1.

0 PENGENALAN
Kemahiran berbahasa meliputi kemahiran mendengar, bertutur, membaca, dan
menulis. Kemahiran berbahasa ini merupakan teras kepada penguasaan bahasa baku.
Penguasaan kesemua kemahiran ini amat penting dalam proses pengajaran dan
pempelajaran supaya berjalan dengan lancar dan berkesan. Kemahiran bahasa yang
berhubung dengan kemahiran lisan melibatkan dua komponen asas, iaitu mendengar
dan bertutur. Kedua-dua komponen ini berkait rapat dan saling melengkapi. Kemahiran
membaca dan menulis pula merupakan kemahiran bukan lisan. Penguasaan terhadap
ketiga-tiga kemahiran berbahasa ini penting terhadap murid-murid dalam memastikan
input yang diberikan kepada murid-murid adalah sejajar dengan apa yang dikehendaki
dan termaktub dalam Falsafah Pendidikan Kebangsaan dan Sukatan Pelajaran Bahasa
Melayu Sekolah Rendah. Yang demikian, kita akan melihat keempat-empat jenis
kemahiran berbahasa ini, perkaitan antara Falsafah Pendidikan Kebangsaan dan
Objektif Sukatan Pelajaran Bahasa Melayu Sekolah Rendah. Selain itu, kita juga akan
melihat apakah yang disebutkan dengan kemahiran bernilai tambah sebagai
pengetahuan tambahan dalam menghasilkan kualiti pengajaran yang tinggi dan
berkesan. Bagi memastikan pengetahuan terhadap kemahiran bernilai tambah ini
benar-benar diperolehi dan dikuasai, pelaksanaan amali pengajaran menggunakan
kemahiran ini akan dilaksanakan. Akhirnya pula, berdasarkan kepada pengetahuan
terhadap ketiga-tiga kemahiran berbahasa yang kita bincangkan sebelumnya, kita akan
memilih salah satu daripada kemahiran tersebut dalam mengajar murid-murid yang
mempunyai masalah pembelajaran.


.0 KEMAHIRAN BERBAHASA
Seperti yang kita ketahui bahawa, kemahiran berbahasa itu merupakan kemahiran-
kemahiran yang perlu dikuasai dalam penguasaan bahasa yang mana meliputi tiga
kemahiran iaitu kemahiran lisan mendengar dan bertutur, membaca dan menulis seperti
yang dapat lihat dalam rajah 1 berikutnya.

Rajah 1 : Kemahiran-kemahiran berbahasa

.1 Kemahiran mendengar
Kemahiran mendengar merujuk kepada keupayaan pelajar mendengar dengan teliti dan
memahami perkara yang didengar dalam pelbagai situasi pengucapan seperti cerita,
arahan, perbualan, soal jawab, laporan berita, dan perbincangan. Kemahiran
mendengar ini adalah kemahiran lisan yang paling asas dan ia berlaku pada peringkat
penerimaan (receptive level). Penguasaan terhadap kemahiran ini amat penting dalam
aspek kemahiran berbahasa kerana merupakan kemahiran paling asas dalam
kemahiran berbahasa. Justeru, kita akan melihat apakah yang dimaksudkan dengan
kemahiran mendengar ini dan beberapa lagi aspek tentang kemahiran berbahasa.

.1.1 Definisi kemahiran mendengar
Proses mendengar adalah satu proses fizikal yang melibatkan telinga sebagai alat
penerima bunyi bahasa. Proses memahami pendengaran pula melibatkan proses
psikologi dan mental seperti pengamatan, kecerdasan dan pemikiran yang disepadukan
untuk membolehkan seseorang memahami apa yang didengar dan melakukan
tindakbalas yang sesuai. Chuah (1987) menyatakan dengar adalah satu proses fisiologi
yang melibatkan sistem saraf pendengaran di otak tetapi mendengar adalah satu
proses yang lebih aktif, iaitu proses yang melibatkan bidang psikologi.
KEMAHIRAN
BERBAHASA
Kemahiran Membaca
Kemahiran Lisan ;
mendengar dan bertutur
Kemahiran Menulis

ari segi kaunseling, mendengar yang terbaik adalah dengan mendengar secara
empati, mendengar dengan menjiwai apa yang didengar kerana daripada situlah
timbulnya celik akal. Apabila hal ini terhasil maka para pelajar akan mencapai tahap
nirwana kendiri, yang akhirnya dapat merealisasi dan menggunakan keupayaan dan
intelektual secara maksimum dalam proses pembelajaran. Mendengar adalah
perbuatan yang menggunakan organ bersama- sama dengan saraf pendengaran di
otak. Tetapi perbuatan ini mesti dilatih dengan betul supaya proses pendengaran
dapat dilakukan dengan betul.


.1. Peringkat kemahiran mendengar

Terdapat tiga peringkat kemahiran mendengar iaitu kemahiran permulaan, kemahiran
pertengahan dan kemahiran peringkat maju.
Kemahiran-kemahiran permulaan peringkat kemahiran mendengar ialah
mengecam bunyi, mengajuk bunyi, memilih bunyi yang kasar atau bunyi yang indah,
mendengar dan menyebut perkataan, ayat, dan rangkai kata, mengecam makna
perkataan, melakukan sesuatu yang diminta atau disuruh, menjalankan perintah dan
permintaan, bertindak terhadap soalan yang mudah, memadankan perkataan dan ayat
dan mengingati perkataan dan ayat yang mudah secara tepat.
Kemahiran mendengar peringkat pertengahan meliputi kemahiran-kemahiran
mengecam dan mengingati fakta dan butiran secara terperinci, mengenal maklumat
khusus, mengenal urutan, mengenal sebab-sebab dan akibat, mengenal situasi (
perhubungan orang yang berinteraksi )dan mengenal sikap dan perasaan oang yang
bercakap dan sebagainya.
Kemahiran-kemahiran peringkat maju ialah mengenal isi-isi penting, mengetahui
fungsi-fungsi tekanan, mencari jalan mengatasi masalah yang didengar, mengikuti
aliran dalam dialog atau perbualan dan mentafsirkan tujuan penutur dan menggunakan
pelbagai struktur nahu.

.1.3 Aktiviti kemahiran mendengar

Kemahiran mendengar merupakan satu kemahiran yang penting dan perlu dikuasai
oleh pelajar bersesuaian dengan Objektif Sukatan Pelajaran Bahasa Melayu Sekolah
Rendah yang pertama iaitu setelah akhir pengajaran dan pembelajaran bahasa melayu
murid dapat mendengar pengucapan dengan teliti dan memahami serta menghayati
pengucapan dalam konteks perbualan harian dan formal.
Aktiviti pula ialah salah satu perkara yang penting untuk memastikan murid-murid
telah dapat menguasai kemahiran-kemahiran bahasa dengan baik. alam kemahiran
mendengar juga terdapat beberapa aktiviti untuk menguji atau meningkatkan tahap
kemahiran mendengar setiap pelajar. Antara contoh aktiviti yang dilakukan ialah
mendengar dan menyebut perkataan. Pelajar mendengar guru menyebut perkataan.
Seterusnya pelajar dikehendaki mengulangi perkataan yang disebut oleh guru berulang
kali. Misalnya jika guru menyebut perkataan ladang, padang, lantai, pantai, lali, lori,
galah atau kalah, pelajar juga perlu mengulang dan menyebut perkataan yang sama
dengan guru. Hanya pelajar yang menguasai kemahiran mendengar dengan baik dapat
mengulangi perkataan yang disebut oleh guru. Aktiviti latih tubi pemintal lidah juga
boleh dilakukan kepada para pelajar.
Pelajar diuji untuk menyebut perkataan yang hampir sama sebutannya berulang-
ulang kali. Ayat yang dibentuk berasaskan perkataan tersebut mestilah bermakna untuk
memaksimumkan kesannya. Contoh- contoh ayat pemintal lidah ialah pandang tandan
depan padang, dari darah dan nanah yang hanyir tumpah ke tanah, berat beras dua
belas kilo dan tulang temulang di atas belulang.
Aktiviti yang lain ialah memadankan perkataan dengan gambar. Murid diberi
kertas edaran yang mengandungi beberapa set perkataan yang mempunyai sedikit
perbezaan bunyi dalam suatu set perkataan. Guru menyebut perkataan itu dan murid
diminta memadankannya dengan gambar berkenaan. Contoh aktiviti tersebut adalah
seperti berikut :
Arahan kepada murid : Bagi tiap-tiap soalan kamu akan mendengar tiga perkataan.
Tuliskan huruf-huruf A, B atau C dalam ruangan di bawah gambar yang sesuai.

Soalan 1 :
A = buku, B = kuku, C = duku

Rajah : Gambar buku, kuku dan duku
isamping itu, aktiviti mendengar untuk memahami dan melakukan tindak balas
juga boleh dilaksanakan. Pada peringkat ini, latihan diberi untuk menguji pemahaman
murid terhadap apa yang diperdengarkan dan seterusnya bertindak balas. Terdapat
beberapa aktiviti yang boleh dijalankan dengan , antaranya ialah :

Ì. Aktiviti mendengar yang memerlukan tindak balas ringkas.
ÌÌ. Aktiviti mendengar yang memerlukan tindak balas yang lebih lama.
ÌÌÌ. Aktiviti mendengar sebagai asas untuk belajar dan perbincangan


. Kemahiran Bertutur
Kemahiran bertutur pula merupakan kemahiran kedua dalam aspek kemahiran
berbahasa. Kemahiran ini dikuasai dan dipelajari selepas seseorang kanak-kanak
berjaya menguasai kemahiran mendengar. Kemahiran ini dikatakan sebagai dikuasai
selepas menguasai kemahiran mendengar kerana kedua-dua kemahiran lisan ini
mempunyai kolerasi antara satu dengan yang lain. Hal ini kerana, jika seseorang
kanak-kanak itu tidak berjaya menguasai kemahiran mendengar bermakna dia tidak
dapat mengetahui tentang bahasa yang digunakan. Sekali imbas, dapat ditafsirkan
kemahiran bertutur ini sebagai kegiatan melafazkan bunyi-bunyi yang dilahirkan
daripada alat sebutan (artikulator) manusia. Bagi mengetahui lebih lanjut tentang
kemahiran ini, kita terus melihat aspek-aspek kemahiran bertutur ini.

..1 Definisi kemahiran bertutur
Menurut Nor aina dani (007), satu lagi kemahiran yang tergolong dalam kemahiran
lisan ialah kemahiran bertutur iaitu kemahiran menyebut dan membunyikan bunyi-bunyi
bahasa dengan pengujaran kata-kata atau ayat dalam intonasi, nada (tekanan suara ),
jeda serta helaan yang betul. Unsur-unsur ilmu linguistik yang dinamakan
¨suprapenggalan¨ ini merupakan aspek yang nyata dan penting dalam lisan. Bagi
setengah-setengah bahasa, perubahan kepada unsur-unsur ini akan melibatkan
perbezaan maksud atau makna. Mengenal pasti intonasi yang berbeza-beza ini amat
penting bagi mewujudkan suasana pertuturan yang baik, licin dan lancar. Oleh itu aspek
ini juga perlu diberi penekanan dalam pengajaran dan pembelajaran.
Menurut Nor aina dani (007), pertuturan adalah gabungan daripada bunyi-
bunyi bahasa yang dilafazkan. Proses pertuturan berlaku di peringkat produksi. la
berlaku setelah si penutur itu dapat mendengar dan memahami dengan baik apa yang
didengarnya. Ìndividu banyak belajar bertutur melalui pengalaman daripada kecerdasan
otaknya. Kemahiran bertutur dipengaruhi aspek fizikal, kesihatan, persekitaran, dan
jantina. Pertuturan yang baik boleh dikuasai dengan memberi tumpuan kepada aspek
fonologi, struktur, intonasi dan penguasaan sistem bunyi yang lain.

.. Objektif Bertutur

alam pengajaran dan pembelajaran yang dilakukan di sekolah, kemahiran bertutur
diajarkan kepada murid-murid bagi membolehkan murid-murid bertutur dan
mengeluarkan buah fikiran dengan menggunakan bahasa yang sesuai dan betul dalam
pelbagai keadaan perhubungan seperti perbualan dengan rakan-rakan, guru, ibu bapa
serta dalam aktiviti perbahasan dan syarahan. alam menguasai kemahiran tersebut,
guru haruslah memastikan murid boleh bertutur dengan betul dari segi sebutan, intonasi
serta menggunakan perkataan dan ayat dengan tepat. Pengajaran dan pembelajaran
bertutur haruslah membolehkan murid:
Menyebut dengan jelas
Menyampaikan atau melahirkan pendapat peribadi

Menunjukkan arah
Bertemu ramah
Memberikan penerangan dan memberi alasan
Membina soalan untuk mencari maklumat
Bertukar-tukar pendapat dan maklumat
Melaporkan peristiwa dan member sesuatu huraian dengan tepat
Bertutur secara bertatasusila
Bertutur menggunakan bahasa yang tepat dan sesuai dengan pendengar dan
situasi


..3 Faktor-faktor yang mempengaruhi Pertuturan

Faktor utama yang mempengaruhi pertuturan kanak-kanak ialah faktor kecerdasan
yang mana kanak-kanak yang cacat otaknya selalu mempunyai pertuturan yang tidak
sempurna. Kajian-kajian menunjukkan bahawa kanak-kanak yang lembab bercakap
didapati lebih lewat kecerdasannya berbanding dengan kanak-kanak yang cepat
bercakap. Ìni membuktikan bahawa kanak-kanak yang rendah tahap kecerdasannya
akan mengalami kesukaran untuk bertutur dengan baik.
Faktor kedua ialah faktor kesihatan yang bermaksud jika seseorang kanak-kanak
itu mendapat sakit berlanjutan di masa kecil, penguasaan bahasa mereka akan
terganggu. Biasanya kanak-kanak yang lemah dan sakit tidak mempunyai kekuatan
untuk berfikir dan bercakap. Selain itu ialah faktor fizikal yang mana pertuturan
biasanya terhasil daripada organ-organ vokal manusia. Jika secara fizikalnya didapati
organ-organ ini rosak atau tidak lagi berfungsi maka sudah pasti kanak-kanak itu tidak
boleh bertutur dengan baik.
i samping itu ialah faktor taraf sosioekonomi iaitu kajian tentang penguasaan
bahasa kanak-kanak menunjukkan bahawa kanak-kanak daripada keluarga atasan dan
pertengahan didapati boleh menguasai bahasa dengan lebih cepat dan lebih baik
dariapda kanak-kanak keluarga bawahan. Semakin tinggi taraf ekonomi sesebuah
keluarga, semakin tinggi pula taraf penguasaan bahasa ahli-ahli keluarganya.

Seterusnya ialah faktor jantina yang mana melalui kajian-kajian yang telah dijalankan
didapati kanak-kanak perempuan lebih dahulu bercakap daripada kanak-kanak lelaki.
Ìni disebabkan oleh perkembangan jasmani kanakkanak perempuan yang berkaitan
dengan urat saraf pertuturan mereka berlaku lebih cepat daripada kanak-kanak lelaki.
Akhir sekali ialah faktor dwibahasa iaitu kanak-kanak ekabahasa biasanya boleh
bertutur lebih baik berbanding dengan kanak-kanak dwibahasa. Kanak-kanak yang
mempelajari bahasa kedua sering menemui kesulitan. Ìni kerana penguasaan bahasa
pertama atau bahasa ibunda selalu menggangu bahasa yang dipelajari itu. Sistem nahu
dan sebutan bahasa ibunda iti tidak sama dengan sistem bahasa sasaran dan ini
menyebabkan kanak-kanak itu tidak boleh bertutur dengan baik dalam bahasa tersebut.


..4 Aspek-aspek pertuturan

Terdapat beberapa aspek penting yang harus kita beri perhatian dalam kemahiran
bertutur. Antaranya ialah sebutan, tekanan, mora, jeda, intonasi, nada, tatabahasa,
kelancaran dan juga laras bahasa.
ari segi sebutan, murid-murid diajar mengenal huruf dan bunyi-bunyi setiap
huruf, suku kata, perkataan, rangkai kata dan ayat-ayat. Ìni bertujuan melatih mereka
menyebut sesuatu dengan tepat dan jelas. Mereka juga harus menyebut dengan betul
mengikut bunyi, ejaan dan makna. Tekanan pula adalah cara menyebut perkataan,
rangkai kata atau ayat dengan memberikan tekanan pada tempat-tempat tertentu.
Biasanya tekanan dilakukan pada suku kata dan ia bertujuan untuk menandakan keras
atau lembut sesuatu pengucapan.
Mora atau panjang-pendek adalah kadar sesuatu bunyi itu dilafazkan.
Konsepnya sama dengan 'harakat' dalam bahasa Arab. Unsur ini biasanya tidak jelas
dalam Bahasa Melayu dan kalau ada pun ia tidak membezakan makna. Penggunaan
unsur ini agak lebih ketara dalam Bahasa Ìnggeris dan Arab. Unsur ini disebut juga
sebagai persendian. la digunakan untuk memisahkan elemen-elemen linguistik seperti
perkataan, rangkai kata, atau ayat-ayat. alam sesebuah ayat yang diucapkan, jeda

digunakan sebagai hentian sebentar. Unsur ini boleh membawa makna yang berbeza
jika ia digunakan.
Ìntonasi adalah keadaan bunyi yang menaik atau menurun sewaktu sesuatu ayat
itu dilafazkan. la kadangkala disebut sebagai nada suara. Ìntonasi ayat dalam bahasa
Melayu biasanya tidak sama dan berbeza-beza mengikut jenis ayat yang
dituturkan. la boleh menaik, menurun, boleh mendatar dan sebagainya. Ayat tanya
biasanya mempunyai intonasi menaik di akhir ayat manakala ayat penyata pula
mempunyai intonasi yang menurun. Nada adalah keadaan bunyi yang menaik atau
menurun sewaktu sesuatu perkataan atau suku kata itu diucapkan. alam bidang
muzik, kita dapati ada lapan nada iaitu o, Re, Mi, Fa, So, La, Ti, dan o. Setiap nada
ini mewakili satu suku kata. alam bahasa Melayu, nada tidak bersifat fonemik.
Kewujudannya lebih ketara dalam Bahasa Cina.
Tatabahasa adalah satu sistem, peraturan atau undang-undang menggabungkan
kata untuk membentuk ayat. Peraturan-peraturan ini mempunyai kaedah dan formula
tertentu. La terdiri daripada aspek fonologi, morfologi dan sintaksis. alam bahasa
pertuturan, walaupun lumrahnya aspek tatabahasa tidak begitu dipentingkan tetapi
untuk memperolehi kebiasaan bertutur atau bercakap dengan baik dan berkesan aspek
ini haruslah ditekankan. Kelancaran bermaksud murid-murid boleh bertutur atau
bercakap dengan baik, kemas dan teratur. Waktu bercakap mereka tidak menghadapi
sebarang masalah dan tiada gangguan semasa percakapan itu berlangsung
Kefasihan bererti murid-murid boleh bercakap bukan sahaja dalam bentuk yang
kemas, teratur dan lancar tetapi mereka juga boleh membunyikan kata atau menyebut
perkataan dan ayatayat yang dituturkan itu secara jelas dan tepat. Mereka boleh
bercakap seperti seorang penutur jati yang terpelajar. Laras bahasa dalam konteks ini
ialah murid-murid boleh menggunakan bahasa dalam berbagai-bagai konteks, suasana
dan situasi yang sesuai. Tujuannya ialah supaya murid-murid boleh menggunakan
bahasa itu untuk tujuan-tujuan
berkomunikasi secara berkesan.


..5 Peringkat kemahiran bertutur
























Melafazkan pengucapan bertatasusila.
Mengajuk perkataan dan ayat-ayat yang didengar.
Menyoal untuk mendapatkan maklumat .
Membuat teguran atau kenyataan mengenai sesuatu situasi.
Menyoal soalan-soalan mudah berdasarkan situasi-situasi tertentu.
Bertindak terhadap soalan-soalan mudah.
Memberi arahan.
Membuat ayat-ayat mengenai diri sendiri, rakan, ibu bapa dan sebagainya.
Membuat ayat-ayat daripada gambar-gambar.
Peringkat Awal
Peringkat Pertengahan
Membuat deskripsi tentang objek atau gambar
Bercerita berdasarkan satu siri gambar atau gambar-gambar bersiri.
Mendeskripsi pengalaman atau sesuatu peristiwa.
Memberi satu siri arahan untuk membuat sesuatu.
Membaca iklan dan peraturan-peraturan.
Memberi ucapan pendek dan mudah.
Mengambil bahagian dalam perbualan mudah.
Memberi komen secara mudah.
Membuat ulasan, memberi pendapat atau pandangan secara mudah.

Rajah 3 : Peringkat-peringkat kemahiran mendengar

..6 PemiIihan bahan untuk kemahiran bertutur
alam pemilihan bahan untuk mengajar kemahiran bertutur, seseorang guru boleh
memilih alat atau bahan pengajaran dan pembelajaran berdasarkan kriteria seperti
yang berikut iaitu bahan yang sedia ada, kesesuaian dengan objektif pengajaran dan
keberkesanannya.
Alat atau bahan bantuan mengajar boleh dibahagikan kepada tujuh kategori iaitu
yang pertama ialah guru, murid dan bilik darjah. Gerak laku guru dan murid boleh
dimanfaatkan sebaik-baiknya untuk membantu proses pengajaran dan pembelajaran,
misalnya ; guru menaikkan dan menurunkan tangan kanan atau menggerakan kepala
bagi menunjukkan perbezaan intonasi dalam pertuturan ; guru menunjukkan cara
Peringkat Maju
Mendeskripsi sesuatu peristiwa, kejadian, pengalaman, objek, permainan,
proses dan sebagainya.
Bercerita dengan menggunakan alat pandang atau tanpa menggunakannya.
Mengambil bahagian dalam perbincangan, perbualan atau dialog.
Bertanya untuk mendapatkan maklumat.
Menerangkan proses, kejadian, prosedur dan peraturan.
Memberitahu arah atau hala sesuatu tempat.
Memberi ceramah dan syarahan (yang disediakan).
Mengambil bahagian dalam perbahasan, diskusi, forum, perbincangan,
seminar dan lain-lain.
Mengambil bahagian dalam drama atau lakonan.
Mendeklamasi puisi.

membunyikan sesuatu sebutan ; dan, guru menggunakan papan tulis untuk mencatat
perkataan atau frasa yang perlu digunakan oleh murid apabila berrtutur.
Kedua ialah objek sebenar iaitu objek yang biasa digunakan sehari-hari boleh
dijadikan alat dan bahan pengajaran yang berkesan, untuk membolehkan murid ;
mengaitkan konsep dengan bunyi, contohnya, bunyi pelbagai kenderaan, mergastua
dan air dengan menggunakan alat audio seperti radio dan pita rakaman ; mengaitkan
situasi dengan pertuturan sebenar yang sedang berlaku. Contohnya, pertuturan
sekumpulan manusia di stesen bas berbeza dengan pertuturan di pasar. Contoh ini
boleh dutunjukkan atau didengari melalui alat audio dan visual seperti television, vedio,
filem dan transperansi ; dan, bahan sebenar seperti tiket bas, menu, butang baju
pelbagai warna dan saiz, buku, majalah, kalendar dan borang adalah bahan yang boleh
digunakan secara kreatif sebagai bahan bertutur.
Akhir sekali ialah penggunaan gambar yang mana guru digalakkan mempunyai
fail untuk menyimpan gambar yang boleh digunakan dalam pengajaran dan
pembelajaran bertutur. Sama ada gambar tunggal atau gambar bersiri boleh digunakan
sebagai bahan ransangan untuk murid-murid bercerita, berlakon, berpuisi dan
berdialog. Gambar-gambar yang digunakan hendaklah sesuai dari segi saiz, terang dan
jelas.

..7 Aktiviti-aktiviti bertutur

Aktiviti lisan seperti perbualan, dialog, lakonan, wawancara, temuramah atau temu bual
dan lain-lain seumpamanya adalah bentuk-bentuk aktiviti yang membolehkan murid-
murid mengamalkan atau menggunakan bahasa dalam bidang komunikasi yang paling
dekat dengan situasi kehidupan sehari-hari. Latihan sebutan, penggunaan tatabahasa
dan ciri-ciri prosodi dapat dipratikkan. Aktiviti-aktiviti di atas bolelah dijadikan ransangan
atau model aktiviti lisan sebagai aktiviti lanjutan di dalam kelas.
Salah satu contoh aktiviti yang dipilih bagi kemahiran bertutur ini ialah aktiviti
berbual. Guru menjalankan aktiviti perbualan sebaik-baiknya berdasarkan sesuatu
tajuk. Kemungkinan tidak semua murid akan dapat peluang berbual dengan guru

tersebut, oleh kerana itu bolehlah guru menyusun atau meminta murid-murid sendiri
memilih kawannya. alam masa perbincangan dengan guru, tidak semestinya murid itu
sendiri yang menceeritakan hal dirinya atau keluarganya atau lain-lain mengikut tajuk
yang telah ditetapkan tetapi murid yang dilawan berbual itu akan menceritakan semula
apa yang telah diceritakan oleh rakan bualannya itu. Ketika murid bercerita, guru
menyusun strategi. Antara strategi yang boleh guru laksanakan ialah pertama, guru
boleh menyenaraikan isi-isi yang telah disebutkan oleh murid-murid dalam perbualan itu
dan yang kedua, pilih satu daripada isi penting yang terdapat dalam senarai itu untuk
dibincangkan dengan secara lebih mendalam. Sebaiknya guru merancang tajuk dan
tajuk itu disebut oleh murid, guru bolehlah kemukakan soalan yang boleh menerbitkan
tajuk yang dirancangkan itu Contohnya aktiviti perbualan tersebut ialah seperti berikut :

Tajuk : Pekerjaan bapa saya sebagai Ketua Pejabat Pos

Langkah pelaksanaan adalah seperti berikut :
i) Kemukakan beberapa soalan yang boleh menerbitkan hal-hal yang berkaitan
dengannya. Misalnya, gelaran atau panggilan kepada pekerja di bahagian-
bahagian tertentu seperti posman, kerani, penjual setem, juruwang, penerima
bungkusan dan lain-lain lagi.
ii) Guru siapkan juga benda-benda yang diperlukan ada di pejabat pos seperti
setem, bungkusan-bungkusan, surat, gam, buku simpanan wang, borang
telegram dan sebagainya.
iii) Guru boleh membina sebuah pejabat pos olok-olok di dalam kelas misalnya ;
Letakkan semua label di kaunter-kaunter yang berkenaan, seperti setem,
telegram, bungkusan dan lain-lain.
Letakkan murid sebagai pekerja di tiap-tiap kaunter.
Tetapkan murid-murid yang akan memegang paranan sebagai pembeli,
penghantar surat, penghantar bungkusan dan sebagainya.
Tetapkan perbualan-perbualan yang dikehendaki contohnya:
O Minta beli setem
O Bertanyakan harga setem

O Minta borang telegram.
O Hendak menyimpan wang

iv) Perkenalkan barang-barang yang hendak digunakan itu seperti setem dengan
harga-harganya( misalnya 5 sen, 10 sen, 20 sen, 75 sen, RM 1.00) dan
seterusnya setakat yang sesuai dengan pengetahuan membilang dan mengenal
angka yang telah sedia ada pada murid-murid.
v) Bincangkan bentuk dan ragam ayat yang digunakan.
vi) aftarkan di papan hitam atau kad imbasan perkataan-perkataan yang
diperlukan dalam aktiviti yang akan dijalankan.
vii) Mengadakan latihan menggunakan ayat-ayat yang hendak digunakan di dalam
aktiviti itu.
viii) Menggunakan ayat-ayat di atas dalam situasi sebenar di pejabat pos tadi.
ix) Minta tiap-tiap orang murid yang telah mengambil bahagian tadi menceritakan
semual apa yang telah dibuatnya di pejabat pos sebentar tadi.
x) Guru boleh bersoal jawab dengan murid-murid lain yang mengambil bahagian
tentang apa yang telah dilakukan oleh rakan-rakan mereka sebentar tadi.
xi) Guru boleh menyediakan dialog pendek sebagai ransangan pelajaran lisan untuk
aktiviti selanjutnya.

