Korzybski-instituut uit België intervisie, actie-onderzoek afstuderen) 14
met inzet van buitenlandse experts. De voertaal is deels
Engels.

Doelgroep
Leraren en begeleiders van leerlingen en hun ouders, Een uitgebreidere beschrijving van alle leerroutes is verkrijgbaar via de
begeleiders van studenten en van collega-leraren en website van Fontys OSO (www.fontys.nl/oso) of vraag een beschrijving van de
leidinggevenden van leraren met een afgeronde hbo- leerroute aan waarover u meer wilt weten via oso@fontys.nl of 0877 877 133.
bachelor opleiding.

26
2.15 Inspirerend leidinggeven aan voortgezet en speciaal (voortgezet) onderwijs. In de 12
innovatie (code MED2) opleiding staat naast de focus op leidinggeven aan
Het Nederlandse funderend onderwijs staat de innovatie, de persoonlijke effectiviteit van de
komende jaren voor een ingrijpende herziening van de deelnemers centraal.
organisatie van de speciale leerlingenzorg.
Schoolbesturen krijgen ‘zorgplicht’ en zullen, al dan Doelgroep
niet in samenwerking met andere besturen en met • Directieleden primair, voortgezet en speciaal
instellingen voor jeugdzorg en jeugdwelzijn, een (voortgezet) onderwijs;
passend onderwijs-/zorgaanbod voor iedere leerling • coördinatoren van samenwerkingsverbanden WSNS
12
dienen te realiseren. PO en VO;
Binnen de leerroute ‘Leidinggeven aan innovatie’ gaan • REC-coördinatoren en coördinatoren van diensten
we er vanuit dat ‘Passend onderwijs’ in de komende ambulante begeleiding;
jaren een belangrijk innovatiethema is zowel in de • middenmanagers; 12

eigen (school) organisatie, als tussen allerlei partners • intern begeleiders, kwaliteitscoördinatoren. 12

(basisscholen, voortgezet onderwijs, scholen voor


(V)SO, REC’s, jeugdzorg enzovoort) in de regio. Nieuwe Deze leerroute is ook geschikt voor groepen scholen
onderwijs-zorgarrangementen zullen ontstaan, evenals onder gezamenlijk bestuur of binnen samenwerkings-
nieuwe vormen van samenwerking, veelal regionaal verbanden of regionale expertisecentra. Het voordeel
georganiseerd. Het onderscheid tussen regulier en van deze constructie is dat de leer- en onderzoekslijn en
speciaal onderwijs zal naar verwachting meer en meer het meesterstuk kunnen passen binnen de wensen en
gaan vervagen.Tegelijkertijd zal de invoering van de ambities van het bestuur, bovenschools management,
zorgplicht afgestemd moeten worden op allerlei samenwerkingsverband of REC. De leerroute wordt
veranderingen die al langer in het onderwijs spelen, als uitgevoerd in de vorm van tweedaagsen.Verblijfkosten
de invoering van kwaliteitszorg, lumpsum, integraal zijn voor rekening van de student.
personeelsbeleid en de ‘wet BIO’. De complexiteit van
de vele tegelijk spelende veranderingsprocessen stellen Lesplaats
hoge eisen aan een ieder, die vanuit welke functie of rol Den Bosch.
dan ook, leiding geeft aan innovatie in het primair,

27
2
Module ECTS
Eerste opleidingsjaar
ME00 Introductie 2
ME01 Oriëntatie op innovatie in het onderwijs 5
ME02 Inspirerend leidinggeven aan innovatie I 5
ME03 Cultuur als voedingsbodem voor verandering 5
ME04 Educatief ontwerpen 5
ME09 Leer- en onderzoekslijn: Praktijkonderzoek
‘Leidinggeven aan innovatie’ 8
Tweede opleidingsjaar
ME05 Systeemdenken in actie 5
ME06 Inspirerend leidinggeven aan innovatie II 5
ME07 Werken in ketens en netwerken 5
ME08 Ondernemerschap in het onderwijs 5 “Ik heb altijd al iets gehad met kinderen
ME09 Leer- en onderzoekslijn: Praktijkonderzoek die extra zorg nodig hebben. Als je wat
‘Leidinggeven aan innovatie’ 10 meer weet over een probleem dan denk je
ook eerst rustig na over hoe je het aan zult
pakken. Je gaat meer reflecteren. Dat heb
ik inmiddels wel geleerd. Het is gewoon
goed als je goed geschoold bent in het
Bij voldoende deelname kunnen leerroutes ook op locatie worden uitgevoerd
onderwijs. Er zijn bij ons ook wel collega’s
op verzoek van scholen, schoolbesturen of samenwerkingsverbanden.
tegen wie ik zou willen zeggen: ‘Jij zou
eigenlijk ook eens een opleiding moeten
volgen!’ Zeker weten dat je werk er leuker
van wordt.”

Aafke van Dijken

28
2.16 Coaching als vorm van Deze leerroute kenmerkt zich door maatwerk en de 12
Professionele Ontwikkeling (code COD2) verscheidenheid aan leervormen en leeractiviteiten. Dit
In de ontwikkeling van de school krijgen school- betekent dat eigen accenten worden gelegd aan de hand
organisaties een steeds grotere autonomie voor wat van de persoonlijke leer- en ontwikkelbehoefte binnen
betreft de keuzes die zij kunnen en willen maken. de organisatie en dat de leerthema’s geïntegreerd aan
Professionalisering van de individuele docent en een bod komen. Hierdoor ontstaat een flexibele en
team docenten vormt daarmee een centrale opgave praktijkgerichte leerroute gericht op de ontwikkeling
voor iedere schoolorganisatie. Interne begeleidings- en professionalisering van de coachingscompetenties.
deskundigen, zoals coaches, kunnen ondersteunend
12
zijn in deze professionalisering door de leer- en Doelgroep
ontwikkelingsprocessen van individuen en teams De leerroute is bestemd voor functionarissen die vanuit
binnen de organisatie te begeleiden. hun taak in de organisatie coaching vorm geven of gaan
Een coach is hierbij een functionaris die de activiteiten geven zoals directieleden, middenkader, docenten, 12

begeleidt van de medewerker(s) zodat zij leren om mentoren, leer(ling)begeleiders etc. 12

zichzelf zelfstandig te ontwikkelen vanuit een


gemeenschappelijk kader voor professioneel gedrag en Lesplaatsen
het onderwijsconcept van de organisatie. Den Bosch en Nijmegen.
Bij coaching wordt gewerkt vanuit bewustzijn en eigen
verantwoordelijkheid. Leren leren en leren handelen Module ECTS
neemt een belangrijke plaats in en daarmee vindt er Eerste opleidingsjaar: leren toepassen
ontwikkeling plaats in het functioneren van de mede- CO01 Introductie 2
werker(s). Als gevolg van leren van de persoonlijke en CO02 Facetten van coachen 12
professionele ontwikkeling verbeteren ook de CO03 Coachen binnen de organisatie 6
werkresultaten. Deze leerroute richt zich op coachen in CO04 Leer- en onderzoekslijn 10
relatie met het werk. De verbetering van prestaties en de Tweede opleidingsjaar: betekenis en verdieping
ontwikkeling van de persoon staan daarmee steeds in CO05 Betekenis geven aan coachen 10
relatie met het werkproces. De leerroute wordt CO06 Verdiepingsdimensies bij het coachen 10
uitgevoerd in de vorm van interactieve bijeenkomsten. CO04 Leer- en onderzoekslijn 10

29
2
Eenjarige leerroutes in deeltijd
Toelatingseis: Een diploma/getuigschrift op
minimaal hbo-bachelor-niveau, een
getuigschrift van een voortgezette
opleiding, een afgeronde studie
(ortho)pedagogiek of een verwante
universitaire opleiding en relevante
werkervaring.Toelating geschiedt op
basis van beoordeling door de
Examencommisie van Fontys OSO.
Studieduur: 1 jaar.
Studiebelasting: Per week één middag- of
avondbijeenkomst van 3,5 à 4 uur en
een zelfde hoeveelheid tijd voor
zelfstudie. Daarnaast moeten
praktijkopdrachten en een
praktijkonderzoek in de eigen
werkomgeving worden uitgevoerd.
Diplomering: Getuigschrift Master Special
Educational Needs. De gevolgde
leerroute wordt op het getuigschrift
vermeld.
Studiefinanciering: In bepaalde situaties is een
tegemoetkoming in de studiekosten
mogelijk (zie paragraaf 4.9).