.3 Kemahiran membaca
Kemahiran membaca merupakan salah satu daripada empat kemahiran bahasa yang
penting dalam proses pengajaran dan pembelajaran bahasa. Kemahiran membaca
adalah lanjutan daripada kemahiran-kemahiran asas seperti mendengar dan bertutur.
Melalui pembacaan, seseorang itu mampu menimba ilmu pengetahuan yang tidak
dapat diperolehi menerusi pengalaman-pengalaman biasa yang lain. Selain itu,
penguasaan kemahiran membaca juga akan dapat membantu dalam menguasai
kemahiran menulis. Kita terus sahaja melihat kepada apa yang disebutkan sebagai
kemahiran membaca ini.

.3.1 Definisi kemahiran membaca
Menurut Kamarudin Hj. Husin (1988) dalam "Sri Pendidikan Longman Pedagogi
Bahasa¨, membaca ialah memindahkan tulisan kepada suara.Membaca juga
bermaksud menyuarakan tulisan,mengambil isi dan fikiran yang tertulis dan
memahamkan kandungannya. Menurut Kamarudn Hj. Husin (1988) dalam "Sri
Pendidikan Longman Pedagogi Bahasa¨, konsep kemahiran membaca pula mengikut
fahaman dahulu,membaca ialah semata-mata memindahkan tulisan kepada
suara.Seseorang murid akan dianggap pandai membaca jika mereka boleh
menyuarakan tulisan dengan walaupun tidak faham lagi isi yang dibacanya
Namun begitu,mengikut pendapat Pumfrey (1977) di dalam buku Pengajian
Melayu 1:Ìlmu Bahsa dan Kecekapan Berbahasa membaca bukanlah hanya setakat
bersifat mekanik;iaitu membunyikan huruf-huruf yang dicetak dan menjawab beberapa
soalan tentang apa yang dibaca,tetapi ia adalah lebih daripada itu. Pumfrey
menyatakan membaca ialah satu proses pemikiran yang membina. Ìni bermaksud
dengan membaca seseorang itu mesti dapat membina kebolehan menilai,mengulas
dan mngkritik apa sahaja yang dibaca dengan tepat,memahami kehendak situasi dan
aspirasi masyarakat di sekeliling,membina sikap dan cita-cita serta fikiran yang terbuka
dan positif.Psikolinguistik kognitif menolak kefahaman dahulu yang menyatakan
bahawa membaca adalah satu aktiviti mengenal kata-kata dengan cara
menyembunyikan(dalam hati) dan kemudian menarik maksud kata-kata itu.

.3. Tujuan Membaca
Menurut Kamarudin Hj. Husin (1988) dalam "Sri Pendidikan Longman Pedagogi
Bahasa¨, tujuan membaca mempunyai dua bahagian iaitu tujuan serta-merta dan
tujuan lanjut. Tujuan serta-merta membolehkan murid-murid membaca dan memaham
perkara yang dibaca.Boleh membaca bermaksud boleh membaca dengan cepat,tidak
teragak-teragak,boleh membaca dengan serta-merta dan tidak payah mengambil masa
yang amat panjang.Boleh memaham pula bereti boleh menangkap dengan pantas

makna atau maksud yang dibaca.Ìni bermaksud murid-murid memberi buah fikiran
mereka sendiri,menggunakan perkataan-perkataan sendiri untuk menyatakan apa yang
dibacanya.
Manakala, tujuan lanjut pula sebagai alat penambah pengetahuan dan
pengalaman setelah keluar dari sekolah.Ìni bermaksud tanpa pembelajaran daripada
guru murid-murid masih boleh menyambung pelajaran dengan banyak membaca. Boleh
dikatakan tujuan lanjut ini bermaksud seseorang murid itu akan meneruskan amalan
membaca untuk mendapat ilmu pengetahuan.

.3.3 Peringkat-peringkat kemahiran membaca
Menurut Kamarudin Hj. Husin (1988) dalam "Sri Pendidikan Longman Pedagogi
Bahasa¨, kemahiran membaca terdapat lima peringkat iaitu:
a) Peringkat menyediakan murid.
b) Peringkat mendirikan asas.
c) Peringkat melatih membaca dan memaham.
d) Peringkat melatih membaca untuk menghiburkan hati dan juga untuk mencari
pengetahuan.
e) Peringkat membina dan meperkukuhkan sikap gemar membaca.

.3.4 Jenis-jenis Kemahiran Membaca
Menurut Kamarudin Hj. Husin (1988) dalam "Sri Pendidikan Longman Pedagogi
Bahasa¨, terdapat dua jenis bacaan di dalam kemahiran membaca iaitu bacaan
bersuara( bacaan mekanis) dan bacaan senyap (bacaan akaliah). Bacaan bersuara
bermaksud bacaan mekanis yang menyuarakan tulisan dengan sebutan yang jelas dan
terang,dengan intonasi dan irama mengikut gaya membaca yang betul dengan
menggerakkan alat-alat pertuturan.Selain itu,ia juga disebut sebagai membaca

oral,membaca ulat dan membaca nyaring. Tujuan bacaan mekanis ini diperkenalkan
untuk membolehkan murid-murid membaca dengan lancar,cekap dan pantas dengan
diiringi sebutan dan intonasi yang betul dan jelas. Cara melaksanakannya guru
haruslah memberi satu petikan dalam satu masa tertentu untuk bacaan,sesuai dengan
kebolehan dan umur murid-murid.
Bacaan akaliah/senyap iaitu bacaan yang disuarakan dalam hati atau
menukarkan isi bacaan kepada maknanya tanpa mengelurkan suara.Ìa juga disebut
sebagai membaca di dalam hati.Membaca senyap ialah kegiatan membaca yang
melibatkan ingatan visual (visual memory) dan pengaktirafan mata dan ingatan. Tujuan
bacaan senyap untuk melatih murid-murid supaya boleh membaca sendiri dan
memahami apa yang dibacanya.Ìni juga untuk melatih mereka supaya dapat membaca
secara senyap dan pantas. Cara melaksanakannya pula bahan-bahan yang disediakan
haruslah berperingkat-peringkat daripada bahan-bahan yang sedikit dan senang
kepada bahan-bahan yang banyak dan susah.

.3.5 Aktiviti Kemahiran Membaca
Aktiviti 1: Buat Seekor UIat Buku
Pelajar menulis ulasan buku mereka pada kad manila yang dipotong bulat. Kad-kad ini
boleh disambung-sambung untuk membentuk segmen 'ulat buku'.

Aktiviti : Rakan Membaca
Pelajar memilih seorang rakan yang serasi dengannya sebagai rakan membaca.
Kedua-duanya boleh saling membantu untuk berkongsi pengalaman membaca.

Aktiviti 3: Mendirikan Satu Program Membaca
Pelajar menguruskan masa untuk membaca, menentukan apa yang hendak dibaca,
dan di mana bahan dapat diperolehi.

Aktiviti 4: Menghayati Puisi
Pelajar melahirkan respon mereka terhadap sebuah puisi yang dibaca dengan menulis
apa yang dirasai dan sebab mereka berasa begitu.

Aktiviti 5: Khemah Membaca
Pelajar didedahkan dengan teknik membaca, kemahiran pengendalian maklumat, A
dan kerja projek. Pelajar akan mempamirkan hasilan projek dan persembahan di akhir
kursus.


.4 Kemahiran menuIis
Selain berkomunikasi secara lisan atau pun melalui bacaan, manusia juga
berkomunikasi melalui tulisan. Malah bahasa tulisan adalah satu bentuk komunkasi
yang paling tinggi dan kompleks. Menulis adalah satu kemahiran dan juga sebagai
saluran untuk seseorang melahirkan perasaan dan idea. Kemahiran menulis
menggabungkan aspek-aspek visual, motor, dan keupayaan membentuk konsep-
konsep. Tulisan juga adalah saluran utama bagi murid-murid untuk menunjukkan
pengetahuan dan mereka dalam mata pelajaran akademik yang lebih tinggi. Sebelum
seseorang dapat menggunakan tulisan sebagai media untuk berkomunikasi, ia perlu
menguasai kemahiran menulis secara mekanis dahulu, dan selepas itu barulah ia dapat
menulis untuk tujuan berkomunikasi dengan orang lain. Seseorang individu menulis
untuk menyatakan idea dan perasaannya atau apa sahaja yang ingin disampaikannya
supaya dapat dibaca dan difahami oleh orang lain. i sini, kita akan melihat beberapa
aspek tentang kemahiran menulis iaitu dari segi definisi, jenis, peringkat dan contoh
aktiviti dalam kemahiran menulis.

.4.1 Definisi
Menurut Chomsky (1957), tulisan ialah lambang-lambang bunyi bahasa yang
telah dipindahkan dalam bentuk grafik bagi melahirkan perasaan, fikiran dan idea.
Menulis adalah proses memindahkan lambang-lambang bunyi yang tersusun dan

teradun bagi melahirkan bunyi-bunyi yang bermakna serta dijadikan alat komunikasi.
HaII (1968) pula menerangkan bahawa tulisan adalah bahasa yang bertulis dengan
lambang-lambang bunyi dan merupakan alat untuk melahirkan fikiran dan perasaan.
Bahasa yang tersusun yang berupa rangkai kata dan ayat. Menulis berkait rapat
dengan membaca.
Marohaini Yusoff (004) menjelaskan bahawa menulis ialah pembentukan
simbol-simbol tulisan dalam bahasa dengan tujuan untuk menyampaikan,
menghubungkan sesuatu mesej, maklumat atau idea kepada pembaca. Beliau
menambah yang mana menulis juga ialah penggunaan huruf-huruf atau gabungan
huruf yang berkaitan dengan lambang-lambang bunyi yang kita buat semasa bercakap.
alam hal ini, kita dapat memahami bahawa tulisan merupakan satu bentuk pelahiran
perasaan yang kita hasilkan atau keluarkan. alam maksud lain, apabila kita
menyatakan sesuatu melalui pertuturan ataupun perasaan serta pemikiran kita,
pertuturan, perasaan dan pemikiran tersebut dizahirkan atau diungkapkan dalam
bentuk lambang-lambang tulisan.
Kesimpulannya, tulisan merupakan lambang-lambang bunyi bahasa yang
dipindahkan ke dalam bentuk grafik untuk melahirkan perasaan.

.4. Jenis-jenis penuIisan



Rajah 4 : Jenis-jenis penuIisan
Chomsky (1957) menjelaskan bahawa kemahiran menulis secara kasarnya
terbahagi kepada dua iaitu secara mekanis dan secara mental iaitu pelahiran seperti
yang dapat kita lihat dalam rajah di atas. Harus dikuasai supaya murid-murid dapat
menghasilkan tulisan yang kemas dan mudah dibaca. Latihan-latihan mekanikal yang
JENIS-JENIS PENULISAN
Penulisan Mekanis Penulisan Mentalis

boleh dijalankan untuk mendapatkan kemahiran ini ialah latihan pergerakan tangan,otot
dan jari atau membuat garisan,bulatan,segi-segi dan sebagainya, tunjukkan cara
pergerakan tangan,menulis di pasir dan di papan tulis, bermain dengan benda-benda
seperti plastisin, menyusun benda-benda dan melatih menulis huruf dan perkataan,
mengawasi tulisan murid tentang bentuk,jarak,saiz,kekemasan dan kebersihan, melatih
menulis cepat,jelas dan senang dibaca dan melatih menulis dengan cantik.
Menurut Chomsky (1957) lagi, jenis kemahiran ini biasanya dikuasai setelah
kanak-kanak mendapat kemahiran mekanis yang mana banyak melibatkan mental.
Latihan-latihan mental yang boleh dijalankan untuk mendapat kemahiran menulis ini
ialah latihan pernyataan fikiran atau pendapat, latihan pernyataan perasaan, latihan
pernyataan kehendak dan latihan mengeluarkan pendapat-pendapat yang tulen dan
asli.

.4.3 Peringkat-peringkat kemahiran menuIis
Menurut Chomsky (1957), peringkat-peringkat kemahiran menulis dapat
dibahagikan kepada tiga iaitu peringkat pra tulisan, tulisan mekanis dan tulisan kreatif.
Pra tulisan merupakan satu peringkat yang perlu dilalui oleh kanak-kanak bagi
menyediakan diri ke arah melahirkan lambang-lambang bunyi khusus yang diterima
oleh kelompok masyarakat. Pada peringkat awal kanak-kanak membuat contengan di
atas permukaan benda-benda yang sedia ada dalam persekitaran mereka dengan
menggunakan bahan-bahan yang boleh meninggalkan kesan ke atas permukaan benda
tersebut. Peringkat contengan ini perkembangan dari membuat contengan bebas
hingga ke peringkat contengan terkawal. Peringkat pra tulisan ini adalah bagi kanak-
kanak mendapatkan latihan otot, tangan,jari serta kordinasi mata tangan. Peringkat pra
tulisan perlu menitikberatkan perkara-perkara berikut iaitu, melakukan latihan-latihan
pergerakan tangan dan jari melalui aktiviti seperti menggunting, mengoyak,
menganyam, menampal, menguli tepung, menguasai gerak tangan bebas, cara
memegang alat tulis, cara duduk dan sebagainya supaya boleh menulis dengan
sempurna dan selesa, melakukan latihan-latihan pergerakan mata dari kiri ke kanan,

dari atas ke bawah dan, melakukan latihan-latihan keselarasan (koordinasi) mata dan
tangan.
Chomsky (1957) menambah, peringkat tulisan mekanis berlaku setelah kanak-
kanak melalui proses pra tulisan , sepatutnya mereka telah faham dan boleh
memegang pensel serta cara duduk yang betul dan selesa . Tulisan mekanis
merupakan peringkat kedua yang patut didedahkan kepada murid-murid. Sebagai
permulaan untuk memberi kemahiran dalam penulisan mekanis murid-murid diminta.
membentuk huruf-huruf pada permukaan kertas kosong tanpa garisan. Setelah
kemajuannya didapati memuaskan barulah latihan membentuk huruf diberikan. Bermula
dengan ruang garisan yang lebar / luas membawa kepada lembaran bergaris kecil atau
sempit. Akhir sekali ialah peringkat penulisan kreatif iaitu peringkat yang merupakan
peringkat tertinggi dalam proses menulis. i peringkat ini kanak-kanak diharapkan
dapat menggunakan kemahiran yang diperolehi di peringkat mekanis untuk
menggunakan daya kreatif untuk membina ayat, mengarang cerita, mengarang pantun,
sajak, teka-teki dan menulis surat kiriman.

.4.4 Jenis-jenis kemahiran menuIis

Jenis kemahiran menulis yang pertama ialah kemahiran menulis secara terkawal.
alam jenis kemahiran menulis ini, karangan yang disediakan oleh guru. Penggunaan
bahasa dan isi yang terdapat dalam kemahiran menulis secara terkawal ditentukan oleh
guru, bertujuan untuk mengurangkan kesilapan dalam penulisan. Karangan ini dapat
membantu murid mengeluarkan idea tanpa diganggu oleh kesilapan penggunaan
bahasa. Contoh aktiviti bagi jenis penulisan ini ialah seperti berikut iaitu mengisi tempat
kosong dengan perkataan yang sesuai dalam karangan yang disediakan dan menyusun
ayat-ayat yang disediakan mengikut urutan supaya menjadi sebuah karangan lengkap.
Jenis kemahiran menulis yang kedua ialah kemahiran menulis secara separa
terkawal yang mana karangan yang disediakan oleh guru, tetapi murid diberi peluang
untuk menggunakan daya pemikiran mereka bagi membuat pemilihan perkataan sesuai
dengan tajuk yang disediakan. Contoh aktiviti bagi jenis kemahiran menulis ini ialah

menggantikan beberapa perkataan yang telah dipadamkan dengan perkataan-
perkataan lain yang telah disediakan.
Jenis kemahiran menulis berikut ialah kemahiran menulis secara berpandu iaitu
satu penulisan karangan berdasarkan panduan guru. Contohnya ialah menulis semula
cerita/petikan yang dibaca, menulis karangan berdasarkan soalan-soalan berurutan
mengenai sesuatu tajuk dan menulis karangan dengan memindahkan bentuk daripada
dialog kepada karangan penceritaan atau sebaliknya. Seterusnya ialah kemahiran
menulis secara separa berpandu iaitu penulisan yang mana merupakan satu penulisan
karangan yang mendapat sedikit maklumat atau panduan guru. Contoh aktiviti ialah
seperti menulis semula cerita yang diperdengarkan, menyudahkan cerita, menulis
karangan berdasarkan gambar bersiri atau tunggal, menulis karangan daripada
perenggan atau isi-isi yang disediakan dan menulis karangan berdasarkan ayat atau
frasa yang diberikan.
Akhir sekali ialah jenis kemahiran menulis bebas yang mana jenis karangan ini
memberi kebebasan kepada murid untuk melahirkan idea tentang sesuatu tajuk yang
disediakan dengan menggunakan perkataan sendiri. Bentuk karangan bebas seperti
berikut iaitu naratif : cerita, berita, laporan, rencana, ulasan ; argumentative : bahas,
perbincangan, kritikan ; deskriptif: gambaran, peristiwa, benda, perwatakan ; kreatif:
puisi, cerpen, drama ; dan, imaginatif : pengalaman




3.0 PERKAITAN FALSAFAH PENDIDIKAN DAN OBJEKTIF SUKATAN PELAJARAN

Falsafah Pendidikan Kebangsaan atau juga dikenali sebagai FPK dan Sukatan
Pelajaran Bahasa Melayu Sekolah Rendah merupakan antara dua dokumen yang
menjadi sumber rujukan dalam pendidikan negara kita. alam kata lain, kedua-dua
dokumen ini menjadi asas kepada sebarang pelaksanaan program pendidikan dalam
negara kita selain menentukan bentuk dan sistem pengajaran dan pembelajaran dalam
sistem pendidikan negara kita. Kedua-dua dokumen yang merupakan menjadi sumber

rujukan ini adalah dokumen yang sangat penting bagi sistem pendidikan negara kita.
engan yang demikian, kita akan melihat kedua-dua dokumen ini dari segi konsep dan
pernyataan yang terkandung di dalamnya. Setelah itu, kita akan melihat perkaitan
pernyataan yang terkandung di dalam kedua-dua dokumen ini.


3.1 FaIsafah pendidikan kebangsaan

Kementerian Pendidikan MaIaysia (003) menyatakan bahawa pendidikan di
Malaysia adalah suatu usaha berterusan ke arah lebih memperkembang potensi
individu secara menyeluruh dan bersepadu untuk melahirkan insan yang seimbang dan
harmonis dari segi intelek, rohani, emosi, dan jasmani, berdasarkan kepercayaan dan
kepatuhan kepada Tuhan. Usaha ini adalah bertujuan untuk melahirkan warganegara
Malaysia yang berilmu pengetahuan, berketerampilan, berakhlak mulia,
bertanggungjawab dan berkeupayaan mencapai kesejahteraan diri serta memberikan
sumbangan terhadap keharmonian dan kemakmuran keluarga, masyarakat , dan
negara.
aripada apa yang dinyatakan dalam Falsafah Pendidikan Kebangsaan ini, kita
dapat memahami bahawa pendidikan dianggap sebagai wahana dalam mempertingkat
dan memperkembangkan potensi dalam kalangan murid-murid. alam
memperkembangkan potensi tersebut, individu yang ingin dibentuk mestilah seimbang
dari semua segi seperti jasmani, emosi, rohani, intelek dan sosial. Tunjang utama yang
menjadi asas dalam Falsafah Pendidikan Kebangsaan ini ialah kepercayaan kepada
tuhan. Kepercayaan kepada tuhan ini penting bagi memastikan seseorang individu
dipandu dengan nilai-nilai dan etika yang baik dan murni. engan yang demikian,
individu yang berilmu pengetahuan, berketerampilan, berakhlak mulia,
bertanggungjawab dan berkeupayaan tinggi akan dapat dibentuk dan memberikan
sumbangan terhadap pembangunan dan kemakmuran keluarga, masyarakat dan
negara.

3. Objektif sukatan peIajaran

Menurut Kementerian Pendidikan MaIaysia (003), dinyatakan dalam Sukatan
Pelajaran Bahasa Melayu Sekolah Rendah bahawa pada akhir pengajaran dan
pembelajaran Bahasa Melayu sekolah rendah murid dapat :

i. mendengar pengucapan dengan teliti dan memahami serta menghayati pengucapan
dalam konteks perbualan harian dan situasi formal;
ii. bertutur petah menggunakan sebutan dan intonasi yang betul dalam pelbagai situasi;
iii. berbincang dan berkongsi pendapat untuk menyelesaikan masalah, mencapai
persetujuan, dan membuat keputusan tentang sesuatu perkara;
iv. membaca pelbagai bahan sastera dan bahan berunsur pengetahuan menggunakan
teknik membaca yang sesuai dan berkesan untuk memperoleh ilmu dan memproses
maklumat secara kritis;
v. memupuk minat membaca sebagai satu amalan ke arah membina budaya
pembelajaran berterusan;
vi. memperkembang kekuatan imaginasi, kreativiti, pemikiran kritis, dan penghayatan
nilai murni melalui aktiviti bertutur, membaca, dan menulis;
vii. mengenali dan menghasilkan pelbagai jenis penulisan kreatif dan berunsur
pengetahuan menggunakan kemahiran menulis serta proses penulisan yang sesuai
dan betul;
viii. menggunakan bahasa baku yang meliputi ejaan, kosa kata, tatabahasa, dan
sebutan yang betul dalam aktiviti mendengar, bertutur, membaca, dan menulis;
ix. menghargai dan menghayati keindahan bahasa melalui karya sastera dan karya
berunsur ilmu; dan
x. menghayati dan mengamalkan nilai murni, sikap positif, semangat patriotisme , dan
perasaan cinta akan negara.



3.3 Perkaitan FaIsafah Pendidikan dan Objektif Sukatan PeIajaran Bahasa MeIayu

Kementerian Pendidikan MaIaysia (003), pendidikan peringkat rendah adalah
pendidikan yang bertujuan untuk melahirkan insan yang seimbang serta berkembang
secara menyeluruh dan bersepadu dari segi intelek, rohani, emosi, dan jasmani selaras
dengan hasrat Kurikulum Bersepadu Sekolah Rendah (KBSR) dan Falsafah Pendidikan
Negara. Pada peringkat ini, Bahasa Melayu diajarkan sebagai mata pelajaran wajib,
selaras dengan status bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan dan bahasa rasmi
negara. Bahasa Melayu perlu dikuasai pada peringkat awal bagi membolehkan murid-
murid berkomunikasi dan menimba ilmu pengetahuan, seperti kata pepatah Melayu,
melentur buluh biarlah dari rebungnya. Oleh itu, huraian sukatan pembelajaran telah
digubal bertujuan untuk memberi panduan dan membantu para guru dalam
melaksanakan pembelajaran yang berkesan.
Sukatan Pelajaran Bahasa Melayu Sekolah Rendah telah memuatkan senarai
kemahiran asas berbahasa dan tatabahasa yang perlu dikuasai oleh murid dari tahun 1
hingga tahun 6. Kemahiran-kemahiran berbahasa ini meliputi kemahiran lisan iaitu
mendengar dan bertutur, kemahiran membaca dan menulis. Tatabahasa pula meliputi
aspek morfologi dan sintaksis bahasa Melayu.




4.0 KEMAHIRAN BERNILAI TAMBAH
Sebenarnya, kurikulum Bahasa Melayu menyepadukan pelbagai kemahiran agar
memenuhi keperluan semasa pengajaran dan pembelajaran. Hal ini berdasarkan
kepada perkara-perkara yang dinyatakan dalam huraian sukatan pelajaran sekolah
rendah dan falsafah pendidikan kebangsaan. Salah satu jenis kemahiran yang
ditekankan ialah kemahiran bernilai tambah yang mana merupakan aspek yang sangat
utama dalam menjadikan pengajaran dan pembelajaran berjalan lancar. Kemahiran
bernilai tambah merujuk 'dunia sebenar' seseorang pelajar. Kemahiran ini yang

merangkumi pelbagai subkemahiran di bawahnya dapat membantu meningkatkan
keupayaan atau potensi pelajar daripada segala aspek. Sungguhpun semua kemahiran
ini wajar diaplikasikan dalam pengajaran dan pembelajaran, namun, guru masih tidak
dapat menggunakan kemahiran ini sepenuhnya. i sini, kita akan melihat apakah yang
dimaksudkan dengan kemahiran bernilai tambah itu dan subkemahiran yang terdapat di
bawah kemahiran bernilai tambah.

4.1 Definisi dan konsep
Menurut Kamarudin Hj. Husin (1995), kemahiran bernilai tambah ialah kemahiran
yang diajarkan dalam bilik darjah serta dapat diaplikasikan dalam suasana dunia
sebenar murid dan dalam senario dunia yang global. Kemahiran bernilai ini tambah
beliau melibatkan aktiviti-aktiviti yang memerlukan pemikiran kritis dan kreatif dalam
aktiviti mendengar, bertutur, membaca, dan menulis. Berdasarkan kepada definisi yang
diberikan oleh beliau ini, dapat kita fahami bahawa kemahiran bernilai tambah ini
merupakan sebarang kemahiran yang boleh diajarkan kepada murid-murid dalam
membantu meningkatkan keupayaan dan potensi individu seseorang murid.
Pelaksanaan atau penerapan kemahiran bernilai tambah ini terhadap murid-murid
seharusnya menjadi unsur atau nilai tambah terhadap diri murid-murid untuk
diaplikasikan dalam suasana sebenar murid tersebut iaitu dalam kehidupan seharian
murid.
Tuan Jah Tuan Yusof (011) bersependapat dengan Kamarudin Hj. Husin
(1995) berkaitan takrifan kemahiran bernilai tambah ini. Beliau memberikan definisi
yang sama seperti takrifan sebelumnya iaitu yang mana kemahiran bernilai tambah
ialah kemahiran yang diajarkan kepada murid dan dapat diaplikasikan dalam keadaan
dunia sebenar. Hanya, beliau menambah di sini bahawa kemahiran bernilai tambah ini
adalah sama dengan kemahiran generik atau mengalami sedikit pengubahsuaian
menjadi kemahiran yang dinamakan sebagai kemahiran bernilai tambah. Manakala,
dari segi pelaksanaan pula, pendekatan dan teknik serta kaedah tertentu digunakan

dalam pengajaran dan pembelajaran di dalam bilik darjah. i sini, dapat kita fahami
juga yang mana kemahiran bernilai tambah merupakan kemahiran yang menjadi nilai
tambah atau dapat digunakan oleh murid dalam meningkatkan pemahaman dan
keupayaan diri mereka. Sebenarnya, kemahiran bernilai tambah ini diadaptasi daripada
kemahiran generik dengan sedikit pengubahsuaian berdasarkan kaedah dan teknik
pengajaran yang bersesuaian.
DaIam Kamus Dewan (1966), kemahiran dinyatakan sebagai kecekapan atau
kepandaian tentang sesuatu perkara. Nilai pula ditakrifkan sebagai kualiti, kadar atau
taraf yang dimiliki oleh sesuatu sama ada benda, manusia atau apa saja bentuk entiti
dan tambah ditakrifkan sebagai sesuatu yang ditokok pada sesuatu yang lain supaya
menjadi lebih banyak. Berdasarkan kepada definisi tentang ketiga-tiga istilah ini, dapat
kita rangkumkan maknanya sebagai kecekapan atau kepandaian yang mempunyai
kualiti atau kadar yang boleh ditokok pada kemahiran sedia ada agar menjadi semakin
bertambah. alam erti kata lain, kemahiran-kemahiran yang diajar dan diterapkan
mempunyai nilai yang tinggi dan berfaedah serta dapat membantu meningkatkan
keupayaan dan potensi individu yang dimiliki oleh setiap dalam kalangan murid.
alam literatur pendidikan, istilah kemahiran generik sering diutarakan bagi
menggambarkan kemahiran bernilai tambah yang mana mempunyai pengertian yang
arbitrari. Gagne mentakrifkan kemahiran generik sebagai strategi kognitif sepertimana
yang dinyatakan oleh para sarjana kognitif yang merujuknya sebagai ilmu bebas
domain. Stasz (1990) mentakrifkan kemahiran generik sebagai suatu literatur
pendidikan umum tentang keupayaan kognitif seperti belajar cara belajar, menganalisis
dan menyelasaikan masalah, inovasi dan komunikasi. Pengguna atau pekerja yang
memiliki kemahiran generik dapat mempelajari aplikasi baru yang disampaikan
kepadanya dengan mudah. alam hal ini kemahiran generik dilihat sebagai sangat
penting namun masih kurang diberikan penekanan. Bagi definisi yang diberikan di sini
pula, kita memahami bahawa kemahiran generik ini telah dikhususkan pemahamannya
sebagai sebuah keupayaan kognitif iaitu melibatkan kemahiran belajar, penyelesaian
masalah dan komunikasi.