30
2.17 Remedial Teaching (code RTD1) Lesplaatsen 12
Remedial Teaching is een vorm van hulpverlening aan Amsterdam, Bergen op Zoom/Breda, Den Bosch,
leerlingen met specifieke (didactische) hulpvragen, Eindhoven, Hengelo (i.s.m. Hogeschool Edith
individueel of in een groep. Stein/OCT), Nijmegen, Rotterdam (i.s.m. Hogeschool
De hulp kan inhouden: Leiden), Sittard,Tilburg en Utrecht (i.s.m. Hogeschool
- het onderzoeken van kinderen; Domstad).
- het opstellen en uitvoeren van handelingsplannen;
- het selecteren van (ortho)didactische materialen en Module ECTS
leer- en hulpmiddelen ten behoeve van de RT01 Inleiding 2
12
handelingsplanning; RT02 Leesproblemen en dyslexie 4
- het overleggen over de inhoud, de afstemming en de RT03 Problemen met begrijpend lezen,
organisatie van de hulp met de groepsleerkracht taalontwikkeling en NT2 4
en/of ouders. RT04 Spellingproblemen 4 12

De eenjarige leerroute richt zich in het bijzonder op de RT05 Rekenproblemen en Non-verbal Learning 12

professionele ontwikkeling door onderzoek in de eigen Disabilities (NLD) 5


praktijksituatie. RT07 Schrijfmotorische en motorische problemen 3
RT08 Leer- en onderzoekslijn 8
Doelgroep
Leraren die in het bezit zijn van het hbo-getuigschrift
‘Leraar Speciaal Onderwijs’ of van het diploma Speciaal
Een uitgebreidere beschrijving van alle leerroutes is verkrijgbaar via de
Onderwijs en belangstellende orthopedagogen,
website van Fontys OSO (www.fontys.nl/oso) of vraag een beschrijving van de
psychologen, onderwijskundigen die een functie
leerroute aan waarover u meer wilt weten via oso@fontys.nl of 0877 877 133.
ambiëren als (zelfstandig gevestigd) remedial teacher.

31
2
2.18 Remediaal Specialist (code RSD1) De leer- en onderzoekslijn bestaat uit praktijkonderzoek
De focus ligt bij deze eenjarige leerroute enerzijds op passend bij de kennislijn. Studenten verrichten eigen
een verdieping in wetenschappelijke aspecten van leren onderzoek met als doel na te gaan in hoeverre een
en gedrag en anderzijds op de implementatie van bepaalde methode, aanpak, begeleidings- of
integrale aanpakken in de onderwijszorgcontext. De organisatiemodel acceptabel, uitvoerbaar en effectief is
leerroute bestaat uit een kennislijn en een leer- en in de context van basisonderwijs, voortgezet onderwijs,
onderzoekszoekslijn. speciaal onderwijs, MBO of hoger onderwijs. Dit
De kennislijn kent twee leerlijnen. De leerlijn ‘leren en gekoppeld aan hun eigen leer- en reflectieproces.
gedrag’ wordt verzorgd door hoogleraren en experts uit
verschillende wetenschappelijke disciplines: neurologie, Deze leerroute wordt in samenwerking met het
orthopedagogiek, taalkunde/psycholinguïstiek, Onderwijscentrum van de Vrije Universiteit uitgevoerd.
NT2, rekenen/wiskunde, onderwijspedagogiek, Onderdelen van de kennislijn ‘leren en gedrag’ en/of
persoonlijkheidspsychologie, onderwijspsychologie, ‘onderwijszorg, begeleiding en implementatie’ kunnen
transculturele psychologie. Omdat de student direct ook door studenten van andere leerroutes worden
contact heeft met de onderzoekers kunnen eigen gevolgd.Voor hen is dit een uitgelezen kans zich te
praktijkvragen met hen besproken worden. Studenten verdiepen op bepaalde aspecten in directe dialoog met
worden geacht de inzichten uit de verschillende de hoogleraren en experts.
disciplines te integreren in hun eigen praktijksituatie.
De leerlijn ‘onderwijszorg, begeleiding en Doelgroep
implementatie’ wordt verzorgd door experts op het Deelname aan de leerroute is mogelijk voor diegenen
gebied van integrale leerlingenzorg, consultatieve die reeds een relevante post-hbo of academische
leerlingbegeleiding, coachen (probleemgericht, opleiding hebben afgerond:
oplossingsgericht, peer coaching), ZKM en video- • zorgspecialisten (RT’ers, lees-, taal- en
interactiebegeleiding. Deze leerlijn biedt de studenten dyslexiespecialisten, rekenspecialisten, logopedisten
‘tools’ om leerlingen en collega’s te begeleiden en enzovoort);
binnen de eigen organisatie mede vorm te geven aan • zorgcoördinatoren, IB’ers, AB’ers enzovoort;
een passende onderwijszorgstructuur. • academici: orthopedagogen, psychologen,
taalkundigen enzovoort;

32
• ervaring in onderwijs of zorg en bij voorkeur 12
werkzaam in midden-managementfunctie of als
praktijkonderzoeker (of ambitie daartoe).

Lesplaats
Amsterdam.

Module ECTS
RS01 Introductie 2
12
RS02 Kennislijn: leren en gedrag 9
RS03 Kennislijn: onderwijszorg, begeleiding en
implementatie 9
RS04 Leer- en onderzoekslijn 10 12

12

Wilt u weten op welke dag en op welke plaats de bijeenkomsten van


de verschillende leerroutes zijn georganiseerd, kijk dan in het schema
op bladzijden 48 tot en met 51.

33
2
2.19 Interne Begeleiding (code IBD1) Module ECTS
De intern begeleider houdt zich bezig met het opstellen IB01 Intern begeleider als coach 4
en uitvoeren van organisatorische maatregelen en het IB02 Intern begeleider binnen de schoolorganisatie 4
scheppen van voorwaarden op groeps-, school- en IB03 Intern begeleider en het coachen van
bovenschools niveau. Deze maatregelen en (sub)groepen 4
voorwaarden maken een ononderbroken leerweg en IB04 Intern begeleider en veranderingsprocessen 4
ontwikkelingsgang van zorgleerlingen mogelijk. Deze IB05 Intern begeleider professioneel aan het werk 4
leerroute richt zich op die specifieke functie. IB06 Intern begeleider verantwoordelijk voor zijn
eigen leerproces 10
Doelgroep
Leraren die in het bezit zijn van het hbo-getuigschrift
‘Leraar Speciaal Onderwijs’ of een diploma Speciaal
Bij voldoende deelname kunnen leerroutes ook op locatie worden uitgevoerd
Onderwijs.
op verzoek van scholen, schoolbesturen of samenwerkingsverbanden.

Lesplaatsen
Amsterdam, Bergen op Zoom/Breda, Den Bosch,
Eindhoven, Hengelo, Nijmegen, Rotterdam, Sittard,
Tilburg en Utrecht.

34
2.20 Ambulante Begeleiding (code Module ECTS 12
ABD1) AB01 De ambulant begeleider als coach 4
Een ambulant begeleider heeft als (kern)taak de AB02 De ambulant begeleider binnen organisaties 4
beïnvloeding van de reguliere onderwijsomgeving AB03 De ambulant begeleider in verschillende rollen 4
zodat een kind met speciale onderwijsbehoeften AB04 De ambulant begeleider als veranderaar 4
daarbinnen kan (blijven) functioneren. Binnen het AB05 De ambulant begeleider als professionele
begeleiden van dit proces vervult een ambulant dienstverlener 4
begeleider verschillende rollen. De taak vereist een AB06 De ambulant begeleider verantwoordelijk
dienstverlenende beroepshouding ten aanzien van alle voor zijn eigen leerproces 10
12
betrokkenen. Daarnaast zal een ambulant begeleider de
(meer)waarde van deze vorm van dienstverlening
zichtbaar dienen te maken. Dit alles dient te worden Kom naar de informatie-avond bij u in de buurt
vormgegeven volgens procedures en protocollen, op 8 mei 2007 van 19.00-21.00 uur (zie blz. 64). 12

ontwikkeld binnen het organisatieonderdeel Ambulante 12

Begeleiding (eventueel nog in oprichting).