Berdasarkan kepada konsep-konsep dan definisi yang telah diberikan berkaitan
kemahiran bernilai tambah ini, dapat kita simpulkan takrifan tersebut mengikut
pemahaman kita iaitu kemahiran bernilai tambah merupakan sebarang kemahiran yang
dapat diajarkan kepada murid-murid sebagai nilai tambah dalam memahirkan dan
meningkatkan keupayaan dan potensi diri mereka.

4. Komponen-komponen kemahiran berniIai tambah
Bagi menerapkan kemahiran bernilai tambah ini ke dalam diri setiap pelajar, terdapat
beberapa komponen dalam kemahiran bernilai tambah menurut Kementerian
Pendidikan MaIaysia (003). Komponen-komponen inilah apa yang disebut sebagai
kemahiran bernilai tambah yang digunakan dalam pengajaran dan pembelajaran untuk
diterapkan kepada pelajar melalui aplikasi teknik dan kaedah pengajaran tertentu.
Komponen-komponen kemahiran bernilai tambah yang dinyatakan dalam Sukatan
Pelajaran Bahasa Melayu Sekolah Rendah tahun 2003 adalah seperti dalam rajah
berikut. Terdapat lima komponen kemahiran bernilai tambah yang terdapat dalam
bahasa Melayu.









Rajah 5 : Komponen-komponen kemahiran berniIai tambah
KOMPONEN-KOMPONEN
KEMAHIRAN BERNILAI
TAMBAH
Kemahiran Berfikir
Kemahiran Kecerdasan
Pelbagai
Kemahiran Teknologi
Maklumat dan Komunikasi
Kemahiran Kajian
Masa epan
Kemahiran Belajar

4..1 Kecerdasan PeIbagai

alam konteks kecerdasan pelbagai, Howard Gardner (1983) (daIam HaIiza Hamzah
et. aI (009) mendefinisikan kecerdasan sebagai kebolehan untuk menyelesaikan
masalah atau menghasilkan produk yang bernilai dalam satu lingkungan budaya.
Kecerdasan pelbagai bukan sahaja diperluas keluarga kecergasan, malah menjana
definisi dan konsep kecerdasan yang releven dalam pendidikan hari ini. alam hal ini,
dapat kita fahami konsep kecerdasan pelbagai itu sebagai kebolehan menyelesaikan
masalah yang dihadapi dalam kehidupan sebenar, kebolehan menjana masalah baru
untuk diselesaikan dan kebolehan membuat sesuatu atau menawarkan perkhidmatan
yang bernilai dalam lingkungan sesuatu budaya. Jenis-jenis kecergasan yang
terkandung dalam kemahiran kecerdasan pelbagai ialah seperti dalam jadual di bawah
berikut.

Jenis Kecerdasan Huraian
Verbal Linguistik Kebolehan menggunakan kata-kata secara berkesan
dalam lisan dan penulisan, termasuklah kebolehan
mengingat maklumat, menyakinkan orang lain, serta
bercakap tentang bahasa itu sendiri.
Logik matematik Kebolehan menggunakan nombor secara berkesan dan
bijak berhujah, termasuklah memahami kelompok nombor
asas, prinsip sebab dan akibat serta kebolehan
menjangka.
Visual-ruang Kebolehan mengesan dan menggambarkan bentuk, ruang,
warna dan garisan, termasuklah kebolehan
mempersembahkan idea visual dan ruang secara grafik.
Kinestetik Kebolehan menggunakan badan untuk menyatakan idea,
perasaan dan menyelesaikan masalah, termasuklah
kemahiran fizikal seperti koordinasi, keanjalan, kepantasan
dan keseimbangan.
Muzik Kebolehan mengesan irama dan lagu, termasuklah

kebolehan mengenal lagu mudah serta membeza atau
mengubah rentak dan tempoh dalam melodi dengan
mudah.
Ìnterpersonal Kebolehan memahami perasaan, motivasi, tabiat serta
hasrat orang lain. Kecerdasan ini juga merupakan
kemahiran bertindak secara berkesan terhadap orang lain
secara praktikal, seperti menggalakkan murid menyertai
sesuatu projek.
Ìntrapersonal Kebolehan memahami diri sendiri dari segi kekuatan,
kelemahan, hasrat dan kehendak, termasuklah kemahiran
bagaimana seseorang itu sama ada berbeza dengan
orang lain. Kecerdasan ini juga membantu individu
menangani perasaan, beradap sopan, serta mengawal
kemarahan atau kesedihan diri.
Naturalis Kebolehan mengenali dan mengklasifikasikan tumbuh-
tumbuhan, galian, dan binatang, termasuk rumput dan
batu-batuan, serta pelbagai flora dan fauna. Kecerdasan
ini juga merupakan kebolehan untuk mengenali artifak
budaya dari segi pekaian dan makanan.
JaduaI 1 : Jenis-jenis kecerdasan peIbagai


Berdasarkan kepada jadual di atas, kita dapat melihat bahawa terdapat lapan
jenis kecerdasan pelbagai. Kecerdasan pelbagai ini perlu diaplikasikan dalam
pengajaran kerana dapat menyokong pembelajaran bersepadu yang menyeluruh
selaras dengan Falsafah Pendidikan Kebangsaan dan keperluan murid. i samping itu,
kemahiran ini dapat menghasilkan pelajar yang seimbang, model kecerdasan pelbagai
membantu murid memperoleh apa yang perlu untuk hidup di abad akan datang.
Kecerdasan pelbagai diaplikasikan dalam pengajaran kerana pelajar dapat menerima
persamaan dan perbezaan antara individu dengan mengakui bahawa setiap murid
adalah unik dan belajar dengan cara yang berlainan. Kecerdasan pelbagai membantu

guru memahami motivasi murid dan kepentingan menggunakan pelbagai cara murid
dapat belajar dan menunjukkan kefahaman mereka. Murid lebih bermotivasi untuk
belajar dengan cara yang lebih selesa jika cara ini digunakan.
Selain itu, kemahiran ini dapat meningkatkan kecerdasan pelbagai seseorang
dan menyedari bahawa potensinya tidak terbatas. aripada kecerdasan pelbagai, murid
dapat meningkatkan harga diri, kreativiti dan motivasi melalui pengajaran dan
pmbelajaran yang menyeronokkan. Apabila guru menggunakan kemahiran ini,
kecergasan pelbagai dapat meningkatkan profesionalisme guru dan menggalakkan
inovasi dan penyelidikan baru dalam pengajaran dan pembelajaran. Jika kemahiran ini
digunakan dalam pengajaran di sekolah, suasana kolaboratif dapat diwujudkan di
sekolah. Kecerdasan pelbagai dapat mewujudkan sekolah yang menerima dan
menghargai perbezaan dalam kelangan murid dan juga guru. Guru dapat merancang
secara kolaboratif dengan menggunakan kerangka kecergasan pelbagai untuk
menyediakan kurikulum yang diperkayakan dan penuh dengan rangsangan.


4.. Kemahiran berfikir

Menurut Tuan Jah Tuan Yusof (011), beliau menyatakan kemahiran berfikir adalah
apa sahaja proses kognitif yang diperincikan dalam satu set langkah-langkah yang jelas
yang kemudiannya digunakan untuk memandu pemikiran. Contohnya, membuat
inferens atau andaian adalah proses kognitif yang terlibat dalam kebanyakan kurikulum
yang standard. aripada definisi ini, dapat difahami bahawa kemahiran berfikir
merupakan sebarang bentuk atau proses mental atau pemikiran yang berlaku dalam
minda kita. Pemikiran itu boleh menjadi apa sahaja jenis atau bentuk pemikiran yang
dihasilkan dalam minda kita kerana perkara utama yang dilihat ialah berlakunya proses
penjanaan atau pensintesisan tentang apa sahaja menggunaka minda kita.
Kamarudin Hj. Husin (1995) melihat pemikiran sebagai penggunaan simbol,
gambar, perkataan, pengamatan dan konsep. Melalui pemikiran, rangsangan luar yang
diterima oleh deria akan ditafsir dengan penggunaan perkataan atau simbol untuk
membentuk konsep terhadap rangsangan tersebut. Pendedahan yang berterusan dan

sistematik diperlukan agar guru dapat memperluaskan pelaksanaan kemahiran berfikir
dalam pengajaran dan pembelajaran semua mata pelajaran. Penerapan kemahiran
berfikir dalam pengajaran dan pembelajaran amat penting selaras dengan tuntutan
Falsafah Pendidikan Kebangsaan.
Edward de Bono (1976) menyatakan berfikir ini melibatkan pengelolaan operasi
mental tertentu yang berlaku dalam minda atau sistem kognitif seseorang yang
bertujuan menyelesaikan masalah. Beliau menambah bahawa berfikir ini merupakan
pembentukan idea, pembetukan semula pengalaman dan penyusunan maklumat dalam
bentuk tertentu. kurikulum kemahiran berfikir secara kreatif dan kritif, kemahiran berfikir
dibahagikan kepada dua komponen yang penting iaitu kemahiran berfikir secara kritis
dan kemahiran berfikir secara kreatif. Kemahiran berfikir secara kritis banyak digunakan
aktiviti-aktiviti pengajaran dan pembelajaran dan merujuk kepada keberkesanan
seseorang dalam menggunakan minda dalam menilai keesahan atau kebaikan satu-
satu idea, buah fikiran, pandangan dan boleh memberi respons berdasarkan kepada
bukti dan sebab musabab.
Berdasarkan definisi-definisi yang telah diberikan ini, dapat kita fahami bahawa
kemahiran berfikir ialah sebarang proses kognitif atau mental yang berlaku dalam
minda dan pemikiran kita. Tuan Jah Tuan Yusof (011) menjelaskan bahawa
kepentingan-kepentingan kemahiran berfikir adalah seperti berikut.

O Mengelakkan kesipalan berfikir, iaitu berfikir secara terburu-buru dan berfikir
secara sempit
O Mengelakkan kesilapan membuat keputusan
O Meningkatkan pemikiran kritis dan kreatif
O Memperkembangkan daya intelek
O Meningkatkan daya fikir dan kreativiti
O Berfikir di luar kotak pemikiran
O Merealisasikan Wawasan 2020 bagi mencapai status negara maju


4..3 Kajian masa depan

Menurut Mok Soon Sang (004), pengajaran berasaskan kajian masa depan
diperkenalkan bertujuan untuk mendidik generasi baru yang bersedia menghadapi
cabaran dan perubahan. Kajian masa depan akan membantu generasi ini menyedari
bahawa masa depan pasti berubah dan penuh dengan cabaran dan dugaan. Mereka
juga boleh merancang masa depan sesuai dengan hasrat mewujudkan masyarakat
Malaysia berwawasan, rasional, kreatif, dinamik, boleh menerima serta boleh
menangani perubahan. Pengajaran masa depan membolehkan murid menangani
cabaran sebagai ahli masyarakat global yang berperanan aktif pada masa depan.
Mengikut Umar AIkhatab (daIam Mok Soon Sang (004)), mengatakan
"Berilah pendidikan kepada anak-anak kamu yang dilahirkan untuk zaman lain daripada
zaman kamu¨. alam dunia sekarang, terdapat banyak perubahan yang pesat dan
mendadak dalam bidang teknologi, industri, ekonomi dan sebagainya berdasarkan asas
untuk membuat keputusan dan merancang. Era globalisasi telah menyebabkan
perhubungan fizikal dan sosial di dunia semakin dekat. Kajian yang berlaku di sesuatu
tempat akan memberi kesan pada orang dan tempat yang lain. Kemahiran
berpandangan jauh ini memberi perlindungan daripada kesan-kesan tersebut. Selain
itu, berpandangan jauh membolehkan seseorang mengambil langkah-langkah
pencegahan sebelum krisis berlaku. Sekiranya krisis itu masih berlaku, seseorang
masih berupaya menangani perubahan dan kesan daripada krisis tersebut. Pengajaran
masa depan membolehkan murid menghadapi kekangan-kekangan pada masa depan.
Mereka diperkenalkan dengan prinsip perancangan strategik. Bayangan dan andaian
tentang masa depan boleh membentuk dan mempengaruhi tindakan kita pada masa ini.
Oleh itu, bayangan dan andaian tersebut boleh digunakan dalam perancangan secara
strategik untuk mencapai masa depan yang diingini. Selain itu, remaja selalunya
menunjukkan keprihatinan dan kebimbangan tentang masa depan mereka. Mereka
perlu dibekalkan dengan kemahiran perancangan strategik, cara menangani masalah
serta cara penyelesaian masalah kendiri agar mereka tidak dilanda kebimbangan dalam
menghadapi perubahan atau sesuatu yang tidak dijangka.

Kamarudin Hj. Husin (1995) menyatakan penjelasan nilai dan masa depan
melibatkan murid mengkaji tanggungjawab masyarakat dan sekolah tentang hak dan
keperluan generasi akan datang. Proses mengajar murid berfikir dan mengamalkan
nilai-nilai murni yang boleh memandu tindakan atau pilihan masa sekarang supaya
meninggalkan kesan positif pada generasi akan datang. Murid akan memilih nilai-nilai
yang akan memberi keyakinan kepada mereka untuk memilih masa depan yang
diingini. Teknik penjelasan nilai dan masa depan membolehkan murid berfikir tentang
nilai-nilai murni yang diamalkan pada masa sekarang. Ìni boleh memberi kesan positif
terhadap masyarakat akan datang.
Secara totalnya, dapatlah kita simpulkan tentang kajian masa depan itu sebagai
kemahiran berfikir tentang sesuatu yang akan atau mungkin berlaku pada masa depan
yang akan membantu kita memandu tindakan kita pada masa sekarang untuk
menghasilkan kesan yang baik pada masa depan.


4..4 Kemahiran teknoIogi makIumat dan komunikasi

Kamarudin Hj. Husin (1995) menyatakan teknologi maklumat dan komunikasi
dikatakan sebagai alat pemudah komunikasi apabila diguna untuk membolehkan murid
dan guru daripada lokasi yang berbeza menghantar, menerima dan berkongsi
maklumat yang pelbagai bentuk. Kemajuan teknologi maklumat dan komunikasi pada
hari ini membolehkan komunikasi dilakukan dalam pelbagai mod seperti teks, grafik,
audio, video atau kombinasi pelbagai mod. Kemajuan teknologi maklumat dan
komunikasi ini dapat digunakan sebagai alat aplikasi apabila membantu murid
melaksanakan tugasan pembelajaran, bukan sebagai mekanisma penyaluran maklumat
pembelajaran dan pengajaran. Hal ini bermaksud bahawa murid perlu terlibat dalam
penggunaan dan bukan sekadar mengikuti pembelajaran tersebut menggunakan
teknologi maklumat dan komunikasi sahaja. engan yang demikian, kemahiran
teknologi maklumat dan komunikasi perlu diajar kepada murid supaya mereka dapat
menggunakan komputer untuk bertujuan komunikasi seperti menghantar e-mel,
menggunakan aplikasi perisian dalam menyempurnakan tugasan hariandan mengakses

maklumat melalui internet. Kemahiran ini akan dapat melatih murid-murid supaya
cerdas dalam menggunakan teknologi komputer terkini dalam aktiviti-aktiviti
pembelajaran.
Berdasarkan pendapat Mok Soon Sang (004), kemahiran ini perlu dikuasai
sejajar dengan perkembangan konsep "world class education¨. Tujuan guru mengajar
kemahiran ini ialah untuk menghasilkan tenaga kerja yang berilmu pengetahuan dan
mahir dalam bidang sains dan teknologi. Guru yang hendak mengajar kemahiran ini
perlu memastikan sekolah mempunyai kemudahan makmal komputer, bilik media, bilik
Ìnternet, dan bilik studio (video conferencing). alam mengajar kemahiran teknologi
maklumat dan komunikasi, guru mesti menggunakan cara penilaian " on-going¨ dan
"on-line¨. Hal ini kan dapat membantu murid saling mempelajari dan membantu sesama
mereka membangunkan kemahiran kognitif, metakognitif, bertutur dan bekerjasama.
Penggunaan ÌCT sebagai alat aplikasi dalam pengajaran dan pembelajaran dapat
membolehkan murid memberikan tumpuan kepada melakukan aktiviti pembelajaran
autentik serta guru boleh mengemukakan masalah yang lebih mencabar minda murid.
Selain itu, murid juga dapat meningkat kecekapan dan ketepatan hasil pembelajaran.
alam kelas, guru dikehendaki membantu murid mengurangkan beban mereka akibat
tugasan yang tidak seberapa penting. Untuk murid yang mahir menggunakan perisian
pemproses perkataan dapat menampilkan kerja kursus atau tugasan dengan lebih
menarik dan lebih efisen.
Dr. Ragbir Kaur a/p Joginder Singh (daIam Mok Soon Sang (004))
menyatakan teknologi maklumat dan komunikasi sesuai digunakan untuk pembelajaran
penerokaan dalam situasi seperti pembelajaran yang berbentuk inkuiri penemuan ,
pembelajaran yang menjurus kepada penyelesaian masalah kehidupan sebenar, aktiviti
yang berkaitan dengan kajian masa depan dan aktiviti pembelajaran yang berbentuk
simulasi. alam hal ini, terdapat beberapa kelebihan menggunakan teknologi maklumat
dan komunikasi untuk pembelajaran penerokaan iaitu memberi peluang kepada murid
untuk menentukan haluan dan kemajuan pembelajaran masing-masing. Selain itu,
teknologi maklumat dan komunikasi dapat mendorong murid terlibat secara lebih aktif
dalam pembelajaran serta dapat memberi peluang kepada murid untuk menangani
masalah sebenar di dalam kelas. Selain itu, teknologi maklumat dan komunikasi dapat

memberi peluang kepada guru menerapkan teori pembelajaran moden seperti
konstruktivisme, kecerdasan pelbagai dan lain-lain.
Antara manfaat yang boleh diperolehi daripada penggunaan teknologi maklumat
menurut Tuan Jah Tuan Yusof (011) dan komunikasi dalam proses pengajaran dan
pembelajaran terhadap murid adalah seperti berikut :

O Mengakses maklumat yang sukar diperoleh terutama berkaitan isu semasa dan
global.
O Mengumpul maklumat yang memerlukan masa yang lama atau terlalu mahal
untuk diperoleh.
O Meningkatkan kreativiti, keyakinan diri dan imaginasi murid melalui tugas projek
dan aktiviti kumpulan.
O Memberi peluang kepada murid belajar dengan berkesan dengan bimbingan
yang minimum daripada guru.
O Meningkatkan kemahiran TMK melalui penggunaan secara professional.

4..5 Kemahiran BeIajar
Kamarudin Hj. Husin (1995) menjelaskan bahawa belajar adalah satu proses tindakan
yang dilakukan oleh seseorang untuk mendapatkan suatu perubahan tingkahlaku yang
baru secara keseluruhan, sebagai hasil pengalaman individu itu sendiri dalam interaksi
dengan persekitarannya. alam hal ini, belajar dilihat sebagai perubahan dari segi
pengetahuan dan tingkahlaku secara tekal. Kemahiran belajar cara belajar diajarkan
supaya murid peka terhadap teknik pembelajaran yang berkesan. Kemahiran belajar
yang perlu dikuasai ialah menentukan bahan yang optimum, pemerolehan maklumat
dan memproses maklumat. Penguasaan kemahiran ini membolehkan murid
meningkatkan pengetahuan, cekap bertindak dan mengamalkan pembelajaran seumur
hidup.

Kamus Dewan (1966) pula mengatakan bahawa perkataan 'belajar' bermaksud
memperoleh ilmu pengetahuan dan kemahiran. Belajar ialah satu proses tindakan yang
dilakukan oleh seseorang untuk mencapai sesuatu tingkah laku baru secara
keseluruhan. Perubahan yang berlaku dalam diri yang dimaksudkan ialah perubahan
yang berlaku akibat dari proses pembelajaran tadi. Selain itu, belajar juga bermaksud
satu proses yang melibatkan seseorang itu memproses maklumat yang diperolehi yang
membawa kepada perubahan pengetahuan, kebolehan dan kemahiran.
Mok Soon Sang (004) menjelaskan bahawa belajar berlaku apabila
berubahnya pengetahuan dan tingkah laku seseorang secara tekal. Perubahan ini
biasanya disedari oleh diri sendiri atau kadang kala juga disedari oleh orang yang
berada di sekeliling. Perubahan ini adalah berlaku secara sengaja ataupun tidak
sengaja. Perubahan tersebut boleh juga mempengaruhi dan mengubah hidup
seseorang ataupun ianya hanya sesuatu yang boleh dilupakan. Ada sesetengah
individu merasakan bahawa proses pembelajaran dan pengajaran merupakan sesuatu
yang memberatkan pemikiran. Antara aspek kemahiran belajar cara belajar ialah:
O Kemahiran mendengar iaitu mendengar secara aktif dan intensif.
O Kemahiran merujuk termasuk kemahiran perpustakaan.
O Kemahiran membaca untuk pemahaman dan membaca pantas.
O Kemahiran mencatat dan menulis pantas.
O Kemahiran menghasilkan laporan.
O Kemahiran mengorganisasian termasuk membina peta konsep, struktur senarai
jadual, carta alir dan hierarki.
O Pengurusan masa dan gaya pembelajaran termasuk penetapan matlamat diri,
rancangan pembelajaran, pengawalan tingkah laku belajar dan senarai semak.
O Persediaan menghadapi peperiksaan.
O Peperiksaan, teknik menjawab soalan pelbagai pilihan dan soalan esei.
O Strategi belajar termasuk kaedah mengingat jangka panjang.
O Strategi belajar dalam kumpulan.

engan pengajian dalam bidang kemahiran belajar ini, setiap individu dapat
memperolehi pelbagai manfaat yang berguna untuk mempertingkatkan lagi kemahiran
dan strategi belajar. Pada masa yang sama, penguasaan dalam kemahiran ini dapat
membantu dalam meningkatkan tahap kognitif dan pengetahuan seseorang murid dan
manusia umumnya. Antara manfaat yang dapat diperolehi ialah :

O Meningkatkan kesediaan terhadap apa yang dipelajari.
O Menggunakan sumber-sumber persekitaran untuk melakukan pembelajaran dan
meningkatkan ilmu pengetahuan.
O apat meningkatkan naluri ingin tahu dalam semua bidang melalui pelbagai
kaedah pembelajaran.
O apat menggunakan pemikiran yang cerdik dan secara bijaksana untuk
menyelesaikan masalah-masalah yang wujud.
O apat mengaitkan pengalaman dahulu dengan pembelajaran yang baru.
O Melatih individu menggunakan persepsi yang betul untuk membina aliran
pemikiran yang rasional.
O Hal-hal yang dipelajari akan berkembang mengikut :
̉ Tahap-tahap aliran pemikiran kognitif.
̉ Konkrit kepada abstrak.
̉ Pengalaman yang sedia ada kepada pengalaman yang baru.
̉ Memupuk motivasi dan menggalakkan individu melibatkan diri secara aktif
dalam cara belajar.
O Ìndividu itu akan terbimbing untuk mengenalpasti ciri-ciri khusus untuk membina
konsep dan hukum.
O apat mengukuhkan ingatan jangka pendek dan ingatan jangka panjang melalui
kaedah menyusun, mengedit, mengklasifikasikan, menghubungkait dan cara-
cara lain yang sesuai.


4.3 AmaIi pengajaran kemahiran berniIai tambah

Rancangan Pengajaran AmaIi Tugasan BMM3101 Pengajian Sukatan PeIajaran
Bahasa MeIayu SekoIah Rendah

Tarikh/ Hari : 22 Februari 2011
Hari : Selasa
Tahun : 4
Mata peIajaran : Bahasa Melayu
Tajuk : Mengajar Kata Nama
HasiI PembeIajaran : Fokus utama :
1. Memberikan respons yang sesuai terhadap soalan yang
dikemukakan.
2. Membaca lancar bahan sastera dan bukan sastera
dengan sebutan dan intonasi yang betul.
Objektif : Pada akhir pembelajaran murid dapat :
i) Membaca dengan lancar dan sebutan dengan
intonasi yang betul.
ii) Mengenal pasti jenis-jenis kata nama yang terdapat
dalam bahasa Melayu.
iii) Memberikan contoh kata nama berdasarkan jenis-
jenis kata nama yang terdapat dalam bahasa Melayu.
iv) Menulis contoh-contoh kata nama yang terdapat
dalam bahasa Melayu dengan betul.
Kemahiran Bahasa : Mendengar dan bertutur, membaca dan menulis.
KBT : Kemahiran berfikir

Kemahiran belajar
Kecerdasan pelbagai
Prosedur PeIaksanaan Kemahiran BerniIai Tambah
Set Induksi (5 minit)
1. Guru menayangkan video nyanyian lagu 'Bangau
Oh Bangau'.
2. Guru bersoal jawab dengan murid
O Adakah murid berasa seronok menyanyi lagu
tersebut?
O Apakah yang dapat dilihat di dalam video
nyanyian tersebut?
3. Guru mengaitkan jawapan murid dengan tajuk
pembelajaran hari ini.
Kemahiran BeIajar :
1. Menyoal
Kemahiran Berfikir :
2. Menghubung kait
Kemahiran Kecerdasan
PeIbagai :
1. Muzik.
2. Kinestetik.
Langkah 1 (10-15 minit)
1. Guru menjelaskan kepada pelajar tentang definisi
dan maksud kata nama.
2. Guru menerangkan jenis-jenis kata nama yang
terdapat dalam bahasa Melayu.
3. Guru memberikan contoh-contoh daripada jenis-
jenis kata nama yang terdapat dalam bahasa
Melayu.
4. Guru bertanya kepada murid untuk memberikan
contoh-contoh lain jenis-jenis kata nama yang
terdapat dalam bahasa Melayu.
Kemahiran BeIajar :
1. Menyoal.
2. Mendengar aktif.
Kemahiran Berfikir :
1. Pemikiran Kreatif.
2. Pemikiran konstruktif.

Langkah (5-10 minit)
1. Guru memulakan aktiviti menggunakan alat bantu
mengajar yang telah disediakan. Langkah aktiviti
adalah seperti berikut :
O Menyediakan jadual pada papan tulis dengan
menyediakan dua ruang kepada kata nama
am dan khas. Cth :
Kata Nama Am Kata Nama Khas


O Guru menunjukkan beberapa keping gambar
contoh bagi setiap jenis kata nama yang
terdapat dalam bahasa Melayu.
O Guru bertanya kepada murid apakah yang
dapat dilihat di dalam gambar dan
mengelaskan kepada jenis kata nama yang
tepat.
O Guru meminta murid menulis kata nama
tersebut pada jadual yang telah disediakan
pada papan tulis.
O Guru memberi ulasan tentang hasil kerja yang
diberikan oleh murid.
Kemahiran BeIajar :
1. Menyoal.
2. Mendengar aktif.
Kemahiran Kecerdasan
PeIbagai :
.1. Visual Ruang
Penutup (5 minit)
1. Guru meminta murid membuat rumusan tentang
tajuk pelajaran dengan bantuan guru.
2. Guru memberikan rumusan pengajaran dan
pembelajaran yang telah berlangsung pada hari ini.
Murid dibimbing merumuskan
kemahiran yang di ajar hari
ini.
Murid digalakkan mengumpul
maklumat tambahan yang
terdapat dalam beberapa

3. Sebelum mengakhiri sesi pengajaran dan
pembelajaran pada hari ini, guru sekali lagi
membawa pelajar menyanyi berpandukan video lagu
'Bangau Oh Bangau' pada awal pengajaran.
contoh lain.




5.0 PENGAJARAN MURID BERMASALAH PEMBELAJARAN
alam era teknologi maklumat serta zaman siber dunia tanpa sempadan, setiap
individu dalam masyarakat berusaha dan berlumba-lumba untuk mengguna dan
mengaplikasikan kemudahan dan peralatan canggih yang ada dalam persekitaran
mereka. Namun begitu, kemudahan ini besar kemungkinannya kurang bermanfaat
kepada individu yang menghadapi masalah pembelajaran khususnya masalah
kemahiran berbahasa seperti mendengar dan bertutur, membaca dan menulis. Secara
ringkasnya, dapatlah dikatakan bahawa kemahiran berbahasa adalah sangat penting
biarpun betapa canggihnya sesuatu zaman itu. Oleh yang demikian, dalam konteks
pendidikan, kemahiran-kemahiran asas berbahasa seperti mendengar dan bertutur,
membaca dan menulis adalah penting untuk dikuasai oleh setiap individu pelajar bagi
membolehkan mereka mendapat kebaikan daripada setiap komponen dalam kurikulum
pembelajaran di sekolah yang disediakan untuk mereka. Sekiranya kemahiran asas
berbahasa ini masih belum berkembang sepenuhnya dalam diri pelajar, satu bentuk
program pemulihan adalah amat perlu disediakan untuk membantu setiap pelajar yang
mempunyai masalah ini. Justeru, kita akan melihat apakah yang dimaksudkan dengan
murid-murid bermasalah pembelajaran itu dan bagaimanakah pula bentuk atau cara
pengajaran yang boleh digunakan bagi mengajar pelajar jenis ini.



5.1 Takrif murid bermasaIah pembeIajaran

MakIumat Pendidikan Khas (006), murid-murid bermasalah pembelajaran
merupakan murid-murid yang telah dikenalpasti dan disahkan oleh pakar profesional
klinikal sebagai mengalami kecacatan yang mengganggu proses pembelajaran.
Kecacatan yang dialami boleh dikategorikan mengikut tahap kefungsian murid-murid
dalam kebolehan-kebolehan seperti kebolehan kognitif, tingkahlaku sosial, penguasaan
bahasa lisan, penguasaan membaca, kemahiran perkembangan dan kemahiran
matematik. aripada definisi yang diberikan, dapat kita fahami bahawa murid-murid
bermasalah pembelajaran ini merupakan murid-murid yang mempunyai kekurangan
dari pelbagai aspek keupayaan murid yang boleh menyebabkan sesuatu proses
pembelajaran menjadi kurang lancar dan mengalami gangguan. Kesannya,
perkembangan bagi seseorang murid menjadi lambat dan kurang.
Murid-murid bermasalah pembelajaran ialah murid-murid yang dari segi intelek,
fizikal, sosial dan emosi tidak mencapai pertumbuhan-pertumbuhan biasa hingga
mereka tidak dapat faedah sepenuhnya dari rancangan sekolah biasa Hornsby B.
(1995). Beliau menambah bahawa murid-murid ini berbeza dari murid-murid sederhana
atau biasa dalam ciri-ciri mental keupayaan-keupayaan deria dalam ciri-ciri saraf dan
otot atau fizikal dalam tingkahlaku sosial atau emosi dalam keupayaan komunikasi atau
dalam pelbagai kekurangan sehinggakan ia memerlukan amalan-amalan sekolah yang
diubahsuai, atau perkhidmatan-perkhidmatan pendidikan khas , supaya ia boleh
berkembang sehingga kemampuan yang maksimum.
Berdasarkan kepada kedua-dua definisi, dapat kita rangkumkan pemahaman kita
berkaitan murid bermasalah pembelajaran sebagai murid-murid yang mengalami
gangguan, masalah atau kekurangan dalam pembelajaran menerusi beberapa aspek
tertentu.




5. Ciri-ciri murid bermasaIah pembeIajaran

Terdapat banyak ciri murid-murid bermasalah pembelajaran. Antara ciri yang mungkin
dapat menolong pakar-pakar diagnostik dan guru-guru dalam mengenalpasti dan
mengajar murid-murid yang bermasalah pembelajaran adalah seperti dalam rajah di
bawah berikut.







Rajah 6 : Ciri-ciri murid bermasaIah pembeIajaran

Berdasarkan kepada rajah di atas, terdapat tiga ciri murid bermasalah pembelajaran
iaitu ciri fizikal, ciri intelek dan ciri sosial.
Ciri murid bermasalah pembelajaran yang pertama ialah ciri fizikal iaitu yang
mana bentuk badan dan koordinasi motor kanak-kanak ini tidak banyak berbeza
dengan kanak-kanak normal. Walaubagaimanapun, kanak-kanak yang mempunyai
rendah keupayaan mental yang disebabkan oleh faktor-faktor organik adalah lebih kecil
bentuk badan berbanding dengan kanak-kanak biasa.
Ciri kedua ialah ciri intelek iaitu terdapat kelewatan dalam perkembangan
kematangan dan fungsi-fungsi intelek yang tertentu yang diperlukan dalam
perkembangan di sekolah. Sebagai contohnya, mereka mempunyai rendah daya
ingatan, kebolehan dalam bidang pengamatan dan perkonsepan dan kebolehan
berbentuk kreatif. Kesediaan belajar dan keupayaan menerima pelajaran bagi kanak-
kanak bermasalah pembelajaran tidak sama dengan kanak-kanak biasa. Contohnya,
mereka hanya dapat mempelajari apa yang dipelajari oleh kanak-kanak biasa berumur
enam tahun pada peringkat umur lapan tahun atau lebih.
CIRI-CIRI MURID BERMASALAH
PEMBELAJARAN
Ciri fizikal
Ciri intelek
Ciri sosial dan
peribadi

Ciri terakhir ialah ciri sosial dan peribadi yang mana kanak-kanak mempunyai
bidang perhatian yang singkat atau kurang tumpuan terhadap sesuatu. Mudah kecewa
disebabkan pengalaman kegagalan yang berulang-ulang hasil daripada pengharapan
masyarakat supaya mereka berfungsi sesuai dengan umur kronologi mereka. Sikap dan
nilai mereka tidak selaras dengan tingkahlaku kanak-kanak biasa. Minat mereka adalah
selaras dengan kanak-kanak yang mempunyai mental yang sama dengan mereka.


5.3 Pengajaran murid bermasaIah pembeIajaran

alam pengajaran bahasa Melayu, masalah utama yang dihadapi oleh murid-murid
bermasalah pembelajaran ialah dalam mempelajari ketiga-tiga kemahiran berbahasa
yang telah kita bincangkan pada soalan satu sebelum ini iaitu kemahiran lisan
mendengar dan bertutur, membaca dan menulis. Bagi lebih memahami tentang
bagaimana masalah pembelajaran berkaitan ketiga-tiga kemahiran ini berlaku, kita akan
memilih dan melihat salah satu kemahiran tersebut.
i sini, saya telah memilih masalah pembelajaran murid-murid dari aspek
kemahiran menulis yang mana masalah tulisan merupakan salah satu jenis masalah
pembelajaran yang berlaku dalam kalangan murid-murid bermasalah pembelajaran
dalam kemahiran menulis. Bagi masalah tulisan dalam kalangan murid-murid
bermasalah pembelajaran ini, masalah yang mereka hadapi ialah kesukaran untuk
membina suku kata atau perkataan iaitu tidak tahu mengeja sesuatu suku kata atau
perkataan tersebut. Bagi murid-murid yang mengalami masalah tulisan jenis ini, mereka
mempunyai kekuatan dan kebolehan dalam mendengar bunyi huruf selain cekap
memilih perkataan bagi huruf awal yang ditentukan. alam erti kata lain, mereka dapat
mengenal bunyi huruf tersebut dan menggambarkannya melalui contoh
perkataan.Contoh dapat kita lihat seperti dalam jadual di bawah.

Bunyi huruf Perkataan
[m] mata
[b] bola

[t] tangga
[i] ikan
[s] sudu
JaduaI : Bunyi huruf dan perkataan yang menggambarkan huruf tersebut

Perkataan-perkataan yang dipilih selalunya terdiri daripada perkataan yang
mudah untuk dilukis atau dilakar olehnya. aripada lakaran gambar-gambar dia
tafsirkan kepada huruf-huruf awal. Huruf-huruf tersebut dicantumkan, maka terbinalah
perkataan yang ingin dieja. Penjelasan di atas mungkin dirasakan begitu rumit atau
mengelirukan bagi kita, tapi hakikatnya, itulah cara yang digunakan oleh murid ini di
peringkat permulaan beliau belajar mengeja, setelah gagal mengeja dengan cara biasa
yang digunakan oleh murid-murid lain. Contoh cara ini digunakan ialah, seseorang
murid bermasalah pembelajaran ingin mengeja perkataan "matahari¨. Kemudian, bunyi
bagi setiap huruf dalam perkataan "matahari¨ itu diwakili atau digambarkan melalui
objek atau perkataan lain setiap satunya seperti dalam jadual di bawah.

Huruf awaI Perkataan
[m] mata
[a] api
[t] tangga
[a] api
[h] hujan
[a] api
[r] rambutan
[i] ikan
JaduaI 3 : Bunyi huruf dan perkataan yang mewakiIi huruf awaI

Rajah 7 : Gambar-gambar berdasarkan bunyi huruf awaI perkataan

Murid ini akan melukis gambar-gambar berdasarkan bunyi huruf-huruf dalam perkataan
yang perlu dieja; mata, api, tangga, api, hujan, api, rambutan, ikan. icantumkan huruf-
huruf awal bagi gambar-gambar yang dilukis, maka terbinalah perkataannya, "m a t a h
a r ̨. engan menggunakan kaedah ini, murid akan dapat mengeja selepas latihan
yang berterusan dilakukan dalam tempoh beberapa lama. Setelah mahir, dengan
sendirinya, murid-murid ini tidak perlu melukis lagi bagi menggambarkan bunyi huruf
awal setiap perkataan yang ingin dieja, tetapi seharusnya telah mampu menulis huruf
yang dibunyikan. Kunci kejayaan di sini ialah memberi fokus kepada kemajuan jangka
pendek dalam sesi latihan dan ini mengekalkan motivasi dan membolehkan murid jenis
ini membina cara pembelajarannya sendiri. Akhirnya mereka boleh mengeja dan
menulis seperti mana murid-murid lain yang tidak mengalami masalah pembelajaran,
dengan penuh rasa yakin pada diri sendiri.



6.0 RUMUSAN

Ìzharnya, setelah mengupas dan membincangkan beberapa tajuk dalam kemahiran
berbahasa ini, kita telah dapat memahami dan menimba beberapa pengetahuan yang
baru dan cukup bermakna. Kita dapat melihat bagaimana kepentingan setiap
kemahiran berbahasa tersebut dalam memperkembangkan potensi dan keupayaan
setiap individu terutamanya dalam kanak-kanak yang merupakan sebagai pelajar. Kita
juga dapat melihat dalam hal ini bagaimana penekanan sangat diberikan seperti yang

termaktub di dalam Falsafah Pendidikan Kebangsaan dan Objektif Sukatan Pelajaran
Bahasa Melayu Sekolah Rendah. Hal ini menunjukkan bahawa penguasaan dan
pengetahuan dalam kemahiran-kemahiran berbahasa ini sangat penting bagi mencapai
pernyataan yang termaktub dalam kedua-dua dokumen tersebut iaitu Falsafah
Pendidikan Kebangsaan dan Objektif Sukatan Pelajaran Bahasa Melayu Sekolah
Rendah. Tidak cukup dengan hanya pengetahuan tersebut, kita juga telah melihat
bagaimana pelaksanaan amali dalam menggunakan dan mengaplikasikan kemahiran
berbahasa tersebut telah membantu meningkatkan dan mengukuhkan lagi
pengetahuan dalam hal tersebut. Sesungguhnya, pengetahuan dan penguasaan dalam
aspek kemahiran berbahasa ini amat berguna dan mempunyai nilai yang sangat tinggi
dalam meningkatkan lagi kemahiran-kemahiran dalam diri kita sebagai bakal pendidik
kelak.


















REFLEKSI
Syukur kehadrat ALLAH S.W.T kerana dengan izin-Nya saya telah diberikan ruang dan
peluang untuk menyiapkan kerja kursus ini. Tajuk bagi tugasan kerja kursus ini ialah
Kemahiran berbahasa yang terdiri daripada kemahiran lisan, membaca dan menulis.
Sepanjang menjalankan kerja kursus ini, pelbagai cabaran dan halangan telah saya
hadapi.
Pertama sekali menerima tugasan ini persoalan utama yang berlegar-legar dan
muncul di kotak minda saya ialah dapatkah saya menyiapkan kerja kursus ini
memandangkan pada masa yang sama terdapat beberapa kerja kursus yang lain yang
perlu disiapkan dalam tempoh yang sama. Keadaan ini sedikit sebanyak memberi
tekanan dan menguji daya tahan saya untuk melaksanakan tugasan tersebut. Walau
bagaimanapun, saya tidak mengambil mudah untuk memberi alasan dan helah untuk
tidak menyiapkan tugasan ini dalam tempoh yang telah diberikan. Sebaliknya, saya
menyahut cabaran ini dengan melaksanakan tugasan ini mengikut arahan yang telah
diberikan. Hal ini kerana, saya memikirkan bahawa soalan tugasan yang diberikan
tidaklah begitu sukar memandangkan tajuk-tajuk yang dibincangkan adalah tajuk-tajuk
yang sudah kami pelajari.
Sepanjang melaksanakan tugasan ini, pelbagai inisiatif telah saya ambil bagi
mengatasi masalah-masalah yang telah saya hadapi tersebut. Antaranya termasuklah
mencari bahan rujukan buku yang terdapat di perpustakaan ÌPKS untuk mencari dan
mengumpul maklumat berkaitan tajuk tugasan yang telah diberikan. Bagi
mempelbagaikan sumber dan bahan rujukan yang digunakan, saya juga telah
meminjam dan menggunakan bahan rujukan buku daripada rakan-rakan saya. alam
memastikan bahan rujukan yang saya gunakan adalah bersesuaian dan menepati
kehendak serta dapat menjawab soalan, saya telah melakukan kolaborasi atau
perbincangan dengan para pensyarah dan rakan-rakan dalam penulisan tugasan ini
terutamanya bagi soalan yang sedikit sukar untuk difahami.
Selepas berjaya menyiapkan tugasan ini sepenuhnya, saya telah berjaya
mempelajari dan mengetahui beberapa pengetahuan yang baru berkaitan tajuk

tugasan. Walaupun tajuk tugasan sudah pun dipelajari dalam sesi kuliah oleh
pensyarah yang mengajar kami, namun, pelaksanaan tugasan ini telah membantu
meningkatkan dan menambahkan lagi pengetahuan yang sedia ada yang telah saya
perolehi tersebut. alam erti kata lain, pelaksanaan tugasan ini dapatlah dikatakan
sebagai sesi ulangkaji secara tidak langsung kerana, dalam penulisan tugasan
sebenarnya saya melakukan bacaan terhadap rujukan yang saya gunakan. Melalui
bacaan inilah saya dapat menambahkan lagi pengetahuan saya berkaitan tajuk soalan
yang dibincangkan.
Manakala, dari segi nilai-nilai murni yang dapat saya pelajari sepanjang
pelaksanaan tugasan ini, saya belajar untuk lebih menghargai masa yang ada dalam
melaksanakan penulisan tugasan ini. Maksudnya di sini ialah, apabila sudah mendapat
soalan tugasan daripada pensyarah, saya haruslah bertindak lebih proaktif dengan
melaksanakan penulisan tugasan seberapa langsung. Hal ini kerana, jika saya dapat
melaksanakan tugasan ini lebih awal lagi, saya dapat mengelakkan untuk
melaksanakan tugasan pada saat-saat akhir bagi memastikan tugasan yang saya
hasilkan adalah benar-benar berkualiti dan menepati standard atau piawai yang telah
ditetapkan. Pada masa yang sama juga, saya akan dapat menguruskan masa dengan
baik dan berkesan seterusnya mengelakkan budaya kurang sihat seperti tidur lambat
hanya semata-mata untuk menyiapkan tugasan ini.
Sebagai penambahbaikan, saya melihat aspek pengurusan masa ini sebagai
kelemahan saya yang paling ketara sekali. alam hal ini, saya mengambil sedikit
pengajaran untuk lebih proaktif apabila menerima tugasan daripada pensyarah agar
saya dapat menguruskan masa yang saya ada dengan sebaiknya dan berkesan.
engan yang demikian, saya akan dapat menghasilkan tugasan yang berkualiti selain
menggunakan masa yang lebih tersebut untuk tujuan lain yang berfaedah.
Akhir sekali, saya bersyukur kerana dapat menyiapkan tugasan ini dengan
sempurnanya dan berharap hasil yang saya berikan menepati kehendak yang
diperlukan.

JADUAL PELAKSANAAN TUGASAN
Lang
kah
Aktiviti/ tindakan Tempoh PengIibatan/
Tanggungjawab
Tarikh
1 a) Menerima kerja tugasan serta sedikit
penerangan tentang tugasan.
b) Cuba memahami kehendak tugasan
dengan berbincang bersama rakan-
rakan.
Minggu 1 Pelatih dan
Pensyarah.
25.01.11
2 a) Berkolaborasi dengan pensyarah bagi
matapelajaran ini untuk memahami
kehendak soalan.
b) Berbincang dengan pensyarah tentang
perkara-perkara yang diperlukan bagi
melaksanakan soalan 1 (b).
c) Menetapkan tarikh bagi pelaksanaan
soalan 1 (b). Selepas perbincangan,
tarikh yang telah ditetapkan ialah pada
hari khamis (22.01.2011).
Pelatih dan
pensyarah.
25.01.11
3 a) Berbincang dengan rakan-rakan bagi
pelaksanaan soalan 1 (b).
b) Pembahagian kumpulan dijalankan bagi
pelaksanaan soalan kedua iaitu 4 orang
dalam satu kumpulan.
c) Ahli-ahli dalam kumpulan selepas
pembahagian kumpulan :
O Hastei oimi
O Md. Hadi Bin Baba
Minggu 2 Ketua Kelas dan
rakan-rakan
pelatih.
07.02.11

O Nazri Bin Muara
O Rahul Bin Matius
4 a) Mula berbincang dengan rakan-rakan
dalam kumpulan masing-masing tentang
pelaksanaan amali iaitu soalan 1 (b).
b) Membahagi-bahagikan tugasan dalam
kalangan ahli kumpulan masing-masing.
Minggu 2 Pelatih 08.02.11
5 a) Mula mencari maklumat berkaitan
dengan tugasan bersama ahli dalam
kumpulan masing-masing bagi soalan 1
(a).
b) Selepas pembahagian, setiap ahli
mencari tugasan seperti berikut :
O Hastei (kemahiran mendengar)
O Md. Hadi (kemahiran membaca)
O Nazri (kemahiran menulis)
O Rahul (kemahiran bertutur)
Minggu 2 Pelatih 09.02.11
6 a) Mencari bahan dan maklumat bagi
soalan 2 iaitu soalan individu.
Minggu 3 Pelatih 14.02.11
7 a) Mengumpul bahan dan maklumat
daripada rakan-rakan untuk difailkan.
b) Membuat semakan dan pembetulan
terhadap maklumat yang telah
dikumpulkan.
Minggu 3 Pelatih 16.02.11
8 a) Melaksanakan tugasan amali di Minggu 3 Pelatih 22.02.11

kelas dengan pemerhatian daripada
pensyarah bersama-sama rakan-
rakan.
b) Memastikan segala bahan yang
digunakan untuk amali telah
disediakan.
c) Melengkapkan tugasan yang hampir
siap dan membuat semakan terakhir
bagi sebarang pembetulan atau
penambahbaikan.
9 a) Menghantar hasil tugasan

Minggu 4 Pelatih 25.02.11

BORANG KOLABORASI
BiI Tarikh Perkara PengIibatan
Nama, cop &
tandtangan








isediakan oleh, isahkan oleh,
_______________________ ________________________
Nama Pelatih : Nama Pensyarah :
Opsyen : Jabatan :

RUJUKAN
Chomsky, 1957. On Human Communication. Cambridge, Mass.
Edward de Bono, 1976. CoRT 1 Thinking Skills Programme On Students. New York :
Academic Press.
Hall, 1968. An essay on language. New York, Chilton Books.
Haliza Hamzah dan Joy N. Samuel, 2009. Perkembangan Kanak-kanak. Kuala Lumpur
: Kumpulan Budiman Sdn. Bhd.
Hornsby B., 1995. Overcoming yslexia. London: Vermillon.
Kamarudin Hj. Husin, 1995. Pedagogi Bahasa. Petaling Jaya : Siri Pendidikan
Longman.
Kamus ewan Edisi Ketiga, 1966. Kuala Lumpur : ewan Bahasa dan Pustaka.
Kementerian Pendidikan Malaysia, 2003. Sukatan Pelajaran Bahasa Melayu Sekolah
Rendah. Kuala Lumpur : Pusat Perkembangan Kurikulum.
Maklumat Pendidikan Khas. (2006). Jabatan Pendidikan Khas. Kementerian Pelajaran
Malaysia.
Marohaini Yusoff, 2004. Perlakuan dan Proses Menulis Karangan Bahasa Melayu.
Kuala Lumpur : Penerbit Universiti Malaya.
Mok Soon Sang, 2004. Pedagogi untuk Pengajaran dan Pembelajaran. Selangor arul
Ehsan : Penerbitan Multimedia Sdn. Bhd.
Nor aina dani, 2007. Penghantar psikolinguistik.sasbad. Pertaling jaya : UG Press Sdn.
Bhd.
Tuan Jah Tuan Yusof, 2011. Kaedah Pengajaran Bahasa Melayu Sekolah Rendah.
Selangor arul Ehsan : Penerbitan Multimedia Sdn. Bhd.

   02,7,302-,.,  

02,7,38,3 203/03,7/,3-079:9:7 

# #$ 

02,7,303:8

#,,02,7,3 
02,7,3-07-,,8,   02,7,3203/03,7 02,7,3203/03,7207::05,/,0:5,,,350,,7203/03,7/03,3909/,3 202,,2 507,7, ,3 //03,7 /,,2 50-,, 89:,8 503:.,5,3 805079 .079,  ,7,,3  507-:,,3  84, ,,-  ,547,3 -079,  /,3 507-3.,3,3  02,7,3 203/03,73,/,,02,7,38,3,35,3,8,8/,3,-07,:5,/,5073,9 503072,,3 70.059;00;0 !03:,8,,3907,/,502,7,33,2,950393/,,2 ,850 02,7,3 -07-,,8, 07,3, 207:5,,3 02,7,3 5,3 ,8,8 /,,2 02,7,3 -07-,,8,  :8907:  9, ,,3 20,9 ,5,, ,3 /2,8:/,3 /03,3 02,7,3203/03,73/,3-0-07,5,,,8509039,302,7,3-07-,,8,     013802,7,3203/03,7 !74808 203/03,7 ,/,, 8,9: 574808 1, ,3 20-,9,3 903, 80-,, ,,9 503072, -:3 -,,8,  !74808 202,,2 503/03,7,3 5:, 20-,9,3 574808 5844/,32039,805079503,2,9,3 0.07/,8,3/,35027,3,3/805,/:,3 :39: 202-40,3 808047,3 202,,2 ,5, ,3 //03,7 /,3 20,:,3 93/,-,,8,3808:, :,  203,9,,3/03,7,/,,8,9:5748081844 ,3 20-,9,3 88902 8,7,1 503/03,7,3 / 49, 909,5 203/03,7 ,/,, 8,9: 574808,30-,91 ,9:574808,320-,9,3-/,35844  



,780,:3803 203/03,7,3907-,,/,,/03,3203/03,780.,7, 025,9  203/03,7 /03,3 203, ,5, ,3 //03,7 07,3, /,75,/, 89:, 92-:3, .0 ,,  5,-, , 3 907,8 2,, 5,7, 50,,7 ,,3 203.,5, 9,,5 37,3, 03/7  ,3 ,73, /,5,9 2070,8,8 /,3 203:3,,3 0:5,,,3 /,3 39009:, 80.,7, 2,82:2 /,,2 574808 502-0,,7,3  03/03,7 ,/,,

507-:,9,3 ,3203:3,,347,3-078,2, 
8,2,/03,38,7,1503/03,7,3/ 49,  %09,5 507-:,9,3 3 2089 /,9 /03,3 -09: 8:5,,  574808 503/03,7,3 /,5,9/,:,3/03,3-09:       !073,902,7,3203/03,7  %07/,5,9 9, 5073,9 02,7,3 203/03,7 ,9: 02,7,3 5072:,,3  02,7,3 507903,,3/,302,7,35073,92,:  02,7,3 
02,7,3 5072:,,3 5073,9 02,7,3 203/03,7 ,, 2030.,2 -:3  203,: -:3  202 -:3 ,3 ,8,7 ,9,: -:3 ,3 3/,  203/03,7 /,3 2030-:9 507,9,,3  ,,9  /,3 7,3, ,9,  2030.,2 2,3, 507,9,,3  20,:,3 808:,9: ,3 /239, ,9,: /8:7:  203,,3,3 50739, /,3 507239,,3 -0793/,907,/,584,,3,32:/, 202,/,3,3507,9,,3/,3,,9 /,32033,9507,9,,3/,3,,9,32:/,80.,7,905,9  02,7,3 203/03,7 5073,9 507903,,3 205:9 02,7,3 
02,7,3 2030.,2 /,3 2033,9 1,9, /,3 -:97,3 80.,7, 9075073.  20303, 2,:2,9 :8:8  20303, :7:9,3  20303, 80-,-
80-,- /,3 ,-,9  20303, 89:,8  507:-:3,3 47,3 ,3 -073907,8 /,3 20303, 8,5 /,3 507,8,,3 4,3 ,3 -07.,,5/,380-,,3,  02,7,3 
02,7,35073,92,:,,20303,8 
850393 20309,: 1:38
1:38 90,3,3  203.,7 ,,3 203,9,8 2,8,, ,3 //03,7  203:9 ,7,3/,,2/,4,9,:507-:,,3/,32039,187,39::,3503:9:7/,3203:3,,3 50-,,897:9:73,:   