Doelgroep
Leraren die in het bezit zijn van het hbo-getuigschrift
‘Leraar Speciaal Onderwijs’ of een diploma Speciaal
Onderwijs.

Lesplaatsen
Amsterdam, Bergen op Zoom/Breda, Den Bosch,
Eindhoven, Hengelo, Nijmegen, Rotterdam, Sittard,
Tilburg en Utrecht.

35
2
2.21 Specialist Jonge Risicokinderen Doelgroep
(code JRD1) Leraren in het (speciaal) basisonderwijs die zich willen
Deze leerroute biedt ondersteuning aan die leraren, die professionaliseren in het werken met jonge kinderen
de ontwikkeling van jonge risicokinderen willen (4-7 jaar) met gedrags- en/of ontwikkelingsproblemen
stimuleren. Daarbij wordt uitgegaan van de koppeling en die op grond van vrijstellingen een éénjarige
tussen de ervaring van de student zelf, de theorie en de leerroute kunnen volgen.
praktijk. Zo kan datgene wat ‘vandaag’ wordt aangeboden,
‘morgen’ in de eigen werksituatie uitgeprobeerd en/of Lesplaatsen
toegepast worden. Studenten worden zich daarbij Amsterdam, Den Bosch, Hengelo (i.s.m. Hogeschool
bewust van de eigen visie op ontwikkeling van kinderen Edith Stein/OCT), Rotterdam en Sittard.
en dit geeft mogelijkheden om hun werkwijze te
verbeteren. Module ECTS
Bij het onderwijs aan jonge risicokinderen zijn niet JR01 Basismodule 4
alleen factoren in het kind zelf het uitgangspunt; de JR05 Communicatie in ontwikkeling 5
gehele opvoedingssituatie dient belicht te worden. Dat JR06 Speciale spelbegeleiding 5
betekent dat de leraar in het zoeken naar een specifiek JR07 Gedrag begrijpen 5
aanbod voor het kind, naast de thuissituatie, ook de JR08 Planmatig handelen met ontwikkelings-
school en het eigen handelen onder de loep neemt. materialen 5
Deze gedachtegang is vertaald in het aanbod van JR09 Praktijkgericht onderzoek 6
onderwerpen en de wijze waarop getoetst wordt binnen
deze leerroute. Het leerproces van de student staat
centraal.
De leerroute Jonge Risicokinderen maakt een brede
inzetbaarheid mogelijk; zowel op het niveau van de
eigen school als op het niveau van het samenwerkings-
verband.

36
2.22 Gedragsspecialist (code GSD1) Lesplaatsen 12
Binnen het onderwijsveld en feitelijk in de gehele Eindhoven,Tilburg en Utrecht.
maatschappij is een toename van de gedrags-
problematiek merkbaar. Kennis van de sociaal- Module ECTS
emotionele ontwikkeling, gedragsproblematiek en GS01 Introductie op oplossingsgericht werken en
psychopathologie stelt ons beter in staat oplossingen inleiding in thema’s 4
te bedenken. Bij dit zoeken naar oplossingen moet GS07 Oplossingsgerichte gespreksvoering 5
nadrukkelijk gekeken worden naar competenties en GS08 Psychopathologie en oplossingsgericht werken 6
wat er wel goed gaat/ging in de (onderwijs-)situatie GS09 Sociaal-emotionele ontwikkeling, SEO-DVD
12
van de leerling. Deze opleiding kenmerkt zich door een en Oplossingsgericht werken 5
integratie van die kennis met een oplossingsgerichte GS05 Leer- en onderzoeksgroep; Begeleide Intervisie 5
benadering van kinderen die zich in een problematische GS10 Leer- en onderzoeksgroep; Capita Selecta en
situatie bevinden. De oplossingsgerichte gedrags- Afstuderen 5 12

specialist leert niet alleen zelf situaties te analyseren en 12

te hanteren, maar is ook beter in staat tot het begeleiden


van leerlingen, collega’s en ouders. Deze begeleiding
heeft betrekking op het effectief omgaan met leerlingen
en kinderen met gedragsproblemen.

Doelgroep
Intern begeleiders, ambulant begeleiders, remedial
teachers, groepsleraren, medewerkers verbonden aan
PI-scholen en internaatsscholen, orthopedagogen,
Een uitgebreidere beschrijving van alle leerroutes is verkrijgbaar via de
psychologen en andere medewerkers uit het primair
website van Fontys OSO (www.fontys.nl/oso) of vraag een beschrijving van de
onderwijs die voor hun school de rol van
leerroute aan waarover u meer wilt weten via oso@fontys.nl of 0877 877 133.
gedragsspecialist (gaan) vervullen.

37
2
2.23 Dyslexiespecialist (code DSD1) van dyslectische leerlingen. Daartoe doen studenten in
In deze eenjarige leerroute verdiepen gespecialiseerde de opleiding coachingsvaardigheden op en is er
leraren en begeleiders zich verder in de behandeling aandacht voor video-interactiebegeleiding.
van dyslectische leerlingen op micro-, meso- en macro- Voor het mede vormgeven van dyslexiebeleid maken
niveau. De competenties van de dyslexiespecialist zijn studenten kennis met modellen voor integrale
zowel gelegen in het begeleiden van dyslectische onderwijszorgstructuur en beleidscycli voor
leerlingen, als in het ondersteunen van collega’s en bij effectuering en borging van beleid.
het mede vormgeven van dyslexiebeleid. De leerroute De leer- en onderzoekslijn bestaat bij deze
bestaat uit een kennislijn en een leer- en onderzoekszoekslijn. masteropleiding uit praktijkonderzoek passend bij de
In de kennislijn wordt aandacht besteed aan recente kennislijn. Studenten verrichten eigen onderzoek met
ontwikkelingen met betrekking tot dyslexie: als doel na te gaan in hoeverre een bepaalde methode,
definiëring, verklaringingsmodellen, dyslexieverklaring aanpak, begeleidings- of organisatiemodel acceptabel,
en evidence based behandeleffecten. De Protocollen uitvoerbaar en effectief is in de context van
Leesproblemen en Dyslexie van het basisonderwijs basisonderwijs, voortgezet onderwijs, speciaal
(groep 1 t/m 4 en groep 5 t/m 8), het speciaal onderwijs, MBO of hoger onderwijs, gekoppeld aan
basisonderwijs, voortgezet onderwijs en hoger hun eigen leer- en reflectieproces.
onderwijs komen aan bod. Ook vormen de
verworvenheden van het Masterplan Dyslexie onderdeel Doelgroep
van de opleiding. Er is ruime aandacht voor ict- • Zorgspecialisten: RT’ers of specialisten die een
ondersteuning, zowel remediërend (educatieve vergelijkbaar meerjarig traject op het gebied van
software, als compenserend (tekst spraak) als leer- en gedragsproblemen hebben afgerond;
beleidsmatig (Dyslexiemonitor). • logopedisten;
De cyclus van handelingsgerichte diagnostiek en • academici: orthopedagogen, psychologen,
handelingsgericht werken staat centraal. De studenten taalkundigen die zich nader willen bekwamen in het
dienen hun competenties op dit vlak aan te tonen door begeleiden van dyslectische leerlingen, docenten en
twee volledige casussen uit te voeren en te evalueren. dyslexiebeleid;
Naast het begeleiden van leerlingen coacht de • minstens twee jaar ervaring in het begeleiden van
dyslexiespecialist docenten en ouders in het begeleiden leerlingen met lees- en spellingproblemen.

38
Lesplaatsen 12
Sittard,Tilburg en Utrecht.

Modules ECTS
DS01 Introductie 2
DS02 Achtergronden m.b.t. lezen, leesproblemen
en dyslexie 3
DS03 Handelingsgerichte diagnostiek m.b.t.
lees- en spellingproblemen/dyslexie 3
12
DS04 Handelingsgericht werken op basis van
evidence based methodieken 4
DS05 Oplossingsgerichte coaching en video-
interactiebegeleiding 3 12

12
DS06 Ict-ondersteuning 2
DS07 Dyslexiebeleid en leiding geven aan
veranderingen 3
DS08 Leer- en onderzoekslijn 10

Bij voldoende deelname kunnen leerroutes ook op locatie worden uitgevoerd


op verzoek van scholen, schoolbesturen of samenwerkingsverbanden.