  9;902,7,3203/03,7  02,7,3 203/03,7 207:5,,3 8,9: 02,7,3 ,3 50393 /,3 507: /:,8, 40 50,,7 -07808:,,3 /03,3 -091 $:,9,3 !0,,7,3 ,,8, 0,: $04, #03/,,35079,2,,9:8090,,7503,,7,3/,3502-0,,7,3-,,8,20,: 2:7/ /,5,9 203/03,7 503:.,5,3 /03,3 909 /,3 202,,2 8079, 203,,9 503:.,5,3/,,243908507-:,,3,7,3/,31472,  9;95:,,,8,,8,9:507,7,,350393:39:202,89,32:7/
2:7/ 90, /,5,9 203:,8, 02,7,3 
02,7,3 -,,8, /03,3 -,  ,,2 02,7,3 203/03,7 :, 907/,5,9 -0-07,5, ,9;9 :39: 203: ,9,: 2033,9,3 9,,5 02,7,3 203/03,7 809,5 50,,7  39,7, .4394 ,9;9 ,3 /,:,3 ,, 203/03,7 /,3 2030-:9 507,9,,3  !0,,7 203/03,7 :7: 2030-:9 507,9,,3  $0907:83,50,,7/003/,203:,3507,9,,3,3/80-:940:7:-07:,3 ,  8,3, , :7: 2030-:9 507,9,,3 ,/,3  5,/,3  ,39,  5,39,  ,  47  ,, ,9,: ,,  50,,7 :, 507: 203:,3 /,3 2030-:9 507,9,,3 ,3 8,2, /03,3:7: ,3,50,,7,3203:,8,02,7,3203/03,7/03,3-,/,5,9 203:,3 507,9,,3 ,3 /80-:9 40 :7:  9;9 ,9 9:- 50239, /, :, -40/,:,305,/,5,7,50,,7  !0,,7/::39:2030-:9507,9,,3,3,2578,2,80-:9,33,-07:,3
:,3, ,9,3/-039:-07,8,8,3507,9,,390780-:92089,-072,3,:39: 202,82:2,308,33, 4394 
.4394,,950239,/,,,5,3/,39,3/,3 /05,3 5,/,3  /,7 /,7, /,3 3,3, ,3 ,37 9:25, 0 9,3,  -07,9 -07,8 /:, -0,84/,39:,3902:,3/,9,8-0:,3  9;9 ,3 ,3 ,, 202,/,3,3 507,9,,3 /03,3 ,2-,7  :7/ /-07 079,8 0/,7,3 ,3 203,3/:3 -0-07,5, 809 507,9,,3 ,3 2025:3, 80/9 507-0,,3 -:3 /,,2 8:,9: 809 507,9,,3  :7: 2030-:9 507,9,,3 9: /,3 2:7/ /239, 202,/,3,33, /03,3 ,2-,7 -0703,,3  4394 ,9;9 90780-:9 ,/,, 805079-07:9 7,,3 05,/, 2:7/  , 9,5
9,5 84,,3 ,2: ,,3 203/03,7 9, 507,9,,3  %:8,3:7:1 
:7:1 ,9,:/,,27:,3,3/-,,,2-,7,3808:,  



$4,,3 -:: :: /:: 

#,,,2-,7-:: ::/,3/:: 8,2539: ,9;9203/03,7:39:202,,2/,320,:,393/,-,,8 :, -40 /,8,3,,3  !,/, 5073,9 3  ,9,3 /-07 :39: 203: 502,,2,3 2:7/ 907,/,5 ,5, ,3 /507/03,7,3 /,3 80907:83, -0793/, -,,8  %07/,5,9 -0-07,5,,9;9,3-40/,,3,3/03,3 ,39,7,3,,,   9;9203/03,7,320207:,393/,-,,873,8   9;9203/03,7,320207:,393/,-,,8,30-,2,   9;9203/03,780-,,,8,8:39:-0,,7/,3507-3.,3,3    02,7,3079:9:7 02,7,3 -079:9:7 5:, 207:5,,3 02,7,3 0/:, /,,2 ,850 02,7,3 -07-,,8,  02,7,3 3 /:,8, /,3 /50,,7 8005,8 808047,3 ,3, 
,3, -07,, 203:,8, 02,7,3 203/03,7  02,7,3 3 /,9,,3 80-,, /:,8, 8005,8 203:,8, 02,7,3 203/03,7 07,3, 0/:,
/:, 02,7,3 8,3 3 2025:3, 407,8 ,39,7, 8,9: /03,3 ,3 ,3  , 3 07,3,  , 808047,3 ,3, 
,3, 9: 9/, -07,, 203:,8, 02,7,3 203/03,7 -072,3, /, 9/, /,5,9 20309,: 9039,3 -,,8, ,3 /:3,,3  $0, 2-,8  /,5,9 /9,187,3 02,7,3 -079:9:7 3 80-,, 0,9,3 20,1,,3 -:3
-:3 ,3 /,7,3 /,75,/, ,,9 80-:9,3 ,79:,947  2,3:8,  , 20309,: 0- ,3:9 9039,3 02,7,33 9,907:820,9,850
,85002,7,3-079:9:73  


.3/03.  08./03.38:.3 .9..2./   .3 50393 /.7-079:9:720. 8079.3503/.3./.9.  02.7.3808:. 3 .3 3.0. . :38:7 :38:7 3 .3 907443 /. 203:3..7.25.7..3 905.2503. -.9. /.5.73.7.32030-:9/.9:02.3 05.3  /. .3503:.3 -09:  &38:7 :38:7 2: 3:89 ..3 -079:9:7 /.8.3 -07-0..  013802.850 14344 897:9:7 3943.9203/03.8.3 .8 3..07/.3 2:7/ 2:7/ -079:9:7 /..3503:.9.3/.3 .:.3 -07..3-:3 -:3 -.9.3  !74808 5079:9:7.:20..850 ..3 7.7.7.3 502-0..3.-0.  0/.3 202-07 9:25:.3-079:9:7 03:7:9 47 .:8090.7.3 502-0.3.7  09:.7. .7.  507:-.2 50-.8:/ .9.02. -07. -0.3 20-.7.37.7.../. -40 /:.3..2 203:.38:..8.. 0.3 .3.3..3-:.: 2.3 /.3      -091079:9:7  ..2 .3 .3.. 02.3 .3805079507-:.3-079:9:7.: / 5073.3 /3.7.3    5079:9:7.9 574/:8  .850 1.7.3502-0. /..9/.7:8.3 /..3-.3  .3-09:/.  0303...3 2.2 8.3  3 207:5.3.9.  !079:9:7.3 8.3 /.0.32:7/  030-:9/03.3.3  ..7/.3/. 5.2.5079:9:7. /.8.8..3-09:/.7.8.9:.3202.2 02..3 3943.3  03:7:9 47 .3 507.3.7..3./.9 50393-.3 -079:9:7. 3/./.8.3 8... 80903.3507:-:3..503.1. 2:7/ 2:7/ -.3..8 8079.8/.9.3 / 804.5... 202-40.17.3 49.3/.7./:-.3-...3-.9  !03.8 ..3 90780-:9  :7:.  02.:.388902-:3...9 507-.393.5..3 -079:9:7  /503.3 -.3  507809.850 3:. 80903.3 05.3 /././.3203:3.9..3202-:3.. 8079.-:3.2/03. /.7: .3 /. .3 /.2 503...202-40.7.89.3.507:/-075030. 02.9 /03..202.7.3 507-0.75.8503:9:79:/.2.3 ..3 8:57.3    8.7:8..3/03.8.3/.3 //03.20::/.9507-./.23943. /03.9.3.3..:503..3 05..8.3 2030:.3 .89 3943..3 :7: -:-.8  03. -:3 -:3 -.8.7././.5.7.75.30.78080-:9.32:7/-40-079:9:7/03.3 /. .7. 90.

94708..32.3 0- .3 //.3.8.8.9  0. .3 -./.3 .3 9/..9/.947 9.1 04342 8080-:.947 :9.3/03...9.5 //. .3.5.3 503:.3/3 /03.947 0.5.3 2.  079:9:7 203:3.3  ..8..3 9039.5.3:8.3.9470/:.947.3-072.3.3.89.947 1.  .9 /./.07/. 0:.3 -. .7.3 / 2.3 .3 -. .9 -07.8:/. ..3..8.- -07..75.7. .3.547.9  079:9:780. . /03..3 9: .84. 47.9:9/. 2.3 93 9... ..3.72. 1. ./.3:39:203..3.9 8.8 /.. .9  079:.3 47.3. 1.    .75. .: 2025:3.3.33..8. .3202-07808:. .3 47. 2070.9.9.3/.-071:382. .3 .3 .1 848404342 .3.8:8..7..07/. 9.-079. 9: 203/.3. .7.3.3202-07.3.3 -07.4.3 -.8.   8. .3 2. 907. /.33748..3.3.3 89:..3. 0:.3905.3-.  07902:7. .9 9/.3 703/.350789.3 907.3. 0:.350307. //.7..1 503:..3. .3.7: 5079:9:7..9 0- 0. . 1.9: .. 8025:73.203:3:.9 -07.5  $0.7 9:.3 -.3. . 2025:3.0:. 1. 80..9 47..3  $02.3 202503.3.3:  ..5/.7.  .5 0. .3.3 ...8.9::7.3 507903.3:39:-079:9:7/03..3 -.253 9: .7.:2.3 93 5:.7. /.3.3 203:3:..:9/...7. .3.9 -40 203:.7503/.808047. . .3.7.8. .. /03.2. 03:3:...3-.3 905.3. 5079:9:7...8.05..8.5. .3 808:.3 8.208:.9 49..8. 0.07/.3 . 9.8.9.5.3.8:/.. -..7.05.3-.5.1.  503:. .:2..3 0- -.3  02-3.9 /.3.7 /.3:9. 0:.  .9 0. 5079:9:7.8.9.947 1.3 503/03.3 .5  3 202-:9.3 .8.  02-07...7.8.3. -.. .3 02.8     ..3203.3 02-.33..2. -07-.3 -.8.7:!079:9:7.3202503..3 :39: -0717 /./..  802. .3/. 80.3.8. -40-079:9:7/03..3.

3905.  %0. -07-...3..-  &38:73 -.9  3 -079::.3 ..3  2:7/ 2:7/ /...3/50..3 -.3 /03.3 /.8. -:3/..8.2 .3 /:.8.-079::..3./.3-09: 203:9 -:3  0.3.1.: 5.7. 507025:.2 02./.3. /03..3.9.7.. 507025:. 9 9/.7 20303. 8..3:-.9:9/.3  90.32070. 202-0.3.3/.8. /-. 80-. .3:39:203.3 80-:9.8.3.79: $89023.9.35.  .3.1..  0..-  &38:7 3 /80-:9 :.3 -079:9:7  39.3 ..3 88902 -.3  7.3/.2 8080-:.: .3..3 00203 00203 3:89 805079 507.. ./.3.7..8 /..3 /.3..3 20250./.:02-:9808:.9/.2.8 . . 9/.:-.3 3 2030-. 0/:.3/.9 .-07.5.. .3.7.9.7.3 0- /. .3.5.  507.2-. 2030-:9808:.3 2. 0- 09.8.3  247.3 90.3 -:3 -:3 809.3 503/0 .9 ..-.. .3.82.: .0.2.2 . 9/.9.3 . 1.9. .3.8.8. /:3.9.: . 80-:9..9.8  3.  3943. ..3 //.9 . ..9:/03. 3078 /.3.9 .9 2070.3 ./..3 . /. 2030-:9 507.3.2.90780-:9      850 .3..3 7. :7:1 /. .7:82030-:9/03.3 40 50702-....-40-079:9:7/03.393. .3 :38:7 3 . .9.-.3./.3..  780. 503:..3  %07/.8.3.3.. .. .8.:203.7 80 80-:9.30./.3 90.3 .3:7. ..75.3  3 07.9./.9 9025.3 /...9. 0.9.8..3.3  438053.8.: /.9 -0-07.3 .3/3 /03.3  0/. . .3  47.  ..8.8. 9025.  . .-:3/. 20. 5:3 ..:0-. 8073 20302: 08:9. ..3 2..9.8 070.3.8505079:9:7..9/.7 808:.3 -07.3 .8::.3. . /. 8.850 50393 .   .3.80.8..7..9 /03..7 -.5.3 -.0.. /03.8-..75. 8.:: -07.8.9..-.7.5.9 9079039:  .9. -07 507.3 .3 5.2 -.3...3  7.3.$0907:83..3.7.15079:9:7.. 7..9:.3 .:.3.9  .3.947 .5 /.3.05.9  /.8./.3-. 0..9.:.-40 -079:9:7 0- -.7:8 9..3 2.98.3:.  9. 507803/.947/-..9..9:503:.8.5.5 :7:1  8:: ..9: -:3 9: /./..90.3.3 .  0/.3.3 :39: 2028.3.. /..8.3 5:..  3 /80-.3.8. 0..3 20.: /.-.. .307.: .3  7.-.3 202-07. ../.  !03:3.3.7. 5079.

 039. /.34 $09..9.9..3802.:2030-:9 507.8.3 02..9.3 203:7:3  .0/. 8:5.9.7...5/03..9 /.9:88902 507.3 -. 3943. -40 203.:-07./. 8:.3. 5079:9:7.: 8:: .0.../.850 9.8.2439083 ./.3.3-0708.3.9.3..7909..7 .9..3  .  .58050798047.9: 507.3 3 2025:3.9/.8. 9/.:203:7:380.53..3 .850 14344  247144 /.38:3 01./. .9:808:..9...8 /...3 /.5.  ..7:8..3-07-0.9  070./. % /.9 9:/. 3.  3943.  02../.././.3 80-.3 507....3 :3/./. -.3-.9..8.8 .880.9 503.8. 9: /:.5 :39:202507400-..9::39:9::.3 9: 80.3  3943.0-09./.. /. $4 .9: 808:.3.5-:.. 9079039:  .3.3 905.9:7/.7 .9  !07.5 2070.8..39.9 14302  0::/..1.9:4 #0  .3503:9:7.7.8. 2:7/ 2:7/ -40 203:3.9.8 203.. -0.8.. .75..5 /03.3-:3.8-.3 203.-.390750.3..3 -0742:3..3 . 2025:3.3 89:.5 80-.8 907. 0.3  ..3 1472:..:-.2-039:..3 -07-0.2:7/ 2:7/-40203:3.7.33.-40202-:3...7  &38:7 3 -40 202-.3-079:9:7./.9:7. 3943.3 808:. 8.2.507.9.3 -072.9 ..... 907/7 /. :39: 202-039: ..7.3203.3 907.8./..9.9: 8:: . -09: /50393. ..9.9. /90...33.203:9038. 5:.8 /./.9: -07.8.-:3.3.9..3 80-..2 -...5.5..3 839. .2.9 2..3 /9:9:7.. 2025:3.9.7. .-0708. 0.39:-07.8./.3 2: 9. 203.9:.3  ..3.2 -..3-.9.2 -...3 9::. -0781. 2.8:/ 2:7/ 2:7/ -40 -079:9:7 .::3/.8.3.3.8. / .. .9.3.850 3 .3..7 /.3203. .8 ..9.....3 80-039.3.9. /80-:9 80-. -40 -07. 0./.3.8.33.3 -.9 9.2 -/.3       .: -07.9:7.5...8./. 0.3 -:3 .3./.  %.: 203:7:3 80.3 /9:9:7.3-070792:7/ 2:7/-40-07./.7..9.3  0.:.9:7.  %::.8.3.52070./:3.8..7./.8. 3 20.. ./.8.3 909.8.88  . ./.-.:5:3 :27.3 .:  3...43908 8:./.9:7 .38... 9/./.3  ... -.9. .32.2-07-.. 9/./:3.  203:7:3  -40 203/.3:.

/.7  !073.9.7  07.5.9:50789.32:/.8:8.079.9:.9:7..7.9..7-0787   03/08758503..2-.7 .9/087589039.:2.8 89:.:5.9:7.:.3/.:39:203/.3   02-:..2-.9 .    03.3-079..8   034.   03.2.3/.389:.   02-07420380.9.2:/...32.3.  !073.2-..3/.7.7..902.3 84.3503/0/..  !073.84.38.808:.3.9.9.7..89079039:   0793/.3 -:-.3 84.8.-07/.3.-07/.7.9:87..:.5.380.2-.2507-:.9.5..3.:808:.3/.9 .2:/.9.2-.5.9.:507.:03.9:   02-.32:/..2-.32:/.9.3 202-07503/.5..7 ..   02-07.7.9:89:.990:7.3 507./7803/7 7..   02-078.3507.9..3:39:202-:.9:87.34-0.   02-:..1..9 .9!07903.320303.7   034.3  0.9./.75.9..584..3503:.....   02-:.9   02-:..3-079:9:7                           02-:.2--.32:/.7...920303.907.8.9808:.8.380-.9.9/.3   02-07:.   ...3.9.7./.3//03.

3-079:9:7 .7..2 5079:9:7.3.3 :7: -40 202 .3 /.9 .3203/03.3 ./.3   03.   03.2.39: 574808 503..9:7./.7-40/-.3 .3 /.9.35.3 /.9: 50789.  .3.. 203:3:..3  8023..3 -07/.203:3.:  03/08758 808:.9::.3 9.7.             !073.3  28...:9.3 ..43.7.9.3.3.3  574808/.  0. :7:  2:7/ /./.3 .3 .9   02-07.9.3 502-0.33.8 /..3   03../.:.3  503./..7.3 - /..7..  :7: 203.3203:3.3..7.7.9: .3 57480/:7/.39:.3.3 05.3...3.3.3 :39: 203...3 203:7:3.3574808 0.7..3 /.3 ..:-.. ..3/.3/80/.9.:/.3 502-0..3-....3 2:7/ -40 /2..:.3.:.9...2.3 7907.8. 805079 .3 -07:9 .  07.: :7: /.3 507-0.7.3  /8:8  147:2  507-3..32.9.902.: 20307..3. :39: 202-..2- -.9.2.9.: -.7..3 /03.3-.380-.2--.3507.9:9025.9 5073.   07.3 -079:9:7  808047..2.3 503.7.3 5079.95. .3/..3 -...:39:203/.3   03/0.2/7.85:8  #.9. -.3 0-0708.7/.!073.07.3 /.2 502. .3 3943..7.3203..31.305.  0808:...5.079.3  :7: 203:3:.7 02.3  4-0  5072.3.3   02-079.3....7     !02.3 80-.2--.. -..2507-3.9.9: -.808:.8..   .3 507-:.3.7.2 507-.3.3:39:02./03.33.9.2.38.4   079.9047.:2..3 4-091 503.3/..9   0307.3 80/.

: 50-.3 .8.2-.3 5. /:3.9 ./.  5079:9:7.3 89:.7 .3 -:3  .9.3 5079:9:7. .9 507-:.3402:7/.38  /.3 :39: 2:7/ 2:7/ -07...8.9/57... -.5.8.3.3507:/:3.. /03.380-.9.-..7 /03.3 -07-:. 8...3..2.9.43  -075:8 /.2-. 802:.9.805079900.3 80-:9. :39: 20325.9.3 503.079.9 50:.7 .:902:-:... /.3 80-03..9/.8-40..9.2-.3 .8.3 .38.3.3 9.3-.7..9 /. .342:3.3.9.3.7.8.3 /.7 -40 /.9..3 -0708.3 .3 0. 4-0 80-03.7  .8.2 503.2. 7.3 2:7/ 2:7/203.9..3 89:.3 .3-47.3 80. .3:8.9.3  -.9: ..3 .3  :7: 203:3.7  4394 3 -40/:9:3:.9.79:3..9.9.9.3 -07/..3 43805 /03..5.3 80:25.9..3 /5 -. /../.03/.:  43943./.3/.3 .73..2-/.3 2025:3.2. -. 902:7.-.3:9..89:.. .:/4/..  -:3 50-.9 .3 7.3  503:3.98..35..3 80-. 503:3.9.8 -07-0.7.38.. -039: -039: ./..8:./4 /.3 /.:.5.7 .9180-.2./.8  203:  -:9..303/.3 97.3 / 5.8  $.2-.3/:3.9 -07-:.202-:3..3 202-40.3-40 /:3..9 /03.3 /.3 5079:9:7.98..3  207.:/4 805079 7.3 -079:9:7 3 .9 507..:17.3 :7:   .4 ...2-.://03. /.3 9. / 890803 -.. 907..3  /.7.3 -07..3-079:9:7  7 80.38507. 02.3805079507-:./..8 /03.3 80:25:..3 59.8     9.3 /0.3 9:8 :39: 203.:203:3.9 .43943.9-079:9:7  9.8.7 .808:.. 1.3 .5..7.  :7: 203. 2:7/ .7 ...20.7-0787-40/:3.9.3 -.8 0/:5. 03/07..3 .2.7 .3  203.-.7 ..3 /...3  :39: 202-40..3 -.38.9 .9: 4-0 .7/.9.7808.7 805079 909 -.9.-.380. :7: /.0/4  102 /.9.70.9 .3 808:.3..  -07.3 80/.3 2:7/  203.-0779:9:7  0/:.3./.. -:: 2.3.9: 9.3..3-079:9:7 $..37.3 203:3.3 80-.843 .3.3.7.3 80.3 2.3//..9.9.3 -40 /:3.9..3 502-0.:24/0.9.3 .720.3 808:.3. /03..7.7 .3 80-03.3 2.757484//..:./..3 -./..3 ..3 9/.3.3.4394 . -07/.:  02:33.43.2-.9: 80-:9..7.4 .

3 9. 5079.3 -0-07.3-4020307-9..75.5.-.3.: . 5007.33.3/7./.3 05...3.: /.7.2:7/9: 803/7 ..7. :7: 207.90 .2  -:: 825..50.507-3.02:.9  .3.805079-07:9  02:.. 80902  :7:.:3907 .3 /507:..9..390780-:9.78:7.5../80-:9.3.3 0/:.-.80-:.  :7: 203:8:3 897.3 .2.9 548 805079 80902  -:3:8.3   09.9!48  .22.3 9079039: 805079 5482.-0 / .80-.-.39: /..50.7.33.3/003/. . 84.-080902 O 079. 502-0  503.5.    :7:-40202-3.3 203..39:43943.2  $0-...3-.3.3 80. 9: -40.. .3203...0079.5.3 2020.079.3 .5 9.3.3 -07.39.: 0:.3.3.380-.:!007.33..3 .9 503.3 .3 9007.:3907   %09.. .390.079..3 ..3 .3/. 897. / -.079.3 5.2 803..!0. .: .38 8.3 /03.: 20239.3 . /73. 0- 203/.3 .32:7/80-...: 5.380-. 9:  09. -03/.3402:7/ 2:7//.3 80-.3 40 7..390.3 9...5.3 507-:.:3907 .3802:.9: :39: /-3.3 ..3/.3.5../. .. .3 2:7/ 2:7/ ..2/. / 50..828.3.5.7.2507-:.9.3 -.8. -:3:8.8 50393 .3  8:7..9.9: /.3 :.7-:3:8..3507-:.. :7: 203:8:3 .:.3.3 .3.3 -40 :7: .3 203:9 9.8.3/03.9.. 2:7/ -07.3./.3..3 90.5007.9.3 -:.7.2 -:3:8.9:.3 -0703.3.3.  09.3.3  07.39.3. /.3 -:3:8..3 907/..3:7: 9/.9./.7.3  503072.3/.  0.3 -40 20307-9.09:..80902   . .3 /03.90  39./9.3/..9507-:. .954844 44//.3 .3.  8..3 . O 39..3  -47./909..  5 8.43943. 2:7/ 2:7/ 803/7 202.90780-:9  40 07.    :7: 8.3..8.3.3 802:.3.5.805079-07:9  %.5. ....  :7: -4020303.9 /.384.8.3  503:.7.3 9.3.3  805079 80902  9007.52:7/. -03/.7.3909.:9:/80-:9402:7/ :7:-40..3.3.3-07-:.20..8020893..   %09.3.

.9...7.3.3 8.../..9: /. 8.9 /50740 20307:8 503. .  02./..3 9: 805079 80902 /03.7.3 / /..980..3 9..3 9039.5. . 02.7.3 7.3 503.9.9.2 . ./   :7: -40 -0784.9.3 9: 2..7.9.  !0703.9 . .2 574808 503.3 -..3/.  03.  3.5..20325.5. /:3.7 /.3 50393 /.9.3 .2.2:7/ 2:7/  ...3 -..079.3.3.3  .3 /...32070.3 .3 /507:./ 203.390.38..3202-.3202-.-./  39.7.5.3:9.7.9./03.7. 20.3:93.7.3.5 9.39007..8.9 02.O 39..3 9/....95489.7.3 / 5././.2. :...: .3 .7...-.3.9..79..80-039.2- -.79.3 02..../.3 02..3 80907:83.37.3/:3.8.7.3 9. 025.3 /.3  $0.320303.8/.. 203.3 802:..3 03/.. ..9..7.3 9:  503:.390. 207:5.3 .5.2  O 03/.3 ./50.3407.3/.5.3808:.3 2:7/ .3 203...3 .8.3:39: .2- -.9 . 02.75.3 -.7..38.9 05. 907:8 8. .3 507.:./.7..2 ..9/. .9.289:.3 202-.3.9 202-.93... ..3    ..75.:.3  .3 202-.-47.3/.3.3.3 03/.7.4503/080-.8 805079 203/03.3.8. 9.25: 2032-.3  ./-:..../. /.7..:.3 203:8  9./ 2-.2 203:.390..- /03../    :7:-402030/.3 .2.350.8.. .39: /.3 203:3.3 -.880-03.8.8.3 502-0.  28..3-039:/.3 202-..809.9.. /:3.3 -079:9:7  0..3202-.3 -.99:  .3 /80-:9.3 507. ./... 02.  803    803    803   803  #   /.350309.: 502-.19.7..3 /.7/50.3 .80/..3.3/.7. 02.     02..5.5 47.954880-039.    03:3.3 2:7/ 2:7/ .3 . ..2.3  808047...3 90.3 80-.9 . 2: 50309.

.3 9::. .9 202-3.2-2.9 -0781.. 9:  !:2170 203../.9 5.39/..3 202-. /.7.302-. . 2..2 $7 !03//.3:9  %::.3 ..8079. .2 003/.3/03.9.75.7.. 202-.3 54891 !843:89 4391 2034.3 203. .3/-.5. -072.3 8079. 8:. /:...3 202-.:5:39/.2:3 -09: 203:9 503/.8..3 203.8.. 84.5 5.3 /-.5..8.3 202..3 9039.9 /.09..8.3. 202-.82..2. 907.   9::.38079..3907-:.0..2 507..4 .8..3.3 2379 . ....2.3 .7..39.8 /. 2079. 8. /03...3 /.9.8:/ 203:. -..9:      %::.2 $7 !03//../.3 0.8   . /03.. 203:.3 2:7/ 2:7/ 202-.  202-.2 5:.. 2023/.3 .....9.9. 8:.9 9/.9: 574808 5027. . 808047. 0- /. :..4 . 2079.203.3 /-.9: 9::.2.857.2.3202-.3 432... . 0-40. 02-.7.3.3 8079..  013802.3 432.9/8003 202-3.3 /.3 :7:1 :7:1 ..  43805 02...  03:7:9 ..9.3 432.1.302:/..2.:: .9. 8.7:/3   :83   /.17.3 9:8..3 !0/.3..3 202-.05.5.7:/3   :83   /.9: 202-:3. /. 2025:3..3 5.. 8.2./.5..3 203.. 89:.2.2.3203. /. $08047. 40 202-.. 909..9.3.72..9 20.3 /..9.3 202-3.5/.3 9: 2089 /.7. .3 202.8:/ -40 202-....3 ... 20302-:3. 01..9 202. . 2079.4 ./...2- 8 /. .9.3... 203:9 1.3 .3 -.8.7.7:/3   :83   /./.33.3 17.3.8:/.:: 202-.3.3/:3. -40202-. -40 203:.3 9:8.8..3 05. -0709 -40 203....9.8./03.7.39:8. 03:7:9 .3 0.5 /03.3 !0/. . 2070.8..3 07-. 907..3 /. ..3/.9 !:2170   / /.2.3 905.  3 -072. 2023/.- -0-07.7.3 05.5 .3 ..3 9:8.8:/ /03.3 !0/.: 2: ..3 /....3 202-.8 /.2 $7 !03//. -:.3 203..3 /-...3 40 202. 5:. /. 202-.2 -::  !03.3 2:7/ . 202-40.3 . 802.3 .3.5. 809.3.9: .3 . /03. -072. .9.3 9079:8 /.9 20303.5..3 . . /...7.5. . 03:7:9 ../... ..

.3 507...3 -09: /03. 02.75.9 /:.. 50309...2.8.5073. 80-..3 -078:...  9::.3 907.3 ...8..3203:..8:/ 9.9203/7.7.8:/ . 17.:.2 $7 !03//.2-:350.2.3 7.3 ... 202-.3:9 5:....902...:..8 /.. 202-... 40 /..3 !0/..7. :7:2:7/ 2:7/2..3/03.... 0:.... !073.320507::.3.8  ./..92030/.3 20307.907/..7:/3   :83   /.  !073.9: -.3 20.3/03.35.3 3943.7202-..7.3 -078:.2 $7 !03//..3 /.3202-. 03:7:9 .3 9: ..9...38.9202-..3 2070.5.3 -.2  /  !073..  .3 / /..3.3 /03.92:50309..9 503. :39: 203.9.3 /-.38.3 432./....4 .   .  -.:39:203/.7 804.3.803/7 203:3../.2..3:9 3 -072.. 502-0.3.2.9.3 .9: ..3202-.3...302-...380-:9.2.3 /.9.3 .4 .   907/..3803/7:39:203.9. 03:7:9 ..3 503.3 .      038 03802.920.5.92. 3 -072.5 -. 203:9 .8:/-. .202-.9 20. -072.3 :.3507.7.3-.8:/ 2:7/ 2:7/ 202-07 -:. :39: 203-:7.3 2:7/ 9: .3.  !073.7.. 038 -.: 2.9 ..7.7...9 5079:9:7.:.9 202-.3 /-..9 5073.9..3202..8-40203.2 02.7 50309..3 20307:8.3 !0/..3 432. ...8:/ 808047.. .38  /.3 803.... :.39:8.3..2-.5..7 /..3     !073.8.3  0  !073.. /80-:9 80-.3 202-.7.7.32:7/  .  .2.3 $0.9 /.8/.9202-3.3 .3 9::.502..3 202-.7:/3   :83   /.3 8090.320. 3 -072.30.5. ..

.73  %::.3 /.7:8.9 /.9:509.3 3943.3.38 3 /50703.3 202-.3 0. :.7 .8 .3 808:. 20.3 :39: 202-40...3 20.3 .. /03.3/.3 -09: /.3/...3 5. 202-.9079039::39:-.8  .3 -.3:2:72:7/ 2:7/  ..5 /. :7: .0...3 .3 /73 80-:9.3 0-40.....28.. 3..8 /03./03..7.202-078..8.3 2:7/ 2:7/ 202-.47...39.9:2..3.33.8...

2 . / /.3202-. .  /.. /80-:9 80-.35.2 . 80-.75. :.9. -40 202-.3/54943-:.9.5.-..3 -.3/80/. 803/7 /..97.8:./3 -40/8.3 202.8 .3 807.3202-... !0..3.803.7.     9.9:!747...3/2... 9..3 /8:.3.3 -.2.9.803.8:..: 203:...3 03/.20247 /.5 :39: 20....7 203:7:8...7./. !0.3 8:...... .-.3-. 0. /-..3 -.3.2-:3:39:202-039:80203 :.3 202-.7.3 20-. -075073..2..3 %::.3.5:.7203:8:.33.7.3 -...3-::2070...1.3 05...7.3 /..3/-.302-.../.. -. 2.:39:20.9..3././...9 2:7/ 2:7/ 8:5.39.5/.  203039:.3 ...3 202-.33..9/50740     ./.3.2-:3 8.9$0047&.33.9:.7 202 8047.302-. .3/.9 ./.8:5.8.202-../2.38:8.3..3.7..5 .5...9. 2030:7./ ..35..5.32.3 2.3. /:. .7:8.. 803.9 02-.3 8 -.9 /.3 ..3 7..3 ..3 803.-. :39: 202-...8.8.3 803.-408...3.9 .9:: !0.8 /03.9-::   9.3 .  0/:.9202-.5.   9.9.20. 80. 3:.39::39:-07438503. 9.5 .902..33..9 5073./..92070. 202-..3.. 7.3 .9#..3$.3503.5.903/7.3 80/9 /.9: -.3 05.

3 /.3/7. .-2070.720.8.3 :.3 /.: 5:3 20.3 -:3 -. 574808 2023/.8 20.9: -039: 42:3.3 203:8 .9/.2 2... 02...3/-.27.9.907./03.3 9:8..3203:8 $0.3 202-039: 43805 43805  %:8.3 .7.3507802-.7. 8:5.3 47..3903202-./.02.1 -.7. 50..4394 .33.3 .  24947  /.3  .7:.7../.38/../02 .2-.8..3   . 20.3203:8     0138 03:7:9 428   9:8.7..: -.9-0-07.8.3 /../..333/8.9: 02.8  .9.3 ./.:7.38005.3 . 8...2.8..5.3 /.:7.5..3 9078:8:3 /.3 3/..3 0:5.3 02.. . -0742:3.3.3 /0.2-..33..2 -039: 7.8 ...25.3/03.3..: 9:8. -.2-./.-07. ... 507: 203:. 8.8 /03.8..7. 9:8.3 :39: 808047.:..7 80 /0138  038  5073..8.3 203:8 203.32.3/.3 42508  03:8 .7.580-:.3 /.8.7//0/.380-.. .7.8:.. !0.7.32025.3/0.7.7 :78:8     02./. 80-..35740/.3 .9.9: /. 8.5.3:8..3  2..3 .3 93 /.5.3 507.  02.3 -0742:3..5.37085432070..9 203:3..9.3 .3 -:3 .5:8./...903..8 80.3 /0.5...02-.3 .24047.850 9039.5740 !0.3/1..3  $08047.:2. 2:7/ 2:7/ :39: 203:3:.9  /.8..3507.3 20.7.3 :9..3 50309.850 .3 90././: 203:8 :39:203.3 0- 93  $0-0:2 808047.3 507. 20/.7.202.. :.  03:8 .3 .3 80-.-09:   9.7.9. /53/.3 5.3203:8 .307.9/-.3 -0742:3.350303/.3  17. 8.:.3203:880.3 83 9.9 /. 8.850 ..320....9 203:8 :39: 9::.3 /.8.. -.7././..9!:8 !0.. :39: -0742:3.8..20..3 2070.-:3.902.:: /.3 :.2-.89:-.3 . /.9..

8 $ $!&$ #.2-. .3 -:3 /. 20.3 .8.3 808:..8.038 038503:8.73.3 207:5.39:8.8..8..7..30/.:2.: 203..9: 80.7.3 /..3 .30.3  ..2 -.3.3 :39: 203.7:8 /:..3    !03:8.3 17... 9:8.. /.9: -039: 50.3  9. 5027.3 5027.2-.2-.: .3202-.9: 20.3  .5.7.3 /53/.9 :39: 20..3 .3 9:8.9.3 82-4 82-4 9:8. 8:5.3.9. .3 90780-:9 /..7.7.3 808:. 05.3 8079.  .3 8.2 -039:.. 05.3 -072..38 /.9..3 -:3 -.3 .2 -.3 .3 -.3 ....9..3  203:-:3. .3 428   2030.3 20.9 42:3.3  .9 /. 20.8.3 :7:1.3 9.3 9078:8:3 .3 805079 ...8..3 207:5.2-039:7.33.3 02..3 9.5..8.7...3 .3 207:5. /03.3-:3.2-.9  03:8 -07..3 /.. 907-.2-. /-. /. .: /0.9..8.3 ..8:/ . 503:3.39.: 5079:9:7.3  0825:. -.8. 502-039:.3 .3 :8411    2030. ...9.2-.3 -.3 :7:1 :7:1 .5. 203:8 :..3507.3 80. 203:8 .3 -:3 -:3 .8.3.3 2.3 .9./:3 -.  .3 507.9.9. 8079.2-.8  . /:..9 9.3 -07:5. /.   5:.. . 02..7.3 ..9: 2080  2.  9:8. 20307.3  507.8 /../.-:3.5. 9:8..3 /.3 /.8.5.7.9 203..8  .9 7.8.  0.7.3 507./. 502-.3 203:8 80. . 203. .5.:5:3 507. .74.9 .9 /03.3-07.3. 7.3 2:/. 2039.3   ..3039../.2-.3     038 038503:8.8..-.-:.: /:3.3 -079:8 /03.7.3.3 .2 2. 9..9: 50.8..3/03. 2:7/ 2:7/ /.38 !03:8.7..3 .25.2-..3 .3.1:39:20.907.  5079:9:7../.2 .8.3 .: 0:.3 /. ..5  .9..8.3 -.9. .9802.3 .-07..2 7. . / .3 9::.9 202.

3 -0-.3.3 50707.3.  20.3/.3../.3.9.85072:.7 202-:./. /.9  .5.91  !7. -03/..957. 9:8.7.9: 5073.3.9. .9... 203/. /.: 503/.3.9./.:.3 80-.9.7 7 0 .3.3 80 80 /.902.3 -40 /. 507.5.3  .7.9.9  !.7.3.9.43903.. /03.3 3 50702-.3 -0-.3 .05..3 207:5.-40/.3 80/.3    .3 2039..3 .3 /7 0 .2-.  !073.3 50707.. . 202-:.: ..3./.9.3 .7..9 57.9 203:8 :7:1 /.7.. 9:8.3 507. 20.7. 9.3 -03/.3.2-.3.7.3 17..5.8/. 8090.3 -:3 :8:8 ..3 2030:.3 003/. .: 40 .39:8.3 507: /.9 203:8..  9:3:.:.3203:8 03:7:9 428   5073. 07. ..3 /9072.38/.320.9..3 503/.8.3 .7.370. -.8.9. -03/.9.957.25.308.3.3 !073.7.8  ..3 9:8  -072.3 3 -.9.3. -07:9 .9:5073..3.30. 2020. -.3 /.7. 2030/..203/.3 3 .7.3 203:8 / 5.3 20.  203: 905:3  203:.2  203.3803.9:  20.9 . 8:5.9 .3.3 2039.3 20.3 . -. .5.3.3 5073.5.3 .3 -. /:.3 5073.3 /03.3 507.3 203:8 /.9.43903.3 8008.3 .9. 5073.9.3:39:203/.305.3 8.3 507: 2039-07. .9.9.3 9:8.3 5073.3 -:.3-03/.3 . . 50707. .3 4949 /.34949 9.8..89:8..9 /-.9 02.: 202-:.3 .9.3-.3.3 907.7.3..9.9:8..3 ..9 . 8.8. 9:8. 20-./..8 3..7 20.8     !073.  .87 /.33.3 203:8 3 .. .3 -03/.3 / 5..78079. 805079 5.3 .8.3.3 .3/-. 90780-:9  !073.5.9.3 /.320.8 5072:.7.7.3 2. 002.3. 0 5073.9.78.39. -40 203:8 /03.47/3.9 . 40 04254 2.30-078..32:7/9039.3..  038 02. /.9 02.9 02..9 .7 .3.9.3.3 / .9.3 20...5.302.9.43903.3-039: .3 8025:73.3.9 805079 203:393  2034.9.3 9.3 9.8.82..2 507809. /:/: /.3  203.7...9 .3 2.9 5073.3 :39: 203/. /.3 .3 80-.5.9 503/.7.9203:8/03.5.9.3.3.9 0.3 203:3.9 5073.3 .9 9:8  .9.43903..350707.3 9:03 /.9 ...9. .. .8983  203:8:3 -03/.9.7.3 507.39  03:7:9 428   .9 .38 .9. /.3 .3-402033.  203.3 2070. -03/.3..

3.9:9 //0/.3 /.3202-039::7:1/-07.7 . 9:8.2 /. /.3  805.35. /.78.8 0 -. 20.3..3 20.//.37:.3 -09: /. 02..3 5073. .3.7..:.5. 1. 5072:.3 079.8 4843 9.7.9.8.9.: 8090.. 5072:.  5073.9 9:8. .7.3 .:.7:.78. /03.9 0/:.38 207:5.9. .3 080./..9.3 .3  $090.33.2 503:8.3.9:93.3 072:. .38 -07.  202-039: :7:1 :7:1 5. 90.7.  %:8.3 20..3 5.8  2.9202:.3-.3 20.8. 2:7/ 2:7/  $0-. .2-.: 574808 57.3 8008.3  20...30-./..3 447/3.9.3  428   203.3 9.3 05.. 2070.3 :39: 202-07 02.3 -40 2020. /:/: .38 2:7/ 2:7/ /239.3.3 50380 8079./.

7..3 02.9.340 :7:  -079::.3203:88:7.9 90793 /./.202.9 ..5027. /.3  4394 .3.9-. 907.9 503:8.35.7.5..7.3808:... /.3 5073.7.91 .3 203:8 80.2 574808 203:8   5073..303.3 /... .3 /50740 / 5073.3/.3 70.38.3 203:8 ..3.5 2:7/ /-07 50:.7.7.8.7..972.203.3-07./...2 03802.3.3  .7.  .3.7. .: 80259  7 80.3: 40 08.3 /80/.038503:8.38:5..3 -. 5073.3.7.7.3507..780.3808:. .9.. ...7. . 02.3203:83 . 203.9502.9:20389025..9 20.3 2...38 :39: 203:3.3 203:8 80.3 503:3.3 /.3 08.9.7..39:3  8.5.32070.9 .5  038 02..3 0/:.3 9.3..9. 907...7.91:39:202-3.9/.3/80/..3 203:8 .39: 2:7/ 2030:.7.3 /0.3 203:8 3 .. 4394.3 .9 203.3/80/. 9.3203:8:3 . /03.3203:8  038 02.5..202-:.7.33. .9 203:3. 90. 90/..70.7..3/80/.:.079..7.9: 5073.3..3 5079./80-:.2 503:8.907.7. 02.9.02-.3 .3 :39: 203:7.3.-.9 3 .9 -.9 202-.7.3507.9.3 3 /.3      038 03802.3.3/...3 /80/. 038 02.3 -.05.340:7: !03:3.3/.8.3. 805..2.35.7..3.3.   ..2../..3 40 :7:  909.805079-07:9.7.3203:9:7:9.8202-.7..5.3 :39:203:3.3 207:5./9039:..3907/.3203:880.5..: .5.9 4843/03.3.

3 ..7.5.7.02. /5.3.3203:8-07:9.7.390.203:8802:.3/:.3.39.9.3 507... 507.3.3 /03.9: 8.9.3-07/.3  03802.3/:. .9..8.3203:880..2.3 -0-07../80/.203.-075.079.7..9:503:8.3:7: 43943.35.3 90.3.3 507.7../.

.2 503//.3 /80/. /03.3 /.3.3 803/7  039: .2 503//. 2:7/ :39: 20.-075. 9.  203:8 .91  ..33 202-07 0-0-.3 ..3 /0. .3 2.:2.3 -0-.509.3/. #03/.8.3.7 -0787 ..8.. .: 80-./8:2-07   . 0/:.: 9:3.3-039:/. /:.7:2039.7.  507.3 84..3      !#%$! %$&%!#  .3.7.7.9:503:8.3 :7:  4394 . 50703..9 .3  79.3.9.9.9.3 .: .3 .2-.079.3 203.7./. . 0.3 808:..9.3 .2 30...8.3 -07/.3 /507/03.9..3.9.3 .9 .: 17.9 .7.3 20303. ! /.3  0/:.91503./4:203.9: 3.0  -.8..3 -07:7:9.330.079.: 8 8 .3  50789.7.1..3./.3 507..7.7...3 $:.3203:8.  :./ 8:2-07 7::..388902503. !03//./....75.32023/.9.91 5:8 .3 .7.7.3 203:8 -0-.7.3.7.8.7.: 5.  -03/.079.3  203:/.7.3 /.3 .80..3.3 05.7.3 203:880.7.3/.3 203/.9./.3.9:503:8.9.8  507-3.3 .9 80/9 2.7.38.3 207:5..7.3.4 05.3 5747.3/03.207:5.3/:.3 203:8 . .7..3...9:9.8. /:.2 88902503//.3.3 /80/.3 /.8.7.3 .8./.3..: :.. ..07503 /7.3.8.8 05.5.3 84.9.7./.  . 9039.  . /4:203 3 203..3 /03.  -079.9: 9. /4:203 .3. 80-..3 2.7.3.3-039:/..2.7.3 -07/.2-.3 203.3 .7.3  7 80.7.8..3  703.3 ./ . 038 .3203039:.8 805079 -07:9 .3/-07.39.3 0-.7. 207:5.: $04.  203:8 .:/.3502-0..3  70.9.38.  $0907:83.3 30. 02..9.3 50.3/:.9.7. /:.3 /..9.2.808:.32..75.7.3 !0.8 . .547. 038 02. 80-.3 /-.3  /087591 .  203:8 .3 503.2 .3 203:3.3  .3 -07/.079.3. /.805. 805079 203:8 802:.

 802-.3  0507..9 /.320./...3:9.3848.3  &8...3 /./.82.. ..23.3/.3 -..    203.3 907..7::. .3 -. .9..- /.3 0248 74.7243.3 -072: 50309.90/:.5.7.3 202-07. /:.- /..5.3802-.2 ./: . 080..3/.3 /.7.9. 202-07.3 / .3 30.  $090...8 /.8..503//./...9 /-039: /..8.3. /.2.3 -070:5.3 5073.338..82. 8:.3  0248  /.20/:. -07907:8.3 .3 20..7.3 2:73  03..7...9 /.75.3 2:7/ 2:7/  .2 /..3 203.3 /.. /4:203 .3.9: :8.2-.3 20250702-.7.3 05.907..38.8. /:.2030:7:/.3 549038 90780-:9 3/.3 3900/.  03.7..3  0203907.:.3/: /03..  2..3 8.3 .3 05. 20250702-.220250793.../.7.. 3 . .8.38.3 203.3  -070907.3 549038 3/.3 09.3:3.      .3.3  -07.5 0.3 . %:3.3 907.3.7.7.3 /.3/:3 / /.3 30..3 93 ./: .3  -070907.3.3 8:2-.3 33/-039: 2089.3 0507.7.3 3 .7.3 0-.9  /..33 9.9:.3 0:.3 -070:5.7../.3 !03//./: /5...  -079. 9..3 5073.8./4:2033/..9. 503//. 0- 20250702-.38..3 .8.3  3/.3 /.3 /7 8079.580-.5.3 0:.2:7.8.30-..30.3.3 05./.3 0 ..7..9.!03//.3..3 05./ .   .3 9.3 :39: 20..3.7 80 3900  74.. 2:..1.8.:.3 549038 /../.3 .  -079.3/02.72438 /./. 3. !03//. 9:. -079::.3 02.3 02..3 -072: 50309.  2.3/.25.3 .7802:.3:3.3/:3//.3  -07/.2 .3  -07./::39:20.1../:80.8...7...89.3 808047.5 502-.3.3 /02./..3 30. .3 3/.2:7.3.3 8:2-. 9:.1.3:3.3..9 507.. 9:  9.3 3. %:. 2:./.30-. 0507.9 50393 -.5. 202.8. /.25.9202.3 3 .9..3-07805.3/3./4:2033     .2.3907.78043805/.503//.3 3 50393 -. 88902 503//..3 907.80805079...

.3  48. 20.50-.9 202-.7.. #03/.8. 574808 503:8..203:3.3203:8 .  -079:9:7509.    /3.330.3 3../...89:.3 0 .: $04. 2:73  8.  20303.:2.3 203:3.. -07:38:72:/..8. .  202:5: 23.9503:.9749820  /.9 5.3 -07438 503/.3 /.3 3.8907. -:/.3.5 54891  802.9. /..:..28079.3 !0.5.9:507.3 70.3 502-0.: .7.243908507-:.2 $:.3202.2:7//.2.3.2.3 -.8.3/..3203:3.-.3.8.3 !03//. /.8..8... /.3 503.389:.  203.3.3   203.7.: .91 /..39..5.7....9  5027.7.3-09:/. /..3-09: . .3 .. 5..350..33943.3 203.3.3 .3/03.3 02...3.7.8.  -0918:..5.....9/.5. 507809::..9.3909/.3 .        .3-07907:8.703/.8.9 03/.8  70.2. 8..9 :39: 203008.8.38. 202-3. /.3 798  /...3 808:.9-079:9:7 202-.3 203. 0.380-:9.7.:..9   203/03.  9.8.7 -079:9:7 202-.3 205:9 0. /.  /.:804.3 /.9203/03.905:9:8.3 -.9.0.7.3 2.3808:.. 502-0..8   -07-3.798 .7 503..3/...980.7. 8. . 80-.. .2:7320. 203..9. -.9.7503:.9.3 -07:38:7 50309.3202-:.3 :39: 20250740 2: /..8907..3-09:/.9: .3 /.9.7. 202-..81472.5.250-.9.3 808:.  20250702-.3-07:38:750309.3 507..9.3 .7.39039.3  03:7:9 0203907...3 80-:9. /.3 203.3 /.:.3 /...3 .-..3 0:../.3 -0708..3 50-.. -.3-.3 203:8 8079.3203:8   203. 038 503:8..3 202574808 2.3 2.7..3 903 202-.7.7..  203:3..9..

507.8. 02.8.-.: /.3 ..3   .9.8.7.3.3.3.7..-.7./:/.5..8.3 /90.9.3 2032-.8.7.7.79.3 !03//.3   .. 3 -07/.02...202-40.3 .3 . -079::.2 20.7.7..3 !0.3 8:.  !.:80-.:3   02./.8.3 /. 0.7.850.3 203:8  %. 503//.3 -079::.7  808047.!03//. $# /. /.3 38. 2.3 ..3 8:..3 202-..3 0..3.32.3 502-0./.7.9.7.7.3839.3/..7.:507:/:.9 :9.8.9..3.7.82 30.7..2-. 503//.:       ##% $0-03.9.8.9.-.9.3 202-.3.9.7././:.3/.0.3 50. 202:..7.8/03.3507:/:.3 8.: $04.7.3 802.3 3 .8-07-.3.#03/.. 8.3 -07-.7. 5073.7.1.8.3 50-. 505.3 :39: 202-07 5.9:8-..  0 9:  :7.2../.3 -07..8.8.7.2 203. 507.8. /.!03//.:  20039:7 -:: -. #03/.3 /. 207:: /:3.3 804.. /:-.3 . /.2030:7:/. :7: /. 0.3-07805..3 90.3 2:7/ 2:7/ -0742:3. -0702-.9: 203/03.:.9:7::207805... 503.3 503. !07.3 .39.5073.    503//.3 502-0.-.3 50.3 /.8 /.7.9: 038 02..3...3  $. 02.9 703/..7803900 74.3.8.3 .8.3 803.9..88-..3.3.73.3 -079:9:7  02.8.3 /.3 /3.3 :39: 20.: 20305./.9.38... /. 0.3502-0.3-. ..3/:.7.9..7 20203: 0507:.3 8079.3.0.3 02.82.7.7..3 .  :7::2 .8.7.3 802-.389./:$04.38. 90.:  0203907.3  805079 ..8.. 5:.3 80.3-073..207:5.3 -091$:.3 502-0.7 70-:33..3 5073.39: 5. .7.7  02.8.2 :7.3 1.9.380.3 80-.0.38../. 50. 205:9 .3-0708.9.7.7  02.7.0.. 9.7.9.. 9. 3 205:9 02.8.8 /03. 703/...8. . 80..3 .850247144/. 80-03.3 -073.7.7 /.87.7.7.. 2: 50309..0-.3 05.3.3 0248 /.3..3!0. 0.9 3  .7..7.8.402:7//.1...3 0-.8.:3 3.1.2-.8...3   $:.

.. 2:7/ 2:7/ /.3   .  . 3 9.7.39: 2033.. 8. 80-03. /03./ :38:7 ./.7./.3 .3 203.207.8.: 202-07...9 202-.3 -073.8:.5.3 -073.9.7.3 /.2.74 /:3.3 /3.80-03.3/..5..2 202-..2.9: /./: 808047..7.2.7. 9.3203:8 07/.8...3 5027.2 - /.3-073. 3  0.3 903 8079.3 20207:. 02..  02..3.3 /:3.2.5..2:3  :7: 2.7 .7.. 9. 203.7..7.5.:203.3.2.343805 03:7:9 . 02. -0.9.3 798 /.3 0307 .5 /7 2:7/ 2:7/ :39: /.7.7.9..7.7.9203/03./.2-.9./.. 3 207:5.3 /0138 . .5.302.3 02.2 ..  503/0. 02./.3 /.2 8:.3 2:7/  !0. 907.7:/3   :83   -07.3 2.3 -073.5.3 .9.2-.2-. -0.3 8.3 549038 3/..: 203.02.2 -..9...9:/.8.3 /.3/03.3 9.9 /.320.3 3 .7.3 . /.2-..3380503:3.2 503.: 20-.9.9.3 502-0.3 ...3 /.91 /.3 .3 40 -0.:54903850.2-.7 -079:9:7 202-.2 0/:5.2-.7.3.5.38:-02.3 /.3 -073.7.9 9.7.2-.9/ -./ 02. . .5.3 / -.3 .: 3..3 :841    -0780503/. 80-03.2-.3 80.9.3:2 50-.3 02. 9.3907/.3 /.3 /.7.80. 9079039: /:3.7. 8079.3 70.3 5:.3.: 3  /.8 9/.2-.3-073..3 /.8. /..3.3 80-.3 05. 83 9.8.9.02.9 .7 2:7/ /.5. 9.3 -073..5.3 -40 /.7.3 02.3 .9.3 4-..5.302.02.3 -073.7.3  3.3 /-07. %:..3.3 /... /.2-. ..9.7.2 0.71.8:/.2 80/9 503:-.3 .3 80-./83-.8.39: 2033.8.7.3 0:5.9 /03.2 803.71..9203:3. 02.0/./.7.7..3 80-0:23.3.3.5.7.9 .: 50307.  /.. ..3 /. 9.3 05.75..2-../0138..3 . 02.8../.7 80 50.305.9.3 -073.3 02.9...7 2:7/ 90780-:9 .9.3.2 8:..5.9: . 3 907.3 /2..7:83. 9.7..7 /.2-...7:/3   :83   02. 9./.3.850 $:3:5:3802:.3 2:7/   %:.3 0:5.7. 1.    0138/. 8:-02.8. /:3.. /.9.3-073. 805079 9.9/.3 /. 2:7/ /.5 2:7/ 2:7/ 80.7/.7.