39
2
2.24 School Video Interactie Begeleiding Lesplaatsen
(code SVD1) Amsterdam, Bergen op Zoom/Breda, Den Bosch,
De éénjarige leerroute School Video Interactie Eindhoven, Hengelo, Nijmegen, Rotterdam, Sittard,
Begeleiding (SVIB) is bedoeld voor leraren primair Tilburg en Utrecht.
onderwijs en voortgezet onderwijs, pedagogen en
psychologen die de voortgezette opleiding SVIB reeds Module ECTS
hebben afgerond en willen voldoen aan de aanvullende SV07 Actualisering en verdieping SVIB 4
eisen van de masteropleiding SEN. (Coachende SVIB, oplossingsgericht werken, in
gesprek met leerlingen, begeleide intervisie)
Het zwaartepunt van de leerroute ligt op het uitvoeren SV06 Aanvullende en inhoudelijke modules 8
van een praktijkgericht onderzoek. Naast de SV05 Praktijkonderzoek 18
bijeenkomsten moet men gelegenheid en tijd hebben
voor het maken van opnames en het analyseren en
bespreken hiervan. Hiervoor is het belangrijk dat de Wilt u weten op welke dag en op welke plaats de bijeenkomsten van
SVIB’er tijdens de masteropleiding een begeleidende de verschillende leerroutes zijn georganiseerd, kijk dan in het schema
functie heeft. op bladzijden 48 tot en met 51.
De studenten moeten kunnen beschikken over een
videocamera en videoafspeelapparatuur.

De leerroute wordt deels georganiseerd via roostering


in dagdelen, deels via roostering in studiedagen.

Doelgroep
Begeleiders in het onderwijs (primair onderwijs,
voortgezet onderwijs, hoger onderwijs) die reeds in het
bezit zijn van een getuigschrift School Video Interactie
begeleiding.

40
2.25 Oplossingsgericht werken in het Lesplaats 12
onderwijs (code OWD1) Amsterdam.
De Solution Focused Approach (afkomstig uit de
Verenigde Staten) is gebaseerd op het gedachtegoed van Module ECTS
Milton Erickson en het systeemgerichte interventie- OW01 Introductie 2
model van het Mental Research Institute (Palo Alto). OW02 Algemene interventies vanuit de Solution
Dit model legt de nadruk op kortdurende, effectieve Focused Approach 3
interventies, die een blijvende positieve verandering OW03 Oplossingsgericht werken met leerlingen en
beogen bij leerlingen, studenten, ouders en studenten (po, vo, mbo, hbo) 4
12
leerkrachten. OW04 Oplossingsgericht werken met collega’s en
Het centrale uitgangspunt bij het oplossingsgerichte medewerkers 4
werken is aan te sluiten bij de krachtbronnen die ieder OW05 Stage en praktijk in Vlaanderen 4
in zich heeft. De leerling of student, leraar of ouder is OW06 Integratie van behandelde benaderingswijzen 3 12

zich daar vaak in onvoldoende mate van bewust. OW07 Leer- en onderzoekslijn (POP, begeleide 12

Aansluiten bij deze bronnen en deze versterken levert intervisie, actie-onderzoek, afstuderen) 10
de mogelijkheden op om moeilijkheden blijvend zelf
op te lossen, ook in de onderwijssetting.
Met veel succes bieden we deze leerroute aan in Kom naar de informatie-avond bij u in de buurt
samenwerking met het Korzybski-instituut uit België op 8 mei 2007 van 19.00-21.00 uur (zie blz. 64).
met inzet van buitenlandse experts. De voertaal is deels
Engels.

Doelgroep
Leraren en begeleiders van leerlingen en hun ouders,
begeleiders van studenten en van collega-leraren en
leidinggevenden van leraren met een afgeronde hbo-
bachelor opleiding.

41
2
2.26 Autismespecialist (code AUD1) De werkteams worden begeleid door een docent.
Waar mensen met autisme zijn, is speciale zorg nodig. Voor kennis en vaardigheden die nodig zijn om het
Deze leerroute is daarom gericht op professionals in alle onderzoek goed uit te voeren, kan de student
contexten van onderwijs, jeugdhulpverlening en zorg deelnemen aan lesbijeenkomsten (modules) en
die hun professionalisering als autismespecialist willen hoorcolleges.
voortzetten in de Master SEN.
Aan de start van deze opleidingsroute gaat een intake
De leerroute vooraf.
De leer- en onderzoekslijn staat centraal in deze
leerroute en wordt vormgegeven langs twee Doelgroep
hoofdlijnen. De eenjarige leerroute Autisme is ontwikkeld voor
1. Het competentieprofiel van de Autismespecialist en studenten die zich onderzoekend en lerend verder
het beroepsprofiel van de student zijn medebepalend willen verdiepen in autisme en
voor de persoonlijke leerroute van de student. Het • in het bezit zijn van een relevant hbo-diploma;
planmatig werken (POP) aan competenties op het • de voortgezette opleiding Autisme hebben afgerond
gebied van reflectie en ontwikkeling wordt o.a. met een getuigschrift (21 studiepunten of 30 ECTS);
vormgegeven door het actief deelnemen aan • eigen praktijkervaringen in het werken en omgaan
leerteams en supervisie. Denken over moeilijk met mensen met autisme kunnen inbrengen.
gedrag vormt het thema van een cyclisch leerproces
waarin de nadruk ligt op orthopedagogische en Lesplaatsen
orthodidactische competenties. Eindhoven,Tilburg en Utrecht.
2. De student zet een masteronderzoek op en voert dat
uit. Hij doet onderzoek naar een specifiek en Module ECTS
verdiepend thema rond autisme en het eigen AU07 Inhoud en kennislijn - verdieping 20
professioneel handelen. De student kiest daarbij zelf AU06 Leer- en onderzoekslijn 10
het onderwerp. De student moet zelfsturend kunnen
werken en samenwerken met medestudenten in
onderzoeksgroepen (werkteams) van 4-6 studenten.

42
2.27 Verdiepingstraject op basis van Doelgroep 12
praktijkonderzoek (code POD1) Deze eenjarige leerroute is bedoeld voor leraren die
Leraren die in het bezit zijn van een getuigschrift eerder een voortgezette opleiding van 60 ECTS hebben
voortgezette opleidingen kunnen zich met deze afgerond en zich wil verdiepen in het uitvoeren van
leerroute, als vervolg op de afgeronde voortgezette praktijkonderzoek in de eigen werksituatie.
opleiding, verder professionaliseren en zich
kwalificeren op Master-niveau. De leerroute geeft Lesplaatsen
verdieping van kennis en leert om praktijkgericht Amsterdam, Rotterdam, Bergen op Zoom/Breda,
onderzoek te doen met als doel om het onderwijs Tilburg, Eindhoven, Den Bosch, Sittard, Nijmegen,
12
en/of de schoolorganisatie te begrijpen en verbeteren. Hengelo, Utrecht.

Programma Module ECTS


Het programma is opgebouwd rond de eigen PO01 Introductie en afsluiting 4 12

onderzoeksvraag en wordt ondersteund met PO02 Inclusie 4 12

thematische bijeenkomsten. De uitvoering van het PO03 Onderzoekslijn en Meesterstuk 22


onderzoek wordt begeleid in groepjes van 4 tot 5
studenten. De opleiding wordt afgesloten met een
werkstuk (meesterstuk) waarin verslag wordt gedaan
van het onderzoek en een koppeling wordt gemaakt
Een uitgebreidere beschrijving van alle leerroutes is verkrijgbaar via de
tussen theoretische kennis en praktijk.
website van Fontys OSO (www.fontys.nl/oso) of vraag een beschrijving van de
Het programma wordt vormgegeven in overleg met de
leerroute aan waarover u meer wilt weten via oso@fontys.nl of 0877 877 133.
studenten.

43
2
2.28 Academic Master Special - beheersing van de Engelse taal (IELTS niveau 6.5,
Educational Needs (code SEN2) waarbij elk onderdeel minimaal 6.0 is).
Fontys OSO werkt sinds 2003 samen met Roehampton
University in Londen om Nederlandse studenten de De opleiding gebeurt in deeltijd en duurt twee jaar. De
kans te bieden een (Engelse) academische mastertitel te opleiding vindt plaats op zaterdagen (één zaterdag per
behalen. Centraal in de masteropleiding staat ieders maand). De colleges/workshops worden verzorgd in
eigen professionele ontwikkeling.Verschillende Utrecht.Tijdens de opleiding zijn drie studieweken
leerstijlen worden daarvoor aangeboord, zoals ingebouwd, waarbij de studenten in Londen verblijven
wederkerig leren, zelfstudie, reflectie, colleges en (colleges en workshops volgen, in het Learning
workshops. Daarnaast is kwalitatief hoogwaardig Resource Center, op schoolbezoek gaan).
onderzoek in de praktijk een vast onderdeel voor alle
studenten. Een grote mate van zelfstandigheid en eigen Het programma heeft een omvang van 90 ECTS.
initiatief is vereist om deze opleiding met succes te
kunnen volgen. Module ECTS
Eerste opleidingsjaar:
Deelname Accreditation of Prior Experiential Learning (APEL) 20
Deelname geschiedt op basis van een intakegesprek met International Perspectives on professional Practice in
de studieleider (en mogelijk een test voor de Education (IPPE) 10
taalvaardigheid in het Engels). Daarin wordt nagegaan Research Methodology & Enquiry 20
of deze academische opleiding kan voldoen aan Tweede opleidingsjaar:
wederzijdse verwachtingen en de gestelde eisen binnen Inclusion (NL-module) 10
deze opleiding. De academische masteropleiding kan Dissertation 30
worden gevolgd door studenten die beschikken over:
- minimaal een hbo-diploma; Bij een gedisciplineerde en regelmatige studie moet
- bewijs van relevante vervolgscholing; men rekening houden met een minimale
- relevante werkervaring; studiebelasting van 20 uur per week. Een belangrijk
- een abstract denkniveau; deel van de totale studiebelastingsuren wordt in de

44
eigen werksituatie besteed aan onderzoek en collegiale 12
consultatie.
De kosten zijn, vanwege afwijkende collegegelden in
Engeland en de studiebezoeken aan Londen, begroot op
1550 euro per jaar, plus aanvullende kosten. (De kosten
voor studiebezoeken en boeken worden geschat op
1000 euro per jaar.)

Wilt u uitgenodigd worden voor een (intake)gesprek,


12
maak dan een afspraak met de studieleider, de heer
Martin Kessels (tel. 06 - 1299 8733). In de periode
april-juli 2007 worden hiervoor data gepland in
Utrecht. Ook vinden twee voorlichtingsbijeenkomsten 12

plaats te Utrecht: op zaterdag 28 april van 10.00-13.00 12

uur en zaterdag 16 juni van 10.00-13.00 uur. Plaats:


Hogeschool Domstad.

Wilt u meer weten over deze masteropleiding:


www.fontys.nl/masters. Ook kan een brochure aangevraagd
worden bij Fontys OSO: tel. 0877 877 133.

Bij voldoende deelname kunnen leerroutes ook op locatie worden uitgevoerd


op verzoek van scholen, schoolbesturen of samenwerkingsverbanden.

45
3
3 Overzicht leerroutes Op verzoek van scholen, schoolbesturen, regionale expertisecentra en
samenwerkingsverbanden kunnen opleidingstrajecten ook

en leslocaties op locatie worden uitgevoerd

Leslocaties:
Amsterdam Nijmegen
- d’Bruynvis, Keizersgracht 105 - PABO Groenewoud, Groenewoudseweg 1
- IPABO, Jan Tooropstraat 136 - Universiteitsgebouw, Montessorilaan
- Onderwijscentrum VU, De Boelelaan 1105
Rotterdam
Bergen op Zoom/Breda - PABO Thomas More, Stationssingel 80
- ROC West-Brabant, Markiezaatcollege, Nobellaan 50, - Erasmus Expo en Congrescentrum, Burg. Oudlaan 50
Bergen op Zoom
- Avans Hogescholen, Hogeschoollaan 1, Breda Sittard
- Fontys PABO, Mgr. Claessensstraat 4
Den Bosch
- Fontys PABO, Frans Fransenstraat 15 Tilburg
- Willem I College,Vlijmenseweg 2 - Fontys PABO, Prof. Goossenslaan 1-04
- Fontys Sporthogeschool, Goirleseweg 48
Eindhoven - Mollergebouw, Prof. Goossenslaan 1-01
- Fontys PABO, De Lismortel 25
- Fontysgebouw, Het Eeuwsel 2 Utrecht
- Fontysgebouw, Ds.Th. Fliednerstraat 2 - Hogeschool Domstad, Koningsbergerstraat 9
- ROC ASA, Australiëlaan 23 en 25
Hengelo
- PABO Edith Stein, M.A. de Ruyterstraat 3 De routebeschrijvingen van bovenstaande leslocaties
zijn terug te vinden via de website: www.fontys.nl/oso.

46
12

12

12

12

47
3
Amsterdam Bergen op Zoom Den Bosch Eindhoven

Eenjarige leerroutes in voltijd


2.1 Gespecialiseerde Leraar ma/di 10.00-16.00 ma/di 10.00-16.00 di/do 10.00-16.00 ma/
2.2 Remedial Teaching di/do 10.00-16.00 ma/di 10.00-16.00 ma/di 10.00-16.00 ma/di 10.00-16.00 ma/d

Tweejarige leerroutes in deeltijd


2.3 Gespecialiseerde Leraar di 18.00-21.30 di 18.00-21.30 di 18.00-21.30 di
2.4 Remedial Teaching (Ipabo) di 14.00-17.00
di 18.00-21.00
2.4 Remedial Teaching do 18.00-21.30 BoZ: di 18.00-21.30 di 18.00-21.30 do 18.00-21.30 di
Breda: wo 13.30-17.00
2.5 Motorische Remedial Teaching

2.6 Specialist Jonge Risicokinderen do 18.00-21.30 wo 14.00-17.30 di


2.7 Interne Begeleiding wo 18.00-21.30 do 18.00-21.30 di 18.00-21.30 di 18.00-21.30 di
2.8 Ambulante Begeleiding ma 18.00-21.30 do 18.00-21.30 di 18.00-21.30 do 18.00-21.30 di
2.9 Gedragsspecialist wo 18.00-21.30
2.10 Coachend Innoveren in overleg
2.11 Coaching in diversiteit
2.12 Autismespecialist wo 15.00-20.00
2.13 School Video Interactie Begeleiding in overleg in overleg in overleg in overleg
2.14 Oplossingsgericht werken in het onderwijs in overleg
2.15 Inspirerend leidinggeven aan innovatie in overleg
2.16 Coaching als vorm van Professionele in overleg
Ontwikkeling

48
Hengelo Nijmegen Rotterdam Sittard Tilburg Utrecht op locatie 12

/di 9.15-15.15 di/wo 10.00-16.00 ma/di 10.00-16.00 di/do 10.00-16.00 di/do 10.00-16.00 ma/di 10.00-16.00
di 10.00-16.00 ma/di 10.00-16.00 ma/di 10.00-16.00 di/do 10.00-16.00

18.00-21.30 ma 18.00-21.30 di 18.00-21.30 ma 18.00-21.30 wo 18.00-21.30 do 18.00-21.30

12
18.00-21.30 wo 14.00-17.30 do 18.00-21.30 do 18.00-21.30 wo 14.00-17.30 di 18.00-21.30

ma 18.00-21.30 12

12
za 9.30-15.00
18.00-21.30 di 18.00-21.30 ma 18.00-21.30
18.00-21.30 do 18.00-21.30 wo 18.00-21.30 in overleg wo 18.00-21.30 do 18.00-21.30
18.00-21.30 do 18.00-21.30 wo 18.00-21.30 studiedagen di 18.00-21.30 studiedagen
wo 16.00-19.30 wo 16.00-19.30
in overleg in overleg
do middag/avond
wo 15.00-20.00 wo 15.00-20.00
in overleg in overleg in overleg in overleg in overleg in overleg

in overleg
in overleg in overleg

49
3
Amsterdam Bergen op Zoom Den Bosch Eindhoven

Eenjarige leerroutes in deeltijd


2.17 Remedial Teaching do 18.00-21.30 di 18.00-21.30 wo 14.00-17.30 wo 14.00-17.30 di
2.18 Remediaal Specialist wo 13.30-17.00
2.19 Interne Begeleiding (Ipabo) wo 18.00-21.30
2.19 Interne Begeleiding wo 18.00-21.30 do 18.00-21.30 di 18.00-21.30 di 18.00-21.30 di
2.20 Ambulante Begeleiding ma 18.00-21.30 do 18.00-21.30 di 18.00-21.30 do 18.00-21.30 di
2.21 Specialist Jonge Risicokinderen do 18.00-21.30 wo 14.00-17.30 di
2.22 Gedragsspecialist wo 18.00-21.30
2.23 Dyslexiespecialist
2.24 School Video Interactie Begeleiding in overleg in overleg in overleg in overleg
2.25 Oplossingsgericht werken in het onderwijs in overleg
2.26 Autismespecialist ma 18.00-21.30
2.27 Verdiepingstraject op basis van di 14.00-17.30 di 18.00-21.30 di 18.00-21.30 do 18.00-21.30 di
praktijkonderzoek

Academic Master
2.28 Academic Master Special Educational Needs

50
Hengelo Nijmegen Rotterdam Sittard Tilburg Utrecht op locatie 12

18.00-21.30 wo 14.00-17.30 do 18.00-21.30 do 18.00-21.30 wo 18.00-21.30 do 18.00-21.30

18.00-21.30 do 18.00-21.30 wo 18.00-21.30 in overleg wo 18.00-21.30 do 18.00-21.30


18.00-21.30 do 18.00-21.30 wo 18.00-21.30 studiedagen di 18.00-21.30 studiedagen
18.00-21.30 di 18.00-21.30 ma 18.00-21.30
12
wo 16.00-19.30 wo 16.00-19.30
do 18.00-21.30 wo 18.00-21.30 di 18.00-21.30
in overleg in overleg in overleg in overleg in overleg in overleg
12

12
ma 18.00-21.30 ma 18.00-21.30
18.00-21.30 do 18.00-21.30 di 18.00-21.30 do 18.00-21.30 wo 14.00-17.30 do 18.00-21.30

zaterdagen

51
4
Administratieve gegevens 4.2 Leerrechten, collegegeld en
betaling
Naar verwachting wordt per 1 augustus 2008 een nieuw
4.1 Aanmelding financieringsstelsel voor het hoger onderwijs
Vanaf maart 2007 kunt u zich als student aanmelden ingevoerd: een financiering gekoppeld aan leerrechten.
voor één van de leerroutes. U zendt het ‘Inschrijfformulier Aan studenten die deelnemen aan bekostigd onderwijs,
2007-2008’ volledig ingevuld naar het secretariaat van zowel in de bachelorfase als in de masterfase, worden
Fontys OSO, samen met de bijbehorende formulieren. leerrechten toegekend. Een leerrecht is een persoons-
Na ontvangst van het volledige inschrijfpakket krijgt u gebonden recht voor een student om gedurende een
per omgaande een bevestiging van ontvangst. Een aaneengesloten tijdvak van zes maanden onderwijs aan
onvolledig pakket kan niet in behandeling worden een bekostigde instelling te volgen. De student betaalt
genomen en wordt retour gezonden. U kunt pas het wettelijke collegegeld. Studenten die tenslotte hun
officieel worden ingeschreven, nadat u aan alle leerrechten hebben opgebruikt en daardoor niet meer
verplichtingen heeft voldaan. In de week van 20 in aanmerking komen voor bekostigd onderwijs, gaan
augustus 2007 wordt, op basis van het aantal een aanzienlijk hoger bedrag betalen voor een
inschrijvingen, definitief bepaald welke leerroutes opleiding in het hoger onderwijs.
worden uitgevoerd.
Leerrechten in de bachelorfase
Het inschrijfpakket kunt u t.z.t. downloaden via de De nieuwe systematiek betekent dat een student die
website: www.fontys.nl/oso. Het door u geprinte en inschrijft voor een vierjarige bacheloropleiding acht
ingevulde inschrijfpakket moet u daarna ondertekend leerrechten krijgt toegekend. Daarnaast heeft deze
per post terugsturen. student nog recht op twee uitlooprechten. Een uitloop-
recht is net als een leerrecht een persoonsgebonden
De inschrijving geldt voor één studiejaar.Voor een recht van een student om gedurende een tijdvak van zes
tweede, eventueel derde studiejaar moet u zich aaneengesloten maanden hoger onderwijs te volgen
opnieuw inschrijven. Daarvoor worden u tijdig de tegen betaling van het wettelijke collegegeld. Bij
nodige formulieren toegezonden. studievertraging kan de student een beroep doen op
deze uitlooprechten.

52
Leerrechten in de masterfase - ervaren leraren, die in het verleden al één of 12
Als studenten zich, na het afronden van de bachelor- meerdere voortgezette opleidingen hebben gevolgd,
opleiding, aanmelden voor een hbo-masteropleiding worden mogelijk al vanaf 2008 uitgesloten van het
ontvangen ze opnieuw leerrechten. De hoeveelheid verder volgen van bekostigd onderwijs. Ze krijgen
leerrechten is afhankelijk van de duur van de dan op basis van hun onderwijsverleden geen
masteropleiding. Omdat de masteropleiding SEN twee leerrechten meer. Het uitgesloten worden van het
jaar duurt ontvangt de student vier leerrechten (vier volgen van bekostigd onderwijs wordt in de plannen
keer een half jaar studiemogelijkheid). Hiermee kan de als volgt uitgelegd: “het hebben van een
student zijn tweejarige deeltijdopleiding afronden. Ook getuigschrift voor een eerder gevolgde voortgezette
12
ontvangt de student in de masterfase twee uitloop- hbo-opleiding wordt gelijkgesteld met een persoon
rechten. De twee toegekende uitlooprechten kan de aan wie een masterdiploma is uitgereikt”. Een
student inzetten, aansluitend op het verbruik van het dergelijke student heeft dus geen recht meer op
laatste leerrecht, maar alleen voor de opleiding bekostigd onderwijs. Bij de invoering van de 12

waarvoor het laatste leerrecht is ingezet. De twee leerrechten komt deze grote groep leraren niet meer 12

uitlooprechten in de masterfase zijn dus bedoeld om in aanmerking voor bekostigde leerrechten en voor
eventuele studievertraging in de masteropleiding op te bekostigd onderwijs.
vangen, niet om nog een leerroute te beginnen.
Oud-studenten van Fontys OSO in één jaar master
Leerrechten en professionalisering in speciale Door het uitstel van de invoering van leerrechten geldt
onderwijszorg in 2007-2008 nog de oude systematiek. De oude
De invoering van leerrechten kan in de toekomst een systematiek biedt aan leraren de mogelijkheid om zich
negatieve invloed hebben op de continue verder te professionaliseren. Ook voor ervaren leraren,
professionalisering van leraren: die in het verleden al één of meerdere voortgezette
- huidige studenten die hun leerrechten voor opleidingen hebben gevolgd is er in het studiejaar
bekostigd studeren hebben opgebruikt in een 2007-2008 alsnog de mogelijkheid om in het bezit te
bachelor- en een masteropleiding worden in hun komen van een hbo-mastergetuigschrift.Voor deze
verdere loopbaan uitgesloten van bekostigd doelgroep heeft Fontys OSO een éénjarig mastertraject
onderwijs; ontwikkeld (zie paragraaf 2.17 tot en met 2.27). Zij

53
4
kunnen dit jaar gebruiken voor het volgen van een 4.3 Contractstudenten
actualiserings-/verbredingstraject. Zoals het er nu naar Voor contractstudenten wordt, zoals vermeld in 1.5,
uitziet is voor deze groep leraren het studiejaar 2007- voor het volgen van één of meerdere modules een
2008 de laatste mogelijkheid om een bekostigde contract opgesteld.Via het secretariaat kan een
masteropleiding te volgen. inschrijfformulier aangevraagd worden. Na ontvangst
van dit formulier wordt het contract opgesteld, dat u ter
Collegegeld ondertekening wordt toegestuurd. Per module wordt
Het collegegeld voor voltijdstudenten voor het een bedrag van € 300,- in rekening gebracht, plus per
studiejaar 2007-2008 bedraagt € 1.538,-. Het contract € 25,- administratiekosten. Na afronding van
collegegeld voor deeltijdstudenten voor het studiejaar de module ontvangt de contractstudent een certificaat.
2007-2008 bedraagt € 1.050,-. Genoemde bedragen zijn
onder voorbehoud van wijzigingen door het Ministerie 4.4 Inschrijfduur
van OCW. De inschrijfduur voor een voltijdopleiding (minimaal
Er zijn twee mogelijkheden om het collegegeld te één jaar) en/of voor een deeltijdopleiding (minimaal
betalen: twee of één jaar) is onbeperkt.
1. Betaling ineens; middels het invullen van een
formulier betalingsregeling werkgever of een
machtigingsformulier.
2. Gespreide betaling in tien termijnen, via een
machtiging voor automatische incasso. Het formulier
betalingsregeling werkgever of het
machtigingsformulier moet tegelijk met de overige
inschrijfdocumenten toegestuurd worden naar het
secretariaat van Fontys OSO.

54
4.5 Annuleren en uitschrijven 4.7 Bijkomende kosten 12
Vóór 1 september 2007 kan een aanmelding schriftelijk Voor te verstrekken readers en overige niet-subsidiabele
– en bij voorkeur aangetekend – worden geannuleerd. kosten moet de voltijdstudent rekening houden met een
Na 1 september 2007 is dit niet meer mogelijk.Verder bedrag van € 150,- per jaar; de deeltijdstudent moet
kan een inschrijving, met aanspraak op restitutie, op rekening houden met een bedrag van € 75,- per jaar. Aan
schriftelijk verzoek worden beëindigd. Beëindiging van het begin van het studiejaar wordt een
de inschrijving kan alleen in geval van ziekte of machtigingsformulier toegezonden. Daarnaast moet
bijzondere familieomstandigheden. Dit is ter nog een aantal studieboeken worden aangeschaft.
beoordeling van de directie van het Opleidingscentrum
12
Speciale Onderwijszorg. (Voor meer informatie over 4.8 Studentenpas, bewijs van
de inschrijfvoorwaarden kunt u terecht op onze inschrijving en studentnummer
internetsite: www.fontys.nl/oso.) Het bewijs van inschrijving ontvangt u zo spoedig
mogelijk na ontvangst van een volledig inschrijfpakket. 12

4.6 Veranderen van lesplaats Een studentenpas ontvangt u als u bij het inschrijf- 12

Bij verandering van werkplaats en/of werkkring is formulier het fotoformulier (met pasfoto) meestuurt.
overschrijving naar een andere lesplaats mogelijk. De gebruiksmogelijkheden van een studentenpas zijn
Verandering van lesplaats dient u schriftelijk bij het terug te vinden via de zoekfunctie op de website van
secretariaat van Fontys OSO aan te vragen. www.fontys.nl.

Op de studentenpas en het bewijs van inschrijving staat


uw studentnummer vermeld.

55
4
4.9 Studiefinanciering Fontys Hogescholen, tel. 0877 878 511 of met het steun-
Studenten die willen deelnemen aan een leerroute van punt Studiefinanciering in de regio (www.ib-groep.nl).
Fontys OSO in voltijd komen in aanmerking voor
studiefinanciering, als ze voldoen aan de volgende 4.10 Tegemoetkoming studiekosten door
voorwaarden: de werkgever
- de student is nog geen 30 jaar; Schoolbesturen zijn zich bewust van het belang van een
- de student heeft zich ingeschreven voor een goede en verdere professionalisering. Steeds meer
volledige dagopleiding (bijv. Master SEN: leerroute schoolbesturen stimuleren een verdere scholing door
gespecialiseerde leraar, leerroute remedial teaching). het verstrekken van een gehele of gedeeltelijke
tegemoetkoming in de studiekosten. Ga in gesprek met
De voltijdopleiding Special Educational Needs is een uw leidinggevende en vraag naar de mogelijkheden.
masteropleiding (volgend op een bacheloropleiding
van 240 ECTS). Door de status van bekostigde 4.11 Vrijstellingen
masteropleiding heeft de student na afronding van de Op grond van het bezit van een akte, diploma of
bacheloropleiding nog recht op één jaar extra getuigschrift kunt u vrijstelling vragen voor één of
studiefinanciering (Wet op de Studiefinanciering). meerdere modules of tentamens. Een verzoek tot
vrijstelling kan pas worden ingediend als u als student
Elke student die deelneemt aan de voltijd master- staat ingeschreven. Het hiervoor benodigde formulier
opleiding van OSO heeft dus recht op studiefinanciering, wordt u aan het begin van het studiejaar, samen met het
mits de student voldoet aan de boven geformuleerde lesrooster toegezonden. U moet het verzoek tot
voorwaarden. Studenten die deelnemen aan vrijstelling, liefst voor het begin van de betreffende
deeltijdopleidingen en inmiddels een baan hebben in module(s), schriftelijk indienen (met bewijsmateriaal)
het onderwijs komen onder bepaalde voorwaarden in bij de secretaris van de Examencommissie OSO. Binnen
aanmerking voor tegemoetkoming in de studiekosten. veertien dagen ontvangt u schriftelijk bericht over de
Voltijdstudenten, maar ook deeltijdstudenten, die beslissing van de Examencommissie OSO.
vragen hebben met betrekking tot studiefinanciering
kunnen contact opnemen met de studentendecaan van

56
4.12 CROHO-registratie 12
De leerroutes van OSO zijn als volgt geregistreerd in het
CROHO (Centraal Register Opleidingen Hoger
Onderwijs):
- 44101 Master Special Educational Needs: auditief
beperkten
- 44103 Master Special Educational Needs: leraar
speciaal onderwijs (vt, dt)
Deze registraties zijn onder meer van belang bij de
12
aanvraag van studiefinanciering.
“De studie is heel praktisch: Je werkt in
blokken van acht weken aan een thema,
dat je direct kunt vertalen naar je eigen 12

12
werk. Daar kun je dingen uitproberen.
Wat ik vooral geleerd heb, is anders en
beter te kijken naar kinderen met ander
gedrag. Ik heb geleerd dat beter te
omschrijven, wat het communiceren met
ouders en collega’s vergemakkelijkt. De
echte verdieping komt pas na de
opleiding: alles wat ik nu tegenkom in
mijn werk probeer ik nog beter te begrijpen
vanuit de theorie, eigen ervaringen en
die van collega’s.”

Marly van Dongen-de Kort

57
5
5 OSO als expertise- - advisering bij de opzet van cursussen;
- (beleids)advisering en scholing van besturen;
centrum - de opzet, organisatie en uitvoering van
studiedagen/conferenties;
5.1 Scholing en begeleiding - opvoedings- en onderwijsadviezen aan ouders en
OSO is sinds 1980 actief op het gebied van verzorgers;
teamgerichte nascholing. In de loop der jaren is deze - studiereizen;
organisatie uitgegroeid tot een groot netwerk op het - onderzoek van leerlingen (dyslexie, gedrag).
gebied van dienstverlening. Uitgangspunten van de In nauw overleg wordt een offerte uitgebracht.Voor
nascholingsactiviteiten van OSO zijn: verdere informatie kunt u zich richten tot één van de
- zoveel mogelijk aansluiten bij de hulpvraag: op maat teamleiders (zie hoofdstuk 7).
werken;
- nadruk leggen op veranderingen binnen de school in 5.2 Lezen over speciale onderwijszorg
zijn totaliteit (schoolontwikkeling); Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg
- waar mogelijk afstemmen met de schoolbegeleiding; (OSO) geeft, onder andere in samenwerking met
- (praktijk)docenten met relevante ervaring inzetten. Uitgeverij Garant Apeldoorn/Antwerpen, een groot
aantal boeken uit rond thema’s uit de speciale
Alle door de overheid beschikbaar gestelde nascholings- onderwijszorg. In de boeken worden onderwerpen en
gelden zijn overgeheveld naar de schoolbesturen. Iedere thema’s zoals ADHD, adaptief onderwijs, diagnostiek,
school beschikt dus over een budget om de medewerkers management, competentiegericht opleiden, autisme,
verder te professionaliseren. Er worden zowel School Video Interactie Begeleiding en omgaan met
functiegerichte als teamgerichte cursussen aangeboden. agressie in de klas behandeld.Tijdens studiedagen en
andere bijeenkomsten zijn deze boeken te koop. Deze
Naast het verzorgen van de leerroutes speciaal boeken worden ook in een ‘webshop’ te koop
onderwijs en nascholingscursussen is OSO ook actief aangeboden. Deze winkel biedt de mogelijkheid thuis
op het terrein van maatschappelijke dienstverlening. Het of op school het assortiment te doorzoeken op
betreft onder meer activiteiten als: trefwoord of categorie. De boeken zijn vriendelijk
- advies en hulp in conflictsituaties; geprijsd. Bestellers betalen een bijdrage in de

58
verzendkosten. De boeken (met factuur) worden 12
binnen enkele werkdagen thuisbezorgd via de post
(www.fontysoso.nl/webshop).

5.3 Congressen
Fontys OSO organiseert regelmatig congressen rond
actuele thema’s in het onderwijs. Ze bieden de
mogelijkheid kennis te maken met collega’s en
ervaringen uit te wisselen. Sprekers zijn over het
12
algemeen professionals met praktijkervaring die graag
hun visie op problemen en uitdagingen in het
onderwijs met de deelnemers delen. Een actueel
overzicht van alle studiedagen en conferenties staat op 12

onze website: www.onderwijszorgkalender.nl. 12

59
6
6 Samenwerkende
Opleidingscentrum Autisme
partners Theo Peeters, Antwerpen

SOM Onderwijsadviseurs, Tilburg


Onderwijscentrum VU, Amsterdam

IPABO, Amsterdam DOBA Onderwijsadviseurs, Eindhoven

Centrum Onderwijsontwikkeling
Avans Hogeschool, Breda Consent, Heerlen

Fontys Sporthogeschool, Tilburg


Hogeschool Edith Stein, Hengelo
Hogeschool Domstad, Utrecht
BCO Onderwijsadvies, Venlo
SON, Doetinchem

Hogeschool Leiden, Leiden


Roehampton University, London

60
12

12

12

12

61
7
7 Voor meer informatie
Opleidingsdirecteur VVE/PO Team 4, Midden-Brabant, Oost-Brabant, Limburg
Miel Boeijkens Teamleider: Anja van Zon
Telefoon 0877 877 133 / (06) 13 38 81 56 Telefoon: 0877 874 745 / (06) 12 99 26 41
E.Boeijkens@Fontys.nl A.vanZon@Fontys.nl

MT-lid PO VVE/PO Team 5, West-Brabant, Zuid-Holland, Zeeland


Henk Gielis Teamleider: Peter Laros
Telefoon 0877 877 133 / (06) 10 88 84 95 Telefoon: 0877 870 093 / (06) 13 04 62 27
H.Gielis@Fontys.nl P.Laros@Fontys.nl

VVE/PO Team 1, Noord-Holland, Utrecht, Flevoland SVIB


Teamleider: Kees Bazuine Coördinator: Carla van den Heijkant
Telefoon 0877 877 133 / (06) 10 96 67 45 Telefoon: 0877 877 133 / (06) 10 93 15 62
K.Bazuine@Fontys.nl C.vandenHeijkant@Fontys.nl

VVE/PO Team 2, Noord-Oost Nederland WEC Team 7, Zuid-Nederland


Teamleider: Martin Santman Teamleider: Ans Buzzoni
Telefoon 0877 877 133 / (06) 13 07 08 95 Telefoon: 0877 877 133 / (06) 12 07 31 40
M.Santman@Fontys.nl A.Buzzoni@Fontys.nl

VVE/PO Team 3, Gelderland WEC Team 8, Noord-Nederland


Teamleider: Ilse de Baar Teamleider: Johan Struik
Telefoon: 0877 877 133 / (06) 10 97 28 26 Telefoon: 0877 877 133 / (06) 12 42 83 95
I.deBaar@Fontys.nl J.Struik@Fontys.nl

62
12
VO Team 9, VO-zorg, Zuid-Nederland
Teamleider: Harrie van den Brand
Telefoon: 0877 871 998 / (06) 51 50 02 91
H.vandenBrand@Fontys.nl

VO Team 10, VO-zorg, Noord-Nederland


Teamleider: Peter Corstanje
12
Telefoon: 0877 877 133 / (06) 12 06 22 78
P.Corstanje@Fontys.nl “Ik heb de opleiding bij Fontys OSO als
heel prettig ervaren. We hadden een heel
VO Team 11, VO-zorg, Zuid-Nederland prettige sfeer in de groep, hebben steeds 12

Teamleider: Rob Hazes veel met elkaar kunnen overleggen over 12

Telefoon: 0877 877 133 / (06) 10 93 18 10 verschillende opdrachten. Ook met de


R.Hazes@Fontys.nl OSO-docenten was het contact heel
prettig. In de module leer- en
VO Team 12, MBO, Nederland gedragsproblemen heb ik veel tips en
Teamleider: Ria van Dinteren adviezen gekregen, die nog elke dag
Telefoon: 0877 877 133 / (06) 20 54 68 87 bruikbaar zijn in de klas. Ieder kind is
R.vanDinteren@Fontys.nl verschillend, heeft een andere manier van
omgaan nodig. Ik denk dat het heel
belangrijk is om bij te blijven leren. Je leert
elke keer weer opnieuw, het onderwijs is
constant in beweging.”

Ingrid Bongartz Aarts

63
8
8 Informatie- • vrijdag 16 maart 2007, 14.00 - 17.00 uur
Sittard, Mgr. Claessensstraat 4
bijeenkomsten
• zaterdag 14 april 2007, 10.00 - 13.00 uur
Amsterdam, Keizersgracht 105
Centrale open dag Fontys OSO:
dinsdag 8 mei 2007, 19.00 - 21.00 uur • zaterdag 9 juni 2007, 10.00 - 13.00 uur
Den Bosch, Frans Fransenstraat 15 Eindhoven, De Lismortel 25
Amsterdam, Keizersgracht 105 Sittard, Mgr. Claessensstraat 4
Bergen op Zoom/Breda, Nobellaan 50
Eindhoven, De Lismortel 25 • woensdag 13 juni 2007, 19.00 - 21.00 uur
Hengelo, M.A. de Ruyterstraat 3 Amsterdam, Keizersgracht 105
Nijmegen, Groenewoudseweg 1
Rotterdam, Stationssingel 80 • zaterdag 16 juni 2007, 10.00 - 14.00 uur
Sittard, Mgr. Claessensstraat 4 Tilburg, Prof. Goossenslaan
Tilburg, Prof. Goossenslaan 1-04
Utrecht, Koningsbergerstraat 9 • donderdag 30 augustus 2007, 19.00 - 21.00 uur
Amsterdam, Keizersgracht 105
Verder zijn er informatiebijeenkomsten:
• vrijdag 9 maart 2007, 12.30 - 15.00 uur
Den Bosch, Frans Fransenstraat 15 Andere open dagen en informatie-avonden van Fontys
Hogescholen: www.fontys.nl/studiekeuzeactiviteiten
• zaterdag 10 maart 2007, 10.00 - 14.30 uur
Eindhoven, De Lismortel 25

• donderdag 15 maart 2007, 15.00 - 20.00 uur


Tilburg, Prof. Goossenslaan

64
12

12

12

12
surf naar:
Elke dag
www.fontys.nl iets speciaals
Centraal adres: in je groep!
Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg
Postbus 90900
5000 GA Tilburg

Bezoekadres:
Mollergebouw
Prof. Goossenslaan 1-01
5022 DM Tilburg

Telefoon 0877 877 133


Fax 0877 875 900
E-mail oso@fontys.nl
Internet www.fontys.nl/oso

Fontys OSO verzorgt de hbo-masteropleiding Special Educational Needs in:


Amsterdam • Bergen op Zoom/Breda • Den Bosch • Eindhoven • Hengelo •
Nijmegen • Rotterdam • Sittard • Tilburg • Utrecht

Scholing op locatie in heel het land is mogelijk bij voldoende deelnemers.

13.M.718.6.07