7.2./.9.3 2025:3.3-40/9445./.90 4391 8050792.8 -.7..8 /42..  .8  !03:3.7: .3 0307 80-.2 :../.. $0-03.7.. 80-:.3 .9 9.3 0:5./.9.71.7...3 02.3 ..8.7.5.71..3 /944 5.3:8.9:7 503//.3 /..5/.9. .30 2039.  34./802.9.9 20250.3 02.5. /03.39: 2033.7./.3 2.2.8   2039.3 2025:3.3 .89.3.0/. 1.59.  .3:2:29039.3 42:3.3....7.7 .3 /.2-..3 .3 0307 8073 /:9.-0.2-.3 05.3 -.3 -0.34391805079-0.3 -073.9 503933.9.305.3 /907.3   02. 07/. . 808:..3/240809.3 80-.9: 507..3 /2 40 808:. 4391 .3-07808:.3502. .3 0307 80-.7.30307390.3 207::3. .3 2.3..7 203.35490383/.3 .3..2-.3 9039.7203. 80-.3.9.3/83 5:.8    .8.3 . 203.9.7  ..9:7 503//. 9.3-073./01389039.: 9. .7.9: .7.3 808:.3 502-0.2:8 0.3 0307 /. 9.: 5007.: 05.3.8:.3.71.3 80-.3 -073.7..3 /.: /. 9.3 0:5..3 02.9 9.02.9 202-.30:5.9.3/.3 /3..9.3/.3 903 503.3 -071.7.7.9.3/72070.. /9...7. 0:5.3  02.0./0138.. 2025:3. 3 02.7.3 203.3 80/9 503:-. 0.3/.5.8 /.8.. .2-..5./.380/.5.0...71. /.3  $9.3 2.7.0/.3 2. .3.7..2-. 2: -0-.9.. 8:. 8.7.3 .88 /.8:7.2..7.3 02.3 -079.7.73././.9: 8. -039: 0399 /.3 0307 /.9..7.3 /8.. 503079.25.1 .2 079 .3 40 5. ..5. ..: ..5. :..: 05.9: ./0--.3/-07.. 9.3 9. 8079././.2 .9 /:3..309.5.7.3 80-.9: 907.5.3 .02.   83  /.7.7.202..2. 02..33./.7 /.3.7.2 2033./:. 8.8.8.7-97. 808:.2 - /.3 /.2-. ...3.7 .35030..7.3.3 4391 .. /9.2:3 2.9.2-.3 2030.9.3 502. 207:5.7. 02.3   ..3 40 2:7/ /.3..3 /3.. 5:. 3.3 2:/.3 / /. 0.75.3 02...3 -07/.. -03/. 80-.7  503008.32:7/  .9 80-.3 0307 /03.7. 02.3 202 02.3 93 /../.3 02.  2.3 2. 9. 80-..2 907.7.9..9  .342:3.3 . :./:8:8...2 503.8/. 8.3 8:5.2-.5.2 . 02.3:2.3/-07...9: 20-. 203./ 3.7.3/.:.3.3 .3  89. /.  ..7. 7. 897.

207:5..: .7.7  !   !  ## % 02. 9.3 -07.3.2 02.8.8 .3 02.7.2 -.8.3 05.7.7.2 202.3 -073.2.8.:2.3 -073.3 !0.9.4254303 425430302.5.7.3%0344 .8.3-073.0/.3 05.9.8.3 /.342:3. 825:.9.7. 9.7.. .7..2503..5..3 .2-. /.5.3 !03//..3 90780-:9 203:9 502.3 .3 90..     #..7.7.380-.3 907/.9. .3 02..2-.. . 0. 9.7.3-073.2-.5. 43805 43805 /.2-.:      02..30. 50..9:02..5..3549038/72070.7 20..3/.5. 4254303 02.7.3502-0..2 /7 809.    4254303 4254303 3. 2:7/ 2:7/ 80-.3 -073.: $04.2-.8.3/. 02.5.5.3-073.3 /3.5 50.71./..7.7  907/.2-..3 !0-.3 2033.07/..3 /.. 9.302.2-.9..30.7. 9..7.7. #03/. 3 0 /.7.3 /0138 .3...3 9. 503.9.3 -073.9.2-. .30:5..7./. 4254303 /.:3   .3 ..3 -073.7.    4254303 425430302.9/. 9.3-073. 07/.. 203:7:9 0203907.0.9 9.3 05.3/:3.7.3 /80-:9 80-.7.3 . 9..2-.3 9079039:  4254303 4254303 02. /-07..9 2.2-./.30717 02.9 -0-07...05.   02.9 /.2 7. 805079 /.5.3 02.3/..3 /.9.7. . 3..39.8 903 /. -07:9  %07/./. 3  /. 20307.9 /.3:39: /907.2 $:.5.7.

.3 '07-. 0-40.8.2 3:3..3 80-03.-.3 /..3  /.3 2.  038 038 0./.3 .07/.- /. 0-40.:  9072./.8:.37:.7.3 -.: 203.3/0.3 202507802-.3!0-.  9072.07/...2..5.: 203.7.2 43805 0.9 9. 80.8 0:..320308.3  . /.3 .3 203:3.7/.3 202-:.9 0-40.8.9: -:/.3/.8.9: .805079/..3 20308.3 2..3 574/: . 1.805079447/3.3 :39: 203008..07/..07/.2.  '8:.1  308909 0-40...3 907. -:. 0-40.3 /.39.8:.07/.3 203008.350-.3 /.07/.3 .3/:3/. /. 02.8.3  : 0-40.9:803/7  42. -0708.03/.  507....2439080.2 0/:5.9.3. -07:.380.30802-..3.8.3  9072.8 0.3 2033.3 808:.3  8079.8. -07:9   0380.73.3 342-47 80. 4.8..3 203:3.7  0-40..8.3 50-..3.7. -.7..3 . 0. 09  .3 ..3 50-..3 503:8.3 8.8. /507:.3  2.73 ..9..3 /.8. -0708.2.3. 9: 80-.3. 2. .9  203.8:..07.30.3 0-40.3 203008. -07.3 /. 202. /...3 47.3:89 :7.8:.. 7:.350-.8.2.8. /0138/./:.3 /.3 :39: 203.59039..3. ..3 2...3 -.7/307   /. 0-40.8.3 203.   .8.  .9..8.. /.202.3 -:/.3 -073.7.7.9 2.9...7.8  57385 80-.9 808:.2 04254 342-47 .3.3 /0...3 .9: 3:3.8.5 /.2 8.3 05. 203.3 0-40...7./-..7: :39: /8008.  9072.8..2503//.9.8.902.2..3 /.3 7.8:..3 .3 80-.3 0-40.9 8079.07/.31.3  9072..07/.8.  0..:2.3203.2 8./.3-039: 7:...3 203:3.78.3438050.8:...3.3 -073.3 507/2.3700.2-.  0.9.3 0.07..    203/0138. 0-40.. .7.3 203.3-.

2.78050.3 ./. 0-40.3003/. -07-0.39.1.30-.. 907/.3 ...350-.3  -07. :3 /.30507:.8. ..3.32:7/ 8. 7039.3 202.7.2..3 ...7. /03.07/.3 9:2-: 9:2-:.5.3 203.3  9072.3 1.3 -07./:..9.2.07/.. 3 507: /.7 /03.3 3 :.3 /. 207:5.9: -./: /03.8.3  0.8./ .9203.9 47... 50.9..  3907507843.8  9.3 05./.3 .9 20. 202-..07/.9 203072.9:7.2 /7 803/7 /.7. -:/.5 845.038 0380.3 507: :39: /:5 / . 0-40.81. 3/.8.33/.3-0793/.8.3.3802-.3.80.07/.!03//.7.2 507.  0. .5.3 02.  0.7.5. 02.3 50-.:080/.3/7  .0-40.3 507.9 -.8 0-40..3 3 :.3 -3./.-.3.3.7 /.. 808:.3 50-.2 204/ /03.3 3 :.8:.8.39: 3/.3  0. 202-0.39: 2:7/ 20250740 .3 47....3  0.3 507-0...3.8  9.8.5..07/.3  .3  8079.87.5 2:7/ .3/.. /.8.3 -. .3 9: 8./:. 203.   07/.3  249.8.3 80.3.7 80 0:.07/.5.7.2 503.8. .32.2 503.3 202.3 07... 809. 5078...3  ..3  8079.3 203.9. 8079.3 2:/.9 203443 502-0. 207:5..7..350-.7.07/.5.8. .5.3 20303. 50-./: ..  805079 203.9/.3/.9:.8.2539:  02. 202-.3 0-40.07/..3 24/00.39:   . /.: -. 808047.5.3 07... /.3 038 0.7. 147..7./: 203.3 2:7/ 203079.3...3 90254 /.791.7..9./.350-.8.02. .3 -07805.8.3 20303.8: 7:25:9 /.350.-0708.: 2:/.3 /.3 -0..9 8079.3 50-.3 . 9072.8/03.5.8.507843.3 /../.547.87..3907..3  0.3 2030:7: 80.9.7.9. 57. /.3  002.9:5740  397.:3.9..3.3  /. .-..3 -. . /.07/./.9 .7.38.8. /.: 203:-.8..3 :39: 20303. 202-. / .3 /..7.

.7.2.9 3107038.07/.8 20.3 80.. %:.28.2503.9.:503839088.3..3 90780-:9  !03/0/.3-..-47.3/.3 9: -40 203.3/.3907-.: 203.3 -0717 207:5.2 23/.8. 9.: 503.3..3 .3.3 -039: . .3 203..:3.9.3 57410843..2 503..3 20307434.37.3/.. 2:7/ /.3 50-.38...3 503:3.3.7.9.-47.07/.  202-:.8 .9 2033./.3.3 02.3 .9.7 /.5.7.7. 8.3/.3/507..574808 503.3  43943.3 /9.: -039: 5027..7/  .3/.7. /0138 3  /.3 203072.2 -.-.. 4....8 :39: -0.38.3 /.187 /03.7. 503:3. 808047.7:/.7...7/03.8.3/: 5027.3 .3 9:  02./.9..9.3 :39: 202.3/5073.7.:.3/.9..3 203..3 .2-.32030/. .9 /.7.: 5027.3:7::2.7.2 249.3 50-.3 2070.9.9 /::/.3 2:7/ /.507.  .9/.:9...3-0717  03:7:9 %:..3  5... 038 ..9.07. 507-0..9.3 -07907:8.9/.9 20::/. 02.23/.30.3 34....7 507.5...8.07/..3 -07. /. 40 /07.5490383..9.: 574808 2039.3..:7: 202.35030/.2 0...33 /:3.3 /.5.7...7...5..20-. :7:  :7: /.38. /.0.3..75.07.3   ./..3 89.5.3.2.9 /1..3.  0.7-.3 02:/..33.8.3.3:.: /..: 82-4 :39: 202-039: 43805 907.8.  :7/ 0- -07249. :7: 203:3. 4.3 50-.5.3.30-8008.2.7.3.3 ..3 0.9 -0./.3 /..5.7.3 050393.75.8.3 249..9. .5748084391.3 /.9..91 /.8 2:7/ /.3 / 804.7..3.9.3 07..3 .:5027...343805 0.5. .3 203:3:..3 /.  !027..  8:. :39: 2030/./ .8/.3 50-.02.3./.3 :.8 .7.350-.3 80-.5..3503:/03.3.3 /9072.3 7..7:/3   :83   20.3 / 804.223/. /. /:3.907-. ..7..9 2033.3 507..3 3 /.3 01.5.3 203:3.9.203:3.3502-0.39039..3:7::2 ..7.3 02..3 52-0. .3.3/.8.3 ..3 /.3 203:3..8.9.7.3 50-.3 82-4  .9 5027. 2:7/ /.3 503.9:809.2.3/.820 :7: /. /7  70.91 /03.3 :841    -0.5748084391.-07...9.3-0717 ..3  $0.3      02.7..3 804.9 2033.3 3  0.9.3/:3.07.5.9 207..3 80-.8..3 . 0.5 7..

3 574808 4391 .3 /.7.7.9.3 .3 -079::.7.91 02.3/0.5027...7. 1.9 ..3 -0717 ..9 /507:.:2..3  -. -0717 3 207:5.-  07/..3 /.17/.3-071780..9: 02..9.8. 50.3202-:.: 0-.7..9: 8. /..70..3 207:: 05.3 502-0. 050393.70...503.3 O 070.3802:.2 203.3 050393.2 503.3-071780.2-...3 .302.: 2039.8. .2.3 90.3 -0717  . %:.2.3 203008.7.3 /0138 /0138 .7.3 502-0..3 50393 .-.3/. 0-0708.7.3 /.3.3 -0717 80.5.3./..8..-2:8.7..9..3.9 503.7. 008.3 :841    2030.3 502-039:..3 02.. -:9/.3 802:..3 -40 202-07 7085438 -07/.7..35027.749.3/.7. 02.3 .3 .89.3 -0717 /.3 ..  %:..8....88902./...3 /.  -:. 17.7.3  /.9.9 9.7.9.8 2039.9.3/.9.8.7.3 8.3 -07.7.: /.3-0717320-..34507.3 23/...7.2..805079-07:9   O 030.7.7.2 503.8 /03.8.5..7.3-0717 /-. ..3 50.3 2.7.798-.7.3503:8:3.9.3 5027.3 .7.5... 4254303 ..8.3 /.9.3 808047.!03//.9.3-0717 /.7.8.7 :7:/.7//0434  203.3900 O 033.3791 02.308.9: /0..9.302.3 085.3 -0717 80.3-071780. -. 907-:7: -:7: /.3/..: /.3-0717.7.3  5.3 9:39:9.370.7. 502-09:.3 ..9 202507:. /:.3 O 033.32.91/./:3..9 50393 80.905:9:8.3 9.3 3  /. 798 /.3 02.91 O 0250702-.2 -./.3 05.80259 O 030.9:830..3  !0307.. /.5..3798/.3.2 -039:9079039: :7::202.9 O 0717/:..350304.8.9/.38.: 203.7. 9079039: .:      ..2 203:3. 2.203.3.1.370. 80-.2 23/.3 -07.3 05.: 88902 4391 808047.9: -0717 80.30-.8.380-.5.2 23/.3 /.3..  0./.3 502-0.3 -.. /-07.

. 8079..-.8.-. -40 203.-.8..3 203/.9 .. 203:3:...-07/. /05.:/808:..3.75.3 0-2-.3.9.3/0.3 /33  $0. /05.3 90780-:9  $0.3 /.3 2070../.3  !03.3 08.3 2./05.3..3.- /..3 -0780/.3  7. 2030-. /03.90  . 80..2.5.3  09: -. 788 9: 2.3. /.3 507:-.3 ./.: 3 202-07 5073/:3..91  /3...3 57385 507.3.3 :39: 203// 0307.. 08..3848.: 202-40.7.3  7..3  03:7:9 4 $443 $.3 508.3.2:  .3/..8.3 202-.8 -07.7.3 503: /03.8. .8.3-07.9..9 -.7.8.0.8..8.3 02.3202503.3.75./.3 /.3.3..8./.7./05./.3 07.3. 80..39.2.3/..3-40202-039:/.3.7./.:3.31.9 05:9:8.3/.  70..9: 9025.3 .3 /:.3.8./.3 .3 .3 .3..3/..//:3.3/.3 057..7.9/.89 -07:-.3.32.3 2.3.380-..3 .32:7/203.8.7.503008. /50703. -07.7.7. 2..2.9 . -40 207.3 202-40.0-2-.7./.3/.3  907/.3 . 507:-../05.  ../.3    503.3 5.3 /.3 /03.203.3/.2.915.3.3.2  -40 203072.8.8-07:5..5507:-.3 507:-.308.2.3 203.8...2507..2:.39/.3  070.3 2.3.390344 3/:897 04342/.8.2 203.7.3 2.. 47..8 90./.5.8.2 4 $443 $.3/.8../.3507:-. /05.3 /..3 /.8.7.3.3  03:9 &2.2.. 203.3 .3 /50703..9.3 -079::.3.8. /05..3.3202-40..3 808:.3 ../.3 507:-:3.3.7:93/...3 2..:808:.3 9:  -075...93..380-./.3 -075.3 5.2-/.9 /.3/.90 :39: 203.3.     .3 9:  702.3.7.3:39:.3.8 :39: 202-:.75.90  ..3  02.7 .3 /03.305.802..:  $07. 4-.-.7.3/...3 .94-.3 207.2 /:3.3.3 .3..3 .390780-:9-40/:3.3..8.3.72070.3 /./05.32.87.3 /.7 -. /05.. /05.8.3/.3 0.39: 0307.9 20::/..3 897.7: ..3.8 3 2030/.7.8.  070.3 202-07 08.3    203.3-07507. 503.3.3 9039.3 -07.3.35.9 .3  ./.5 .9:.3 9039.. /05.9 .843.3 2.32.2- .3 897./.503//. :.. 897. . . 2.380. 8079.:  808047.3 2.3 808047.3.3  070.3 2.5.3 2:7/ 203. 507: /-0.3 9025.8.03/7./05.3/.3 80-0:2 788 -07.8 -./.3 2.3 507.7..8.78890780-:9 !03.3. 203.8.50.

3      02.3203.7.:39:202-40.8. 4.7 203:9 502-0.39039.7.. 3.3 202 3.3 /./. 2..2.3/: 93/.3 5.3  :7/ .2.9. 80.3/.9/.2 50-.8 .9.3 .3 90344 2.7 0 20  203:3.:..7:/3   :83   203.3 0307..3 2:7/ -0717 9039./. 203.2.5.3./05.9.9.8 507: /.:2.. 80..7.3 3.9..3 503.3-07179039..3-.3 203./05.7.7:/3   :83   203.39: 9.3 /.. /.9.. /.8 805079 203.8 .3 08.3. 0307..3  .9 /.3.7.3 .8.9:.39: 2:7/ 20..7.3:3.8..39:80-.8.:2.:.42:3. 9.9.3 90344 2.9 /.3 42:3.5. 02.7./04 .8. -039:  02.3 .3 ..3  3 -40 202-07 08.3 /02.2203025:73..3 42:3.3 80.1  .3 42:3. /05...9. 3. 2:7/ 507: 907-.3/.3  $0. /05.3 42:3. 9039. /.5..8 .3 50-. 2:7/ 8:5. .7.3 42:3.8 /.8.3 -:./:3.9 /.3 42:3. 24/  02./.8:/ -.75.9 /.7  203072..9 ...3 9.3 425:907 :39: -079::.32:7/ /.:2.7..2 503:3.9.7 3 202-40.:2:33-07.  03.39.39.3 2./.32.3 8:5...85078.: 42-3.8.7 2:7/ -0717 /.3 80-.9 /. 2:73 .3 ..3/: 93/.7.8  ...825:. 202./.8.: 5.3 /.3  !74808 203.9 502-0..:7.3  02..3903442.3 202-..3 54891 5.3 3..8 8./. 2:73 .52.3 /.7.3 5030...3 90344 2.32.9.3.3808:..8 3 /.9 /..7.2.:2.2.3 42:3./.3 . /.8.308.382.8 ./.:. 2070.3 90780-:9 203:3.3 :7: /. /. .39:.380-.3 90344 2.3 2:7/ 203.3 .3. /. /05.:5.3. 2033.. .:2.808   .3 2.39:.20.3 90344 2.3 /.3 3.949.3.5.7 05.- 2.3 54891 907.9..9 . 2070.9.3 -07-0.8..3.8.7.8.3 3. 3..8.-.:2.3 -:.8. 202-.8 /.3 /.. :39: 202 2.:2.-.. 24/ 805079 908  7..8.:/4  .9502:/.7.5.3502-0.3 202-07 0. 5.5.3 -40 202./05.3 05..503.9.3/.3 804.3 2.380-.5..3 202-40.. 80.3 :39: 203..2.8.3 0507:...9 /:3.9 203:3. 3 -072./..3.3 20-...8 5.5.8.8 50-.3 /33  %03 5030././.:2.8.3 -07438 2...9 /. 2.342:3.

2 -/.39:808.2 .7 203:3.9 4 $443 $.3 2:7/ 202-07.3 9:25:.3 /.3  .3:3.88 0/:.7.9 2033..3 03/.7.7 /03.2.3 502574808 507.3 4391  209.9 20.3202-.7. 80-07.3  07/.3 .5..943  %::.7.-.3.425:907 -20/.3 903.7.3 .9. 203.9202-.3 3 507: /:.5.3 3 507:202..3 :7: 203.3 ..9.8.3 /. 07.2 203..5.3 05.3 07.2 503.3 90344  :7: .-..9 203. :7: -40 20302:..3.7...:2.8.3 90344 2. 20.5.3 .9..9 .3 /.7.3804.8 /..8.3 - 89:/4 .3 2.7.7. .9..3 2.7.3 2.07/.9...3 0- 203...02:/.0.9 2:7/ 2:7/ 8:5.3 /.5.3 8.3/.3.7/.3 9:  2:7/ :.7 02.3 42:3.: 9:. 80....7.2025:3.3 3 .2 0.39:2:7/8.50393  &39:2:7/ ..9 502-0.7 23/. .8 /.7 02.3 5078. :78:8 .:.3 0905.7/.: 3907309  02./04 .3  43 43  /..5.8..8 502-0.5.3 /. - 3907309  /.3 /03. .9 502-0. /.89.3 90344 425:907 9073 /.3 9/.38 /.8..:7 .3    02.8  :7: 2089 203:3... :39: 203.-7 .3 43805 47/ ...4310703.9 9:. .30-01803  7  #./.2.3 50702-. 202-.7 /.7... 503.9 0.7...2.3 3 .5.3  . .3 43 30 ..8  :7: /003/..5.7 02.3 503/.30- 203.8.32.3 -072: 50309.9 202-40. 2070.9 /.:.39: 2:7/ 203:7.3 -007.3 /.3 -0-. 202-.3 02.3 502-0..  !03:3.4391  -079:9:7 /.9 .3 % 80-.8..9.9 20.2 203:3.:2.2.3 2070. 2:7/  $0.3 .25.:9039 8079.320250.

5..3 02.3 2...3 -07-039: 3:7 50302:.3 42:3.7.3 2.3 42:3.3 . 2:7/ :39: 203039:.3.9.8/.3 502-0.3 05.32.9: 202-07 50:.3203:3.8 805079 502-0.7..00-./:3..3 907/..3 /./.7//.5.8 .380-03.3 .9/.3903442.3 05.3 .80-03.:.3 /03..3 ..3 /.2 4 $443 $.7.3 .3 503074.3 -07-039: 82:.3203:7:805.3 /.:2.9-0-07.7 .9.0/:5.:2.3  502-0..8 /. /.9 202-07 50:.8.83  $0.3 2.3 8079. 0- .3 -07..7.9.3.2 502-0. /05.9 203/4743 2:7/ 907-.8.5.8 :39: 502-0.7.342:3.3 ...7.342:3.5.:2.8 $0. 2:7/ :39: 203.3    203.3 503074...5 43/07 $3 /.:.9 /.91 /.3 9:  90344 2.9 502-0..9 /.2 89:.../.8.7.9./.2..9 80.9 .39: 903442.8808:..7.20.9   .9/.3:39:502-0.503008.3903442.5.:2..83 2...

.2.38:.3  39.9:507:-.%:.3 502-0.9 /.3 -.75.3/.. :39:/50740  O 033.8 /03. .3 -.7.080:7:.32./.8.: 2./.5.:.8.  O 03:25: 2..0.342:3.3 .7 /.3-. 507:-.3 -0..52:7/.370.9:57480893/.38:.820 0.3 80-.3 20207:.7.: 907.  .7.82:7/20..8.7 /.3 24/03 805079 43897:9.3 93..2 .3 .3.805079-07:9  O 03.9.33/..     02.2.. 907./.:2.3 02.503:3..7.8..9:25:.3232:2/.7.9 .7.7.3.3502-0..9.3.7:80.3907.7.85740 /..9.3 2.3 05..3 -0708.3:39:203/.5-0793/.3203.:2.3 4-..350309./.3 -0708..3 3 202-40.7 /03.9.3...9.9 80-..8.3 /.3 ./:9:803/7/...23907.9.7.3903442..3 2.302..9 0..7.2.3/7/.8/.3  02..5 903 502-0.7.07/.9.:2.3%20.30.3 05. 2:7/ 50. :7: 20307.574108843. 90.7 .-07.:7:  O 033...3 :841    /.38:802.3 /... 203039:.340808047. 2:7/ -0. .9.3 ..:2.:503:3.3 202574808 2.75.3 .-0. -0..3 /./.808 2.2 574808 503.7.7:/3 :83  2030.3 -0.3 -2-3.393.380:2:7 /:5    .7.7.7 80 50309.3 /03.3 .7.7 ../.3 ..3 9047 502-0..3 507809.31.7.:.7..2.7 ... .:.8503.3 507: /:.9 203:7:9 %:.3 4592:2  5020740..././.: 80..9./.:.8. 3  -0.7.2.3 8:5..9  !03:.:9:.  02.33.2..3  O 02-07 50:./../.5.9.350-.8.3 2:7/ 2033.202-07 50:.7/50740907:9.3-40/50740/.:2.380..3 .

 .38.3-.9.547.3 . 3/...  !07:-.: /. :.:39:502..9: .9.3     ..7. 43805  897:9:7 803..7.3202-.3 9072.8: 202-3. 808:..8.90-0.3/.7.302.......3 ...9..302..3.3390381  O 02. 50309.8  O 02.9..2:80.3/.7. 502-0.3  O $97.7.3 3 .3 -40 /:5.3 202-.3 9. /80/...350309.3 80.90-0.7 -07.9.9: .39.3 -07.8  O 02.3 93. .7.3203:85.3-.3203/03. .393...9 /.3207::9072.3 2.7 40 /7 803/7 .7. /:5 808047..3  O 02.3 903203.../  $0.3  4 $443 $.3080  O $97.3 .8. 507:-.8. O 02.7: 80.8.-.5.3 -.3  O !05078.3203.3 3 -..3  !07:-.3 20347.7.7.9.7/.91/..3 503.8.8:/..7..307.3 .203..-.:-0. / 8003  !07:-..7.9.9:203/03..3-0.05..7: /.507..:5:3 9/.. 8080903.5505078.3 9072.39.384.3 9:  -0.  !07:-.3 /.: ../.7. 90.7. . .-84.7.7.7/.3  O 02.: ..3 40 808047..7.3..8:/ 8.3803.: ../.7 -072.3 0.9.7.3.35027.:.574808502-0.3/.3503...39:2025748082.3502-0.3.2...7.8: 50309.:2.3 /.8.. 803./.3  5:.3/50740. 808:.3207:5...320-...3.3..5... -07.3 2.780..3 -0.:.: -.3 39..9:57480893/..3..3202-07.3/..3 .9/.3. 202503. -072.3 90780-:9 -40 :. /80/.7/.8:.7.9: 93.7...3..7.:.  O !0780/.3 203:-./:.7 :.7.3.0/.7.3 .: 80.3 0-40..-0..3/.35075:89..3  /.3 -07./...3203... -0.7 574808 502-0.3203.2 /7 .8:02.9:574808. 080:7:.:.3808:.2.5. .3 . 803.5.7  O !03:7:8.802.3202-.79...8:/ 202507402:50309.85002./.7.350-.3 /2..9.3808047. /.2033..: 808047.7./:207.79072.9 /7  7.:5:3 .3 :39: 203.7. 509.9.5...3 -07.7 40 47.2:25:.3    2030.8.7.5.9..507:-. -07:-.

 :39: 203008..3 /7 80. 43805/.3 3.2.31.39:/.35027.3/50.3 .3 ..3 203.2 02.5. -.3.7....05.3 5027..3808047. ...8.9.32:7//.3.9 ..  503:.9203..3  O .7  O 3/. 2./: 203:3. 203:8:3  2030/9  203.  O 033..5./:9:..5.320.9 /.9203::.7.3/.2 2033.7:8:8:39:202-3. .843.9.03.7.81./...38:2-07 8:2-07507809.3.3 503.07/ /.7.3 .3 3/.2.9 202-..32.91 /.7.3/50.5.3.3.3907.9 3/.8.3503.3  O .3/.8.8.:.       .8.:.3502-0.2 -/.: ...5.7 3  809..: 50-.3 -07:3..9 2033. .7  O 03:3..3 2033.3 2.89..9.90 -0.503/0/.3907-2-3:39:20303.5.3502-0.3 80.32:50309.37.3203:9 %...9.3080/.3 /.3.  O . 39. 2.5 3/.9 20250740 50-...:.2.3  203:-:3.33.9/50740.0/.3-0702-.3 5078058 ./.39.3 20.2.54391/.3::2  O ../.7.3 02.503..2 802:.3/.9.7..8.3::/  O .3:8.350309../: /./. 02. :39: 20250793.7 .3.33.7:   02:5: 249.9...3 897. .7..:7 33 9...3 3 /.5.7:  O 0.34391  437905.7.5.5.502-0..5 9.8 /.3 8.-0./.3..9 203:3.2.7..5.3 -09: :39: 202-3. -/.. ./: 20-..3.31...9.3808:..5.3 /.0/..3.9.3.7.7.2.3 5027..5. 2.3.3 -0.::/03.380/.  !03. ..9.7.7.3 /.3-.7.-897..7  !...9.7.: /..3:39:20.3-.:2:23.

503.9....3.9.7.3!0.0.8.3...3-073.3!03.%:.:$04.7.7.  %. 2.7.#03/.  #.302..7.3$:.32.3 .8.3 !03.2-.

.3..7502-0.4394 .8.5.7  %..3203:8  02.8!02-0.584.3-09:    0303.0..9.8..3 /03.7.7  $0. 4:8:9..3. /03./..3808:.9.2./..7..:  .8. %    03/03.3 907/.8907.2-.3..2.32:7//.:   .907.9 /. ...8.2.   02-07.33943.2-.3 %.:    02-07.3.9/.38..3 /02:.3-0717   .  03:8 .3.3-079:9:7 202-.7 /.5.0.8907.38.3 038 038.9  02-.3-:.2.3 ..9.3-09:  02..3 80-:9.3-09:  -091   !.7  .3 907/. 5. 3.7-.7.380-:9.3 .2-.9. 3.8.7.8.3 3943.  .7.... /03.:3        0-7:.8.2.: 03..0.:/03. 3./.37085438.4394 .9.8.3    02-.3/.7.2../.89 038 038 ..3 . .50.7.3907/.7/..0.9 /.9.8.5..5.... -07/..4394 ..

.:   03/03.3073.3 .07/.3.3../.:  308909  502-0.8. 02.5.7.32:7/ O /.370.8.30.3 .  !027.3 907/.3-0. ./04 3.7  :7:2030.3.-/03..3 /.. .390780-:9  :  02..5.9. 02.3.2-.30..5.9 / /.3 !0-. 3.3. 038 0.7.3 $093/:8 239    :7: 203.2.3. .7.3/0138  034.3.75.3..:    :7: 202-07..5..50.9.350-.: .8.8..73  .3 907/.4394 .4394 /. 807434 203.8.8.7.2. 2:7/ -07.9.3.3.9.3..7.3. 3..3 2:7/ /03.        02..  /..3 9.2 .30717  !027.7. .8.2.: 90780-:9 O 5.4394 .2.3.7 !7480/:7!0. 3.:    :7: -079.%. 05.3 907/.9 02.8:/.3 038 038 .7 0..    :7: 20307.7.07/.8.  239  02.9/..2-.79039.3 .9 /.:  034.0.7.9...7.305..343897:91    .3 038 038 .2 -.4394 ./04 3.3 .:   :7:-0784.2-. 2:7/ :39: 202-07.91  038 ./.9 /.5..91  02.0. 0..32./.9/.3   :7: 203.30717  03:-:3. .

 90780-:9 5...3/03.3..9 7:2:8.   .3 2030/. .5 038 .3 /.3 503. /80/.3   '8:./.3 02.   239  02.2-.3 9039..9.5.8.7.3-.3 90..3 9..2.3. 05. 3.9 / /./. 038 .7 .2-.3 502-0.8.3 203:25: 2.  203.39:8/03.07/. ...9  O :7: 20239.91  02.2.. .5.9 /.2-..3 5. /80/.9.9 .5. .2/.2 ./.3 !0-....9.7.7 /. 2:7/ 202-:./. 2:7/ 203:8 .7  :7:202:..5.9..390../:.2. .38:35..4394 -.2. 0.3.3 /.. 2:7/ . 7:..2 .8.5.3 90. 809.807./.5..39039.7..3 /:.7 .2.9-.9.3 .5.7.3 05.5.:50.39:  034. 3..:  O :7: -079.39:8  O :7:202-07:.7 3  :7/ /.3  03/03.2-.3 /.5.3 2030.3.3402:7/  !03:9:5 239    :7: 20239.805079-07:9 O 030/.7 ./. 053 ./.3 -0-07.8..3.2.73  :7/ /-2-3 207:2:8. .3  .9/. 3.9.7.3 905.3 05.9 9. ./.3.3 907/.39:. 3..3.9203:3.5.../:.3 /-07.3 -0-07.7.-07.30.9.8   O :7: 203:3:.2 .8 9 .#:.9. .3 / .3:7:    :7: 202-07.3..3.0.7.5.3 7:2:8..:2.9 907/..

 02..7 /.:2.3-.203.3/03..5.3 2070.3 203. 502-0.4394.3 -.: 5.3  809.. 02.. .7..9.9 8079.. .8.35.2..3.3 :8907: 9. 8.8 -07-.7 -.3/..3203:8 $0.7.2. 9.3 .8:/.8.3.8 -0:2 -0702-.32070.3-079:9:7 202-.3 :39: 2070.. 40 809.75..7 02:33.9.550.5. 502-0.3:39:202-.3 /.: .3 -079:9:7  202-..8.7. 202-.3 .7.7.3 203:8 . .3...2 /7 50..7.7. 3/.. -039: .3 80503:3.2 43908 503//.. 2...2 07.7. 3 2.. 73.3  02.9 -07:8./..3 8-07 /:3./.3 :8:83.8.8.2.8..3 507../.8.3  /. :7.8.3.. 202-40.9: .3 2:7/ 2:7/ -072..3.3 02./../04. 805079 203/03..8.805079203/03.2:7::2 502-0.9./: 50..: ./.9: -039: 5747.3/:. /.2..3 2025:3..7../.. ....2.7..75:3 -09.3.7/.3 203. /.3 .3 -.7.3 -072.9507:/80/.8.3       !#&##$!# .54254303/.8 -07-. /. /.5 2..3-075.5.3-40/:3...5.7.3 -07-.809.8. :2-. 50393 :39: /:.3. 5:.... 8025..83..3  502-0. ./.8.  $0-0:2 203.8.3.  $07..203/.2:3 -09:  02:/.5 3/..: ..3 3 -08.  /.3/2.3 . /../. /..2 2.  .33.3 -07:2-.3 .7.3 9:  0 .9./: /.3-07-..3 / 804..3 . :39: 203:3.90-./.70383        .33./..7203.5./.9 05.. 503.7.2502:..9.7.750.7.2 507809... 808:.3 9: /. 90344 2.50.31.3 /..3 /02.9 50393 -.3 /80/.320...7 808 503.503.5 3/.3 02:/.7  8.7./: .3 5...39:809.. 02. .7 3  :7: 80.

3.9.3 /07.8. 502-0.250-.33.3 .7 8..3 207:5.342:3..3  0.8..3 . 3.: /..3..: -.0/:.7...2 . 2070....3:.3: 574808 502-0.3.3.:2.3 808:.7 80 3900  1. 502-0.: 507/2.3  .3 4949.3 2:7/ 2:7/ /. ..20-40..3 203:9 9. 502-0..2.7.8  8:5..3:2.:1.5.2 0.20207:..2 ..25:.3 /-07.3 /...9... /.3 203..7 7.7 2039.712:7/-072. 9/..293..3 40 5.-. -. .9.9.9  .9.: 0:7.2 502-0.2 -40 /. 0:7.8. 2:7/ 2:7/ . -40 -0702-..34391 93.2 -..7 ....3 2:7/ 2:7/ . /....0/.3 -40 2030-.9 9.9. 0:5..8.3 507/2. 4738-    0..7.9: 574808 502-0.3 /8.7. /03. /..9047.1 /.7.9.7.8..3.  02.8    2:7/ 2:7/ -072.5. /.99.3 203. %.3 0-40.8.3 .38050790-40.5.3 02.9 1..7 57410843.3 /./.3 ...89 /. /0138 .20:5../0138 /.5.2-.0:7..9 !03//. .7.8.3  /.7..3 90.8.82:2  07/. 2:7/ 2:7/ ...3.3..7.3  2. .3./.75...3.3  :7/ 2:7/ -072...-.902.3 80-.8.3  503:.3.02.3 5079:2-:. 503:.7.3502.5../..9..2.9.7.3-..3 -.2:7/ 2:7/3-07-0. 1...3 503//.3 202-.2-.:848.3 203. 80503:3. 2:7/ 2:7/ -072.3 2:7/ 2:7/ .3 /.3 2025:3.3804../.:203.3..850 0:5.3:.9.3 /. /.7 /.  50702-.7 .3 2:7/ -072. 5079:2-:.:848. 3..3 ..3 .5 01:38.32:7/203.3 203...  ...8:.  848.:0248/.305.3 20307:8 -0-07.3 -..3 /:-.8.3.3 804.32./ :7.8.8.3 2:7/ . . -07.2 .5.7.8. 203..8.3  08.. 8.39.502-0.3803.2. /:./. 203.9. 502-0..3 0:5...3803.3 . 80-..808047.7 50-.9/.3 50702-.7.3 3 207:5.2 ..850 9079039:         ..3 0248 9/.3:7.3 2.72:7/ 2:7/80/07.3 /.

8.3 /.3 2025:3./   .3 1:38 1:38 3900 .7.9 9.3 :7: :7: /.-.7.8.3/3/03. / .3.91  080/.3.3.3.9: .5.3 /.3 -0.. 50. . 502-0.72:7/-072.3..7 2:7/ -072.3 /. 502-0. ..9 -. / -. -039: -.3 -.7 . 502-0. 805079 /...  43943.3. . .3 02./. 7. .8..8.8.:0-  71.7848.8 24947 .9 00.94747. 8.3489 /..9 203443 5.32039.5.3.3 .7.3 2:33 /.-.3.. /03. 502-0. .9:2:7..3 5079.7 5...3.9.3. 2025:3.9..5.8.3. 7 .89 /. ..7 2:7/ 2:7/ -072./..5. -.5073.2 50702-.7.3 / 804. -072.2 50702-.9.. 3 9/./.7.3. 3.8.3. ..7.3.3 507-. 703/.8. .3  %07/.3 9079039: ./.3 203072. -07-0.9:...3.3 9/.3 /.7.5.3 447/3..3 .:-. /.71..3/80-. 73900 # #&##$ !# 7848.3 -072.0-0..502-0.43943. 703/.9.7 1.3. -039:-.3  39.3 /.7 2:7/ 2:7/ .3 /.39.3 503.7..7 /.3.3..  $0-.-07:9         #.5.8..3401.3 05.2...5.. /03. ..-07:2:7 03. .3.3. .3.920250.3.3 203.3 -07-039: 70.:35..740.0:5.. 3472.3 50743805.3 ./. ..8  907/.  7 0/:.2 -/.. .3 0:5./.2 7.../.29. .9...2. -.3/50.2 20303.9: 907/..  7 2:7/ -072.  .3.3 .7..3 ..8.3 2.3 /507:.7.7.502-0. . .3-07-.72:7/-072.947 1.3.. .9.3  07/.3  0-40.:3.-..5...2.3 /..7 3900 .73900/.  2070.  2070. 502-0.7 .7 /.. .3.3 0-40..8./.2.5:3  .

7. .32:7/-072..5808:.2.3.7 -:3 :7:1 80.....7. .:7:1.3 2.7 .99... 0....3 202/.8/03.3 .8...3 . 20././.3507.7..2070.3 0-40. 202 2..2070.0.98.3:2:7743442070.. 808:.9.   :3:7:1 2( -(   !07.3 /.92070. 3.. 0:.8. 8:: ..7. -3.8...: 2030. /.7. ..3.3.9. -4.7.2.32070.3 203/03.: /.9: 02.3 203:8  .3 507-. .3. 90..3907.9: 038 2.. 9:8.2 9039. 9.3 0.5 ../.7.22.850 02.9 20303.2 20250. 8./.33.3 -.3 /.2 ..2.3 2:7/ 2:7/ /..3 3...9:02.7 907..2 503.3. .9.7..8. 9.3 2:7/ 2:7/ -072.3.     !03....38. :9.3  .3 503.3 -079:9:7  202-. 503..3 /.3 .75.8.2 .3 8. 2025:3.9. /. 9..3 2.3 :39: 202-3.-. 502-0.: 9... /. $..7.3 2070.9: :/.7 09.3 . .3 -.8.3 -07:.32025:3..3 207:5. 502-0.3 .8.::7.9/.8.8.2..9.80.3 2.7 848..9.33-07.9.8.5/.2.9805079/.9...5.: .8.02.. .3 2070.8 /..7.2079..39:25:. 0- 202.3 2.0./.: 507. 02.  08:.3 /.7.7.2 02.8.7.2-..390780-:9   83  8..7.502-0.9: 8:: ..3.3 . 502-0.2 203/03.7 /.390780-:9 .3 90.3203.4394 507.9: 80-0:2 3 ..3 8.3 3  2.3 5.8. 2.3 -07...3-07. 80. 9:8./03. -/.9:8.8/03.2039.3 203. ..3 8.. -:3 :7:1 90780-:9 /./ .9: 9/.9.98:5..5. 2. 9.5.: 507...3 203:8  .3 :.8.-071:38808:./-.9. 502-0.-. /80-../.7.3.3..3 /..3-.383.3 -07-.0.8.. .309. 84. 2025:3..3 203:8 .502-0./03.3.5 40 2:7/ 2:7/ -072.9.7 .9.7.9. .2:7/ 2:7/.3/9039:.3./.3 2:7/ 2:7/ -072. .8.7.7.320.....3 4394/.:.:  2.7. 502-0. .3..9..9.7.3 ..30383 2070../:.7.3.9..2.8.5 202507.393.3.

.. 507.3 .3 507./:.3. .  !030...:507.3 .3 05.2-./-. 9.187.3  4394 ..2-. 809.8..805079/. .8..9.( 9( .3 20.8..95072:.7.9.( ( .   :7:1.3.3 -.3 .3.-..5 :7:1 /.9..2 507.5 7.3 /:3...  9:. 907-3... 907/7 /..:3.7.7 02:/././.7 /./03.  :7:1 :7:1 90780-:9 /.3 40 2:7/ 2:7/ .9. 2( .3 .7 ..3-0.5 9.3 40 2:7/ 3 / 5073./.: 20307:.3 2:7/-072.9.320.9.  .39:2..3203.9.9..3 -:3 -./:..502-0.2-:9.72030.93.8 2:33 /7..3332030. .9.  808047.: /./:.3 / .3 /:3.2-.75.3 /5 80.7.7  9: /.3507.3809..9. .3.  9.2030.3  2.9.3.7..    .9( ( 8( 9. 507. 8090.5 .: 4-0.3 33 /0.3 . .9..3....:3:7:1/.9. 9.507.3 2:/..( 7( ( !07..7 403..3 ...9.75.7..7.3 8:/: .:-0.9:3..2.5 :.9. :7:1 :7:1 .3:7:190780-:9  !07..3 -09: 7:29 . :39: /:8 .: /.8.7. .3 2.58.3 2.9..9.3 .9.:3:7:1/.3 2. 3 /:3.3507...3 .2-.. .:7:1. .

. 507: 20:8 .9.3   .3 /./7803/7      #&&$  .3 207:5.380-.3 8.  $090. 502-0.  2:7/ 2:7/ 3 9/.5 7.3..7. -40 2030..2-.2-.3-:3:7:1.9 20.3 .33.7 .3 .73. 203.3 -0-07.5.02...3249.  909..5 507.3.2-.2-.9 -.-. -.3 203:8 805079 2..3/-:3.7 9.  2.907-3. /./:907:9.2 90254 -0-07./. .. .3.3 .....2.7-07/.3503:7..9 2030.3 809..3.3 -.  9.3  :7/3.3.7 .3 0:5.3-:3:7:1 :7:1/.9. 5030.33.2808.3507:/0..9.5.: /.9/-07..5.3 /.3. 90780-:9 /. 503/0/. 2:7/ 2:7/ .2 2.32:7/038 3 202-3.8 /.5 9.. 90.3 9/.25: 203:8 :7:1 . .7.::5 -072.9 20.2 02./.3.3.3/:8 2.3/.9.. 202-0714:805.5. 803/7  73. 9...7-07/.3202-40.8. #.50309..7:83.7.7. 203:5.:.3 803/73.3 -:3 :7:1 . .3  9. 050393.3 .2507..3..5.8.7....9 /.2-..3 805079 .9. /.7.2 20250702-.3 549038 /.5 80.5.2.50.332030.320:8. 809..9 202.7  /03. 203.3. 2070.2 /... -0-07.3 33 /0.2.:.2-.. 90. .3.9.2.0.3 -07-.3 809.5 :.2-.7.3 -07907:8... :.3 2032-.8... 8005.  8090. 2.3 . 7   03..3  /03.3 203:3.9.0/... /. . 502-0... 3  2:7/ .3 ..3.3 -.3 .2 .39:2.:.7: /..8/.2-:9.7 .8.8.9.5 02.5.8 .3..35.3 ..507.3 /.3:7:1 :7:1.8. /.53/..3 .3 :3.3 202-3.2.507./.7.7. 2.2.3 -07-.3 .3..3/83.

.3 -091 $:.3.2 0/:.3/.5.5. 02.  ..203..3 /.993 /..7.8.. 0..3 /.3 90780-:9  9.:.3/.3 .3..3 /.3 203::.7.. 3 203:3:.9:- /.8.9.. 90780-:9 90.3 !0.3-07-. 50.2 /7 9.9..9: ..3.3.7. 503:.9 -.8.:.. 202-.3 .39: 2033.3 02.: $04.8..7.3 -07-.8..3/.8.2.3-07-..8.3.3 203... :.7. /4:203 90780-:9 .3 .38.3 50309.2 .3.:.. 503// 0.3 . 50309.9.3 /.2.85002.9.7.3 . . #03/. #03/..2 .7. /:.                       .3 -091 $:.. !03//.38.3 /.3 /. /.::5 /03.9:- / /. !03//.1.32025:3. 90.3 !0.9-07:3.. 50309.7.2..8.202..3 -../.90780-:9 $08:3:3.1..3 .950393-.3. 20. 5073.8.  %/.:.8.9.3 02.3 0-.3 02. 80-.: $04..3 0-.38..3/.8.9072..2 2033.38.3 .3503:.. 0.2 203:3. 50309. -.2.3 9072.

. 84.3.75...7 0..3 07.3 203:8  $05. 5038.3.3 9:..380/98:.7.. .7  $05..3 7::./-07.3/. 2023.3 -. 7.8. -09: 8:. 90.2..8.. /....5.2.8.7 /.: .. .3  $0-.9 203./. 8079.3 -..5   !079. :78:8 3 202..3 8..3 /.: .-.3.. 50309.  8.3 20309.3 07. 38.3.2.:9 . .2.3.3  . 202-07 90. :39: 9/.3 /..3 20.75.8. 203.. .8..: / 49.8 .3. :. :78:8 3  %..3 203: /.9-0-07.5.3 .7 /. 9:.3 90780-:9  . :78:8 3  50-.3 7.9. /.39:.7: -07.3 .3 3 /03.3 9.5.3 9/..3  8...2. 203.3  .. 9.3  202-.37:.: -..3..3 9.3 20305. 2..7.3 /.. :3.3 203. 8..2.90.3. -07808:.3 3  50-.7:39:/1. 20.3. 8. 9/.3 07.3 07.3 7::.8.... 203. .3 /.3.3.. 3 07..3 90.84. 9.3 90. 80.3 50:.7.3 -:: /.3  8:2-07 /.3 3 203:9 . 8.9. 203072.2 90254 .8 2...290254.3.3.38:/.8.3 507: /8.8.2- 2:/.3 9:.3 -07-..3 7.: -. 02. /.8.3 9:.3 -.3  8.-47.3 -... 203..2.9.3 90././.8..3 .3. 8.2 /.9... 2027.3 /-07. .3 :9./.3/.9 -07.3.5.7..-.91 90. /-07.  ./.89.3 3 80503:3. 20250-.3 9:..3 9.907/.8..7 -.7 /.7.3 8.8 -07.:78:8.2 503:8.5./.9 / 5075:89.7.  8..3 /.3 2:3.5.8.3 20..33 .3 90.3 /:3.. .3 7::..3 907/7 /..7.: 9:.7.3 4./-07.3 -.3 .#$ $::70.3 .2 202.. 203.3 !$ :39: 203.3 203:25: 2. :39: 202-07 .3 9:.9 003/. 02.3 8./.3 -070.3 3 80/9 80-. 9:.:2....07. /..3 . 23/.3 /-3./7.2   $005.. 20250.8...33/.5. 203..8...3. 90.3 7. -07.5.3 5.. 8.:.3 203:3.  0.9.3 /.: 507-3.- 84..3/.5.3.8.8.38..3 907/.33 50784. /-07.. 9072..9$  %07..203.3. :39: 20.3 :39: 203.3 /03.3 8..3 -:: .7 202.../.:   .8..3 7::..3..: -0-07.:.5. 90.3 9:.. .3 8.5.3.2- -.  8.: 9./03.3 .5:3  8.3.8. :78:8 3 .8:.3 3 907:9.250.5 90780-:9  39.-.: 9.390.3 0.3.35..3..3 .8..

3/.7 /. /.3 8:/. 8.3 3 0- .9 /./..7.:84..3  50.3 /.9..3 -.38:3 07.3 2.3.3 907.5.3 80-.3  8.50309.7.3 /. .3 80-.3 -0708.3 9:.8.. 203072.3 203:3..3 20305.3  ...3.3.3 90.7...3 9:.8./.3/-3..:.8../.3. /.3.32.. 2:73 .8.75. . -07.3 203.  8..5.30-90780-:9:39:9::..9.8.  .5.3.9. .8. 50309.8..3. /.3 -0708.32.5.3 8.3 9:./. 8. 2030.5.8.3 90.8. 202-. .3 ../03.39:. 40 5038.3 80907:83.. /.75.8.9 203.. /.5. .3. 50740 90780-:9  . 80.3. 203.8.8. ..2 20.3   .5. :7.2..8...9.3 -.3 !./.: 9:.8.  /...8.850 503:7:8.8:/.38:3  .3 /02..3 . 2..9 2030..8..9 .3 8025:73.  8../..8.91 . 5038.8../83. .39.3 9:. 202.7 80 3./. -0.0/... 8.3 /.. -03.3 :39: 20.9 805079 9/:7 .:39:203. .3 8.. .3.3 80/..203/.9.3 8..3 8.3 9:.3 /.3 9:.33 . . /. /.3 20305..7 8.. -0793/./.3 80-03.3  8.8.-.5.3 . . 2.3 .3 50.  8.. 8.39:...2-./.9 ...3 503:8. 20.9 84..7 ..2-.3 .9 203:7:8. 9/.8./.9 003/...7..3.9 89. 9:.2.3 ..3 /.3  0..3 . 5038.7.5 7::..2-. 3 07.3 5.9 20.3.8.8 ..9203:7:8..3 :39: 0- 574.73.8.2:3  50.8.7:8.2 503:8.38..7.3 9:. /03.-07.5.3..33   $0-.8.  /.3 3 /03. 8..5.  ..38.3     .3-07:. /909.3. /.   7 80. 3 80-.5.5.7 :39: 0- 203..3 -:/.2 808 :..3 5. .8..3..3 8.8.3 .8:/3..9203.3 80-07.3 9:.7/ .3 -07.3 3 90.3503:8.8. :3..5.9:. -078::7 07.8.3 /507:..8.. 503.8.802.9 8. .-.3 3 /.9.3  03.2  3.39: 2033.91 /03.2-.. 3.5. /.2 079 .5.7 -07:.. 0- 574..3 09.7 805. .:. 3  8.5 ..3-071.3.:.9 8.3 3  8.7.3 9:.3 8.3 2.2- 80/9 503. .33.3 9:.7 -.9. 808 :.89.9.:5:3 9.3.9 80.. .2 .:.9 203.3.8.7.7 -03. 80.3/. 50.: 5.3 20.3.8.-.3 9:..5. . 20.. 5:3 /50.: -.9 ... 002.3 203.3. .3 .

3 . 9.&!$%&$ .9.

93/.9.3..3 %0254 !03-.

3 7.  074..9:47.80/9 50307..9.      .  ...89042 O / .3  3: !0..9       ..3 7.7. $005.8.384..8.33:39:202.3:3./.3.9/.35038.7.3 507.3 O .3.3/507:..39:...3:25:. :-.37.3 /.7.. 2.8.  0309.3-.3....   .3 .2 003/.50..9:.3  9..3.2003/.3  .5.28../..8507-3.8.3/03. ..3  .7.3 /03..7. 07-3. 3: 09:. 507.8.3/.  07-3..8 502-.2.3.07.3.3-.7.  .39039..  03072.8/03.- %.3 7. 50.50... !02-.3.3 .3:25:.9::25:.39.9:.-....2:25:..3 5038.7-..0..3/03.3 84.84. %.7.28       !0..3 !038.8.3-07-3..5.8.384.3 50./909.3  .38005.8/.9/.38079.3 .202.7.3 7..7.7  . 20.3-078.9039.3-.5. 50.35038.390.7./3.-47.30/:.384.      .3.-.

3 .8.3 ./..3.3 /03. -..32.:25:..32.3.3 809.7  O / .7.:2.3202-...  03:25:-.3502-09:.3-078. 84.3/.72...7..390.5.3.3 /.52.3-079:9:7  3: !0.3.32.3 7./.8.32.3/..3 50. 203.3203/03.2.9      .7 02.32.8. 02-.33/.79:.9     .-07-3.203..9-07.3203:8  O #..  :.2:25:.. 02-:.2 :25:.9:84.8...39:.  .: 02.7.7..3  3: !0.75.84.:3.3:39:/1.83 2.3.37.9-..9:8  ...9     .9.:2. O #.890 02.3/03.  ..3 907../ 02../.9     .  0.83-.2.9.83 2.83 2..O .7.9     .73:.7..3/...3.3.3  .839039.9 /.7-.3 7..../:  3: !0.2.3805079-07:9 O .9802..83  3: !0.8. /:25:.9:84. $005./ 3: !0.:2.3/.  O .:2..2 .8502-..  :.39:.8.  03.39:.

2-.75..8.89:.-078.3  .9                 .8.3 3: !0./.5.3202-:.3907..80-.2.8/03.7.3.2.: 503.3.7 -.3  .-...0. 5038.  03.  003.. /80/.3     .3502-09:.39.7...7.3 /:3.9.9.5/.7.9802.380.3:39:.89.2. 02.257 8. 8.90.-.3 7.3..350207.3.3/.39:.

340  *********************************************** .9.3. !03-.3   %.-.3                                    80/.3   .340 8..7.7.2.!038..!0.2. .3/9.2.9. 5803 .45  9.7 !07.9. #  #$ .

3.3   !03..:  :..3./02.3   !0/.9!0702-.3!:89.3. :.:25:7!:8.7.7./ !079..-..3/809.3:920/..2.8-. 43/43'07243  .7.88  /.9.3  . :.3!0307-9..3.8.4 .7.2-7/0 .3 :8411     !07.7.3422:3.3 :841     .:.3.9..8.8 0203907.3!0.2:80..:2..3. 0.8.3. #03/.347..3!0307-9..3:/2.4:39:!03.  $0./.3:7::2  .8    .3!02-0..3 ...3 .. 0.347.2.3:./.74.43.7:8.3 .2:0   !0702-.3 !74808 03:8 .. %:.  4$443$.3:920/.3 .3 .  $7 !03//. .0 047 943448  .&!7088$/3  /  %:.$/3 /  47. #03/.  0203907.  3088.: $04.  :.943 .8.3 /.7/ /0 434    4#%  %33 $8 !747..34 $.8.39..8.0789..:25:7 :25:./.3 !0..3.3 $0.3 .: $04.7: 8. !03.  .220 3 $9:/0398  0 47  .#&& 428   3:2.     $:.3...$/3 /    .3 .!7088  .3 432. 0.:25:7!0307-9&3.75843:89 8.3.7:/3   :83    !0/.0/.07.42380..3 !03//..7.3.9!03//..:25:70.3!03//.8.3$/3 /  4738-   .  !09.3/.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful