МОНГОЛ УЛСЫН ЗАСГИЙН ГАЗАР

ТЭРГҮҮН ШАДАР САЙДЫН АЖЛЫН
АЛБА

БҮС НУТГИЙН ЭДИЙН
ЗАСГИЙГ ДЭМЖИХ ХӨТӨЛБӨР

ҮЙЛДВЭРЖҮҮЛЭЛТИЙН СУДАЛГАА:
өнөө ба ирээдүй
(Дархан-Уул, Завхан, Хэнтий аймгийн жишээн дээр)

УЛААНБААТАР 2009

ÀÃÓÓËÃÀ
Ñ

ÇÓÐÃÓÓÄ
Зураг 1. 1 Үйлдвэрлэл эрхлэгчид салбараар ..............................................................................9

Зураг 2. 1. Дэлхийн улс орнуудын үйлдвэржүүлэлтийн хөгжлийн хандлага ..........................12
Зураг 2. 2. Пенангийн үйлдвэржилтийн хөгжил, Малайз .........................................................16
Зураг 2. 3. Аж үйлдвэрийн салбарын бүтэц, % .........................................................................19

Ç
Зураг 4. 1.ДНБ үйлдвэрлэл/сая төг/ ...........................................................................................98
Зураг 4. 2.ДНБ-ний бүтэц /хувиар/ .............................................................................................98
Зураг 4. 3 Нэг хүнд оногдох ДНБ /мян төг/ ................................................................................98
Зураг 4. 4 Хөдөлмөр эрхлэлт салбараар ..................................................................................99
Зураг 4. 5 Малын тоо толгой/ мян тол/ ......................................................................................99
Зураг 4. 6 Малын бүтэц, 2008 он ...............................................................................................99
Зураг 4. 7. Тариалсан талбай ургац ........................................................................................100
Зураг 4. 8. Ургацын бүтэц .........................................................................................................100
Зураг 4. 9 Хүний хөгжлийн эрэмбэ1 .........................................................................................100
Зураг 4. 10. Үйл ажиллагааны хандлага .................................................................................101
Зураг 4. 11 Бүтээгдэхүүний төрлөөр ......................................................................................101
Зураг 4. 12 ЖДҮ-ийн байршил /сумаар/ .................................................................................102
Зураг 4. 13 Аж үйлдвэрийн нийт бүтээгдэхүүн /сая төг/ .........................................................102
Зураг 4. 14 Аж үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний бүтэц ..................................................................103
Зураг 4. 15. Техник технологийн өнөөгийн байдал................................................................103
Зураг 4. 16. Хүчин чадал ашиглалтын байдал........................................................................103
Зураг 4. 17 Үйлдвэрүүдэд учирдаг бэрхшээлүүд ....................................................................104
Зураг 4. 18.Үйлдвэрлэгчдэд учирдаг бэрхшээл /төрийн удирдах ажилтаны/ .......................105
Зураг 4. 19.Техник, технологийн өөрчлөлт .............................................................................106
Зураг 4. 20. Борлуулалтын орлогод эзлэх нэмүү өртөг..........................................................106
Зураг 4. 21. Завхан аймгийн үйлдвэрүүдийн өнөөгийн байдлын зураглал ..........................107
Зураг 4. 22. Зах зээл эрэлт ......................................................................................................108
Зураг 4. 23. Зураг Завхан аймгийн эрчим хүчний ирээдүй ....................................................111
Зураг 4. 24 Эдийн засгийн өсөлтийн прогноз ..........................................................................120
Зураг 4. 25. Салбарын бүтцийн өөрчлөлт ...............................................................................120
Зураг 4. 26. Санхүүжилтийн зохистой хэлбэрүүд ...................................................................121
Зураг 4. 27. Үйлдвэрлэгчдийн шаардлагатай санхүүжилтээ босгохоор төлөвлөсөн
аргууд .........................................................................................................................................123
Зураг 4. 28. Санхүүжилтийн хэмжээ ба зориулалт .................................................................123
Зураг 4. 29. Төрийн оролцоо ....................................................................................................124
Зураг 4. 30. ТББ-ийн оролцоо ..................................................................................................125
Зураг 4. 31 Иргэдийн оролцоо/ хувиар/ ...................................................................................126

Зураг 5. 1. Дотоодын нийт бүтээгдэхүүний бүтцийн өөрчлөлт ..............................................134
Зураг 5. 2. Нийт малын тоо ......................................................................................................134
Зураг 5. 3. Тариалсан талбай, га .............................................................................................135
Зураг 5. 4. Хураасан ургац, тн ..................................................................................................135

1

Зураг 5. 5. Үйлдвэрлэл эрхлэгчдийн тоо ................................................................................136
Зураг 5. 6.Үйлдвэрлэл эрхлэгчдийн үйл ажиллагааны байдал .............................................136
Зураг 5. 7. Уул уурхайн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлт ................................................................137
Зураг 5.8. Үйлдвэрлэгчдэд тулгарч байгаа бэрхшээл ............................................................140
Зураг 5. 9. Үйлдвэрлэгчдэд тохиолдож байгаа бэрхшээл, төрийн ба төрийн бус
байгууллагын тодорхойлсноор ................................................................................................140
Зураг 5.10. Хэрэглэгчдийн хэрэгцээг хангаж байгаа байдал .................................................141
Зураг 5.11. Орон нутгийн бүтээгдэхүүнүүд импортыг орлох чадвар .....................................141
Зураг 5. 12. Орон нутагт үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнийг сайжруулах санал .......................141
Зураг 5. 13. Хэнтий аймгийн өнөөгийн үйлдвэрүүдийн зураглал ..........................................144
Зураг 5. 14. Зүүн бүсийн аймгуудын хүн амын сүү, сүүн бүтээгдэхүүний хэрэгцээ .............145
Зураг 5. 15. Зүүн бүсийн аймгуудын хүн амын гурил, гурилан бүтээгдэхүүний хэрэгцээ ....145
Зураг 5. 16. Хэнтий аймгийн хүн амын төмс, хүнсний ногооны хэрэгцээ,.............................146
Зураг 5. 17. Махны нөөцийн судалгаа .....................................................................................148
Зураг 5. 18. Байгалийн болон дагалдах нөөц баялагийн ашиглалт ......................................150
Зураг 5. 19. Хэнтий аймагт хөгжих ирээдүйтэй өнөөгийн үйлдвэрүүдийн зураглал ...........153
Зураг 5. 20. Хэнтий аймагт хөгжих шинэ үйлдвэрүүдийн зураглал .......................................155
Зураг 5. 21. Салбарын бүтцийн өөрчлөлт ...............................................................................156
Зураг 5. 22. Үйлдвэрлэлийн өсөлт ...........................................................................................158
Зураг 5. 23. Шаардагдаж байгаа хөрөнгө оруулалтын хэмжээ ..............................................158
Зураг 5. 24 Санхүүжилтийн боломжит хувилбарууд ..............................................................159
Зураг 5. 25. Үйлдвэржүүлэлтэнд банк санхүүгийн байгууллагуудын оролцоо .....................159
Зураг 5. 26. Үйлдвэржүүлэлтэнд төрийн байгууллагын оролцоо ..........................................160

Õ¯ÑÍÝÃÒ¯¯Ä
Хүснэгт 1. 1 Судалгаанд хамрагдагсадын тоо ............................................................................8
Хүснэгт 1. 2. Судалгааны төлөөлөх чадвар ................................................................................9
Хүснэгт 2. 1 Аж үйлдвэрийн салбарын эдийн засагт эзлэх байр суурь .................................18
Хүснэгт 3.1.Аж үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, (сая төг, 2000 оны зэрэгцүүлэх
үнээр) ...........................................................................................................................................21
Хүснэгт 3.2.Үйлдвэрлэгчдийн техник технологийн өнөөгийн байдал .....................................24
Хүснэгт 3. 3. Үйлдвэрүүдийн хүчин чадал ашиглалтын хувь ...................................................24
Хүснэгт 3.4.Хүчин чадлаа бүрэн ашиглаж чадахгүй байгаа шалтгаан ...................................25
Хүснэгт 3.5.Дархан-Уул аймгийн үйлдвэржилтийн СВОТ шинжилгээ ....................................31
Хүснэгт 3.6.Дархан –Уул аймгийн хөгжих ирээдүйтэй өнөөгийн үйлдвэрүүд, 2009 ...............36
Хүснэгт 3.7.Дархан-уул аймагт шинээр байгуулах үйлдвэрүүд, сумдаар ..............................37
Хүснэгт 3.8.Ирээдүйг тодорхойлох үйлдвэрүүдийн үнэлгээний матриц .................................38
Хүснэгт 3.9.Салбарын бүтцийн өөрчлөлт .................................................................................44
Хүснэгт 3.10.Сүүний чиглэлийн үхрийн сүргийн тоо бүтэц, 2009-2012 ...................................45
Хүснэгт 3.11.Саамын хэмжээний өөрчлөлт, 2009-2021 онууд .................................................45
Хүснэгт 3.12.Нэг сүүний фермерийн эдийн засгийн үр ашиг, А хувилбараар ........................46
Хүснэгт 3.13.Нэг сүүний фермерийн эдийн засгийн үр ашиг, Б хувилбараар ........................46
Хүснэгт 3.14. Дархан –Уул аймгийн махны үхрийн өсөлт ........................................................47
Хүснэгт 3.15.Нэг махны чиглэлийн фермерийн эдийн засгийн үр ашиг, А ба Б
хувилбараар ................................................................................................................................47
Хүснэгт 3.16.Нарийн, нарийвтар ноост хонины нэг аж ахуйн эдийн засгийн үр ашгийн
тооцоо ..........................................................................................................................................48
Хүснэгт 3.17.Ирээдүйн үйлдвэрүүдийн ойрын ирээдүйд шаардлагатай санхүүжилтийн
хэмжээ, боломжит эх үүсвэр ......................................................................................................51

2

3..................... 2...60 Хүснэгт 4.................149 Хүснэгт 5...................... 1..............................................................146 Хүснэгт 5......... Шаардлагатай хөрөнгийн хэмжээ ба эх үүсвэр ....... 8...115 Хүснэгт 4.................122 Хүснэгт 5....................................... Тус аймгийн төмс..............................................175 3 ............................ Хэнтий аймагт шинээр байгуулах үйлдвэрүүдийн жагсаалт ...... 4 Үйлдвэрлэж байгаа бүтээгдэхүүний төрөл ............. Хэнтий аймагт сэргээн хөгжүүлэх..................... 11.......... гурилан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлт .......... 1.................................. Хэнтий аймгийн судалгаанд хамрагдсан үйлдвэрлэл эрхлэгчдийн жагсаалт................................................... 1 Завхан аймгийг үйлдвэржүүлэх үе шат .................. 6................ Ноосны үйлдвэрлэлд шаардлагатай хөрөнгө оруулалт ............. Хэнтий аймгийн гурил....87 Хавсралт 3......................................... Барилгын материалын үйлдвэрлэлийн салбарын бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлт .... Аж үйлдвэрийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэл................................................96 Хавсралт 4.... Хөгжих боломжтой үйлдвэрүүдийн үнэлгээ ...............................109 Хүснэгт 4..................137 Хүснэгт 5.................... 10........ өргөжүүлэх............................................ 2....................... Дархан-Уул аймгийн үйлдвэрүүдийн санхүүжилтийн боломжит хувилбаруудын үнэлгээ ..................... 1...... Хүнсний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэл .............................. 5 Үйлдвэрлэлийг өргөтгөж үйлдвэрлэх бүтээгдэхүүний төрөл ..........................83 Хавсралт 3................. Өнөөгийн үйлдвэрүүдийн үнэлгээ .................................................................168 Хавсралт 5................................ сэргээх үйлдвэрийн үнэлгээ ........................................................................... 4 Дархан –Уул аймгийн судалгаанд хамрагдсан үйлдвэрлэл эрхлэгчдийн жагсаалт...18.........................Ирээдүйн үйлдвэрүүдийн нөөц ба зах зээлийн боломжийн үнэлгээ ...........151 Хүснэгт 5..................Хүснэгт 3................... 3.............146 Хүснэгт 5... 9...................................................136 Хүснэгт 5........... 2: Бүс нутгийн хөгжлийг ирээдүйд тодорхойлох дэмжих......................132 Хавсралт 5.... Үйлдвэрүүдийн хөрөнгө оруулалтын хувилбарууд .. Байгалийн болон эдийн засгийн нөөц боломжийн үнэлгээ ............................. 2...........................171 Хавсралт 5....................................152 Хүснэгт 5...................138 Хүснэгт 5.................. 7.................. сая төгрөгөөр .150 Хүснэгт 5............................ Үр тарианы үйлдвэрлэл ..... 2 Эрчим хүчээр хангах эх үүсвэрүүдийн хувилбар ....... хүнсний ногооны ургац хураалтын байдал ...................... 1..................................................................... 6.............................................................. Махны үйлдвэрийн хөрөнгө оруулалтын зардлын тооцоо ......................... Салбарын бүтцийн өөрчлөлт ..... Зүүн бүсийн ашигт малмалын талбай . 4..146 Хүснэгт 5........................ өргөжүүлэх үйлдвэрүүдийн жагсаалт............................. 12............ Ирээдүйд шинээр байгуулах үйлдвэрүүдийн нөөц ба зах зээлийн боломжийн үнэлгээ . 5..........110 Хүснэгт 4............................157 ÕÀÂÑÐÀËÒÓÓÄ Хавсралт 3.........................118 Хүснэгт 4.....................129 Хавсралт 4.....76 Хавсралт 3...........114 Хүснэгт 4................. Завхан аймгийн боловсруулах үйлдвэрүүдийн шинжилгээ ........ МСҮТ-ийн үндсэн үзүүлэлтүүд ..................112 Хүснэгт 4........ 3.154 Хүснэгт 5..... 3................ 7.......................

çàõ çýýë ñóäëàà÷ ÌÓÈÑ-èéí Ýäèéí çàñãèéí ñóðãóóëèéí ìàðêåòèíãèéí òýíõèìèéí áàãø Àâèðìýäèéí ̺íõæàðãàë Ìàëûí èõ ýì÷ Ìîíãîëûí õîðøîîëûí ñóðãàëò ìýäýýëëèéí òºâèéí áàãø.D) ÕÀÀÈÑ-èéí Ýäèéí çàñàã áèçíåñèéí ñóðãóóëèéí ýðäýìòýí íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà ýðõëýã÷ Áàò-Î÷èðûí Ýíõíàâ÷ Õºíãºí ¿éëäâýðèéí òåõíîëîãè èíæåíåð Áèçíåñèéí çºâëºõ Äàãâàäîðæèéí Îäìàà Ýäèéí çàñàã÷. Èîõàííýñ ôîí ôðàíö ÃÒÕÀÍ-èéí Á¿ñ íóòãèéí ýäèéí çàñãèéã äýìæèõ õºòºëáºðèéí åðºíõèé çîõèöóóëàã÷ Ñàíææàâûí Áàéãàëìàà ÃÒÕÀÍ-èéí Á¿ñ íóòãèéí ýäèéí çàñãèéã äýìæèõ õºòºëáºðèéí äýä äàðãà Æàìúÿíñ¿ðýíãèéí Ýðäýíýöîãò Ìîíãîë óëñûí Òýðã¿¿í øàäàð ñàéäûí çºâëºõ Áàãèéí ãèø¿¿ä: Áÿìáûí Ï¿ðýâ Ýäèéí çàñàã÷ ìàòåìàòèê÷ Ýäèéí çàñãèéí óõààíû äîêòîð (Ph. íÿãòëàí áîäîã÷ Ýäèéí çàñãèéí óõààíû äîêòîð (Ph.Õ ÑÓÄÀËÃÀÀÍÛ ÁÀÃÈÉÍ ÒÀÍÈËÖÓÓËÃÀ Áàãèéí àõëàã÷: Öýäýâñ¿ðýíãèéí Àëòàíáàò Ýäèéí çàñàã÷.D) “պ人ãèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûã äýìæèõ òºâ” ÒÁÁ-ûí çºâëºõ Ǻâëºõ¿¿ä: Äð. çºâëºõ Äàøíÿìûí Ýðäýíý-Î÷èð Ýäèéí çàñàã÷ “Ãî¸î” êîìïàíèéí ìàðêåòèíãèéí ìåíåæåð 4 .D) ÕÀÀÈÑ-èéí Ýäèéí çàñàã áèçíåñèéí ñóðãóóëèéí Ýäèéí çàñãèéí îíîëûí òýíõèìèéí áàãø Ñîäîâûí Õàíäñ¿ðýí Ýäèéí çàñàã÷ Ýäèéí çàñãèéí óõààíû äîêòîð (Ph.

ÁÍÀÃÓ.Õºðºí㺠îðóóëàëò 38. ÀÕÁ .Ǻâëºëò õîëáîîò óëñ 13. ÎÕÓ. ÕÊ-õóâüöààò êîìïàíè 37. ÌÓÇÃ. ÅÑÁÊ-Åâðîïûí ñýðãýýí áîñãîëòûí áàíê 17.Øèíæëýõ óõààí òåõíîëîãèéí èõ ñóðãóóëü 45. պ人 àæ àõóé õºíãºí ¿éëäâýðèéí ÿàì 40. ÎÀÒ-Îðëîãûí àëáàí òàòâàð 26.Õ¿íñ. ÕÎ.Æèæèã äóíä ¿éëäâýð 16.Îðîñûí õîëáîîíû óëñ 27.Ãåðìàíû òåõíèê õàìòûí àæèëëàãààíû íèéãýìëýã 8. ÇÕÓ.Àæ ¿éëäâýðèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í 5. ÌѯÒ.Õ¿íñ õºäºº àæ àõóé õºíãºí ¿éëäâýðèéí ÿàì 36. ͯÁÕÕ.Äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í 11. ÒÁÁ.Õ¿íñ õºäºº àæ àõóéí ÿàì 35. ͯÁÀ¯ÕÁ. ¯ÒÏ-¯éëäâýðëýë òåõíîëîãèéí ïàðê 43. ÃÒÕÀÍ. ØÓÒÈÑ.Ìýðãýæëèéí ñóðãàëò ¿éëäâýðëýëèéí òºâ 20. ÓÃÒÝØÕ.Ìÿíãàíû õºãæèëèéí çîðèëòóóä 18. ÃØÕÎ-Ãàäààäûí øóóä õºðºí㺠îðóóëàëò 9.Íýãäñýí ¿íäýñòýíèéí áàéãóóëëàãûí õºãæëèéí õºòºëáºð 24. ÄÁ.Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà 29. ÕÕÀÀÕ¯ß. ÆÁÈÊ -JBIC áóþó ßïîíû îëîí óëñûí õàìòûí àæèëëàãààíû áàíê 15. ÒÓÑÕ-Òºðèéí óäèðäëàãà ñàíõ¿¿æèëòèéí õóóëü 31. ÀÍÓ-Àìåðèêèéí íýãäñýí óëñ 3. ͯÁ.Àðèëæààíû áàíê 2. ÕÕÀÀß.Áîëîâñðîë ñî¸ë øèíæëýõ óõààíû ÿàì 7.Äýëõèéí áàíê 10.Á¿ãä íàéðàìäàõ àðä÷èëñàí ãåðìàí óëñ 6. ÕÀÀ.Íýãäñýí ¿íäýñòýíèé áàéãóóëëàãûí àæ ¿éëäâýðèéí õºãæëèéí áàéãóóëëàãà 23. À¯ÖÁ.Íèéãìèéí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í 21.պ人 àæ àõóéí èõ ñóðãóóëü 33.Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçàð 19. ÄÖÒÑ.Íýãäñýí ¿íäýñòýíèé áàéãóóëëàãà 22. ÌÕÇ. ¯Õß-¯éëäâýð õóäàëäààíû ÿàì 44. ÕÕÊ.Çàñàã äàðãûí òàìãèéí ãàçàð 12. ÕÀ¯Ò-Õóäàëäàà àæ ¿éëäâýðèéí òàíõèì 34. Æį.Óðãàìàë ãàçàð òàðèàëàíãèéí ýðäýì øèíæèëãýýíèé õ¿ðýýëýí 42. ÄÍÁ.Íýìýãäñýí ºðòãèéí àëáàí òàòâàð 25. ÒÁ-Òºðèéí áàéãóóëëàãà 28. ÕÀÀÈÑ. ÇÄÒÃ. ÍÍÁ.Àçèéí Õºãæëèéí Áàíê 4. ÁÑØÓß.ÒÎÂ×ÈËÑÎÍ ¯ÃÈÉÍ ÆÀÃÑÀÀËÒ 1. ÒÓÕÍ –Òóñãààð óëñóóäûí õàìòûí íèéãýìëýã 30. ÀÁ. ÕÕÀÀÕ¯ß. ͪÀÒ. ÓÁ-Óëààíáààòàð 41.Äóëààíû öàõèëãààí ò¿ãýýõ ñ¿ëæýý 14. ÝÇÕÒÍ –Ýäèéí çàñãèéí õàðèëöàí òóñëàëöàõ íèéãýìëýã 5 .պ人 àæ àõóé 32.Õÿçãààðëàãäìàð õàðèóöëàãàòàé êîìïàíè 39.

ÍÝÃįÃÝÝÐ Á¯ËÝÃ: ÓÄÈÐÒÃÀË Ýíýõ¿¿ á¿ëýãò á¿ñ íóòãèéã òºëººëºõ ÷àäâàðòàé Çàâõàí. äýëõèéí 2 äóãààð äàéíû äàðàà Àìåðèêèéí ãåíåðàë Äæîðæ Ê. îðîí íóòãèéí ò¿¿õèé ýäýä òóëãóóðëàñàí. III. ñóäàëãààíä àøèãëàñàí òîî ìýäýýëëèéí òàëààð ºã¿¿ëñýí áîëíî.mn 6 . 1 .Ìàðøàëëûí äýâø¿¿ëýí õýðýãæ¿¿ëñýí “Åâðîïûã ñýðãýýí áîñãîõ òºëºâëºãºº” áóþó Åâðîïûí îëîí îðíûã õîöðîãäëîîñ äýâøèëä õ¿ðñýí òóðøëàãà õàðóóëæ áàéíà.1 Òóóøòàé îëîí æèë ìºðäºæ. äóíä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ ãýñýí îéëãîëò áèø. íýìýãä¿¿ëýõ çîðèëòóóäûã 1990 îíîîñ õîéø àæèëëàæ áàéñàí Çàñãèéí ãàçàð á¿ð äýâø¿¿ëýí òàâüñààð ë áàéíà. òºëºâëºãººòýé íèéö¿¿ëýí òîäîðõîéëîõ. 1. ýñâýë æèæèã. õàðèí íèéãìèéí á¿õ ñàëáàðò øèíý ìýäëýã. øèíýýð áàðèõ ¿éëäâýð¿¿äèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ àðãà õýëáýð¿¿äèéã òîäîðõîéëîõ çýðýã îëîí àñóóäëóóäûã ñóäëàõ ÿâäàë ºíººäðèéí òóëãàìäñàí ÷óõàë àñóóäàë áîëîîä áàéãàà áèëýý. Ìàíàé óëñûí õóâüä ò¿¿õèé ýäèéí õàðüöàíãóé èõ íººöòýé õýäèé ÷ äîòîîä çàõ çýýëèéí áàãòààìæ áàãàòàé íºãºº òàëààñ ò¿¿õèé ýäýý áîëîâñðóóëàõã¿éãýýð áóþó “íýì¿¿ ºðòãèéã” øèíãýýëã¿éãýýð ýêñïîðòîëäîã òóë “õàðààò ¿éëäâýðæ¿¿ëýëò” áèé áîëæýý ãýæ ñóäëàà÷èä ä¿ãíýäýã áàéíà.open-government. òåõíîëîãèéí äýâøèë íýâòð¿¿ëýõ. óëìààð òýäíèéã äýìæèõ àðãà çàìóóäûã ñàíàë áîëãîõîä ñóäàëãààíû àæëûí ¿íäñýí çîðèëãî îðøèíî.2. çîõèîí áàéãóóëàëò. ÷àíàðòàé øèíý á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õóâààðèëàõ.1. Àéìãóóäàä ¿éëäâýðëýë õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæ. óóë óóðõàéí ñàëáàðò ò¿øèãëýñýí ¿éëäâýðëýë. Ñóäàëãààíû çîðèëãî Á¿ñ íóòãèéã òºëººëºõ ÷àäâàðòàé Çàâõàí.Çîðèëòóóä Ýíýõ¿¿ ¿íäñýí çîðèëãûã õýðýãæ¿¿ëýõèéí òóëä äàðààõ çîðèëòóóäûã äýâø¿¿ëýí òàâüñàí. 18 äóãààð çóóíä îëîí îðíûã õàìàðñàí àæ ¿éëäâýðèéí õóâüñãàë. Ýíý ¿íäñýí äýýð ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëèéã òîãòîîõ. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã õºãæ¿¿ëýõ òàëààð áàðèìòëàõ áîäëîãûã Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçðûí õºòºëáºð. Àéìãóóäûí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ºíººãèéí áàéäàëä ä¿í øèíæèëãýý õèéæ çóðàãëàë ãàðãàõ. çîðèëò. õýðýãæ¿¿ëýõ ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ñòðàòåãè. Õýíòèé àéìãóóäàä ¿éëäâýðëýë õºãæ¿¿ëýõ áîäèò íººö áîëîìæèéã õýðýãöýýíä íü òóëãóóðëàí íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éëñòýé íü õàðüöóóëàí ñóäëàõ çàìààð õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿äèéã òîäîðõîéëîõ. ò¿¿õèé ýäýý äîòîîääîî áîëîâñðóóëæ ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ. Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí Ãàçðààñ 2008-2012 îíä ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ õºòºëáºð. ÎÐØÈË Óëñ îðíû ýäèéí çàñãèéí òîãòâîðòîé õºãæëèéã õàíãàõ ¿íäñýí àðãà çàì íü “¿éëäâýðæ¿¿ëýëò” ãýäãèéã ñóäëàà÷äûí îíîëûí á¿òýýë. òºëºâëºãººã áîëîâñðóóëæ õýðýãæ¿¿ëæ. õ¿íèé íººöèéã õºãæ¿¿ëñýíýýð ¿éëäâýðæñýí íèéãìèéã áèé áîëãîõ ºðãºí öàð õ¿ðýýòýé öîãö àñóóäàë þì. “¯éëäâýðæ¿¿ëýëò” íü íèéãìèéí áîëîí ýäèéí çàñãèéí óõààíû òîäîðõîéëîëòîîð çºâõºí ¿éëäâýð áàéãóóëàõ. ¿éëäâýðëýëèéí íººö¿¿äèéã çºâ îíîâ÷òîé õóâààðèëàõ. www. îðîí íóòãèéí íººö áîëîëöîîíä òóëãóóðëàí òîîöñîí èðýýä¿éí òºñººëºë íýí øààðäëàãàòàé áàéãàà þì. íººöèéí ñóäàëãàà õèéæ õºãæèõ áîëîìæòîé ¿éëäâýðëýëèéã òîäîðõîéëæ èðýýä¿éí çóðàãëàë ãàðãàõ. ýçýìøèõ. áîäëîãûã òîäîðõîéëîõîä ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òàëààð õèéãäñýí ñóäàëãàà. ¿éë÷èëãýýã õ¿ðãýõ ¿å øàòóóäûã òîäîðõîéëîõ. õàäãàëàõ. Õýíòèé àéìãóóäàä õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿äèéã òîäîðõîéëîõ çîðèëãîîð õèéãäñýí ñóäàëãààíû çîðèëãî. ¯¿íä: I. II. òîíîã òºõººðºìæ õóäàëäàí àâàõ. áîëîâñðîíãóé àðãà. 2008-2012 он. ºðñºëäºõ ÷àäâàð á¿õèé èìïîðòûã îðëîõ Ìîíãîëûí “áðýíä” á¿òýýãäýõ¿¿íèéã áèé áîëãîõ. Äàðõàí-Óóë. 1.МУ-ын Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөр. Óëñ îðíîî ¿éëäâýðæ¿¿ëæ. Äàðõàí-Óóë. æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõýýð òºëºâëºæ áàéíà. òýýâýðëýõ. àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûã òîãòâîðæóóëàõ.

Ñóäàëãààíû 5 äàõ ¿å øàòàíä ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿ä òàéëàíãèéí á¿òöèéã 3 óäàà áàãààðàà õýëýëöýí ýöñèéí õóâèëáàðûã áîëîâñðóóëñàí þì. Òîéì ñóäàëãàà. õýðýãëýã÷èä. îëîí óëñûí áà Ìîíãîë óëñûí ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãóóäààñ ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òàëààð õèéãäñýí ñóäàëãààíû ìàòåðèàë. ñàíàë àñóóëãà. 1. Ñóäàëãààíû ÿâöàä çàõèàëàã÷òàé õàìòðàí 2 óäàà ÿðèëöëàãà õèéæ. 4. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ñóäàëãààíû àæëûã äàðààõ 5 ¿å øàòààð ÿâóóëñàí. 1. ñóäàëãààíû õ¿ñíýãò. äàâóó áà ñóë òàëûã íü èëð¿¿ëýõ. îëîí íèéòèéí áà èðãýíèé íèéãìèéí áàéãóóëëàãóóäûí øóãàìààð ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òàëààð õèéãäñýí ¿éë àæèëëàãààíû òóõàé ìàòåðèàë. Ñóäàëãààíû àæëûí àðãà ç¿é áîëîâñðóóëàõ. õàíäëàãóóä. áîäîëòûã íü êîìïüþòåðûí SPSS ïðîãðàììààð ã¿éöýòãýñýí áîëíî. ýðäýìòýí ñóäëàà÷äûí á¿òýýë íèéò 50 ãàðóé ìàòåðèàëûã óíøèæ ñóäëàâ. Ñóäàëãààíû 3 äàõ ¿å øàòàíä ñóäëàà÷äûí áàã õºäºº îðîí íóòàãò àæèëëàæ. àðãà÷ëàë. Àéìãóóäàä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõýä òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà. Ñóäàëãààíû 4 äýõ ¿å øàòàíä ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí 3 àéìãèéí ìýäýýëýëä òóëãóóðëàí ¿éëäâýðæèëòèéí ºíººãèéí áàéäàëä ä¿í øèíæèëãýý õèéæ. õºòºëáºð. ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä.4. ÿðèëöëàãûí àñóóäëóóä. 3. Ñóäàëãààíä àøèãëàñàí òîî ìýäýý Ñóäàëãààíû ¿íäñýí íýãæýýð á¿ñ÷èëñýí õºãæëèéí ¿çýë áàðèìòëàëòàé óÿëäóóëàí á¿ñ íóòãèéã òºëººëºõ ÷àäâàð á¿õèé Äàðõàí-Óóë. Èðýýä¿éä õºãæèõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿äèéã òîäîðõîéëîõîä îëîí íèéòèéí õýëýëö¿¿ëýã. õýëýëö¿¿ëýã õèéõ æóðàì áîëîâñðóóëàâ. Äýýðõè ìàòåðèàëóóäòàé òàíèëöàí äýâø¿¿ëñýí ñàíàë. áîðëóóëàã÷èä. Ìýäýýëýë öóãëóóëàõ. ä¿ãíýëòýíä ä¿í øèíæèëãýý õèéñíèé ¿íäñýí äýýð ìýäýýëýë öóãëóóëàõàä àøèãëàõ àíêåòûí ñóäàëãàà. Õýíòèé. 5.3. òºñºë òîîöîîíû àðãóóäûã õýðýãëýæ. Ìîíãîë óëñûí òºð çàñàã. óã ÿðèëöëàãààñ ãàðñàí ñàíàë ä¿ãíýëò¿¿äèéã ýöñèéí òàéëàíä òóñãàñàí áîëíî. áîäèò áàéãàëèéí áà ýäèéí çàñãèéí íººö áîëîëöîîíä íü òóëãóóðëàñíààñ ãàäíà ñàëáàð õîîðîíäûí òýíöýëèéã àøèãëàí ïðîãíîç õèéâ. Çàâõàí àéìãóóäûí ¿éëäâýðëýë 7 . ñòðàòåãè. Ñóäàëãààíû 2 äàõ øàòàíä äýýð äóðäñàí ìàòåðèàëä òóëãóóðëàí ñóäàëãààíû àðãà ç¿é áîëîâñðóóëàâ.IV. òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäûí òºëººëºëòýé ÿðèëöàæ ñóäàëãàà àâàõûí çýðýãöýý ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí èðýýä¿éí õºãæëèéã òîäîðõîéëîõ òàëààð îëîí íèéòèéí õýëýëö¿¿ëýã ÿâóóëñàí. ¯¿íä: 1. Ìýäýýëýë áîëîâñðóóëàõ. V. òàéëàí. õýòèéí òºëºâ. Õºãæèõ áîëîìæòîé òîäîðõîé ¿éëäâýð¿¿äèéí õºãæëèéí õóâèëáàðóóäûã òîäîðõîéëæ ¿íýëýõýä øèéäâýðèéí ìîäíû àðãûã àøèãëàí Tree age ïðîãðàììààð áîäîæ. îðîí íóòãèéí áàéãóóëëàãóóäààñ ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òàëààð áàðèìòëàõ áîäëîãî. äýýðõè ¿éëäâýð¿¿äèéí ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóäûã ¿íýëýõýä õºðºí㺠îðóóëàëòûí ¿ð àøãèéí øèíæèëãýýíèé àðãóóäûã õýðýãëýâ. 2. Èðýýä¿éä õºãæ¿¿ëýõ ¿éëäâýð¿¿äèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ õóâèëáàðóóäûí òàëààð ñàíàë áîëîâñðóóëàõ. òºñºë. ñóäàëãààíû ä¿ãíýëòèéã îëîí õóâèëáàðààð áîëîâñðóóëàõ. Òàéëàí áè÷èõ. ò¿¿íýýñ îíîâ÷òîéã íü ñîíãîõîä õ¿ñíýãò. äèàãðàìì. àéìãóóäûí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí òàëààð òîî ìàòåðèàë öóãëóóëæ. áèçíåñ ýðõëýã÷äèéí îðîëöîîã ñóäàëæ òîäîðõîéëîõ.Ñóäàëãààíû çîõèîí áàéãóóëàëò Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí Øàäàð ñàéäûí àëáàíû çàõèàëãààð ÃÒÕÀÍ-èéí “Á¿ñ íóòãèéí ýäèéí çàñãèéã äýìæèõ” õºòºëáºð “¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ñóäàëãàà”-íû áàãèéã òîìèëñîíîîð áèäíèé ñóäàëãààíû àæèë ýõýëñýí þì. àñóóëãà. Òîéì ñóäàëãààãààð Äýëõèé äàõèíàà ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã õºãæ¿¿ëæ èðñýí áà õºãæ¿¿ëæ áóé àðãà òóðøëàãà.

õàíäèâëàã÷ áà îëîí óëñûí áàéãóóëëàãûí àæèëòàíóóä. Çàâõàí àéìãààñ Óëèàñòàé.5. Áàéãàëèéí áîëîí ýäèéí çàñãèéí çîõèõ íººöòýé áàéõ. Ñóäàëãààíû ¿íäñýí îáüåêòóóäààñ ãàäíà ñóäàëãààíä ͯÁÀ¯ÕÁ. èðýýä¿éí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ÷èã õàíäëàãà çýðýã àñóóäëààð ÓÈÕ-ûí ãèø¿¿ä. Øàðûí ãîë. 4. . îíöëîã øèíæèéã èëð¿¿ëýõ áîëîìæ á¿ðä¿¿ëýõ. Öýíõýðìàíäàë ñóìä. ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí òºëººëºë. ìýðãýæëèéí ñóðãàëò ¿éëäâýðëýëèéí òºâ 4. 1. õýðýãëýã÷èä áîëîí òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäûã òºëººë¿¿ëýí àâ÷ ¿çñýí. ̺ðºí. 5. Òýëìýí ñóìä ñóäàëãààíä õàìðàãäæýý. Õîíãîð. Ñóäàëãààíä íèéò 14 ñóìûã ñîíãîí ñóäàëñàíû äîòîð Äàðõàí-óóë àéìãààñ Äàðõàí. Òóõàéëáàë. .ýðõëýã÷èä. ýðäýìòýí ñóäëàà÷èä çýðýã 32 áàéãóóëëàãûí 50 õ¿íòýé óóëçàæ ÿðèëöñàí áàéíà. áîðëóóëàã÷. ñàíàë àñóóëãà àâñàí áàéíà. ¯¿íä: 1. õýðýãëýã÷ 148. Òîñîíöýíãýë. òºðèéí àæèëòàí 79. ÃÒÕÀÍ-èéí “Á¿ñ íóòãèéí ýäèéí çàñãèéã äýìæèõ õºòºëáºð. íóòãèéí çºâëºë. ªìíºäýëãýð. Ñóìäûã ñóäàëãààíä õàìðóóëàõäàà äàðààõ øààðäëàãóóäûã óäèðäëàãà áîëãîâ. Ñóäàëãààíä õàìðàãäàõ ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéã ñîíãîõäîî ñàëáàð á¿ðýýñ òºëººëºë îðóóëñàí áàéõààð áîëîí îðîí íóòãèéí îíöëîãèéã õàðãàëçàí ¿éë àæèëëàãààãàà òîãòâîðòîé ýðõýëæ áàéãàà. íèéò 485 õ¿íòýé óóëçàæ. Ñóäàëãààíä õàìðàãäàõ øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýä òóëãóóðëàí äàðààõ îáüåêòóóäûã ñóäëàâ. Ñóäàëãààíû òºëººëºõ ÷àäâàð Ñóäàëãààíû ò¿¿âðèéí òºëººëºõ ÷àäâàðûã ìýäýýëýë öóãëóóëñàí ñóìä. ìýðãýæëèéí ñàëáàðûí õîëáîîäûí åðºíõèéëºã÷èä. Õ¿ñíýãò 1. õýðýãëýã÷äýýñ ñàíàìñàðã¿é ò¿¿âðèéí àðãààð ñóäàëãàà àâëàà. պ人 àæ àõóé õºíãºí ¿éëäâýðèéí ÿàìíû õîëáîãäîõ ãàçàð õýëòýñ¿¿ä. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ºíººãèéí ò¿âøèí. áîðëóóëàã÷ 85. Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí Øàäàð ñàéäûí àëáà. ñóì. ¯íäýñíèé õºãæëèéí õ¿ðýýëýí. Ñóäàëãààíû íýãæ¿¿äèéã ñîíãîõîä çîðèëòîò áîëîí ñàíàìñàðã¿é ò¿¿âýðëýëòèéí àðãûã õýðýãëýñýí. ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí õóâèéí æèíãèéí àðãààð òîîöîæ äàðààõ õ¿ñíýãòýíä õàðóóëëàà. 1 Ñóäàëãààíä õàìðàãäàãñàäûí òîî Ñóäàëãààíû îáüåêò 1 2 3 4 5 6 7 8 Ñîíãîñîí ñóìä ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä Áîðëóóëàã÷èä Õýðýãëýã÷èä Òºðèéí àæèëòàíóóä Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà ÌÑ¯Ò Íèéò Äàðõàí-Óóë 4 73 25 41 26 13 2 180 Àéìãóóä Çàâõàí 4 34 30 77 25 4 1 171 Õýíòèé 6 42 30 30 28 3 1 136 3. ñàëáàðûí ÿàìäûí ò¿øìýë¿¿ä. Õýíòèé àéìãààñ Õýðëýí. Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ àñóóäëààð òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà. ¯¿íä: . Áàÿíõóòàã. 8 . ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéã çîðèëòîò ò¿¿âðèéí àðãààð. îëîí óëñûí òºñºë õºòºëáºðèéí àæèëòàí íàðûí íèéò 81 õ¿í îðîëöñîí 4 õýëýëö¿¿ëýã çîõèîí áàéãóóëñàí. òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí òºëººëºë 20. Îðõîí ñóìä. áîðëóóëàã÷èä. Ñóäàëãààíû ÿâöàä ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷ 149. . Áàòøèðýýò. ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàð á¿ðýýñ òºëººëºõ ÷àäâàðòàé áàéõ. ̺í ò¿¿í÷ëýí “Æèæèã äóíä ¿éëäâýðèéí òóõàé” õóóëèéí 5 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó á¿õ òºëººëëèéã ñóäàëãààíä õàìðóóëñàí áàéõ áîäëîãûã áàðèìòàëñàí. 2. îðîí íóòãèéí íººö áîëîëöîî. ¯íäýñíèé Ñòàòèñòèêèéí õîðîîíû ñòàòèñòèê áîëîí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òàëààðõè ñóäàëãààíû ìàòåðèàëóóäààñ òîî áàðèìò àøèãëàñàí áîëíî. Ñóäàëãààíä õàìðàãäààã¿é áóñàä ñóìäûã òºëººëºõ ÷àäâàðòàé áàéõ. çîãñîíãè áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéã çîðèëòîò ò¿¿âðèéí àðãààð ñîíãîâ. Èõ-Óóë. Ìîíãîë óëñûí ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèë.

õºãæèõ èðýýä¿éòýé á¿ñ íóòãèéí õºãæëèéã òîäîðõîéëîõ ¿éëäâýð ãýõ ìýò. 1. барилгын материал Хүнд Хими ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä Õàìðàõ Íèéò Õàìðàãäàõ õóâü 109 34 31. Áóñàä: Òóëãàð÷ áóé áýðõøýýë ò¿¿íèéã õýðõýí äàâàí òóóëàõ. áîðëóóëàëòûí ñóâãóóä.2% õ¿íñíèé. ¯éëäâýðëýëèéí íººö: ò¿¿õèé ýäèéí íýð.3% õ¿íä.5% íü õºäºº àæ àõóéí.7% áàéíà. òºñëèéí áîëîí áîäèò õ¿÷èí ÷àäàë.1. 1 ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä ñàëáàðààð 1. Çàõ çýýë: çàõ çýýëèéí áîëîìæ. õ¿ðýëöýý. Òåõíèê òåõíîëîãè: òåõíèê òåõíîëîãèéí áàéäàë. ¿éëäâýðëýëèéí õýìæýý.0 557 149 26. òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýë øààðäëàãàòàé ýñýõ.1 25. õàíãàìæ.1 Судалгаанд хамрагдсан үйлдвэрлэл эрхлэгчид салбараар 1. àæèëëàõ õ¿÷íèé á¿ðä¿¿ëýëò áà õàíãàìæ. ¿éëäâýðëýæ áóé á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿íýëãýý. óäèðäëàãûí óð ÷àäâàð. ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéã íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæóóä. øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî. ò¿¿õèé ýäèéí íèéë¿¿ëýëò. õýðýãëýã÷äèéí ñýòãýë õàíàìæ.3 2.7 30. Ñàíõ¿¿æèëò: øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòýý áîñãîäîã õýëáýð¿¿ä. ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí 26.Õ¿ñíýãò 1.7 Ñóäàëãààíû òºëººëºõ ÷àäâàð ñóìäûí õóâüä 31. Àñóóëãûí ñóäàëãààíû ¿íäñýí àãóóëãà Ñóäàëãààíä õàìðàãäàõ íýãæ á¿ðýýð àíêåòûí ñóäàëãààíû àñóóëãûã òóñ á¿ðèéí îíöëîãèéã õàðãàëçàí áîëîâñðóóëñàí. çàõ çýýëèéã õàìàð÷ áóé õ¿ðýý.1 14. 25. ãîë ºðñºëäºã÷èä.6. Бусад Çóðàã 1. ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí.6.5 Хүнс ХАА Боловсруулах Барилга. á¿òýýæ áóé íýì¿¿ ºðòºã. äýìæèõ ñàíõ¿¿æèëòèéí çîõèñòîé õýëáýð. òºðºë. 2% íü õèìèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ áàéíà. ¿éëäâýðèéíõýý òàëààð èðýýä¿éí òºëºâëºãºº.2 18. 9 . 8. ýðýëò. ¿éë àæèëëàãààíû ºíººãèéí áàéäàë. àæèëëàãñàäûí òîãòâîð ñóóðüøèë. 2. õ¿÷èí ÷àäëàà á¿ðýí àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà øàëòãààí. øààðäëàãàòàé íýìýëò ñàíõ¿¿æèëò ò¿¿íèé àøèãëàëò.7% õºíãºí. ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷äýýñ àâñàí àñóóëãûí àãóóëãà Åðºíõèé ìýäýýëýë: ñàëáàð. àæ àõóéí íýãæèéí õýëáýð.1% áàðèëãûí. áàéãàëü îð÷èíä ¿ç¿¿ëýõ íºëºº. Ñóäàëãààíû òºëººëºõ ÷àäâàð Ñóìä Àéìàã Õàìðàõ Íèéò Õàìðàãäàõ õóâü Çàâõàí 24 4 16 Õýíòèé 17 6 35 Äàðõàí 4 4 100 Íèéò/äóíäàæ 45 14 31.1%. ýäèéí çàñãèéí ¿íäñýí ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä.9 303 73 24. òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà. Ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí 149 ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí 30. 18.0 8.1 145 42 28. 1. àæèëëàæ áóé õóãàöàà.

ýêñïîðòîíä ãàðãàõ áîëîìæ. Îðîí íóòàã äàõü ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí õºãæèë. Áîðëóóëàã÷äààñ àâñàí àñóóëãûí àãóóëãà Åðºíõèé ìýäýýëýë: Àéìàã. íººö áîëîìæ: îðîí íóòàãò ¿éëäâýðæ¿¿ëýëò õºãæèõã¿é áàéãàà øàëòãààíóóä. áîðëóóëàëòàíä îðîí íóòãèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýçëýõ õóâèéí æèí. ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã õºãæ¿¿ëýõ ñàíõ¿¿æèëòèéí îíîâ÷òîé õóâèëáàðóóä. îðîí íóòàãò íýì¿¿ ºðòºã øèíãýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ áîëîìæòîé áàéãàëèéí áîëîí äàãàëäàõ íººö áàÿëàãóóä. àæèë ýðõëýëò. áîëîâñðîë. ¿éëäâýð õºãæ¿¿ëýõ áîäëîãî: òºðèéí. ÒÁÁ áà øèíëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí õàìòûí àæèëëàãàà. Òºðèéí áàéãóóëëàãààñ àâñàí àñóóëãûí àãóóëãà Åðºíõèé ìýäýýëýë: áàéðøèë. áàã. òýäãýýðèéã àøèãëàí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõýä áýðõøýýë ó÷ðóóëäàã øàëòãààíóóä. Õýðýãëýã÷äýýñ àâñàí àñóóëãûí àãóóëãà Åðºíõèé ìýäýýëýë: Àéìàã. õýðýãëýã÷äèéí õàíäëàãà.1. áîðëóóëàõ áîëîìæòîé çàõ çýýë. àëáàí òóøààë. Ñàíõ¿¿æèëòèéí íººö áîëîìæ: õºðºí㺠îðóóëàëòûí øààðäëàãàòàé õóâèëáàðóóä. õýðýãöýýòýé á¿òýýãäýõ¿¿íèé õóäàëäàí àâ÷ áóé ãàçàð. Áèçíåñèéí îð÷èí: Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýë õºãæèõºä íºëººëºõ õóóëü ýðõ ç¿éí. 1. øèíý á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëä õºðºí㺠îðóóëàõ îðîí íóòãèéí ýäèéí çàñãèéí íººö áîëîìæóóä. òàâüæ áóé øààðäëàãà.2.6. õ¿íèé íººö. ªíººãèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé áîðëóóëàëò: áîðëóóëæ áóé á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðºë.6. õàìãèéí ýðýëòòýé á¿òýýãäýõ¿¿í. èðãýäèéí.5. õºäºº îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýë õºãæèõã¿é áàéãàà øàëòãààí. õóâü õ¿íèé îðóóëàõ õóâü íýìýð. áàéãóóëëàãûí íýð . äýä á¿òýö. îðîí íóòãèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé èìïîðòûã îðëîõ ÷àäâàð. ªíººãèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýýíèé òàëààð: îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýý. áàã.6. îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýýã íýìýãä¿¿ëýõ àðãà çàìóóä. áàðàà ¿éë÷èëãýý íèéë¿¿ëýõ áîëîí áîðëóóëàõ õýëáýð. ò¿¿íèéã õýðýãëýõ áîëñîí øàëòãààí. îëîí íèéòèéí áàéãóóëàãóóäûí. òºð çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ ãàðãàõ ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèëä ¿íýòýé õóâü íýìýð îðóóëàõ áîëîìæ á¿õèé øèéäâýð¿¿ä.6. Æèæèã äóíä ¿éëäâýðèéí òàëààð: èðýýä¿éä õºãæèõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿ä. õóóëü ýðõ ç¿éí îð÷èí.4. Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãààñ àâñàí àñóóëãûí àãóóëãà ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä áèçíåñèéã äýìæèã÷ òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî: ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí îðîëöîî. 1. ñàíõ¿¿ãèéí.3. Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæèë. 10 . õóó÷èí ¿éëäâýðëýëèéã ñýðãýýõ. áîëîâñðîë. Çàõ çýýëèéí íººö áîëîìæ: Îðîí íóòãèéí øèëäýã á¿òýýãäýõ¿¿í ò¿¿íèé ¿íäýñëýë. îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé áîðëóóëàëòûã ñàéæðóóëàõ àðãà çàìóóä. 1. òåõíèê òåõíîëîãèéí áîëîí ñàíõ¿¿ãèéí áîëîí õºðºí㺠îðóóëàëòûí îð÷èí. îðîí íóòãèéí çàñàã çàõèðãààíû. õýðýãöýýã õàíãàæ áóé ýñýõ. ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéã õºãæ¿¿ëýõèéí òóëä þó õèéõ øààðäëàãàòàé ç¿éëñ. Èðýýä¿éä áèé áîëãîõ áîëîìæòîé á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýýíèé òàëààð: îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýæ áîëîõ áîëîìæòîé á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðºë. èìïîðòûã îðëîõ á¿òýýãäýõ¿¿í. ñóì. àæèë ýðõëýëò. íººö áîëîìæóóä: îðîí íóòàã äàõ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðóóäûí ¿íýëãýý. òýðã¿¿ëýõ ñàëáàð ò¿¿íèé ¿íäýñëýë. ñóì. ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõýä áàðèìòëàõ áîäëîãî. èðýýä¿éòýé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëèéí òºðºë. ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äýìæèõ òºëºâëºãºº ò¿¿íèé ¿íäýñëýë. ¯éëäâýðëýëèéí õºãæèëä òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîî: îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèëä òºðèéí áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîîíû õýëáýð¿¿ä. ìýðãýæèë. õàìãèéí èõ õýðýãëýäýã á¿òýýãäýõ¿¿í. ýäãýýðò òóëãóóðëàí õºãæèõ áîëîìæòîé. ñóäàëãàà àâñàí õ¿íèé îâîã íýð. áàéãàëèéí íººö.

íèéãìèéí äýâøèëèéí ºíäºð õóðäàöûã õàíãàõ ÷àäâàðòàé áºãººä ¿éëäâýðëýëèéí õýðýãñýë áà ºðãºí õýðýãöýýíèé áàðàà ¿éëäâýðëýäýã áîëîâñðóóëàõ ñåêòîðòîé. Ýíý îíîëîîð óëñ îðíûã ¿éëäâýðæ¿¿ëýõýä íèëýýä õóãàöàà øààðäñàí. îëîí óëñàä ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã õýðýãæ¿¿ëæ èðñýí òóðøëàãà. áýëòãýëèéí ÷àíàðòàé “õî¸ð òîéðîã” áîëîõ ò¿¿õèé ýäýý áîëîâñðóóëàõ. äóíä îðëîãîòîé. Æåéìñ Óéàòò óóðûí õºäºëã¿¿ðèéã çîõèîí á¿òýýñýíýýð àæ ¿éëäâýðèéí õóâüñãàë ýõýëæ ìàøèíò òîì ¿éëäâýð¿¿ä áàéãóóëàãäàæ ò¿¿õýíä “àæ ¿éëäâýðèéí õóâüñãàë” ãýæ íýðëýõ áîëñîí áèëýý. ÀÆ ¯ÉËÄÂÝÐÈÉÍ ÕªÃÆËÈÉÍ Ò¯¯Õ Ýíýõ¿¿ á¿ëýãò õ¿í òºðºëõòºíèé õºãæëèéí çàéëøã¿é ¿çýãäýë áîëñîí àæ ¿éëäâýðèéí õºãæëèéí ò¿¿õ áà îð÷èí ¿åèéí õàíäëàãà. óäààí ºñºëòòýé îðíóóä àíõàí áà äóíä øàòàíä áîëîâñðóóëñàí 2 . дунд орлоготой хурдан өсөлттэй. íýì¿¿ ºðòºã øèíãýýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýõ õàíäëàãà ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä àæèãëàãäàæ áàéíà. бага орлоготой хурдан өсөлттэй . 1961 îíä ͯÁ-ä “Àæ ¿éëäâýð õºãæ¿¿ëýõ òóñãàé õîðîî”–ã áàéãóóëæ. Ýäèéí çàñãèéí ºñºëò íü óäààí.ÕΨÐÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝÃ. ¯¿íèéã ¿éëäâýðëýëèéí òºðºëæèëò áà íýã õ¿íä íîãäîõ äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé õîîðîíäûí õàìààðëààð íü òîîöñîí çóðãààñ (Çóðàã 2. àðãà çàìóóä áîëîí Ìîíãîë óëñûí àæ ¿éëäâýðèéí õºãæëèéí ò¿¿õ. îð÷èí ¿åèéí òåõíèêýýð òîíîãëîãäñîí îëîí ñàëáàðòàé ýäèéí çàñãèéí äîòîîä á¿òöèéã õºãæ¿¿ëýõèéí òóëä ¿íäýñíèé íººö áàÿëàãèéí èõýýõýí õýñãèéã äàé÷èëñàí ýäèéí çàñãèéí õºãæëèéí ïðîöåññ þì” ãýæýý. Èíãýæ ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òàëààð íýãäñýí îéëãîëòîíä õ¿ð÷. Ýíýõ¿¿ õóâüñãàëûí ¿ð ä¿íä Àíãëè îðîí äýëõèéí çàõ çýýëèéã ýðõ ìýäýëäýý àâñàí “¿éëäâýðæñýí ã¿ðýí” áîëæ ÷àäñàí þì. æèæèã ¿éëäâýðèéã õºãæ¿¿ëýõ óðüä÷èëñàí íºõöºëèéã õàíãàñíû äàðàà 3 äàõ òîéðîã áîëîõ “õ¿íä ¿éëäâýðèéí” òóõàé ÿðèõ õýðýãòýé ãýæ ¿çýæ áàéâ. 2. äýä á¿òýö. Óã òîäîðõîéëîëòîíä “¿éëäâýðæ¿¿ëýëò íü íèéò ýäèéí çàñàã áîëîí ýäèéí çàñàã.1) òîäîðõîé õàðæ áîëíî. дунд орлоготой удаан өсөлттэй. Õàðèí õ¿í òºðºëõòºí ñîöèàëèñò áà êàïèòàëèñò ãýñýí 2 ëàãåðüò õóâààãäàæ áàéñàí ýíý ¿åä ñîöèàëèñò îðíóóä ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã àëü áîëîõ õóðäàöòàéãààð õèéæ óëñ îðíîî ò¿ðãýí ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ òóõàé îíîëûã äýâø¿¿ëæ áàéõàä êàïèòàëèñò îðíóóäûí ç¿ãýýñ ¿éëâýðæ¿¿ëýëò áîë íýã äàëàéëòààð õóðäàöòàé õèéõ àæèë áèø þì ãýýä “ãóðâàí òîéðãèéí îíîë”-ûã äýâø¿¿ëýí òàâüæ áàéæýý. ¿éëäâýðæ¿¿ëýëò íü õ¿í òºðºëõòºíèé ò¿ãýýìýë ¿çýãäýë. бага орлоготой удаан өсөлттэй орнууд гэж ангилсан байна. íàðèéí òºâºãòýé. ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ºíººãèéí áàéäëûí òàëààð òîâ÷ ºã¿¿ëñýí áîëíî. 11 . Áàãà îðëîãîòîé ÷ ýäèéí çàñàã íü õóðäàí ºñºæ áóé îðíóóäàä áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã õºãæ¿¿ëæ òºðºëæèëòèéã áàãàñãàõ. Äýëõèéí áàíêíû àíãèëëààð2 óëñ îðíóóäûí ¿éëäâýðëýëèéí õºãæëèéí õàíäëàãûã ͯÁ-ûí Àæ ¿éëäâýðèéí õºãæëèéí áàéãóóëëàãààñ òîäîðõîéëæýý. Îð÷èí ¿åä äýëõèé åðòºíö äàÿàðøèæ. Àæ ¿éëäâýðèéí ýíý õóâüñãàëûí äàðàà õ¿í òºðºëõòºí öàõèëãààí ýð÷èì õ¿÷èéã íýýæ ºðãºí õýìæýýòýé àøèãëàõ áîëñîíû çýðýãöýý øèíæëýõ óõààíû ãàéõàìøèãòàé íýýëò¿¿ä ãàð÷ àâòîìàò óäèðäëàãàòàé ìàøèí áèé áîëñîí íü XX çóóíû äóíäààñ ýõýëñýí øèíæëýõ óõààí òåõíèêèéí õóâüñãàë áàéâ. ¿éëäâýðëýë íü 1-2 òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿íýýð òºðºëæñºí. øèíæëýõ óõààí òåõíîëîãèéí äýâøèë ãàðàõûí õýðýýð ò¿¿õèé ýäèéã èë¿¿ ã¿í áîëîâñðóóëñàí. Äýëõèéí àæ ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ò¿¿õ Àíõ XIX çóóíä Àíãëè óëñàä óòàñ ýýðýõ íýõýõ ìàøèí áèé áîëæ.1. ¿éë ÿâäàë áîëîõûã áàòàëñàí þì. ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òóõàé òîäîðõîéëîëòûã ãàðãàæýý.Дэлхийн банкнаас улс орнуудыг 1975-2005 оны ДНБ ба эдийн засгийн өсөлтөнд нь үндэслэн өндөр орлоготой. àíõàí øàòíû áîëîâñðóóëàëò õèéãäñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýæ áàéíà. óëñ îðíóóäûã ÿìàð àðãààð ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ òàëààð îëîí óëñûí õýìæýýíä ñóäëàæ. îðëîãî áàãàòàé îðíóóäûí íýã õ¿íä íîãäîõ ÄÍÁ-íèé õýìæýý áàãà.

1947 îíû áàéäëààð õºäºº àæ àõóé 3 4 . áàéëäààíû çýâñýã òåõíèê ¿éëäâýðëýõ ¿íäýñ áîëñîí ¿éëäâýð¿¿äèéã õºãæ¿¿ëæ áàéâ. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã õýðýãæ¿¿ëñýí îëîí óëñûí òóðøëàãà Õ¿í òºðºëõòºíèéí õºãæëèéí ò¿¿õýíä ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òóõàé îëîí îíîë. UNIDO.loc. Óëñ îðíûã õºãæ¿¿ëæ ýäèéí çàñãèéí õóâüä õàðààò áàéäëààñ ãàðàõ öîðûí ãàíö àðãà áîë ñîöèàëèñò ¿éëäâýðæ¿¿ëýëò þì ãýæ òýð ¿åèéí ÇÕÓ-ûí óäèðäëàãà ¿çñýí áàéíà. 1. óðñãàë ãàð÷ áàéñàí ÷ óëñ îðîí á¿ð ººðèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã áîäëîãûã õýðýãæ¿¿ëñýýð èðñýí þì. Çàðèì îðíóóäûí òóõàéí öàã ¿åäýý óëñ îðíîî ¿éëäâýðæ¿¿ëñýí òóðøëàãà.á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýõ. 17-р тал .http://www. ÇÕÓ-ûã ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ àíõäóãààð òàâàí æèëèéí òºëºâëºãººã àñàð õóðäàöòàéãààð õýðýãæ¿¿ëýõ áîäëîãî áàðèìòàëæ áàéñàí íü öààíàà öýðýã áàòëàí õàìãààëàõ áîäëîãîòîé õîëáîîòîé áàéñàí òóë ìàøèíû ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ. Îðîñ îðîí 1913 îíä äýëõèéí àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé 4% ¿éëäâýðëýäýã õºäºº àæ àõóéí õîöðîãäñîí îðîí áàéëàà. Үйлдвэрлэлийн төрөлжилт ба нэг хүнд ногдох дотоодын нийт бүтээгдэхүүний U хэлбэрийн хамаарал Çóðàã 2. îíöëîãóóäààñ äóðäàÿ. ÇÕÓ-ûã ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ ºðãºí öàð õ¿ðýýòýé àæèë 1928-1931 îíóóäàä ºðíºñºí áºãººä Â. ã¿í áîëîâñðóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýõ õàíäëàãàòàé áàéãàà àæýý3. Äýëõèéí óëñ îðíóóäûí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí õºãæëèéí õàíäëàãà 2.Ëåíèíèé “Öàõèëãààíæóóëàõ òºëºâëºãºº” óã àæëûí ýõëýë íü áàéâ. Ãåðìàí: Àìåðèêèéí ãåíåðàë Æîðæ Ìàðøàëë 1947 îíû 6-ð ñàðûí 5-íû ºäºð Õàðâàðäûí èõ ñóðãóóëüä Áàðóóí Åâðîïûí 16 îðíû òºëººëºã÷äºä õàíäàí ÀÍÓ-ààñ òóñëàìæ àâàõûã ñàíàë áîëãîñîíîîð îëîí óëñûí õàðèëöààíû ò¿¿õýíä õàìãèéí ãÿëàëçñàí àìæèëò õýìýýí íýðëýãäñýí “Ìàðøàëëûí òºëºâëºãºº”4 ýõýëñýí ò¿¿õòýé. ªíäºð îðëîãîòîé îðíóóäûí õóâüä ìýäëýãèéí áàãòààìæ èõòýé.gov/exhibits/marshall/ 12 . Äýëõèéí õî¸ðäóãààð äàéíû äàðàà Åâðîï òèâ ýâäýðõèé áàëãàñ áîëæ.È. ºíäºð ¿íýýð øèéäâýðëýæ ÷àäñàí þì. ìàøèíû ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ àñóóäëûã àñàð áîãèíî õóãàöààíä. ýäèéí çàñàã íü õóðäàí ºñºëòòýé îðíóóä àíõàí øàòíû áîëîâñðóóëàëòòàé á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýìæýýã áóóðóóëæ. ¯éëäâýðæèëòèéí õ¿÷èí ÷àäëûí áèëýã òýìäýã íü ìåòàëë ãýæ ¿çýæ õ¿íä àæ ¿éëäâýð. äóíä îðëîãîòîé.2. ã¿í áîëîâñðóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýæ áàéíà.Industrial Development report 2009.

Èòàëè. àæ ¿éëäâýð 88%. ìàøèí ¿éëäâýðëýë. Òóõàéëáàë. ¿éëäâýðèéí íèéò àæèëëàãñàäûí 1/3 íü òóñ ñàëáàðò àæèëëàäàã. ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòòàé 47 ìÿíãàí êîìïàíè àæèëëàõ áîëæýý. àæëûí áàéðûã íýìýãä¿¿ëýõ çýðýã òºðºë á¿ðèéí àøãèéã õ¿ðòýæ ÷àäñàí þì. Íîðâåãè. ýêñïîðòûã íýìýãä¿¿ëýõ çîðèëãîîð òóñ óëñûí Çàñãèéí ãàçðààñ 1999 îíû 4-ð ñàðä “¯éëäâýðëýëèéã òîãòâîðæóóëàõ òºëºâëºãºº”-ã áàòàëæýý. Ýíýõ¿¿ òóñëàìæèéã Áàðóóí Ãåðìàí. Vitkovice. ãàäààäûí øóóä õºðºí㺠îðóóëàëò 15. Ãðåê. õèìè. B.òàé òýíöýæ áàéæýý. Òóñãàé á¿ñýä õºðºí㺠îðóóëàã÷äàä òîäîðõîé õºíãºëºëò¿¿äèéã ¿ç¿¿ëæ áàéñàí õýäèé ÷ “Òºðèéí äýìæëýãèéí òóõàé”. Òóðê. Îäîî ýíýõ¿¿ áàíê íü Åâðîï òèâä òîìîîõîíä òîîöîãäîõ áîëæýý. “Òºðèéí õàìòûí àæèëëàãààíû òóõàé” 13 . Òóñ êîìïàíèéí íèéò õóâüöààíû 70% íü Volkswagen êîíöåðíû ìýäýëä õàðèí 30% íü ×åõèéí Çàñãèéí ãàçðûí ìýäýëä áàéãàà áºãººä Çàñãèéí ãàçàð àøãààñ õóâü õ¿ðòýæ áàéõ òàëààð õàòóó áîëçîëòîé ãýðýý õèéñýí áàéíà. ¿éëäâýðëýëèéã ýð÷èìæ¿¿ëýõ. Ãîëëàíä. ýêñïîðò 45% ºñºæ. äàðàà íü ¿éëäâýðëýëèéí á¿ñ àøèãëàëòàíä îðñîíîîð 15000 õ¿í øèíýýð àæëûí áàéðòàé áîëæýý. Ïîëüø: Ýäèéí çàñãèéí ÷ºëººò á¿ñèéã áèé áîëãîñîí íü ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòûã íýìýãä¿¿ëæ.èéã àæèëã¿éäëèéí ò¿âøèí ºíäºð. Ýäãýýðèéí äîòðîîñ ìàøèí ¿éëäâýðëýë ÷óõàë áàéð ñóóðèéã ýçýëäýã: íèéò ýêñïîðòûí 50%. Àíãëè. øèíýýð áèé áîëãîñîí àæëûí áàéð á¿ðò óðàìøóóëàë îëãîæ áàéñíààñ ãàäíà òîíîã òºõººðºìæèéã ãààëèéí òàòâàðààñ ÷ºëººëñºí áàéíà. Ëþêñåìáóðã. Äýýðõè òºëºâëºãººã õýðýãæ¿¿ëýõèéí òóëä ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàã÷äûã òàòàõ õàìãèéí òààòàé íºõöºëèéã áèé áîëãîõîä èõýýõýí àíõààð÷ ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõýä 10 ñàÿ äîëëàðààñ äýýø õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí òîõèîëäîëä 10 æèëèéí òóðø á¿õ òºðëèéí òàòâàðààñ ÷ºëººëæ. Ò¿¿í÷ëýí çàõ çýýëèéí ýäèéí çàñãèéí õàðèëöààíû íºõöºëä àìüäðàõ ÷àäâàðã¿é áîëñîí ¿éëäâýð àæ àõóéí ãàçðóóäûã ñýðãýýõ. Èñëàíä. àðãà õýìæýýã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ. ×åõ óëñ íü öàõèëãààí ýð÷èì õ¿÷. Ýíýõ¿¿ òºëºâëºãºº íü Ãåðìàíû àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûã ñýðãýýõýä èõýýõýí ¿¿ðýã ã¿éöýòãýñýí áà ýíýõ¿¿ òóñëàìæèéí õºðºí㺺ð Ãåðìàíû Çàñãèéí ãàçàð 1948 îíä KFW (KFW Bankengruppe) õºãæëèéí áàíêèéã áàéãóóëàí ¿íäýñíèé ýäèéí çàñãèéí ºñºëòèéã äýìæèõýä ÷èãëýñýí òîì òºñºë. S p o l a n a . íýõìýë. Àâñòðè. õÿìðàëä ºðòñºí õóó÷èí ¿éëäâýðèéí ðàéîíóóäàä áèé áîëãîæýý. Óã òºëºâëºãººíèé ãîë çîðèëãî íü Åâðîïûí ýäèéí çàñãèéã ñýðãýýõ. ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòûã òàòàõ çîðèëãîîð “¿éëäâýðëýëèéí á¿ñ”.5 ìëðä äîëëàðò õ¿ð÷. àæëûí áàéðûã øèíýýð áèé áîëãîõ çàìààð òóñ îðíû ýäèéí çàñàãò èõýýõýí ¿¿ðýã ã¿éöýòãýñýí þì. øèë øààçàí ýäëýëèéí ¿éëäâýðëýë ºíäºð õºãæñºí. ñàíõ¿¿ãèéí çàõ çýýë õºãæèõ îð÷èí íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëýõ õýðýãñýë áîëãîí àøèãëàæ èðñýí áàéíà. ò¿¿íä 13 òýðáóì äîëëàð (2003 îíû ¿íýýð 100 òýð áóì) çàðöóóëñàí áàéíà.¿éëäâýðëýë 1938 îíû 83%. õ¿íñ. D) õàìààð÷ óðàìøóóëëûí õýìæýý íü 80-200 ìÿíãàí êðîí áàéæýý. ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàã÷äûã òàòàõ. SSE) áàéãóóëàõààð çààæýý. Ýíýõ¿¿ áîäëîãûí ¿ð ä¿íä 2000 îí ãýõýä àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í 80%. Òóñëàìæèéí ìºíãºíèé 60% àæ ¿éëäâýðèéã ñýðãýýõýä. âàëþòûí õàíøàà òîãòâîðæóóëàõ áîëîí àæ ¿éëäâýðèéí áóñ ñàëáàðò çîðèóëæýý. Îñòðàâ äàõ ¿éëäâýðëýëèéí á¿ñèéã àæèëëóóëàõûí òóëä äýä á¿òöèéí àñóóäëûã (øèíýýð çàì òàâèõ) øèéäâýðëýõ øààðäëàãàòàé áîëñîíîîð 5000 àæëûí áàéð áèé áîëæ. ×åõ: ¯éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ. CKD P r a h a . Øâåä. ýêñïîðò 59%. Ýíýõ¿¿ òºëºâëºãººíä õàìãèéí òýðã¿¿ëýõ ãýæ ¿çñýí 10 ñàëáàðûã òîäîðõîéëñîí áºãººä Aliachem. Þãîñëàâ çýðýã îðíóóä õ¿ðòæýý. Èéì áàéäëààð ×åõ îðîí ¿éëäâýðëýëèéí á¿ñèéã áèé áîëãîñíîîðîî äàí ãàíö ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã áóñ äýä á¿òöèéí õºãæèë. S k o d a P l z e n . Äàíè. Çàñãèéí ãàçðààñ 1994 îíä “Ýäèéí çàñãèéí òóñãàé á¿ñèéí òóõàé” õóóëèéã áàòëàí ãàðãàæ Ýäèéí çàñãèéí òóñãàé á¿ñèéã (Specjalne Strefy Ekonomiczne. Ôðàíö. Tatra. C. ¯éëäâýðëýëèéí á¿ñýä øèíý àæëûí áàéðûã áèé áîëãîñíûõîî òºëºº õºðºí㺠îðóóëàã÷èä çºâõºí òàòâàðûí õºíãºëºëò òºäèéã¿é óðàìøóóëàë õ¿ðòýæ áàéñàí áà á¿ñèéí òºð뺺ñ (A. Øâåéöàðè. Èðëàíä. 1925 îíä áàéãóóëàãäñàí “Øêîäà” ìàøèíû ¿éëäâýð 90-ä îíû äóíä ¿åýñ Ãåðìàíû Volkswagen êîíöåðíä õóäàëäàãäàæ ¿éë àæèëëàãààãàà Åâðîïûí çàõ çýýëä ÿâóóëàõ áîëæýý. Zetor è ZPS Zlin êîìïàíèóä áàãòñàí áàéíà. 40% ãàäààä ºð òºëºõ. îëîí óëñûí õóäàëäàà ò¿¿íèé äîòîð ÀÍÓ-òàé õèéõ õóäàëäààã íýìýãä¿¿ëýõýä ÷èãëýãäýæ áàéâ. Áåëüãè. Åâðîïûã ñýðãýýí áîñãîõ ýíýõ¿¿ òºëºâëºãºº 1948 îíû äºðºâä¿ãýýð ñàðûí 3-íààñ 1951 îíû çóðãàäóãààð ñàðûí 30 õ¿ðòýë ¿ðãýëæèëæ. Ïîðòóãàëè.

2030” ñòðàòåãè òºëºâëºãººã áîëîâñðóóëñàí áàéíà. áèîòåõíîëîãèéí ¿íäýñíèé òºâ¿¿äèéã õîæèì íü Øèíý òåõíîëîãèéí ¿íäýñíèé ïàðêèéã (Êàï÷àãà. ÷àíàð. Ïðèîçåðñê) áàéãóóëæýý. Òåõíîëîãèéí ºíäºð õºãæëèéí áèé áîëãîõ çîðèëãîîð Åðºíõèéëºã÷èéí òóøààëààð Øèíæëýõ óõààíû ¿íäýñíèé 7 òºâèéã áàéãóóëàõààð øèéäâýðëýæ 1994 îíä Öºìèéí ýíåðãèéí. Òýãýõäýý ¿éëäâýðëýëèéí òåõíèê. òîíîã òºõººðºìæèéã èìïîðòîîð àâñàíû äàðàà ººðñ人 áàéíãà ñàéæðóóëæ. ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ áîäëîãî íü òóñ îðíûã 1970 îí ãýõýä ÄÍÁ-íèé ¿éëäâýðëýëèéí õýìæýýãýýð äýëõèéä 2-ð áàéð ýçýëäýã îðîí áîëãîæ ÷àäñàí áà ¿¿íèéã ò¿¿õíýý “ßïîíû ýäèéí çàñãèéí ãàéõàìøèã” ãýæ íýðëýäýã. 13 òºðëèéí çýýëèéí ¿éë÷èëãýýã ñàíàë áîëãîæ íýëýýä õýäýí òîìîîõîí òºñë¿¿äèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëñýí òºäèéã¿é îëãîñîí çýýëèéí 85% íü ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûã äýìæèõýä ÷èãëýãäñýí áàéíà. Òåõíîëîãè ºíäºð 14 . ÿäóóðëûã áóóðóóëàõ çýðýã íèéãìèéí îëîí ÷óõàë àñóóäëûã çýðýã øèéäâýðëýæ ÷àäñàí þì. õºäºëìºðèéí çºâ çîõèîí áàéãóóëàëò. Ýíýõ¿¿ ñòðàòåãè òºëºâëºãººíä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõýä òåõíîëîãèéã äàìæóóëàõ ÿâäàë õàìãèéí ÷óõàë. ßïîí: Äýëõèéí 2-ð äàéíû äàðàà 1945-1951 îíóóäàä ÀÍÓ-ààñ ¿ç¿¿ëñýí 1. Åâðîïûí îðíóóäòàé õàìòàðñàí “Õ¿í òºðºëõòºíèé õÿçãààð” íýðòýé òåõíîëîãè ñîëèëöîîíû òîìîîõîí õºòºëáºðèéã àìæèëòòàé õýðýãæ¿¿ëæýý. õºëºã îíãîöíû ¿éëäâýð) ñàëáàðûã õºãæ¿¿ëñýíýýð øèíæëýõ óõààí çàðöóóëàõ (ýëåêòðîíèê. Ïîëüø óëñ ýäèéí çàñãèéí òóñãàé á¿ñèéã áèé áîëãîñîíîîð ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòûã èõýýð òàòàæ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðàà ñýðãýýñýí òºäèéã¿é. Òóñ òºëºâëºãººã õýðýãæ¿¿ëýõèéí òóëä Åðºíõèé ñàéäààð àõëóóëñàí Ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòûí óëñûí õîðîîã. íåôòåõèìè. “Êðàêîâñêèéí òåõíîïàðê”-ä ¿ç¿¿ëñýí äýìæëýãèéí 40% íü òîì. ¿éëäâýðëýëèéí çºâ á¿òöèéã áèé áîëãîõîä ÷èãëýãäæýý.8 ìëðä äîëëàðûí òóñëàìæ. çàðöóóëàëòàíä áîëîí “Êàçàêñòàí -2030” ñòðàòåãèéí òºëºâëºãººã õýðýãæ¿¿ëýõýä òîõèð÷ áóé ýñýõýä Ýäèéí çàñãèéí ßàì õÿíàëò òàâüäàã àæýý. Ò¿¿í÷ëýí òóñãàé á¿ñýä àæèëëàæ áóé æèæèã äóíä ¿éëäâýðèéí ãàçðóóäàä ÷ çîõèõ äýìæëýã õºíãºëºëò ¿ç¿¿ëæ áàéâ. ßïîíû ýäèéí çàñàãò òºð çàñãèéí îðîëöîî èõ áºãººä òºðèéí áîäëîãûí öºì íü õºãæ¿¿ëýõ ñàëáàðàà îíîâ÷òîé çºâ ñîíãîæ àâàõ. òåõíîëîãèî ÷ àìæèëòòàé øèíý÷èëñýí þì. áîëîâñðîíãóé áîëãîñîîð áàéäàã íü ýäèéí çàñãèéã õºãæèëä õ¿ðãýõ íýã îíöëîã àðãà áàéæýý.6% îëáîðëîõ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðò çàðöóóëæýý. Òóñãàé á¿ñýä õºðºí㺠îðóóëñàí õºðºí㺠îðóóëàã÷äàä áèé áîëãîñîí àæëûí áàéð. 80-ä îíû ýõíýýñ ßïîí÷óóä òåõíîëîãèéí ñàëáàðò îëîí óëñûí õàìòûí àæèëëàãààã ºðãºæ¿¿ëñýíýýð 1986 îíä ÀÍÓ. ̺í ò¿¿í÷ëýí äàí ãàíö õ¿íèé õ¿÷ýýð ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ºñºëòèéã õàíãàõã¿é ãýæ ¿çýýä ¿éëäâýðëýëèéí òåõíèê. Õºíãºëºëòèéí õýìæýý íü íèéò õºðºí㺠îðóóëàëòûí 50% -ààñ õýòðýõã¿é áàéæýý. Ýíý áàíê íü äýëõèéí 170 îð÷èì áàíêòàé øóóä õàðüöàæ. Êàçàêñòàí óëñ òóñãààð òîãòíîñîíîîñ õîéø 42 ìëðä äîëëàðûí ãàäíû õºðºí㺠îðóóëàëòûã òàòñàí ÒÓÕÍ-èéí îðíóóäûí äîòîð òýðã¿¿í áàéðûã ýçýëæ áàéíà. Íèéò õºðºí㺠îðóóëàëòûí 60-72% íü ¿éëäâýðëýëä ò¿¿íèé äîòîð 41. 60% íü æèæèã ¿éëäâýðò íîãäîæ áàéâ. Êàçàêñòàí: Ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàã÷äûã òàòàæ ýäèéí çàñãàà õºãæ¿¿ëýõ òàëààð òóñãàñàí “Êàçàêñòàí . Äýëõèéí 19 îðîí. 1950-ä îíîîñ ßïîí÷óóä “Ýêñïîðòëîõ ýñâýë ñ¿éðýõ!” ãýñýí õºòºëáºð äýâø¿¿ëæ áîëîâñðóóëàõ àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðò èõýýõýí õºðºí㺠îðóóëæ äýëõèéí çàõ çýýëä ºðñºëäºæ ÷àäàõóéö ¿íý. 5 îëîí óëñûí áàéãóóëëàãà 15 òîìîîõîí òºñëèéã õýðýãæ¿¿ëýõýä 6. ðàäèîýëåêòðîíèêèéí. àâòîìàøèí. ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòàíä òºðèéí çîõèöóóëàëòûã òîäîðõîé áîëãîõ ¿¿äíýýñ 1994 îíä Ýêñèìáàíê áàéãóóëæýý. îðóóëñàí õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýìæýýíýýñ íü õàìààðóóëàí òàòâàðûí õºíãºëºëò ýäë¿¿ëæ áàéñàí. øèíý ìàòåðèàë ¿éëäâýðëýë) ñàëáàðò õ¿ðíý ãýæ òîäîðõîéëæ áàéæýý. äýëõèéí çàõ çýýëä ò¿¿õèé ýä áîðëóóëñàíààñ ºíäºð òåõíîëîãèîð ¿éëäâýðëýñýí áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿íèéã áîðëóóëàõ íü ýäèéí çàñãèéí õóâüä èë¿¿ àøèãòàé ãýæ çààæýý. ¿éë÷èëãýý çýðýã ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýýðýý õàìãèéí ºíäºð ò¿âøèíèé áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýõ áîëæýý. ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòòàé õîëáîîòîé ã¿éëãýýã çºâõºí ýíýõ¿¿ áàíêààð äàìæóóëàí õèéæ òºðººñ õàòóó õÿíàëò òàâüäàã áàéíà. Äýëõèéí 2-ð äàéíû äàðàà ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí áîäëîãîî òîäîðõîéëîõäîî õºäºëìºð çàðöóóëàõ (õºíãºí ¿éëäâýð) ñàëáàðààñ ìàòåðèàë çàðöóóëàõ (ìåòàëëóðã. Êàçàêñòàíû ýêñïîðò. èìïîðò.2 ìëðä äîëëàðûí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí áà ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòûí àøèãëàëò. Òóõàéëáàë. àæèëã¿éäýë. áèîòåõíîëîãè.õóóëèàð ¿éë àæèëëàãààã íü íàðèéí ÷àíä çîõèöóóëæ áàéëàà.

ªìíºä Ñîëîíãîñ: ¯éëäâýðæ¿¿ëýõ õºòºëáºðèéã 2 ¿å øàòòàéãààð õýðýãæ¿¿ëæýý. õèìè. Òèéì ÷ ó÷ðààñ ªìíºä Ñîëîíãîñûí ¿ñðýíã¿é õºãæëèéã ýêñïîðòîä ÷èãëýñýí "ýäèéí çàñãèéí ãàéõàìøèã" ãýæ íýðëýäýã áàéíà. Sony. ýíý ñàëáàðûí õºãæëèéã òîäîðõîéëîã÷ áîëîîä áàéãàà áèëýý. ñóðãàëò ÿâóóëàõ çîðèëãîòîé Æį-èéí òºâ áîëîí äýìæèõ ñàíã á¿õ õîòóóäàä áàéãóóëæýý. ¯¿íèé õàæóóãààð ýêñïîðòûí ÷èãëýëýýð õºíãºí ¿éëäâýð¿¿ä õºãæ¿¿ëæ èðñýí áàéíà. òºìºð àðìàòóð. 1970 îí ãýõýä ýêñïîðò íü èìïîðòîîñîî äàâæ ãàðñàí áà 1986 îíîîñ ÄÍÁ-íèé æèëèéí ºñºëò 7 õóâèàñ äýýø ãàð÷ 1997 15 . ìàøèí ¿éëäâýðëýëèéã. Õî¸ðäóãààð øàòàíä: Ýêñïîðòûí õ¿÷èí ÷àäëûã íýìýãä¿¿ëæ. Èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã äîòîîääîî ¿éëäâýðëýõ ÷èãëýëèéã áàðèìòàëæ á¿õ õ¿÷ýý òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð áàðèõàä çîðèóëæ. Òàéâàíû Çàñãèéí ãàçàð òåõíèê. õºíãºëºõ àðãà õýìæýýã àâ÷ õýðýãæ¿¿ëæýý.7 òýðáóì äîëëàðò õ¿ðñýí áàéíà. ãàäíû õàìààðàë èõòýé ¿åä ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ õàìãèéí îíîâ÷òîé çàì íü æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ ÿâäàë áàéäàãèéã õàðóóëæ ÷àäñàí þì.õºãæñºí ßïîí îðîí õºãæèæ áóé îëîí îðîíä òåõíîëîãèéã ýêñïîðòîëæ áàéãàà áà íèéò ýêñïîðòûí 40% Àçèéí îðíóóäàä íîãäîæ áàéíà. Òàéâàíû õºãæëèéã ò¿ðãýñãýñýí ãîë ãóðâàí õ¿÷èí ç¿éë áàéäàã ãýæ ¿çäýã áºãººä ýäãýýð íü ãàçðûí øèíý÷ëýë. ìàøèíû ¿éëäâýðëýëèéã ò¿ëõ¿¿ õºãæ¿¿ëæýý. Òàéâàí: ßïîí÷óóä îðõèí ãàðñàíû äàðàà öàãààí áóäàà. ëààçàëñàí æèìñ. IBM. õºëºã îíãîö ¿éëäâýðëýëýýð 2. ªìíºä Ñîëîíãîñ ºíººäºð äýëõèéí ãîë 10 ýêñïîðòëîã÷ îðíû íýã. ãýð á¿ëèéí óëàìæëàëä òóëãóóðëàí òºðºëæ¿¿ëæ. Siemens. ̺í øèíýýð ýêñïîðòîä çîðèóëàí ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã íü ãààëèéí áîëîí àøèã îðëîãûí òàòâàðààñ ÷ºëººëºõ. 1957 îíîîñ 4 äàõü äºðâºí æèëèéí òºëºâëºãººíèé äàãóó øèë. Òàéâàí óëñ 1967 îíä äýëõèéä àíõ óäàà "Æį-èéí ¿éë àæèëëàãààã çîõèöóóëàõ õóóëü" (The Small and Medium Enterprise Guidance Regulations) ãàðãàæ. ¿éëäâýðæèæ ýõýëæýý. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí áîäëîãî çºâ. çàõ çýýëèéí õÿìðàë. Dell. ¯éëäâýðæ¿¿ëýõ ýõíèé 4 æèëèéí õºòºëáºðèéí äàãóó 1953 îíîîñ õºâºí äààâóóíû áîëîí õèìèéí áýëäýö ãàðãàõ ¿éëäâýðëýëèéã. æèæèã äóíä ¿éëäâýðèéã (Æį) àìæèëòòàé õºãæ¿¿ëñýí ÿâäàë þì. Ýíý á¿õ àðãà õýìæýýíèé ¿ð ä¿íä ýêñïîðòûí ÷èãëýëèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàð 80-ààä îíîîñ èë¿¿ õóðäàöòàé õºãæèæ ýõýëñýí áàéíà. ãýð àõóéí öàõèëãààí áàðààãààð 3-ò. 1949 îíîîñ Òàéâàíû ýäèéí çàñàã ýð÷èìòýé õºãæèæ. 1967-1971 îíû 2-ð òàâàí æèëèéí òºëºâëºãººíººñ ýõýëæ 1970-ààä îíû ñ¿¿ë÷ õ¿ðòýë ¿ðãýëæèëñýí õî¸ð äàõü øàòíû ¿íäñýí äýýð ýêñïîðòûí ÷èãëýëèéí ¿éëäâýðëýëèéã ýð÷èìæ¿¿ëýí òºìºðëºã. íºõºí îëãîâîð îëãîõ. ¿éëäâýðòýý çîðèóëæ èìïîðòîîð àâàõ ç¿éëèéã íü ãààëèéí òàòâàðààñ õºíãºëºõ áóþó ÷ºëººëºõ áîäëîãî áàðèìòàëæ áàéæýý. øèíæëýõ óõààí ñóäàëãààíû àæèëä ÷ ìàø èõ õºðºí㺠çàðöóóëæýý. áàéãàëèéí ãàìøèã ãýõ ìýò äàâàãäàøã¿é õ¿÷èí ç¿éëñ ºðòñºí ýðñäëèéã áóóðóóëàõ. Ýíý õºòºëáºðèéí ýõíèé ¿å øàòàíä: Èìïîðòûã õÿçãààðëàõ õàòóó áîäëîãî ÿâóóëñàíû ¿ð ä¿íä ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýã÷äèéã õàìãààëæ çºâõºí ìàøèí òåõíèê. ò¿¿õèé ýäèéí äóòàãäàë. Hewlett Packard. àøèãëàëòàä îðóóëæ ÷àäñàíààð èìïîðòîîð àâäàã á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ººðòºº ¿éëäâýðëýäýã áîëæýý. Fujitsu. òîì ¿éëäâýð¿¿äèéí íýãäñýí áîäëîãîä çàõèðóóëæ. òåëåâèçîð ¿éëäâýðëýëýýð äýëõèéä 1. Toshiba-èéí çàõèàëãûã ºðõèéí ¿éëäâýðëýã÷èä ÷àíàðûí ºíäºð òºâøèíä õèéõ õýìæýýíä î÷æýý. ñàõàðûí óðãàìëààñ ººð îðëîãî îëîõ þìã¿é áàñ ýíý îðîí ÀÍÓ-ûí òóñëàìæèéã àâàõ áîëæýý. ýäèéí çàñãèéí ñóóðü ñàëáàðûã õºãæ¿¿ëýõ àñóóäëûã ÷óõàë÷èëæ àíõààðñàí. áýëýí õóâöàñ. 1963 îíîîñ ãýð àõóéí öàõèëãààí õýðýãñýë. òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýëèéã íýâòð¿¿ëýõ. äàñãàæ ÷àäñàíû à÷ààð äýëõèéí òýðã¿¿ëýõ êîìïàíèóä Apple. Ýêñïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõýä òºð çàñãààñ îíöãîé àíõààð÷ õºíãºëºëòòýé çýýë îëãîõ. Æèæèã ¿éëäâýðëýëèéã îâîã. Òàéâàí æèæèã äóíä ¿éëäâýðèéã õºãæ¿¿ëýõýä îíöãîé àíõààð÷ èðñýí áà õºðºí㺠îðóóëàëò. ýð÷èìòýé áàéñíààð 1953 îíîîñ ýõëýýä æèë á¿ð ÄÍÁ äóíäæààð 8 õóâü ºñºæ. ýëåêòðîíèêèéí ¿éëäâýðëýëèéí ¿íäñèéã áèé áîëãîõ çîðèëò òàâüæ õýðýãæ¿¿ëñíýýð Òàéâàí ºíººäºð äýëõèéí ýëåêòðîí áàðààíû òîìîîõîí ¿éëäâýðëýã÷. ºì÷ õóâü÷ëàë. òîíîã òºõººðºìæèéí èìïîðòûã õ¿ëýýí çºâøººð÷ áàéæýý. íýõìýë áºñ áàðààãààð 4-ò àçèéí øèíýýð õºãæèæ áàéãàà îðíóóä äîòîð öàõèëãààí òåõíèêèéí áàðààãààð 2-ð áàéðàíä îðäîã áîëñîí òºäèéã¿é ÄÍÁ-íèé ºñºëòèéí 66% ãàäààä õóäàëäààíû ºñºëòººð õàíãàæ áàéíà. 1965 îíû áàéäëààð ÀÍÓ-ûí ¿ç¿¿ëñýí òóñëàìæ 1.

13% íü õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðò ¿éëäâýðëýãäýæ áàéíà. Õîæèì 1996 îíä Çàñãèéí ãàçðûí “¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí 2-ð øàòíû Ìàñòåð òºëºâëºãºº”-íä á¿ë¿¿äèéã õºðºí㺠îðóóëàã÷èä. ¯éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäýý 90 õóâü ãàäíààñ èìïîðòëîäîã óëñ äº÷èí æèëèéí òóðø ýäèéí çàñãàà òîãòâîðòîé ºñãºæ ÷àäñàí íü Äýëõèéí íýãýí ãàéõàìøèã áîëñîí þì. äýìæëýãýýð Ïåíàíãèéí ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèë ºíººäðèéí áàéäëààð “íýì¿¿ ºðòºãèéã” èë¿¿ èõýýð á¿òýýæ (Çóðàã 2. 16 . Ìàëàéç óëñ ýäèéí çàñãèéí õºãæ뺺 òàâàí æèëýýð òºëºâëºäºã áà 1970-1990 îíóóäàä ýäèéí çàñãèéí øèíý áîäëîãî õýðýãæ¿¿ëñýíèé ¿ð ä¿íä õ¿í àìûí ÿäóóðëûí ò¿âøèíã 52 -17% õ¿ðòýë áóóðóóëæ ÷àäæýý.2). ãààëèéí áàòàëãààò àãóóëàõûã îëíîîð áàéãóóëæ õºãæ¿¿ëñýí íü ãàäíû õºðºí㺠îðóóëàëòûã òàòàõ çºâ ìåõàíèçì áîëæýý. Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä ýëåêòðîíèêèéí ¿éëäâýðëýë (õàãàñ äàìæóóëàã÷. Хувцас нэхмэлийн салбарын экспорт. 41% ¿éë÷èëãýýíèé. Малайз 1990 оноос хойш 1980 1970 1960 Ипортыг орлох. Perodua ìàðêèéí àâòîìàøèí) áà íýõìýëèéí ¿éëäâýðëýë ýð÷èìòýé õºãæèæ áàéíà. àõóéí ýëåêòðîí áàðààíû ¿éëäâýðëýëýýð äýëõèéä 1-ð áàéð). ãààëèéí áîëîí àëáàí òàòâàðûí óÿí õàòàí áîäëîãûã ÿâóóëñàíààð ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëèéí õ¿÷òýé õºãæëèéã áèé áîëãîæýý. Ìàëàéç Ìàëàéçûí ýäèéí çàñãèéí øèíý áîäëîãûí õ¿ðýýíä 1972 îíä Ïåíàíãèéã àíõ óäàà ýêñïîðòûí á¿ñ (export processing zone) áîëãîí çàðëàæ ýëåêòðîíèêèéí ¿éëäâýðëýë. Сэргээгдэх эрчим хүч Эх үүсвэр:Industrial development report 2009. Òóñ óëñûí ÄÍÁ-íèé 46% ¿éëäâýðëýëèéí. ýêñïîðòûã ¿éëäâýðëýã÷äèéí á¿ëä òóëãóóðëàí õºãæ¿¿ëýõ øèéäâýð ãàðãàæýý. UNIDO. Хагас дамжуулагчийн болон гэр ахуйн цахилгаан хэрэгсэлийн үйлдвэр ГШХО Экспортод чиглэгдсэн. òåõíîëîãèéã õóäàëäàí àâàõûã íýãýí ÷óõàë áîäëîãî áîëãîí òàâüñàíààð “Òºðõ-2020” õýðýãæ¿¿ëíý ãýæ ¿çæýý. Нэмүү өртөг бага бүтээдэг. Жижиг дунд үйлдвэрлэгчдийн нийлүүлэлтийн сүлжээний өсөлт. Ïåíàíãèéí ¿éëäâýðæèëòèéí õºãæèë. ýäèéí çàñãèéí ÷ºëººò á¿ñ. àâòîìàøèíû (Proton. 1970-ä îíä ýõëýë íü òàâèãäàæ áàéñàí ýëåêòðîíèêèéí ñàëáàðûí ¿éëäâýðëýëýýð óëñäàà ýõíèé 3-ò òîîöîãäîõ áîëñîí áàéíà. 2. Хөдөлмөр зарцуулалт их. үйлдвэрлэлийн автоматжуулалт.îí ãýõýä íýã õ¿íä íîãäîõ ÄÍÁ 13000 äîëëàðò õ¿ðñýí áàéëàà. êàó÷óê. õàìòûí ¿éëäâýðëýëèéí õýëáýðèéã îíîâ÷òîéãîîð ñîíãîí õºãæó¿ëæ. Ò¿¿í÷ëýí õóâèéí õýâøëèéã óëñààñ èõýýõýí äýìæèæ. íåôòü ãîëëîí ýêñïîðòîëæ äýëõèéí òýðã¿¿íèé òåõíèê. 34-р тал Çóðàã 2. Çàñãèéí ãàçðûí çºâ áîäëîãî. 1991 îíä “Òºðõ-2020” òºëºâëºãººã áàòàëñàí áºãººä 2020 îí ãýõýä Ìàëàéç óëñ àæ ¿éëäâýð ºíäºð õºãæñºí îðîí áîëñîí áàéõ çîðèëò äýâø¿¿ëæýý. íåôòü áîëîâñðóóëàõ (äýëõèéä 3-ð áàéð). Ò¿¿í÷ëýí ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëò. Нарийн технологитой үйлдвэрлэл. ¿éëäâýðëýã÷èäòýé õàìòàä íü ñ¿ëæýýíä îðóóëàõ áîäëîãî áàðèìëàõ áîëñîí áàéíà. Электроникийн салбарын эхлэл ГШХО. Экпортод чиглэгдсэн. ХАА-н ба хүнсний бүтээгдэхүүн ГШХО. Äýëõèéí çàõ çýýëä àëò. Penang-н үйлдвэржилтийн хөгжил.

1949 îíä Íàóøêè-Óëààíáààòàðûí òºìºð çàìûã áàðüæ àøèãëàëòàíä îðóóëæýý. ×îéáàëñàíãèéí í¿¿ðñíèé óóðõàé. Àæ ¿éëäâýð ºíäºð õºãæñºí îðíóóäààñ îëîí çóóí æèëýýð õîöðîîä áàéñàí íü 200 ãàðóé æèë Ìàíæèéí äàðëàëä áàéæ. 1960-1990 îíä àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàð ìàíàé îðîíä èë¿¿ ýð÷ õ¿÷òýéãýýð õºãæèõºä õóó÷èí ÇÕÓ áîëîí ÝÇÕÒÍ-èéí îðíóóä èõýýõýí õºðºí㺠îðóóëæýý. Ñ¿õáààòàð õîòûí Ìîä áîëîâñðóóëàõ êîìáèíàò. Ìîíãîë óëñûí àæ ¿éëäâýðèéí ò¿¿õ ÕÕ çóóíû ýõýí ¿åèéí Ìîíãîëûí ýäèéí çàñãèéí ¿íäýñ íü õóâèéíõàà õýðýãöýýã õàíãàõ çîðèëãîòîé “ãýðèéí ¿éëäâýðëýë” áàéñàí áà ýäèéí çàñàãò òîäîðõîé õóâü õýìæýý ýçëýõýýð ¿íäýñíèé àæ ¿éëäâýð ãýæ áàéñàíã¿é. õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýë õóðäàí õºãæèæ áèåý äààñàí ÿâäàë þì. 1970-1980 îíóóäàä Ýðäýíýò. 1980 îíû ñ¿¿ë÷ýýð õºäººãèéí íýëýýä õýäýí ñóóðèí àæ ¿éëäâýðæñýí áàéíà. ÷èõýð áîîâíû êîìáèíàò. ãàð õºäºëìºðò ¿íäýñëýãäýæ áàéæýý. õºäºº àæ àõóé çýðýã íèéò àæ àõóéã ýðõë¿¿ëæýý. Óëààíáààòàðò Íîîñîí íýõìýëèéí ¿éëäâýð. Ò¿¿í÷ëýí àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðààð áîëîí îðîí íóòàãò òàðààí áàéðøóóëæ õºãæ¿¿ëýõýä ò¿ëõ¿¿ àíõààð÷ áàéëàà. 17 . 1924-1930 îíóóäàä ºëºí ãýäýñ. 1940-ä îíû ¿åèéí àæ ¿éëäâýðèéí õºãæèëä òºìºð çàì ÷óõàë ¿¿ðýã ã¿éöýòãýæýý.2. àæ ¿éëäâýðèéí áèåý äààñàí ñàëáàð áîëãîí ººð÷èëñºí ¿å áàéëàà. Óóë óóðõàéí ñàëáàð áèåý äààí õºãæèõºä 1949 îíä áàéãóóëàãäñàí “Ñîâìîíãîëìåòàëë” íèéãýìëýã èõýýõýí ¿¿ðýã ã¿éöýòãýñýí áà 1957 îí õ¿ðòýë àæèëëàñàí òóñ íèéãýìëýã àøãèéíõàà 50%-èéã Ìîíãîëûí òàëä ºã÷ áàéâ. ñàâàíãèéí öåõèéã ºðãºòãºñºí. ýäèéí çàñãèéí õýò ºðººñãºë á¿òýöòýé áàéñàíòàé õîëáîîòîé áàéæýý. öààøäûí õàðèëöààíû çàð÷ìóóäûí òàëààð 1929 îíä Ìîíãîë-Ǻâëºëòèéí õîîðîíä õýëýëöýýð õèéãäýæ. ×îéáàëñàíãèéí øèíý òºâ¿¿ä áàéãóóëàãäàæ.3. Áàãàíóóðûí ¿éëäâýðëýë ýõýëæýý. öàãààí òóãàëãà. Óëààíáààòàð Íàëàéõûí. Ǻâëºëòººñ àâäàã áàéñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ººðòºº ¿éëäâýðëýõ øààðäëàãà òóëãàð÷ áàéñàíòàé õîëáîîòîé áàéæýý. Ýíý íü äàéíû çîðèóëàëòòàéãààð ÇÕÓ-ä ãÿíò áîëä. íèéñëýë õ¿ðýýíä ìàë íÿäàëãààíû ãàçàð. 1960 îíîîñ àæ ¿éëäâýðèéí Äàðõàí. ñ¿¿íèé ¿éëäâýð. Ò¿¿í÷ëýí 1948 îíä Ç¿¿íáàÿíãèéí íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð àøèãëàëòàíä îðæ óóë óóðõàéí àæ ¿éëäâýð ¿¿ñýí áèé áîëæýý. ̺í îíä áîëñîí Óëñûí Àíõäóãààð èõ õóðëûí øèéäâýðò “Ìîíãîë óëñûí èðýýä¿éã øèéäâýðëýõ àðäûí àæ àõóéí õî¸ð äàõ ÷óõàë ñàëáàð áîë àæ ¿éëäâýð ìºí” ãýæ çààæýý. Á¿õ àéìãóóäàä õ¿íñíèé êîìáèíàò áàéãóóëæ. Ãýðèéí ¿éëäâýðëýëèéí àðãà àæèëëàãàà íü ìÿíãàí æèëèéí óëàìæëàëòàé ºâºðìºö òåõíîëîãè. Ýíý àðâàí æèëä àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðò ãàðñàí òîìîîõîí ººð÷ëºëò áîë óóë óóðõàéí îëîí ¿éëäâýð áèé áîëæ. õèàìíû áîëîí î¸äëûí ¿éëäâýðèéã áàéãóóëñàí áàéæýý. Àæ ¿éëäâýðèéí êîìáèíàòûã áàéãóóëàõ àæëûã ýõë¿¿ëæ 1934 îíä àøèãëàëòàíä îðóóëæ áàéæýý. öºöãèéí òîñ íèéë¿¿ëýõ. Àðäûí çàñãèéí æèë¿¿äýä æèæèã ãàð ¿éëäâýð¿¿äèéã óëñûí ìýäýëä àâ÷. Íàëàéõûí øèëíèé çàâîä. ìàõ êîìáèíàò. 1930 îíóóäàä ìîíãîëûí õºíãºí àæ ¿éëäâýð ¿¿ñýí á¿ðýëäæýý. ôåîäàëèçìûí õàðèëöàà. ÷¿äýíçíèé ¿éëäâýð àøèãëàëòàíä îðæ õºíãºí àæ ¿éëäâýðèéí õóâüä òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýë õèéãäñýí æèë¿¿ä áàéæýý. 1955 îíä Óëààíáààòàð Çàìûí-¯¿äèéí òºìºð çàìûã àøèãëàëòàíä îðóóëñàíààñ ãàäíà ÝÇÕÒÇ-èéí îðíóóäòàé àæ ¿éëäâýðèéã õºãæ¿¿ëýõ ÷èãëýëýýð òîìîîõîí ãýðýý õýëýëöýýð¿¿ä õèéãäæýý. øàøíû íºëºº èõòýé. Áàãà íóóðûí í¿¿ðñíèé óóðõàé. 1924 îíä Àæ àõóéí ÿàìûã áàéãóóëæ ò¿¿íä ¿éëäâýð. Èéíõ¿¿ ýíý ¿åýñ ýõëýí ìàë àæ àõóéí ãàðàëòàé á¿òýýãäýõ¿¿íèéã áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã áàéãóóëæ ýõýëæýý. àæèëëàãñàäûí 65% íü àæ ¿éëäâýðèéí êîìáèíàòàä íîãäîæ áàéñàí áàéíà. 1922 îíä Àëòàíáóëàãò àðüñ øèð áîëîâñðóóëàõ çàâîä. àðõè ïèâîíû çàâîä. õºíãºí õ¿íñíèé ¿éëäâýðèéí õýä õýäýí ãàçðóóäûã øèíýýð áàéãóóëàí. 1943 îíä Óëààíáààòàðò ãóðèëûí öàõèëãààí òýýðýì. 1949 îíä ìàõêîìáèíàòûã àøèãëàëòàíä îðóóëñàíààð õ¿íñíèé ¿éëäâýðèéã õàðüöàíãóé õóðäàöòàé õºãæ¿¿ëæ. Ìîíãîë óëñàä àæ ¿éëäâýðèéí àíõíû öîãöîëáîðûã ¿¿ñãýí áàéãóóëàõ. ìàõ. 1941 îíä öºöãèéí òîñ áîëîâñðóóëàõ 82 çàâîä. Òýð ¿åä ìàíàé óëñûí àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿íèé 64%. äóëààíû öàõèëãààí ñòàíö. õ¿íñíèé áà õèâñíèé ¿éëäâýð.

5 Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðò 123.0 81. 26000 îð÷èì ìýðãýæèëòýé àæèë÷èä àæèëã¿é÷¿¿äèéí ýãíýýíä øèëæñýí þì.5% áàéñàí áîë 1996 îíä 20. 1875 4846 8774 á¿òýýãäýõ¿¿í.9 5 -Т.5 4 . àæèëëàãñàä. ìÿíãàí òºã 2.6 19. 497 тал 18 . ñàÿ 200. òåõíîëîãèéã íýâòð¿¿ëýõýä áàãàã¿é õºðºí㺠ìºí㺠øààðäàãäàæ áàéñàí íü ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýã÷äýä ó÷èðñàí òîìîîõîí áýðõøýýë áàéâ.2 20 32.2 À¯ÖÁ-èé ýçëýõ õóâü 7. Îð÷èí öàãèéí ºíäºð á¿òýýìæòýé òåõíèê.7 2. 534.1 . õèâñíèé ¿éëäâýð.4 60.3 5. Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íä ýçëýõ õóâèéí æèí 1990 îíä 35. ñàÿ òºãðºã 554.4 ¯éëäâýðëýñýí ¿íäýñíèé 2097 2726 4939 8143 îðëîãî. Àíõ 1992 îíä “Àëò” õºòºëáºð àíõ áàòëàãäàæ.0 8. .0 . 1994 îíä 800 êã.3 Àæ ¿éëäâýðèéí íèéò 715.4 õóâèéã ¿éëäâýðëýæ. 1991 ýõýëñýí ºì÷ õóâü÷ëàë íü ýäèéí çàñãèéí òîìîîõîí øèíý÷ëýë áàéñàí õýäèé ÷ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí õóâü÷ëàëä àëäààòàé áîäëîãî áàðèìòàëñàíààñ õºíãºí. .5 49. ñàÿ òºãðºã 955.8 .3 .4 ìÿíãàí õ¿í àæèëëàñàí ìàíàé óëñûí òîìîîõîí ñàëáàð áîëòîëîî õºãæñºí áàéæýý. 1575 . Íýãýí æàðíû òóðø õºãæèæ.5 50. Äýëõèéí õóäàëäààíû áàéãóóëëàãàä ãèø¿¿íýýð ýëññýíèé äàðàà Õÿòàä. Ýðäýíýò óóëûí áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð. Õºòºë öåìåíò øîõîéí êîìáèíàò çýðýã òîìîîõîí îáüåêòóóä àøèãëàëòàíä îðæýý.7 9 8 .8 4.3 1990 îíûã 1940 îíòîé õàðüöóóëàõàä àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë 75 äàõèí ºñºæ.Øàðûí ãîëûí í¿¿ðñíèé óóðõàé. 1994 îíä “Àøèãò ìàëìàëûí òóõàé õóóëü” ãàðñàíààð îëáîðëîõ ¿éëäâýðèéí ñàëáàð ýð÷èìòýé õºãæèæ.8 òºãðºã 38.9 35. 1996 îíä 5. Монголын аж ахуй эдийн засаг түүхэн гурван үед. Õ¿ñíýãò 2. 1 Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí ýäèéí çàñàãò ýçëýõ áàéð ñóóðü5 1986 îíû çýðýãö¿¿ëýõ ¿íýýð ¯ç¿¿ëýëò¿¿ä 1940 1960 1970 1980 1990 Íèéãìèéí íèéò 3581 5752 1089 1775 á¿òýýãäýõ¿¿í (ÍÍÁ). ¯¿íèé øàëòãààí íü: .0 9.2 . õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿äèéí èõýíõè íü õààãäàæ.6 .9 ïóíêòýýð áóóðñàí íü òóñ ñàëáàðûí õºãæèë ÿìàð áàéñíûã õàðóóëàõ íýã ¿ç¿¿ëýëò þì.1 . ºñºæ èðñýí àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàð óëñ îðîí çàõ çýýëèéí ýäèéí çàñãèéí õàðèëöààíä øèëæèõ öàã ¿åä ¿íäñýíäýý óíàëòûí áàéäàëä îðñîí þì.6 44.1 ÍÍÁ-íä ýçëýõ õóâèéí æèí 12. áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð á¿ðýí çîãñæýý. ìÿíãàí õ¿í 13.9 Àæ ¿éëäâýðèéí öýâýð 1892 á¿òýýãäýõ¿¿í (À¯ÖÁ). Ìàë àæ àõóéí ñàëáàðûí àëäààòàé õóâü÷ëàë íü ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéí íýãäñýí ñèñòåìèéã á¿ðýí ìºñºí óñòãàñàí. Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðò õóâü÷ëàë õèéõäýý õýò æèæãýð¿¿ëýí õóâü÷èëñàíààñ ¿ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë óíàëòàíä îðæ æèëäýý 200 ìÿíãàí òîíí ãóðèë ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé 9 òîì ¿éëäâýð ñóë çîãñîõîä õ¿ð÷ýý.8 . Àæ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò àæèëëàãñàäûí òîî 1990 îíûã 1995 îíòîé õàðüöóóëàõàä 17%. ìàõ áîëîâñðóóëàõ êîìáèíàò.9 19. òåõíèê òåõíîëîãè íü õîöðîãäîæ .4 á¿òýýìæ. 123. 1990 îíû áàéäëààð òóñ ñàëáàð íèéãìèéí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé 49. ñàÿ òºãðºã 116. 1998 îíòîé õàðüöóóëàõàä 21% áóóð÷. Õóâü÷ëàãäñàíààñ õîéø àæèëëàæ áàéñàí öººõºí ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä óäèðäëàãûí àðãà áàðèë.6 4 Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí 23. ªì÷ õóâü÷ëàëûí ÿâöàä òåõíîëîãèéí íàðèéí óÿëäàà õîëáîîòîé ¿éëäâýð¿¿äèéã õ¿÷ýýð òàñëàí õóâü÷èëñàíààñ ¿éëäâýðëýëèéí æèãä àæèëëàãàà óÿëäàà õîëáîî àëäàãäñàí.6% áîëæ 14. Ãîíêîíãèéí õºðºí㺠îðóóëàëòòàé î¸äëûí ¿éëäâýð¿¿ä îëíîîð áàéãóóëàãäàæ ýíý ñàëáàðûí ºñºëò àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí ºñºëòèéã 1995 îí õ¿ðòýë õàíãàæ áàéâ. õºäºëìºð àþóëã¿é áàéäëûí ãîðèì àëäàãäàæ àëäàã îíîã àæèëëàõ áîëñîí áàéíà.Намжим. Ò¿¿í÷ëýí äýä ñàëáàðóóäûí ýçëýõ õóâèéí æèíä ÷ áàñ òîìîîõîí ººð÷ëºëò ãàðñàí þì.6 31.

íåôòèéí á¿òýýãäýõ¿¿í. ãàäààä. 8ªíººäðèéí áàéäëààð ìàíàé îðíû àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí ýêñïîðòûí õóâüä áîëîâñðóóëàëò áàãàòàé.3% áîëñîí íü 2000 îíûõîîñ äàðóé 13.2 49.9% íü öàõèëãààí äóëààíû ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò íîãäîæ áàéíà. Äýýðõè õóãàöààíä ¿éëäâýðëýëèéí ¿éë àæèëëàãàà õàðüöàíãóé òîãòìîëæèæ.4 25 16. Ò¿¿í÷ëýí àæ ¿éëäâýðèéí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íä 20% ýçýëäýã áàéñàí àðüñ øèð áîëîâñðóóëàõ.1 10.2 51. ìîä ìîäîí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë 2% õ¿ðòýë áóóð÷ýý.2 10. 2005 îíä 108-ð áàéðàíä îðæýý. Ìîíãîë óëñàä 2008 îíû ýöñèéí áàéäëààð 679 îðä áîëîí èëýðö á¿ðòãýãäñýíèé 36.0% òºìºð.2 8 8.òí. 10.8 75 цахилгаан хүнсний үйлдвэрлэл ашигт малтмал олборлолт нэхмэл ба сүлжмэл 100 бусад 2000-2007 îíóóäàä àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí ¿éëäâýðëýë òîãòâîðæèæ æèëèéí äóíäàæ ºñºëò íü 8. ýäèéí çàñãèéí ëèáåðèàë÷ëàë.ХХААХҮЯ.9% (1990 -16.8% íü îëáîðëîõ. 7. 6 -Аж үйлдвэрийн салбарын өрсөлдөх чадварын үнэлгээний тайлан . âàêóì öîíõ.8 %-ä õ¿ðñýí. òàìõè.% 19. äîòîîäûí ÀÀÍ 452 àæèëëàæ 1044 òóñãàé àøèãëàëòûí çºâøººðëèéã ýçýìøèæ áàéíà. 2000 îíä 12 òí àëò îëáîðëîñíîîñ îëáîðëîõ ¿éëäâýðèéí õóâèéí æèí 1995 îíä 51.7 1996 17 18. 3.7% àëò. Óóë óóðõàéí ñàëáàðûí ºñºëò àæ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ºñºëòèéã õàíãàæ áàéíà. õàìòàðñàí êîìïàíè 133. 1. õóâöàñ ¿éëäâýðëýõ.3% íü áîëîâñðóóëàõ. 24. ãýð àõóéí öàõèëãààí áàðàà. Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí á¿òýö.5 1997 17.5 14. 8-р тал 8 . äàÿàðøèëûí øèíý îð÷èí á¿ðä¿¿ëýõýä àæ ¿éëäâýðèéí ã¿éöýòãýæ áóé ¿¿ðãèéã õàðóóëäàã àæ ¿éëäâýðèéí ºðñºëäºõ ÷àäâàðûí èíäåêñýýð (Competitive industrial performance index) Ìîíãîë óëñ äýëõèéí 155 îðíîîñ 2000 îíä 115-ð .9 1995 13.Inductrial development report 2009. áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãàà” ñóäàëãààíû ä¿íãýýñ õàðàõàä õ¿÷èí ÷àäëûí àøèãëàëò 64. 3. äîòîîäûí áîëîí õàìòàðñàí õºðºí㺠îðóóëàëòòàé ¿éëäâýð¿¿ä îëíîîð áàéãóóëàãäàæ àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí á¿òöýä ººð÷ëºëò ãàðñàí òºäèéã¿é íåôòü.4 48. áàðèëãûí ìàòåðèàë çýðýã øèíý íýð òºðëèéí áàðàà ¿éëäâýðëýäýã áîëæýý.1 0 9. Îëáîðëîõ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ºñºëò èõýýõýí õóðäàöòàé áàéãàà áºãººä õàðàìñàëòàé íü ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýæ.5 8. 48.2 1998 14. Îëáîðëîõ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò 100% ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòòàé ÀÀÍ 90. 7 Òåõíèê òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýë.3 1990 12.2% í¿¿ðñ.7 òýð áóì òºãðºãèéí (2005 îíû çýðýãö¿¿ëýõ ¿íýýð) á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýñýíèé 67.1%) áîëæ ºññºíèé çýðýãöýý õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýëèéí õóâèéí æèí 10.5 10.2 ïóíêòýýð ºññºí ¿ç¿¿ëýëò áàéñàí áà ýíý íü ¿éëäâýðëýëèéí õýìæýý öààøèä íýìýãäýõ áîëîìæòîéã íîòîëñîí ¿ç¿¿ëýëò áàéæýý.4% çýñ.9 ïóíêòýýð áóóðñàí áàéíà.2 50.1 8. Хөдөө орон нутгийн үйлдвэрлэлийн өнөөгийн байдал хэтийн төлөв. “íýì¿¿ ºðòºãèéã” á¿òýýäýã áîëîâñðóóëàõ àæ ¿éëäâýðèéí õºãæèë àõèö ìóóòàé áàéíà. íýì¿¿ ºðòºã øèíãýýã¿é á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿ä áàéãàà òºäèéã¿é áîëîâñðóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýêñïîðòîíä ã¿í áîëîâñðóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýçëýõ õóâèéí æèí áàãà áàéíà.6 2007 îíû áàéäëààð àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðò 1.9 25. Çóðàã 2.6% áóñàä ýðäýñ ò¿¿õèé ýäèéíõ áàéíà.2 17.1 35. 2003 îíä ÿâóóëñàí “Àæ ¿éëäâýðèéí õ¿÷èí ÷àäëûí àøèãëàëò. 120-р тал 7 19 . % Аж үйлдвэрийн дэд салбаруудын бүтэц.8 50 5.

×åõ . Äàðõàí-Óóë àéìãèéí õýìæýýíä ºíººäðèéí áàéäëààð 100 ãàðóé àæ àõóéí íýãæ. Ýðäýñ õºâºí ÕÊ. 21. áàðóóí á¿ñèéí àéìãóóäààñ õàíãàõ áîëîìæòîé. 60% á¿ðýí äóíä áà ò¿¿íýýñ äîîø áîëîâñðîëòîé áàéíà. Äýä á¿òöèéí ñàëáàðóóä ñàéí õºãæñºí ¿éëäâýðëýë. òºìðèéí õ¿äýð. Äýä á¿òýö: ÎÕÓ áîëîí ÁÍÕÀÓ-ã õîëáîñîí òýíõëýãèéí àâòî çàì áîëîí òºìºð çàìòàé. Äóëààíû õàíãàìæèéí õóâüä 20 àòà óóð. ã 70% ãàðóé õóâèéã.6 ìÿíãàí òºë áîéæóóëñàí áàéíà. 2008 îíä Çàñãèéí Ãàçðààñ “Äàðõàí. Ñèëèêàò ÕÊ.1. Óíãàð. ò¿¿õèé ýäèéã õºðø çýðãýëäýý àéìãóóä áîëîí òºâèéí á¿ñ.4% òóñãàé äóíä áà òåõíèê ìýðãýæëèéí. ñî¸ë áîëîâñðîë. í¿¿ðñ.6% äýýä áîëîâñðîëòîé.6 òí ¿ð òàðèà. òºâèéí ýð÷èì õ¿÷íèé ñèñòåì áîëîí ÎÕÓ-ûí Äîðíîä Ñèáèðèéí ýð÷èì õ¿÷íèé ñèñòåì çýðýã ýõ ¿¿ñâýðòýé.9 ìÿíãà ºðõòýé.0 ìÿíãàí ãà îð÷èì ýðãýëòèéí òàëáàéä òàðèàëàíãèéí ¿éë àæèëëàãàà ýðõýëæ áàéíà. 7505. àðèóòãàõ òàòóóðãûí áàéãóóëàìæòàé. àæ ¿éëäâýðèéí íýãýí òîì öîãöîëáîð òºâ . Õàðèëöàà õîëáîîíû õóâüä ºíäºð õóðäíû øèëýí êàáåëèàð óëñ. Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä æèæèã. պ人 àæ àõóé: Äàðõàí-Óóë íü Ìîíãîëûí ãàçàð òàðèàëàíãèéí òºâ á¿ñýä îðøäîã ó÷ðààñ õºäºº àæ àõóéí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íä ãàçàð òàðèàëàí ãîëëîäîã áºãººä ãàçàð òàðèàëàíãèéí àæ àõóéíóóä øèíæëýõ óõààíû áààçòàéãàà îéðõîí áàéðëàæ.Îðîí íóòãèéí ýäèéí çàñàãò ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ã¿éöýòãýæ áóé ¿¿ðýã Ìîíãîë óëñûí ñî¸ë èðãýíøèë. ñ 90%.2 òí òºìñ. 11166. äóíä ¿éëäâýðëýë. Àæ ¿éëäâýð: Äàðõàí-Óóë àéìàã íü áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðèéí áààç ñóóðü áîëãîõîîð áàéãóóëàãäñàí áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýä áîëîõ ýëñ. õóó÷èí ÝÇÕÒÇ-èéí îðíóóä áîëîõ ÇÕÓ. Àòðûí III àÿíû æèë 4132. Àéìãèéí ýäèéí çàñàãò ìàë àæ àõóéí ¿éëäâýðëýë áàãà õóâèéã ýçýëäýã õýäèé ÷ íèéò ìàëûí òîî 2008 îíû ýöñèéí áàéäëààð 345. 24. Äàðõàí – Óóë àéìàã Ìîíãîë óëñûí õýìæýýíä òîìä òîîöîãäîõ Ýðýë öåìåíò ÕÊ.0 ìÿíãàí õ¿í àìòàé. îìîã. Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòãèéã ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. õ¿íñíèé íîãîîíû õýðýãöýýã ººðèéí ¿éëäâýðëýëýýð á¿ðýí õàíãàæ áàéãàà ñòðàòåãèéí à÷ õîëáîãäîë á¿õèé ñàëáàðûí íýã þì. Äàðõàí Íýõèé ÕÊ. Îíû ýöñèéí áàéäëààð àæèëã¿é÷¿¿äèéí òîî 1159 áàéãàà áà òýäíèé 18. ò. Îäîîãèéí áàéäëààð òóñ àéìàãò 21 ¿¿ëäýð. Àéìãèéí õºäºº àæ àõóéí ¿éëäâýðëýë íü õ¿í àìûí ì õýðýãöýýíèé 30%. øèíæëýõ óõààíû òîìîîõîí òºâ òóë ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòûã òàòàõ õàìãèéí òààòàé íºõöºë á¿ðäñýí àéìàã þì. Óñàí õàíãàìæ. 20 . ò¿¿íòýé õàìòðàí àæèëëàäàãààðàà áóñàä àéìãóóäààñ äàâóóòàé þì. êåðàìçèò øàâðûí îðäîîð áàÿëàã á¿ñ íóòàã þì.0 ìÿíãàä õ¿ð÷ 102. Ìàë.7 òí õ¿íñíèé íîãîî õóðààí àâñàí áàéíà. ÓÈÕ-ààñ 1994 îíä Äàðõàí õîòûã Äàðõàí-Óóë àéìàã áîëãîí çîõèîí áàéãóóëñàí áà çàñàã çàõèðãààíû íýãæèéí õóâüä 4 ñóìòàé. ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã” ãýæ çàðëàñàí. Áîëãàð. õîò õîîðîíä õîëáîãäñîí áºãººä ¿¿ðýí òåëåôîíû 4 õàíãàã÷òàé. áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàð íýëýýä õºãæñºí á¿ñ íóòàã þì. Òºâèéí ýð÷èì õ¿÷íèé õóâüä ººðèéí Äóëààíû öàõèëãààí ñòàíö. "Õàð òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð" çýðýã îëîí ¿éëäâýð¿¿äòýé. Õ¿í àì: Äàðõàí-Óóë àéìàã 2008 îíû áàéäëààð 91.ÃÓÐÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝÃ: ÄÀÐÕÀÍ-ÓÓË ÀÉÌÀà 3.Äàðõàí õîòûã á¿òýýí áàéãóóëàõ àæèë 1961 îíä ýõýëæ. õýâøëèéí 28 ìÿíãàí òîëãîé ìàëûã ¿ðæëèéí ñàéæðóóëàã÷ààð àøèãëàæ áàéãàà íü íèéò ìàëûí 18 îð÷èì õóâèéã ýçýëæ áàéíà. ÁÍÀÃÓ çýðýã îðíóóäûí òåõíèê ýäèéí çàñãèéí òóñëàìæàààð áàéãóóëàí õºãæ¿¿ëñýí þì. òºðºë á¿ðèéí áàðèëãûí ÷óëóóëàã. óñàí õàíãàìæèéí äóëààíû ýõ ¿¿ñâýðòýé. Ïîëüø. 12 ìÿíãà ãàðóé ºðõ 37. "Ìàõ êîìáèíàò". ¿éë÷èëãýý ýð÷èìòýé õºãæèæ áàéãààãààñ ãàäíà áàéãàëèéí áàÿëàãòàà ò¿øèãëýñýí áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë äàõèí ñýðãýæ èðñýí.

äóëààí. íàðèéí áîîâ. Íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëä 12. Íýð òºð뺺ð íü àâ÷ ¿çâýë òàëõ.8 õóâèàð.Çóðàã 3.3 70631. í¿¿ðñ îëáîðëîëò 0.Àéìãèéí ÄÍÁ-ä ñàëáàðóóäûí ýçëýõ õóâèéí æèí Äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë 2008 îíû áàéäëààð 117 òýðáóì òºãðºãò õ¿ð÷ 2004 îíòîé õàðüöóóëàõàä 22% ºññºí áàéíà. õèìèéí á¿òýýãäýõ¿¿í 1.8% áàéíà. õºäºº àæ àõóé 9-10.4 õóâèàð.1 õóâèàð. óñàí õàíãàìæ 0. õèàì.1.4 3414. íèéòëýõ áîëîí õýâëýõ ¿éë àæèëëàãàà 2. ºìä.2 46174. 4.5 äàõèí.2% ºññºí áàéíà. 83.9 635.9 50493.9-63.4 1911. áýëäýö.5 õóâèàð. Õ¿ñíýãò 3. öàõèëãààíû ¿éëäâýðëýë. ìîä ìîäîí á¿òýýãäýõ¿¿í 14. óíäàà ¿éëäâýðëýëò 50.0 2801. òîîñãî ¿éëäâýðëýë áóóðñàí áàéíà.6 3100. Òóñ ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿íèé 70% òºìºðëºãèéí ¿éëäâýðò.1.4 68.6% àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîëòûí ñàëáàðò ¿éëäâýðëýãäýæ áàéíà.0 281. äóëààí öàõèëãààíû ¿éëäâýðëýë 2.5 9. àæëûí õóâöàñ. äóëààí.0 169. àðõè.5 7911.0 69.8 õóâèàð áóóðëàà.3 õóâèéã áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýë òóñ òóñ ýçýëæ áàéíà.1 õóâèéã óñàí õàíãàìæ.0 163.8 3131.4 õóâèàð. íýõèé äýýë. öàìö. 4.1% äóëààí öàõèëãààíû ¿éëäâýðëýëä. Àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéã ñàëáàðààð 2008 îíûã 2007 îíòîé õàðüöóóëáàë òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð 9. í¿¿ðñ.Àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë.6%.2 õóâèàð. öàõèëãààí.0 62377. õóäàëäàà ¿éë÷èëãýý 17. 21 .2 3006. (ñàÿ òºã. 11.2 Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë 2008 îíä 70.0 1267. ñ¿¿ ñ¿¿í á¿òýãäýõ¿¿í.2 622.320.8 7. õ¿íñ. ãóðèë. àëò îëáîðëîëò.8 äàõèí. öóâèìàë. áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë 39 äàõèí òóñ òóñ ºñ÷. õóâöàñ ¿éëäâýðëýëò 13. íîì õýâëýë ¿éëäâýðëýë ºñºæ.0 9. Àéìãèéí äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íä ýçëýõ õóâèéí æèíã 2004-2008 îíû áàéäëààð òîîöîõîä ¿éëäâýðëýë 61. áóñàä àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîëò 41. 2000 îíû çýðýãö¿¿ëýõ ¿íýýð) ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàð 2007 2008 Äóëààí öàõèëãààí Í¿¿ðñ îëáîðëîëò Áóñàä àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîëò Õ¿íñ óíäàà ¿éëäâýðëýë Õóâöàñ ¿éëäâýðëýë Óñàí õàíãàìæ Ìîä ìîäîí á¿òýýãäýõ¿¿í Íèéòëýë.8 õóâèàð.6 õóâèéã óóë óóðõàé.7 36. óíäàà.6 òýðáóì òºãðºãò õ¿ðñýí íü 2007 îíòîé õàðüöóóëàõàä 13. õýâëýë Õèìèéí á¿òýýãäýõ¿¿í Òºìºðëºã áóñ ýðäýñ áîäèñîîð õèéñýí á¿òýýãäýõ¿¿í Òºìºðëºãèéí ¿éëäâýðëýë Íèéò 7725.0%.

óãààã÷ áîäèñ ¿éëäâýðëýã÷èä îðæ áàéíà. áàðèëãà óãñðàëòûí ñàëáàðûí áóóðàëòòàé õîëáîãäîæ áàéãàà ó÷ðààñ îéðûí èðýýä¿éä ñýðãýõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿ä ãýæ ¿çýæ áîëíî. áóñàä çàðäëûí ºñºëò áîëîí àæëûí áàéð ñòàíäàðò øààðäëàãà õàíãàõã¿é áàéãàà çýðýã íü íºëººëæ áàéíà. Ýðãýëòèéí õºðºí㺠äóòàãäàëòàé ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿äèéí íºõöºë áàéäëûã õàðàõàä çàõ çýýëèéí áîëîìæ. îëáîðëîõ ¿éëäâýð áà ãàçàð òàðèàëàí ýðõëýã÷èä èë¿¿ îëîí áàéíà.3. èìïîðòûã îðëîõ áîëîìæòîé. Çóðàã 3. õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ. Çîãñîíãè áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéã ¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýëýýð àâ÷ ¿çâýë áàðèëãà. íºãºº òàëààñ ò¿¿õèé ýä ìàòåðèàëûí ¿íý. ìîäîí õèéöèéí ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà 22 . Ýäãýýðò äóëààëãûí ìàòåðèàë. ¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýëýýð (%) Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý Çîãñîíãè áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä íü åðºíõèé人 óëèðëûí øèíæ ÷àíàðòàé ¿éëäâýð¿¿ä áàéãàà ÷ ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä ¿éëäâýðëýë çîãñîíãè áàéãàà øàëòãààíàà (çóðàã 3. áàðèëãûí ìîäîí áà òºìºð õèéöèéí ñàëáàðò õàðüÿàëàãäàæ áàéíà. Çàõ çýýëèéí ýðýëò áóóðñíààñ øàëòãààëæ çîãñîíãè ãýñýí ¿éëäâýð¿¿äèéí äèéëýíõè íü áàðèëãà.2. ¿¿íýýñ ¿éë àæèëëàãàà òîãòâîðòîé ÿâóóëæ áàéãàà 303.3. íºëººëæ áóé õ¿÷èí ç¿éë 2009 îíû ýõíèé áàéäëààð Äàðõàí-Óóë àéìàãò íèéò 1984 àæ àõóéí íýãæ òàòâàðûí àëáàíä á¿ðòãýëòýé áàéãààãààñ áèäíèé ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí 58 ÷èãëýëýýñ ¿éëäâýðëýëèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã íü 40 ÷èãëýëèéí 404. Õàðèí ýðãýëòèéí õºðºíãèéí õîìñäîëîîñ øàëòãààëàí çîãñîíãè áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä íü ýðýëò ºíäºð. çàðèì õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í. ýäèéí çàñãèéí áîëîîä íèéãìèéí à÷ õîëáîãäîë á¿õèé ÷óõàë ÷èãëýë¿¿ä áàãòàæ áàéíà. áàðèëãûí ìàòåðèàë.2. Ýäãýýð íü óëñ îðíû ýäèéí çàñãèéí áàéäàë.Çîãñîíãè áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä. Çóðàã 3. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ºíººãèéí áàéäàë. ¿éë àæèëëàãàà íü çîãñîíãè áàéãàà 101 ¿éëäâýðèéí ãàçàð áàéíà.3 ¿çíý ¿¿) ¿íäñýíäýý õýðýãëýã÷äèéí õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàðûí áóóðàëòààñ õàìààðàí çàõ çýýë äýýð ýðýëò áóóðñàí.¯éë àæèëëàãàà çîãñîíã áàéãàà øàëòãààí Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö ýðñ áàãàññàíààñ ¿éë àæèëëàãàà çîãñîíãè ãýæ áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéí äèéëýíõè íü ìîäîí ýäëýë. íººö èõòýé áîëîâ÷ ýðãýëòèéí õºðºíãèéí õîìñäîëîîñ øàëòãààëàí ¿éëäâýðëýëýý ¿ðãýëæë¿¿ëæ ÷àäàõã¿é áàéíà. áàðèëãûí ìàòåðèàë.

4 ¿çíý ¿¿) àâ÷ ¿çâýë Äàðõàí-Óóë àéìãèéí õýìæýýãýýð ãàçàð òàðèàëàí. ãóðèë. Õàðèí 10% õ¿ðòýëõ áîëîí 11-20% ºðòºã á¿òýýã÷èä íü èõýâ÷ëýí òàëõ.5 ¿çíý ¿¿) áàéíà. Çóðàã 3.ÿâóóëäàã áà ìºí íåôòü áîëîâñðóóëàõ íýã ¿éëäâýð áàéíà. ò¿¿õèé ýä á¿òýýõ ñàëáàðòàé õàðüöóóëàõàä áàãà ºðòºã á¿òýýãäýæ áóé ìýò áîëîâ÷ ýíý ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿í íü õýðýãëýýíèé ¿íäñýí á¿òýýãäýõ¿¿í áîëäîã. Õýäèéãýýð õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿äýä áóñàä õºíãºí áîëîí õ¿íä àæ ¿éëäâýð. ìàë àæ àõóéí ñàëáàðò îëîí ¿éëäâýðëýã÷èä àæèëëàäàã ó÷ðààñ 51-70% ºðòºã á¿òýýã÷èä ÷ áàéäàã (çóðàã 3. áàðèëãûí ìàòåðèàë ¿éëäâýðëýë. óóë óóðõàéí îëáîðëîõ ãýñýí ¿íäñýí 6 ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿ä õàðüöàíãóé òîãòâîðòîé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. Èõýíõè çîãñîíãè áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéí íºõöºë áàéäàë ÿìàð íýãýí áàéäëààð ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàëòàé õîëáîîòîé áàéãàà áºãººä ¿¿íèéã ñàíõ¿¿æèëòèéí õýñýãò (3. Çóðàã 3.Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éë àæèëëàãàà íü òîãòâîðòîé áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä (¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýëýýð. áîðëóóëàëòûí îðëîãîä ýçëýõ õóâèàð 23 . õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí áàéäàë: Íýì¿¿ ºðòºã ¿éëäâýðëýëèéí áàéäëûã àâ÷ ¿çýõýä ¿éëäâýð¿¿äèéí ãóðàâíû íýã íü áîðëóóëàëòûí îðëîãîä ýçëýõ õóâèàðàà 31-50% íýì¿¿ ºðòºã á¿òýýæ áàéãàà íü áàðèëãûí ìàòåðèàë.4) òîäîðõîé àâ÷ ¿çíý. íàðèéí áîîâ ã. ¯éëäâýðëýã÷èä ººðñ人 äóðüäààã¿é áîëîâ÷ çîãñîíãè áàéãàà ¿éëäâýðèéí ýçäèéí ¿éëäâýðëýë ýðõëýõ ñîíèðõîë.ì õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýëèéíõýí áàéíà. áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä. òåõíèê òåõíîëîãè.¯éëäâýðëýã÷äèéí á¿òýýæ áàéãàà íýì¿¿ ºðòºã. òîîãîîð) Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý Æè÷: ¯¿íä ºðõèéí ¿éëäâýðëýë áóþó àëáàí áóñ ñåêòîð îðîîã¿é áîëíî ¯éëäâýðëýã÷äèéí á¿òýýæ áóé íýì¿¿ ºðòºã. ¯éë àæèëëàãàà íü òîãòâîðòîé áàéãàà ¿éëäâýðëýë¿¿äèéã ÷èãëýëýýð (çóðàã 3. óäèðäëàãûí óð ÷àäâàð ñóë çýðýã øàëòãààíóóä áàéãààã òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí çàðèì òºëººëºã÷èä õýëæ áàéñàí.5.4. äýìæèõ õàíãàëòòàé ¿íäýñëýë áîëíî. áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä àéìàãò òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëòýé áàéäàãòàé õîëáîîòîé áºãººä ãàçàð òàðèàëàí. çàõ çýýëèéí ýðýëò òîãòâîðòîé çýðýã íü ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿äèéã õºãæ¿¿ëýõ. ìàë àæ àõóé. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í.

Æè÷: Ñóäàëãààíû áàãèéí àñóóëãà ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íä ¿íäýñëýâ.4 ¿çíý ¿¿) áàéäàãòàé õîëáîîòîé.2 ¿çíý ¿¿) áàéíà. æèæèã îâðûí òîíîã òºõººðºìæèéí õ¿÷èí ÷àäàë óãààñàà áàãà (õ¿ñíýãò 3. гурилан бүтээгдэхүүн Мах. барилгын материал Химийн үйлдвэр Нийт Хуучин хоцрогдсон 1 2 3 3 3 3 6 0 1 0 31% Орчин үеийн Шинэчл эгдсэн дэвшилтэт 1 1 2 0 0 0 4 1 3 0 17% 0 2 4 1 1 0 4 0 5 0 24% Холимог 1 0 0 0 0 2 3 0 1 1 11% Нийт 1 3 2 1 1 0 3 0 1 0 17% 6% 11% 15% 7% 7% 7% 28% 1% 15% 1% 100% Òàéëáàð: Áàãèéí àñóóëãà ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Õ¿ñíýãò 3. Õàðèí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí õóâü õàðüöàíãóé ºíäºð áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä æèæèã îâðûí.¯éëäâýðëýã÷äèéí òåõíèê òåõíîëîãèéí ºíººãèéí áàéäàë Салбар/Техник. жижиг оврын Газар тариалан Мал аж ахуй. амьтан үржүүлэг Гурил. ñ¿¿. махан бүтээгдэхүүн Сүү. äýýð íü ýðýëò áóóð÷ áàéíà ãýæ áàéãàà áîë öººí õýñýã íü ýðãýëòèéí õºðºíãèéí äóòàãäàëòàé õîëáîí òàéëáàðëàæ áàéíà. гурилан бүтээгдэхүүн Мах. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í. сүүн бүтээгдэхүүн Хүнсний бусад үйлдвэрлэл Боловсруулах хөнгөн аж үйлдвэр Уул уурхай.3 ¿çíý ¿¿) áàéãàà íü õóó÷èí õîöðîãäñîí. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í. ìàë àæ àõóéí ñàëáàðûí ¿éëäâýðëýã÷äèéí òîíîã òºõººðºìæ ¿íäñýíäýý õóó÷èð÷ õîöðîãäñîí (õ¿ñíýãò 3. махан бүтээгдэхүүн Сүү. технологийн өнөөгийн байдал Гар ажиллагаатай. сүүн бүтээгдэхүүн Хүнсний бусад үйлдвэрлэл Боловсруулах хөнгөн аж үйлдвэр Уул уурхай. èõ õýìæýýíèé õºðºí㺠îðóóëàëòààð áàéãóóëàãäñàí òºìñ òàðèàëàã÷ Ïèêñåëü ÕÕÊ. Ýíýõ¿¿ íýì¿¿ ºðòºã íü íèéò ¿íý öýíèéí ñ¿ëæýýíä (value chain) áóñ õàðèí òóõàéí ¿éëäâýð¿¿äèéí áîðëóóëàëòûí îðëîãîä ýçëýõ õóâèàð òîîöîîëîãäñîí áîëíî. Õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí õóâü áàãà áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä çàõ çýýë óãààñàà áàãà. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í. ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí Ñåìåíòàëü ¿¿ëäðèéí ¿õýðòýé ýð÷èìæñýí àæ àõóé áîëîí øèíý÷ëýãäñýí òåõíèêòýé êîìïàíèóä áàéãàà íü ñàéøààëòàé áîëîâ÷ åðºíõèé人 àéìãèéí ãàçàð òàðèàëàí. олборлох Барилга.2 ¿çíý ¿¿). барилгын материал Химийн үйлдвэр Нийт 1 4 3 1 0 2 4 1 1 1 26% 26-50% 0 0 5 1 2 2 4 0 3 0 24% 51-75% 75%-с дээш 1 2 1 3 1 1 1 2 1 2 0 0 4 9 0 0 3 4 0 0 17% 33% Нийт 6% 11% 14% 7% 7% 6% 30% 1% 16% 1% 100% Òàéëáàð: Áàãèéí àñóóëãà ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Õ¿íñíèé ÷èãëýëèéí ñàëáàðóóä áîëîõ ãóðèë. ¯éëäâýð¿¿äèéí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí õóâü Салбар/Хүчин чадал ашиглалтын хувь (%) 25% хүртэл Газар тариалан Мал аж ахуй. олборлох Барилга.2). Õ¿ñíýãò 3. ìàõ. õ¿íñíèé áóñàä ¿éëäâýð¿¿äýä æèæèã îâðûí òîíîã òºõººðºìæ¿¿ä äàâàìãàéëæ áàéãàà ÷ ¿íäñýíäýý õîëèìîã òîíîã òºõººðºìæ¿¿äòýé áàéíà (õ¿ñíýãò 3. ãàð àæèëëàãààòàé òîíîã òºõººðºìæ¿¿äòýé ó÷ðààñ ò¿¿íèéãýý ñàéí àøèãëàäàã áàéíà. 24 . 3. амьтан үржүүлэг Гурил. Õàðèí ¿éëäâýð¿¿äèéí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûã àâ÷ ¿çâýë ñ¿¿ëèéí 1-2 æèëä øèíýýð. Ýíý ñàëáàðûí ¿éëäâýðëýã÷äèéí òîíîã òºõººðºìæèéí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí õóâü íýã áîë ºíäºð íýã áîë õýò áàãà (õ¿ñíýãò 3.2. Îëáîðëîõ ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä ¿éë àæèëëàãàà íü òîãòâîðòîé áàéãàà Øàðûí ãîëûí í¿¿ðñíèé óóðõàéã áèä àâ÷ ¿çñýí áºãººä òåõíèê òîíîã òºõººðºìæ õîöðîãäñîí (õ¿ñíýãò 3.

гурилан бүтээгдэхүүн Мах. барилгын материал Химийн үйлдвэр Нийт ЭХ-н дутагдал 1 2 1 0 1 2 3 0 1 1 23% Техник. áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ò¿¿õèé ýä îëáîðëîõ ¿éëäâýð¿¿ä öººí áàéäàã íü àæèãëàãäàæ áàéíà.2) áºãººä õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí õóâü æèæèã ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä ºíäºð. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ñàëáàðûí õóâüä øèíý÷ëýãäñýí òåõíèê. á¿õ òºðëèéí õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýë. Äàðõàí-Óóë àéìàãò áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ñàëáàðò Äàðõàí Òºìºðëºã ÕÊ.1) ªíººãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ¿íýëãýý õ¿ñíýãòýýñ õàðíà óó.4.Õ¿÷èí ÷àäëàà á¿ðýí àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà øàëòãààí Салбар/ Хүчин чадлаа бүрэн ашиглаж чадахгүй байгаа шалтгаан Газар тариалан Мал аж ахуй. бизнес ашиг муу 0 1 0 0 2 1 0 0 1 0 9% 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 6% Нийт 4% 15% 17% 6% 8% 8% 25% 2% 15% 2% 100% Òàéëáàð: Áàãèéí àñóóëãà ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Ñóìäàä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýð¿¿äèéã ¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýëýýð àâ÷ ¿çâýë èõýýõýí ÿëãààòàé íü (çóðàã 3. èðýýä¿éòýé ¿éëäâýð¿¿ä íèëýýäã¿é áàéíà. Õîíãîðò ãàçàð òàðèàëàí. õàðèí Øàðûí ãîëä äýä á¿òýö áîëîìæèéí ÷ óóðõàéãààñ ººð îíöûí ¿éëäâýðëýë áàéõã¿é. Түүхий технологийн Зах зээл эдийн хоцрогдол бага олдоц муу 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 4% 0 1 7 3 1 1 3 0 0 0 30% 0 0 0 0 0 0 2 0 2 0 8% Мэргэжилтэй ажилчдын дутагдал 0 1 0 0 0 0 3 0 2 0 11% Хүчин чадал угаасаа бага 1 3 0 0 0 0 1 0 0 0 9% Зардал Улирлын өртөг чанартай өндөр. сүүн бүтээгдэхүүн Хүнсний бусад үйлдвэрлэл Боловсруулах хөнгөн аж үйлдвэр Уул уурхай. ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ò¿ëõ¿¿ õºãæñºí áàéõàä öýâýð áîõèð óñíû íýãäñýí ñ¿ëæýýã¿é Îðõîí ñóìàíä õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàëò ñàéí õºãæñºí. Äàðõàí ñóìàíä áàðèëãûí ìàòåðèàë. áîëîâñðóóëàõ áîëîí õºíãºí àæ ¿éëäâýð. амьтан үржүүлэг Гурил. ìàë àæ àõóéí ÷èãëýëèéí ¿éëäâýðëýã÷èä ò¿ëõ¿¿. Ñèëèêàò ÕÊ çýðýã çàõ çýýëèéí áîëîìæ. Õ¿ñíýãò 3. Ýðýë Öåìåíò ÕÊ çýðýã ¿éë àæèëëàãàà ñàéí ÿâæ áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äýýñ ãàäíà Äàðõàí Õºâºí ÕÊ.6 ¿çíý ¿¿) õàðàãäàíà.õºðñ õóóëàëòûí ãîðèì íýëýýä õ¿íäýð÷ èë àðãààð îëáîðëîõ áîëîìæ áàðàã ¿ã¿é áîëñíîîð õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëò 25%-ñ áàãà áàéãàà áºãººä èõ õýìæýýíèé õºðºí㺠îðóóëàëò õèéæ òåõíîëîãèî ººð÷ëºí äàëä àðãààð îëáîðëîõ øààðäëàãàòàé áîëñîí áàéíà. òåõíîëîãèòîé ¿éëäâýð¿¿ä äèéëýíõè (õ¿ñíýãò 3. махан бүтээгдэхүүн Сүү. òîì ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä áàãà áàéíà. Ñóìäûí ¿éëäâýðëýëèéí äýëãýðýíã¿é ¿íýëãýýã (õàâñðàëò 3. олборлох Барилга. íººöèéí õóâüä óëñûí øèíæ ÷àíàðòàé. 25 .

òóðøëàãà äóòàãäàëòàé ãýñýí áýðõøýýë¿¿ä õàìãèéí èõýýð òîõèîëääîã áàéíà (çóðàã 3.7 ¿çíý ¿¿). ýðãýëòèéí õºðºíãèéí àñóóäàë. ÷àäàâõè. (¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýëýýð. õ¿¿ ºíäºð.Çóðàã 3. Ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë áà ýðãýëòèéí õºðºíãèéí àñóóäëûã ¿íäñýíä íü íýã òºðëèéí áýðõøýýë ãýæ òîîöâîë ¿éëäâýð ýðõëýã÷äèéí õóâüä áàíêíû çýýëä õàìðàãäàõ øàëãóóð ºíäºð.4-ð õýñýãò òóñàä íü àâ÷ ¿çñýí áîëíî. Áàíêíû áóñ ñàíõ¿¿æèëòèéí õýëáýð¿¿ä õºäººä áàðàã áàéõã¿é. à. òåõíîëîãèéí àñóóäàë.¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä øààðäàãäàõ ñàíõ¿¿æèëò áà ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóä õýñãèéã ¿çíý ¿¿).Ñóìóóäàä òîãòâîðòîé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä. Òèéìýýñ ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäëûã Äàðõàí-Óóë àéìàãò õýðõýí øèéäýõ áîëîìæèò õóâèëáàðóóäûã 3. àæèëëàõ õ¿÷íèé ìýäëýã. õóãàöàà áîãèíî áàéäãààñ ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë õàìãèéí ýëáýã òîõèîëääîã áýðõøýýë áîëæ áàéíà. (3.6.4.í-í òîîãîîð) Äàðõàí ñóì Îðõîí ñóì Õîíãîð ñóì Øàðûí ãîë ñóì Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý Æè÷: ¯¿íä ºðõèéí ¿éëäâýðëýë áóþó àëáàí áóñ ñåêòîð îðîîã¿é áîëíî ¯éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýë¿¿ä Àéìãèéí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýëèéã ñóäàëæ ¿çýõýä ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë.à. òåõíèê. 26 . çàðäëûí ºñºëò. óðò õóãàöààòàé òºñëèéí çýýëä äèéëýíõ ¿éëäâýðëýã÷èä õàìðàãäàõ áîëîìæ õÿçãààðëàãäìàë çýðýã íü ¿¿íèéã ¿íäñýí áýðõøýýë ãýæ òîîöîãäîõîä õ¿ðãýæ áàéíà. õàðüöàíãóé áàãà õ¿¿òýé.

ýêñïîðòîä á¿òýýãäýõ¿¿íýý ãàðãàõ ãýõýä ºðñºëäºõ ÷àäâàð ìóó ãýæ ¿çýæ áàéíà. Àæèëëàõ õ¿÷íèé õóâüä Äàðõàí-Óóë àéìàã áóñàä àéìãóóäòàé õàðüöóóëàõàä èõ äýýä ñóðãóóëü îëîíòîé. ìîäîí òàâèëãà. õýðýãëýã÷äèéí õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàð. Ýíý íü ìîäîí õèéö. Ìºí ¿¿í äýýð âàëþòûí õàíøíû ºñºëòòýé õîëáîîòîéãîîð èìïîðòûí ò¿¿õèé ýäèéí ¿íèéí ºñºëò ñ¿¿ëèéí ¿åä íèëýýäã¿é áýðõøýýë ó÷ðóóëàí çàðäàë ºñãºõ áîëëîî. ¯éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýëèéã òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóä õýðõýí õàðæ áàéãààã àâ÷ ¿çâýë äîîðõè áàéäàëòàé áàéíà. áàðèëãûí ñàëáàðûí óíàëòóóäòàé õîëáîîòîéãîîð çàõ çýýë äýýð ýðýëò áàãàñ÷ áàéãàà ãýñýí áîë íºãºº õýñýã ¿éëäâýðëýã÷èä çàõ çýýë áàéãàà ÷ á¿òýýãäýõ¿¿íýý çàõ çýýëä òàíèóëàõ. 27 . Çóðàã 3. òóðøëàãà äóòàãäàëòàé áàéãààã äóðüäàæ áàéíà. èìèæ á¿ðä¿¿ëýõèéí òóëä ìàðêåòèíã. Äàðàà íü çàõ çýýë ýðýëòèéí àñóóäàë. íàðèéí íîîñ.¯éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýë¿¿ä Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàãèéí ¿éëäâýðëýã÷äýýñ àâñàí ñàíàë àñóóëãûí ¿ð ä¿í Äýä á¿òöèéí àñóóäàë ¿íäñýí áýðõøýýë ãýæ õàðèóëñàí ¿éëäâýðëýã÷èä õàìãèéí öººí õàðàãäàæ áàéãàà ìýò áîëîâ÷ ¿¿íèéã Îðõîí ñóìûí ¿éëäâýðëýã÷äèéí äèéëýíõè äóðüäñàí íü Îðõîí ñóìàíä öýâýð áîõèð óñíû èíæåíåðèéí øóãàì ñ¿ëæýý áàéõã¿éãýýñ íààä çàõûí ¿éëäâýðëýë. ÌѯÒ-¿¿ä íèëýýä îëîí ÷èãëýëýýð ìýðãýæèëòýé àæèëòàí áýëòãýí ãàðãàæ áàéãàà õýäèé ÷ çàðèì ìýðãýæëèéí ÷èãëýë¿¿ä îãò áýëòãýãäýí ãàðàõã¿é áàéãààãèéí çýðýãöýý. Ãóðàâäàõü õýñýã íü çàõ çýýë óãààñàà áàãà.Çàðäëûí ºñºëò ¿¿ñ÷ àøèã áóóð÷ áàéãàà íü ãîë áýðõøýýë áîëæ áàéíà ãýæ ¿çñýí ¿éëäâýðëýã÷èä èõýâ÷ëýí äóëààí. òºãññºí ìýðãýæèëòýí¿¿äèéí äàäëàãà. öàõèëãààíû çàðäëûã äóðüäñàí áàéíà. ìàðêåòèíã ìåíåæìåíòèéí äóòàãäàë ýí òýíö¿¿ õýìæýýãýýð îðæ áàéíà. ìåíåæìåíò äóòàãäàëòàé ãýñýí áàéíà. ¿éë÷èëãýý ýðõëýõ ñòàíäàðòûí øààðäëàãà õàíãàõ áîëîìæ õîìñ áàéäàãòàé õîëáîîòîé.7. àíãîð íîîëóóðàí ñ¿ëæìýë ýäëýë õèéäýã ¿éëäâýðëýã÷äýä ò¿ëõ¿¿ õàìààòàé áàéíà. Íýã õýñýã ¿éëäâýðëýã÷èä óëñ îðíû ýäèéí çàñàã. Ýõíèé 5 áýðõøýýëèéí äàðààãààð ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö õîìñ ãýñýí áýðõøýýë óäààëæ áàéíà.

òýäãýýðèéã ÷àäâàðæóóëàõ øààðäëàãà òàâèãäàæ áàéíà. õýðýãëýã÷äèéí òºëººëºã÷人ñ àâñàí ñàíàë àñóóëãûí ¿ð ä¿í. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí ºíººãèéí çóðàãëàëûã ñóäàëãààíû áàãèéí öóãëóóëñàí ¿éëäâýð¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýë.¯éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýë¿¿ä. Àéìãèéí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí äîòîîä áîëîí ãàäààä íºõöºë áàéäëûí ¿íýëãýýã îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷äèéí òºëººëºã÷èä. ¿éëäâýðèéí òîíîã òºõººðºìæèíä èìïîðòûí òàòâàð îíîîæ áàéãàà çýðýã àñóóäëóóä íü á¿õèé ë ¿éëäâýðò òóëãàð÷ áàéãàà ìàêðî òºâøíèé áýðõøýýë¿¿ä ó÷ðààñ øèéäýõ çàðèì áîëîìæèò àðãà çàìóóäûã ñàíàë áîëãîñíûã òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî ãýñýí 4. õ¿íèé õºãæèë. òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóä. öóãëóóëñàí ìýäýý ìàòåðèàë äýýð ¿íäýñëýí ñóìäààð. Òèéìýýñ õ¿íñíèé ÷èãëýëèéí ¿éëäâýðëýã÷äèéã ÿëãàðàõ ñòðàòåãè áàðèìòëàõ àðãà ç¿éí çºâëºãºº. ¿éëäâýðëýëèéí ÷èãëýëýýð íàðèéâ÷ëàí ãàðãàñíûã Õàâñðàëò 3. ìýðãýæëèéí õÿíàëò áîëîîä òàòâàðûí áàéãóóëëàãóóäûí àæèëòàí. àëáàí õààã÷äûí õàðüöààíû àñóóäàëòàé õîëáîîòîé ãýæ ¿éëäâýð ýðõëýã÷èä.8. Çàõ çýýë óãààñàà áàãà ó÷ðààñ ¿éëäâýðëýë õºãæèõ áîëîìæ ñóë.Çóðàã 3.1-ñ ¿çíý ¿¿. ¸ñ ñóðòàõóóíû àñóóäàë. ñàíõ¿¿æèëòèéã áóðóó çîðèóëàëòààð áóþó õóâèéíõàà õýðýãöýýíä çàðöóóëäàã.8 ) ãýæ ¿çýæ áàéãàà áîë ÒÁÁ-í òºëººëºã÷èä ñàíõ¿¿æèëòèéí áýðõøýýëòýé ýí òýíö¿¿ãýýð áèçíåñ ýðõëýã÷äèéí ñàíàà÷ëàãà äóòìàã. áàéðøèë. 28 . ¿éëäâýð ýðõëýõ ñàíàà÷ëàãà ÷àäàâõè ñóë. òºðèéí áàéãóóëëàãóóä. ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷äýä òºðèéí áàéãóóëëàãûí ¿ç¿¿ëæ áàéãàà äàðàìò ãîë òºëºâ ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí áàéãóóëëàãóóäààñ òàâüæ áóé ñòàíäàðòûí øààðäëàãà îðîí íóòàãò òîõèðîõã¿é áàéãààòàé õîëáîîòîé ¿¿ññýí çºð÷ë¿¿ä. ÒÁÁ-óóäûí òºëººëºã÷èä ¿çýæ áàéãààã ýíä äóðüäàõ íü ç¿éòýé. ÒÁ áà ÒÁÁ-óóäûí í¿äýýð Òàéëáàð: Áàãèéí àñóóëãà ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ÒÁ-ûí òºëººëºã÷èä ¿éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà ¿íäñýí áýðõøýýë ñàíõ¿¿æèëòòýé õîëáîîòîé (çóðàã 3.10-ä òóñä íü ¿ç¿¿ëëýý. ÒÁ. ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ òºðèéí öîãö áîäëîãî äóòìàã çýðãèéã ýí òýðã¿¿íä íýðëýñýí áàéíà. ñóðãàëòûã çîõèîí áàéãóóëæ. Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷äèéí ìàðêåòèíã ìåíåæìåíòèéí àñóóäàë áîäèò áàéäàë äýýð ¿éëäâýðëýã÷äèéí ººðñäèéíõ íü áîäîæ áàéäãààñ ÷ äóòàãäàëòàé ãýæ òºðèéí áàéãóóëëàãóóäûí ¿éëäâýð ýðõýëñýí ìýðãýæèëòýíã¿¿ä ¿çäýã áºãººä õ¿íñíèé ñàëáàðò àæèëëàæ áàéãàà èæèë òºðëèéí ¿éëäâýð¿¿ä áèå áèåíýýñýý ÿëãàðàõ áèø äóóðàéõ òàêòèêòàé áàéäãààñ ÓÁ õîòûí áîëîí èìïîðòûí èæèë òºñòýé á¿òýýãäýõ¿¿íòýé õàðüöóóëàõàä ºðñºëäºõ ÷àäâàð åðºíõèé人 ñóë áàéõàä õ¿ðãýäýã ãýíý.9-ä ¿ç¿¿ëñýí áºãººä Äàðõàí ñóìûíõûã çóðàã 3.5-ð õýñãýýñ ¿çíý ¿¿. õýìæýýíèé òàëààðõ ìýäýýíä ¿íäýñëýí òîéì áàéäëààð ãàðãàñíûã çóðàã 3. áîðëóóëàã÷èä.

ноолуурын чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Тоосго Агуулахын аж ахуй Элс хайрга Зөгийн аж ахуй Алт Модон хийц Гахайн аж ахуй Сүү сүүн бүтээгдэхүүн Мод үржүүлэг Үр тариа Жимс жимсгэнэ Оёдол Төмс хүнсний ногоо Ноос ноолуур эсгий эдлэл Нүүрс 29 .9.Çóðàã 3.Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýðæèëòèéí ºíººãèéí òîéì çóðàãëàë Òàíèõ òýìäýã: Махны чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Сүүний чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Ноос.

Çóðàã 3. жүүс Төмөр хйиц Тахиа.10.Äàðõàí ñóìûí ¿éëäâýðæèëòèéí ºíººãèéí òîéì çóðàãëàë   Махны чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Тосны ургамал боовсруулах Хөнгөн блок Сүүний чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Архи пиво Цемент Гахайн аж ахуй Ундаа. мах Шахмал түлш Төмс хүнсний ногоо Барилгын модон хийц Төмөрлөг Жимс химсгэнэ Оёдол Барилга угсралт Сүү сүүн бүтээгдэхүүн Сүлжмэл Цаас цаасан бүтээгдэхүүн Жимс жимсгэнэ боловсруулах Мод модон эдлэл. ноолуур. эсгий эдлэл Мал нядлах. гурилан бүтээгдэхүүн Хэвлэх үйлдвэр Бордоо Арьс шир. ангийн үс боловсруулах Хог хаягдал боловсруулах Гурилын үйлдвэр 30 . өндөг Хүнсний бусад үйлдвэр Элс хайрга. шувуу. тавилга үйлдвэрлэл Химийн үйлдвэр Талх нарийн боов. шохой Ноос.

ãàçàð òàðèàëàíãèéí ÝØÕ-òýé -Òºìºðëºã.Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýðæèëòèéí ÑÂÎÒ øèíæèëãýý Äàâóó òàë Ñóë òàë -Äýä á¿òýö: òºìºð çàì. ÌѯÒ-¿¿ä îëîí ÷èãëýëýýð ìýðãýæèë îëãîäîã çýðýã áîëîâñðîë. Àéìãèéí òºâ Ñýëýíãý àéìãèéí á¿õ ñóìààñ 350 êì-í ðàäèóñò îðøäîã -Àòðûí III àÿí ¿ð ºãººæºº ºãºõ áîëîëöîîòîé -Äýýä ñîðòûí ¿ðèéí àæ àõóé ýðõëýõ á¿ðýí áîëîìæòîé -2009 îíûã Æį õºãæ¿¿ëýõ æèë áîëãîí çàðëàñàí -ÇÃ-ñ Äàðõàí. -Îðîí íóòãèéí ñòàíäàðò áàéõã¿éãýýñ ¿éëäâýðëýã÷äýä ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí áàéãóóëëàãóóä òºðèéí äàðàìò ìýò ñàíàãäàõ áîëñîí . -Àëò îëáîðëîã÷ íèíæà íàðûí ¿éë àæèëëàãààãààð óõñàí í¿õýíä íºõºí ñýðãýýëò õèéãýýã¿éãýýñ ìàë í¿õýíä óíàæ ýíäýæ áàéíà. øàòàõóóíû ¿íèéã áóóðóóëàõ ýäèéí çàñãèéí ºíäºð à÷ õîëáîãäîë á¿õèé íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð áàðèãäàõààð òºëºâëºãäºæ áàéãàà -Òºð çàñãèéí äýìæëýã. òºðèéí ¿éë÷èëãýý -ÒÁÁ. Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòãèéã “Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. -Áàíêíû çýýëèéí õ¿¿ ºíäºð áàéãàà íü ¿éëäâýðëýã÷äýä õ¿íä òóñàæ áàéíà. òºìðèéí õ¿äðèéí íººöòýé -Õºíãºí àæ ¿éëäâýð¿¿äèéí áàðèëãà áàéãóóëàìæóóä ñàéòàé -70-80 – ààä îíû òóðøëàãàòàé àæèëëàõ õ¿÷íèé íººöòýé /ãýõäýý íýëýýä íàñæèëò ÿâàãäàæ áàéíà/ -Èõ äýýä ñóðãóóëèóä îëîíòîé. 31 . òýýâðèéí çàðäàë ºíäºð -Ñîö. Õ¿ñíýãò 3. ñýðãýýí çàñâàðëàõ ¿éëäâýð¿¿ä áîëîí Äàðõàí –Óóë àéìàãò øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä õýìýýí àíãèëæ ýíý á¿ëýãò õàðóóëëàà. àñóóëãà ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íã ¿íäýñ áîëãîâ. äóëààí. àæèëëàõ áîëîìæã¿é -Îðõîí ñóìàíä öýâýð áîõèð óñàí õàíãàìæ áàéõã¿éãýýñ ¿éëäâýð ýðõëýõ áîëîìæ ñóë . îëîí óëñûí àâòî çàì òýýâýð. õýðýãëýã÷äèéí õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàðûí áóóðàëò. 3. ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã” ãýæ çàðëàñàí -Íàðèéí íîîñò õîíü ¿ðæ¿¿ëæ ñàéí ÷àíàðûí íîîñ. áàéãàëèéí áîëîîä ýäèéí çàñãèéí íººöèéã äýëãýð¿¿ëýí ñóäàëæ òýäãýýð áîëîìæèéã àøèãëàí Äàðõàí–Óóë àéìàãò äýìæèõ. õàëóóí óñíû ãàçàð áàéõã¿é -Õóâü õ¿ì¿¿ñèéí ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëèéã äîðä ¿çýõ õàíäëàãà èõ áèé -Òºãðºãèéí õàíøíû óíàëò èìïîðòûí ò¿¿õèé ýäèéí ¿íèéã ºñãºæ áàéãàà -Øàòàõóóí. öåìåíò. íýã àéìãèéí äîòîð îðøäîã áàéäàë íü òèéì ÷ çîõèìæòîé áèø ó÷ðààñ õîëáîãäîõ àñóóäëóóä ¿¿ñäýã .Ñèáèðèéí çàõ çýýëä îéðõîí -Á¿ñ íóòãèéí òºâä îðøäîã. øèëæèëò õºäºë㺺í èõ -Õ¿í àìûí äóíä íóòãàðõàõ ¿çýë áàéõã¿éãýýñ ººð àéìãààñ øèëæèí èðýãñýä áèçíåñ õèéõýä òààòàé -Ìîäíû èìïîðòûí òàòâàðûã òýãëýñýí ÿâäàë ò¿¿õèé ýäèéí íèéë¿¿ëýëòèéã íýìýãä¿¿ëýõ ìàãàäëàëòàé -Àéìàã òºäèéã¿é Ìîíãîëûí çàõ çýýë áàãà -Óñíû íººö áàãàñ÷ áàéãàà -Áàðóóí àéìãóóäààñ ìàë÷äûí í¿¿äýë èõñýæ áýë÷ýýðèéí äààö õýòýðñýí. öàõèëãààíû çàðäëûí ºñºëò -Óëñ îðíû ýäèéí çàñãèéí õÿìðàë. ìýðãýæèë îëãîõ áààç ñóóðü ñàéí -Óðãàìàë. àðüñààð ¿éëäâýð¿¿äèéã õàíãàõ áîëîìæ -Òºìðèéí îðäóóäûã àøèãëàæ ýõëýõ ãýæ áàéãàà -Òºñºâò èõýýõýí îðëîãî îðóóëàõ. íýõèé çýðýã ¿éëäâýð¿¿ä òîãòâîðòîé àæèëëàæ áàéãàà -Õóâèéí õýâøëèéí õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿ä á¿õèé ë ñàëáàðò òîäîðõîé õýìæýýãýýð àæèëëàæ áàéãàà Áîëîìæ -Ñàíõ¿¿æèëòèéí îðîí íóòãèéí áîëîìæ õîìñ -Òºìðèéí õ¿äýð áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð áàéõã¿é -Äîòîîä çàõ çýýë áàãà -Íàðèéí ìýðãýæèëòí¿¿ä çàðèì ñàëáàðò äóòàãäàëòàé -Һ⺺ñ çàéòàé íóòãóóäàä áèçíåñ ýðõëýõýä ýð÷èì õ¿÷ òàòàõ. òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäûí òºëººëºã÷äèéí îðîëöîîíû àðãààð õèéñýí àéìãèéí ÑÂÎÒ øèíæèëãýý áîëîí ñóäàëãààíû áàãèéí àæèãëàëò. ìàë÷èä òàðèàëàí÷äûí õîîðîíäûí ìàðãààí èõñýæ áàéíà. õàðèëöàà õîëáîî.5. í¿¿ðñ. äóëààí. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí èðýýä¿é ¯éëäâýðëýã÷äèéí èðýýä¿éí çóðàãëàëûã ãàðãàõäàà Äàðõàí-Óóë àéìàãò ¿éëäâýðëýë õºãæèõ äîòîîä áà ãàäààä õ¿÷èí ç¿éë¿¿äèéã ýõëýí àâ÷ ¿çýýä çàõ çýýëèéí áîëîìæ.3. áàðèëãà óãñðàëòûí ñàëáàðûí áóóðàëò Àþóë Æè÷: 2009 îíû 3 ñàðä Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýðëýã÷èä. öàõèëãààí -Áàéãàëèéí íººö áàÿëàã: áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ò¿¿õèé ýä.Õýòýðõèé áàãà íóòàã äýâñãýðòýé. îëîí óëñûí áàéãóóëëàãóóäûí òºñºë õºòºëáºð¿¿ä îëíîîð õýðýãæäýã -Õºðø çýðãýëäýý àéìàã áîëîí á¿ñèéí áàéãàëèéí íººö¿¿ä èõ -Õ¿í àìûí ºñºëò íýìýãäýæ áàéãàà. ¿åä áàéñàí çàðèì òîì ¿éëäâýð¿¿ä çîãñîíãè.Îðõîí ñóìàíä öýâýð áîõèð óñàí õàíãàìæ.

Õàðèí çºâõºí ñóìàíäàà áîðëóóëàëò õèéäýã ¿éëäâýðëýã÷èä 10%.ì ¿éëäâýð¿¿ä áàéíà.Çàõ çýýëèéí áîëîìæ Àéìãèéí òºäèéã¿é óëñûí õóâüä äîòîîäûí çàõ çýýë áàãà ãýñýí áýðõøýýë á¿õèé ë òîìîîõîí ¿éëäâýðëýã÷äýä òîõèîëäîæ áàéãàà õýäèé ÷ ¿éëäâýðëýã÷èä ººðñ人 çàõ çýýëèéí áîëîìæîî õýðõýí õàðæ áàéãàà. áàðèëãûí õèéö. Ñýëýíãý àéìàã ãýñýí íü 74% áàéíà. ¿éë àæèëëàãàà õýâèéí ÿâàãäàõ áîëîìæòîé ãýæ áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä 52% ýçýëæ áàéõàä á¿òýýãäýõ¿¿í íü èìïîðòûã îðëîõ óëìààð ýêñïîðòîä ãàðàõ áîëîìæòîé ãýæ áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä 25% áàéãàà íü Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí çàõ çýýëèéí áîëîìæ õàíãàëòòàé ºíäºð áàéãààã õàðóóëæ áàéíà. Õºãæèõ èðýýä¿éòýé ¿éëäâýð¿¿äèéí çàõ çýýëèéí áîëîìæèéí òàëààð Õàâñðàëò 3. Äàðõàí Íýõèé ÕÊ ã. Äàðõàí-Óóë àéìàã Ñýëýíãý àéìãèéí äîòîð îðøäîãòîé õîëáîîòîéãîîð ¿éëäâýðëýã÷äèéí çàõ çýýë íü Äàðõàí-Óóë àéìàã ýñâýë Äàðõàí-Óóë. ÓÁ áóþó áóñàä äîòîîäûí çàõ çýýëèéã õàíãàäàã 11% íü óëñ îðíû øèíæ ÷àíàðòàé òîìîîõîí ¿éëäâýð¿¿ä áîëîõ Ýðýë öåìåíò ÕÊ. Õàðèí ýêñïîðòîä á¿òýýãäýõ¿¿íýý ãàðãàæ áàéãàà ãýñýí 5%-ä ìàë íÿäàëãàà. Äàðõàí Òºìºðëºã ã. Ýðýëò áóóð÷ áàéãàà 23%-í äèéëýíõè íü áàðèëãà.2 áà Õàâñðàëò 3. òóõàéëáàë áàðèëãûí ìàòåðèàë. á¿òýýãäýõ¿¿í íü çàõ çýýëä õýðõýí ¿íýëýãääýãèéã àâ÷ ¿çüå (çóðàã 3.3-ñ äýëãýðýíã¿é ¿çíý ¿¿. òàâèëãà õýðýãñýë ¿éëäâýðëýã÷èä áàéãàà íü ýäèéí çàñàã ñýðãýõýä ¿éë àæèëëàãàà íü õýâèéí áîëîõ ¿éëäâýð¿¿ä ãýæ òîîöîãäîæ áàéíà. Ýðýëò òîãòâîðòîé. Õýðýãëýã÷.Çàõ çýýëèéí áàéäàë ªíººãèéí çàõ çýýëèéí õ¿ðýý Çàõ çýýëèéí áîëîìæ Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ¯éëäâýð¿¿äèéí äèéëýíõè áóþó 80% íü á¿òýýãäýõ¿¿íýý çàõ çýýëä õàíãàëòòàé ñàéí ãýæ ¿íýëñýí áºãººä ýíý íü ÷àíàðòàé õîëáîîòîé ãýæ 68% íü ¿çæýý.11. ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä. 32 .11 ¿çíý ¿¿). ò¿¿íèé äàãàëäàõ ñàëáàð. Çóðàã 3. áîðëóóëàã÷ íàðààñ àâñàí ñàíàë àñóóëãààð ¿éëäâýðëýã÷èä á¿òýýãäýõ¿¿íèéõýý ÷àíàðûã ñàéæðóóëæ. íýð òºð뺺 íýìýãä¿¿ëýõèéã õàìãèéí èõýýð ñàíàë áîëãîæýý. ¯íý õÿìäðóóëàõ áîëîí ñàâ áàãëàà áîîäîë ñàéæðóóëàõ àñóóäëóóä äàðààãèéí áàéðàíä òàâèãäæýý.ì êîìïàíèóä áàãòàæ áàéíà.

àëò. òàðèàëàíãèéí ýðãýëòèéí òàëáàé îðñîí áàéíà. ¯¿íýýñ ¿çýõýä õýðýãëýã÷. Çóðàã 3. 13.Á¿òýýãäýõ¿¿í ñàéæðóóëàõ ñàíàë Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ¯éëäâýðëýã÷äýýñ ººðñ人ñ íü á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õýðõýí ñàéæðóóëàõ òóõàé òîäðóóëàõàä á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãè áóþó ÷àíàðûã ñàéæðóóëàõ øààðäëàãàòàé ãýæ 35% ¿çýæ áàéõàä ºí㺠¿çýìæ. òºìðèéí õ¿äðèéí îðä çýðãèéã íýðëýñýí. í¿¿ðñ. ×àíàð çàðèì òàëààð õàíãàëòã¿é áàéãàà íü òåõíîëîãèéí òºâøèíòýé õîëáîîòîé ãýäãèéã ÷ òýä ýíýõ¿¿ õàðèóëòààð èëýðõèéëñýí áàéíà. ¯éëäâýðëýã÷äèéí á¿òýýãäýõ¿¿íýý õýðõýí ñàéæðóóëàõ ñàíàë ¯éëäâýðëýã÷èä Äàðõàí-Óóë àéìãèéí áîëîìæ áà äàâóó òàëóóäàà àøèãëàí õýðýãëýã÷.Çóðàã 3. ñàâ áàãëàà áà íýð òºðëèéã ñàéæðóóëàõ øààðäëàãàòàé ãýæ òóñ á¿ð 25% íü ¿çæýý (çóðàã 3. îäîî àøèãëàãäàõã¿é áàéãàà õóó÷èí ¿éëäâýðèéí ãàçðûí îáüåêòóóä. áîëîìæ èõòýé àøèãëàõ øààðäëàãàòàé íººöºä áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ò¿¿õèé ýäèéí çàðèì îðäóóä. Õàðèí àéìãèéí õýìæýýãýýð àøèãëàãäààã¿é áàéãàà.13 ¿çíý ¿¿).12. 33 . Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Áàéãàëèéí áîëîîä ýäèéí çàñãèéí íººö Îðîí íóòãèéí õàíãàëòòàé àøèãëàãäàæ áàéãàà áîëîí àøèãëàãäààã¿é íººö áîëîìæèéã ÒÁ-í àæèëòàíóóä õýðõýí òîäîðõîéëæ áàéãààã àâ÷ ¿çýõýä õàìãèéí èõýýð àøèãëàãäàæ áàéãàà íººöºíä áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ò¿¿õèé ýä¿¿ä. áîðëóóëàã÷äûíõàà ñàíàëûã ººðèéíõºº òºâøèíä ñóäëàí òîäðóóëæ ¿éë àæèëëàãààíäàà òóñãàõ øààðäëàãàòàé áàéãàà íü õàðàãäàæ áàéíà. áîðëóóëàã÷èäòàé õàðüöóóëàõàä îäîîãèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéõýý ºí㺠¿çýìæèéã ñàéæðóóëàõ àñóóäàë ¿éëäâýðëýã÷äèéí õóâüä íèëýýä äýýã¿¿ðò òàâèãäàæ áàéãàà þì áàéíà.

Çóðàã 3. íººö¿¿ä áîëîìæ èõòýé Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàãèéí ÒÁ-í òºëººëºã÷人ñ àâñàí ñàíàë àñóóëãûí ¿ð ä¿í ¯éëäâýð¿¿äèéí ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä õààíààñ õýðõýí õàíãàãäàæ áàéãàà. íººö íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæ çýðãèéã ¿éëäâýðëýã÷èä õýðõýí ¿çýæ áàéãààã àâ÷ ¿çýõýä 67% íü àéìãààñàà áîëîí Ñýëýíãýýñ àâäàã ãýñýí íü îðîí íóòãèéí ò¿¿õèé ýäèéí áîëîìæ õàðüöàíãóé ºíäºð ãýäãèéã õàðóóëæ áàéíà.15. 55% íü ººðñ人 ò¿¿õèé ýäèéí áýëòãýí íèéë¿¿ëýëòýý õèéäýã áºãººä ººðñ人 áýëòãýõ.Áàéãàëèéí áîëîîä ýäèéí çàñãèéí íººö Àøèãëàëò ñàéí áàéãàà íººö¿¿ä Àøèãëàãäààã¿é. òºðººñ äýìæèæ íýãäñýí áýëòãýëèéí ñèñòåìòýé áîëîõ çýðãèéã õàìãèéí çºâ àðãà ãýæ ¿çæýý.Ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéí òàëààð ¯íäñýí ò¿¿õèé ýäèéí íººö àâäàã ãàçàð Ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéã õýðõýí õèéäýã Ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéã ñàéæðóóëàõ ¿éëäâýðëýã÷äèéí ñàíàë Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ¿éëäâýðëýã÷äýýñ àâñàí ñàíàë àñóóëãûí ¿ð ä¿í 34 . ò¿¿õèé ýäèéí íººö õ¿ðýëöýý õàíãàìæ õèð áàéãàà.14. õóäàëäàí àâàëòûí ñóâãèéã íýìýãä¿¿ëýõ. Çóðàã 3.

Ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéã íýìýãä¿¿ëýõ ÿìàð íýã áàéäëààð áîëîìæòîé ãýæ ¿éëäâýðëýã÷èä 100% õàðèóëñàí áºãººä ¿¿íýýñ 47% íü á¿ðýí áîëîìæòîé ãýñýí íü ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéí àñóóäàë ¿éëäâýðëýã÷äýä ýåðýãýýð íºëººëæ áàéãààã èëýðõèéëæ áàéíà. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í. Çóðàã 3.ͺºö õàíãàëòòàé ãýæ ¿çýãñýä 49% áàéãàà áºãººä íººö áàãà ãýæ ¿çñýí ¿éëäâýðëýã÷äèéí äèéëýíõè ìîäîí ýäëýë. ÌѯÒ-¿¿äýä áýëòãýãäýí ãàðäàã äýýä áîëîí äóíä ìýðãýæëèéí áîëîìæòîéãîî èëýðõèéëæ áàéíà. 35 .16. çºãèéí àæ àõóé. Õàðèí àéìàãò áýëòãýãääýãã¿é òðàêòîð÷èí. êîìáàéí÷. çºãèé÷èí. õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. Õàðèí àæèëëàõ õ¿÷ òîãòâîðã¿é ãýñýí ¿éëäâýðëýã÷äèéí 24%-í õóâüä ¿éë àæèëëàãàà óëèðëûí øèíæ ÷àíàðòàé ãýæýý.Àæèëëàõ õ¿÷íèé íººöèéí òàëààð Àæèëëàõ õ¿÷ýý õýðõýí áýëòãýäýã Òîãòâîðòîé áàéãàà íºõöºë Òîãòâîðã¿é áàéãàà øàëòãààí Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ¯éëäâýð¿¿äèéí 52% ìýðãýæèëòýé àæèëëàõ õ¿÷íèé íººöòýé ãýæ õàðèóëñàí íü èõýâ÷ëýí ñîö. ñîíãîëò áàãà çýðýã íü ¿¿íèéã íºõöºëä¿¿ëæ áàéíà.¿åèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí ìýðãýæèëòýé àæèëëàõ õ¿÷ áîëîí Äàðõàíû èõ äýýä ñóðãóóëü. ¯¿íèéã ¿éëäâýðëýã÷äèéí 68% àæèëëàãñäàà ÿìàð íýã õýìæýýãýý𠺺ðñ人 ñóðãàí äàäëàãàæóóëæ àâäàã ãýñíýýñ õàðæ áîëíî. çîîòåõíèê÷ ã. Àéìàãò áàéäàã ÌÑ¯Ò áîëîí Äàðõàí ªð㺺 ÌÑ¯Ò íü òóñ á¿ð 14 ÷èãëýëýýð ìýðãýæèëòýé àæèëòàí áýëòãýæ æèëä äóíäæààð íèéò 500 îð÷èì íàðèéí ìýðãýæèëòýé áîëîâñîí õ¿÷èí òºãñãºí ãàðãàæ áàéãàà áºãººä áàðèëãà. Ýíý á¿õíýýñ ¿çýõýä íàðèéí ìýðãýæèëòí¿¿äèéã áýëòãýõ àæèëä àéìãèéí èõ äýýä ñóðãóóëü. ¯éëäâýð¿¿äýä àæèëëàõ õ¿÷íèé òîãòâîð ñóóðüøèë åðºíõèé人 ñàéí áºãººä öàëèí òîãòâîðòîé. î¸äîë. ñ¿¿. óëñàä áýëòãýãäýõýý áîëüñîí òºìºð õèéö ýäëýëèéí ìýðãýæèëòýí. àæëûí óóð àìüñãàë ñàéí. õ¿íñ ¿éëäâýðëýë. àâòîìàøèí çàñâàð çýðýã ñàëáàðóóäààñ áóñàä ñàëáàðò ìýðãýæèëòýé àæèëòàí áýëòãýí ºã÷ ÷àäàõã¿é áàéíà.ì ìýðãýæèëòýí¿¿ä äóòàãäàëòàé áàéãààã ìºí 48% íü õàíãàëòã¿é ãýñíýýñ õàðæ áîëíî. ÌѯÒ-¿¿ä õýðýãöýýíèé ñóäàëãàà õèéæ ìýðãýæëèéí ÷èãëýë¿¿äýý íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãà òóëãàð÷ áàéíà.

.6. áîðëóóëàã÷èä. Òýäãýýð ñàíàë àñóóëãààð òîäîðñîí ¿éëäâýð¿¿äèéã ÌÓÇÃ-í òýðã¿¿ëýõ 12 ÷èãëýëä áàãòñàí. ñ¿¿. Ìàõ. Õ¿íñíèé ¿éëäâýð . Ìàõ êîìáèíàò .Õºãæèõ èðýýä¿éòýé ¿éëäâýð¿¿ä: Õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí áà øèíý ¿éëäâýð¿¿äèéã òîäîðõîéëîõäîî äîîð äóðüäàõ 2 ¿å øàòòàéãààð òîäðóóëàí Äàðõàí-Óóë àéìãèéí èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿ä õýìýýí ýíý á¿ëýãò àâ÷ ¿çýæ áàéíà. ñàíàë àñóóëãààð ¿íýëãýý àâñàí áàéäàë. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä áàãòñàí. Ãóðèëûí ¿éëäâýð . õ¿íñíèé íîãîî . ÒÁÁ-í òºëººëëèéí äóíä õèéñýí õýëýëö¿¿ëãýýð òîäîðõîéëîãäñîí çýðýã áàéäëààð òóñ á¿ð îíîî ºãºí ¿íýëæ 3-ñ äýýø îíîî àâñàí ¿éëäâýð¿¿äèéã ñîíãîí àâñàí áîëíî. ñóäàëãààíû áàãèéí àéìàãò ¿éëäâýðëýã÷. Ìàõ. íîãîî áîëîâñðóóëàõ Æį . Ǻãèéí àæ àõóé . íîîñíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé Îðõîí ñóì . Òºìñ. 2009 Äàðõàí ñóì . Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í 36 . Õ¿ñíýãò 3. Àðüñ øèð. ÒÁ áà ÒÁÁ-óóäûí òºëººëºã÷äèéí ñàíàë àñóóëãààð òîäîðõîéëîãäñîí ¿éëäâýð¿¿äèéã æàãñààí 3-ñ äýýø ñàíàë àâñàí ¿éëäâýð¿¿äèéã ÿëãàí àâ÷ æàãñààëò ãàðãàñàí. Òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð . õýðýãëýã÷èä. õ¿íñíèé íîãîî Ǻãèéí àæ àõóé Ìàõ. ¯ð òàðèà . ¯éëäâýðëýã÷èä. 2. θäëûí ¿éëäâýð¿¿ä . 1. Æèìñ. ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóé . ÒÁ. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿ä . àõóé Òºìñ.Äàðõàí –Óóë àéìãèéí õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä. Õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ õóâàíöàðûí ¿éëäâýð . íýõèé áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð . Óðãàìëûí òîñíû ¿éëäâýð Õîíãîð ñóì . Øàðûí ãîë í¿¿ðñíèé óóðõàé .7 -ñ ¿çíý ¿¿.6 áà 3. ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ Øàðûí ãîë ñóì . . Öåìåíòèéí ¿éëäâýð . Õºãæèõ èðýýä¿éòýé ¿éëäâýð¿¿äèéí æàãñààëòûã ñóìäààð õàðóóëñàíûã õ¿ñíýãò 3.

òåõíîëîãèéí õîöðîãäëîîñ øàëòãààëààä ºðòºã ºíäºðòýé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýäýã ó÷ðààñ ¿íèéí õ¿÷èí ç¿éëýýñ øàëòãààëàí ýðýëò áàãàòàé áàéäàã ÷ òåõíèê. . . . ªíººãèéí áàéãàà õóâàíöàð õîã õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð òîíîã òºõººðºìæ. Òºìºðèéí îðä àøèãëàõ Íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Øèëìýë ñîðòûí ¿ðèéí àæ àõóé ¯òðýì çîîðèéí àæ àõóé Òýæýýëèéí óðãàìàë òàðèàëàëò Òýæýýëèéí Æį Óñàëãààòàé òàðèàëàí Ñ¿¿ öóãëóóëàõ õºðãºëòèéí öýã¿¿ä Öýâýð áîõèð óñíû íýãäñýí ñèñòåì Õ¿íñíèé íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé Õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéí àæ àõóé Çîîðèéí àæ àõóé Õ¿íñíèé íîãîîíû àãðîòåõíèêèéí ïàðê Øóóäàéíû ¿éëäâýð Òàëõ. 37 . íàðèéí áîîâíû öåõ Øàðûí ãîë ñóì . . .7. . ¿éëäâýðëýë ýðõëýõèéã ñîíèðõîã÷èä àíõààðàõ íü ç¿éòýé.Õ¿ñíýãò 3. . . ñ¿¿ öóãëóóëàõ öýã¿¿ä Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé Òýæýýëèéí ¿éëäâýð Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé Õàÿãäàë öààñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð ¯ÒÏ Í¿¿ðñ êîêñæóóëàõ ¿éëäâýð Îðõîí ñóì . ¿ðèéí àæ àõóé. . . òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýë õèéæ ºðòºãºº áóóðóóëâàë ýðýëò èõýýõýí íýìýãäýõ áîëîìæòîé þì. . . ßëàíãóÿà ¿ð òàðèà. .Äàðõàí-óóë àéìàãò øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä. Æèæèã òºìºð õèéöèéí ¿éëäâýð Õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýð. . . . ýêñïîðòûí ÷èãëýëòýé ¿éëäâýð¿¿äýýð ºíººãèéí ¿éë àæèëëàãàà íü òîãòâîðæñîí òîìîîõîí ¿éëäâýð¿¿ä òýðã¿¿ëæ (ìàòðèöûí 2-ð í¿ä) áàéíà. Ó÷èð íü ¿éëäâýð ýðõëýã÷äèéí õ¿ñýë ñîíèðõîë. . . ñóìäààð Äàðõàí ñóì .8) áàéðøóóëàõàä áàéãàëèéí áîëîîä ýäèéí çàñãèéí íººö èõòýé. . ýðýëò ºíäºðòýé áóþó èìïîðòûã îðëîõ. . õ¿íñíèé íîãîî. Çàìàñêíû ¿éëäâýð Êåðàìçèò øàâàð àøèãëàí òîîñãî. ìºíãºí õºðºí㺠çýðýã áàéâàë íººöèéã õÿëáàðõàí íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæòîé. Óëñ îðíû ýäèéí çàñãèéí íºõöºë áàéäàë ñàéæðàõàä ¿éë àæèëëàãàà íü ýðñ ºñºõ ¿éëäâýð¿¿ä. . ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. ͺºö áàãàòàé ÷ çàõ çýýëèéí áîëîìæ ºíäºðòýé ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä íººöèéã íýìýãä¿¿ëýõã¿éãýýð çàõ çýýëèéí áîëîìæîî àøèãëàõ áîëîìæã¿é áºãººä ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿äèéã äîòîð íü íººöèéã íýìýãä¿¿ëýõýä õÿëáàð áîëîí íººöèéã íýìýãä¿¿ëýõýä õ¿íäðýëòýé ãýæ õóâààí íººö íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæ èõòýé ¿éëäâýð¿¿ä äýýð ýõíèé ýýëæèíä ¿éëäâýðëýã÷èä. õàâòàíãèéí ¿éëäâýð Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ öåõ Íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Äàðõàí-Óóë àéìãèéí èðýýä¿éã òîäîðõîéëîõ ºíººãèéí áà èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿äèéã ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íä ¿íäýñëýí ¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýëýýð ìàòðèöàä (õ¿ñíýãò 3. . òýð äóíäàà áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí ýðýëò ýíý æèëèéí õóâüä ýðýëò áàãàññàí ÷ îéðûí èðýýä¿éä ýðýëò äàõèí íýìýãäýõ ó÷ðààñ ýðýëò ºíäºðòýé á¿ëýãò õàìààðóóëëàà. . . àøèãëàëòûã íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæòîé. Õîíãîð ñóì . Ýðýëò îäîîãîîð áàãà ÷ íººö èõòýé ìàòðèöûí 1-ð í¿äýíä áàãòàõ ¿éëäâýð¿¿ä íü õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä áàéíà. . áëîê. òýæýýëèéí óðãàìàë. õ¿ëýìæ çýðýã ÕÀÀ-í ñàëáàðûí ¿éëäâýð¿¿äèéí íººöèéã íýìýãä¿¿ëýõýä èë¿¿ õÿëáàð þì. çºãèéí àæ àõóé.

Õ¿ñíýãò 3.8.Èðýýä¿éã òîäîðõîéëîõ ¿éëäâýð¿¿äèéí ¿íýëãýýíèé ìàòðèö
Çàõ çýýëèéí èðýýä¿éí áîëîìæ

ͺºöèéí ¿íýëãýý

ͺºö õàíãàëòòàé

Ýðýëò áàãà
1-ð í¿ä
.
Õàÿãäàë öààñ
áîëîâñðóóëàõ
¿éëäâýð*
.
Õàÿãäàë
áîëîâñðóóëàõ
õóâàíöàðûí
¿éëäâýð

ͺºö áàãà

3-ð í¿ä

Ýðýëò ºíäºð
2-ð í¿ä
.
Äàðõàí Òºìºðëºã ÕÊ-í îëáîðëîõ ¿éëäâýð
.
Äàðõàí Õºâºí ÕÊ
.
Ñèëèêàò ÕÊ
.
Ýðýë Öåìåíò ÕÊ
.
Øàðûí ãîë ÕÊ
.
Äàðõàí Íýõèé ÕÊ áîëîí íýõèé î¸ìîë á¿òýýãäýõ¿¿í
¿éëäâýðëýë
.
Ãóðèëûí ¿éëäâýð¿¿ä
.
Õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿ä
.
Òºìñ òàðèàëàëò
.
Òîîñãî, áëîêíû ¿éëäâýð
.
Êåðàìçèòûí ¿éëäâýð*
.
Õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýð*
.
Ñ¿¿ öóãëóóëàõ öåõ¿¿ä*
.
Í¿¿ðñ êîêñæóóëàõ ¿éëäâýð
.
Õ¿íñíèé íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð
.
Çàìàñêíû ¿éëäâýð*
4-ð í¿ä
.
Äàðõàí Òºìºðëºã ÕÊ-í áîëîí áóñàä òºìºð õèéöèéí
¿éëäâýð
.
Ýì Æè ¿¿ä ÕÕÊ
.
Íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð*
.
Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé
.
Óðãàìëûí òîñíû ¿éëäâýð
.
Õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàëò
.
Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé*
.
Ǻãèéí àæ àõóé
.
¯ð òàðèà
.
Óñàëãààòàé ãàçàð òàðèàëàí*
.
Òýæýýëèéí ¿éëäâýð*
.
Çîîðèéí àæ àõóé*
.
¯ðèéí àæ àõóé*
.
Øóóäàéíû ¿éëäâýð*
.
Àãðîòåõíèêèéí ïàðê*
.
Îéí ¿ðæ¿¿ëýã *

Æè÷: ͺºö áà çàõ çýýëèéí áîëîìæèéí ¿íýëãýýí (õàâñðàëò 3.2 áà 3.3) äýýð ¿íäýñëýí ãàðãàâ.
*-ð øèíýýð áàéãóóëàãäàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã òýìäýãëýñýí áîëíî.

Àéìãèéí èðýýä¿éã òîäîðõîéëîõ ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàëûã õºãæèõ èðýýä¿éòýé
ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä (çóðàã 3.17 áà 3.18) áà èðýýä¿éä øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä
(çóðàã 3.19 áà 3.20) ãýæ õóâààí ãàðãàõäàà Äàðõàí ñóìûã òóñä íü äýëãýðýíã¿éãýýð (çóðàã
3.18 áà 3.20) ãàðãàâ.

38

Çóðàã 3.17.Äàðõàí-Óóë àéìàãò õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë

Òàíèõ òýìäýã
Махны чиглэлийн
эрчимжсэн аж ахуй
Сүүний чиглэлийн
эрчимжсэн аж ахуй

Зөгийн аж ахуй

Тоосго

Үр тариа

Нүүрс

Ноос, ноолуурын чиглэлийн
эрчимжсэн аж ахуй

Төмс хүнсний ногоо

39

Çóðàã 3.18.Äàðõàí ñóìûí õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë

Òàíèõ òýìäýã
 

 

Махны чиглэлийн эрчимжсэн аж
ахуй

Тосны ургамал боовсруулах

Хөнгөн блок

Сүүний чиглэлийн эрчимжсэн аж
ахуй

Гурилын үйлдвэр

Цемент

Жимс жимсгэнэ боловсруулах

Оёдол

Төмөр хйиц

Талх нарийн боов, гурилан
бүтээгдэхүүн

Барилгын модон хийц

Төмөрлөг

Мал нядлах, мах

Хог хаягдал боловсруулах

Барилга угсралт

Арьс шир, ангийн үс
боловсруулах

40

гурилан бүтээгдэхүүн Шуудайны үйлдвэр Хүлэмжийн аж ахуй Сүү цуглуулах.Äàðõàí-Óóë àéìàãò õºãæèõ øèíý ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë Òàíèõ òýìäýã     Сүү сүүн бүтээгдэхүүн Тоосго Агуулахын аж ахуй Жимс жимсгэнэ Замаскны үйлдвэр Агропарк Талх.Çóðàã 3. нарийн боов. хөргөлтийн цэг Цэвэр бохир усны систем Мод үржүүлэг Хүчит тэжээлийн үйлдвэр Үрийн аж ахуй Нефть боловсруулах үйлдвэр Төмрийн орд Малын тэжээл Усалгаатай газар тариалан 41 .19.

20. Ýíý çîðèëò áèåëýõ 42 . Ýäãýýð ñàëáàðûã îéðûí èðýýä¿éä õºãæ¿¿ëýõ çîðèëòîä ¿íäýñëýí àéìãèéí ¿íäñýí 9 ñàëáàðûí 2015 îí õ¿ðòýëõ õàíäëàãûã ñàëáàð õîîðîíäûí áàëàíñûí àðãûã àøèãëàí òîäîðõîéëîâ.Äàðõàí ñóìàíä õºãæèõ øèíý ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë Òàíèõ òýìäýã     Сүү сүүн бүтээгдэхүүн Махны чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Нүүрс Жимс жимсгэнэ Сүүний чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Хог хаягдал боловсруулах Төмөр хийц Хүчит тэжээлийн үйлдвэр ҮТП Хүлэмжийн аж ахуй Үйлдвэрлэл технологийн парк 3. óóë óóðõàé. ̺í Òºìºðëºãèéí îðäûã 2009 îíîîñ àøèãëàæ ýõëýõ çîðèëò òàâüñàí áàéíà. áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýë.3. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí “Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã” áîëãîí çàðëàñàí áîëîí Àòàðûí Ø àÿíû õ¿ðýýíä ÕÀÀ ñàëáàð íýëýýä ºñºõ õàíäëàãàòàé áàéíà.2 Àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ñàëáàðóóäûí èðýýä¿éí õàíäëàãà Àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ñàëáàð íü ÕÀÀ.Çóðàã 3.

.Ñàëáàðóóäûí á¿òöèéí ººð÷ëºëò Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á.5(∑Yi2)0.Y)<1: íýã á¿òöèéí òîäîðõîé õýñýã íºãºº á¿òöèéí ººð÷ëºëòèéí ¿ðãýëæëýë áîëæ áóéã èëòãýíý E(X.Y)=-1: íýã á¿òýö íºãºº á¿òöèéã áóóðóóëñíû ¿ð äàãàâàð 0<N(X.5 Ýíä: X.Y)=1: íýã á¿òýö íºãººãèéí ¿ðãýëæëýë áîëæ áóé E(X.21.Y)2)0. õýâëýëèéí ¿éëäâýðëýëèéí ºñºëò íýëýýä èõ áîëîâ÷ íèéò áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí ºñºëòºíä áàãà íºëººëæ áàéíà. Æèæèã. N(X.Y)= (1-E(X. Äýýðõ íºõöºë áàéäëóóä íèéò ñàëáàðóóäàä õýðõýí íºëººëºõèéã òåõíîëîãèéí êîýôôèöèåíòèéí ìàòðèöûã ¿íäýñëýí ãàðãàâ. Òîîöîîíû íýãäñýí ¿ð ä¿íã Çóðàã 3. ̺í íýõèé î¸ìîë á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ÎÕÓ-ä ýêñïîðòëîõ áîëñîí.Y)<1: X áà Y á¿òöèéí ÷èãëýëèéí ººð÷ëºëòèéí õýìæýýã òîäîðõîéëíî N(X.21-ñ ¿çíý ¿¿.Y)=0: õî¸ð á¿òöèéí ººð÷ëºëòèéí ÷èãëýë äàâõöàõ N(X. Çóðàã 3.Y õî¸ð ººð îíû ñàëáàðûí á¿òöèéí âåêòîð E(X.Y)=1: ººð÷ëºëòèéí ÷èãëýë ïåðïåíäèêóëÿð 43 . E(X.5 .íºõöºëä ýð÷èì õ¿÷íèé ¿éëäâýðëýë.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ. äóíä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëñíèé ä¿íä àéìãóóäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéí á¿òöýä ãàðàõ ººð÷ëºëòèéã òîäîðõîéëîâ. 2011 îíîîñ Øàðûí ãîëûí óóðõàé äàëä îëáîðëîëòûí òåõíîëîãèò øèëæèæ ÷àäâàë ýíý íü ìºí ýð÷èì õ¿÷ áîëîí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ºñºëòºíä øóóä íºëººëíº. òýýâðèéí ñàëáàðûí ºñºëòºíä øóóä íºëººëíº.Y õî¸ð á¿òýö ýðñ ÿëãààòàé 0<E(X.Y)=0: X.Y)= ∑XiYi/(∑Xi2)0.

Äàðõàí-Óóë àéìãèéí íèéò ñàëáàðûí ºñºëò.9999 0. Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé Äàðõàí –Óóë àéìàã íü 2008 îíû ìàë òîîëëîãûí ä¿íãýýð ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí 3221 ¿õýðòýéãýýñ 3063 ¿íýýòýé.Ñàëáàðûí á¿òöèéí ººð÷ëºëò E(X. Íýã ¿íýýíýýñ ãàðàõ ñ¿¿íèé ãàðö æèëäýý äóíäæààð 1770 ëèòð áàéíà.0126 2014 0.22.10-ã ¿çíý ¿¿). ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã“ ãýæ çàðëàñàíòàé õîëáîãäóóëàí Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéí èðýýä¿éí õàíäëàãûã äàðààõü áàéäëààð òîîöîîëîí ãàðãàëàà.Y)= 2009 0.9. 2021 îíä 163 ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóé áèé áîëîõîîð áàéíà (õ¿ñíýãò 3.22-ñ ¿çíý ¿¿.3 õóâü áàéõ áºãººä äàðààãèéí æèë¿¿äýä ºñºëò òîãòâîðòîé 15% îð÷èì áàéõ àæýý. Çóðàã 3. áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéí ýçëýõ õýìæýý áàãà çýðýã áóóð÷ 49.0262 2011 0. Àéìãèéí ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéí ñ¿ðãèéí á¿òýö áîëîí ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóéí íýãæèéí òîîã 2009-2021 îí õ¿ðòýë òîîöîîëîí ãàðãàëàà.0434 2012 0.9991 0. Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòãèéã ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. 2009-2012 îíä ÄÍÁ-èéí ºñºëò ºíäºð 17.9997 0.2%.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ.9999 0.0128 2015 îí ãýõýä àéìãèéí ÄÍÁ-ä óóë óóðõàéí ýçëýõ õýìæýý èõýýõýí íýìýãäýæ 11.4-25. 2009-2015îí Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á.èéí ºñºëò ÿìàð áàéõûã Çóðàã 3.9999 0. 2015 ãýõýä ¿õýð ñ¿ðãèéí òîî 4843 õ¿ð÷ 2021 îíä 6402 õ¿ð÷ ºñºõ õàíäëàãàòàé áàéíà.0727 2010 0. Ñàëáàðûí á¿òöýä ãàðàõ ýíý ººð÷ëºëòèéí ä¿íä àéìãèéí ÄÍÁ.9996 0. Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéí èðýýä¿éí õàíäëàãà Çàñãèéí ãàçðààñ “Äàðõàí.Y)= N(X. 44 .Õ¿ñíýãò 3.9974 0.0127 2015 0.7% õ¿ðýõ áà áóñàä ñàëáàðûí ýçëýõ õýìæýý áàðàã òîãòâîðòîé áàéíà.0271 2013 0. Õàðèí íýã àæ àõóéí íýãæ íü äóíäæààð 30 ñààëèéí ¿íýýòýé áàéíà ãýæ ¿çâýë 2015 îíä 123.

2 6.6 8682.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ.9 11.9 117.7 542.7 8. ñ¿¿íèé íººö æèëäýý 8682.7 10593.11. 45 .Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ.8 5.8 5597.л 5080.0 7824.9 117.Ñààìûí õýìæýýíèé ººð÷ëºëò.л 5.Õ¿ñíýãò 3.7 7027. л 1770 1770 1770 1888 2006 2124 2242 2360 2477 3020 3563 4106 4648 саамын нэмэгдэл 117. Õ¿ñíýãò 3. (õàøààíû ¿íý 5 ñàÿ òºãðºãèéã çàðäàëä îðóóëæ òîîöñîí áîëíî) Õ¿ñíýãò 3.5 15. æèëèéí 24566.12-ã ¿çíý ¿¿.7 хоногийн саам.9 117.2 ìÿí ëèòðò õ¿ð÷ áàéíà.9 5439.3 13665. Õàðèí 2021 îíä ãýõýä ñààìûí ãàðö 4848 ëèòðò õ¿ð÷. Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóéí áóþó ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøãèéã 30 ¿íýýòýé àæ àõóéí íýãæýýð æèøýý áîëãîí 2 õóâèëáàðààð òîîöëîî.9 117.2 9603.9 117.8 6.7 542.11 –ã ¿çíý ¿¿).3 7.10.1 17005.3 6285. À õóâèëáàð: ¯íýýíèé áàéðûã øèíýýð áàðüæ ñààìûã ºíäºð àøèã øèìòýé ¿¿ëäýðèéí è÷ýýâýð ¿ðýýð õýýëò¿¿ëæ ñààìûã íýìýãä¿¿ëýõ .Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ¿õðèéí ñ¿ðãèéí òîî á¿òýö.7 542.0 7.8 5.6 ìÿí ëèòð ñ¿¿íèé íººöòýé áîëîõîîð áàéíà (õ¿ñíýãò 3. 2009-2012 жил 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 нийт үхэр 3832 3864 4021 4212 4413 4623 4843 5074 5315 5568 5833 6111 6402 төл 2260 2302 2344 2456 2573 2695 2824 2958 3099 3246 3401 3563 3732 жилийн эцэст бяруу эм эм үржилд борлуулах бух 892 50 11 872 49 11 888 50 11 930 52 12 975 55 12 1021 57 13 1070 60 13 1120 63 14 1174 66 15 1230 69 15 1288 72 16 1350 76 17 1414 79 18 шүдлэн эр 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 гунж 538 548 574 601 630 660 691 724 759 795 833 872 914 Сүүний эм шүдлэн бух 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 эр 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 үнээ 2339 2382 2496 2615 2739 2870 3006 3149 3299 3456 3621 3793 3974 бух 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 ААН тоо 96 98 102 107 112 118 123 129 135 142 148 156 163 Ýõ ¿¿ñâýð:2008 îíû ñ¿ðãèéí ýðãýëòèéí ìýäýýëýë äýýð ¿íäýñëýí ýäèéí çàñàã÷ Á.5 24566.3 20632.7 542.7 13. Ñåëåêöèéí ¿ð ä¿íä ñààìûí õýìæýý 2015 îí ãýõýä íýã ¿íýýíýýñ ãàðàõ ñààìûí ãàðö 2242 ëèòð áîëæ.2 Саах сүү мян. 2009-2021 îíóóä жил 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 жилийн саам.1 9.6 7.6 Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á.9 542.

9 2308. Õî¸ð õóâèëáàðûí Àøèãò àæèëëàãààíû äîòîîä ºãººæ àäèëõàí 27% áàéãàà áîëîâ÷ õàðèí öýâýð àøãèéí ºãººæèéã õàðâàë ñààëèéí 305 õîíîãèéí ñààì 2500 ëèòðýýñ äýýø ãàðöòàé ¿íýýí¿¿ä õóäàëäàí àâñàí íü èë¿¿ àøèãòàé áàéíà.1 49994.8 4104.5 55410.Íýã ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøèã. À õóâèëáàðààð Жил 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Саам.4 87819.4 55265. Õ¿ñíýãò 3.2 5189.2 -2075.13-ã ¿çíý ¿¿.8 87819.8 2816.8 NPV=623.6 41067.9 5189.4 55265.5 Зардал 37744. Á õóâèëáàð: ¯íýýíèé õàøààã øèíýýð áàðüæ 2500 ëèòð äýýø ñààìòàé 30 ø ¿íýý øèíýýð õóäàëäàí àâ÷ ñààìûã íýìýãä¿¿ëýõ.8 60431.7 58491.8 87819.5 2476.8 87819.8 2122.8 60431.1 41479.4 38991. 46 .0 27388.4 87819.Íýã ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøèã.9 43137.5=NPVa) Ìàõíû ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé Äàðõàí –Óóë àéìàã íü 2008 îíû ìàë òîîëëîãûí ä¿íãýýð ìàõíû ÷èãëýëèéí 1370 ¿õýðòýéãýýñ 1349 õýýëòýã÷ áàéíà.0 42109.1 4351.2 54656.2 21216.5 45511.2 16350.4 3019.9 27388.9 1028. кг 2476.1 49994.9 5189.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ.13.6 71616. 30 ¿íýýíèé 39 ñàÿ òºãðºãèéã çàðäàëä îðóóëæ òîîöñîí áîëíî) Õ¿ñíýãò 3. (õàøààíû ¿íèéã 5 ñàÿ òºãðºã.4 41160.2 21216.8 87819.8 Ашиг 1028.9 Орлого 30231.12.Õ¿ñíýãò 3.0 27388.9 5189.5 55410.9 27388. (NPVb=1106 >623.2 5189.6 2358. Äàðõàí–Óóë àéìãèéí ìàõíû ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéí ¿õðèéí òîî áîëîí ìàõíû ôåðìåðèéí òîîã 2009-2021 îí õ¿ðòýë òîîöîîëîí ãàðãàëàà.8 Зардал 42109.5 4647.0 IRR=27% Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á.9 NPV=1106 Орлого 43137.0 27388.8 Ашиг -7513.0 27388. Á õóâèëáàðààð Жил 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Саам.2 43787.8 60431.7 2240.8 4104.4 60431.2 16350.0 57472. 2015 ãýõýä ¿õýð ñ¿ðãèéí òîî 1715 õ¿ð÷ 2021 îíä 2247 õ¿ð÷ ºñºõ õàíäëàãàòàé áàéíà.4 60431.0 57472.9 5189.2 54656.1 3561. кг 2004.5 4647.8 60431.6 71616.0 IRR=27% Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á.0 27388.8 87819.8 60431.0 79708.3 5415.8 60431. Õàðèí íýã àæ àõóéí íýãæ íü äóíäæààð 50 ¿õýðòýé áàéíà ãýæ ¿çâýë 2015 îíä 34. Íýã ¿õðýýñ ãàðàõ ìàõíû ãàðö äóíäæààð 230-260 êã áàéíà.8 87819.4 3019.9 5189. 2021 îíä 45 ìàõíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé áèé áîëîõîîð áàéíà (Õ¿ñíýãò 3.0 79708.1 3561.3 5415.9 5189.0 27388.14-ã õàðíà óó).8 2816.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ.7 58491.

0 ìÿí òºã).9 7453.4 Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á.7 8799. Íàðèéí íàðèéâòàð íîîñò õîíèíû àæ àõóé Íàðèéí.4 -2317.2 8246. Õýðâýý 38400 ìÿí òºã ñàíõ¿¿æèëòèéã ººðºº õèéæ ÷àäâàë èë¿¿ ýð÷èìæñýí àæ àõóéã áèé áîëãîæ áîëîõîîð áàéíà.5 4919.3 B.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ. Äàðõàí –Óóë àéìãèéí ìàõíû ¿õðèéí ºñºëò Он 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Нийт үхэр хээлтэгч худалдах  үхэр 1370 1433 1499 1568 1640 1715 1794 1877 1963 2054 2148 2247 795 831 869 909 951 995 1041 1089 1139 1191 1246 1303 233 244 255 549 574 600 628 657 687 719 752 786 ААН тоо 27 29 30 31 33 34 36 38 39 41 43 45 Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á.15. Õ¿ñíýãò 3. 1 áóõûã (õ900.716 ìÿí òºãðºã ãàðñàí.Õ¿ñíýãò 3.1 2 3 4 5 6 7 21 21 10 10 8 21 21 11 11 8 8 49 2 25 25 12 12 9 8 54 2 26 26 13 13 10 9 55 2 27 27 14 14 10 10 58 2 29 29 15 15 10 10 60 2 43 1 72 2601.0 ìÿí òºã) õóäàëäàí àâ÷.6 IRR=20. Хувилбар NPV=454.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ.7 20492 108 28221. À áà Á õóâèëáàðààð Хөрөнгө оруулалтын 1 жил Эм төл Эр төл Эм бяруу Эр бяруу Гунж 50 Гуна Үнээ Бух 1 Шар Нийт үхэр 51 Орлого Зардал 38400 Ашиг -38400 A. íàðèéâòàð íîîñò õîíèíû àæ àõóéã øèíýýð 300 ýì òºëºã (õ35.4% IRR=410% 97 24501.5 ñàÿ òºãðºã) õóäàëäàí àâ÷ áàéãóóëáàë òóñ àæ àõóéí ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøèã ÿìàð 47 . ìàõíû ãàðöûã íýìýãä¿¿ëýõ Õ¿ñíýãò 3.0 ìÿí òºã.Íýã ìàõíû ÷èãëýëèéí ôåðìåðèéí ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøèã. Öýâýð àøãèéí ºãººæ 31. íèéò 10.15-ã ¿çíý ¿¿ À õóâèëáàð: Ñýëýíãý ¿¿ëäýðèéí ìàõíû ÷èãëýëèéí ¿íýýã ºíäºð àøèã øèìòýé è÷ýýâýð ¿ðýýð õýýëò¿¿ëæ. Äýýðõ 2 õóâèëáàðûí Àøèãò Àæèëëàãààíû ªãººæ (IRR) áîëîí Öýâýð Aøãèéí ªãººæèéã (NPV) õàðüöóóëàí ¿çýõýä Á õóâèëáàðûí Àøèãò àæèëëàãààíû äîòîîä ºãººæ 410%.9 89 13990.9 6495. Ìàõíû ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóéã àøãèéã 50 ¿õýðòýé àæ àõóéí íýãæýýð æèøýý áîëãîí 2 õóâèëáàðààð òîîöëîî.5 112 32376.8 17048.1 102 28468.3 23577.14. ¿¿ëäýð óãñààã ñàéæðóóëñíààð ìàõíû ãàðöûã íýìýãä¿¿ëýõ Á õóâèëáàð: Ìàõíû ÷èãëýëèéí ºíäºð àøèã øèìòýé 50 ãóíæ (õ750.3 7495. Хувилбар NPV=31716.7 19974.7 7976.

6 -29840.0 12852. Ýíý çîðèëãîîð æèë á¿ð óëñûí òºñ⺺ñ èõ õýìæýýíèé çàðäàë ãàðäàã áîëîâ÷ ìàë÷èä.1 1142.8 1781.3 -13403. ìàõ. мян төг 3440. Õýðýâ íîîñíû ¿íý íýìýãäñýí òîõèîëäîëä íîîñíû àæ àõóéí ¿ð àøèã íýìýãäýõ áîëîìæòîé áîëíî. Ýíý íü íýã òàëààð ÕÕÀÀÕ¯ß õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã ìàë÷èä òàðèàëàí÷äàä èõ õýìæýýãýýð áóöàëòã¿é òóñëàìæ ºã÷ áàéñàí íü òýäýíä õ¿ëýýëò ¿¿ñãýñýíòýé õîëáîîòîé. ìàõíû ÷èãëýëèéí ¿õýð çýðýã ìàë÷èä.8 Ашиг.1 20174.7 15450. áîëîìæ èõòýé àéìàã áºãººä ¿éëäâýð ýðõëýõýä ¿íäñýí áýðõøýýë áîëîîä áàéãàà ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäëûã çîõèñòîéãîîð øèéäýõ.2 -11464.5 1630.1 31470.6 -27301.7 26343.6 -2550. íàðèéâòàð íîîñò õîíèíû íýã àæ àõóéí ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøãèéí òîîöîî Он 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Хонины тоо 300 510 591 646 706 772 844 922 1008 1101 1204 1316 4426 Орлого.6 -20908.9 -6654. ¯éëäâýðëýã÷èä 5-10 æèëèéí õóãàöààòàé.2 28793. çààçëàõ ýì õîíü 17-20% áàéíà. мян төг -14362.2 -24978. ¯¿íä: Òºë áîéæèëò 80%.2 -4041. çîõèîí áàéãóóëàõ íü õàìãèéí òóëãàìäñàí àñóóäàë áîëîîä áàéíà.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ. íàðèéí íîîñíû ÷èãëýëèéí õîíü. ñàéí ¿¿ëäðèéí ¿íýý.0 -7796.7 16887.8 34397. òàðèàëàí÷äûí àìèéã àðãàöààõàä çîðèóëàãäàõààñ áèø òîãòâîðòîé õºãæèëä õ¿ðãýæ ÷àäàõã¿é áàéíà.23 ¿çíý ¿¿) õàðâàë ºíººãèéí áàíêíû çýýë ¿éëäâýðëýã÷äýä øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí õàíãàëòòàé ýõ ¿¿ñâýð áîëæ ÷àäàõã¿é áàéíà ãýñýí ä¿ãíýëòýíä õ¿ðãýæ áàéíà.9 13566. ÓÈÕ-í ãèø¿¿äèéí òîéðîãòîî çàðöóóëàõ 500. Èíãýõäýý äàðààõü íºõöºë¿¿äèéã àâ÷ ¿çýâ.7 -22853.8 956.ì ÿàìíû áîëîîä òºðèéí ýõ ¿¿ñâýðò íàéäñàí áàéäàëòàé áàéíà.8 -32615.2 1781.4 874. Õ¿ñíýãò 3. ÒÁ-óóäûí 37%.3 -16012. Äýýðõ òîîöîîëëîîñ õàðàõàä òóñ àæ àõóé íü 2011 îí ãýõýä àøèãòàé àæèëëàæ ýõëýõ áîëîâ÷ 2020 îí õ¿ð÷ áàéæ õºðºí㺠îðóóëàëòàà íºõºõººð õàðàãäàæ áàéíà.7 -14650. ÒÁÁ-óóäûí 56% ¿çýæ áàéãàà áîëîâ÷ îäîî øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí 10%-ã ë áàíêíû çýýëýýð õèéõýýð òºëºâëºñíèéã (çóðàã 3. òàðèàëàí÷äûí õ¿÷ äóòàõ àíõàí øàòíû ¿éë àæèëëàãààã äýìæèõèéí çýðýãöýý ò¿¿õèé ýäèéí áîðëóóëàëòûã õàíãàäàã áýëòãýí 48 .3 1248.8 Хөрөнгө оруулалтаа нөхөх -10913. ßëàíãóÿà õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàã÷èä ÿàìíààñ ñàíõ¿¿æèëòèéí èõýýõýí õ¿ëýýëòòýé áàéíà.6 -32615.0 24101.6 18458. çýýëèéí õ¿¿ãèéí òºëáºðèéí 50%-ûã òºðººñ äààõ. 3. Óðò õóãàöààòàé áàãà õ¿¿òýé áàíêíû çýýë ¿éëäâýðëýã÷äèéã äýìæèæ ÷àäíà ãýæ ¿éëäâýðëýã÷äèéí 71%.6 34397.5 -10667.7 22051.9 861.7 -9793. Òèéìýýñ ÕÕÀÀÕ¯ß ñàëáàðûíõàà ¿éëäâýðëýã÷äèéã äýìæèõäýý øèëìýë ñîðòûí áóóäàé áîëîí õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ð ¿ðæ¿¿ëýã.1 -919.1 1045. мян төг -10922.Íàðèéí. è÷ýýâýð ¿ðýýð õýýëò¿¿ëíý.0 -19129. õàðüÿà ñàíãóóäûí ýõ ¿¿ñâýð.7 -5406. õîðîãäîë ýì õîíü 5%. ¯éëäâýðæèëòèéã äýìæèõ ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóä Äàðõàí-Óóë àéìàã íü ¿éëäâýðëýë õºãæèõ áàéãàëèéí áîëîîä íèéãýì ýäèéí çàñãèéí íººö áàÿëàã.áàéõûã òîîöîîëëîî.6 1491.0 ñàÿ òºãðºã ã.4. òºëºã 10%.0 800.6 Зарлага.4 -8842.3 -551. æèëèéí 8-12% îð÷èì õ¿¿òýé çýýë áàéâàë òýäíèéã äýìæèæ ÷àäíà ãýæ ¿çýæ áàéãàà íü àðèëæààíû áàíêóóäààð äàìæèí õýðýãæäýã ¿éëäâýðëýã÷äèéã äýìæèõ òºñëèéí çýýë¿¿ä çîõèñòîé íü õàðàãäàæ áàéíà. Îäîî øààðäëàãàòàé áàéãàà ñàíõ¿¿æèëòèéí 44% íü òºñëèéí çýýëýýð ãýæ õàðèóëñàí ¿éëäâýðëýã÷äèéí äèéëýíõè íü ÕÕÀÀÕ¯ß-û òîíîã òºõººðºìæèéí õºíãºëºëòòýé çýýë.1 Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á.16.8 -17502.5 1364.

Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîõèñòîé õýëáýð. òàëáàé. Çóðàã 3. òîì ¿éëäâýðëýã÷äýýñ õàíäèâ òóñëàìæ àâàõ ã.25-ñ ¿çíý ¿¿. ïëàíòàöèä çàðöóóëàõààð òºëºâëºæ áàéãàà íü öààøèä òåõíèê. Øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýýã íü õàðàõàä íèéò ¿éëäâýðëýã÷äèéí 72% íü 100 ñàÿ òºãðºã õ¿ðòýëõ ñàíõ¿¿æèëò òýäíèé ¿éë àæèëëàãààã äýìæèæ ÷àäíà ãýæ ¿çæýý. çýýë òóñëàìæèéí áîäëîãîî õàìãèéí ¿ð ä¿íòýé áàéõààð ¿éë àæèëëàãààíóóäàä ÷èãë¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà. òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýë õèéñíýýð á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð ñàéæðàõûã èëýðõèéëæ áàéíà. ªºðººð õýëáýë.Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîõèñòîé õýëáýð áà ñàíõ¿¿æèëòýý áîñãîõ àðãóóä. Æį-÷äýä çýýëèéí áàðüöàà áàòàëãàà õàíãàëòã¿é áàéäàãòàé õîëáîîòîéãîîð áàíêíû çýýëä õàìðàãäàõ áîëîìæ áàãàòàé áºãººä çýýëèéí áàòàëãààíû ñàíãóóäûã îëîí óëñûí òºñºë õºòºëáºð¿¿ä òóóøòàé àæèëëóóëàõ íü ÷óõàë à÷ õîëáîãäîëòîé áàéíà. Òýäíèé õóâüä á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýðýëò òîãòâîðòîé ÷ ò¿¿õèé 49 .íèéë¿¿ëýëòèéí ñ¿ëæýý áèé áîëãîõ.23. òåõíîëîãèä. Çóðàã 3. ÒÁ áà ÒÁÁ-í í¿äýýð Ýõ ¿¿ñâýð:Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ¯éëäâýðëýã÷äýä íýí òýðã¿¿íä øààðäëàãàòàé áàéãàà ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý áîëîí ò¿¿íèé çîðèóëàëòûã Çóðàã 3. Ýðãýëòèéí õºðºíãèéí ñàíõ¿¿æèëò õýðýãòýé ãýñýí ¿éëäâýðëýã÷èä 19% ýçýëæ áàéãàà áºãººä ýäãýýð íü õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿ä áîëîí áîëîâñðóóëàõ õºíãºí àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûíõàí áàéíà. 14% àæëûí áàéð. ñàíõ¿¿æèëò.24.ì-ýýð õºðºí㺠òºâëºð¿¿ëæ Æį-ã äýìæèõ íü ¿ð ä¿íòýé àðãà ãýæ ¿çñýí áàéíà. òîãòâîðòîé áèçíåñ áîëæ ÷àäàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã äýìæèæ òýäãýýðýýð äàìæóóëàí íýìýãäñýí ºðòãèéí ñ¿ëæýýíèé ýõíèé íýãæ áîëîõ ìàë÷èä òàðèàëàí÷äàä õ¿ðýõ õýðýãòýé áàéíà. ¿éëäâýðëýã÷èä Ýõ ¿¿ñâýð:Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ÒÁ-í òºëººëºã÷èä îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ ñàíä ãàçàð àøèãëàõ ëèöåíç õóäàëäàõ. Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîðèóëàëòûã õàðâàë 63% íü òåõíèê.

18-ñ ¿çíý ¿¿. áîëîìæèò ýõ ¿¿ñâýðèéã ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí ¿éëäâýð¿¿äýýð äýýð àâ÷ ¿çñýíèé çýðýãöýý àéìãèéí õºãæëèéã èðýýä¿éä òîäîðõîéëîõ ¿éëäâýð á¿ðýýð äýëãýðýíã¿é àâ÷ ¿çñýíèéã õ¿ñíýãò 3.17-ñ ¿çíý ¿¿.ýäèéí ãàðö óëèðëûí øèíæ ÷àíàðòàé áàéäàã íü ýðãýëòèéí õºðºíãèéã íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãà õýðýãöýýã ¿¿ñãýæ áàéäàã áàéíà. õýðýãæèõ áîëîìæèéã ¿íýëñíèéã õ¿ñíýãò 3. ò¿¿íèé çîðèóëàëò.25. Õàðèí îðîí íóòãèéí ¿éëäâýð ýðõëýã÷èä. ÒÁ. Çóðàã 3. ÒÁÁ-óóäûí ñàíàë áîëãîñîí ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæèò õóâèëáàðóóä äýýð ñóäàëãààíû áàãèéí ñàíàë áîëãîæ áàéãàà áîëîìæèò õóâèëáàðóóäûã íýìýí äàâóó áà ñóë òàë.Ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý áà çîðèóëàëò Íýí òýðã¿¿íä ñàíõ¿¿æèëò øààðäëàãàòàé Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîðèóëàëò Æè÷: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëò. 50 .

ªíººãèéí õºãæèõ èðýýä¿éòýé ¿éëäâýð¿¿ä Äàðõàí ñóì 1.Èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿äèéí îéðûí èðýýä¿éä øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý. ÕÎ íºõºõ õóãàöàà 3 æèë . 20 ñàÿ àì.0 ìÿíãàí ì3 äóëààëãûí ìàòåðèàë ¿éëäâýðëýíý.4 òýðáóì 10 æèëèéí õóãàöààòàé ñàðûí 1%-ñ äîîø õ¿¿òýé çýýë ¯éëäâýðëýëèéí õýìæýý ºñºõ 200 ñàÿ òºãðºã ÝÕ áóþó áóóäàé àâàõ -Áàãà õ¿¿òýé çýýë -¯éë àæèëëàãàà õýâèéí. 5 æèëèéí õóãàöààòàé çýýë Æèëä 60. Äàðõàí òºìºðëºã ÕÊ: îëáîðëîõ ¿éëäâýð 5.6 òýðáóì ¯éëäâýðèéí áàéð -0. Áàðèë òðåéä ÕÕÊ – ãóðèëûí ¿éëäâýð Õàÿãäàë Áýëýí îâîîëãûã ýêñïîðòîä ãàðãàâàë 1 æèëä ñàíõ¿¿æèëòýý íºõíº Õ¿÷èí ÷àäàë 2 äàõèí ºñíº.8 òýðáóì òºãðºã -Æèëèéí 8% õ¿¿òýé 7 æèëèéí òºñëèéí çýýë: ÀÕÁàíêíû Õ¿÷èí ÷àäëàà á¿ðýí àøèãëàæ æèëä 1 ñàÿ ø íýõèé áîëîâñðóóëàõ ÕÎ íºõºõ õóãàöàà 5 æèë .23 ñàÿ àì.Ýõ êîìïàíè áóþó Áîäü ãðóïïýýñ ñàíõ¿¿æèõ Äýýä çýðãèéí ìîäîí âàêóóì öîíõ áîëîìæèéí ¿íýýð õèéõ áîëîìæ á¿ðäýíý Òîíîã òºõººðºìæèéí øèíý÷ëýë Àâàõ ò/ò-ºº áàðüöààëàí óðò õóãàöààíû áàãà õ¿¿òýé çýýë àâàõ -Øîõîéí ¿éëäâýðëýë ºñíº -Áëîêíû ¿éëäâýðëýë íýìýãäýæ á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð ñàéæðàíà 1. Äàðõàí Õºâºí ÕÊ 2. Ñèëèêàò ÕÊ 5. -Ò/ò-èéí øèíý÷ëýë.0 òýðáóì òºãðºã Òîíîã òºõººðºìæ øèíý÷ëýë-0.0 òýðáóì 8. çîãñîëòã¿é ÿâàãäàõ 500 ñàÿ òºãðºã ¯éëäâýðèéí áàéð -100 -Ñàðûí 1%-ñ áàãà õ¿¿òýé 7-10 Á¿òýýãäýõ¿¿í õèéõ çàðäàë 3.5 òýðáóì òºãðºã 4.Ãàäààäûí ÕÎ -Òºñëèéí áàãà õ¿¿òýé.0 òýðáóì 5.Õ¿ñíýãò 3. Ýð÷èì õ¿÷ çàðöóóëàëòûã áàãàñíà ÕÎ íºõºõ õóãàöàà 8 æèë Ýðýë öåìåíò ÕÊ 7.17. Äàðõàí íýõèé ÕÊ 2.3 òýðáóì -ÝÕ-600 ñàÿ -Íýìýëò ò/ò -66 ñàÿ -ÝÕ -700 ñàÿ -Öîíõ õèéõ êîìïüþòåðæñýí òîíîã òºõººðºìæ -100 ñàÿ -Áàíêíû çýýëýýð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõýýð òºëºâëºæ áàéãàà Æèëèéí 9% õ¿¿òýé 10 æèëèéí çýýë: Òîäîðõîéã¿é 2. Ýì Æè ¿¿ä ÕÕÊ 800 ñàÿ 6.äîëëàð áóþó 26 òýðáóì òºãðºã Òàâàí Íóóð ÕÕÊ –ãóðèëûí ¿éëäâýð -Îðä àøèãëàõ -Áàÿæìàë òýýâýðëýõ 51 . -Íèéë¿¿ëýëò áà áîðëóóëàëòûí ñ¿ëæýý -Ýðãýëòèéí õºðºí㺠-ªð äàðàõ-1. áîëîìæèò ýõ ¿¿ñâýð № Òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿ä Ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý (1 $=1300 òºã) Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîðèóëàëò Ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæèò ýõ ¿¿ñâýð Õ¿ëýýãäýæ áóé ¿ð ä¿í À. 9. ªíººãèéí íîéòîí òåõíîëîãèéã õóóðàé áîëãîñíîîð õ¿÷èí ÷àäëàà íýìýãä¿¿ëýõ.äîëëàð áóþó 6.

0 ñàÿ òºãðºã –Íèéò 100 ñàÿ òºãðºã æèëèéí çýýë -Õóâüöààò êîìïàíè áîëæ ÕÎ òàòàõ -Òîí/òºõ øèíý÷ëýë -800 ñàÿ òºãðºã -ÝÕ-350 ñàÿ òºãðºã . Óðãàö õ¿íñ ÕÕÊ-450 ñàÿ Äóíäæààð íýã öåõèéí õóâüä 2 ñàÿ òºãðºã íèéò 20 îð÷èì ñàÿ òºãðºã Íýã àæ àõóéä äóíäæààð 33.áîëîâñðóóëàõ õóâàíöàðûí ¿éëäâýð: Ñàí Îðãèó ÕÕÊ 10. õîðîî -Ìàëûí òýæýýë Ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë õºðºí㺠îðóóëàã÷ Îðîñûí òàëààñ á¿ðýí øèéäýãäñýí. ñóðãàëò -50 ñàÿ Äèéëýíõè íü òîíîã Áàðèëãûí ìàòåðèàë òºõººðºìæèéí ¿éëäâýðëýã÷äèéí õóâüä ýõ øèíý÷ëýëä ñàíõ¿¿æèëò ¿¿ñâýð îäîîãîîð òîäîðõîéã¿é õèéíý Îðõîí ñóì Çîîðü Õ¿ëýìæ Óñàëãààíû ñèñòåì -Ǻãèéí á¿ëèéí òîîã íýìýõ -ªâºë溺 áàðèõ -Áýë÷ýýðèéã íýìýãä¿¿ëýõ áóþó áàëò æèìñíèé áóòíû ïëàíòàöè -Òýæýýëèéí ¿éëäâýðèéí ò/òºõ 200 àæëûí áàéð øèíýýð áèé áîëíî Á¿òýýìæ íýìýãäýíý Ýõ ¿¿ñâýð òîäîðõîéã¿é. ñàÿ. õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàëò: Òîìîîõîí êîìïàíè áàéõã¿é ÷ ºðõ á¿ð áóþó 700 îð÷èì ºðõ á¿ãä òàðèàëäàã Ǻãèéí àæ àõóé: Áàÿí çºãèé õîðøîî áîëîí áóñàä 20 îð÷èì ºðõèéí àæ àõóé Ìàõ. íýãäñýí çîõèîí áàéãóóëàëòàíä íîãîî÷äûã îðóóëâàë èë¿¿ àøèãòàé -Áàãà õ¿¿òýé çýýë .Óðò õóãàöààòàé. Òîíîã òºõººðºìæ 250 ñàÿ.0 ñàÿ áóþó íèéò 8 îð÷èì òýðáóì òºãðºã -18 ñàÿ òºãðºã-ïëàíòàöè . ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ Äàðõàí õ¿íñ ÕÕÊ-500ñàÿ Äàðõàí äýýæèñ ÕÕÊ.200 ñàÿ. 46 òýðáóì 70 ñàÿ òºãðºã ªðõ¿¿ä àæ àõóéãààñàà õàìààðààä 5-50. Õ¿íñíèé öåõ¿¿ä 12. õýðýãñýë àâàõ -¯ðæèë ñåëåêö -Õàøàà. òîíîã òºõººðºìæ á¿ãä áýëýí Ñóìûí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä Òºìñ.äîëëàð áóþó 11.Äóíäæààð íýã ºðõèéí àæ àõóé 10 ñàÿ òºãðºã íèéò 200 ñàÿ òºãðºã -Áóÿíäà õîðøîî: 9000 àì. 16. Ìàõ ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí ºðõèéí àæ àõóé Óðãàìëûí òîñíû ¿éëäâýð: ¯éëäâýðéèí áàéð. ¯éë àæèëëàãààãàà óäàõã¿é ýõýëíý.Áàëò óðãàìëûí íººö íýìýãä¿¿ëýõ. õ¿¿ áàãàòàé çýýë Òîíîã òºõººðºìæ àâòîìàòæèí á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðºë íýìýãäýíý -ªºðñäèéí õºðºí㺠-Ñàéí ìýäýõã¿é Á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëèéí õýìæýý. Îäîîãîîð ÝÕ-í ºíäºð õ¿¿òýé çýýëèéã Õààí áàíêíààñ àâöãààäàã Óñàëãààíû ñèñòåì òàâüæ òåõíèêæèëòèéã íýìýãä¿¿ëñíýýð á¿òýýìæ íýìýãäýíý. íýð òºðºë ºñíº Òîäîðõîéã¿é Á¿òýýìæ ºñíº Áýë÷ýýð àøèãëàëò áàãàñíà -Íýìýëò òîíîã òºõººðºìæ. óðò õóãàöààíû çýýë -Á¿òýýãäýõ¿¿íèé ãàðàë ¿¿ñýë òîäîðõîé áîëñîíîîð çàõ çýýëèéí 52 . Õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿ä 11. á¿òýýìæèéã ºñãºõ Á¿ëèéí òîîã áóþó õ¿÷èí ÷àäëûã íýìýãä¿¿ëýõ -Áàãà õ¿¿òýé. 15.7 ñàÿ áàãàññàíààð ¿íý íü áóóð÷ áîðëóóëàëò ºñíº Äàðõàí õîòûí õîò òîõèæèëòîíä õóâü íýìðýý îðóóëíà. 13. ÝÕ-100. Ä¿í 14.

äîëëàð -Õ¿¿ áàãàòàé çýýë -ßàìíû òºñëèéí çýýë -9. òîíîã òºõººðºìæ Ãàäààäûí ÕÎ ¯éëäâýðëýëèéí õýìæýý 3 äàõèí ºñ÷ æèëä 1. Øàðûí ãîë ÕÊ 20 ñàÿ åâðî áóþó 33. êîìáàéí -Óñàëãààíû ñèñòåì Íàðñ ýýæ ÕÕÊ-100 ñàÿ òºãðºã.0 ìÿíãà -Íèéò ¿éäâýðëýë íýìýãäýíý ßàìíû òºñëèéí çýýëä õàìðàãäàõûã õ¿ëýýæ áàéãàà ÕÀÀ-í ¿éëäâýðëýã÷èä îëîí áàéíà Øàðûí ãîë ñóì 53 . Àéãàð ÕÕÊ – 57. õ¿íñíèé íîãîî: Ïèêñåëü ÕÕÊ-600. Òîîñãî.0 ñàÿ òºãðºã 19.äîëëàð áóþó 74. áëîêíû ¿éëäâýð: Àíóêàïèòàë ÕÕÊ Çºãèéí àæ àõóé: Àëòàí çºãèé ºðõèéí àæ àõóé -Òðàêòîð.1 ñàÿ Çîîðü Óñàí ñàí Òåõíèê -¯íýýíèé òîîã íýìýãä¿¿ëýõ -Òýæýýë òàðèàëàõ -Óñàëãààíû òåõíèê -Òýæýýëèéí Æį-9.7 ñàÿ òºãðºã Õîíãîð ñóì -Ýðãýëòèéí õºðºí㺠-ÝÕ-ã áàíêíû çýýëýýð -Òðàêòîð êîìáàéíûã ÿàìíû õºíãºëºëòòýé çýýëýýð -Óñàëãààíû ñèñòåì ýõ ¿¿ñâýð òîäîðõîéã¿é.5 ñàÿ òí îëáîðëîäîã áîëíî 270.1 ñàÿ òºãðºã (¿¿íýýñ óñàëãààíû ñèñòåì 5 òýðáóì) 20.àõóé: Ä¿í Ñóìûí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä òºãðºã -Îðõîí äýëãýð ÕÕÊ-20 ñàÿ òºãðºã .0 ñàÿ òºãðºã Íýìýëò òîíîã òºõººðºìæ àâàõ Æèëèéí 1%-ñ áàãà õ¿¿òýé 5-7 æèëèéí çýýë àâàõ ¯éëäâýðëýëèéí õýìæýý íýìýãäýíý 2. Òºìñ.äîëëàð Ýì õîíü-48. 21.0 ìÿíãà ªºðñäèéí õºðºí㺠– 48. Ìàõ.0 ìÿíãàí àì.¯ðæèë ñåëåêö. ºíººãèéí áàíêíû çýýë áîëîìæã¿é Á¿òýýìæ íýìýãäñýíýýð íèéò ¿éëäâýðëýëèéí õýìæýý ºñíº -ªºðñäèéí õºðºí㺺ð -Áàíêíû òºñëèéí çýýë -Çîîðü íýìñýíýýð ºâºë. ýì ìàë.2 ñàÿ òºãðºã Ǻãèéí á¿ë ºñãºõ õàéðöàã ñàâ õèéõ ªºðèéí õºðºí㺺ð Íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýìæýý ºññºíººð áîðëóóëàëò íýìýãäýíý. òýæýýëèéí ¿éëäâýð -Áàíêíû çýýë õ¿íäðýëòýé ó÷è𠺺ðñäèéí õºðºí㺺ð áîëîìæ íýìýãäýõ -Ìàõ. ñ¿¿íèé ãàðö æèë èðýõ á¿ð ºñºõ Ýõ ¿¿ñâýð íü ÿã òîäîðõîé áîëñîí ¿éëäâýð Îðõîí äýëãýð ÕÕÊ-ñ ººð îäîîãîîð áàéõã¿é 8 òýðáóì 249. õàâàð áîðëóóëàëòûã ºñãºõ ¯ð òàðèà: ªðõèéí àæ àõóé.à.í íèéëýýä 60 îð÷èì Íèéò 10 òýðáóì òºãðºã (¿¿íýýñ óñàëãààíû ñèñòåì 50%) 18.0 ìÿíãàí àì. ñ¿¿. 22. à. íîîñíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé Ä¿í Ñóìûí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä 10 òýðáóì 774.8 òýðáóì Äàëä îëáîðëîõ òåõíîëîãè. öààøèä ýêñïîðòûí áîëîìæèéã àøèãëàõ íººö á¿ðä¿¿ëíý 17.0 ìÿíãàí àì.

5 òýðáóì òºãðºãèéí äèéëýíõèéã Ïîëèêîì ÕÕÊ áàíêíû çýýëýýð ñàíõ¿¿æ¿¿ëæ áàéãàà.43 Õºðãºëòã¿é öýãò íèéò 10. -Ñ¿¿ öóãëóóëàõ õºðãºëòã¿é öýã –íýãæèéí 5.äîëëàð áóþó 780 òýðáóì òºãðºã ¯éëäâýðëýã÷äèéí ººðñäèéí ñîíèðõîë. ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóéíóóä ººðñäèéí õºðºí㺺ð õºðãºëòèéí öýã áàéãóóëàõààñ ãàäíà ìàë÷èä äóíäûí õîðøîîíä õºðãºëòèéí öåõèéã ýçýìø¿¿ëýõ òîõèîëäîëä óëñûí òºñ⺺ñ ñ¿¿ öóãëóóëàõ öýã¿¿ä.Ñ¿¿ öóãëóóëàõ õºðãºëòòýé öåõ. îäîî àæèëëàæ áàéãàà ýêîëîãèä õàëòàé òåõíîëîãè á¿õèé õÿòàäûí ¿éëäâýð¿¿äèéã õààõ áîëîìæ á¿ðäýíý 5-10 ñàðä ñ¿¿íèé ãàðö èõ áàéõ ¿åä ñ¿¿ öóãëóóëàí õóóðàé ñ¿¿ õèéæ ò¿¿íèéãýý ñ¿¿ õîâîðäñîí ºâëèéí óëèðàëä õýðýãëýõ áîëîìæ á¿ðäýíý. Òîíîã òºõººðºìæ ÿã ÿìàð ¿íýòýé áàéõ íü òîäîðõîéã¿é áàéãàà. õºðãºëòèéí öýã¿¿ä ñàíõ¿¿æèãäýíý.Ä¿í Ñóìûí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä 34 òýðáóì 72.5 òýðáóì .6 ñàÿ òºãðºã 10ø. øèðýì õàéëàõ çýðýã äàãàëäàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí ò¿¿õèé ýäèéã áýëòãýõ áîëîìæ ¿¿ñíý.2 ñàÿ òºãðºã Ä¿í ªíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä 99 òýðáóì 166 ñàÿ òºãðºã Øàðûí ãîë ÕÊ Ãåðìàíû ÕÎ÷äàä õàíäñàí áàéãàà. Á. Èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã îðëîõ.íýãæèéí ¿íý 30 ñàÿ òºãðºã -10 ø.56 ñàÿ òºãðºã. ¯éëäâýðò øèíýýð áèé áîëîõ àæëûí áàéð . Ãýõäýý òºìðèéí õ¿äýð çàðñàí àøãèéã õóðèìòëóóëàõ áîëîìæ áèé Íýì¿¿ ºðòºã á¿õèé á¿òýýãäýõ¿¿í õèéæ ýêñïîðòîíä ãàðãàõ. ñ¿¿ öóãëóóëàõ öýã¿¿ä 600 ñàÿ àì. òîíîã òºõººðºìæ.5 òýðáóì Õºðãºëòèéí öýãèéí áàéð ñàâ. áîëîìæ. Ǻãèéí àæ àõóé ººðñ人 ñàíõ¿¿æ¿¿ëíý. òîíîã òºõººðºìæ Òîäîðõîéã¿é Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä. õºðãºëòòýé öýãò 20 íèéò ñ¿¿ öóãëóóëàõ öýãò 30 àæëûí áàéð Äàðõàí. õýðýãöýýíýýñ õàìààðààä ÿíç á¿ð. 54 . òàðàã. Äàðõàí Òºìºðëºã ÕÊ-í áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð Æèæèã òºìºð õèéöèéí ¿éëäâýð Õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýð. Õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí 2. 3 ìàøèí íèéò 54 ñàÿ òºãðºã Áàÿæóóëàõ ¿éëäâýðèéí áàéð. Õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýð2. õóóðàé ñ¿¿íèé òîíîã òºõººðºìæ. íèéò 300 ñàÿ òºãðºã -Ñ¿¿íèé õºðãºëòòýé ìàøèí. íèéò. 3.òóñ á¿ð18 ñàÿ òºãðºã. 2. òîíîã òºõººðºìæ ¯éëäâýðèéí áàéð. Äàðõàí ñóì 1. ñ¿¿ ñàâëàõ àâòîìàò ìàøèí2.Èðýýä¿éä õºãæèõ øèíý ¿éëäâýð¿¿ä № Òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿ä Ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý (1 $=1300 òºã) Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîðèóëàëò Ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæèò ýõ ¿¿ñâýð Õ¿ëýýãäýæ áóé ¿ð ä¿í Òîäîðõîéã¿é. àãóóëàõ Ñ¿¿ öóãëóóëàõ öýãèéã áàðèõ çàðäàë ¯éëäâýðèéí áàéð. Ñýëýíãèéí á¿ñä áàéãàà ñ¿¿ ¿éëäâýðëýã÷ ìàë÷èä ñ¿¿ãýý áîðëóóëæ îðëîãî íü íýìýãäýíý.

ñåëåêöèéí àñóóäàëä ÿàìíààñ äýìæëýã øààðäëàãàòàé. . Øèíýýð áèé áîëîõ àæëûí áàéð – 10 ¯ÒÏ-ä áàãòàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã ñîíãîõ øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò òîãòîîõ. Õàìãèéí õÿìä òîíîã òºõººðºìæ 78 ñàÿ òºãðºã -Òîíîã òºõººðºìæ -¯éëäâýð ýðõëýã÷èéí ººðèéí ñîíèðõîë.0 ñàÿ òºã -Äóíäæààð 30 ñààëèéí ¿íýý á¿õèé ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóé-70 ñàÿ. -¯íýýíèé áàéð -20 ñàÿ òºãðºã ßàìíû õºíãºëºëòòýé çýýë -Òàðèàëàí÷èä ººðñäèéí õºðºí㺺ð -ÎÕÓ-í áàíêóóäûí àðèëæààíû áàíêóóäààð äàìæóóëàí ÕÀÀ-í ñàëáàðò îëãîõ çýýë -ßàìíû îðóóëæ èðäýã ñààëèéí ¿íýý -¯éëäâýðëýã÷äèéí ººðñäèéí õºðºí㺺ð ã. -Òºñºë õºòºëáºð¿¿ä Ïàðê ººðèéí ãýñýí òîîöîîòîé -Ïàðêèéí õàøàà -Ïàðê-ä áàãòàõ ¿éëäâýð¿¿äýä ¿ç¿¿ëýõ òîíîã òºõººðºìæ -¯ÒÏ áàéãóóëàõ øààðäëàãà ºíäºð áàéãàà áîëîâ÷ ò¿¿íèéã ÿã ÿìàð õýëáýðýýð çîõèîí áàéãóóëàõ àñóóäàë á¿ðýí øèéäýãäýýã¿é áàéãàà. Ñýëýíãèéí íóòàãò ¿ð àøèãòàé.7 ñàÿ òºãðºãèéí ¿íýòýé òîíîã òºõººðºìæ ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéíóóäàä øààðäëàãàòàé.äîëëàð áóþó 11. ýêñïîðòîä ãàðãàõ áîëîìæ äýýøèëíý.5 ñàÿ òºã.4. Òýæýýëèéí ¿éëäâýð 5. -Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõ íü áýë÷ýýð áàãàòàé Äàðõàí. äóñëûí óñàëãàà 2.1 ñàÿ òºãðºã Æèæèã õ¿ëýìæèéí àæ àõóéíóóäûã îëíîîð áàéãóóëàõ øààðäëàãàòàé. Ýõíèé ýýëæèíä 20 õ¿ëýìæ ãýæ òîîöîõîä 150.6Õ20ì õ¿ëýìæ 5 ñàÿ òºã.5 ñàÿ òºã.òºã 10 àæ àõóé ãýâýë íèéò 700 ñàÿ òºãðºã 7. 8. õîîðîíäûí óÿëäàà õîëáîîã òîãòîîõ íü ãîë áîëîõîîñ 55 .5 ñàÿ òºã. Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé Íèéò (õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéã îðóóëàõã¿éãýýð) -410 ñàÿ òºãðºã 9000 àì. Õàÿãäàë ö áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð ¯ÒÏ: Ïàðêàä òóñãàãäñàí ¿éëäâýð¿¿äýýñ ýëåêòðîí áàðàà óãñðàõ Òîíîã òºõººðºìæ -Õ¿ëýìæ õóäàëäàí àâàõ -Õ¿ëýìæèéí óñàëãààíû ñèñòåì -Çîîðü -Øèëìýë ñîðòûí ñààëèéí ¿íýý 1. òýäýíä ¿ç¿¿ëýõ òàòâàðûí õºíãºëºëò óðàìøóóëàë. Íýã àæ àõóéä íýã óñàëãààòàé õ¿ëýìæ ãýâýë 7. Ýõíèé ýýëæèíä 3 ø.ì -ßëàíãóÿà ¿ðæèë.35. -Ìàë àæ àõóéí ñàëáàðûí á¿òýýìæ íýìýãäýíý. Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé 6. Ýíý Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõëýã÷èä ñ¿¿íèéõýý ãàðöûã íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé Íàðèéí íîãîîíû óðãàöûã íýìýãä¿¿ëæ ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýý ºñºõ -Ìàëûí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ãàðàë ¿¿ñýë òîäîðõîé áîëñíîîð ýð¿¿ë àõóéí øààðäëàãà õàíãàõ.

1 òýðáóì òºãðºã -Øàðûí ãîëûí óóðõàéí í¿¿ðñèéã êîñêæóóëæ íýìýãäñýí ºðòºã á¿õèé á¿òýýãäýõ¿¿í áîëãîí. Õîîëîéíóóä òàâèõ ÿíèé 2 õóäàã ãàðãàõ 20 ñàÿ òºãðºã ßàìíû 10 ñàÿ òºãðºãèéí ¿íýòýé òîíîã òºõººðºìæ 2ø Òºìñ. 1 òýðáóì 295.0 ñàÿ òºã Øàðûí ãîë ýíåðãî ÕÕÊ. ñàëáàðûí êîìïàíèóäàä áîðëóóëàõ (Äàðõàí Òºìºðëºãèéí 780 òýðáóì áàãòààã¿é áîëíî) Îðõîí ñóì 50 ñàÿ òºãðºã ªðõ¿¿äèéí ñîíèðõîë ÷àäàâõèàñ øàëòãààëàí 550 ñàÿ òºãðºãèéí õ¿ëýìæ áàéõ áîëîìæòîé.1 ñàÿ òºãðºã -¯éëäâýðèéí áàðèëãûí àæèë ÿâàãäàæ áàéãàà. Ýõíèé ýýëæèíä 10 õ¿ëýìæ ãýæ òîîöîõîä 100. 11. õàâðûí óëèðàëä çºâ 56 . 13.4. õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéí íîãîîíû èìïîðò áàãàñàæ öààøèä ººðñäèéí ¿ðýýð îðîí íóòãàà õàíãàõ áîëîìæ á¿ðäýíý.Òºðèéí îðîëöîî õýñãýýñ äýëãýðýíã¿é ¿ç. Ýíý òóõàé 3. áîëîí Øàðûí ãîë óóðõàéí ýõ êîìïàíèàñ ÕÎ õèéãäýæ áàéãàà áèø õàøààíä íýãòãýí áàéðøóóëàõ àñóóäëûã ñóäàëãààíû áàã äýìæèõã¿é áàéãàà. äóñëûí óñàëãàà. õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéí àæ àõóé ¯ðèéí àæ àõóéíû òîîöîî íàðèéâ÷ëàí õèéãäýýã¿é Ìåõàíèêæñàí çîîðèéí àæ 2000 òîííû ìåõàíèêæñàí çîîðü. íîãîî÷äûí õîëáîîíä íººøëºõ ¿éëäâýðèéã õàðèóöóóëàí íîãîî÷èä äóíäàà õýðýãëýí íýãäñýí íýã áðýíä áèé áîëãîõ -Òàðèàëàí÷èä ººðñäèéí õºðºí㺺ð -ßàìíû õàðüÿà òàðèàëàí ýðõëýëòèéã äýìæèõ ñàíãààñ õºíãºëºëòòýé íºõöºëººð õ¿ëýìæ îëãîäîã ÷ òýð íü õ¿ðýëöýý ìóóòàé Íàðèéí íîãîîíû óðãàöûã íýìýãä¿¿ëæ ýêîëîãèéí öýâýð áóñ èìïîðòûã îðëîõ Ïîëèêîì êîìïàíè óñàëãààòàé ãàçàð äýýðýý ¿ðèéí òºìñ 10 ãàä ººðèéí õºðºí㺺ð òàðèõààð òºëºâëºæ áàéãàà -Çîîðèéí àæ àõóé ýðõëýã÷ ººðèéí õºðºí㺺ð áóþó Òºìñ. õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéí àæ àõóé õºãæèõ. Í¿¿ðñ êîêñæóóëàõ ¿éëäâýð Ä¿í Ñóìûí èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿ä 10.¿éëäâýðýýñ áóñàä ¿éëäâýðèéã ýíýõ¿¿ õ¿ñíýãòýä á¿ãä äàí äàíãààðàà òóñãàãäñàí 9.5 ñàÿ òºã. Íýã õ¿ëýìæèéí àæ àõóé 10. 12. Öýâýð áîõèð óñíû íýãäñýí ñèñòåì Õ¿íñíèé íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé òóõàé 3. 6Õ20ì õ¿ëýìæ 2.Òºðèéí îðîëöîî õýñãýýñ äýëãýðýíã¿é ¿ç -Õ¿ëýìæ õóäàëäàí àâàõ -Õ¿ëýìæèéí óñàëãààíû ñèñòåì -¯ðèéí òºìñ -Óñàëãààíû ñèñòåìèéã çàñâàðëàõ áóþó øèíýýð òàâèõ ¯ðèéí àæ àõóéí íàéäâàðòàé ¿éë Óëñûí òºñ⺺ñ Ñóìûí òºâä öýâýð áîõèð óñòàé áîëñîíîîð ¿éëäâýðëýë ýðõëýõ àíõàí øàòíû íºõöºë á¿ðäýíý ßàìíû õºíãºëºëòòýé çýýë Æèìñ. 14.0 ñàÿ òºã.4. Òºìñ. ¯éë àæèëëàãàà íü òºëºâëºãäºí ÕÎ õèéãäýæ áàéãàà.5 ñàÿ òºã . çîîðèéí õàìò 2.

áîîâîîð õàíãàíà -Àæëûí áàéð 4-5 õ¿í 229 ñàÿ òºãðºã Ìàøèí òåõíèê ¯éëäâýðëýë.3 òýðáóì òºãðºã ¯éëäâýðèéí áàéð. Ñóìûí èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿ä àæèëëàãààã õàíãàõûí òóëä ìåõàíèêæñàí çîîðü áàðèõ øààðäëàãàòàé õºðºí㺠îðóóëàëò òîäîðõîéã¿é Òîíîã òºõººðºìæ ¯éëäâýðëýã÷ ººðèéí õºðºí㺺ð -Ñóìûí õýðýãëýã÷äèéã øèíý òàëõ. 20. Íóòãèéí áîëîí õºðø ñóìóóäûí íîãîî÷äûí øóóäàéíû õýðýãöýýã õàíãàõ 13 ñàÿ òºãðºã õàäãàëñàí ýð¿¿ë íîãîî õýðýãëýõ áîëîìæ á¿ðäýíý ¯éëäâýðëýã÷èä ººðñäèéí õºðºí㺺ð 415 ñàÿ.÷àäàëòàé ¿éëäâýðèéí òîíîã òºõººðºìæ ¯éëäâýðëýã÷ ººðèéí õºðºí㺺ð Òºìñ. Óëñûí òºñºâò æèëä äóíäæààð 450 îð÷èì òýðáóì òºãðºã òàòâàð õýëáýðýýð òºëíº. ò¿¿íèé õàðüÿà ñàíãóóä ýõíèé ýýëæèíä òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ áîëîìæòîé -Óëñ îðíûã õàíãàäàã ¿ðèéí àæ àõóéä øèëìýë ñîðòûí ¿ð íèéë¿¿ëíý 200 ñàÿ òºãðºã 2000 òîííû çîîðèéí àæ àõóé -¯éëäâýðëýã÷èä ººðñäèéí õºðºí㺺ð áîëîí òºñ⺺ñ òºñë¿¿äèéã ÷èãë¿¿ëýõ çàìààð -Øèëìýë ñîðòûí ¿ðèéã äàðàà æèëèéí òàðèàëàëò õ¿ðòýë ÷àíàðòàé õàäãàëàõ áîëìæ á¿ðäýíý 57 . Øóóäàéíû ¿éëäâýð: Øèíý ñàíàà òóë õèéõ ¿éëäâýðëýã÷ òîäîðõîéã¿é áàéãàà. 16. õ¿íñíèé íîãîîíû øóóäàéíû èìïîðòûã îðëîíî. Øèíýýð õàìãèéí áàãàäàà 600 àæëûí áàéð áèé áîëíî 50 ñàÿ òºãðºã -Øèëìýë ñîðòûí ¿ðèéí áóóäàé . ýõ ¿¿ñâýð òîäîðõîéã¿é-1òýðáóì.¯¿íä ÿàì. ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýã÷ ººðñäèéí õºðºí㺺ð Ñóì áîëîí õºðø çýðãýëäýý àéìãèéí íîãîî÷äîä á¿õ òºðëèéí àãðîòåõíèêèéí ò¿ðýýñ. çàâñàð ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ 10000 àì. Ä¿í Òàëõ.äîëëàð áóþó 13 ñàÿ òºãðºã Öàãò 1000 ø øóóäàé íýõýõ õ. òºñ⺺ñ50 ñàÿ 1 òýðáóì 425 ñàÿ òºãðºã Õîíãîð 18. íàðèéí áîîâíû öåõ Õ¿íñíèé íîãîîíû àãðîòåõíèêèéí ïàðê : Øèíý ñàíàà òóë õèéõ ¿éëäâýðëýã÷ òîäîðõîéã¿é áàéãàà.äîëëàð áóþó 1574.àõóé: Ñàíàà òºäèé ÿâæ áàéãàà 15. 19. òîíîã òºõººðºìæ. Íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Øèëìýë ñîðòûí ¿ðèéí àæ àõóé ¯òðýì çîîðèéí àæ àõóé 1211 ñàÿ àì.Ìàøèí òåõíèê . 17. Ýðãýëòèéí õºðºí㺠ÇÃ-ñ çýýëèéí áàòàëãàà ãàðãàæ ºãâºë JBIC áóþó ßïîíû îëîí óëñûí õàìòûí àæèëëàãààíû áàíêíààñ áàãà õ¿¿òýé óðò õóãàöààíû çýýë àâàõ áîëîìæòîé ÕÎ-àà 10 æèëä íºõíº.

7 ñàÿ òºãðºãèéí òºõººðºìæ ÿàìàíä çàõèñàí ¿éëäâýð¿¿ä 2-3 áàéãàà.äîëëàð áóþó 2. Ñ¿¿ öóãëóóëàõ õºðãºëòèéí öýã¿¿ä Ä¿í Ñóìûí èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿ä 24. õàâòàíãèéí ¿éëäâýð áàðèõ Òàðèàëàëòûí õýìæýý.1 ñàÿ òºãðºã -Ìàøèí òåõíèê -¯ð õóäàëäàæ àâàõ -Òîíîã òºõººðºìæ ñàíõ¿¿æ¿¿ëæ áîëíî . Àëü íü áàéãóóëàãäàõààñ õàìààð÷ ººð÷ëºãäºíº.3 òýðáóì çîíõèëæ áàéãàà ó÷ðààñ òºðººñ îðîîã¿é áîëíî) õ¿ëýýëò ºíäºðòýé áàéãàà. 3 ø-í çàðäàë 35. Çàìàñêíû ¿éëäâýð Êåðàìçèò øàâàð àøèãëàí òîîñãî.5 òí çàìàñê ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé òîíîã òºõººðºìæ -Áàéð -ÝÕ -¯éëäâýðèéí áàéð -Òîíîã òºõººðºìæ ¯éëäâýðëýã÷ ººðèéí õºðºí㺺ð áîëîí áàíêíû çýýëýýð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ Øàðûí ãîë ÕÊ õèéõýýð òºëºâëºæ áàéãàà ÷ ñàíõ¿¿æèëòèéí ýõ ¿¿ñâýð òîäîðõîéã¿é Ñóìàíä îðøèõ íººöèéã àøèãëàæ ãàçàð äýýð íü íýìýãäñýí ºðòºã á¿õèé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýñíýýð ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ºðòºã áàãàñíà -Øàðûí ãîëûí êåðàìçèò øàâðûí ¿¿ññýí îâîîëãî àøèãëàëòàíä îðíî. Õàðèí áèå äààñàí ¿éëäâýð áàéãóóëàãäâàë äóíä îâðûí ¿éëäâýð õèéæ ìàë÷äàä áîðëóóëíà. Òýæýýëèéí óðãàìàë òàðèàëàëò Òýæýýëèéí Æį 23. áëîê.21. -Á¿òýýãäýõ¿¿íèé ºðòºã õàðüöàíãóé áàãà ãàðàõ áîëîìæòîé -Øèíýýð 150 àæëûí áàéð áèé áîëíî 58 . 22.Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõëýã÷èä ººðñäèéí õºðºí㺺ð õèéõ -Áèå äààñàí àæ àõóé ¿¿ñãýõ áîëîìæòîé -Òýæýýëýý òàðèàëñàíààð ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ºðòºãºº áóóðóóëàõ áîëîìæòîé -ªºðñäèéí òàðèàëñàí òýæýýëèéí óðãàìëûã áîëîâñðóóëíà Õîíãîð ñóìàíä áàéãóóëàãäàõ ñ¿¿ öóãëóóëàõ öåõèéí çàðäëûã Äàðõàí ñóìûí ¿éëäâýð ãàðãàõ òóë Äàðõàí ñóìûí çàðäàëä áàãòñàí 285.Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõëýã÷èä ººðñäèéí õºðºí㺺ð õèéõ -Áèå äààñàí àæ àõóé ¿¿ñãýõ áîëîìæòîé . Îäîîãîîð 11.1 ñàÿ òºãðºã ÕÀÀ-í ñàëáàðûí ¿éëäâýð¿¿ä (íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí 1574. Øàðûí ãîë 100 ñàÿ òºãðºã 2 ñàÿ àì. àæ àõóéí áîëîìæ çýðãýýñ õàìààðààä ÿíç á¿ð Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõëýã÷èä õèéâýë æèæèã îâðûí òîíîã òºõººðºìæ õóäàëäàæ àâààä õèéíý. 25.6 òýðáóì òºãðºã Öàãò 1.

. Õ¿ëýìæ ÿàìíû õºíãºëºëòã¿éãýýð 5 ñàÿ òºãðºã áºãººä 2 õ¿ëýìæ ãýâýë 10 ñàÿ òºãðºã. ÝÕ-ýðãýëòèéí õºðºí㺠. Õ¿ëýìæ ýðõëýã÷ ºðõ¿¿äèéí îðëîãî ºñíº. Îéí àæ àõóé 100 ñàÿ òºãðºã Ä¿í Ñóìûí èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿ä 2 òýðáóì 812 ñàÿ òºãðºã Ä¿í Øèíý ¿éëäâýð¿¿ä 5 òýðáóì 817. 59 .õºðºí㺠îðóóëàëò. Õîíãîð ñóìûí îéðîëöîîõü ìàë÷äààñ ò¿¿õèé ýäýý àâàõ Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé Õàìãèéí áàãà õýìæýýòýé 120ì êâ. 27.Ýíýõ¿¿ ñàíõ¿¿æèëòèéí õýðýãöýýã òîäîðõîéëñîí ñóäàëãààã ¿éëäâýð ýðõëýã÷èä ººðèéí íºõöºëä àâ÷ àøèãëàõäàà íýìæ íàðèéâ÷èëñàí òîîöîî ñóäàëãàà õèéõ øààðäëàãàòàé.Çàðèì ¿éëäâýðèéí õóâüä çºâõºí òîíîã òºõººðºìæèéã.Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ öåõ ¯éëäâýð ýðõëýã÷èéí ñîíèðõîëîîñ õàìààðàí òºðºë á¿ð áàéæ áîëíî -×àíàðûí øààðäëàãà õàíãàñàí ¿éëäâýðèéí áàéð -Òîíîã òºõººðºìæ -Æèæèã ¿éëäâýð¿¿ä Ñóìûí èðãýäèéí ñ¿¿. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãöýýã õàíãàõ.3 òýðáóì.Ýíä ÿàì ãýæ ÕÕÀÀÕ¯ß-ã àâñàí áîëíî. ¿ðñýëãýý -Óñàëãààíû ñèñòåì ªðõ¿¿ä ººðñäèéí õºðºí㺺ð ýðõëýõ áîëîìæòîé Ñóìûí èðãýä øèíý íàðèéí íîãîî õýðýãëýõ áîëîìæòîé áîëíî. çàðèìûíõ íü õóâüä ¿éëäâýðëýë ýõëýõ á¿õèé ë çàðäëûã îðóóëñàí áàéãàà òóë çîðèóëàëò õýñãýýñ õàð. ãî¸ëûí ìîäíû ¿ðñýëãýý íèéë¿¿ëíý 26.2 ñàÿ òºãðºã Æè÷: Ñóìûí èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿äèéí ñàíõ¿¿æèëòèéí ýõ ¿¿ñâýð òîäîðõîéã¿é (íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí 1574. -¯ðñýëãýý -Õ¿ëýìæ Äîìîãò Øàðûí ãîë ÕÕÊ. . ÝÕ-òýé íèéëýýä 12 ñàÿ òºãðºã -Õ¿ëýìæ -Íàðèéí íîãîîíû ¿ð.Äàðõàí Òºìºðëºãèéí áàÿæóóëàõ ¿éëäâýðèéí 780 òýðáóì áàãòààã¿é áîëíî) Ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýëä ¿íäýñëýí ãàðãàâ. ÕÎ. Ýëáýã Øàðûí ãîë ÕÕÊ áàíêíû çýýëýýð áîëîí ººðñäèéí õºðºí㺺ð Àéìàã áîëîí ÓÁ-í çàõ çýýëä æèìñíèé áóò. 28.

Õóâüöàà ãàðãàõ 6.ì ¿ð àøèãã¿é õóâüöààíààñ øàëòãààëàí èðãýäèéí õóâüöààíä õºðºí㺠îðóóëàõ ñîíèðõîë áóóðñàí -Ñàíõ¿¿æèëòèéí äýìæëýã òóñëàìæ ýçíýý îëæ ÷àäàõã¿é áàéõ òîõèîëäîë ãàðäàã Äàðõàí Õºâºí ÕÊ. Ãàäààäûí ÕÎ -Õ¿¿ãèéí äàðàìòã¿é èõ õýìæýýíèé ìºí㺠îðæ èðýõ áîëîìæòîé -Ãàäíû òåõíèê. ÕÕÀÀÕ¯ß áîëîí õàðüÿà ñàíãóóäààñ ¿ç¿¿ëýõ äýìæëýã Æį õºãæ¿¿ëýõ ñàíãèéí äýìæëýã -Õ¿¿ãèéí äàðàìòàíä îðîõã¿éãýýð õºðºí㺠áîñãîæ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ áîëîìæòîé պ人 àæ àõóéí ¿éëäâýðëýã÷èä ýíý ñàíãààñ õ¿ëýýëò èõòýé áàéäàã -Èõýâ÷ëýí á¿òýýãäýõ¿¿í õóâààõ ãýðýý õèéãääýã ó÷ðààñ ãàäíûõàíä ºãºõ õóâü õýìæýýã çýýëòýé õàðüöóóëàõàä èõ áîëäîã -Àíîä ã. øààðäëàãà õàíãàõóéö áàéãàà ÷ ýõ ¿¿ñâýð äóòàãäàëòàé Áàðüöàà áàòàëãàà áàãàòàé áºãººä áóñàä ¿ç¿¿ëýëòýýð áàíêíû øààðäëàãà õàíãàñàí Æį¿¿ä ¯éë àæèëëàãàà ñàéí ÿâàãäàæ áàéãàà Ýðýë öåìåíò ÕÊ ã. -Çýýëèéí áàðüöàà áàòàëãàà áàãàòàé ¿éëäâýðëýã÷äèéí õóâüä çýýëèéí áàòàëãààíû ñàí ¿ð ä¿íòýé Àðèëæààíû áàíêóóä ýíãèéí íºõöºëòýé çýýë îëãîæ áàéãàà íü õ¿¿ ºíäºð áàéõàä õ¿ðãýæ áàéíà 3. Õ¿ñíýãò 3. òåõíîëîãè.2 ñàÿ òºãðºã øààðäëàãàòàé áàéíà. ÝÕ áîñãîõîîñ ººð àðãàã¿é áîëñîí ¿éëäâýð¿¿äýä òîõèðîìæòîé ¯éë àæèëëàãàà òîãòâîðòîé áàéãàà èõýíõè ¿éëäâýð¿¿ä õàìðàãäàõ õ¿ñýëòýé. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæèò õóâèëáàðóóäûí ¿íýëãýý Ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóä Äàâóó òàë Ñóë òàë Õóâèëáàðûã àøèãëàõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿ä Îäîî àøèãëàãäàæ áàéãàà 1. Àðèëæààíû áàíêíû áèçíåñèéí çýýë Øààðäëàãà õàíãàñàí ¿éëäâýðëýã÷äýä Çýýëèéí õ¿¿ ºíäºð.18. ÌîíãîëÑýêèþ ÕÕÊ-í ãàçðûí òîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéã áèé áîëãîõîä øààðäëàãàòàé íèéò 2354. 5.ì ¿éëäâýð¿¿ä íýìýëò õóâüöàà ãàðãàí õºðºí㺠áîñãîõ áîëîìæòîé Èõýýõýí èäýâõèòýé ¿éëäâýðëýã÷èä ë õ¿ðòýõ áîëîìæòîé 60 . 4.3 òýðáóì òºãðºãèéã îéðûí èðýýä¿éä ýõ ¿¿ñâýðèéã øèéäýõ áîëîìæ áàãàòàé ãýæ ¿çýí äýýðõ ä¿íä òóñãààã¿é áîëíî.17-ýýñ ¿çýõýä àéìãèéí èðýýä¿éã òîäîðõîéëîõ ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéã ñýðãýýõ. òîíîã òºõººðºìæèéã øèíý÷ëýí ñàéæðóóëàõàä 99 òýðáóì 166 ñàÿ òºãðºã øààðäëàãàòàé áàéãàà áîë øèíýýð áèé áîëîõ ¿éëäâýð¿¿äèéã áàðüæ.Õ¿ñíýãò 3. Øèíý ¿éëäâýð¿¿äýä øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòýíä óëñ îðíû ýäèéí çàñàãò èõýýõýí ººð÷ëºëò àâ÷ðàõ Äàðõàí òºìºðëºã ÕÊ-í áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð. ¿éë àæèëëàãààã íü ÿâóóëàõàä îéðûí èðýýä¿éä 5 òýðáóì 817. õóãàöàà áîãèíî. ÀÕÁ -Õ¿¿ õàðüöàíãóé áàãà áóþó æèëèéí 7-10% -Õóãàöàà õàðüöàíãóé óðò áóþó 5-7 æèë -Ýõíèé 1-2 æèëä ¿íäñýí çýýë ýðãýí òºëºëòººñ ÷ºëººëºãääºã -Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýð¿¿ä øààðäëàãàä íèéöñýí òºñºë áè÷èõäýý ñàéí áèø -Îëäîö áàãà -Ìýäýýëýë îðîí íóòàãò õàíãàëòã¿é õ¿ðäýã Çýýëèéí áàòàëãààíû ñàí: ÃÒÕÀÍ. õýìæýý áàãà Àðèëæààíû áàíêóóäûí îëãîæ áàéãàà òºñëèéí çýýë¿¿ä: ÆÁÅÊ. ìåíåæìåíò íýâòðýõ -¯éë àæèëëàãààíû ¿ð àøèã äýýøëýõ 2.1 ñàÿ òºãðºã íèéò 104 òýðáóì 983.

õºãæ¿¿ëýõ ñàíãóóäààñ õºíãºëºëòòýé çýýë àâàõ: Æíü Äàðõàí Òºìºðëºã ÕÊ-í òºñºâò òºâëºð¿¿ëýõ õºðºí㺠áîëîí ÎÀÒ-ã ýõ ¿¿ñâýð áîëãîí èéì ñàíä òàòàæ õºíãºëºëòòýé íºõöºëººð çýýëýõ -Ñàíàà òºäèé áàéãàà èðýýä¿éòýé ¿éëäâýð¿¿äèéã äýìæèõ áîëîìæ íýýãäýíý -ªíººãèéí ñàíõ¿¿æèëòèéí íºõöºë¿¿ä òîõèðîõã¿é áàéãàà òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿äèéã äýìæèõ 9.39% áàéãàà íü çýýëèéí õ¿¿ æèëèéí 4% áàéõ áîëîìæòîé áàéãàà -Èõ õýìæýýíèé. íººö ñàéòàé. 11. ÎÀÒ-ã òºâëºð¿¿ëýõ áîëîìæ îäîîãîîð ÒÁóóäûí ñàíààíä áàéõã¿é áàéãàà -Ëèçèíãèéí õ¿¿ áàíêíû çýýëèéí õ¿¿ãýýñ áàãà áàéæ ÷àäàõã¿é áàéãàà -ßã õ¿ñ÷ áàéãàà òîí/òºõ áàéõã¿é áàéõ òîõèîëäîë ìàãàäëàëòàé Çàõ çýýëèéí áîëîìæ ìàø ºíäºð. 12. áóöàëòã¿é òóñëàìæèéã ÀÁ-ñ áàãà õ¿¿òýéãýýð à÷ õîëáîãäîë ºíäºðòýé ñàëáàðóóäàä õèéõ áîëîìæòîé áîëíî .98% áîëæ áóóðñàí ºíººãèéí íºõöºëä ãàäíû çýýë æèëèéí 3-4% õ¿¿òýé áàéãàà íü íýí òààòàé íºõöºë áîëæ áàéíà -Èõ õýìæýýíèé çýýë àâàõ áîëîìæòîé -Àðèëæààíû íºõöºëòýé æèøèã õ¿¿ (CIRR) ºíãºðñºí îíû (2008 îíû) ýöñèéí áàéäëààð 2. Ãàäààäûí áàíêíààñ áàãà õ¿¿òýé çýýë àâàõ ÌÓÇÃ-ñ çýýëèéí áàòàëãàà ãàðãàæ ãàäààäûí áàíêíààñ áàãà õ¿¿òýé çýýë àâàõ Õºãæëèéí áàíê -Ëèáîðèéí (LIBOR) õ¿¿ 2009 îíû 4 ñàðûí 1 ãýõýä æèëèéí 1. ñóìäûí ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ. ¯éëäâýð ýðõëýã÷èä áîëîí ¿éëäâýð ýðõëýõèéã ñîíèðõîã÷èä ººðèéí õºðºí㺺ð äîòîîäûí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ -̺íãºòýé èðãýä ìºíãèéã áóñàä çýýëæ õ¿¿ëæ ìºí㺠îëîõ. áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿ä çýðýã èõ õýìæýýíèé õ¿÷èí ÷àäàëòàé òîì ¿éëäâýð¿¿ä ¿éë÷ë¿¿ëýõ íü çîõèìæòîé 61 . çàõ çýýëèéí áîëîìæ èõòýé) à÷ õîëáîãäîë ºíäºðòýé ¿éëäâýð¿¿ä -Áàãà õýìæýýíèé ä¿í á¿õèé òîí/ òºõººðºìæ àâàõ ¿éëäâýð¿¿äýä çîõèìæòîé -Õººöºëäëºãºº èõ øààðäàíà -Õóäàëäàí àâàã÷òàé õèéñýí ãýðýý áîëîí áóñàä áàðüöàà áàòàëãàà õýðýãòýé Äàðõàí Õºâºí ÕÊ Øàðûí ãîë ÕÊ Îðäîî áàðüöààëàõ áîëîìæã¿é. Ëèçèíãýýð òîíîã òºõººðºìæ õóäàëäàí àâàõ -Òîíîã òºõººðºìæèéã ººðèéã íü áàðüöààëæ ëèçèíã ºãäºã ó÷ðààñ ¿éëäâýðëýã÷äýä äàâóó òàëòàé 10. õóäàëäàà õèéõ -Õ¿¿ãèéí äàðàìòàíä çýðãýýð ýðãýëò îðîõã¿é äàâóó òàëòàé ºíäºðòýé áèçíåñò ìºí㺺 îðóóëàõ ñîíèðõîëòîé áàéäàã áºãººä ¿éëäâýðëýë ýðõëýõ ñîíèðõîë áàãà Øèíýýð àøèãëàãäàõ áîëîìæòîé 8. ýðãýëò ò¿ðãýíòýé ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä ë áîëîìæòîé -Äàðõàí Òºìºðëºã ÕÊ-í áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð -Øèíýýð áàéãóóëàãäàõ (áàðüöàà õºðºíãºã¿é.7.Ìàõíû ¿éëäâýð. óðò õóãàöààòàé çýýë àâàõ áîëîìæòîé -Ãàäíààñ õºíãºëºëòòýé íºõöºëººð îðæ èðñýí çýýë. îðäã¿é áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä çýýëèéí áàòàëãàà óëñààñ ãàðãóóëàõ áîëîìæã¿é ó÷ðààñ ýíý õóâèëáàð õÿçãààðëàãäìàë Íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð -Ñàíõ¿¿æèëòèéí ýõ ¿¿ñâýðèéí äóòàãäëààñ õàìààðààä õýçýý áàéãóóëàãäàõ íü òîäîðõîéã¿é áàéãàà -Òºðèéí ºì÷èéí áàíê áàéõ ó÷èð öààøäàà ëîááè èõ îðæ ýðãýí òºëºëò áàãàñàõ . Àéìàã .¯éëäâýð äýìæèõ ñàíãèéí ýõ ¿¿ñâýð òîäîðõîéã¿é. ãàçàð äóóäëàãààð õóäàëäàæ ìºí㺠òºâëºð¿¿ëíý ãýñýí ñàíàà ë ÿâæ áàéãàà -Óëñààñ òóñëàìæ õ¿ñýõ ñîíèðõîëòîé õ¿ì¿¿ñ èõ áàéäàã -Òºìºðëºã ÕÊ-í õóðèìòëàãäñàí àøèã.

ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàëûí ºãëºã èõòýé êîìïàíèóä ºãëºãºº Äóëààíû öàõèëãààí ñòàíö ã. áàðòåð õèéõ -Îëîí àæèë÷èäòàé òóë íèéãìèéí äààòãàë. 14. -¯éëäâýðëýã÷ ãýðýýò õóãàöààíä çýýëèéã ýðã¿¿ëýí òºëºõ ó÷èð òîäîðõîé áàéäàë ºñ÷ õ¿¿ãèéí äàðàìòàíä îðîõã¿é -Èõ õýìæýýíèé ºðòýé êîìïàíèóä ºðºº õóäàëäàæ ò¿¿íèéõýý òºëººñºíä êîìïàíèéõàà èðýýä¿éí àøãèéã áàðüöààëàõ ýñâýë õóâü ýçýìø¿¿ëýõ. ëîááè èõòýé . Õýðýãëýã÷. àâëàãà øèëæ¿¿ëýõ. Õàðèí Øàðûí ãîë í¿¿ðñýý Öàõèëãààí ñòàíöàä íèéë¿¿ëæ òºëáºðºº òºëºõ ã. ¿éë÷èëãýýíèé áàðòåðààð òºëáºð òîîöîîãîî õèéõ -Ãóðâàëñàí ãýðýý áàéãóóëæ ÿìàð áè÷èã áàðèìòûã òºëáºð õèéãäñýí. òºëáºð õ¿ëýýí àâñàí ãýæ òîîöîõûãîî íàðèéí òîõèðñîí áàéõ øààðäëàãàòàé áºãººä ýíý íü õ¿íä ñóðòàë ¿¿ñãýõ àñóóäàë áîëæ áîëçîøã¿é -Áàðòåðààð õèéõ ¿åä êîìïàíèóä ººðñäèéí õýðýãöýýãýý áîëîí õóäàëäàõ.¯éë àæèëëàãàà íü òîãòâîðòîé ÿâæ 62 . ¿éëäâýðëýã÷èä õóâààí òºëºõ áîëîìæòîé -Íèéë¿¿ëýã÷äèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé áîðëóóëàëò öàã àëäàëã¿é õèéãäýíý -Õýðýãëýã÷. ìàë÷èä áàíêíààñ ÝÕ-í çýýëòýé áàéäàã. Èõ õýìæýýíèé ºðòýé Äàðõàí Õºâºí ÕÊ Øàðûí ãîë ÕÊ Äàðõàí íýõèé ÕÊ Ýðäýñ õºâºí ÕÊ Ýðýë öåìåíò ÕÊ Äóëààíû öàõèëãààí ñòàíö Æíü:Äàðõàí Íýõèé ÕÊ Øàðûí ãîë ÕÊ-í àæëûí õóâöñûã õèéæ àâëàãààðàà Äóëààíû öàõèëãààí ñòàíöààñ äóëààí ñîëüæ àâàõ.ªðèéí áè÷èã õóäàëäàí àâäàã ñàíõ¿¿æèëòèéí êîìïàíèóä áèé áîëîîã¿é 16.ì . ãóðèëûí ¿éëäâýð¿¿ä òàðèàëàí÷èäòàé. õýðýãëýã÷ íü áîëäîã ¿éëäâýð¿¿ä ¿¿íèéã àøèãëàõ áîëîìæòîé. ¿éëäâýðëýã÷. Ò¿¿õèé ýä íèéë¿¿ëýã÷.Áàíêíû çýýëèéí õ¿¿ã íèéë¿¿ëýã÷. Õºðºí㺠îðóóëàëòûí õóâèéí ñàíãóóäûí -Óëñ îðíóóäàä ýäèéí çàñàã õÿìàð÷ áàíêíû -Ãàäààä âàëþòûí õàíøèéí ºñºëò Äàðõàí Íýõèé ÕÊ ìàë÷èäòàé.ìàãàäëàëòàé 13. õóäàëäàí àâ÷ áàéãàà ¿íýý íàðèéí õÿíàõ øààðäëàãàòàé 17.ì òºðèéí ºì÷èò êîìïàíèé àâëàãààñàà áàðàãäóóëàõ -Á¿òýýãäýõ¿¿í. ýñâýë ºðèéí òîäîðõîé õóâèàð òºëáºð ºãºõ -Èòãýëöýë áèé áîëãîõîä àìàð áèø -Àðèëæààíû áàíêóóä èéì òºðëèéí ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ -Äààòãàëûí êîìïàíèóä ýíý ÷èãëýëýýð ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõã¿é áàéãàà -Õóóëü ýðõ ç¿éí õàíãàëòòàé ¿íäýñëýë á¿ðäñýí ýñýõ íü òîäîðõîéã¿é -Òåíäåð çàðëàã÷ óëñûí áàéãóóëëàãóóä îðîí íóòãèéí ¿éëäâýð¿¿äýä òèéì ÷ ýåðýã õàíääàãã¿é. áàíê õîîðîíäûí ãóðâàëñàí ãýðýý: ªðèéí áè÷èã õóäàëäààëàõ -Áàíêíû õóâüä ò¿¿õèé ýä íèéë¿¿ëýã÷äèéí çýýëèéí ýðñäýë áóóðíà . áàíê õîîðîíäûí ãóðâàëñàí ãýðýý: Èõýíõè ò¿¿õèé ýä ¿éëäâýðëýã÷èä òóõàéëáàë òàðèàëàí÷èä. 15. õ¿íñíèé íîãîî äàðøëàõ ¿éëäâýð¿¿ä íîãîî÷èäòîé. ¿éëäâýðëýã÷. òºëáºðò õ¿ëýýí àâàõ.Õóóëü ýðõ ç¿éí íºõöºë òîäîðõîé áîëîîã¿é . áîðëóóëàëò òîäîðõîé ó÷èð áàíê ¿éëäâýðëýã÷èä çýýë ºãºõºä ýðñäýë áàãàñíà. ìàõíû ¿éëäâýð ìàë÷èäòàé èéì íºõöºëººð àæèëëàõ áîëîìæòîé Òåíäåð çàðëàã÷ óëñûí áàéãóóëëàãóóä. Òýäíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ãýðýýò ¿éëäâýðëýã÷ øóóä ñêëàäàíäàà õ¿ëýýí àâ÷ ÷àíàðûã íü øàëãàí ¿éëäâýðò îðóóëìàãö çýýëèéí õàðèóöëàãûã ººðòºº øèëæ¿¿ëýí àâàõ áîëîìæòîé. Áàéãóóëëàãóóä õîîðîíäîî ºð.

öààøèä ¿ðãýëæèëáýë àøãèéí òºâøèí áóóðàõ ìàãàäëàëòàé. çàõ çýýëèéí áîëîìæ èõòýé.1 áóþó õàìãèéí áàãà ìàãàäëàëòàé ÷ ãýñýí ººðèéí õºðºí㺺ð ñàíõ¿¿æèëòèéã õèéõ íü õàìãèéí çºâ øèéä (çóðàã 3. áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã Äàðõàí ñóìûí ¿éëäâýð¿¿ä äýýð æèøýýëýí åðºíõèéä íü àâ÷ ¿çëýý.17 áà õ¿ñíýãò 3.Õ¿íñíèé ñàëáàðûí ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóäûí ¿íýëãýý Òºñëèéí õºíãºëºëòòýé çýýë õ¿¿ æèëä 12% 5808 ñàÿ òºã 1170 Ñàÿ òºãðºã – Äàðõàí ñóìûí ºíººãèéí õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿äèéí ñàíõ¿¿æèëò Áàíêíû çýýë Õ¿¿ æèëä 18% Õ¿¿ æèëä 30% 5315 ñàÿ òºã 14 ñàÿ òºã 24% 3666 ñàÿ òºã Àøãàà õóðèìòëóóëàõ áóþó ººðèéí õºðºí㺺ð 6430 ñàÿ òºã . òýäíýýñ õºíãºëºëòòýé çýýë àâàõ ñèñòåìäýý ¿ë èòãýõ áàéäàë ãàçàð àâàí èðãýä ìºí㺺 áýëíýýð àâ÷ ÕÎí õóâèéí ñàíãóóäàä òºëºð¿¿ëæ áàéãàà áºãººä òýäãýýð ñàíãóóä áîëîí èðãýäèéí ìºíãèéã õàðüöàíãóé áàãà õ¿¿òýéãýýð îðóóëæ èðýõ áîëîìæ á¿ðäýæ áàéíà. ªºðººð õýëáýë. çºâõºí ÝÕ äýýð çîãññîí ¿éëäâýð¿¿ä òàòàõ áîëîìæòîé. . Òèéìýýñ áóñàä õóâèëáàðóóäûí õóâüä 11 æèëèéí äàðàà ÕÎ-àà íºõººä öààíà íü õóðèìòëàãäàõ àøãèéã òîîöîæ øèéäâýðèéí ìîäîîð ¿íýëñýí. P = 1.26 ¿çíý ¿¿) ãýæ ãàðñàí íü ò¿ðãýí ýðãýëòòýé õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä òîõèðîìæòîé áàéæ áîëîõ þì.ìºíãèéã òàòàõ. Èíãýõäýý òóõàéí ñàëáàðààñ õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí æàãñààëòàíä îðñîí ¿éëäâýð¿¿äèéí øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý áîëîí òýäíèé ººðñäèéí ñàíàë áîëãîñîí ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæèò õóâèëáàðóóäûã ñîíãîí ºíººãèéí ºíäºð õ¿¿òýé àðèëæààíû áàíêíû çýýëèéã àâàõ íºõöºëä ÕÎ-àà íºõºõ õóãàöààã òîäîðõîéëñîí. Õ¿íñíèé ¿éëäâýðèéí õóâüä ºíººãèéí àâ÷ áàéãàà çýýëèéí õ¿¿ 30% ó÷ðààñ ò¿¿íèéã ºíäºð ìàãàäëàëòàéãààð àâ÷ ¿çýõýä 11 æèëèéí äàðàà ÕÎ-àà ýðãýí òºëºõ áîëîìæòîé ãàðñàí.18) ¿çýõýä íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð. Òýðõ¿¿ ÕÎàà íºõºõ õóãàöààíä áóñàä áîëîìæèò ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâüä õýäèé õýìæýýíèé õóðèìòëàãäñàí àøèã öóãëàðàõ áîëîí òýäãýýð ñàíõ¿¿æèëòèéã àâàõàä õèð õ¿íäðýëòýé áàéäëààð íü ìàãàäëàëûã òîîöîæ øèéäâýðèéí ìîäîîð ¿íýëãýýã ãàðãàñàí áîëíî. Èíãýõýä õýäèéãýýð 0. 63 .Ýõíèé æèë¿¿äýä íîîãäîë àøèã ºãºõ áîëîìæã¿é ¿éëäâýð¿¿äýä èéì ñàíãóóä ìºí㺺 îðóóëàõã¿é áàéõ ìàãàäëàëòàé áàéãàà. íººö ñàéòàé. øèðýì õèéõ ¿éëäâýð¿¿ä îéðûí èðýýä¿éä ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâüä èõýýõýí á¿ðõýã áàéõààð õàðàãäàæ áàéíà. Áèä øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóäûã ¿íýëýõäýý àéìãèéí õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéã ñàëáàðóóäààð íü íýãòãýí õ¿íñ. ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæèò ýõ ¿¿ñâýðèéí ¿íýëãýýíýýñ (õ¿ñíýãò 3. òºìºð õàéëø.26.27 ¿çíý ¿¿) ãýæ ãàðñàí. áàðèëãà. Çóðàã 3. áàíêíû ñàíõ¿¿æèëòèéã òºðèéí áîëîí áàíêíû áàéãóóëëàãóóä õàìòðàí àíõààð÷ òºñëèéí áàãà õ¿¿òýé äóíä õóãàöààíû çýýëýíä õàìðóóëàõ øààðäëàãàòàé ãýäýã íü õàðàãäàæ áàéíà.000 Áàðèëãûí ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä áàíêíû çýýëèéí õ¿¿ 24% áàéõàä ÕÎ-àà íºõºõ õóãàöàà 10 æèë ãàðñàí áºãººä 10 æèëèéí äàðàà áóñàä õóâèëáàðóóäûí õóâüä ÕÎ-àà íºõñºíèé äàðàà õýäèé õýìæýýíèé õóðèìòëàë ¿¿ñýõèéã àâ÷ ¿çýõýä æèëèéí 10% õ¿¿òýé çýýë àâ÷ ÕÎ-àà äóíäæààð 6 æèëèéí äîòîð íºõºõ íü õàìãèéí çîõèñòîé ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàð (çóðàã 3. Òèéìýýñ áàðèëãûí ìàòåðèàë ¿éëäâýðëýã÷èä çàõ çýýë ñýðãýõýä àâàõ áîëîìæòîé Æè÷: Ñóäàëãààíû áàãèéí öóãëóóëñàí ìýäýýëýëä ¿íäýñëýâ ªíººãèéí áà èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿äèéã õºãæ¿¿ëýõýä øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý.

Çóðàã 3.8 òýðáóì òºãðºã Òºñëèéí çýýë Æèëèéí õ¿¿ 12% 9. P = 1.Çóðàã 3. þóíä äóòàãäàæ áàéãààã ¿éëäâýðëýã÷äèéí õàðèóëòàíä ¿íäýñëýí ãàðãàõàä äèéëýíõè íü òºðèéí ç¿ãýýñ òàòâàðûí õºíãºëºëò óðàìøóóëàë.572 ñàÿ òºã 9 3. ÒÇÓÑÕóóëü. Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í 64 . 5.844 ñàÿ òºã 62.890 ñàÿ òºã 3. Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýë õºãæ¿¿ëýõýä òºðèéí áà òºðèéí áóñ áèçíåñèéã äýìæèõ áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî 3. òîãòîîìæóóä áàéíà âý ãýñýí àñóóëãàíä äèéëýíõ íü ÌÕÃ-ûí ñòàíäàðòóóä. 28 ¿çíý ¿¿).1. 5.Òºðèéí áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî Õàðèí ÒÁ-ûí òºëººë뺺ñ ¿éëäâýðëýã÷äýä õóóëü ýðõç¿éí çîõèñòîé îð÷èí á¿ðä¿¿ëýõèéí òóëä ýðãýí õàðàõ øààðäëàãàòàé ÿìàð õóóëü.710 ñàÿ òºã .Áàðèëãûí ìàòåðèàë ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóäûí ¿íýëãýý Æèëèéí õ¿¿ 24% Áàíêíû çýýë Æèëèéí õ¿¿ 18% Äàðõàí ñóìûí áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ºíººãèéí ¿éëäâýðëýëä õýðýãòýé Æèëèéí õ¿¿ 10% 33.28. Òàòâàðûí õóóëèóäûã ýðãýí õàðàõ øààðäëàãàòàé ãýæ õàðèóëñàí áàéíà (çóðàã 3.27. ñàíõ¿¿æèëòèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ.Òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîî ¯éëäâýðëýëèéí õºãæèëä Òºðèéí áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî äýìæëýã õààíà. Ãàçðûí òóõàé õóóëü.29 ¿çíý ¿¿). õóóëü ýðõ ç¿éí çîõèñòîé îð÷èí á¿ðä¿¿ëýõ õýðýãòýé ãýñýí áàéíà (çóðàã 3.000 87.

¯éëäâýðèéã äýìæèõèéí òóëä ýðãýí õàðàõ øààðäëàãàòàé õóóëü òîãòîîìæóóä Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàãèéí ÒÁ-í òºëººë뺺ñ àâñàí àñóóëãà ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ¯éëäâýðëýëèéã äýìæèõèéí òóëä õóóëü ç¿éí çîõèñòîé îð÷èíã á¿ðä¿¿ëýõ áóþó ýðãýí õàðàõ øààðäëàãàòàé õóóëü. öýâýð áîõèð óñíû øóãàì ñ¿ëæýý.Çóðàã 3. äóëààíû øóãàì ñ¿ëæýý) øèéäâýðëýõýä Àéìàã. ÀÕÁ-íû îðîí ñóóö ñàíõ¿¿æèëòèéí çýýëýýð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýí àøèãëàëòàíä îðóóëñàí áàéíà. äàðàìò áîëæ áàéíà ãýæ ¿çñýí áàéíà. Èéìä Òºð çàñãààñ áýë÷ýýð àøèãëàëò. Èéìä òýäíèé ç¿ãýýñ áîñîî òîãòîëöîîòîé ÒÓÑÕ-ã ýðãýí õàðæ îðîí íóòàãò á¿ðä¿¿ëæ áàéãàà òºñâèéí õºðºíãºíººñ òîäîðõîé õóâèéã òóõàéí îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä çàðöóóëàõ ýðõ ìýäëèéã ºãºõèéã ñàíàë áîëãîæ áàéíà. Îðîí íóòãèéí õºãæèëä õóâü íýìðýý îðóóëæ ÷àäàõóéö òîìîîõîí àæ àõóéí íýãæ¿¿ä íü òóñ õóóëèéí çààëòààð îðîí íóòãèéí òºñºâò õóâü îðóóëäàãã¿éãýýñ Îðîí íóòãèéí ÒÁ-ûí ç¿ãýýñ ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä ººðèéí ñàíàà÷ëàãààð îðîëöîõ áîëîìæã¿é. òàðèàëàíãèéí ãàçðûí òàëààð çºð÷èë ¿¿ñýýä óäàæ áàéíà. çàðèì íü îðîí íóòãèéí îíöëîãò òîõèðîîã¿é ó÷èð øèíý÷ëýõ øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çñýí áàéíà. Äàðõàí Ñýëýíãèéí Öàõèëãààí Ò¿ãýýõ Ñ¿ëæýý êîìïàíè íü õóâèéí ºì÷èò êîìïàíè. Òóñ á¿ñ íóòàãò áàðóóí àéìãèéí ìàëòàé èðãýä í¿¿äëýí èðñíýýñ áîëæ òóñ àéìãèéí ìàëûí òîî òîëãîé ìåõàíèêààð ºñºæ ìàë÷èä. Äàðõàí ñóìûí 2-ð õîðîîëîëûí èíæåíåðèéí øóãàì ñ¿ëæýýã (öàõèëãààíû øóãàì ñ¿ëæýý. Äàðõàíû Äóëààíû øóãàì Ñ¿ëæýý íü Òºðèéí ºì÷èò êîìïàíèóä íü áºãººä ýäãýýð íü àøèãëàëòàíä îðóóëñàí äýä á¿òöèéã àøèãëàí ººðèéí ¿éë àæèëëàãàà ¿éë÷èëãýýãýý ÿâóóëæ áàéãàà áîëîâ÷ òóõàéí 65 . òºñºâò õóâààðèëàãäàæ èðñýí ñàíõ¿¿æèëò íü îðîí íóòàãò õ¿ðýëöýõã¿é áàéíà. àæ àõóéí íýãæèéí õàðèóöëàãûí õóóëèéã ÷ ÷àíãàòãàõ ñàíàëóóä ãàð÷ áàéíà. Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòàã íü ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòãèéí õóâüä áýë÷ýýðèéí íººö áàãàòàé áèëýý. Òºðèéí Óäèðäëàãà Ñàíõ¿¿æèëòèéí õóóëü Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã õºãæ¿¿ëýõýä Òºðèéí Óäèðäëàãà Ñàíõ¿¿æèëòèéí õóóëèéã äàõèí àâ÷ ¿çýõèéã îðîí íóòãèéí ÒÁ –óóä ñàíàë áîëãîæ áàéíà. Òýä îäîîãèéí ìºðäºæ áàéãàà ¿éëäâýðëýëèéí ñòàíäàðòóóä íü øèíý÷ëýãäýýã¿é õîöðîãäñîí. òîãòîîìæóóäûí òàëààð: . òàðèàëàíãèéí òàëáàéí ýçýìøèë áîëîí òýäãýýðòýé õîëáîîòîé õóóëü ýðõ ç¿éí îð÷íû òàëààðõ õóóëèéí çààëòûã èë¿¿ òîäîðõîé áîëãîæ. Ãàçðûí òóõàé õóóëü Äàðõàí. óëñûí òºñºâò òýäýí õóâü ãýæ çààæ ºãºõèéã ñàíàë áîëãîæ áàéíà. Ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí ñòàíäàðòóóä ÒÁ-ûí òºëººëºë áîëîí ¿éëäâýðëýã÷äýýñ àâñàí ñàíàë àñóóëãààð Ìýðãýæëèéí Õÿíàëòûí Ãàçðààñ äàãàí ìºðäºõèéã øààðäàæ áóé ñòàíäàðòóóä íü ºíººãèéí îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèëä õàìãèéí èõ ñààä òóøàà. ̺í ãàçðûí áàÿëàãèéã ýçýìøýýä íºõºí ñýðãýýëò õèéëã¿é îðõèæ áàéãàà èðãýä. . Òîäðóóëáàë. õýðýãæ¿¿ëýëòèéã ñàéæðóóëàõ øààðäëàãà ãàð÷ èðæ áàéíà. . Òºðèéí áîëîí áóñàä õºðºí㺠îðóóëàëò. òàðèàëàí÷äûí õîîðîíä áýë÷ýýð. ̺í îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷äýýñ óëñûí òºñºâò òàòàæ áàéãàà òàòâàðûã îðîí íóòãèéí òºñºâò òýäýí õóâèéã. . ñîöèàëèçìûí ¿åèéí õýò òîì ¿éëäâýðëýëä çîðèóëàãäñàí. ñàíõ¿¿æèëòàíä õóóëü ýðõ ç¿éí çîõèöóóëàëò õèéõ òàëààð Îðîí íóòãèéí óäèðäàõ áàéãóóëëàãààñ õóâèéí êîìïàíè áîëîí Òºðèéí ºì÷èò êîìïàíèä õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõýä öààøèä õºðºíãèéí àøèãëàëò áîëîí ºì÷ëºëèéí àñóóäëûã øèéäâýðëýõ õóóëü ýðõ ç¿éí çîõèöóóëàëò áàéõã¿é ãýñýí áàéíà.29.

ýñâýë ººðºº îðóóëñàí õºðºíãèéã õàðèóöàõ ýñýõ íü òîäîðõîéã¿é áàéíà. õóãàöàà áîãèíî áàéãàà íü ¿éëäâýðëýã÷èä áàíêíû áóñ ýõ ¿¿ñâýðýýñ ñàíõ¿¿æèëò õàéæ òýð íü òºð. ̺í 13-ð õîðîîëîëûã èíæåíåðèéí øóãàì ñ¿ëæýýã Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺠îðóóëàëòààð õèéæ äóóñãààä áàéãàà áºãººä öààøèä òóñ øóãàì ñ¿ëæýýí¿¿äèéã õýíä õ¿ëýýëãýæ ºãºõ íü òîäîðõîéã¿é áàéíà. ¿ð òàðèàíû àæ àõóé. Îäîîãèéí áàéäëààð Äàðõàí-Óóë àéìãèéí õýìæýýíä 1000 îð÷èì ºðõ öàõèëãààíã¿é áàéãàà áºãººä ÄÑÖÒÑ¿ëæýý íü ººðºº õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ ÷àäâàðã¿é. õÿìä á¿òýýãäýõ¿¿íèéã çàõ çýýëä ãàðãàæ õýðýãëýã÷äèéã õîõèðîîæ. òàòâàðûí çîõèöóóëàëòààð äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ ¸ñòîé ãýæ ¿çñýí áàéíà. Èéìä Òºðèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûã îäîî áàéãàà àæ àõóéí íýãæ¿¿äýä îðóóëàõ õºðºíãèéã õýí õàðèóöàõ òàëààð õóóëü ýðõ ç¿éí îð÷èíû ÿàðàëòàé çîõèöóóëàëò øààðäëàãàòàé áàéíà. õ¿íñíèé íîãîîíû ýëèò ¿ðèéí àæ àõóé ýðõëýã÷äèéã òàòâàðûí õºíãºëºëò. . ̺í èìïîðòîîð îðæ èðñýí áàðààã îðîí íóòãèéí õóäàëäààíû òºâ¿¿äýýð äàìæóóëàí õóäàëäàí àâàõàä õóäàëäàà÷èä ÍªÒ òºëºã÷ áèø ãýäãýýð èìïîðòûí ÍªÒ òºëñºí áàðààíä ¿éëäâýðëýã÷ äàâõàð ÍªÒ òºëæ áàéíà. õàðèí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä áîëîí ìîíãîë îðíû ìàëûí ò¿¿õèé ýäýä ò¿øèãëýñýí ¿éëäâýð¿¿äýä ò¿ëõ¿¿ îðóóëàõàä ÷èãëýãäñýí òºðèéí áîäëîãî øààðäëàãàòàé áàéíà. 66 . Òàòâàðûí õºíãºëºëò. çàõ çýýëèéã òîãòâîðã¿é áîëãîæ áàéíà. Èéìä êîìïàíèóä ººðºº õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ õ¿÷ õ¿ðýõã¿é. òýäãýýðýýñ ãàðñàí ò¿¿õèé ýäèéí ò¿ãýýëòèéã ¿ð àøèãòàéãààð çîõèîí áàéãóóëàõàä íü äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé.ºì÷¿¿äèéã ººðòºº õ¿ëýýí àâàõã¿éãýýñ çýýëèéí ýðãýí òºëºëòèéã õýðõýí õèéõ íü òîäîðõîéã¿é áàéíà. Øàòëàëòàé ÍªÒ òºëäºãººñ áîëæ çàðèì æèæèã ¿éëäâýðëýã÷èä ÷àíàðã¿é. Ñàíõ¿¿æèëòèéí òóõàéä Òºðººñ ñàíõ¿¿æèëòèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé ãýæ îëîí ¿éëäâýðëýã÷ äóðüäñàí íü íýã òàëààñ ÕÕÀÀÕ¯ß-ñ ìàë àæ àõóé. çýýëèéí áàòàëãààíû ñàí ãàðãàã÷ òºñºë õºòºëáºð¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààã òýðã¿¿ëýõ ñàëáàðóóä óðóóãàà ÷èãë¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà.Á¿õ íèéòýýðýý øàòëàëã¿é ÍªÒ òºëäºã áîëîõ ãýñýí ñàíàë íýëýýä èðæ áàéíà. íºãºº òàëààñ òºðººñ õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõã¿é áîë àðä èðãýä. óðàìøóóëëààð äýìæèæ. ÕÀÀ-í ñàëáàðûí ¿éëäâýðëýã÷èä òýð äóíäàà òàðèàëàí÷èä.Ãàäààäûí øóóä ÕÎ-ã îðóóëñàí õºðºíãº. Èéìä öààøèä òºðººñ õóâèéí êîìïàíèä õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõýä õ¿íäðýë ó÷èð÷ áàéíà. íýã óäààãèéí àðãàöààñàí òóñëàìæàà çîãñîîæ òîãòâîðòîé ¿éë àæèëëàãààã äýìæèã÷ îëîí óëñûí õºíãºëºëòòýé çýýë îëãîã÷.Òåõíîëîãèéí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí ¿éëäâýðèéã òîäîðõîé õóãàöààíä. ò¿¿íýýñýý èõèéã àâààä ãàðàõ óóë óóðõàéí ñàëáàðò àëü áîëîõ õÿçãààðëàõ. Èéìä á¿õ íèéòýýð ÍªÒ òºëºã÷ áîëãîõ ñàíàëûã òàâüæ áàéíà. ÒÁ-ûí òºëººëºã÷. íºãºº òàëààñ ñàíõ¿¿æèëòèéí ãîë ýõ ¿¿ñâýð áîëîõ áàíêíû çýýëèéí õ¿¿ õýò ºíäºð. Ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäëûã øèéäâýðëýõ õóâèëáàð ñàíàëóóäûã 3.ÕÕÀÀ-í ñàëáàðûí õºãæëèéã õóðäàñãàõ çîðèëãîîð ìàëûí ¿ðæèë ñåëåêöèéí àñóóäàë. ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. ªºðººð õýëáýë. òóõàéëáàë õºðºí㺠îðóóëàëòàà íºõºõ õóãàöààã õàðãàëçàí òàòâàðààñ ÷ºëººëºõ . . óðàìøóóëàë áîëîí òàòâàðûí çîõèöóóëàëòûí òóõàéä ¯éëäâýðëýã÷. òºðººñ õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ ãýõýýð òóñ îðóóëñàí õºðºíãèéã õ¿ëýýí àâ÷ õàðèóöàõã¿éãýýñ õýí ýçýìøèõ íü òîäîðõîéã¿é. ìàë÷äàä íýã óäààãèéí àðãàöààñàí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõýýñýý èë¿¿ õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðûí ¿ð àøãèéã äýýøë¿¿ëýõ. òºðèéí áàéãóóëëàãóóä ãýñýí ãàðãàëãààíä õ¿ð÷ áàéãààòàé õîëáîîòîé. õýðýãëýã÷èä õîõèð÷ áàéíà. ÿàìíû õºíãºëºëòòýé çýýëä õàìðàãäàíà ãýñýí õ¿ëýýëòòýé áîëñîí. òºð òóñ êîìïàíèé õóâüöààíààñ ýçýìøèõ þì óó. ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðò íèëýýäã¿é ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëäýã.Øèíýýð áàéãóóëàãäàæ áàéãàà Æį –ûã ýõíèé 1-3 æèë¿¿äýä òàòâàðààñ ÷ºëººëºõ . ýð÷èìæ¿¿ëýõ ¿¿äíýýñ ¿ðæèë ñåëåêöè.4 õýñýãò ¿ç¿¿ëñýí áîëíî. ýäãýýð ñàëáàðò ¿éëäâýð ýðõëýã÷èä ÷ ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã. ¯¿íä. óðàìøóóëàëààð äýìæèõ . . ýëèò ¿ðèéí àæ àõóé ýðõëýã÷äèéã òàòâàðûí õºíãºëºëò. Õýðýãëýã÷ áîëîí Áîðëóóëàã÷äààñ àâñàí ñàíàë àñóóëãààð ¿éëäâýðëýã÷äèéã äàðààõü íºõöºëä òàòâàðûí õºíãºëºëò óðàìøóóëàëûã ¿ç¿¿ëæ.Èìïîðòûã îðëîõ áîëîí ýêñïîðòûí ÷èãëýëòýé ¿éëäâýð¿¿äýä òàòâàðûí óðàìøóóëàë îëãîõ .

õ¿íñíèé íîãîî÷äûã ¿ëäýýñýí ãýñýí ãîìäîë íýëýýä áàéëàà. Һ𠺺𺺠òîìîîõîí õýðýãëýã÷ áºãººä òºðèéí çàõèàëãûã ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýã÷äýýð õèéëãýõ.Íýì¿¿ ºðòãèéí ñ¿ëæýýí äýõü òºðèéí îðîëöîî Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íä ¿íäýñëýñýí áàãèéí ä¿ãíýëò ¯éëäâýðëýã÷äèéí ñàíàë àñóóëãààð òºðººñ ÿâóóëæ áàéãàà äýìæëýã íü ºðººñãºë òàëòàé. òýäíèéã çàõ çýýëýýð äýìæèõ õýðýãòýé áàéíà. óëìààð íýì¿¿ ºðòãèéí ñ¿ëæýýíä îðîëöîã÷ á¿õèé ë òàëóóäûí ÷àäàâõè áýõýæñýíýýð ¿éë àæèëëàãàà ñàéæðóóëàõ íºõöºëèéã áèé áîëãîõîä àíõààðàõ øààðäëàãàòàé (çóðàã 3.30 ¿çíý ¿¿). Äîòîîäûí ¿éëäâýðëýã÷äèéã çàõ çýýëýýð äýìæèõ òóõàéä ¯éëäâýðëýã÷äèéí àñóóëãàíä Òºðººñ ÿìàð äýìæëýã õ¿ñ÷ áàéãàà òàëààð àñóóõàä îëîí ¿éëäâýðëýã÷èä áîðëóóëàëòûí çàõ çýýë äýýð Òºð áîëîìæîîðîî äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ ¸ñòîé ãýñýí áàéíà. íýì¿¿ ºðòãèéí ñ¿ëæýýã á¿õýëä íü õàìàð÷ ÷àääàãã¿é.Íýì¿¿ ºðòãèéí ñ¿ëæýýã á¿õýëä íü äýìæèõ Õàìãèéí ÷óõàë íü òºðººñ àëèâàà íýã ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûã äýìæèõäýý òýäíèé õýðýãëýã÷äèéí ÷àäàâõèéã áýõæ¿¿ëýõ. Òóõàéëáàë. òºð äîòîîäîä ¿éëäâýðëýäýã èæèë òºðëèéí èìïîðòûí áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õýðýãëýõã¿é áàéõ áîäëîãûã áàðèìòëàõ íü èõýýõýí ÷óõàë áàéíà. îðîí íóòãèéí ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýã÷ýýð ã¿éöýòã¿¿ëæ. ªºðººð õýëáýë. ¯éëäâýðëýã÷äèéí õóâüä çàõ çýýë. ò¿¿õèé ýä áýëòãýí íèéë¿¿ëýã÷äèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð. ýðýëòèéí àñóóäàë õàìãààñ ÷óõàë ó÷ðààñ ¿íäýñíèé áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿äèéã õºðø çýðãýëäýý îðíóóäàä áîðëóóëàõàä íü òýäãýýð îðíóóäòàé ãýðýý õýëöýë õèéæ èìïîðòûí òàòâàðûã íü áóóðóóëàõ. Òóõàéëáàë: . Õàðèí ãàäààäûí çàõ çýýë á¿ðýí íýýëòòýé áàéãàà áóþó äîòîîäûí çàõ çýýëýý õàíãàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä ò¿¿õèé ýä ¿éëäâýðëýã÷èä áîëîí ò¿¿ãýýð á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýã÷äèéã äýìæèõ íü ¿ð ä¿íãýý ºãíº. íýì¿¿ ºðòãèéí ñ¿ëæýýíèé íýã õýñãèéã äýìæýýä. Ýõíèé ýýëæèíä Òºðèéí àæèë ¿éë÷èëãýýã ã¿éöýòãýõ òåíäåðò èìïîðòûí áàðàà øàõàã÷äûã òîäîðõîé øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòýýð îðóóëàõã¿é áàéõ. òýäãýýð ýêñïîðòûí ÷èãëýëòýé ¿éëäâýð¿¿äèéã òàòâàðûí áîäëîãîîð 67 . áýëòãýí íèéë¿¿ëýëòèéí ñèñòåì áîäèòîé íºõöºëäñºí áàéõûã õàðãàëçàí ¿çýõ. Àòðûí Ø àÿíààð òàðèàëàí÷äûã äýìæýýä. Äîòîîäûí ãóðèë ¿éëäâýðëýã÷äèéã ͪÀÒ òàòâàðààñ ÷ºëººëñºí íü äàðààãèéí õýðýãëýã÷ áîëîõ òàëõ ¿éëäâýðëýã÷èä çàõ çýýëèéí ¿íýýð ãóðèë õóäàëäàí àâààä ͪÒèéí áóöààëòàà õèéæ ÷àäàõã¿é áàéãàà íü òàëõ ¿éëäâýðëýã÷äýý äàâõàð äàðàìò èðæ áàéíà.30. íºãºº õýñýã íü äýìæëýãã¿é ¿ëäñýíýýð íºãººä äàðàìò áîëäîã. Èéìä ¿íý öýíèéí ñ¿ëæýýã á¿õýëä àâ÷ ¿çýí ¿íèéí öýíèéí ñ¿ëæýýíèé áóñàä õýñýãò ó÷ðàõ íºëººëëèéã àíõààðàõ õýðýãòýé áàéíà. ̺í òóñ àÿíààð òàðèàëàí÷äûí òàðèàëñàí áóóäàéã ãóðèëûí ¿éëäâýð¿¿ä õóäàëäàí àâ÷ ÷àäàõã¿éãýýñ áîëîí ò¿¿íèéã õàäãàëàõ çîîðüã¿éãýýñ èõýýõýí õýìæýýíèé óðãàö òàëáàé äýýðýý àëäñàí íü òºðèéí äýìæëýã íýì¿¿ ºðòãèéí ñ¿ëæýýã á¿õýëä íü àâ÷ ¿çýõèéã àíõààðóóëæ áàéíà. òºð çºâõºí òàðèàëàí÷äûã ýñâýë áàðèëãûí ¿éëäâýð¿¿äèéã äýìæèõýä õýðýãëýã÷èä íü õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàð ìóóòàé áàéâàë ¿ð ä¿íä õ¿ðýõã¿é. . Çóðàã 3. ýñâýë õèé äýìèé õºðºí㺠¿ð ä¿íã¿é ¿ëääýã ãýñýí áàéíà.

Ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿äèéã òºðººñ äýìæèõ ãîë àðãà íü ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæóóäûã íýìýãä¿¿ëýõ. Õîíãîð ñóìûã õ¿í àìûí òºâëºðºë èõòýé Øàðûí ãîë ñóìòàé íýãòãýõ. àéìãèéã íýãòãýæ Òºðèéí çàðäëûã õýìíýõ õýðýãòýé ãýñýí ñàíàëûã Äàðõàíû ñóäàëãààíû áàãààñ îðóóëæ áàéíà. èìïîðòûã îðëîõ áîëîí ýêñïîðòûí ÷èãëýëòýé. ¿éëäâýð¿¿äýä òºðèéí áîëîí áóñàä ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ áàéãóóëëàãóóäûí áàéð.¯éëäâýðëýëèéí æèøèã õîò ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äýìæèõèéí òóëä Äàðõàí ñóìûã òýð ÷èãò íü “¯éëäâýðëýëèéí æèøèã õîò” áîëãîí çàðëàæ òàòâàðûí õºíãºëºëò. áàéãàëü îð÷èíä õàëã¿é òåõíîëîãèòîé. á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýí ýêñïîðòëîõ á¿ðýí ìº÷ëºã á¿õèé ¿éëäâýðëýë. õºãæ¿¿ëýõ òîãòîîë ãàðãàñàí áºãººä ¿¿íä ÕÀÀ-í ò¿¿õèé ýäèéã ã¿íçãèé áîëîâñðóóëæ. ýêñïîðòûí ÷èãëýëòýé ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýã÷äýä òàòâàðûí óðàìøóóëàë ¿ç¿¿ëýõ. Çàõ çýýëèéã ºðãºòãºõ òóõàéä Çàõ çýýëèéã ºðãºòãºõèéí òóëä õ¿í àìûí òîîã íýìýãä¿¿ëýõ òàë äýýð òºðèéí áîäëîãî ÿâóóëàõ øààðäëàãàòàé áàéíà. Èíãýõèéí òóëä çàðèì áîëîìæèò ñóìä. áóðèàä. á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàðûã ñàéæðóóëàõàä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ çýðýã àñóóäàë þì. áîëîìæóóäûã õàðàõàä ýíý íü èõýýõýí òîõèðîìæòîé íºõöºë áºãººä èíãýõäýý ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøèã. ìºí Äàðõàí ñóìûã õîòûí ñòàòóñòàé áîëãîñíîîð Òºðèéí çàõèðãààíû èõýýõýí çàðäëûã õýìíýõýýñ ãàäíà Ñýëýíãý àéìãèéí èðãýäèéí çàðèì çàðäàë ÷èðýãäëèéã áàãàñãàõààñ ãàäíà çàõ çýýëèéí òºâëºðëèéã áèé áîëãîõ áîëíî. Ýíä “¯éëäâýðëýëèéí æèøèã õîò”. Àéìãèéí çàõèðãàà. õóâèàðàà ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä àéìàã. äýä á¿òýö. òóñëàìæ ¿ç¿¿ëäýã áàéãóóëëàãóóäûã íü çýðýãöýí àíõààðàõ õýðýãòýé. Äàðõàí ñóìûí çàõèðãààíààñ ¯ÒÏ-ã áàéãóóëàõ ãàçðûí àñóóäëûã øèéäñýí áºãººä ïàðêèéã õàøààæóóëàõ.ì øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã õàíãàñàí ¿éëäâýð¿¿äèéã æàãñààëòààð ¯ÒÏ-ä áàãòààí àâ÷ ¿çýæ òºðèéí íýãäñýí ¿éë÷èëãýý áîëîí äýìæëýãèéã ¿ç¿¿ëýõ íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëýõèéã ñàíàë áîëãîæ áàéíà. ÿìàð íºõöºë¿¿äèéã áèé áîëãîõûã øèéäâýðëýõ íü ç¿éòýé. Äàðõàí õîò. ñóìûí çàõèðãààíä õ¿ñýëòýý èð¿¿ëñýýð áàéãàà þì. õºäºº àæ àõóéí òåõíèê óãñðàõ ¿éëäâýðëýë áàãòñàí. . ¿éëäâýðèéí áàéð.äýìæèõ. Äàðõàí ñóìàíä áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéí íºõöºë áàéäàë. ¯¿íèéã õèéñíýýð õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä áîëîí øèíýýð áèé áîëîõ ¿éëäâýð¿¿ä õºãæèõ òààòàé îð÷èí áèé áîëíî. Òèéìýýñ ýõíèé ýýëæèíä õºðºí㺠ñàíõ¿¿ãèéí õîìñäîëòîé ºíºº ¿åä ¯ÒÏ-ã æèíõýíý ¸ñîîð áèé áîëîõîîñ ºìíº èìïîðòûã îðëîõ. öàã õóãàöàà íèëýýäã¿é øààðäàãäàõ áºãººä øàò äàðààòàéãààð õèéãäýõ àæèë þì. ̺í äîòîîäûí çàõ çýýëèéã òýëýõ çîðèëãîîð ìîíãîëîî ãýñýí ¿çýë á¿õèé õàëèìàã. ýêñïîðòûí áàðèìæààòàé ¿éëäâýð¿¿äèéã öîãöîîð íü äýìæèõèéí òóëä Äàðõàí ñóìûã ¿éëäâýðæèëòèéí æèøèã õîò áîëãîí çàðëàõ áîëîìæòîé ãýæ ¿çýæ áàéíà. òóõàéëáàë. ¯éëäâýðëýë òåõíîëîãèéí ïàðê 2003 îíä ÌÓÈÕ-ààñ ¯ÒÏ áàéãóóëæ. Ýíý àñóóäàë íü ìàø ºðãºí õ¿ðýýòýé ó÷èð íàðèéí òîîöîî ñóäàëãàà õèéæ ÿìàð ¿éëäâýð¿¿äèéã òºðººñ õýðõýí äýìæèõ. “¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí á¿ñ” çýðýã ÿìàð áàéäëààð íýðëýãäýõ íü ÷óõàë áóñ ¿éëäâýðëýë õºãæèõ ýäèéí çàñàã. õàøààíû ãàäíà àæèëòíóóäûí áàéð çýðãèéã áàðèõ àñóóäëóóä õóóëü ýðõ ç¿éí ¿íäýñëýë áîëîí ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäëààñ õàìààðàí õ¿ëýýãäýæ áàéíà. Ýíýõ¿¿ ¯ÒÏ æèíõýíý ¸ñîîð íü áèé áîëãîõîä èõ õýìæýýíèé õºðºíãº. Äàðõàíû ñóäàëãààíû áàãààñ ¯ÒÏ çààâàë õàøààæóóëàõã¿éãýýð ¿éëäâýð¿¿äýä òîäîðõîé øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã ãàðãàí. òýäýýñ äýýø àæëûí áàéðòàé ã. òåõíèê. ýêñïîðòîä çîðèóëñàí ìàõ. óðàìøóóëëààð äýìæèí õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé. êîìïüþòåð. . ãýð àõóéí öàõèëãààí áàðààã óãñðàõ ¿éëäâýðëýë. ýêñïîðòûí ñòàíäàðòóóäûã õàíãóóëàõûí òóëä ìýðãýæëèéí çºâëºãºº. Äàðõàí àéìãèéã Ñýëýíãý àéìàãòàé íýãòãýí Äàðõàí ñóìûã àéìãèéí òºâ áîëãîõ. ýëåêòðîí òåõíèê. òåõíîëîãèéã èìïîðòûí òàòâàðààñ ÷ºëººëºõ. ͺ㺺 òàëààñ òýðõ¿¿ ïàðêèéí õàøààíä îðîõ çºâøººðºë àâàõ õ¿ñýëòýé Æį. Òóõàéëáàë. èìïîðòûã îðëîõ áîëîí ýêñïîðòûí ÷èãëýë. áàéãàëü îð÷èíä ¿ç¿¿ëýõ íºëººëëèéí àñóóäëûã øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò áîëãîí íàðèéâ÷ëàí òàâüæ ñàëáàðóóäààð ÿëãàâàðòàé òàòâàðûí õºíãºëºëò óðàìøóóëëûã ¿ç¿¿ëýõ áîëîìæòîé. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë. õóóëü ýðõç¿éí òààòàé îð÷èí íºõöºë á¿ðä¿¿ëýõ íü ÷óõàë áàéíà. ºâºð ìîíãîë÷óóäàä òîäîðõîé íýýëòòýé á¿ñ íýýæ ºãºí ñóóðüøóóëæ 68 .

Òóõàéëáàë ýíä Øàðûí ãîë. áîëîâñðóóëàõ ñàëáàðò òºìðèéí äàðõàí. Ǻãèéí áàë. 2 ÌѯÒ-ä ìýðãýæèëòýé áîëîâñîí õ¿÷èí áýëòãýäýã. ¿éë÷èëãýý ýðõëýõ ÿìàð ÷ áîëîìæã¿é áîëñîí áàéíà.¿éëäâýðëýë ýðõëýõ áîëîìæîîð õàíãàí ºã÷ áîëíî. ͺ㺺 òàëààð õºäºº àæ àõóéí ìàë÷èä. õîð çýðãèéã ÿëãàí àâàõ áîëîëöîî á¿ðäýõ áºãººä èéì íºõöºëä áèîòåõíîëîãèéí àðãóóäûã àøèãëàõ. äóëààíòàé áîëîâ÷ çàðèì îðîí íóòàãò ñèñòåì íü áóðóóãààñ ¿éëäâýðëýã÷äýä äàðàìò áîëæ áàéíà. Õîíãîð ñóìàíä áàéõ íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéã àâ÷ ¿çüå. Äàðõàí –Óóë àéìãèéí áóñàä ñóìàíä Ýð÷èì õ¿÷. 1500 îð÷èì á¿ë çºãèéã ñîöèàëèçìûí ¿åä çºãèéí àæ àõóé ¿ðæ¿¿ëæ á¿òýýãäýõ¿¿íýý ãàðãàæ. íàðèéí ëàáîðàòîðè àæèëëóóëàõ øààðäëàãà òóëãàðíà. Òóõàéëáàë. Èéìä Òºðººñ òóñ ñóìûã öýâýð áîõèð óñíû ñèñòåìòýé áîëîõîä ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ íü íýí òýðã¿¿íä øèéäýõ àñóóäàë áîëîîä áàéíà. êîìáàéí÷. ̺í ò¿¿õèé ýäèéí áýëòãýëä ÷åíæ¿¿ä îðæ èðñýíýýð ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéí ÷àíàð. ëàâ. çîîòåõíèê÷äèéã 69 . ýõ çºãèé÷èí. ¿éëäâýðëýã÷äýýñ îëîí ãàðëàà. æèëèéíýýñ ãàäíà çºãèéí á¿ëèéí òîî íýã àæ àõóéä 500-ààñ äýýø ãàðñàí íºõöºëä çºãèéí ¿íýò á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîõ ñ¿¿íöýð. íàðèéí ìýðãýæëèéí àæèëòíóóä. Îðõîí ñóìàíä áàéõ çºãèéí àæ àõóé. çºãèé÷èí. Òèéìýýñ ¿éëäâýð¿¿äýä øààðäëàãàòàé ìýðãýæèëòýé áîëîâñîí õ¿÷èí. íîãîî÷èä ÷åíæ¿¿äýä õÿìä ¿íýýð ºã÷ áàéíà. àéìãèéí çàõèðãààíààñ çîõèîí áàéãóóëæ õýðýãæ¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé. Ó÷èð íü òýäãýýð ¿éëäâýð¿¿äèéã áîäëîãûí òºâøèíä òóñãàéëàí äýìæèõäýý øààðäàãäàõ ò¿¿õèé ýä ìàòåðèàëûí îëäîöûã õ¿ðòýýìæòýé áîëãîõîä òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ íü õàìãèéí çîõèìæòîé ãýæ ¿çýæ áàéãàà. Ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéí ñèñòåìèéí òóõàéä Ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéí ñèñòåìèéã òºðººñ áèé áîëãîõ ãýñýí ñàíàë õºäºº àæ àõóé ýðõëýã÷èä. Ìýðãýæèëòýé áîëîâñîí õ¿÷íèé òóõàéä Õýäèéãýýð Äàðõàí-Óóë àéìàã íü 4 èõ äýýä ñóðãóóëü. Èéìä ¿éëäâýðëýã÷. Ýíý íü äîòîîäûí çàõ çýýëèéí ýðýëòèéã õóðäòàé ºñãºõ ýðãýýä ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ áîëîìæèéã íýìýãä¿¿ëíý. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí õóâüä Øàðûí ãîë ñóìàíä íýã àæ àõóé. òýäãýýðèéã àéìàãò áýëòãýõã¿é áàéíà ãýæýý. 20 îð÷èì òîîíû ºðõ ¿ðæ¿¿ëäýã. ßïîíû çàõ çýýë ìàíàé ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýã÷ çºãèéí àæ àõóéíóóäàä íýýëòòýé áàéãààãàà èëýðõèéëæ áàéãàà áºãººä çºâõºí ýêñïîðò õèéõ õýìæýýíèé áóþó íýã êîíòåéíåð ä¿¿ðãýõ õýìæýýíèé çºãèéí áàë ¿éëäâýðëýæ ÷àäàõã¿é áàéãàà íü ñààä ó÷ðóóëæ áàéãàà þì. òîî õýìæýýíä áýëòãýí àâàõàä õ¿íäðýëòýé áàéíà. պ人 îðîí íóòàãò Øóäàðãà áóñ ºðñºë人í íü îðîí íóòãèéí õºãæëèéã ÷ºäºðëºæ áàéãààã ýðãýí õàðàõ õýðýãòýé áàéíà. Ǻãèé ¿ðæ¿¿ëýõýä çºãèéí àæ àõóé ýðõëýõ øààðäëàãàòàé ýì áýëäìýë. òåõíîëîãè á¿õèé ¿éëäâýð¿¿äèéã òóñãàéëàí äýìæèõ Ìîíãîëä õîâîð îíöãîé òåõíèê. Îðõîíä íýã õîðøîî. òåõíîëîãè÷èä äóòàãäàëòàé áàéäàã. çîîòåõíèê÷ çýðãèéã. çºãèé÷íèé ìýðãýæëèéã 3 æèëèéí ñóðãàëòààð îëãîæ áàéñàí öàã ºíãºð÷ ºíºº ¿åä çºãèéí àæ àõóé äàõèí ýõëýëèéí öýã äýýðýý èðñýí. 6 êîëëåæ. òîíîã òºõººðºìæèéã îðóóëæ èðýõ øààðäëàãàòàé. Äýä á¿òöèéí àñóóäëûã øèéäâýðëýõ òóõàéä Îðõîí ñóìûí öýâýð áîõèð óñíû èíæåíåðèéí øóãàì ñ¿ëæýýã áóðóó õóâü÷èëñíààð òîíîãäîæ Îðõîí ñóìàíä õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýë. ñòàíäàðò àëäàãäñàí ÷ ¿éëäâýðëýã÷èä ºíäºð ¿íýýð õóäàëäàí àâ÷ áàéíà. Ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéí ñèñòåì ¿ã¿é áîëæ ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýã÷èä ò¿¿õèé ýäýý òýýâðèéí çàðäëààñ øàëòãààëàí ñàíàñàí ÷àíàð. Øàðûí ãîë ñóì íü õàæóóäàà í¿¿ðñíèé óóðõàéòàé ò¿¿õèé ýä íü çýðýãöýýä áàéõàä ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äýä 1ì2 òàëáàéí äóëààíûã 1300 òºã ºã÷ áàéãàà íü îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèëä õ¿íä òóñ÷ áàéíà. ºìíº áàéñàí òîìîîõîí óëñûí ¿éëäâýð¿¿äýä àæèëëàæ áàéñàí òóðøëàãàòàé áîëîâñîí õ¿÷èí îëîíòîé áîëîâ÷ ¿éëäâýðëýã÷èäòýé óóëçàëò õèéæ ÿâàõàä ÕÀÀ-í ñàëáàðò òðàêòîð÷. Òºðººñ ýíý ÷èãëýëä òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ áîëîí ìýðãýæëèéí çºãèé÷èí. àæèë÷äûã áýëòãýõ íàðèéí òîîöîî ñóäàëãàà á¿õèé õºòºëáºðèéã àéìãèéí èõ äýýä ñóðãóóëèóä. íèéë¿¿ëýã÷äèéã øóóä õîëáîñîí îðîí íóòãèéí ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéí áèðæèéã æèíõýíý óòãààð íü áàéãóóëàõûã ç¿éòýé ãýæ ¿çýæ áàéíà. Îíöãîé òåõíèê. ÌѯÒ-¿¿äòýé íèéëæ òºð. òåõíîëîãè á¿õèé ¿éëäâýð¿¿äèéã äýìæèõ íü ýêñïîðòûí ïîòåíöèàëòàé áóþó èìïîðòûã îðëîõ á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿äèéí õóâüä íýí ÷óõàë. ¯¿íèéã õèéæ ÷àäñàí íºõöºëä ¿éëäâýðëýã÷èä á¿òýýãäýõ¿¿íýý ýêñïîðòëîõ çàõ çýýë áýëýí áºãººä îäîîíîîñ Ãåðìàí.

Õ¿íñ÷äèéí õîëáîî. Àæèë îëãîã÷ ýçäèéí õîëáîî. ¿éë àæèëëàãààíä íèéöýõèéã ñîíãîí äàí ãàíö ñóðãàëò ýñâýë çºâëºãºº áóñ õàðèí öîãö ¿éë÷èëãýý á¿õèé á¿ðýí õºòºëáºð õýðýãæ¿¿ëýõ íü ¿ð ä¿íãýý ºãíº ãýæ ¿çýöãýýæ áàéãàà þì. Õîíãîð ñóìûí íóòàãò ìàø òîì õýìæýýíèé íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð áàéãóóëíà ãýæ ÒÝǯ õèéãäñýí ÷ çàñãèéí ãàçàð çýýëèéí áàòàëãàà ãàðãàõ áîëîìæã¿éí óëìààñ ýíý òºñºë îéðûí ¿åä ýõëýõ áîëîìæã¿é. áèçíåñèéã äýìæèã÷ áîëîí ÿäóóðëûã áóóðóóëàõ ÒÁÁ-óóä. MercyCorp. Õàðèí îäîî áàéãàà æèæèã ¿éëäâýðèéã ò¿¿õèé ýäòýé áîëîõîä íü òºðººñ äýìæëýã ¿ç¿¿ëâýë èìïîðòûã îðëîõ ºðòºã áàãàòàé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýãäýõ áîëîìæòîé þì. ÒÁÁ-óóä ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèëä ÿìàð áàéäëààð îðîëöîæ áàéãàà áîëîí öààøäàà ÿàæ îðîëöîõûã àâ÷ ¿çâýë ñóðãàëò. Õîíãîð ñóìûí íóòàãò Ìîíãîëèàí Èíäóñòðèàë Êåìèêàë ÕÕÊ (Mongolian Industrial Chemical) õýìýýõ ¿éëäâýð 2003 îíä ãàçðûí òîñ áîëîâñðóóëæ ò¿ëø õèéõ çîðèëãîîð áèé áîëñîí áîëîâ÷ ìàíàé óëñûí îëáîðëîäîã ãàçðûí òîñ 100% øóóä ýêñïîðòîä ãàðäàã ó÷ðààñ ò¿¿õèé ýäèéí îëäîöã¿éí óëìààñ ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ ÷àäààã¿é. ÒÁÁ-óóä ¿éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýë¿¿ä áóþó ¿éëäâýðæèëò õºãæèõã¿é áàéãàà øàëòãààíûã áóóðóóëàõ.2. ñóìäûí òàðèàëàí÷èä. Á¿ðýí õºòºëáºðèéí õóâüä ¿éëäâýðëýã÷äèéí õýðýãöýýã òîäîðõîéëæ ÒÁÁ-óóä ººðñäèéí çîðèëãî. ¿éëäâýðëýë ýðõëýõ ñýòãýëãýýã òºëºâø¿¿ëýõ. íèéò ¿éëäâýðëýã÷äèéí äèéëýíõè íü òºñºë õºòºëáºð¿¿äèéí òàëààð ìýäýýëýë áàãàòàé áàéäàã. ÀÕÁ. ªºðººð õýëáýë. îðîëöîî Äàðõàí-Óóë àéìàãò ÄÁ. KOICA. ÅÑÁÁàíê. Õóó÷íû çºãèéí ìýðãýæëèéí áàãø íàðààð øèíý çàëóó ìýðãýæèëòí¿¿äèéã áýëòãýæ àâàõã¿é áîë äàðàà íü çºâõºí ãàäààäàä áýëòãýõ íºõöºë áàéäàë ¿¿ñýæ áîëçîøã¿éã àíõààðàõ õýðýãòýé. 5. Òóðøèëòûí ¿éë àæèëëàãààã ¿éëäâýðèéí çîðèóëàëòòàé ìàçóò äýýð àìæèëòòàé õèéæ ò¿¿õèé ýäýý äîòîîäîîñ àâàõ çîðèëãîîð êîìïàíèé óäèðäëàãóóä 2 æèë õººöºëäñºí ÷ àìæèëòã¿é áîëñîí òóë ¿éëäâýð îäîî çîãñîíãè áàéäàëòàé áàéíà. World Vision çýðýã îëîí óëñûí õàíäèâëàã÷ áàéãóóëëàãóóäûí òºñë¿¿ä õýðýãæèæ. Ýíý íü Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýð ýðõëýã÷äèéí õóâüä áóñàä àéìãóóäòàé õàðüöóóëàõàä íèëýýí ºðãºí áîëîìæòîéã õàðóóëæ áàéãàà ÷ òºñë¿¿äèéí õàìàð÷ áàéãàà õ¿ðýý íü õàíãàëòòàé áóñ áàéãàà þì. ÕÀ¯Òàíõèì. á¿òýýë÷ áàéäëûã äýìæèõ íü õàìãèéí çîõèñòîé ãýæ ¿çýæ áàéíà. JICA. ¿éëäâýðëýã÷äèéã ñàíõ¿¿ãèéí ìåíåæìåíòèéí òàëààð çîõèñòîé ìýäëýãòýé áîëãîõ.GTZ. õîðøîîä áîëîí êîìïàíèóä ë èõýíõè àðãà õýìæýýíä äàâõàðäàí õàìðàãäàõ òàë àæèãëàãääàã. ßëàíãóÿà îëîí óëñûí òºñºëä õàìðàãäàæ ñóðñàí èäýâõè ñàíàà÷èëãàòàé õýäýí ºðõèéí àæ àõóé. ¯¿íèé òóëä ÒÁÁ-óóä ººð õîîðîíäîî çîðèëòîò ¿éëäâýðëýã÷äèéí ñåãìåíò¿¿ä äýýðýý õàìòàð÷ àæèëëàõ íü ç¿éòýé ãýñýí ñàíàëûã ñóäàëãààíû áàã äýâø¿¿ëæ áàéíà. áèçíåñ èíêóáàòîð òºâ.31-ñ ¿çíý ¿¿. óëìààð ìºíãºí óðñãàëàà çºâ óäèðääàã áîëîõ òàëààð ñóðãàëò çºâëºãºº ºãºõ.áýëòãýõ íü ýíý ÷èãëýëýýð áèçíåñ¿¿ä õºãæèõ áîëîìæèéã á¿ðä¿¿ëíý. ªºðººð õýëáýë òîäîðõîé íýã ¿éëäâýðëýã÷ äýýð àæèëëàæ áàéãàà òºñë¿¿ä íýãäýí ººðñäèéí õàðèëöàã÷èéíõàà ¿éë àæèëëàãààã çýðýã çýðýã äýìæèí àæèëëàâàë ¿ð ä¿í äýýøëýõèéí çýðýãöýý òºñë¿¿äèéí íèéò ºðòºãººð á¿òýõ ¿ð ä¿í ºíäºð áîëîõ þì. ÕÕÀÀÕ¯ß-û õàðüÿà Æį-ã äýìæèõ òºâ. ìýäýýëýë õ¿ðãýõ áàéäëààð îðîëöîõ íü ò¿ãýýìýë áàéäàã áîë öààøäàà á¿ðýí òºëºâëºãºº á¿õèé õºòºëáºð¿¿ä õýðýãæèõ íü ¿ð ä¿íòýé ãýæ ¿çýæ áàéãààã çóðàã 3. íîãîî÷äûí õîëáîî çýðýã íü èäýâõèòýé àæèëëàäàã. 3. çºâëºãºº. 70 .Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí äýìæëýã.

îëîí óëñûí òºñºë.Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî ÒÁÁ-óóäûí ºíººãèéí îðîëöîî ÒÁÁ-óóäûí èðýýä¿éí îðîëöîî Ýõ ¿¿ñâýð: ÒÁÁ-óóäûí òºëººëºëä õèéñýí áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ̺í ÒÁÁ-óóä ¿éëäâýðëýã÷äèéã õîîðîíä íü õîëáîæ ºãºõ àæëûã õºòºëáºðòºº îðóóëàõ íü ç¿éòýé. ÷àäâàðæóóëàõ ñóðãàëòóóä çîõèîí áàéãóóëàõ. ãàäààä äîòîîäûí çàõ çýýëä çóó÷ëàõ. õºòºëáºð¿¿äýýñ òóñëàìæ.31. ¿çýñãýëýí ÿàðìàãò õàìðóóëæ áàéõààñ ãàäíà áàéãàëü îð÷íû òàë äýýð çºâëºãºº ºãºõ.¯éëäâýðëýã÷äèéí ÒÁÁ áà Ø/Ó-û áàéãóóëëàãóóäòàé õàìòðàí àæèëëàõ õýëáýð¿¿ä ÒÁÁ-ûí îíîâ÷òîé îðîëöîî ¿éëäâýðëýã÷äèéí õóâüä ¯éëäâýðëýã÷èä áà ø/óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí õàìòûí àæèëëàãàà Ýõ ¿¿ñâýð: ¯éëäâýðëýã÷äèéí äóíä õèéñýí áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ¯éëäâýðëýã÷äèéí ¿éë àæèëëàãàà áàéãàëü îð÷èíä õýðõýí íºëººëæ áàéãààã àâ÷ ¿çâýë (çóðàã 3.33) äèéëýíõè íü ýêîëîãèä õàëã¿é á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýäýã ãýæ áàéãàà áºãººä ñºðºã íºëººòýé ãýæ áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä òîäîðõîé õýìæýýãýýð áîõèðäîë ÿëãàðóóëäàã òýð ÷èãëýëäýý ÒÁÁ. ñàíõ¿¿æèëòèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ.Çóðàã 3.32) áàéíà.32. 71 . çºâëºãºº àâàõûã õ¿ñäýãýý èëýðõèéëñýí (çóðàã 3. ¯éëäâýðëýã÷äèéí òºëººëºã÷èä ÒÁÁ-óóäûã ººðèéí òºñºë õºòºëáºð¿¿ääýý õàìðóóëàõ. Çóðàã 3. õàìòðàí àæèëëàõ øààðäëàãàòàé ãýñýí áàéíà.

ºðõèéí àæ àõóéä ¿éëäâýðëýõ ñýòãýëãýý.33. íîãîî÷èä íèëýýä õýìæýýãýýð õàìòðàí àæèëëàäàã. Ñóäàëãààíû áàã ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í áîëîí ººðñäèéí òóðøëàãà äýýð ¿íäýñëýí Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýðëýã÷äèéí õóâüä äàðààõü ñàíàëûã ãàðãàæ áàéíà. ñàíõ¿¿æèëòèéã ººð íºõöºëººð àøèãëàäàã ãýñýí ÒÁ. ÒÁÁ-ûí îðîëöîîíîîñ ãàäíà ¿éëäâýðëýã÷äèéí ººðñäèéí îðîëöîîã àâ÷ ¿çýí òýäíèé ¿éë àæèëëàãààã ñàéæðóóëàõ åðºíõèé ñàíàë áîëîâñðóóëæ ºãºõ íü ÷óõàë ãýæ ¿çëýý. Äàðõàí-Óóë àéìàãò Óðãàìàë. ñàíàà÷èëãà.Áàéãàëü îð÷èíä ¿éëäâýðëýã÷äèéí ¿ç¿¿ëýõ íºëººëºë Ýõ ¿¿ñâýð: ¯éëäâýðëýã÷äèéí äóíä õèéñýí áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Õàðèí øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí õóâüä ¿éëäâýðëýã÷èäòýé õàìòðàí àæèëëàõ ñîíèðõîë ºíäºðòýé áàéãàà íü àæèãëàãäñàí.Çóðàã 3. ¯éëäâýðëýõ ñýòãýëãýýãýý õºãæ¿¿ëýõ: Ñîöèàëèçìûí ¿åä àæèëëàæ áàéñàí òîìîîõîí ¿éëäâýð¿¿ä á¿ãä õóâü õ¿ì¿¿ñèéí ýçýìøèëä î÷ñîí áîëîâ÷ òýäãýýðýýñ Öåìåíòèéí ¿éëäâýð çîãñîëòã¿é àæèëëàæ.3.5. ßëàíãóÿà ¿éëäâýð ýðõëýõ ñîíèðõîëòîé õóäàëäààíû áîëîí áóñàä áèçíåñèéí êîìïàíèóä. õóâü õ¿ì¿¿ñ ¿éëäâýðëýõ ñýòãýëãýýãýý õºãæ¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà. ÕÕÀÀÕ¯ß-òàé õàðèëöàà áàãàòàéãààñ õ¿ðýýëýíã¿¿ä ñàëáàðûí ¿éëäâýð¿¿äèéíõýý ýðýëò õýðýãöýýíä ¿íäýñëýñýí ñóäàëãàà øèíæèëãýý õèéõ òàë äýýð äóòàãäàëòàé áàéíà. ¯éëäâýðëýã÷äèéí îðîëöîî ¯éëäâýðëýã÷äèéí ººðñäèéí ñýòãýëãýý. Ñèëèêàò. áàéð ñàâ íü ìóóäàæ äàõèí àøèãëàõàä õ¿íäðýëòýé áîëñîí áàéíà. òýäíèé á¿òýýìæ. Ýíý íü õóâü÷èëæ àâñàí ¿éëäâýðëýã÷äèéí èäýâõè. ÒÁÁ-óóäûí ø¿¿ìæëýëýýñ ¿¿äýí ¿éëäâýðæèëòèéã õºãæ¿¿ëýõýä ÒÁ. õýðýãëýã÷ áîëîí íèéãýìèéí ñàéí ñàéõíû òºëºº ãýñýí ñýòãýë ñàéòàé áàéõ íü ÷óõàë. ¿éëäâýðëýë ýðõëýõ ñîíèðõîë áàãà. ¯¿íä: 1. õóâü÷èëæ àâñàí ¿éëäâýðèéí õºðºí㺺 ¿ðæ çàðàí ººðòºº àøèãëàñàíòàé õîëáîîòîé. ãåîýêîëîãèéí õ¿ðýýëýí áàéäãààñ îéí àæ àõóé. òàðèàëàí÷èä. ñóäëàà÷èä óðèí àâ÷èð÷ ¿ðæ¿¿ëýã ñåëåêöèéí àæèë õèéäýã. Ãýâ÷ á¿õèé ë ýðäýì øèíæèëãýýíèé õ¿ðýýëýíã¿¿ä ÁÑØÓß-íä õàðüÿàëàãääàã. ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõëýã÷èä Ìàë àæ àõóéí õ¿ðýýëýíãýýñ ýðäýìòýä. Ýðäýñ õºâºíãèéí ¿éëäâýð¿¿ä îëîí æèëèéí çàâñàðëàãààòàéãààð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà áºãººä áóñàä ¿éëäâýð¿¿äèéí òîíîã òºõººðºìæ íü Òºìºðëºãèéí ¿éëäâýðò ò¿¿õèé ýä áîëîí çàðàãäàæ. Õ¿ðýýëýíã¿¿äèéã ñàëáàðûí ÿàìäàä õàðüÿàëóóëàõ áóþó õàìòðàí óÿëäààòàé áàéõ áîäëîãîòîé àæèëëóóëâàë ¿éëäâýðëýã÷èä áà ýðäýìòäèéí õàìòûí àæèëëàãàà íèëýýí óÿëäààòàé áîëæ áèå áèåíèéõýý àæëûã äýìæèõ áîëîëöîî íýìýãäýíý. á¿òýýë÷ áàéäàë äóòàãäàëòàé. ¿éëäâýðëýë ýðõýëæ áàéãàà êîìïàíè. Òèéìýýñ ýðäýìòýä ýíýõ¿¿ ø¿¿ìæëýëèéã õàðãàëçàí ¿çýæ ¿éëäâýðëýã÷äèéí ýðýëò õýðýãöýýíä ¿íäýñëýñýí. ãàçàð òàðèàëàí. Áèä ñóäàëãààãààðàà øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäòàé õàìòðàí àæèëëàõäàà ÿã ÿìàðõóó õýëáýðýýð àæèëëàõ íü õàìãààñ ¿ð ä¿íòýé áàéõ âý ãýäãèéã òîäðóóëàõ çîðèëãîòîé áàéñàí áîëîâ÷ äèéëýíõè îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷äèéí õóâüä ìàíàé øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóä (ÕÀÀ-í ñàëáàðààñ áóñàä). ¯éëäâýð ýðõëýõ ñýòãýëãýý ñóóõ ãýäýã íü íýãä¿ãýýðò. Òèéìýýñ ¿éëäâýðèéí ãàçàð õóâü÷èëæ àâñàí áîëîí ¿éëäâýð øèíýýð áàéãóóëæ õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí. Äàðõàí Íýõèé öººí æèëèéí çàâñàðëàãààòàéãààð. ¿ð àøãèéã äýýøë¿¿ëýõ àæëóóä äýýð ò¿ëõ¿¿ àíõààðàõ øààðäëàãàòàé áàéíà. ýðäýìòäèéí õèéæ áàéãàà á¿òýýë¿¿ä íü áîäèò ¿éëäâýðëýã÷èäòýé óÿëäàæ ÷àäàõã¿é áàéíà ãýæ ¿çýöãýýæ áàéãààã îëæ òîãòîîñîí þì. 3. ¿éëäâýðëýë ýðõýëæ õýðýãëýã÷äèéí ýðýëò õýðýãöýýíä íèéöñýí 72 . ¯éëäâýðëýã÷èä ÒÈÑ-í Äàðõàí-Óóë àéìàã äàõü ñàëáàðûí ýðäýìòýäòýé òîäîðõîé õýìæýýãýýð õàìòðàí àæèëëàäàã.

òåõíîëîãèéã ¿éëäâýðëýëä íýâòð¿¿ëýõ. Òèéìýýñ àðèëæààíû áàíêíû õ¿¿ ìàø ºíäºð áàéäàã ìàíàéõ øèã îðîíä ¿éëäâýðëýã÷èä ýðãýëòèéí õºðºíãèéí õýðýãöýý. Òºðººñ ¿ç¿¿ëýõ äýìæëýã òóñëàìæèéí òàëààðõ õ¿ëýýëòýý áàãàñãàõ: Òºðèéí íºëºº ýäèéí çàñàãò áàò ñóóðèëñàí ìàíàé îðíû õóâüä òºðººñ òîäîðõîé ñàëáàðóóäàä áîäëîãûí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõýýñ ãàäíà ñàíõ¿¿æèëòèéí òóñëàìæ. 4. äýìæëýã ¿ç¿¿ëäýã íü ¿éëäâýðëýã÷äèéã òºðººñ èõ ç¿éëèéã õ¿ëýýõ õàíäëàãàòàé áîëãîñîí. ºðòºã çàðäëàà áóóðóóëàõ. ÒÁ. 73 . òåõíèê. ¿íäýñëýë á¿õèé ººð÷ëºëò¿¿äèéã õèéõ øààðäëàãà òóëãàð÷ áàéíà. ¯¿íä áèçíåñ ýðõëýõ. ýñâýë äàãàëäàõ á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ õýðýãòýé. Øèíæëýõ óõààíû ñ¿¿ëèéí ¿åèéí îëîëòûã àøèãëàõ: Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýð¿¿ä ¿éë àæèëëàãààíäàà ñ¿¿ëèéí ¿åèéí øèíæëýõ óõààíû îëîëò àìæèëòûã àøèãëàõ ÿâäàë ÿëàíãóÿà ÕÀÀ-í ñàëáàðûí õóâüä ýðñ íýìýãäýæ áàéãàà íü àæèãëàãäñàí ÷ áóñàä ñàëáàðóóäûí õóâüä õàíãàëòã¿é áàéíà. äîòîîäûí á¿òýýãäýõ¿¿í õî¸ðûí àëü íýãèéã ñîíãîõ öàã èðýõýä ¿éëäâýðëýã÷èä ìàíàéõàí þìàà îëèãòîé õèéæ ÷àääàãã¿é ãýñýí ñýòãýëãýýãýýð õàíäàæ ñîíãîëòîî õèéäýã íü ¿éëäâýðëýë õºãæèõã¿é áàéõàä íºëººëäºã ãýæ ¿éëäâýðëýã÷èä. òóñëàõ ìàòåðèàëàà àëü áîëîõ äîòîîäûí ¿éëäâýðëýã÷äýýñýý àâàõ íü òóõàéí íèéë¿¿ëýã÷ ¿éëäâýð¿¿äèéí àæèëëàãñäûã öàëèíòàé áàéëãàí çàõ çýýëýý òýòãýæ äàâõàð ýåðýã íºëººëºë ¿ç¿¿ëíý. òåõíîëîãèéí ìýðãýæèëòí¿¿äèéã õàìðóóëàí áîëîâñðóóëñàí ýñâýë òýäíýýñ ñóðàëöàí áîëîâñðóóëñàí áèçíåñ òºëºâëºãººíèé ¿íäñýí äýýð ¿éëäâýðëýëýý ýðõëýõ íü õºðºíãèéã ¿ð àøèãã¿é çàðöóóëàõ ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ áîëîìæòîé. ìàðêåòèíã. áàéãàëü îð÷èíä áîëîí õ¿ì¿¿ñèéí ýð¿¿ë ìýíäýä õîðòîé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ. òýæýýëèéí ¿éëäâýð áàéãóóëàõûã ñîíèðõîã÷èä ÿàìíû 50% õºíãºëºëòòýé òîíîã òºõººðºì溺ñ ººð ç¿éëèéã îãò õàðàõã¿é. 3. õàðüÿà øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóääàà õàíäàí õàìòðàí òóðøèëò ñóäàëãàà ÿâóóëàõ çýðãýýð àæèëëàõ õýðýãòýé. Òóõàéëáàë. ìàòåðèàë óíøèæ áàéõ. Õýðýãëýã÷äèéí îðîëöîî ¯íäýñíèé ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõýä õýðýãëýã÷äèéí îðîëöîî ÷óõàë ¿¿ðýãòýé. ò¿¿õèé ýäèéã ¿éëäâýðëýã÷. á¿òýýãäýõ¿¿íèéã íü àøèãëàæ óëàì á¿ð öààø áîëîâñðóóëàõ. Èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿í.á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýí ãàðãàõûí çýðýãöýý õ¿ì¿¿ñèéã àæèëëóóëæ öàëèí îëãîõ õ¿ñýë ñîíèðõîë. ͺ㺺 òàëààñ ¿éëäâýð¿¿ä áèå áèåòýéãýý èæèë òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýæ äîòîîäûí æèæèãõýí çàõ çýýë äýýð øèð¿¿í ºðñºëäººí ¿¿ñãýõèéí îðîíä áèå áèåíèéõýý õýðýãöýýò òóñëàõ ìàòåðèàë. ÒÁÁ-ûíõàí õýëæ áàéãàà. Áóñàä ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûíõàí õàðüÿà õîëáîîääîî õàíäàõààñ õýòðýõã¿é áàéíà. ñóäëàõã¿é. Òºëºâëºãººòýé àæèëëàõ/Ìýðãýæëèéí ýêñïåðò¿¿äòýé õàìòàð÷ àæèëëàõ: ¯éëäâýðëýã÷èä òîäîðõîé òåõíèê. óëìààð ò¿¿íèéõýý ÷àíàðûã ñàéæðóóëàõ øààðäëàãà òàâèõ çàìààð õàìòäàà õºãæèõ íü õàìãààñ ÷óõàë. ¯éëäâýðëýã÷èä ººðñäèéí ÷èãëýëýýð øèíæëýõ óõààíû ìýðãýæëèéí ñîíèí ñýòã¿¿ë. õÿìðàëààñ ñýðãèéëýõ áîëíî. ººðñäèé㺺 òîíîã òºõººðºìæèí人 òîõèðóóëíà ãýñýí ñýòãýõ¿éòýé áàéíà. ÿëàíãóÿà Æį ýðõëýã÷èä ýðãýëòèéí õºðºí㺺 ýñâýë áàíêíû çýýëèéã õóâèéí õýðýãöýýíäýý õàìãèéí ò¿ð¿¿íä çàðöóóëæ ¿éëäâýðëýëäýý ¿ëäýõ õýñãèéã çàðöóóëàõ ÿâäàë òîõèîëääîã. òóðøëàãûã àøèãëàí òîîöîî ñóäàëãàà. ̺íãºíèé ìåíåæìåíòýý çîõèñòîé õèéõ: ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä ìºíãºíèé óðñãàëàà çîõèöóóëæ ÷àääàãã¿é. õî¸ðäóãààðò ¿éëäâýðëýã÷äýä òîõèîëäîæ áàéãàà áýðõøýýë¿¿äèéã äàâæ ãàðàõ ÷àäâàð. 2. 6. ãóðàâäóãààðò á¿òýýãäýõ¿¿íèéõýý ÷àíàðò áàéíãà àíõààðàõ áóþó çàðäàë ºðòºãºº áàãàñãàõ íýðèéäëýýð ÷àíàðã¿é. 3. Äàðõàí õîòîä ÓÃÒÑÝØÕ îðøäîã íü ãàçàð òàðèàëàí ýðõëýã÷äýä òààòàé áîëîìæ îëãîæ áàéãàà áºãººä ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõëýã÷äèéí õóâüä øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãàòàé õàìòàð÷ àæèëëàõààñ ººð àðãàã¿é ó÷ðààñ ìàë àæ àõóéí ÝØÕ-íä õàíäàöãààäàã. 5. á¿òýýìæýý äýýøë¿¿ëýõ àðãà çàìóóäûã õàéõäàà ìîíãîëä áèé áîëñîí ¿íäýñíèé ýêñïåðò¿¿äèéí ìýäëýã. õ¿íèé íººöèéí ìåíåæìåíò. ¯íäýñíèé ¿éëäâýð¿¿ä áèå áèåíýý äýìæèõ: Äîòîîäûí ¿éëäâýðëýã÷èä ò¿¿õèé ýä. á¿òýýãäýõ¿¿íèé òåõíîëîãèéí ãîðèìûã ¿éë àæèëëàãààíû ÿâöàä àëäàãäóóëñàíààñ ÷àíàðûã ààæèìäàà áóóðóóëàõààñ çàéëñõèéõ ÿâäàë þì. íîãîî äàðøëàõ ¿éëäâýð. Òèéìýýñ äîòîîääîî àâ÷ áîëîõ á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õýðýãëýõ. ººðèéíõ íü íºõöºëä òîõèðîõ ýñýõèéã ÷ õàéõðàõã¿é. ìºíãºíèé îðîõ ãàðàõ óðñãàëàà íàðèéí ñàéí òîîöîîëæ ¿éë àæèëëàãààãàà õºòëºõ íü ýðñäýë.5.4.

ͺ㺺 òàëààð ýíý íü ¿éëäâýðëýã÷äèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéõýý ÷àíàðûã òîãòâîðòîé áàðüæ ÷àääàãã¿é ñóë òàëòàé õîëáîîòîéãîîð áèé áîëñîí ñýòãýëãýý þì. øóóäàéíû ¿éëäâýðëýë çýðãèéã Аймгийн ирээдүйн үйлдвэрүүд 74 . 3. ýðäýñ õºâºí. ÒÁÁ-óóäûí àëü àëü íü ñàíõ¿¿æèëò. Áîëîðòàëñò êîìïàíèéí çàìàñê çýðýã íü õýðýãëýã÷äèéí èòãýë äààõ á¿òýýãäýõ¿¿í ãýäãýý õàðóóëæ ÷àäñàí á¿òýýãäýõ¿¿í áîëñîí. Îðõîí íîãîî÷èääîî. áàðèëãûí ìàòåðèàë áà áàðèëãà óãñðàëò. ÒÁ. äýä á¿òýö (Îðõîí ñóìûã ¿ë òîîöâîë) á¿õ òàëààð ñàéí õºãæñºí Äàðõàí-Óóë àéìàã íü ò¿¿õèé ýäèéí íººöºí人 ò¿øèãëýí áàðèëãûí ìàòåðèàë ¿éëäâýðëýë. Ýðýë öåìåíòèéí öåìåíò. òºìðèéí õ¿äýð. Ñèëèêàò ÕÊ ã. õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàëò ò¿¿íèéã òîéðñîí ¿éëäâýðëýë áîëîõ õ¿ëýìæ. íîãîî÷äûí òàðüñàí õ¿íñíèé íîãîî.ì òºëººëºã÷äèéí õóâüä ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäëûã ººðñäèéí õ¿÷èíä íàéäàí øèéäâýðëýõýýð òºðºë á¿ðèéí ýõ ¿¿ñâýð¿¿äèéã àâ÷ ¿çýæ áàéíà. Èõ äýýä ñóðãóóëü. Ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäëûã áàãà õ¿¿òýé äóíä áà óðò õóãàöààíû çýýëýýð øèéäâýðëýõ áîëîìæòîé ºíººãèéí íºõöºëä ìàíàé áàíêíû ñèñòåìä èéì çýýë çºâõºí òºñëèéí çýýë¿¿ä áºãººä òýäãýýð íü õºäºº îðîí íóòàãò õ¿ðòýýìæ áàãàòàé ó÷ðààñ ¿éëäâýðëýã÷èä àñóóäëûã øèéäâýðëýõ ãîë õ¿÷ íü òºð. Ãýâ÷ Àëòàí çºãèé. Öåìåíò. ¿éëäâýðëýë ýðõëýõ òóðøëàãà. ßëàíãóÿà ÕÀÀ-í ñàëáàðûí ¿éëäâýð ýðõëýã÷èä áîëîí øèíýýð ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí õóâüä èéì õ¿ëýýëò ºíäºð áàéíà. ¯éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà ¿íäñýí áýðõøýýëèéã ¿éëäâýðëýã÷èä. ÎÕÓ-í Ñèáèðèéí ðàéîí áîëîí íèéñëýë ÓÁ. Õýäèéãýýð ñîöèàëèñò ñèñòåìèéí ¿åä àõ ä¿¿ãèéí õàðèëöààòàé îðíóóäûí ýðýëò õýðýãöýýã õàíãàõ çîðèëãîîð ºíäºð õ¿÷èí ÷àäàë á¿õèé òîìîîõîí ¿éëäâýð¿¿äèéã îëíîîð áàðüæ áàéãóóëñàí áîëîâ÷ òýäãýýðèéí äèéëýíõè íü ºíººãèéí çàõ çýýëèéí íºõöºëä ºíäºð ºðòºã. çîîðèéí àæ àõóé. õèìèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò íèéò 40 ÷èãëýëýýð 404 ¿éëäâýð àëáàí ¸ñîîð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàãààñ 101 íü 2009 îíû ýõíèé áàéäëààð ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë áà çàõ çýýëèéí ýðýëòòýé õîëáîîòîéãîîð çîãñîíãè áàéäàëòàé áàéíà. õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéí àæ àõóé. çºãèéí àæ àõóé. çàìàñê çýðýã áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë. Òèéìýýñ õýðýãëýã÷èä á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ñîíãîõäîî ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëèéí á¿òýýãäýõ¿¿í áàéâàë øóóä èìïîðòûíõûã èë¿¿ä ¿çýæ ñîíãîëã¿é ýõëýýä äîòîîäûí ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàðûã íü òóðøèæ. ýëñ õàéðãà ã. Õ¿íñ. õóâü÷ëàí àâàã÷äûí ¿éëäâýðëýõ ñýòãýëãýý ñóë çýðãýýñ øàëòãààëàí çîãñîíãè áàéäàëòàé áàéíà. Áóñàä àéìãóóäûã áîäâîë èðãýä ÿíç á¿ðèéí íóòãààñ í¿¿äýëëýí èðæ ñóóðüøñàí ó÷ðààñ íóòãàðõàõ ¿çýë áàéõã¿é. Äàðõàí Íýõèé ÕÊ.1 ìÿíãàí õ¿í àìòàé. Öààøäûí èðýýä¿éí õóâüä Øàðûí ãîë ñóì óóðõàéí õºãæ뺺ñ ãàäíà îðîí íóòãèéí íººöºä òóëãóóðëàñàí êåðàìçèò. àæ ¿éëäâýðèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýë. Ýðäýíýò çýðýã õ¿í àì îëíîîð ñóóðüøñàí õîòóóäàä îéðõîí çýðýã íü çàõ çýýëèéí õóâüä òààòàé áîëîìæ á¿ðä¿¿ëæ áàéãàà ¿éëäâýðæèëòèéí õóâüä èõýýõýí áîëîìæ á¿õèé íóòàã þì. áîëîâñðóóëàõ õºíãºí àæ ¿éëäâýðèéí õîò áîëîí áàéãóóëàãäñàí. Õîíãîð òàðèàëàí÷èääàà ò¿øèãëýæ áàéíà. ÌѯÒ-¿¿ä îëíîîð áàéäàã ìýðãýæèëòýé àæèëëàõ õ¿÷ áýëòãýõ áààç ñóóðèéã á¿ðä¿¿ëñýí. Îðõîí ñóì ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé.ì òîìîîõîí ¿éëäâýð¿¿ä áîëîí õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿ä ã. øîõîé. Õàðèí Ýðýë öåìåíò ÕÊ. àøèãò àæèëëàãààíû òºâøèí áàãà. Ñóìäûí ¿éëäâýðëýëèéí õóâüä Äàðõàíä á¿õ òºðëèéí ¿éëäâýðëýë áàéäàã áîë Øàðûí ãîë ñóì óóðõàéäàà. ò¿¿íòýé õîëáîîòîé àñóóäàë ãýæ ¿çýöãýýæ áàéíà. ò¿¿íèé õàðüÿà áàéãóóëëàãóóä ãýæ ¿çñýí áàéíà. õºäºº àæ àõóéí ñàëáàð. ñýòãýëãýý õàðüöàíãóé ºíäºð. óóë óóðõàéí îëáîðëîõ. Äàðõàí íýõèéãèéí íýõèé äýýë õóâöàñ. îéí àæ àõóé çýðýã îíöãîé ñåãìåíòýä á¿òýýãäýõ¿¿íýý íèéë¿¿ëýõ ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ.6.ì áàðèëãûí ìàòåðèàëûí íººö áàÿëàã àðâèíòàé. òºìºðëºãèéí ¿éëäâýðèéí àðìàòóð òºìºð.Åðºíõèé ä¿ãíýëò Òºâèéí á¿ñèéí òóëãóóð òºâ áîëîõ 91. Áàÿí çºãèé çýðýã àæ àõóéí ¿éëäâýðëýæ áàéãàà çºãèéí áàë. øàëãàæ ¿çýõ õóäàëäàí àâàëò õèéõ íü ç¿éòýé. Øàðûí ãîë ÕÊ. àãðîïàðê.

ýêñïîðòûí ÷èãëýëòýé ¿éëäâýð¿¿äýý áàãöààð íü ººðººð õýëáýë íèéë¿¿ëýã÷. èðýýä¿éí øèíý ¿éëäâýð¿¿äèéã áîñãîõîä 5 òýðáóì 817. ºðèéí áè÷èã. 75 . Õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä àðèëæààíû áàíêèíä àëü áîëîõ õàíäàëã¿éãýý𠺺ðñäèéí õ¿÷ õºðºí㺺ð ¿éëäâýðëýëýý áîñãîõ íü ¿ð ä¿íòýé áîë áîëîâñðóóëàõ áîëîí áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿äèéã àðèëæààíû áàíêóóäààð äàìæèí õýðýãæèæ áóé òºñëèéí çýýëä ºðãºíººð õàìðóóëàõ íü ç¿éòýé þì. ÀÕÁ-íû òºñëèéí çýýë. ¯ÒÏ çýðãèéã øèíýýð áèé áîëãîõ íü çàõ çýýëèéí õóâüä èõýýõýí áîëîìæòîé áîëîâ÷ øààðäàãäàõ ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý.1 ñàÿ òºãðºã íèéò 104 òýðáóì 983. íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð. öàã õóãàöàà øààðäàãäàõ áºãººä ò¿¿íèé áýëòãýë õàíãàãäàæ áàéõ õóãàöààíä ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéã öîãöîîð äýìæèõèéí òóëä Äàðõàí ñóìûã ¯éëäâýðëýëèéí æèøèã õîò ãýæ çàðëàí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿äýä áîäëîãûí öîãö äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ áîëîìæ áàéíà. õýðýãëýã÷-áàíê¿éëäâýðëýã÷èéí ãóðâàëñàí ãýðýý. ò¿¿íèéã áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ õýðýãòýé áàéíà. àãóóëàõ çîîðü çýðýãò èë¿¿ àíõààðàõ õýðýãòýé ãýæ ¿çýæ áàéíà. ªíººãèéí áàéäëààð ìàíàé îðîíä òºð áèçíåñ ýðõëýã÷èä. áàðòåð çýðýã ñàíõ¿¿æèëòèéí 10 õóâèëáàðûã ñàíàë áîëãîëîî. ºíººãèéí íºõöºë çýðãèéã òîîöîõîä òºìºðëºã áàÿæóóëàõ áîëîí íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä. ÆÁÝÊ. Õàðèí ÒÁÁ-óóäûí õóâüä õàðèëöàã÷äàà ¿éë àæèëëàãààãààð íü áîëîí ñàëáàðààð íü ñåãìåíò÷ëýí íýã ñåãìåíòýä òàë á¿ðèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà áèçíåñèéã äýìæèã÷ îëîí óëñûí òºñºë õºòºëáºð¿¿ä áîëîí ÒÁÁ-óóä õàìòðàí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëàõ íü çàðäàë õýìíýæ ¿ð ä¿íã äýýøë¿¿ëýõ à÷ õîëáîãäîëòîé. òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð. ãàäààäûí áàíêíû çýýë. õºãæëèéí áàíê. ¯ÒÏ çýðýã íü îéðûí õóãàöààíä ñàíõ¿¿æèëòýý áîñãîõîä õ¿íäðýë ó÷ðàõààð õàðàãäàæ áàéíà. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýð¿¿ä íü çàõ çýýëèéíõýý ýðýëò. ëèçèíãèéí òîíîã òºõººðºìæ. çàõ çýýëèéã òýëýõ. íýõèé ¿éëäâýðëýë. ñàíõ¿¿æèëòèéí òààòàé íºõöºë¿¿äèéã äýìæèõýýñ ººðºº øóóä îðîëöîõã¿é áàéõ. Õàðèí îäîîãîîð àøèãëàãäààã¿é áàéãàà îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ ñàí. Àéìãèéí èðýýä¿éã òîäîðõîéëîõ ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéã äýìæèõýä îéðûí õóãàöààíä 99 òýðáóì 166 ñàÿ òºãðºã. òàòâàðûí õºíãºëºëò óðàìøóóëëûã øèéäýõäýý èìïîðòûã îðëîõ. õýðýãëýã÷ ¿éëäâýðòýé íü õàìòðàí àâ÷ ¿çýæ õàìðóóëàõ. Ýöñèéí ä¿íäýý òºðèéí áîäëîãî ¿éëäâýð¿¿äèéã øóóä äýìæèõ. Ãýõäýý ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä ººðñäèéíõºº áîëîìæîîð áîëîí çàõ çýýëèéí æàìààð õºãæèõ áîëîìæ ºíäºðòýé áºãººä òýäýíä ÒÁ áà ÒÁÁ-óóä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ íü õºãæëèéã ò¿ðãýñãýõ áîëîìæèéã íýìýãä¿¿ëíý.õºãæ¿¿ëæ ýêîëîãèéí öýâýð áðýíä õ¿íñíèé íîãîî. Æį õºãæ¿¿ëýõ ñàí. ýêñïîðòûí áîëîìæóóäûã íýìýãä¿¿ëýõ çýðýã íü ÷óõàë ãýñýí ä¿ãíýëòýíä õ¿ð÷ áàéíà. äààòãàëûí êîìïàíèóä áèé áîëæ áàíêóóäòàé õàìòàð÷ àæèëëàõ íü ¿ð ä¿íãýý ºãíº ãýæ ¿çýæ áàéãàà. òýäýíä ñàíõ¿¿æèëò ºãºõ ýñâýë íýã óäààãèéí òóñëàìæ ¿ç¿¿ëýõ áóñ õàðèí òîãòâîðòîé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ áîëîìæèéã íü õàíãàõûí òóëä äýä á¿òöèéã øèéäýõ. àðèëæààíû áàíêíû çýýë. ̺í ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿äýä õýðýãëýõ áîëîìæòîé ñàíõ¿¿æèëòèéí 17 áîëîìæèò õóâèëáàðóóäûí äàâóó áîëîí ñóë òàëóóäûã ¿íýëýí. á¿õ òºðëèéí õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýë çýðãýýðýý àéìãàà òºäèéã¿é óëñûã õàíãàõ õýìæýýíä õ¿ðýõ áîëîëöîîòîé. Èíãýõäýý õºãæëèéí áàíê áàéãóóëàãäàõ ýñâýë çýýëèéí áàòàëãààíû ñàíãóóä. Äàðõàí ¯ÒÏ áàéãóóëàõàä èõýýõýí õºðºíãº. ¿éëäâýð ýðõëýã÷äèéí ººðèéí õºðºí㺠îðóóëàëò çýðýã õóâèëáàðóóä íü àøèãëàãäàæ áàéíà. çýýëèéí áàòàëãààíû ñàí.2 ñàÿ òºãðºã õýðýãòýé ãýñýí òîîöîîã ñóäàëãààíû áàã ãàðãàñàí. Äàðõàí ñóì áàðèëãûí ìàòåðèàëûí á¿õ òºðëèéí ¿éëäâýðëýë. ¿éëäâýðëýã÷-áàíê-ò¿¿õèé ýä íèéë¿¿ëýã÷èéí ãóðâàëñàí ãýðýý. Äàðõàí ñóìàíä îðøèõ Äàðõàí Òºìºðëºã ÕÊ-í òºìºð áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð. Õîíãîð ñóìûí íóòàãò áàéõ Òºìºð òîëãîéí òºìðèéí õ¿äýð îëáîðëîëò. Õîíãîð ñóì ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. äýä á¿òöèéí ¿íèéã àëü áîëîõ áàãà áàéëãàõàä àíõààðàõ. Ýäãýýð õóâèëáàðóóäààñ ºíººãèéí áàéäëààð ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëò. õóâüöàà ãàðãàõ. ¿éëäâýðëýã÷äèéí àñóóäàëä îðîëöîõ ñîíèðõîëòîé ýíý ÷èíýýãýýð ÷ ¿éëäâýð¿¿ä òºðººñ èõ õýìæýýíèé ç¿éëèéã õ¿ëýýõ áîëñîí. íèéë¿¿ëýëòèéí õóóëèàð öààøèä õºãæèõ íü òîäîðõîé áîëîâ÷ ÿã ºíººãèéí ìàíàé íºõöºëä òýðõ¿¿ õºãæëèéí õóðäàö õýð áàéõ íü òºðèéí îðîëöîî. àøèãëàõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿äèéã òîäîðõîéëñîí. äýìæëýãýýñ èõýýõýí õàìààðàõààð áàéíà. ãàçàð òàðèàëàíã õîñëóóëàí õºãæ¿¿ëýõäýý ¿ðèéí áóóäàé.

-Èìïîðòûí áóóäàé áîëîí äîòîîäîä ¿éëäâýðëýñýí ãóðèëä ͪÀÒ ÷ºëººëñºí. -Á¿òýýìæ áàãàòàé -Äàðõàíû õóó÷íààð ãóðèë. Ãàõàéí àæ àõóéíóóä èõýâ÷ëýí íóòãèéí ¿¿ëäðèéí àøèã øèì áàãàòàé ãàõàé ¿ðæ¿¿ëäýã. áàíø ºðãºíººð õýðýãëýõ áîëñîí. ÷àíàð íü áàéãàëü öàã óóðààñ øóóä õàìààðàëòàé òóë óñàëãààòàé òàðèàëàíã õºãæ¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé. Òîäîðõîé òîãòñîí çàõ çýýë áàéõã¿é. -Òóñ ñàëáàðò îëîí ¿éëäâýð¿¿ä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã ó÷èð ºðñºë人í èõòýé. òîíîã òºõººðºìæ õóó÷èðñàí. íàðèéí áîîâ. òýæýýëèéí ¿éëäâýð çîãñîíãè áàéãàà. Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä òýæýýëèéí çàðäàë ºíäºðººñ øàëãààëàí íýëýýä öººðñºí áàéíà. -2-3 õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿ä áàãà õýìæýýãýýð Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä 76 . áóóç. àæèëëàõ õ¿÷. -Áîðëóóëàëòàíä ÷åíæ¿¿ä áîëîí òºðèéí îðîëöîî èõòýé. 6. -Õ¿ì¿¿ñ õàãàñ áýëýí á¿òýýãäýõ¿¿í áóþó õºë人ñºí áóóç. -Ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö. -Çàõ çýýë õàíãàëòòàé òîì ÷ èìïîðòûí ãóðèë èõ õýìæýýãýýð îðæ èðäýãýýñ áîðëóóëàëò áóóðäàã. -Îäîîãîîð òóñ ñàëáàðò áîëîâñðóóëàõ Æį-¿¿ä àæèëëàæ áàéãàà. òýæýýëèéí ¿éëäâýð: 3. òýæýýëèéí îëäîö ìóó çýðýã õ¿íäðýë¿¿ä èõ áàéíà. åðºíõèé人 çîãñîíãè áàéäàëòàé áàéíà. áàíø: 5. ¯éëäâýðèéí ãàäààä íºõöºë áàéäàë -Ãàõàéí ìàõ. ñàíõ¿¿ãèéí õÿìðàë íü êîìïàíèä õ¿íä òóñàæ áàéíà. -Ñàéí ¿¿ëäðèéí ãàõàé á¿õèé ýð÷èìæñýí àæ àõóé ýðõëýõýä ñàíõ¿¿ãèéí äóòàãäàë. Ñýëýíãèéí çàðèì ñóìäàä á¿òýýãäýõ¿¿íýý áîðëóóëäàã -Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. -Äàðõàí ñóìä ºðõèéí õýìæýýíèé æèæèã àæ àõóéíóóä áàéäàã. ªðõèéí àæ àõóéíóóä 2. Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. Äàðõàí òàâàí íóóð ÕÕÊ ªãººæ ÷àíàð ÕÕÊ Áàðèë òðåéä ÕÕÊ Òàëõ íàðèéí áîîâ. Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. ººõíèé çàõ çýýë íèëýýäã¿é òîì -Ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë Äàðõàíä íèëýýä áàéäàã òóë òýäãýýðò á¿òýýãäýõ¿¿íýý íèéë¿¿ëýõ áîëîìæòîé -ªíäºð àøèã øèì á¿õèé ãàõàé ¿ðæ¿¿ëáýë èìïîðòûã òîäîðõîé õýìæýýãýýð îðëîíî -Àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí ¿éëäâýðëýë. ¿éëäâýðëýëèéí áààç ñóóðüòàé. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í: ¯éëäâýðèéí äîòîîä íºõöºë áàéäàë Ãàõàéí æèæèã àæ àõóéíóóä áàéäàã. õýð÷ñýí ãóðèë íü ºðãºí õýðýãëýýíèé. õýð÷ñýí ãóðèë: 4. Äàðõàíû ñóìä. àæëûí òóðøëàãàòàé. ªíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí ¿íýëãýý ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàð / № Ñàëáàðûí òºëººëºã÷èä Äàðõàí ñóì Ãàõàéí àæ àõóé: 1. çàõ çýýëä ìýäðýìæòýé á¿òýýãäýõ¿¿í ó÷èð ¿íèéí ºñºëò. Ñýëýíãý àéìãèéí çýðãýëäýý ñóìäààð á¿òýýãäýõ¿¿íýý áîðëóóëäàã. -Òàëõ. Õ¿÷èí ÷àäàë èõòýé. -Îäîîãîîð ýíý ñàëáàðò õóâèéí Æį-¿¿ä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà áºãººä òåõíèê òåõíîëîãèéí õóâüä áîëîìæèéí. -Ãóðèë ¿éëäâýðëýã÷äèéã ͪÀÒ-ñ ÷ºëººëñºí ÷ òàëõ áîîâ ¿éëäâýðëýã÷äèéã ÷ºëººëººã¿é ó÷ðààñ ͪÀÒ äàðàìò áîëæ áàéãàà. Õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûã íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé -Õóó÷íû òóðøëàãàòàé àæèëëàõ õ¿÷íèé íººöòýé -Äàðõàí–Óéë àéìãèéí á¿õ ñóì. Äàðõàí õ¿íñ ÕÊ Óðãàö õ¿íñ ÕÕÊ Ìàõ. Äàðõàí Ìàõ Ýêñïî ñàÿõàí äàìïóóðëàà çàðëàñàí. Òàõèà øóâóóíû àæ àõóé: ªðõèéí àæ àõóéíóóä Ãóðèë. -Öààøèä ¿éëäâýðèéí àðãààð íÿäàëñàí ìàõ õýðýãëýõ ñîíèðõîë õýðýãëýã÷äèéí äóíä äàâàìãàéëæ ýõýëñýí. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í. -Ìàë íÿäàëãààíû êîìïàíèóä óëèðëûí ÷àíàðòàéãààñ ãàäíà. 1. Ìàõ ñåðâèñ ÕÕÊ Äàðõàí ãýðýë ÕÕÊ Ìºíõ äýãæèõ ãàë Ñ¿¿.Õàâñðàëò 3.

-¯éëäâýð çîãññîí õóãàöààíä àéìãèéí çàõ çýýëä ìàðòàãäñàí ó÷ðààñ äàõèí èìèæ á¿ðä¿¿ëýõ. 3 òîíí ìàéîíåç ãàðãàõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé. óñ: 9. ¯éëäâýðò äýýä çýðãèéí àðõèíû Àìåðèê òåõíîëîãèéã Ñîëîíãîñîîñ ïàòåíò õóäàëäàí àâ÷ íýâòð¿¿ëæ áàéãàà. æ¿¿ñ. çàõ çýýëä á¿òýýãäýõ¿¿í íü òàíèãäààã¿é áàéíà. ªäºðò 100òí òîñ. -Çàõ çýýë ÷àöàðãàíà. íýðñ ã. ò¿¿õèé ýä áîëîí òóñëàõ ìàòåðèàëûã ͪÀÒ-ñ ÷ºëººëñºí. Ýðãýëòèéí õºðºíãèéí äóòàãäëààñ áîëæ ¿éëäâýðëýë ýõëýýã¿é áàéãàà. Ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿ä íü õ¿÷èí ÷àäàë áàãàòàé. -Äàõèí ñýðãýýñýí õóóðàé ñ¿¿ áîëîí èìïîðòûí ñ¿¿ çàõ çýýëä èõ áàéäàã. îð÷èí ¿åèéí òåõíîëîãèòîéãîîð ýíý îíû ýõýíä ¿éë àæèëëàãààãàà äàõèí ýõýëñýí. Æèìñ íîãîî áîëîâñðóóëàõ : Ñîëîíãî öåõ. ªíº ºñºõ ÕÕÊ. Äàðõàí íýõèé ÕÊ-í àðüñ àðèóòãàñàí ñ¿¿. Àëòàí õ¿íñ ÕÕÊ Äàðõàí ìîóíòàéíñ ÕÕÊ Àðüñ øèð áîëîâñðóóëàõ: 11. -Èìïîðòûí íººøèëñºí àëàã ñàëàò. Ìàë÷èä àðèóòãààã¿é ò¿¿õèé ñ¿¿ã çàõ çýýëä íèéë¿¿ëäýã.Äàðõàí õ¿íñ ÕÊ. õýðýãëýõ íü íýìýãäñýí. -Óñíû áîðëóóëàëò óëèðëûí øèíæ ÷àíàðòàé ó÷ðààñ ¿éëäâýðëýë äóëààíû óëèðàëä ò¿ëõ¿¿ ýðõýëäýã. -Çàõ çýýë äýý𠺺ðèéí ãýñýí áàéð ñóóðü ýçëýõèéí òóëä ìàðêåòèíãèéí ¿éë àæèëëàãàà ºðãºíººð ÿâóóëàõ øààðäëàãàòàé. îäîîãîîð ãýðýýò áîðëóóëàã÷èäòàé áîëæ ÷àäààã¿é áàéãàà. -Á¿ñ íóòãààñ ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä áîëîõ áóóäàéãàà øèëýýä àâàõ áîëîìæ èõ Ñîëîíãîñûí çàõ çýýëä øèíý òåõíîëîãèîð ¿éëäâýðëýãäñýí äýýä çýðãèéí àðõèéã ýêñïîðòëîõîîð àìàí õýëöë¿¿ä õèéãäýýä ýõýëñýí. Çàéðìàãèéí öåõ¿¿ä íýëýýä áàéäàã. -Îðîí íóòàãò ñ¿¿ öóãëóóëàõ ñ¿ëæýý áàéõã¿é ó÷èð ñ¿¿íèé íººöèéã á¿ðýí àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í íèéë¿¿ëýõ áîëîìæòîé. ïîìèäîð áîëîí æèìñíèé êîìïîòûã ºðãºí õýðýãëýæ áàéíà. áàéð ñóóðü ýçëýõ øààðäëàãàòàé áîëñîí. -Ñ¿¿ëèéí 2 æèë îð÷èì õóãàöààíä ¿éëäâýð çîãññîí. Ò¿¿õèé ýäýý èìïîðòîîð àâíà. Ìîí-Àíõ ÕÕÊ. -Íîãîî áîëîâñðóóëàõ æèæèã ¿éëäâýð¿¿ä áàéãàà áîëîâ÷ ¿éë àæèëëàãàà íü òîãòìîë áóñ. -Ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö ÷àöàðãàíà áóñàä æèìñíèé æ¿¿ñíèé õóâüä õîìñ. Ñýëýíãý àéìàã õàðüöàíãóé ìàë öººíòýé òóë òýíä ñ¿¿. Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. -¯éëäâýðëýëèéí çîðèóëàëòààð èìïîðòîëæ áàéãàà ñýëáýã. -Æèæèã ºðõèéí ¿éëäâýðëýã÷èä èõ áàéäàã. Òàâàí Îä öåõ 7. -Öýâýðëýõ áàéãóóëàìæèéí õ¿÷èí ÷àäàë ºíäºð òóë 77 . Áàë áóðàì ÕÕÊ Àðõè ïèâî: 10. Àëòàí õ¿íñ ÕÕÊ. -Ãàð àðãààð á¿òýýãäýõ¿¿íýý áîëîâñðóóëäàã íü äèéëýíõè áàéãàà -Òîíîã òºõººðºìæèéí õóâüä àøèãëàëòàíä îðîõîä áýëýí áîëñîí. -ªºðñ人 ñïèðò ¿éëäâýðëýæ ò¿¿ãýýðýý ýöñèéí á¿òýãäýõ¿¿í õèéäýã ó÷ðààñ íýìýãäñýí ºðòºã ºíäºðòýé. Çàðèì øèíý÷ëýãäñýí. æèãäðýýã¿é. Àëòàí òîñ ÕÕÊ Óíäàà. Äàðõàí Õàëäóí ÕÕÊ.ì æèìñíèé æ¿¿ñèéã ¿íýëýõ. -Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ñóìóóä áîëîí Ñýëýíãèéí çàðèì ñóìäàä á¿òýýãäýõ¿¿íýý íèéë¿¿ëäýã. àíüñ. -×àöàðãàíû æ¿¿ñ õèéæ ÓÁ çàõ çýýëä ãàðãàäàã ¿éëäâýð áèé -Òîíîã òºõººðºìæèéí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûã íýìýãä¿¿ëýõ õýðýãòýé. -¯éë àæèëëàãàà æèëýýñ æèëä ñàéæèð÷ ¿éëäâýðëýëèéí õýìæýý ºñ÷ áàéãàà -×åõèéí ÇÃ-í áóöàëòã¿é òóñëàìæààð öýâýðëýõ áàéãóóëàìæòàé áîëæ áàéãàà íü áàéãàëü îð÷èíä îðñîí. -Îäîîãîîð õ¿íñíèé òîñíû óðãàìëûã ìîíãîëä òàðèàëäàãã¿é. ªðõèéí ¿éëäâýðëýã÷èä Óðãàìëûí òîñ: 8. îãóðöû. ¯éëäâýðëýë ýõëýõýä 100 ãàðóé àæëûí áàéð áèé áîëîõîîð òºëºâëºãäºæ áàéãàà. ÷èõýðëýã òàðàã ¿éëäâýðëýäýã. îéð îð÷ìûí ìàë÷äààñ ñ¿¿ãýý ãýðýýëæ àâäàã.

áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð
Äàðõàí Ìèíæ ÕÕÊ

Ýñãèé ýäëýë, íàðèéí
íîîñîí á¿òýýãäýõ¿¿í
12.

13.

Íîîñíû äóíäûí õîðøîî,
Äàðõàí Àíãîð õîðøîî
Ç¿éëò õîðøîî

θäîë:
Äàðõàí íýõèé ÕÊ-í íýõèé
õóâöàñ ýäëýë áîëîí 纺ëºí
ýäëýëèéí ¿éëäâýð,
Æèæèã î¸äëûí öåõ¿¿ä

Ñ¿ëæìýë ýäëýë:
14.

15.

Ìîä ìîäîí ýäëýë:

Õýâëýõ ¿éëäâýð:
16.

íºëººëºõ ñºðºã íºëººëëèéã áóóðóóëæ áàéíà
-ªºðñäèéí ãýñýí íàðèéí íîîñò õîíèíû àæ àõóéòàé
áîëñîí

-Ýêñïîðòûí çîðèóëàëòòàé ýñãèé á¿òýýãäýõ¿¿íèé
¿éëäâýðëýë íü á¿ðýí ãàð àæèëëàãààòàé.
-Õîðøîîíû õýëáýðýýð ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëäàã.
-Ãîëëàíäûí òºñëèéí äýìæëýãýýð àæèë÷äàà ñóðãàõ,
íèéë¿¿ëýëòèéí çàõ çýýë áîëîí áîðëóóëàëòûí çàõ
çýýë äýýð íýëýýä ç¿éëèéã õèéæ àâñàí.
-Íîîñíû äóíäûí õîðøîîãîîð äàìæóóëàí áýëòãýí
íèéë¿¿ëýëò áîëîí ãàäààä äîòîîä áîðëóóëàëò
ìàðêåòèíãèéí ¿éë àæèëëàãààãàà õèéäýã.
-Õ¿÷èí ÷àäàë áàãàòàé, ãàð àæèëëàãààòàé æèæèã
îâðûí òîíîã òºõººðºìæòýé
-θäëûí òóðøëàãàòàé àæèëëàõ õ¿÷ èõòýé. Óðüä íü
õÿòàäûí î¸äëûí ¿éëäâýð¿¿ä áîëîí Äàðõàí íýõèé
¿éëäâýðèéã äàãàñàí îëîí æèæèã ¿éëäâýð¿¿ä áàéñàí.
-Îäîîãèéí áàéäëààð î¸äëûí æèæèã öåõ¿¿ä íü
çàõèàëãà äýýð ñóóðèëàí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ
áàéíà.
-Íýõèé áîëîí íýõèé î¸ìîë á¿òýýãäýõ¿¿íèé
¿éëäâýðëýë¿¿ä íü Äàðõàí-Óóë àéìàãò òºâëºðñºí
áºãººä àéìãèéí òºäèéã¿é, óëñûí áðýíä á¿òýýãäýõ¿¿í
áîëæ ÷àäñàí.
Äàðõàí ñóìàíä ñ¿ëæìýëèéí æèæèã öåõ¿¿ä,
àæèëëàäàã. Õ¿÷èí ÷àäàë áàãàòàé. Ìýðãýæëèéí
àæèëëàõ õ¿÷ äóòàãäàëòàé.
Çàõèàëãàä ¿íäýñëýí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëäàã
ó÷èð õýðýãëýã÷äèéí äóíä ¿íýëãýý ñàéí.
¯íý õÿìäòàé.
-Ìîäîí ýäëýë òàâèëãûí æèæèã öåõ¿¿ä íýëýýä
àæèëëàäàã áîëîâ÷ ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö, ñàíõ¿¿ãèéí
ýõ ¿¿ñâýð äóòàãäàëòàéãààñ áîëæ çîãñîíãè áàéíà.
-Òîíîã òºõººðºìæèéí õ¿÷èí ÷àäàë äóíäæààñ
äîîãóóð.
-Ìýðãýæëèéí áîëîâñîí õ¿÷èí ñàéòàé.
-Òåõíèê òåõíîëîãè íü äýâøèëòýò, áîëîìæèéí
ò¿âøèíä áàéãàà
-Ò¿¿õèé ýä íü á¿ðýí èìïîðòîîñ õàìààðàëòàé.

áóñàä èæèë ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿ä ¿¿íèéã àøèãëàõ,
øèíý ¿éëäâýð¿¿ä áàéãóóëàãäàõ áîëîìæòîé
-Çàõ çýýë äýýð ò¿¿õèé ýäèéí ¿íý áóóð÷ áàéãàà íü íýã
òàëààð ñàéí áîëîâ÷ íºãºº òàëààð ìàë÷èä àðüñàà
òîîõã¿é õàÿõ, äàâñàëãàà õèéëã¿é õàòààõ, õºë人õ
çýðýã íü íýìýãäýæ áàéãàà
-Ãîë ò¿¿õèé ýä áîëîõ íàðèéí, íàðèéâòàð íîîñíû öºì
íü Äàðõàí-Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòàã áîëîâ÷ ÿã ýíý
÷èãëýëèéí õîíèíû òîî çàõ çýýëèéí íèéãýìä øèëæèõ
¿åä ýðñ áóóðñàí. Ãýõäýý ñ¿¿ëèéí ¿åä Äàðõàí Íýõèé
ã.ì êîìïàíèóäûí õ¿÷èí ÷àðìàéëòààð òîî òîëãîé íü
íýìýãäýæ áàéãàà.
-Ãîëëàíäûí òºñëèéí õ¿ðýýíä íàðèéí, íàðèéâòàð
íîîñò õîíèíû àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõ, íàðèéí íîîñîîð
á¿òýýãäýõ¿¿í õèéõ, ãàäààä çàõ çýýë äýýð çàõèàëãà
îëæ ºãºõ òàë äýýð äýìæëýã ¿ç¿¿ëæ áàéñàí.

-ÎÕÓ-ûí çàõ çýýëä ãàðàõàä îéð, çàì õàðèëöàà
ñàéòàé.
-ÎÕÓ-í òîõèðëûí ãýð÷èëãýýã àâñíààð Ñèáèðèéí çàõ
çýýë óðóó ýêñïîðòîíä ãàðãàõàä áýëýí áîëñîí,
òóðøèëòààð ãàðãàæ áàéãàà
- ¯ÒÏ áàéãóóëàãäâàë Äàðõàí íýõèéã äàãàñàí î¸äëûí
¿éëäâýð¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãàà ýð÷èìæèõ áîëîìæòîé
-Ò¿¿õèé ýä áóþó íîîëóóðàí óòñûã Óëààíáààòàðûí
¿éëäâýð¿¿äýýñ, íîîñîí óòñûã ÓÁ-í çàõ äýýðýýñ
õóäàëäàí àâäàã

-Ìîäíû õóâüä èìïîðòûí ãààëûí òàòâàðûã òýãëýñýí.
-Ò¿¿õèé ýäèéí íººö áàãà, îëäîö ìóó, ¿íý ºñºæ
áàéãàà.
-Âàëþòûí õàíøèéí ºñºëò çàðäàëä èõ íºëººëæ áàéíà.
-Õýâëýëèéí áîëîí ýõ áýëòãýëèéí òåõíèê òåõíîëîãè
õóðäàöòàé õºãæèæ áàéãàà íü ñàëáàðûí õºãæèëä
ýåðýãýýð íºëººëæ áàéíà. Ýíý ñàëáàðò áîëîâñîí

78

õ¿÷èí õàíãàëòòàé áýëòãýãäýæ áàéíà.
Áàðèëãà óãñðàëò:
17.

18.

Áàðèëãûí ìàòåðèàë:
/òîîñãî, õºíãºí áëîê, øîõîé,
ýðäýñ õºâºí /
Ñèëèêàò ÕÊ
Äàðõàí õºâºí ÕÊ
Àíóêàïèòàë ÕÕÊ
Òýãøõàí ÕÕÊ
Íîðîâõàí ÕÕÊ

Áàðèëãûí ìîäîí õèéö:
19.

ÝÌ ÆÈ Â¿¿ä ÕÊ
Õóâèéí æèæèã öåõ¿¿ä
Øàõìàë ò¿ëø

20.

21.

22.

̺íõèéí èë÷ ÕÕÊ

Öåìåíò
Ýðýë öåìåíò ÕÊ

Òºìºð, òºìºð õèéö:

-Áàðèëãà óãñðàëòûí 54 êîìïàíè á¿ðòãýëòýé áàéäàã ÷
¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà êîìïàíè ìàø öººí.
¯éë àæèëëàãàà óëèðëûí ÷àíàðòàé.
-Òóñ ñàëáàðûí ¿éë àæèëëàãàà ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä
íýëýýä ñýðãýí ýð÷èìæñýí áîëîâ÷ ñàíõ¿¿ãèéí
õÿìðàëä äàõèí ºðòºí çîãñîíãè áàéäàëä îðñîí
áàéíà.
-Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿ä íü áààç ñóóðü
ñàéòàé. Ìýðãýæëèéí òóðøëàãàòàé áîëîâñîí
õ¿÷èíòýé. ¯éëäâýð¿¿ä íü îðîí íóòàãòàà ò¿¿õèé
ýäèéí íººö îðäóóóäòàé.
-Òîíîã òºõººðºìæ¿¿ä åðºíõèé人 õóó÷èðñàí. Îëîíõ
¿éëäâýð¿¿ä ýíý æèë áàðèëãûí ñàëáàðûí
áîðëóóëàëòûí óíàëòààñ øàëòãààëàí ¿éë àæèëëàãàà
çîãñîíãè áàéõ àþóëòàé.
-Ýðãýëòèéí õºðºíãº, òîíîã òºõººðºìæèéí øèíý÷ëýë,
ñàéæðóóëàëò çýðýãò øààðäàãäàõ õºðºíãº
îðóóëàëòûí õýìæýý èõ

- ¯éëäâýð¿¿ä ñýðãýæ, øèíý ¿éëäâýð¿¿ä áàéãóóëàãäàí
Äàðõàíä áóñàä íóòãààñ àæèë÷èä í¿¿äýëëýí èðâýë
ñàëáàð ñýðãýõ áîëîìæ èõòýé.

-Îðîí íóòàãò ò¿¿õèé ýäèéí íººö îðäóóäòàéãààñ ãàäíà
Äàðõàíû ÄÖÑ-ûí ¿íñ, Øàðûí ãîëûí óóðõàéí õºðñ
õóóëàëòààñ ãàðñàí êåðàìçèò øàâàð çýðãèéã àøèãëàí
¿éëäâýðëýë õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé.
-Óëñ îðíû õýìæýýíä õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàð
íýìýãäâýë ñýðãýõ áîëîìæ èõòýé

-Ýêñïîðòûí çîðèóëàëòòàé ìîäîí áýëäýö
¿éëäâýðëýäýã áîëîâ÷ ò¿¿õèé ýäèéí äóòàãäëààñ áîëæ
çîãñîíãè áàéãàà.
- Ãóàëèí áîëîâñðóóëæ ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ãàðãàõ
èæ á¿ðýí òîíîã òºõººðºìæòýé ÷ õ¿÷èí ÷àäëàà
àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéíà.

-¯éëäâýðëýëèéí çîðèóëàëòòàé ìîä áýëòãýëèéí
çºâøººðëèéã ÁÎß-ñ ºãäºã áºãººä Äàðõàí –Óóë
àéìãèéí ãýðýýò îéí àæ àõóéãààð áýëòã¿¿ëäýã. Äàðõàí
–Óóë àéìàã íü îéí íººö áàãàòàé.
-Ìîäíû èìïîðòûí ãààëèéí òàòâàðûã òýãëýñýí ó÷èð
ÎÕÓ-ñ ò¿¿õèé ýäýý àâàõ áîëîìæòîé ÷ èìïîðòûí
ò¿¿õèé ýäèéí ÷àíàð òîãòâîðòîé áàéõ ìàãàäëàë áàãà

Øàõìàë ò¿ëøíèé øàòàëò ìóó, äóëààí ÿëãàðóóëàõ
÷àíàð í¿¿ðñíýýñ ìóó ó÷èð áîðëóóëàëò õèéãäýõã¿é
áîëñîíîîð ¿éëäâýðëýë çîãññîí

Óòàà áàãàòàé, ¿íý õÿìäàâòàð, äóëààí ÿëãàðóóëàõ
÷àäâàð ñàéí ò¿ëø ¿éëäâýðëýâýë áîðëóóëàëò
íýìýãäýõ áîëîìæòîé

-Ìîíãîëä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà 2
¿éëäâýðèéí íýã.
-Áàéãóóëàãäñàí öàãààñàà çîãñîëòã¿é 40 îð÷èì æèë
àæèëëàæ áàéãàà òóë òîíîã òºõººðºìæ, òåõíîëîãè
õóó÷èðñàí
-Èõ õýìæýýíèé ÕÎ áóþó 20 ìÿíãàí àì.äîëëàð õèéæ
òîíîã òºõººðºìæèéí øèíý÷ëýë õèéõ øààðäëàãà
òóëãàðààä áàéãàà.
-Äàðõàí òºìºðëºã ÕÊ-ä 2009 îíû ýõíèé áàéäëààð
àðìàòóðûí çàõèàëãà áàðàã èðýýã¿é áàéãàà ó÷ðààñ

Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä
îðñîí.
-1,0 ñàÿ òí öåìåíòèéí õýðýãöýý áàéãààãààñ îäîîãèéí
áàéäëààð Ìîíãîëä 400,0 ìÿí òí öåìåíò ¿éëäâýðëýæ
áàéãààãèéí 100,0 ìÿí.òí-ã Ýðýë öåìåíò ÕÊ
¿éëäâýðëýæ áàéãàà
-Ýðýëò, õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàðûí óíàëòòàé
õîëáîîòîéãîîð áîðëóóëàëò ýíý æèë áàãà áàéõ
ìàãàäëàëòàé
-Òºìðèéí õ¿äðèéí îðä õàíãàëòòàé íººöòýé
-Áàðèëãûí òºìºð õèéöèéí çàõ çýýë áàðèëãûí

79

23.

Äàðõàí òºìºðëºã ÕÊ
Ñàã÷äºø ÕÕÊ

îëáîðëîõ ÷èãëýëä ò¿ëõ¿¿ àíõààðàõàä õ¿ðñýí
-Ñàã÷äºø ÕÕÊ-í õóâüä ýðýëòýý äèéëæ ÷àäàõã¿é
áàéãààãèéí óëìààñ òîíîã òºõººðºìæ øààðäëàãàòàé.
Ò¿¿íèéã àâàõ ñàíõ¿¿æèëòèéí ýõ ¿¿ñâýð äóòìàã, òîíîã
òºõººðºìæèéí òàëààðõ ìýäýýëýë áàéõã¿é

Õèìèéí ¿éëäâýð:

Õýäèéãýýð óãààëãûí íóíòàã, àöåòèëèí ¿éëäâýðëýäýã
¿éëäâýð¿¿ä áàéäàã áîëîâ÷ îäîîãîîð ¿éë àæèëëàãàà
íü ÝÕ-í äóòàãäëààñ øàëòãààëàí çîãñîíãè áàéäàëòàé
áàéíà.

Õààäóóä ÕÕÊ,
Áîãä à÷ ÕÕÊ

Õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ:
24.
Ñàí-Îðãèó ÕÕÊ

-Òóñ êîìïàíèé òåõíèê òåõíîëîãè íü ãàð àæèëëàãàà
èõòýé ó÷èð á¿òýýãäýõ¿¿íèé ºðòºã ºíäºð ãàð÷ áàéíà.
-Òîíîã òºõººðºì溺 ñàéæðóóëæ áàéæ õ¿÷èí ÷àäëûã
íýìýãä¿¿ëñíýýð ºðòºãèéã áóóëãàõ áîëîìæòîé.
-Õîã õàÿãäëûã àøèãëàæ áàéãàà íü áàéãàëü îð÷íû
áîõèðäëûã áóóðóóëàõ à÷ õîëáîãäîëòîé.
-Á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð áîëîí ýð¿¿ë àõóéí
íºõöºëèéã ñàéæðóóëàõ øààðäëàãàòàé.

ñàëáàðûí õºãæèëòýé øóóä õàìààðàëòàé.
-Óëàìæëàëò ãýðò àìüäàðäàã èðãýäýä ãýð àõóéí òºìºð
á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿äèéí ýðýëò èõ áàéäàã ÷ ò¿¿õèé ýä
áîëîõ ãºëìºí òºìðèéã èìïîðòîîð àâäàã

Á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿íý õàðüöàíãóé õÿìä ó÷ðààñ çàõ çýýë
õ¿ëýýæ àâàõ áîëîëöîîòîé.
Õîã õàÿãäëûã äàõèí áîëîâñðóóëæ áàéãàà ó÷èð òºðèéí
çîõèöóóëàëòààð á¿òýýãäýõ¿¿í áîðëóóëàëòûí çàõ
çýýëä /õîò òîõèæóóëàëòûí çàðèì á¿òýýãäýõ¿¿íèéã
õóäàëäàí àâàëòààð äýìæèõ, òåíäåðýýð äîòîîäûí
¿éëäâýðëýã÷äèéã äýìæèõ/ áîëîí òåõíèê òåõíîëîãè
ñàéæðóóëàõàä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ õýðýãòýé ñàëáàð.
-Õîã öýâýðëýæ òºðèéí à÷ààëàëààñ õóâààëöàæ áàéãàà
¿éëäâýðëýë.

Îðõîí ñóì

Õ¿íñíèé íîãîî :
1.

2.

ªðõèéí õ¿íñíèé íîãîî
òàðèàëàã÷èä

ͺºøèëñºí õ¿íñíèé íîãîî:
àëàã ñàëàëò, ºðãºñò õýìõ
ªðõèéí õ¿íñíèé íîãîî
òàðèàëàã÷èä
Ǻãèéí áàë, ëàâ, æèëèé:

3.

Áàÿíçºãèé õîðøîî
ªðõèéí çºãèéí àæ àõóé
ýðõëýã÷èä

-Òóñ ñóìàíä 760ãà ñóâãèéí óñàëãààòàé òàëáàéä íèéò
700 ãàðóé ààí, èðãýí òºìñ, õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëæ
áàéãàà
-Ñóâãèéí óñàëãàà óñ èõ õýðýãëýäýã. Øàðûí ãîëûí
óñíû ò¿âøèí áàãàñíààð óñíû äóòàãäàëä îðæ
ýõýëñýí.
-Íîãîî÷äûí äèéëýíõè “Õààí áàíêíû íîãîî÷èä” ãýæ
íýðëýãäýõ õ¿ðòëýý ºíäºð õ¿¿òýé çýýëýíä èõ
õýìæýýãýýð õàìðàãääàã.
-Ñóì öýâýð, áîõèð óñíû øóãàìã¿éãýýñ à.à.í
áàéãóóëàí àæèëëàõ áîëîìæã¿é. Òàðèàëàí÷èä
ºðõèéí ¿éëäâýðëýëèéã ñòàíäàðòûí áóñ íºõöºëä
ýðõýëäýã
-Ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í
-Áýë÷ýýðèéí íººöòýé
-Àæèëëàõ õ¿÷ áîëîí àæëûí òóðøëàãàòàé
-Á¿òýýãäýõ¿¿í îðîí íóòàãòàà Áðåíä áîëñîí ãýæ
¿çäýã.
-Á¿òýýãäýõ¿¿íýý æèæãýýð ñàâëàí çàõ çýýëä
íèéë¿¿ëýõ áîëîìæòîé áîëñîí áîëîâ÷ îäîîãîîð
òèéì çàõ çýýëýý îëîîã¿é áàéãàà.

-Îðõîíû õ¿íñíèé íîãîî ãýñýí áðýíä ¿¿ñ÷ ýõýëñýí
-Ãàçàð øèì, Ýõ ãàçàð êîìïàíèóä ººðñ人 èðæ
á¿òýýãäýõ¿¿íýý àâäàã
-Çàõ çýýë ìîíãîë íîãîîã èë¿¿ ¿íýëýõ áîëñîí

-Áîðëóóëàëò óëèðëûí øèíæ ÷àíàðòàé, øèíý æèë,
öàãààí ñàðààð áîðëóóëàëò ñàéí õèéãääýã.
Áîðëóóëàëòûí òîãòñîí ñ¿ëæýý áàéõã¿é.
Ǻãèéí àæ àõóé íü Àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí.
Ãàäààä çàõ çýýëä ýðýëò èõòýé áîëîâ÷ õ¿÷èí ÷àäàë õýò
áàãà ó÷èð ýðýëòèéã õàíãàõ áîëîìæã¿éãýýñ ýêñïîðòîíä
ãàðãàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà. Öààøèä õ¿÷èí ÷àäëûã
íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé.

80

óðèíøèéã ñ¿éòãýæ áàéíà.0 ìÿí ãà ýðãýëòèéí òàëáàéòàé. àðüñ). Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðòýé õàìò ìàë÷äûí ñ¿¿ã öóãëóóëàõ õºðãºëòèéí öýã¿¿äèéã áèé áîëãîõîä òºðèéí äýìæëýã øààðäëàãàòàé. óðèíøèéã ñ¿éòãýæ ñºð㺺ð íºëººëæ áàéíà. õ¿íñíèé íîãîî: 2. Òºðººñ í¿¿ðñíèé ¿íèéã òîãòîîäîã. ÇÃ-ûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýë áîëîí àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä òóñãàãäñàí ñàëáàð þì.0 ìÿí ìàë Õîíãîð ñóìûí íóòàã äýâñãýð äýýð áýë÷ýýðëýæ áàéãàà íü òàðèàëàëò. -Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. Õàãàñ ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõýëæ áàéãàà öººí õýäýí àæ àõóé áàéäàã. ÇÃ-ûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. òýæýýëèéí ¿éëäâýð. Òºìñíèé ýð÷èìæñýí çàãâàð àæ àõóéã áèé áîëãîæ ÷àäñàí. çîîðü. Àòðûí Ø àÿíû äýìæëýãýýð 10. Ýëèò ñîðòûí òºìñèéã òàðèàëæ íóòàãòóóëæ áàéãàà íü òºìñíèé ÷àíàðûã ñàéæðóóëàõ Çà áîäëîãîä íèéöýæ áàéãàà. 10. Íàðñ ýýæ ÕÕÊ (ñ¿¿). -Õàäëàí àâàõ õ¿íäðýëòýé áîëñîí.0 ìÿí ãà-ä òàðèàëàëò. ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã” ãýæ ÇÃ-ààñ çàðëàñàí. íîîñíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé. ìàëûã õàðèóëãàòàé áîëãîæ ìàëààñ òàðèìàëûã õàìãààëàõ øèéäâýð ãàðãààä áàéãàà. 2008 îíä 7. Øàðûí ãîëûí í¿¿ðñíèé óóðõàé íü èë àðãààð í¿¿ðñ îëáîðëîõ áîëîìæã¿é áîëñîí. Áýë÷ýýðèéí äààö õýòýðñýí. ¯¿íýýñ ººð áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð áàéõã¿é. -¯ðèéí àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõýä õàìãèéí òîõèðîìæòîé á¿ñ íóòàã. Òåõíîëîãèéí äàëä ãîðèìä øèëæèõýä òåõíèê òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýë Äàðõàí Výëýíãèéí ÄÖÑ-ã í¿¿ðñýýð õàíãàäàã óëñûí ñòðàòåãèéí îáúåêò. -Ýð÷èìæñýí ÌÀÀ-óóä öàõèëãààíû ýõ ¿¿ñâýðäýý îéð ãýýä òºâëºðñºí ãàçàð ëóó øàõààä àøèãëàõ òàëáàéãàà àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéíà. á¿òýýãäýõ¿¿íèé áîðëóóëàëò çýðýãò õ¿íäðýë áýðõøýýë èõ áàéíà. 60 îð÷èì à. Ïèêñåëü ÕÕÊ ªðõèéí àæ àõóé Ìàõ.í. ñ¿¿. Àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. Í¿¿ðñ îëáîðëîëò: 81 .6 ìÿí ãà-ä óðèíø õèéñýí. Ýíý òàëààð õóóëèéã áàòëàí çîõèöóóëàëò õèéõ øààðäëàãàòàé áàéãàà. ¿òðýìèéã øèíý÷ëýõ áîëîí õ¿÷èí ÷àäëûã íýìýãä¿¿ëýõýä òºðèéí äýìæëýã øààðäëàãàòàé áàéíà. Êîìïàíèóäûí òåõíèê åðºíõèé人 õóó÷èð÷ õîöðîãäñîí. áîðîîæóóëàã÷ óñàëãààíû ñèñòåìòýé. Ìàë÷èä ñ¿¿ãýý ò¿¿õèéãýýð íü çàðäàã. Êîìïàíèé áýëýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé (òºìñ) çîîðü áîðëóóëàëòûí ãîë çàõ çýýë áîëîõ ÓÁ-ò áàéðëàäàã.à. ãàçàð òàðèàëàíãèéí çîõèñòîé õîñëîë áèé áîëãîõîîð çààñàí.6 ìÿí ãà-ä óðèíø õèéæ ÷àäñàí. ¿ðæëèéí àñóóäàë. óëñààñ áóñàä Øàðûí ãîë ñóì 1. -Òóñ íóòàãò ìàëûí òîî òîëãîé íýìýãäñýíýýð òàðèàëàí. -Öààøèä ÕÀÀ òåõíèê. Ñ¿¿ëèéí ¿åèéí õºäºº àæ àõóéí òåõíèêòýé. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí 300. Õîíãîð ñóì ¯ð òàðèà: 1. 3. Àðâèí ñ¿ðýã ¿ðæèõ (ìàõ) Òàðèàëàíãèéí 30. 2000 òí àâòîìàòæóóëñàí çîîðü. Áóÿíäà õîðøîî ªðõèéí ìàëòàé àéëóóä Îðõîí ñóì íü 61. Öààøèä ìàëòàé èðãýäèéã ñóóðüøóóëàõã¿é áàéõ. 45ãà óñàëãààòàé òàëáàéä ãîëëàíä ýëèò ¿ðèéã íóòàãøóóëñàí. Îäîîãîîð õàãàñ ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã öººí èðãýä ýðõýëæ áàéãàà Ñ¿¿ãýýð çàéðìàã õèéäýã æèæèã öåõ íü îðîí íóòàãòàà á¿òýýãäýõ¿¿íýý áîðëóóëäàã. Àéãàð ÕÕÊ (íîîñ.0 ìÿí òîëãîé ìàëòàé. -Òýæýýë òàðèàëàõ. Áóÿíäà õîðøîî Îðõîí äýëãýðýõ ÕÕÊ Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð: 5. õ¿÷èí ÷àäëûã íýìýãä¿¿ëýõ áóþó øèíý÷ëýõ øààðäëàãàòàé áîëñîí áàéíà. èðãýä Òºìñ.Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé: 4. çîîðü ¿òðýì øààðäëàãà õàíãàõàà áîëüñîí. -“Ýð÷èìæñýí ÌÀÀ.

-Óëèðëûí ÷àíàðòàé ¿éëäâýðëýë -Áàðèëãà óãñðàëòûí êîìïàíèóäûí çàõ çýýëýýñ øóóä õàìààðàëòàé Ò¿¿õèé ýäèéí çàõ çýýë íü õîë. Ýíä òºðèéí çîõèöóóëàëò õýðýãòýé áàéíà. ëàâ. -¯éëäâýðëýëýý ºðãºæ¿¿ëýõ äîòîîä íººö èõòýé Îäîîãîîð ÿàìíààñ ºãñºí õóâààðèéí äàãóó îéæóóëàëò õèéæ áàéãàà Öààøèä ººðñäèéí ãî¸ëûí ìîä. Àëòàí çºãèé ºðõèéí àæ àõóé Îéí àæ àõóé: 5. Æèëäýý 5. Òîîñãî Êåðàìçèò øàâðààð ñàéí ÷àíàðûí òîîñãî ¿éëäâýðëýäýã. -ÕÎ øààðäëàãàòàé Àéìàã îéí íººö áàéõã¿é. ñàíõ¿¿æèëòèéí ýõ ¿¿ñâýð äóòìàã òºðèéí ºì÷èò óóðõàéí àäèë òóñëàìæ ºãººã¿é. 2. -×àöàðãàíà. Ýëáýã øàðûí ãîë ÕÕÊ. -Ìýðãýæëèéí ÷àäâàðëàã áîëîâñîí õ¿÷èíòýé. ÷àöàðãàíû ïëàíòàöè õèéõ ñîíèðõîëòîé.0 ñàÿ øèðõýã òîîñãî õèéõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé. Áîðëóóëàëòûí æèæèã çàõ çýýëä ºðñºëäºã÷èä èõòýé. íýðñíèé æ¿¿ñíèé ýðýëò íýìýãäýæ áàéãàà íü ò¿¿õèé ýäèéí õýðýãöýýã ºñãºæ áàéãàà. -Ǻãèéíèé áýë÷ýýðèéí íººöòýé. Áàÿëàã øàðûí ãîë ÕÕÊ Îðîí íóòãèéí æèæèã òàëõíû öåõ¿¿ä àæèëëàäàã. Ǻãèéí àæ àõóé íü Àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. æèëèé 4. óëñûí ºì÷èò ãîë õýðýãëýã÷ áîëîõ ÄÖÑ òºëáºðºº òºëäºãã¿éãýýñ ºðèéí ñ¿ëæýý ¿¿ñýýä áàéíà. íàðèéí áîîâ 3. Àíóêàïèòàë ÕÕÊ Òàëõ. Õàð ìîðüò ÕÕÊ õèéõ íýëýýä õýìæýýíèé ñàíõ¿¿æèëò øààðäëàãàòàé áàéãàà.Øàðûí ãîë ÕÊ. Äîìîãò øàðûí ãîë ÕÕÊ. -2008 îíä íººöºº øèíý÷ëýí òîãòîîëãîñîí. ªåã ÕÕÊ Òºâ äýëã¿¿ð Ǻãèéí áàë. Ãàäààä çàõ çýýëä ýðýëò èõòýé áîëîâ÷ ýêñïîðòûí ýðýëòèéã õàíãàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà. Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í 82 . -Êåðàìçèò øàâàð àøèãëàí áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿äèéã õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé. ÓÁ-ñ ýñâýë Äàðõàíààñ àâäàã. -Äàðõàí õîòîä êîêñæóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä áàéãóóëæ áàéíà.

̺í Äîðíîãîâü àéìàãò îðäûí õàéãóóëûí ñóäàëãààã õèéæ áàéíà. 83 . Áàðèëãûí ñàëáàðûí ñàíõ¿¿æèëò.0 õîíèíû íýõèé áýëòãýõ á¿ðýí íººö áàéíà. ªíãºðñºí õóãàöààíä èõ õýìæýýíèé õàÿãäàë òºìºð óðä õèëýýð ãàðñàí. Õýðýâ õóóðàé òåõíîëîãè áîëãîí ººð÷ëºí õ¿÷èí ÷àäëàà íýìýãä¿¿ëáýë 10 æèëèéí íººöòýé áàéíà. íýõèé áîëîâñðóóëàõ áîëîí íýõèé î¸ìîë á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë Äàðõàí íýõèé ÕÊ Äàðõàí ìèíæ ÕÕÊ ¯éëäâýðèéã àíõ äîòîîäûí õàÿãäàë òºìºð.3 ñàÿ òîëãîé õîíü áàéãààãààñ 3. -Õàðèí Äàðõàí –Óóë àéìãèéí õóâüä 2008 îíä 20731. áàíêíû çýýë çîãñîîä áàéãààãààñ äîòîîäûí áàðèëãûí ìàòðèàëûí áîðëóóëàëò ýðñ áóóðñàí.7 ñàÿ õîíèéã (íèéò õîíèíû 20%) íÿäëàíà ãýâýë 1.1% ºññºí áàéíà. Ýäãýýð ò¿¿õèé ýäèéí èõýíõ õýñãèéã áàðóóí áîëîí õàíãàéí á¿ñýýñ áýëòãýãäýõýýð áàéíà. غðìºñºí ÷óëóó – ¯éëäâýðýýñ 17 êì çàéòàé Áóóðàëò óóë 60 æèëèéí íººöòýé Øîõîéí ÷óëóó – ¯éëäâýðýýñ 12 êì çàéòàé Àìãàëàí òîëãîéí îðä ãàçàð 62 æèëèéí íººöòýé Êîêñ ò¿ëø . -Ìîä. Äîòîîäûí ¿íèéí ò¿âøèí Õÿòàäûí èìïîðòûí àðìàòóðûí ¿íèéí ò¿âøèíãýýñ øóóä õàìààðàëòàé. -Ìîíãîë óëñàä æèëä 375 ìÿí ì3 äóëààëãûí ìàòåðèàë øààðäëàãàòàé. Òºìºðòýéí õ¿äðèéí íººöºä ò¿øèãëýí áàéãóóëñàí áîëîâ÷ ºíººã õ¿ðòýë çºâõºí õàÿãäàë òºìðèéã àøèãëàæ èðñýí. áàíêíû çýýë çîãñîîä áàéãààãààñ äîòîîäûí áàðèëãûí ìàòðèàëûí áîðëóóëàëò ýðñ áóóðñàí. Ìîäíû íººö –Äàðõàí-Óóë àéìàãò ¿éëäâýðëýëèéí çîðèóëàëòòàé ìîäíû íººö áàéõã¿é Ñèëèêàò ¿éëäâýðèéí õóâüä øîõîéí ÷óëóó. ýëñíèé ººðèéí îðäóóäòàé.0 ñàÿ íýõèéã áîëîâñðóóëàõ òºëºâëºãººòýé áàéãàà.0 ñàÿ øèðõýã íýõèé áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéí íººöèéã àâ÷ ¿çâýë: -2008 îíû áàéäëààð óëñûí õýìæýýíä íèéò 18.Èðýýä¿éä äýìæèõ ñýðãýýí çàñâàðëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí íººö áà çàõ çýýëèéí áîëîìæèéí ¿íýëãýý ¯éëäâýðèéí íýð ͺºöèéí ¿íýëãýý Çàõ çýýëèéí áîëîìæ Äàðõàí ñóì Òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿ä Äàðõàí Õºâºí ÕÊ ÝÌ ÆÈ Â¿¿ä Ñèëèêàò ÕÊ Öåìåíòèéí ¿éëäâýð Ýðýë öåìåíò ÕÊ Àðüñ øèð. Îäîîãèéí õ¿÷èí ÷àäëààð àæèëëàâàë êîìïàíèéí îðäóóä íü 20-30 æèëèéí íººöòýé. -Äàðõàíû ÄÖÑ-ûí ¿íñ ¿éëäâýðëýë ÿâóóëàõ õýìæýýíä õ¿ðòýë õóðèìòëàãäñàí òóë àøèãëàõ øààðäëàãà ãàð÷ áàéíà.2008 îíä ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéí çàõ çýýëä Õÿòàä õóäàëäàà÷äûí ºðñºë人í ýðñ áàãàññàíààð ò¿¿õèé Áàðèëãûí ñàëáàðûí ñàíõ¿¿æèëò. ¿¿íýýñ 60ìÿí ì3-ã Äàðõàí õºâºí ¿éëäâýðëýõ áîëîìæòîé. Æèëäýý 1. Îäîîãèéí áàéäëààð óëñûí õýìæýýíä æèëä äóíäæààð 1. Áàÿí –Óóë ñóìûí êîêñ õèìèéí ¿éëäâýðýýñ àâíà. . ìîäîí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýý ºíäºð áàéãàà áîëîâ÷ äîòîîäûí çàõ çýýëèéã õàíãàæ ÷àäàõã¿éãýýñ èìïîðòûí áîëîí îðëóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õýðýãëýæ áàéíà. ÎÕÓ-ä íýõèé î¸ìîë á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ýêñïîðòëîõ áîëîìæóóäûã íýýñíýýð ò¿¿íä çîðèóëàí æèëäýý 1.ªìíºãîâèéí òàâàí òîëãîéí í¿¿ðñèéã êîêñæóóëàõ. Ñ¿¿ëèéí ¿åä Õÿòàäûí çàõ çýýë äýýð 2009 îíû 1 ñàðûí áàéäëààð 1òí òºìºð á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿íý äóíäæààð 400 àì äîëëàð õ¿ðòýë áóóðñàí. 2. ãàí õàéëóóëæ ñòàíäàðò áóñ àðìàòóð õèéäýã õÿòàäûí õºðºí㺠îðóóëàëòòàé æèæèã ¿éëäâýð¿¿ä áèé áîëñîí çýðãýýñ äîòîîäûí õàÿãäàë òºìðèéí íººö ýðñ õîìñäñîí áàéíà.Õàâñðàëò 3.0 ñàÿ òí öåìåíòèéí õýðýãöýý áàéäãààñ äîòîîäûí öåìåíò ¿éëäâýðëýã÷èä çàõ çýýëèéí 40%-ã ººðñ人 õàíãàäàã áºãººä áóñäûã èìïîðòîëäîã áàéíà.3 ñàÿ òºã áàðèëãà óãñðàëòûí àæèë õèéñýí íü ºìíºõ îíòîé õàðüöóóëàõàä 21.

-Ìàëûí òýæýýë òàðèàëàëò áàãàòàé òóë òýæýýëèéí çàðäàë ºíäºð ãàðäàã. -Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã ýðõëýõ òóðøëàãà áàéõã¿é.9 ìÿí òí. -Äàðõàí –Óóë àéìàã 91.Äàðõàí –Óóë àéìãèéí çàõ çýýëä ÓÁ-ûí áîëîí èìïîðòûí ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿ä èõ áîðëîãääîã.9% áóþó 62.0 ìÿí òí ãóðèë ¿éëäâýðëýñýí áàéíà. Ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéã îðîí íóòãààñ áîëîí ÓÁ-ñ àâàõ áîëîìæòîé. . íàðèéí áîîâ. 100% ýêñïîðòîîð àâíà. èìïîðòûí ñ¿¿íèé áîëîí õóóðàé ñ¿¿íèé õýðýãëýý èõýñäýã. Õóðààñàí ¿ð òàðèàíû 64.1ìÿí òí óëààí áóóäàéí íººö áýëòãýãäñýí áàéíà. -Õóâàíöàð á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë ºðãºí áàéãàà. -×åõèéí òºñëèéí õ¿ðýýíä öýâýðëýõ áàéãóóëàìæòàé áîëñîí íü òåõíîëîãèéí ¿éë àæèëëàãààã õýâèéí ÿâóóëàõ òààòàé áîëñîí. Õàðèí Äàðõàí –Óóë àéìàã íü æèëäýý äºíãºæ 1.0 ìÿí õ¿í àìòàé ãýâýë ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé æèëèéí õýðýãöýý íü 7. Ýêñïîðòûí ìàõíû çàõ çýýëèéí ýðýëò èõ áàéãàà áºãººä ìàëûí ãàðàë ¿¿ñëèéí áè÷èãã¿éãýýñ ýêñïîðòûí ýðýëòèéã õàíãàõ áîëîìæã¿é áàéäàã. (Ýõ ¿¿ñâýð: 2008 îí.0 ìÿí òí ãóðèëààð õàíãàñàí áàéíà. ñïèðòèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëä çàðöóóëàãääàã áàéíà. ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóé ýäèéí ¿íý îãöîì áóóðñàí áà àøèãëàãäàõã¿é íººö íýëýýä ¿ëäýæ áàéíà.3%-ã Äàðõàí –Óóë àéìàã õóðààí àâ÷ýý. Äàðõàí –Óóë àéìãèéí çàõ çýýë äýýð ÓÁ-ûí áîëîí èìïîðòûí ãóðèë èõ õýìæýýãýýð áîðëîãääîã.0 ìÿí òí ãóðèë ¿éëäâýðëýñýí áàéíà.0 ìÿí òîíí. Õàÿãäàë Ñàí-Îðãèó êîìïàíè íü æèëäýý 250òí ãÿëãàð óóòàí õîã Óðãàìëûí òîñíû Ìîíãîë óëñûí çàõ çýýëèéí áàãòààìæ 20. (Ýõ ¿¿ñâýð: Ìîíãîë óëñûí 2008 îíû ñòàòèñòèê ýìõýòãýë) ¯¿íýýñ Äàðõàí –Óóë àéìàã 2.Ãóðèëûí ¿éëäâýð Äàðõàí òàâàí íóóð ÕÕÊ Áàðèë ÕÕÊ Õ¿íñíèé ¿éëäâýð (òàëõ.ªâëèéí óëèðàëä ñ¿¿ õîìñäîæ. Ìàëûí òýæýýëä áóóäàéí õàÿãäàë áîëîí ãóðèëûí ¿éëäâýðèéí õýâýã àøèãëàæ áàéíà. -Îäîîãîîð ò¿¿õèé ýäèéí íººö áàéõã¿é.1%-ã Ñýëýíãý àéìàã. (Ýõ ¿¿ñâýð: Äàðõàí –Óóë àéìãèéí 2008 îíû ñòàòèñòèê ýìõýòãýë) 2008 îíä Äàðõàí-Óóë àéìàãò 2. -Ìàõíû ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã õºãæ¿¿ëñíýýð ýð¿¿ë àõóéí øààðäëàãà õàíãàñàí. (Ýõ ¿¿ñâýð: Ìîíãîë óëñûí 2008 îíû ñòàòèñòèê ýìõýòãýë) Óëààí áóóäàéí 70-80%-ã ÎÕÓ. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í. 8. 2008 îíä óëñûí õýìæýýíä äîòîîäûí ¿éëäâýðëýëýýð 212. Õ¿íñíèé Àþóëã¿é Áàéäëûí èëòãýë ) 2008 îíä äîòîîäûí ¿éëäâýðëýëýýð ãóðèëûí õýðýãöýýíèé 32. èìïîðòîîð 175.Èéìä îðîí íóòãèéí ¿éëäâýð¿¿ä ºðñºëäºõ ÷àäâàðàà ñàéæðóóëáàë õàíãàëòòàé çàõ çýýë áàéíà. ̺í ãàð òýæýýë õèéäýã. Èéìä ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõ øààðäëàãà áàéãàà.3 ìÿí òí áàéíà. Äàðõàí –Óóë àéìãèéí Àëòàí òîñ êîìïàíèé óðãàìëûí òîñíû ¿éëäâýðèéí õ¿÷èí ÷àäàë æèëäýý 36. Óðãàìëûí òîñíû ¿éëäâýð -¯éëäâýð àøèãëàëòàíä îðîõîä áýëýí áîëñîí. ãàðàë ¿¿ñëèéí áè÷èãòýé ìàõûã áýëòãýõ áîëîìæòîé áîëñíîîð ìàõûã ýêñïîðòîíä ãàðãàõ íºõöºëèéã áèé áîëãîíî. . ºðñºë人í èõòýé ñàëáàð þì. ¯éëäâýðëýëèéí 84 . õàðèí äîòîîäûí óðãàöûí áóóäàéíû äèéëýíõ íü àðõè.1 ìÿí òí òàëõ íàðèéí áîîâ ¿éëäâýðëýñýí íü çàõ çýýëýý á¿ðýí õàíãàæ ÷àäàõã¿é áàéíà ãýñýí ¿ã. ÁÍÕÀÓ çýðýã îðíîîñ àâ÷.0 ìÿí òîíí áºãººä ìîíãîë óëñûí õýðýãöýýã á¿õýëä íü õàíãààä èë¿¿ãýý ÎÕÓ-ûí çàõ çýýëä ýêñïîðòëîíî.Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõëýõýä öàõèëãààíû ýõ ¿¿ñâýð øààðäëàãàòàé òóë õîò ñóóðèí ãàçàð ðóó øàõàæ áàéðëàñàí áàéäàã. Êàçàêñòàí. . ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ) Äàðõàí õ¿íñ ÕÊ Óðãàö õ¿íñ ÕÕÊ Ìàõ. Ìàë÷èä áîëîí èðãýä õàãàñ ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã ýðõýëæ ýõëýýä áàéíà. -Äàðõàí –Óóë àéìàã íü áýë÷ýýðèéí íººöã¿é á¿ñ íóòàã.

èðãýä 816. Îáïëàñòèê 2. ¯ð òàðèàíû 32. Õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí õ¿÷èí ÷àäëûã íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà. -Õàòàíõîøóóíû ¿ç¿¿ð ãýäýã ãàçàð óñàí áàéãóóëàãäâàë óñíû íººöèéí àñóóäàë øèéäýãäýíý. ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóé -Òºìñ.7 ãà ýðãýëòèéí òàëáàéòàé. çóíäàà 23. -Ìàëûí òýæýýëä ººðñäèéí òàðüñàí íîãîîíû õàÿãäëûã àøèãëàäàã. Èéìä çºãèéí àæ àõóéí õ¿÷èí ÷àäëûã ýðñ íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé. Îðõîí ñóìàíä 2008 îíû áàéäëààð 250 á¿ë çºãèé áàéíà. -Ãåðìàí. Äàðõàí õîòîä ºâëèéí óëèðàëä ñàðä 15. -ªðõ¿¿ä ººðèéí õýðýãöýýíä çîðèóëñàí 3-5 òí çîîðüòîé.0 òí. õ¿ëýìæèéí àæ àõóéã ýðõëýõ çýðãýýð ýð÷èìæñýí ãàçàð òàðèàëàíã ýðõëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà. ëóóâàíã ò¿ëõ¿¿ òàðèàëäàã áàéíà. Æ: ÓÁ-ûí 1 ºðõ ñàðä 3 êã õóâàíöàð õàÿãäàë õàÿäàã ãýâýë íèéò Ç00.0-24. Èéìä òóñ á¿ñ íóòãèéã ÇÃ-ñ “Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. Ýðäýíýòèéí çàõ çýýëä ãàðãàæ áîðëóóëäàã áîëîâ÷ õàäãàëàõ çîîðèéí áîëîìæ ìóóòàéãààñ èõýâ÷ëýí íàìàðòàà øóóä áîðëóóëäàã. Îðõîí ñóìä áàðóóí àéìãààñ ìàëòàé àéëóóä í¿¿æ èðñíýýñ áîëæ 61. -Öààøèä óñíû íººö áàãàññàí ó÷èð õýìíýëòòýé óñàëãàà áîëîõ áîðîîæóóëàã÷èéã àøèãëàõ. Ñóìàíä õóâü õ¿íèé 1000 òí çîîðü áàéäàã. ÌCS-ñ ñàðä 4.0 òí.0 òí óíäààíû ñàâíû õàÿãäàë ãàð÷ áàéíà.2 ìÿí ãà ýðãýëòèéí òàëáàéòàé. ßïîíû çàõ çýýëä áýë÷ýýðèéí öýâýð çºãèéí áàëûã èõýä ñîíèðõîæ áàéãàà áîëîâ÷ òóñ ñóìûí çºãèéí àæ àõóéä íü ýêñïîðòûí íèéë¿¿ëýëòèéã õèéõýä õ¿÷èí ÷àäàë íü õýò áàãàäàæ áàéíà.0 ìÿí òîëãîé ìàëòàé áîëñîí.áîëîâñðóóëàõ õóâàíöàðûí ¿éëäâýð Ñàí-Îðãèó ÕÕÊ õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé. õîò òîõèæèëò ã.9 ìÿí òí. Õàäëàíãèéí òàëáàéí íººöã¿é. Õîíãîð ñóì ¯ð òàðèà 85 .0 ìÿí ºðõººñ 900 òí õóâàíöàð õàÿãäàë ãàð÷ áàéíà. -ÓÁ õîòîä îäîîãîîð õóâàíöàð õîã õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð áàéõã¿é áàéãàà òóë ÓÁ-ñ ò¿¿õèé ýäýý àâàõ áîëîìæòîé áàéãàà. Ýêñïîðòûí çàõ çýýëä ãàðàõûí òóëä õàìãèéí áàãàäàà 1000 á¿ë çºãèéòýé áàéõ õýðýãòýé. ñàëáàð.0-7. -Îðõîí ñóìûí íîãîî÷èä òºìñ. 2008 îíä 2008 îíä óëñûí õýìæýýíä äîòîîäûí ¿éëäâýðëýëýýð 212.ì îëîí ñàëáàðààñ õóâàíöàð á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõèàëãóóä èðæ áàéãàà áîëîâ÷ òóñ êîìïàíèé òîíîã òºõººðºìæèéí áîëîìæ ìóóòàéãààñ çàõèàëãûã õèéæ ÷àäàõã¿é áàéíà.0 ìÿí ìàëûí äààöòàé. Äàðõàí.0 òí õàÿãäàë ãÿëãàð óóò ãàð÷ áàéíà. òºìºð çàì. ¯¿íèéã ºðãºæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé. Òóñ ñóì íü òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòãèéí õóâüä 6. -Ìàë àæ àõóé. -Óíäààíû ñàâàíä àíõàí øàòíû áîëîâñðóóëàëò õèéãýýä Õÿòàä ðóó ãàðãàäàã.0 ãà ñóâãèéí óñàëãààòàé òàëáàéä õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëñàí áàéíà. ýð÷èìòýé òàðèàëäàã èðãýä 6-50 òí çîîðèóäòàé. ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã” çàðëàñàí. õ¿íñíèé íîãîî ªðõèéí íîãîî÷èä áîëîí æèæèã àæ àõóéí íýãæ¿¿ä Ǻãèéí àæ àõóé Ìàõ. Õàÿãäàë èõ áàéãàà òóë ÓÁ-ã òîéðñîí ÷èãëýë ÷èãëýëýýðýý îëîí òºðëèéí õýâòýé ¿éëäâýðëýë¿¿ä øààðäëàãàòàé áàéíà. ãàçàð òàðèàëàíãèéí õîñîëñîí àæ àõóéã ýðõëýõýä òîõèðîìæòîé á¿ñ íóòàã. -Ìîäîí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã îðëîõ á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õóâàíöàðààð õèéæ ìîäûã õýìíýõ áîëîìæòîé Îðõîí ñóì Òºìñ. ̺í äîòîîäûí çàõ çýýëèéí 90 îð÷èì õóâèéã èìïîðòûí áîëîí îðëóóëàã÷ çºãèéí áàë ýçýëæ áàéíà. Òàðèàëñàí íîãîîãîî Óëààíáààòàð. Íîãîî òàðèàëäàã ºðõ¿¿ä öººí òîîíû ñààëèéí ¿íýýòýé. õ¿íñíèé íîãîîíû 1287. Èë¿¿ãýý çîîðüã¿é õ¿ì¿¿ñò ò¿ðýýñëýäýã.2008 îíä íèéò 700 ãàðóé àæ àõóéí íýãæ. -¯éëäâýð¿¿äèéí õàÿãäàëóóäûã áîëîâñðóóëæ áàéíà. Äàðõàí-Óóë àéìàãò æèëäýý 550 òí ãÿëãàð óóòíû õàÿãäàë ãàð÷ áàéíà. Ǻãèéí áýë÷ýýðèéí íººö õàíãàëòòàé áàéãàà.

Èéìä ìàõíû ýð÷èìæñýí àæ àõóéã õºãæ¿¿ëáýë ýêñïîðòûí ýðýëò ìàø èõ áàéíà.Àòðûí Ø àÿíû õ¿ðýýíä 10.0 ìÿí òí áàéíà. -Òºìñ. Í¿¿ðñíýýñ øèíãýí ò¿ëø ãàðãàõ. Ýðýëò èõòýé áàéäàã. -Ìàíàé çºãèéí áàë ýêñïîðòîíä ãàð÷ ÷àäàõã¿é áàéãàà õàìãèéí ãîë øàëòãààí íü çºãèéí àæ àõóéí õ¿÷èí ÷àäàë õýò áàãà.¯ð òàðèàíû ýðãýëòèéí 32. ýêñïîðòûí çàõèàëãûí õýìæýýã òîãòìîë íèéë¿¿ëæ ÷àäàõã¿é áàéãàà þì. ¿ð òàðèàíû àæ àõóé èõòýé òóë ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé õºãæèõ áîëîìæòîé.1ìÿí òí óëààí áóóäàéí íººö áýëòãýãäñýí áàéíà. Äàëä àðãààð 50-60 æèë àøèãëàõ áîëîìæòîé. -Çàõ çýýëä õÿìä ¿íýòýé.6 ìÿí ãà òàëáàéä óðèíø õèéñýí. Òóñ ñóìàíä òàðèàëñàí òºìñèéã øóóä ÓÁ-ûí çàõ çýýëä ñ¿ëæýý äýëã¿¿ðýýð äàìæóóëàí áîðëóóëäàã. 2008 îíä óóðõàéí íººöèéã øèíý÷ëýí òîãòîîñîí áºãººä 87. -Øàðûí ãîë ñóìàíä 2008 îíû áàéäëààð 50 á¿ë çºãèé áàéíà. Öààøèä óñëàëòûí ñèñòåìòýé ýð÷èìæñýí ãàçàð òàðèàëàíã ýðõëýõ øààðäëàãàòàé áàéãàà. öýâýð áàëûí àãóóëãûí õýìæýý áàãàòàé èìïîðòûí çºãèéí áàë íýëýýä áàéäàã.1%-ã Ñýëýíãý àéìàã. õ¿íñíèé íîãîî Ìàõ. ªíäºð õ¿÷èí ÷àäàëòàé. íîîñíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé -2008 îíä 205 ãà-ä òºìñ. -Íàðèéí. -Òåõíîëîãèéí ãîðèìûã ººð÷ëºí äàëä ãîðèìîîð îëáîðëîâîë á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýìæýý ýðñ íýìýãäýæ á¿òýýãäýõ¿¿íýý ýêñïîðòëîõ áîëîìæòîé áîëíî. Óñàëãààã¿é òàðèàëàí ýðõýëæ áàéãàà. êîêñæóóëàõ ã. Õàðèí Øàðûí ãîëûí õºðñ õóóëàëòààñ ãàð÷ áóé êåðàìçèò øàâðûí íººö áàëàíñààð 15. (Ýõ ¿¿ñâýð: Ìîíãîë óëñûí 2008 îíû ñòàòèñòèê ýìõýòãýë) Èéìä ¿ð òàðèàíû òàðèàëàëò. -Ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àà-ã õºãæ¿¿ëñíýýð Äàðõàí ñóìûí õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí ñ¿¿ íèéë¿¿ëýëòèéí òîãòâîðòîé ñ¿ëæýýã áèé áîëãîõ. íàðèéâòàð íîîñíû ãîë õýðýãëýã÷ áîëîõ ýñãèé ãàð óðëàëûí õîðøîîä áîëîí Äàðõàí íýõèé êîìïàíè (çàõíû çîðèóëàëòòàé àðüñ) çýðýã õýðýãëýã÷äýý îéð. õ¿íñíèé íîãîîã òàðèàëàõ íººö òàëáàé áàéõã¿é.0 ñàÿ òí íººöòýé.ì -Ãåðìàí. 61 ãà-ä õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëñàí. Á¿ë òàñëàí 100 á¿ë áîëãîõ áîëîìæòîé áîëîâ÷ ýêñïîðòûí çàõ çýýëä ãàðàõûí òóëä õàìãèéí áàãàäàà 1000 á¿ë çºãèéòýé áàéõ õýðýãòýé. Øàðûí ãîë ñóì Øàðûí ãîë í¿¿ðñíèé óóðõàé Ǻãèéí àæ àõóé Òîîñãî áëîêíû ¿éëäâýð Àíóêàïèòàë ÕÕÊ Øàðûí ãîëûí í¿¿ðñíèé óóðõàéí õºðñ õóóëàëò õ¿íäýðñýí ó÷èð èë àðãààð îëáîðëîõ íººöèéí õýìæýý 450. èìïîðòîîð 175. Õóðààñàí ¿ð òàðèàíû 64. ºâëèéí óëèðëûí ñ¿¿íèé äóòàãäëûã áàãàñãàõ ñàéí òàëóóäòàé. -Äàðõàí – Óóë àéìãèéí õýìæýýíä ìàëûí áýë÷ýýðèéí íººö áàéõã¿é áºãººä Õîíãîð ñóì íü áóñàä ñóìäûã áîäîõîä áýë÷ýýðèéí òàëáàéòàé. ¯¿íýýñ 45 ãà òàëáàé íü îð÷èí ¿åèéí óñàëãààòàé. ßïîíû çàõ çýýëä áýë÷ýýðèéí öýâýð çºãèéí áàëûí ýðýëò ºíäºð áàéäàã. .0-500. Áóñàä òàëáàé íü ñóâãèéí óñàëãààòàé. . Ìàíàé óëñ òîîñãîíû õýðýãöýýãýý õàíãàæ ÷àäàõã¿é Õÿòàä áîëîí ÎÕÓ-ñ èìïîðòîëäîã áºãººä Õÿòàäûí èìïîðòûí òîîñãî õàðüöàíã¿é õÿìä áàéäàã. -Ìîíãîë óëñ 5-6 ñàÿ á¿ë çºãèéí áýë÷ýýðèéí íººöòýéãýýñ îäîîãèéí áàéäëààð 4000 á¿ë çºãèé áàéíà. Òîîñãîíû ¿éëäâýðèéí ÷àíàðòàé ò¿¿õèé ýä áîëîõ êåðàìçèò øàâðûí íººö èõòýé.0 ñàÿ òîîñãî ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé. -Ìàëûí ãàðàë ¿¿ñëèéí áè÷èãã¿éãýýñ ÎÕÓ-ñ ººð óëñàä ìàõ ýêñïîðòëîõ áîëîìæ áàãàòàé. 2008 îíä ìîíãîë óëñ òºìñíèé õýðýãöýýãýý 80-90% õàíãàñàí ãýñýí áîëîâ÷ Õÿòàäûí èìïîðòûí òºìñ èðñýýð áàéíà. ¯ð àøèã ñàéòàé òåõíîëîãèéã 86 .3%-ã Äàðõàí –Óóë àéìàã õóðààí àâ÷ýý.0 ñàÿ òí -Îäîîãèéí áàéäëààð íèéò áîðëóóëàëòûí 80%-ã Äàðõàí Ñýëýíãèéí ÄÖÑ-ä íèéë¿¿ëæ áàéíà. óðãàö õóðààëòûã íýìýãä¿¿ëáýë çàõ çýýëèéí ýðýëò õàíãàëòòàé áàéíà. Òºìñ. Òóñ íóòàãò áàéãàà ¿éëäâýð íü æèëä 5. Èéìä òåõíîëîãèéí ãîðèìûã ººð÷ëºí äàëä àðãààð îëáîðëîëò õèéõ øààðäëàãàòàé áîëñîí. Êåðàìçèò øàâðààð õèéñýí òîîñãî íü ÷àíàð ñàéòàé. 8.2 ìÿí ãà ýðãýëòèéí òàëáàéòàé òóë ìàëûí òýæýýë òàðèàëàõ áîëîìæòîéãîîñ ãàäíà ìàëûí òýæýýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéã îðîí íóòãààñ àâàõ áîëîìæòîé.Îëáîðëîëòûí õýìæýý íýìýãäâýë äàãàëäàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã áàéãóóëæ á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðëèéã íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæòîé áîëíî. ñ¿¿.

Õóóðàé ñ¿¿íèé øèíý ¿éëäâýð íü õîíîãò 30. ñ¿¿ öóãëóóëàõ öýã¿¿ä Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé Òýæýýëèéí ¿éëäâýð Ñ¿¿. õýâøëèéí 40.áàéãàà. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íýýð õ¿í àìûí æèëèéí õýðýãëýýíèé 2% õàíãàäàã áàéíà. ò¿¿íýýñ ºäºðò 78. óëààí ëîîëü íü çîîãèéí ãàçàð ðåñòðàíóóäûí ãîë ñàëàòíû ìàòåðèàë áºãººä Äàðõàíû çîîãèéí ãàçðóóä ÓÁ-ñ Äýâøèëèéí ýñâýë Õÿòàäûí óðò ºðãºñò õýìõ. Õàâñðàëò 3. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí õýìæýýíä ìàëûí òýæýýëèéí òàðèàëàëòûã 2010 îí ãýõýä 100 ãà-ä õ¿ðãýõ çîðèëò òàâèàä áàéíà. Èðýýä¿éä øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí íººö áà çàõ çýýëèéí áîëîìæèéí ¿íýëãýý ¯éëäâýðèéí íýð ͺºöèéí ¿íýëãýý Çàõ çýýëèéí áîëîìæ Äàðõàí ñóì Òºìºðèéí îðä àøèãëàõ Æèæèã òºìºð õèéöèéí ¿éëäâýð Õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýð. ìàõíû ýð÷èìæñýí ìàë àæ Òºìºðòýéí îðäûí íººö 229 ñàÿ òí. Õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýð íü ñ¿¿ öóãëóóëàõ õºðãºëòòýé 10 öåõ . 2008 îíû áàéäëààð 1971. Îäîîãèéí áàéäëààð çàéðìàãèéí á¿õ ¿éëäâýð¿¿ä èìïîðòûí õóóðàé ñ¿¿ã õýðýãëýäýã. 3.8 ãà òàëáàéä òàðèàëñàí áàéíà. Îäîîãîîð îéðûí 5 æèëä òºëºâëºãººíä îðîõ áîëîìæã¿é. ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã” ãýæ çàðëàñàíòàé õîëáîãäóóëàí ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã ò¿ëõ¿¿ õºãæ¿¿ëýõýä òýæýýëèéí õýðýãöýý ýðñ íýìýãäýíý. Èéì õ¿÷èí ÷àäàëòàé 30 ¿éëäâýðèéí 100 æèëèéí íººö áàéíà. Äîòîîäûí áàðèëãûí ñàëáàðò õýðýãëýæ áàéãàà òºìºð õèéö¿¿ä íü (Òºìºðëºãèéí ¿éëäâýðèéí àðìàòóð òºìðººñ áóñàä) èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿ä áàéäàã. Èéìä èìïîðòûã îðëîõ á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýí äîòîîäûí çàõ çýýëèéã õàíãàõ áîëîìæòîé. óëààí ëîîëèéã 纺âºðëºí àâ÷èð÷ õýðýãëýäýã. -Çóíû áîëîí ºâëèéí çîðèóëàëòòàé õ¿ëýìæèéã çàõ çýýëä èìïîðòîëäîã áîëñîí. Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòãèéã ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. Òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð íü òºìðèéí îðäûã áàÿæóóëàí øèðýì ¿éëäâýðëýäýã áîëñîí öàãò æèæèã òºìºð õèéöèéí äàãàëäàõ ¿éëäâýð¿¿ä áèé áîëîõ áîëîìæòîé áîëíî. -Îäîîãèéí áàéäëààð àéìàãò 20 ¿¿ëäýð.6 òí õóóðàé ñ¿¿ èìïîðòîëñîí áàéíà. “Äàðõàí. -ÕÕÀÀ¯Õß-íààñ õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàí÷äûã äýìæèæ æèë á¿ð “Òàðèàëàí ýðõëýëòèéã äýìæèõ ñàí”-ñ õ¿ëýìæèéã (120ì2) õÿìäðàëòàé ¿íýýð ºã÷ áàéíà. íýâòð¿¿ëñíýýð òîîñãîíû ¿íèéã õÿìäðóóëàõ áîëîìæòîé. ñ¿¿ öóãëóóëàõ 10 öýãýýð äàìæóóëàí ñ¿¿ã öóãëóóëàõ òºëºâëºãººòýé áàéíà. -Äàðõàí –Óóë àéìàã íü äýä á¿òöèéí õóâüä àøèãòàé áàéðëàëä áàéäàã òóë ìàõ áýëòãýæ ýêñïîðòîëäîã õýä õýäýí êîìïàíèòàé. Äàðõàí –Óóë àéìàã íü 32. çàðèì èìïîðòèéí íàðèéí íîãîîã îðëîõ áîëîìæòîé áîëíî.6 ìÿí ¿õýðòýé. ¯éëäâýðèéí àðãààð áîëîâñðóóëñàí ñ¿¿. îëáîðëîñîí õ¿äðèéã õóóðàé ñîðîíçîí àðãààð áàÿæóóëæ á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ýêñïîðòëîíî.. îìîã.2 òí ñ¿¿ àâàõ áîëîìæòîé.0 òí ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé òóë ñ¿¿ã ìàë÷äààñ öóãëóóëæ ÷àäâàë ñ¿¿íèé õàíãàëòòàé íººö áàéíà.0 ìÿíãàí òîëãîé ýðëèéç áîëîí íóòãèéí øèëìýë Òºìºðòýéí òºìðèéí õ¿äðèéí îðäîä îëáîðëîëò ÿâóóëæ. Õ¿ëýìæèíä òàðèàëñàí óðò ºðãºñò õýìõ.0 ìÿí ¿íýý. Çóíû èë¿¿äýë ñ¿¿ã àøèãëàí õóóðàé ñ¿¿ ¿éëäâýðëýõ áîëîìæòîé. Ìºí ºâëèéí óëèðàëä ñ¿¿íèé õàíãàìæèéí äóòàãäëûã íºõäºã èìïîðòûí òåòðàïàê ñàâàëãààòàé ñ¿¿ áîëîí èìïîðòûí õóóðàé ñ¿¿ã îðëîõ áîëîìæòîé. ¯¿íýýñ 13. 2008 îíû áàéäëààð 0. -Õ¿ëýìæ íü äóñëûí óñàëãàà õýðýãëýõ ó÷èð óñ áàãà õýðýãëýíý. Öààøèä òýæýýëèéã Õîíãîð ñóìàíä òàðèàëàõ áîëîìæòîé. Íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëä øààðäëàãàòàé çàðèì íîãîî. 87 .

0òí õàÿãäàë öààñíû íººö áàéíà. Óóë óóðõàéí áîëîí áàðèëãûí ìàòåðèàë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä èõýýð õýðýãëýíý. -Öàõèëãààíû ýõ ¿¿ñâýð îéð. áóñàä äàðøèëñàí íîãîî ýçëýæ áàéíà.5 ñàÿ àì äîëëàðûí íººøèëñºí íîãîîã Äàðõàí. Öààñàí áîëîí êàðòîí ñàâ áàãëàà áîîäëûã èìïîðòîîð îðóóëæ èðäýã. ¯¿íýýñ 1.Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòãèéí õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàí÷èä ãýðòýý ãàð àðãààð ¿éëäâýðëýäýã áàéíà. Ìîíãîë óëñûí íººøèëñºí íîãîîíû çàõ çýýëèéí áàãòààìæ íü æèëäýý 7. Èéìä èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã îðëîõ. Õàðèí ìàëûí òîîãîîð áóñàä àéìãààñ öººí òóë ìàõ áýëòãýë íü á¿ñ íóòãààñ õàëüñàí. ¯ÒÏ-ä áàãòñàí àðüñ øèð áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð. -¯ÒÏ-ûí áèçíåñ òºëºâëºãºº áîëîâñðîãäñîí áàéãàà. Õàðèí ¯ÒÏ-ûí ýðõç¿éí õóóëü íü áàòëàãäààã¿é õ¿ëýýãäýæ áàéíà. -Îäîîãèéí áàéäëààð 700 ãàðóé ºðõ¿¿ä 431. Îäîîãèéí áàéäëààð Äàðõàí ñóìàíä íýã 00 öààñíû ¿éëäâýð áàéäàã áîëîâ÷ èìïîðòûí öààñûã áîîæ ñàâëàí áîðëóóëäàã áàéíà. Èéìä õàÿãäàë öààñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð íü îéðûí õóãàöààíä áèø ãýõýä èðýýä¿éä çàéëøã¿é áàéõ øààðäëàãàòàé ¿éëäâýðèéí íýã þì. ¯ëäýõ 8085% èìïîðòûí àëàã ñàëàò. Èéìä ìàõíû ýð÷èìæñýí àæ àõóéã õºãæ¿¿ëáýë ýêñïîðòûí ýðýëò ìàø èõ áàéíà.1 ãà òàëáàéä Îðõîí ñóì íü öýâýð áîõèð óñíû íýãäñýí ñèñòåìèéã àøèãëàëòàíä îðóóëáàë þóíû ºìíº õ¿íñíèé áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýë áèé áîëîõ àíõàí øàòíû íºõöºë á¿ðäýõ áîëíî. Ìàëûí ãàðàë ¿¿ñëèéí áè÷èãã¿éãýýñ ÎÕÓ-ñ ººð óëñàä ìàõ ýêñïîðòëîõ áîëîìæ áàãàòàé. öýâýð óñíû øóãàì øèíýýð òàâèõ øààðäëàãàòàé. îãóðöû. -ÄÖÑ-ûí óóðûã àøèãëàõ áîëîìæòîé. ¯¿íýýñ 100ãà ãàçàðò îäîîãîîð äýä á¿òýö áàéõã¿é áàéãàà. -¯ðæèë ñåëåêöèéí àæëûã õèéõ ÕÀÀ-í ìýðãýæèëòýíã¿¿ä áàéãàà. -Îðõîí ñóì Öýâýð áîõèð óñíû ñèñòåìã¿éãýýñ íîãîî íººøëºõ ¿éëäâýð ÿâóóëàõ áîëîìæã¿é. Öààñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð íü íýëýýä áîõèðäîë èõòýé áàéäàã ÷ õàÿãäàë öààñíû çºâõºí øàòààæ óñòãàæ áàéãàà íü ýäèéí çàñãèéí íººöèéã àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéíà. êîêñæñîí í¿¿ðñíèé èë÷ëýã 7000 êêàë áîëæ áàéíà.Îðõîí ñóìàíä õóó÷èí Æèìñ íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðò àæèëëàæ áàéñàí ìýðãýæëèéí àæèëëàõ õ¿÷èí õàíãàëòòàé áàéãàà. -ÇÃ-ñ Äàðõàí. ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã” ãýæ çàðëàñàí ó÷èð Çà áîëîí àéìãààñ äýìæëýã àâàõ áîëîìæòîé. áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿ä íü òóñ òóñäàà ýíý õ¿ñíýãòýíä îðñîí áàéãàà òóë çàõ çýýëèéí áîëîìæèéí òàëààðõ ìýäýýëýëèéã õàðúÿàëàãäàõ õ¿ñíýãòýýñ õàðíà óó. Èéìä öýâýð áîõèð óñíû ñèñòåìèéã ýõíèé ýýëæèíä àøèãëàëòàíä îðóóëàõ øààðäëàãàòàé.1-1.0 ñàÿ àì äîëëàð áàéíà. Îäîîãèéí áàéäëààð êîêñæóóëñàí í¿¿ðñèéã Õÿòàä óëñààñ èìïîðòîëæ áàéíà. òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð. Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòãèéã “Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé.àõóé Õàÿãäàë ö áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð ¯ÒÏ Í¿¿ðñ êîêñæóóëàõ ¿éëäâýð îìãèéã ºñãºí. ºðñºëäºõ ÷àäâàð á¿õèé äàðøèëñàí íîãîîíû ¿éëäâýðëýë øààðäëàãàòàé áàéíà. Îðõîí ñóì Öýâýð áîõèð óñíû íýãäñýí ñèñòåì Õ¿íñíèé íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð -2 ã¿íèé õóäàã ãàðãàõ. -Ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àà-ã õºãæ¿¿ëñíýýð Äàðõàí ñóìûí õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí ñ¿¿ íèéë¿¿ëýëòèéí òîãòâîðòîé ñ¿ëæýýã áèé áîëãîõ. Áîõèð óñíû õóó÷èí øóãàì íü áàéãàà. Øàðûí ãîëûí í¿¿ðñíèé óóðõàéí í¿¿ðñèéã êîêñæóóëàõ ¿éëäâýðèéã Äàðõàí ñóìä áàðüæ áàéãàà. -Àøèãëàëòûí áàðèëãûã õóäàëäàí àâñàí áàéãàà. . õàíãàõ áîëîìæòîé. ͺ㺺 òàëààñ õàäãàëàëòûí õóãàöàà áîãèíîòîé õ¿íñíèé íîãîîã 88 . -776 ãà ãàçðûã À¯Ï çîðèóëàí ãàðãàñàí áàéíà. ºâëèéí óëèðëûí ñ¿¿íèé äóòàãäëûã áàãàñãàõ ñàéí òàëóóäòàé. Øèëìýë ¿¿ëäýðèéí ã¿í õºë人ñºí ¿ðèéí íººöòýé. -Äàðõàí-Óóë àéìàã íü 25. Ãåðìàí òåõíîëîãèòîé. ìàëûí ¿ðæëèéã ñàéæðóóëàã÷ààð àøèãëàæ áàéãàà íü íèéò ìàëûí 22%-ã ýçýëæ áàéíà.0 ìÿí ºðõòýé áºãººä ñàðä 1ºðõ õàìãèéí áàãàäàà 10 êã öààñàí õîã õàÿãäàë ãàðãàäàã ãýæ ¿çâýë ñàðäàà 250. öýâýð óñíû ðåçàðâàð áàéãóóëàõ.

áîëîâñðóóëñíààð çºâõºí íàìàð áóñ ºâëèéí óëèðàëä õýðýãëýõ áîëîìæòîé áîëíî. Õ¿íñíèé íîãîîíû àãðîòåõíèêèéí ïàðê -ÕÕÀÀ¯Õß-ñ õºäºº àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõ ñàíãààñ àãðîòåõíèêèéí òîíîã òºõººðºìæèéã õºíãºëºëòòýé íºõöºëººð àéìãóóäàä õóâààðèëäàã. -Ýíä òºðèéí çîõèöóóëàëòòàé ñàíõ¿¿ãèéí ýõ ¿¿ñâýð øààðäëàãàòàé. Òàëõ. (Õóó÷èí ñàíãèéí àæ àõóéí 1000 òí çîîðü õóâü÷ëàãäñàí çîîðü. Æèæèã àæ àõóéí íýãæ áîëîí òàðèàëàí÷ ºðõ á¿ð ººðèéí õºäºº àæ àõóéí òåõíèêã¿é. õóðààã÷. ðåñòîðàíóóäûã øèíý íîãîîãîîð õàíãàõ áîëîìæòîé. õ¿íñíèé íîãîî ¿ðëýã÷. Èéìä õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëæ áóé 700 èðãýä. õàðèí õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéã ãàðãàí àâäàãã¿é áàéíà. òðàêòîð 2ø. óñàëãààíû ñèñòåìûã äîòîîäûí çàõ çýýëýýñ õóäàëäàí àâàõ áîëîìæòîé. æèæèã àæ àõóé íýãæ¿¿äýä ìýðãýæëèéí áîëîí àãðî òåõíèêèéí ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ áîëîìæòîé. -Îðõîíä ñóìàíä 2008 îíû áàéäëààð 1010 ºðõ áàéãàà áºãººä ÿäàæ íèéò ºðõèéí 50% òàëõààð õàíãàíà ãýâýë ºäºðò 500 òàëõ ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé æèæèã öåõ øààðäëàãàòàé áàéíà. Îðõîíä íèéòäýý 2562 êã õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéí õýðýãöýý áàéäàã áàéíà. -Ýíä ñàíõ¿¿ãèéí ýõ ¿¿ñâýðèéí äýìæëýã øààðäëàãàòàé. çîîðèéí àæ àõóé ýðõëýõ òóðøëàãàòàé. Îðõîí ñóìàíä îäîîãèéí áàéäëààð íîãîî òàðèàëäàã ºðõ¿¿ä. óëààí ëîîëü òàðèàëàõ ñîíèðõîëòîé. õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýë áàéõã¿é. óõàã÷. Îðõîí ñóìàíä 2009 îíû 2. Äàðõàí õîòîîñ 纺äºã áàéíà. (436. -Ãîë íººö íü ñàíõ¿¿ãèéí ýõ ¿¿ñâýð áîëîîä áàéíà. 89 . Õýðýâ ºäºðò 1000ø øóóäàé ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé ¿éëäâýð áàéãóóëáàë Îðõîí ñóìûí õýðýãëýýã õàíãààä ¿ëäñýíýý õºðø ñóìäàä áîðëóóëæ áîëíî. õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëñàí áºãººä òýäãýýðèéã ñàâëàõàä 280. Çîîðèéí àæ àõóé -Îðõîí ñóìûí èðãýä á¿ãä ºðõèéí òàðèàëàí ýðõýëäýã.6 ãà àøèãëààã¿é íººö òàëáàé ) -Çóíû áîëîí ºâëèéí ýêñïîðòûí õ¿ëýìæ. 纺âðèéí óñàëãààíû ñèñòåì. 35 ìîðü. øóóäàéã íýõýõ ìÿíäñàí ìàòåðèàëûã Õÿòàä óëñààñ èìïîðòëîíî.1 ìÿí òí òºìñíèé ¿ð õýðýãòýéãýýñ îäîîãèéí áàéäëààð Îðõîí÷óóä 62% áóþó 1. áóñàä ºðõèéí 3-5 òí áàãòààìæòàé çîîðèóä áàéíà. (120ìîðü. 5340 òí õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëñàí áºãººä õàìãèéí áàãàäàà 5000 òí íîãîîã õàäãàëàõ áàãòààìæòàé çîîðü øààðäëàãàòàé. Äàðõàí ñóìûí õîîëíû ãàçàð.òðàêòîð 2ø. Øóóäàéíû ¿éëäâýð Øóóäàéíû ò¿¿õèé ýä íü ìîíãîëä áàéõã¿é. Îðõîí ñóìûí õýìæýýíä åð人 2 ø òðàêòîð áàéäàã áàéíà. Îðõîí ñóìûíõàí õ¿ëýìæíèé óðò íîãîîí îãóðöû. õîð öàöàã÷) Îðõîí ñóì 2008 îíä íèéò 11.) Òóñ ñóìàíä íèéòäýý 5852 òí òºìñ. Ǻâõºí óñíû ñèñèòåì áèé áîëñíû äàðàà òóñ ¿éëäâýð àøèãëàëòàíä îðîõ áîëîìæòîé. -Ýëèò ¿ðèéí àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõ òóðøëàãàòàé ýðäýìòýí áîëîí ìýðãýæèëòýíã¿¿ä áàéãàà. -Äóñëûí óñàëãàà áóþó áîðîîæóóëàã÷ õýðýãëýõ ó÷èð óñíû õýðýãëýý áàãàòàé. òºìñ ¿ðëýã÷.õ¿÷.3òí òºìñíèé ¿ð íººöºëñºí áàéíà. íàðèéí áîîâíû öåõ -Öàõèëãààíû ýõ ¿¿ñâýð áàéãàà -Öýâýð áîõèð óñíû ñèñòåì îäîîãîîð áàéõã¿é áàéãàà. -Îäîîãèéí áàéäëààð òºìñíèé ¿ðèéã ãàðãàí àâ÷ áàéãàà. Õàðèí õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéã ãàðãàæ àâ÷ ÷àääàãã¿é áºãººä ÓÁ-ûí çàõ çýýëýýñ íîãîî÷èä ººðñ人 õóäàëäàí àâäàã áàéíà.0 ñàÿ òºãðºãèéí èìïîðòûí øóóäàé õýðýãëýñýí áàéíà.õ¿÷. ààí íýãæ¿¿äèéí 1300 òí áàãòààìæòàé 145 øèðõýã çîîðü áàéíà. Öààøèä õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàëòûã íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæ áàéãàà. -Îðõîí÷óóä õ¿ëýìæèéí àæ àõóé ýðõëýõ ñîíèðõîë èõòýé.0 ìÿí øèðõýã áóþó 42.2 ìÿí òí òºìñ.Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé Õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéí àæ àõóé õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëæ áàéíà. Îäîîãèéí áàéäëààð Îðõîí ñóìàíä íýã ÷ òàëõ.

èõ óíäðàãà áîëîìæèéí. Îäîîãèéí áàéäëààð Õîíãîðò áàéãàà çîîðèóä íèéëýýä 800 òí ¿ð õàäãàëàõ áîëîìæòîé áºãººä ýäãýýð íü ñòàíäàðòûí áóñ. Õîíãîð ñóì íü 8281 áýë÷ýýðèéí ¿õýðòýé. -Àøèãëàãäààã¿é ýðãýëòèéí òàëáàéí íººö 15. Áàéãàëü öàã óóðûí áýðõøýýëèéã äàâàí òóóëàõ. Øàðûí ãîë ñóì Çàìàñêíû ¿éëäâýð Øàðûí ãîë ñóìàíä çàìàñêíû ãîë ò¿¿õèé ýä áîëîõ 2008 îíä 16279. 236 òí õóæèð ø¿¿.25 90 . Ñ¿¿ öóãëóóëàõ õºðãºëòèéí öåõ¿¿äèéã Äàðõàíû õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí ò¿¿õèé ñ¿¿ áýëòãýëèéí ñ¿ëæýý áîëãîí áàéãóóëíà.2 öí óðãàö àâäàã áîë óñàëãàààòàé òàëáàéãààñ 14-22 öí áîëæ ºñíº. Íèéò ýðãýëòèéí òàëáàé 32.Õîíãîð ñóì Íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Øèëìýë ñîðòûí ¿ðèéí àæ àõóé ¯òðýì çîîðèéí àæ àõóé Òýæýýëèéí óðãàìàë òàðèàëàëò Òýæýýëèéí Æį Óñàëãààòàé òàðèàëàí Ñ¿¿ öóãëóóëàõ õºðãºëòèéí öýã¿¿ä Ò¿¿õèé ýä áîëîõ ò¿¿õèé íåôòèéã Êàçàêñòàíààñ îðóóëæ èðýõýýð òîîöîîëñîí áàéíà. -Óñíû íººöèéí õóâüä ã¿íèé õóäàã àøèãëàõ òºëºâëºãººòºé áàéãàà.2 ìÿí ãà áºãººä ¿¿íýýñ äºíãºæ 30% óðèíø õèéñýí áàéíà. Õýðýâ 1 öàãò 1. Öààøèä àéìàã òýæýýëèéí óðãàìàë òàðèàëàëòûã 100 ãà õ¿ðòýë íýìýãä¿¿ëýõýýð òºëºâëºñºí íü òýæýýëèéí ¿éëäâýðèéí ò¿¿õèé ýä íýìýãäýõ õàíäëàãàòàé áàéíà. . Èéìä öààøèä ýëèò ¿ðèéí àæ àõóéã õºãæ¿¿ëæ ¿ðèéã ÷àíàðæóóëàõààñ ãàäíà ººðñ人 ¿ðèéí íººöºº áýëòãýõ øààðäëàãàòàé áàéíà. -Ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàãò áýë÷ýýð õîìñ òóë òýæýýëèéí óðãàìàë òàðèàëàëòûã íýìýãä¿¿ëæ 2009 îí ãýõýä 100 ãà-ä õ¿ðãýõ çîðèëò òàâüñàí áàéíà. ̺í ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóéäûã ò¿øèãëýí ñ¿¿íèé õºðãºëòèéí öåõ¿¿äèéã áàéðøóóëàõ áîëîìæòîé.4 òí çàìàñê èìïîðòîëñîí áàéíà.5 òí ñ¿ðýë áýëòãýñýí áàéíà. Ýíý íººöºëñºí ¿ð íü ñòàíäàðòûí øààðäëàãà õàíãàõã¿é áàéãàà. -Õîíãîð ñóìûíõàí çîîðèéí àæ àõóé ýðõëýõ òóðøëàãàòàé. Óñàëãààã¿é 1 ãà òàëáàéãààñ 9.ÕÕÀÀÕ¯ß-ñ æèë á¿ð óñàëãààíû ñèñòåìèéí òåíäåðèéí õ¿ðýýíä ñàíõ¿¿æèëòèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëæ áàéãàà. -Õîíãîð ñóìàíä õóó÷èí ýëèò ¿ðèéí áðèãàä áàéñàí ó÷èð ¿ðèéí àæ àõóé ýðõëýõ òóðøëàãàòàé -¯ðèéí àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõýä õàíãàëòòàé òàðèàëàíãèéí ãàçàð áàéãàà. -2008 îíä Äàðõàí –Óóë àéìãèéí õýìæýýíä 54030 òí õàäëàí. 148 òí ¿ð òàðèàíû õàÿãäàë. 2008 îíû 781. ̺í àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí ñàëáàð þì. Òóñ ñóìàíä ã¿íèé óñíû íººö. 100ãà-ä 6 õóäàã õýðýãòýé ãýæ òîîöîîëîãäñîí áàéíà. Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéä õàæóóäàà õ¿÷èò òýæýýë áîëîâñðóóëàõ æèæèã ¿éëäâýðòýé áàéõ øààðäëàãà ãàð÷ èðæ áàéíà. “Ñýëýíãý. Äàðõàí ñóìàíä 4000 òí ¿ðèéí çîîðü áàéäàã.5 òí íîãîîíû õàÿãäàë.3 ìÿí òí íåôòýí á¿òýýãäýõ¿¿í èìïîðòîëñîí áàéíà. Èéìä ¿ð õàäãàëàõ ñòàíäàðòûí 2000òí ¿ðèéí àãóóëàõ çîîðü øààðäëàãàòàé áàéíà. ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã ãýæ çàðëàñàí” –òàé õîëáîãäóóëàí ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã ò¿ëõ¿¿ õºãæ¿¿ëýõýä òýæýýëèéí õýðýãöýý ýðñ íýìýãäýíý. 76. Îäîîãèéí áàéäëààð Õîíãîð ñóìàíä 10. 41 òí ãàð òýæýýë.7 ìÿí ãà áàéíà. Îðõîí ñóìàíä 2008 îíû áàéäëààð íèéò 1834 òí ¿ð øààðäëàãàòàé áàéãààãààñ äºíãºæ 272 òí ¿ðèéã íººöºëñºí áàéíà. 49. 1 ãà-ñ àâàõ óðãàöûí õýìæýýã íýìýãä¿¿ëýõ çîðèëãîîð óñàëãààòàé òàðèàëàíã õºãæ¿¿ëýõèéã ÇÃ-ñ äýìæèæ áàéãàà.8 ìÿí ãà ãàçàðò óðèíø õèéñýí áºãººä 2000 òí ¿ðèéã õàäãàëàõ øààðäëàãàòàé áàéíà. ¯¿íýýñ 50% ñààëèéí ¿íýý ãýæ ¿çâýë Äàðõàíû õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí 25% ò¿¿õèé ñ¿¿ãýýð õàíãàõ áîëîìæòîé. Äàðõàíû á¿ñ íóòãèéã ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé.

-Öàõèëãààíû ýõ ¿¿ñâýðòýé.Ýðäýíýò õîòîä òîì õîðîîëîë áàðèõààð òºëºâëºñºí íü òîì çàõ çýýë õ¿ëýýæ áàéíà ãýñýí ¿ã. Êåðàìçèò øàâàð àøèãëàí òîîñãî. Òàðèàëàëòûí óñàëãààòàé òàëáàéã íýìýãä¿¿ëýõ. -Îäîîãèéí áàéäëààð Øàðûí ãîë ñóìàíä 3 îéí àæ àõóé àæèëëàæ áàéãàà áºãººä òýä îé ¿ðæ¿¿ëãèéã áàñ õèéäýã. -Øàðûí ãîë ñóìàíä ãàçàð òàðèàëàí ýðõëýõ ãàçàð áàéõã¿é ó÷èð õ¿ëýìæèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóé òîõèðîìæòîé. Èéìä îé ¿ðæ¿¿ëýã õèéæ îéã íºõºí ñýðãýýõ øààðäëàãàòàé.Áàðèëãûí ñàëáàðûí ñàíõ¿¿æèëò. 91 .3 ìÿí òí ñ¿¿íèé íººöòýé. Æèëäýý 9.ø.48 ì. õ¿ëýìæèéí àæ àõóé çýðýã ýð÷èìæñýí àà-ã ÕÕÀÀÕ¯ß äýìæèæ ñóì á¿ðò óñàëãààíû ñèñòåì. Ñàâëàñàí ñ¿¿.3 ìÿíãàí ¿õýðòýé áîëîâ÷ òîéðîîä Õîíãîð ñóìûí íóòàãò áàéäàã.0 ñàÿ òí êåðàìçèò øàâðûí íººö áàéíà. . õàâòàíãèéí ¿éëäâýð Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ öåõ Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé Îéí ¿ðæ¿¿ëýã Øàðûí ãîëûí óóðõàéí õºðñ õóóëàëòààñ ãàðñàí êåðàìçèò øàâðûã àøèãëàí òîîñãî. òàðàã.ì øèíýñ. Îðäûí íººö íü Äàðõàí-Óóë àéìãèéí íóòàãò äýâñãýðò ýëáýã áàéäàã áàéíà.öàãààí ÷óëóóíû îðä áàéäàã.Õÿòàäûí èìïîðòûí òîîñãîíû ¿íý õÿìä áàéñàí ó÷èð èë¿¿ áîðëîãäîæ áàéñàí áîë âàëþòûí õàíøèéí ººð÷ëºëòººñ áîëæ èìïîðòûí òîîñãîíû îëäîö áóóðàõ õàíäëàãàòàé áàéíà. áëîêíû ¿éëäâýð áàéãóóëàõ áºãººä áàëàíñààð 15.2 ì. -Øàðûí ãîë ñóì íü ººðºº 5. Øàðûí ãîëä ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ íýã ÷ ¿éëäâýð áàéäàãã¿é. õ¿ëýìæ. -Õóâü õ¿ì¿¿ñ ººðñ人 õ¿ëýìæèéí àæ àõóé ýðõëýõ ñîíèðõîë èõ áàéãàà.Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä õîò îð÷íûã íîãîîæóóëàõ õºäºëãººí ºðãºíººð ºðíºæ ãî¸ëûí áîëîí õîò òîõèæèëòûí ìîäíû ýðýëò ºíäºð áîëñîí. Ò¿¿õèé çàäãàé ñ¿¿ã ìàë÷èä àâ÷ðàí çàðäàã. Èéìä çàìàñêàíû ¿éëäâýð áàéãóóëàõàä õàíãàëòòàé çàõ çýýë áàéíà. -Äàðõàí –Óóë àéìãèéí ÓÃÒÝØÕ-ñ ìýðãýæëèéí áîëîâñîí õ¿÷èí áîëîí òóñ á¿ñ íóòàãò íóòàãøóóëñàí ìîäîîð õàíãàõ áîëîìæòîé.ì íàðñíû íººö áàéãàà áîëîâ÷ 1 æèëä àâ÷ àøèãëàõ áîëîìæòîé îéí íººö íü 48 ãà-ñ äºíãºæ 544 øèðõýã íàðñ ìîä àâàõ áîëîìæòîé áàéãàà íü îéí àøèãëàëòûí íººö äóóññàíûã õàðóóëæ áàéíà. . òí çàìàñê ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé ¿éëäâýð íü æèëäýý èìïîðòûí 10% ¿éëäâýðëýõýýð áàéíà. 7069 ãà òàëáàéä 1000. áëîê. . . -Øàðûí ãîë ñóì 2144 ºðõòýé. Øàðûí ãîë ñóìàíä áîëîí Äàðõàíààñ 25 êì çàéíä îðøèõ. áàíêíû çýýë çîãñîîä áàéãààãààñ äîòîîäûí áàðèëãûí ìàòåðèàëûí áîðëóóëàëò ýðñ áóóðñàí.ø. Ñýëýíãý àéìãèéí Öàõèóðò óóëàíä õàìãèéí òîì íººö¿¿ä áàéäàã. õ¿í àì íü íýã äîðîî òºâëºðñºí. -Îäîîãèéí áàéäëààð Äàðõàí-Óóë àéìãèéí õýìæýýíä íèéò ãàçàð íóòãèéí 20% -ã îéí ñàâ á¿ñ ýçýëäýã áºãººä 382 ãà òàëáàéä 16. çàéðìàãèéã Äàðõàí áîëîí ÓÁ-ñ 纺æ àâ÷èðäàã òóë 7798 õ¿í àìûã õàíãàõ ñ¿¿íèé áîëîâñðóóëàõ öåõ øààðäëàãàòàé áàéíà. æèæèã îâðûí òðàêòîð õóâààðèëàñàí áàéíà.

11-ð áàã 35925. 27039 99373849. Äàâààõ¿¿ /ÕÝÀÕÍ/ 99875354 10-ð áàã 17 998742383 ¯éëäâýðëýã÷èéí íýð Ñóì Óäèðäëàãûí íýð Õàÿã.óñ. Äàâààñàìáóó 13 Äàðõàí äýýæèñ ÕÕÊ Äàðõàí Áàòáàÿð. øèð áîëîâñðóóëàõ Äàðõàí Áàòñàéõàí 32 Äàðõàí àíãîð õîðøîî Ýñãèé ýäëýë Äàðõàí Äàðõèæàâ Öýíä-Àþóø 99089065. Äàìäèíñ¿ðýí 20 21 22 23 24 Äàðõàí õ¿íñ ÕÕÊ Æèãìýä Òîãìèä öåõ Ò¿øèã áóÿíò Àÿí÷ Áàÿíõàí Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ Çàéðìàã Áÿëóó öåõ Òàëõàí öåõ Áóðèàä òàëõ Äàðõàí Äàðõàí Äàðõàí Äàðõàí Äàðõàí Òóíãàëàã È÷èíõîðëîî Ö. 4-ð áàã ÄÑÇÄÒÃ-ûí äýðãýä 5-ð áàã õóó÷íààð Öý ýíä Öý 88110140. 28499 99394107 99788529 33 34 Äàðõàí íýõèé Àðâèñ ÕÕÊ Ýñãèéíèé öåõ θäîë Äàðõàí Ï. 99372211. Óðòíàñàí 19 Òàâàí Îä öåõ Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ Äàðõàí Ö. Àëòàíñóâä 99398784 Õîíãîð Ö. Áàÿðàà 9937200 41191. Ñýðæìàà 99058552 Äàðõàí Äàðõàí Òºðáàò 98287576 99373252 99375606 99117007. Áàòñ¿õ Àìãàëàíáààòàð òåõíîëîãè÷ 30 Ñîëîíãî Äàðõàí Ï¿ðýâýý 31 Äàðõàí íýõèé ÕÊ Áóóç áàíø Àðüñ. àðõè Äàðõàí À.Áîëîð-Ýðäýíý Ï. óòàñ Õîíãîð Îðõîí Ýðäýíýáààòàð Äàâààæàðãàë Äàðõàí Í. ̺íõöýöýã 99371488 15 Ìàõ ñåðâèñ ÕÕÊ Äàðõàí Äîðæõîðëîî 99372818 16 Àðâèæèõ ªðãºæèõ öåõ Äàðõàí ×. Àíõáàÿð 11 Äàðõàí òàâàí íóóð ÕÕÊ Ãóðèë Äàðõàí Áàòñóóðü 12 Áàðèë òðåéä ÕÕÊ Ãóðèë Äàðõàí Á. 15-ð áàã ¿éëä ðàéîí 96069177 96 . Ñàðàíãýðýë 9908739 99616546 99379455. 36493 Îðõîí Í.óñ Äàðõàí 29 Àëòàí õ¿íñ ÕÊ Óíäàà. 16-ð áàã 37747 /à/ 99785102.3516 4. 36720 Ýðèí òàðâàãàòàé ÕÕÊ Ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í Ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í Ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í Ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í ªëºí áîëîâñðóóëàõ Äàðõàí 18 Ìîí-Àíõ ÕÕÊ Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ Äàðõàí Ä.Ýíõçàÿà 25 Ãóðâàíñàéõàí Äàðõàí Áàòòóÿà 26 Ñîëîíãî öåõ Æèìñ áîëîâñðóóëàõ Äàðõàí Äàâààñ¿ðýí 27 Ìîíãîë Àëòàí òîñ ÕÕÊ Óðãàìëûí òîñ Äàðõàí 28 ªíº ºñºõ ÕÕÊ Óíäàà. Æàðãàë 99409014 Õîíãîð Ä. ¯çìýý 99378979 14 ßíçàãà öåõ Äàðõàí Í.Øóãàðõ¿¿ ª.Õàâñðàëò 3. Öýðìàà 99088201 Õîíãîð Ç. Áàÿðñàéõàí. 4 Äàðõàí –Óóë àéìãèéí ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí æàãñààëò 1 2 Ïèêñåëü ÕÕÊ Áóÿí Äà Õîðøîî ¯éë àæèëëàãààíû ¿íäñýí ÷èãëýë Õ¿íñíèé íîãîî Ìàëûí òýæýýë 3 Õºõ ìàðàë ÕÕÊ Æèìñ æèìñãýíý 4 Îðõîí Äýëãýðýõ ÕÕÊ 5 Àéãàð ÕÕÊ 6 Àðâèí ñ¿ðýã ¿ðæèõ ÕÕÊ 7 Íàðñ ýýæ ÕÕÊ 8 9 Ìÿíãàíöýíä ÕÝÀÀ Äàðõàí ãóðâàëæèí ÕÕÊ Ìàõíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé Ìàõíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé Ìàõíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé Ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóé Ãàõàé Òàõèà 10 Áàÿíçºãèé õîðøîî Ǻãèé Îðõîí Ç. Ö.

Ñàéíáàÿð 99095779. 99015996 99119577 99372205 99231853 ¯éëä. 99256299 99374673 37245 99397376 99803350 27667. 99099757 99084264. 99149935 99397659 99115904 24570.Àðèóíæàðãàë 39 57 Ãàíãà 58 Äàðõàí 59 Õàí õºõèé 60 Äàðõàí õºâºí ÕÕÊ 61 62 Äîìîãò øàðûí ãîë Õîíãîð óðãàö ÁÁÍ 63 Àëáàí áóñ 64 Óðãàö õ¿íñ ÕÕÊ Íîîñîí çàíãèëàà äóíäûí õîðøîî ªåã Mongolian Industrial Chemical ÕÕÊ 65 66 67 68 Äàðõàí ñàâõè ÕÕÊ 69 Äý Ñî Àð ÕÕÊ 70 Àëáàí áóñ 71 72 73 Ìóæààí öåõ “Ñóïåð” ìóæààí öåõ Ãàðûí òàâàí õóðóó öåõ Èíêóáàòîðò áîéæèã÷ Ìóæààíû öåõ Íîãîî áîëîâñðóóëàõ Áàðèëãûí äóëààëãûí õºâºí Ìîäîí ýäëýë Òºìñ õ¿íñíèé íîãîî Òºìñ õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàã÷ Òàëõ íàðèéí áîîâ Ñàâõèí ýäëýëèéí î¸äîë Õýð÷ñýí ãóðèë. 36559 24203. 27775 99080937 99093849.Ìàíäàõ Äàðõàí Ð. 88926677 97 . 3441 99372049 99373053 27729. ìîäîí ýäëýë Äàðõàí Ìîä. ìîäîí ýäëýë Øàðûí ãîë Ãàíáààòàð ÕîðëîîÑ¿ðýíæàâ Áàòñ¿õ 41 Øàíåò Õýâëýõ Ìàíäàõáàÿð 42 ÒÎÏ ýëåêòðîíèêñ ÕÕÊ Õýâëýõ Òºðõ¿¿ 43 Ñýðãýëýí ÕÕÊ Õýâëýõ Äàðõàí Áàòöýíãýë 44 Ñàí-Îðãèó ÕÕÊ Õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ Äàðõàí Îëîíáàÿð 45 Øàðûí ãîë ÕÊ Í¿¿ðñ Øàðûí ãîë Íàñàíáàò 46 Äàðõàí öåìåíò ÕÕÊ Öåìåíò 47 48 Àíóêàïèòàë ÕÕÊ Íîðîâõàí ÕÕÊ Òîîñãî Õºíãºí áëîê Øàðûí ãîë Äàðõàí Öýöýãìàà Ãàíñ¿õ 49 Ñèëèêàò ÕÊ Õºíãºí áëîê Äàðõàí Ñýðãýëýí 50 51 Áîëîðãàí ÕÕÊ Ýì Æè ¿¿ä ÕÕÊ Õºíãºí áëîê Ìîäîí õèéö Äàðõàí Äàðõàí À.Ãàí÷èìýã Äàðõàí Äàðõàí Äàðõàí Ä. áóóç áàíø Íîãîî áîëîâðóóëàã÷ Ìîäîí ýäëýë Ìîäîí ýäëýë Ìîäîí ýäëýë Äàðõàí Îäõ¿¿ Îþóíöýöýã 35 Öýðýíõ¿¿ ×. ôàêñ 23946 99367036. ìîäîí ýäëýë Äàðõàí 40 Àãàð ìåáåëü ÁÁÍ Àõìàäûí ̺íõ öàñò õîðøîî Ýëáýã øàðûí ãîë ÕÕÊ Ìîä.Ø¿òýí Óóë ÕÕÊ Î¸äîë 36 Ç¿éëò õîðøîî θäîë 37 Àíóæèí öåõ Ñ¿ëæìýë Äàðõàí Íàðàíòóÿà 38 Ìîä.Áàòæàðãàë Ï.Æàðãàëñàéõàí 53 Òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð Òºìºð õèéö Äàðõàí Ãàíáîëä 54 Òºìðèéí öåõ Òºìºð õèéö Äàðõàí Ö.Äàøíÿì Ø. ðàéîíä 99371260 28777 99377428.Ñîäíîìöýðýí 55 Áîãä à÷õ¿¿ ÕÕÊ Óãààëãûí áîäèñ Äàðõàí Ýðäýíý÷óëóóí 56 Àëòàí çºãèé Øàðûí ãîë ªëçèéäýëãýð Äàðõàí Ýðäýíýæàðãàë Äàðõàí Áàòæàðãàë Äàðõàí Áàò-Ýðäýíý Äàðõàí Áàéãàëü Øàðûí ãîë Õîíãîð Àðâèíäýëãýð Áàòäýëýã Îðõîí Áàäàð÷ Äàðõàí Ìÿãìàðñ¿ðýí Ýñãèé á¿òýýãäýõ¿¿í Äàðõàí Íàðàí÷èìýã Òàëõàí öåõ Øàðûí ãîë Áàäàìõàíä Íåôòèéí ¿éëäâýð Õîíãîð Áàòíàðàí Äàðõàí Áàäàð÷ Öýðýí÷èìýä Äàðõàí Ä. Àìèðìýä Ãýðýëìàà 52 Ñàã÷äºø ÕÕÊ Òºìºð õèéö Äàðõàí Ã.

Ìîíãîë îðíû íèéò íóòàã äýâñãýðèéí 5.8 % òóñ òóñ ºññºí õàíäëàãàòàé áàéíà. àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í 26. Çàñàã çàõèðãààíû 24 ñóì.8 ìÿíãàí ºðõ ìàë á¿õèé .8 % òóñ òóñ ºññºí áàéíà.2 %. óëñûí óóãàí àéìãèéí íýã áèëýý. 113 áàãòàé. Àéìãèéí íèéò ºðõèéí 68. Íèéò õ¿í àìûí 21. 21. 51.8 õóâèéã ýçýëäýã.3 õóâèéã. Ýõ ¿¿ñâýð Àéìãèéí ñòàòèñòèê Õ¿í àì áà õºäºëìºð ýðõëýëò 2008 îíû æèëèéí ýöñèéí áàéäëààð àéìãèéí íèéò õ¿í àì 76.1 òýðáóì òºãðºãèéí äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýñýí íü ºíãºðñºí îíû ¿éëäâýðëýëýýñ 12.4 õóâèàð áàãà. 2% ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í áàéíà .3 % íü õºäººä îðøèí ñóóäàã.7 % íü ¿éë÷èëãýý.ÄÍÁ ¿éëäâýðëýë/ñàÿ òºã/ Çóðàã 4. 1.6 ìÿíãà áîëæ ºíãºðñºí îíîîñ 2. 4.2 % íü àéìãèéí òºâä.8 ìÿíãàí ºðõ áóþó 78.5 õóâèàð èõ áàéíà. Ìîíãîë îðíû áàðóóí á¿ñýä áàãòàõ òóñ àéìàã õàíãàé.9 ìÿíãàí õ¿íýýð áóóð÷. 3 Íýã õ¿íä îíîãäîõ ÄÍÁ /ìÿí òºã/ 2008 îíû áàéäëààð òóñ àéìãèéí 1 õ¿íä íîãäîõ ÄÍÁ 1083. 22.1.3% íü õºäºëìºðèéí íàñíû õ¿í àì áàéíà. íü áîëîâñðóóëàõ Çóðàã 4.0 % áóþó 13. ãîâü. àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í 19. Íýã õ¿íä îíîãäîõ ÄÍÁ íü óëñûí äóíäàæààñ 47.6 % ºññºí áà ÕÀÀ-í íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë 30 %.ÄÍÁ-íèé á¿òýö /õóâèàð/ Ýõ ¿¿ñâýð àéìãèéí ñòàòèñòèêèéí ýìõýòãýë-2008 Àéìãèéí ÄÍÁ-èé 76. ñóóðèí 10 áàéäàã. 56. Óëñûí íèéñëýëýýñ àéìãèéí òºâ õ¿ðòýë 1023 êì áºãººä àéìãèéí òºâººñ 220 êì-ýýñ äýýø àëñëàãäñàí ñóì. àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í 100.6% íü ýìýãòýé. 98 .6 % íü ìàë÷èí ºðõ ýçýëæ áàéíà.5 ìÿíãàí òºãðºã. áàðóóí á¿ñýýñ 9. Îðîí íóòãèéí ýäèéí çàñàãò ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ã¿éöýòãýæ áóé ¿¿ðýã Äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë: 2008 îíû óðüä÷èëñàí ä¿íãýýð íèéòäýý 83. áàðóóí á¿ñèéí íóòàã äýâñãýðèéí 19. ¿¿íýýñ 10.3 % íü ÕÀÀ-í. çàñàã çàõèðãààíû á¿òýö Çàâõàí àéìàã 1923 îíä Õàíòàéøèð óóëûí àéìàã íýðòýéãýýð áàéãóóëàãäñàí ò¿¿õòýé. õ¿í àìûí 48. Çóðàã 4.3 ìÿíãàí òºãðºã áàéãàà íü ÄÍÁ ºíãºðñºí îíîîñ 19.ĪЪÂįÃÝÝÐ Á¯ËÝÃ: ÇÀÂÕÀÍ ÀÉÌÃÈÉÍ ¯ÉËÄÂÝÐƯ¯ËÝËÒÈÉÍ ÑÓÄÀËÃÀÀ Áàéðøèë.4 ìÿíãàí õàâòãàé äºðâºëæèí êì íóòàã äýâñãýðòýé. 2.5 % íü ñóìûí òºâä. 48.4% íü ýðýãòýé. õýýð òàë õîñîëñîí 82.

7% òºð çàõèðãààíû.7% õóäàëäàà ¿éë÷èëãýýíèé.7% íü õ¿íñ.5% õºäºº àæ àõóéí.9% íü áóñàä õýâøèëä àæèëëàæ áàéíà. 16.5 % òóñ òóñ ºññºí áàéíà.6 %. Ãýâ÷ ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä öàã àãààðûí òààëàìæã¿é áàéäàë áîëîí ñàíõ¿¿ãèéí õ¿íäðýëýýñ øàëòãààëàí íèéò òàðèàëàíãèéí òàëáàéíõàà 24 % áóþó äóíäàæààð 600 îð÷èì ãà-ä òàðèàëæ 99 .8 %. Çàâõàí àéìàã æèëä äóíäàæààð õîíèíû íîîñ 1663. òàðèàëæ áóé òàëáàéí 47. 3% íü õîðøîî.5% íü òºðèéí òºñºâò áàéãóóëëàãàä. 15.136 ñàÿ òîëãîé ìàë òîîëóóëñàí íü óëñäàà 5-ð áàéð ýçýëäýã.7 õóâèéã áîä ìàë ýçýëäýã. áàðèëãà. Ýõ ¿¿ñâýð àéìãèéí ñòàòèñòèêèéí ýìõýòãýë-2008 Ýäèéí çàñãèéí íººö áîëîìæ Àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ¿íäñýí ñàëáàð íü ÌÀÀ-í ¿éëäâýðëýë áà ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä ìàëûí òîî òîëãîé íèëýýä ºñ÷ 2008 îíä 3. 2. òýìýýíèé íîîñ 29. äóëààí çýðýã áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò àæèëëàæ áàéíà. Áîã ìàëûí òîî òîëãîé ºññºí íü áýë÷ýýðèéí äààöûã õýòð¿¿ëýí öºëæèëòèéã ò¿ðãýñãýõýä ò¿ëõýö ºã÷ áàéíà. íîîëóóðûí 6. 5. 2008 îí Ýõ ¿¿ñâýð: àéìãèéí ñòàòèñòèê Õýäèéãýýð ìàëûí òîî òîëãîé ºñ÷ áàéãàà áîëîâ÷ ìàëûí á¿òýö íü àëü õýäèéíýý àëäàãäàæ. 7.4 òí. õàðèí ºíãºðñºí îíòîé õàðüöóóëàõàä 4. 4 Õºäºëìºð ýðõëýëò ñàëáàðààð Õºäºëìºð ýðõýëòèéí áàéäëûã ñàëáàðààð àâ÷ ¿çâýë. ìàëûí 50. áóñàä íîîñ 164 òí-ûã áýëòãýõ áîëîìæòîé áà ýíý íü õîíèíû íîîñíû óëñûí 9. Çóðàã 4.6 % ýçýëäýã áà ýêñïîðòûí çîðèóëàëòààð 1.3 %. ÿìààíû íîîëóóð 323. öàõèëãààí. 2008 îíûã 2004 îíòîé õàðüöóóëàõàä ìàëûí òîî íü 64.2% íü êîìïàíèä. 5 Ìàëûí òîî òîëãîé/ ìÿí òîë/ Çóðàã 4. 10.7 òí.2 % íü òóñ àéìàãò áàéäàã. Íèéò àæèëëàãñàäûí 73. íºõºðëºëä. òýìýýíèé íîîñíû 2.9 ìÿíãàí òîíí ìàõ áýëòãýõ áîëîìæòîé áºãººä áàðóóí á¿ñýä ýíý ¿ç¿¿ëýëòýýðýý òýðã¿¿ëäýã Íèéò òàðèàëàíãèéí òàëáàéí õýìæýýãýýð áàðóóí á¿ñýä òýðã¿¿ëäýã áà á¿ñèéí íèéò òàðèàëàíãèéí òàëáàéí 52.7%.4% íü õóâèàðàà õºäºëìºð ýðõëýã÷èä.3 õóâü íü õîíü. 64.3 õóâèéã áîã ìàë. 6 Ìàëûí á¿òýö. 6.Çóðàã 4. 42 õóâü íü ÿìàà áóþó íèéò ìàëûí 92.9 òí.

¿éëäâýð áàéãóóëàõàä õàìãèéí èõ àíõààðàõ àñóóäàë áîë õ¿íèé õºãæëèéí àñóóäàë áàéäàã.5 ìÿí ì3 ò¿ëøíèé ìîä áýëòãýõ áîëîìæòîé áà àéìãèéí áîëîí ñóìûí òºâèéí äóëààíû ãîë ýõ ¿¿ñâýð íü ò¿ëøíèé ìîä áàéíà.93 % ìàëûí òýæýýë áàéíà. Íèéò õóðààí àâñàí òºìñíèé 79. Óëñ îðíîî õºãæ¿¿ëýõ.9 ìÿí ì3.35 % òºìñ. 8. Çàâõàí àéìãèéí íèéò íóòàã äýâñãýðèéí 10 õóâüòàé òýíöýõ õýìæýýíèé îéí íººöòýé áà íèéò îéí 96. Îéðûí õóãàöààíä àøèãëàæ áîëîõ àøèãò ìàëòìàëóóä ãýâýë.68 % õ¿íñíèé íîãîî.7 õóâüòàé áàéãàà íü óëñûí äóíäàæààñ 0. Àëü ÷ ýäèéí çàñãèéí òîãòîëöîîíä ¿éëäâýðëýõ õ¿÷íèé õºãæëèéí àñóóäàë ìàø õóðöààð òàâèãääàã.9. Çàâõàí àéìãèéí àæèëã¿éäëèéí ò¿âøèí 3. Óëèàñòàé. ÓÁ 100 .4100 îð÷èì òí óðãàö õóðààí àâäàã. àæèëã¿éäýë. Òîñîíöýíãýë ñóìóóä íü ºâëèéí óëèðàëä äèçåëü. ªºðèéí àéìãèéí íóòàã äýâñãýð äýýð í¿¿ðñíèé îðäã¿é öººõºí àéìãèéí íýã þì.6 % øèíýñ.7 äàõèí. 2. ìàëûí òýæýýëèéí 64. ò¿¿õèé ýäèéí íººöòýé. Õ¿íèé õºãæëèéí äîîãóóð ò¿âøèí íü ÿäóóðàë. äóëààíû óëèðàëä Èäýð. 1% ãàöóóð. Áîãäûí ãîëûí óñàí öàõèëãààí ñòàíöûí ýõ ¿¿ñâýðòýé áîë ñóìûí òºâ¿¿ä íü çºâõºí ºâëèéí óëèðàëä äèçåëü ñòàíöààñ öàõèëãààíààð õàíãàãääàã áàéíà. Òàðèàëñàí òàëáàé óðãàö ýõ ¿¿ñâýð Àéìãèéí ñòàòèñòèê-2008 ýõ ¿¿ñâýð Àéìãèéí ñòàòèñòèê-2008 Áàéãàëèéí áîëîí àøèãò ìàëòìàë: Çàâõàí àéìàã íü ãàçðûí äîîðõè ýðäýñ áàÿëãèéí íººö õàðüöàíãóé áàãà. Çóðàã 4. àéìãèéí òºâ õýñýã. Äýä á¿òýö: Çàâõàí àéìàãò äýä á¿òýö ìàø ñóë õºãæñºí.6 % õ¿íñíèé íîãîîíû 70.1 % íü áóðãàñ ýçýëäýã àæ. Òîñîíöýíãýë. Òîñîíöýíãýëèéí ÷èãëýëä îíãîö äîëîî õîíîãò 2 óäàà íèñëýã õèéæ áàéíà. 29. áàðèëãûí ýëñ çýðýã áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ýðäýñ. 7. îéí öýâýðëýãýýíýýñ 3. ãýìò õýðýã çýðýã ñºðºã ¿ð äàãàâðûã áàéíãà áèé áîëãîæ áàéäàã. 12.11 ãýæ òîîöîîëîãäñîí íü Äàðõàí-Óóë àéìãààñ (3. Óëèàñòàé. çàìûí ñ¿ëæýýíèé õàíãàìæèéí êîýôôèöèåíò 0. Óëèàñòàé. Óðãàöûí á¿òýö Çóðàã 4.8 % Òýëìýí. Õýíòèé àéìãààñ 3. Äàðõàí-óóë àéìàã 2-9 áàéðàíä áàéãàà íü ¿éëäâýðëýõ õ¿÷íèé õºãæëèéí ÿëãàà áàéíà ãýäãèéã èëòãýæ áàéíà.7).3 % õóø. Öýöýí-Óóë ñóìóóä õóðààí àâñàí áîëíî. Ýð÷èì õ¿÷íèé íýãäñýí ñèñòåìä õîëáîãäîîã¿é àéìãóóäûí íýã áà ýð÷èì õ¿÷íèé áàéíãûí õîìñäîëä ºðòºæ áàéäàã.6 %-èéã Àëäàðõààí. Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýë íü òîãòìîë. 2005-2006 îíä áîëñîí ò¿éìýðò ºðòñºí îéí ñàíãààñ 6. Óëèàñòàé ñóìûí îð÷èìä ýëñ õàéðãàíû õîëüö.1 ìÿí ì3.5 äàõèí äîîãóóð áàéíà. Ýð÷èì õ¿÷ áîëîí äóëààíû çàðäàë ºíäºðòýé. Çàâõàí àéìãèéí õ¿íèé õºãæëèéí ýðýìáèéã Äàðõàí-óóë àéìàãòàé õàðüöóóëàí õàðàõàä Çóðàã 4. øîõîéí ÷óëóó. 9 Õ¿íèé õºãæëèéí ýðýìáý1 Çàâõàí àéìàã 14-18 áàéðàíä. Õ¿íèé õºãæèë áà ÿäóóðàë: Õ¿íèé õºãæèë áîë óëñ îðíû õºãæëèéí ãîë ãàðö þì ãýæ ¿çäýã. òîîñãîíû øàâàð. àéìãèéí íèéò õýðýãöýýò òºìñ õ¿íñíèé íîãîîíû 47.3 % õàíãàäàã áà 2008 îíä õóðààí àâñàí óðãàöûí 58. ò¿ëøíèé ìîä àøèãëàëòûí á¿ñýýñ 35. 28. 0.

Äàðõàí-Óóë àéìãèéíõààñ 0. Õýíòèé 0. áàéãóóëàãà ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ áàéíà. . 11 Á¿òýýãäýõ¿¿íèé òºð뺺ð Ýõ ¿¿ñâýð ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Àéìàãò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýðëýã÷äèéí 43. óñàí õàíãàìæèéí ÷èãëýëèéí àæ àõóéí íýãæ¿¿ä áàéíà. 17.2 Монголын хүний хөгжлийн илтгэл-2007 хуудас-33. Õàðèí ¿ëäýõ 48 àæ àõóéí íýãæèéí 17 íü ¿éë àæèëëàãàà ýõëýýã¿é.3 õóâèàð áàãà áàéíà.4 % íü áóþó 605 àæ àõóéí íýãæ.7 õóâü 1.7 õóâü íü àìüæèðãààíû áàòàëãààæèõ ò¿âøèíãýýñ äîîãóóð ò¿âøèíä àìüäàð÷ áàéíà.1.2.1 íü öàõèëãààí õèéõ ¿éëäâýðëýë.õîòûíõîîñ 2. 9 Çàâõàí àéìãèéí íèéò õ¿í àìûí 28. Çóðàã 4.2 äàõèí èõ.1 õóâü íü ìîä. 2 % íü öàõèëãààí äóëààíû ¿éëäâýðëýë.5 % íü àëáàí.133 101 . 10 íü ÕÀÀí. 10 4. ìîäîí ýäëýë. 8 íü á¿ðýí çîãññîí áàéíà. 23 íü ò¿ð çîãññîí. 10. ¯éë àæèëëàãààíû õàíäëàãà Ýõ ¿¿ñâýð Àéìãèéí ñòàòèòèñòèêèéí ýìõýòãýë-2008 ¯éë àæèëëàãààãàà ò¿ð çîãñîîñîí 23 àæ àõóéí íýãæèéí 12 íü áîëîâñðóóëàõ.6 % íü áóþó 121 àæ àõóéí íýãæ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. 56. ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ºíººãèéí áàéäàë íºëººëæ áóé õ¿÷èí ç¿éë Çàâõàí àéìàãò 2008 îíû ýöñèéí áàéäëààð á¿ðòãýëòýé 743 àæ àõóéí íýãæ áàéãóóëëàãûí 8 % íü áîëîâñðóóëàõ.5 % íü àëáàí áóñ õýëáýðòýéãýýñ ãàäíà íèéò ¿éëäâýðëýã÷äèéí 42. 3 % íü áàðèëãà èõ çàñâàðûí ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõààð á¿ðòã¿¿ëñýí áà 81. Çóðàã 4. ̺í 169 àæ àõóéí íýãæ áîëîâñðóóëàõ ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ á¿ðòãýëòýé áàéãàà áîëîâ÷ òýäíèé 71.

Çóðàã 4. Òýñèéí ãîëûí ãóðèëûí ¿éëäâýð. ãóòàë.1 õóâü íü î¸äîë.íü õ¿íñíèé. àëáàí áóñ àæ àõóéí íýãæèéí 44. 10. òàëõ. ¯éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýð¿¿äèéã áàéðøëààð õàðóóëáàë: Çóðàã 4. Çàâõàí àéìàãò äàâñ.12).1% ýçýëæ. 21.6 õóâü íü áóñàä ÷èãëýëèéíõ áàéíà. Àãüòûí àìàíä æèëä äóíäæààð 1500 òí íîîñ óãààæ. Òîñîíöýíãýëä ìàõ áýëòãýõ ¿éëäâýð áàéãóóëàãäñàí áàéíà. ìîä 2îîñ ººð àøèãëàæ áàéãàà àøèãò ìàëòìàë áàéõã¿é. íýã õ¿íä íîãäîõ àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íýýð óëñûí äóíäæààñ 30 äàõèí áàãà áàéíà. äàðñ. Àéìãèéí àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí áîðëóóëàëò óëñûí àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàð ûí áîðëóóëàëòàä 0. Õàìãèéí èõ àëáàí áóñààð ¿éëäâýðëýãääýã á¿òýýãäýõ¿¿í áîë ìîä. Àëáàí áóñ ñåêòîðò ¿éëäâýðëýãäýæ áóé á¿òýýãäýõ¿¿í íü òóõàéí îðîí íóòãèéí äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëä îðæ òîîöîãäîõã¿é áàéíà. áàíç áýëòãýõ. íîîñ óãààõ. áàðèëãûí öººí íýðèéí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë çîíõèëæ áàéíà.5 õóâü íü Óëèàñòàé.7% öàõèëãààí. òýð äóíäàà áîëîâñðóóëàõ ñàëáàð ñóë õºãææýý. 12 Æį-èéí áàéðøèë /ñóìààð/ Ýõ ¿¿ñâýð: ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Àëáàí ¸ñîîð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí 44.7 òýðáóì òºãðºãèéí á¿òýýãäýõ¿¿í áîðëîãäîæ. 20000 êâ. íàðèéí áîîâ. Òóõàéëáàë Òîñîíöýíãýë ñóìàíä àëáàí áóñààð ïàëê áýëòãýäýã 20 îð÷èì õºðºº ðàì àæèëëàäàã áàéíà. Çàõ çýýëèéí ýäèéí çàñãèéí õàðèëöààíä øèëæñýíýýñ õîéø øèíýýð Óëèàñòàé õîòîä öýâýð óñ ñàâëàõ ¿éëäâýð. 2008 îíä àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðò 7. ìîäîí ýäëýë áàéñàí íü áîãèíî õóãàöààíä õóðäàí ìºí㺠îëæ áàéãàà ó÷ðààñ õ¿ì¿¿ñ ýðõëýõ ñîíèðõîëòîé áàéäàã. ì ýñãèé ¿éëäâýðëýõ öåõ. àðõè.6 õóâü íü Òîñîíöýíãýë ñóìàíä áàéðøèæ áàéíà (Çóðàã 4. äýä á¿òýö õºã溺ã¿éãýýñ àæ ¿éëäâýð. 8.6 õóâü íü áàðèëãà. 13 Àæ ¿éëäâýðèéí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í /ñàÿ òºã/ Àæ ¿éëäâýðèéí íèéò áîðëóóëàëòûí 86. 102 . äóëààíû ¿éëäâýðëýë ýçýëæ áàéíà. ãýðèéí áà àëáàí òàñàëãààíû òàâèëãà õèéõ.

Òåõíèê òåõíîëîãèéí ºíººãèéí áàéäàë Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Ñóäàëãààíä îðîëöñîí ¿éëäâýð¿¿äèéí 14 íü ãàð àæèëëàãààòàé æèæèã îâðûí. Ýõ ¿¿ñâýð: ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Õ¿÷èí ÷àäëàà á¿ðýí ã¿éöýä àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà áîëîí òýä íàð ó÷èðäàã õàìãèéí ò¿ãýýìýë áýðõøýýë¿¿äýä ¿éëäâýðëýã÷äèéí 25 õóâüä íü ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéí õàíãàìæ õ¿ðýëöýý.9 õóâü íü òåõíèê. Äýýðõè òåõíèê òåõíîëîãèéí õîöðîãäîë íü õ¿÷èí ÷àäëàà äóòóó àøèãëàõàä õ¿ð÷ áàéãààã äàðààõü çóðàãíààñ õàðæ áîëíî. óãààñàí íîîñ. 22. 15. 5 % áóñàä á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë ýçýëæ áàéíà.4 õóâü íü õ¿÷èí ÷àäëûíõàà 50-100 õ¿ðòëýõ õóâèéã àøèãëàäàã áàéíà. 16. íèéë¿¿ëýëòèéí ñóâàã. 10 íü áóþó 30.Çóðàã 4. 3 % áàðèëãûí ºíãºò õàâòàí. 3 íü øèíý÷ëýãäñýí. òåõíîëîãèéí 103 . 16 õóó÷èí õîöðîãäñîí òåõíèê òåõíîëîãèòîé. 13 %-èéã ìîäîí ýäëýë. Çóðàã 4. 14 Àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé á¿òýö 2008 îíû áàéäëààð àæ ¿éëäâýðèéí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé 67 %-èéã õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë. Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ñòàòèñòèê Àéìãèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí òåõíèê òåõíîëîãèéí ºíººãèéí áàéäëûã ñóäàëãààíä îðîëöñîí àæ àõóéí íýãæ¿¿äýýð òºëººë¿¿ëýí àâ÷ ¿çýæ äàðààõ çóðàãò õàðóóëàâ. ÷àíàðûí áàéäàë. Õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí áàéäàë Íèéò ¿éëäâýð¿¿äèéí 23 íü áóþó 69. 2 % ýñãèé. 1 íü îð÷èí ¿åèéí äýâøèëòýò òåõíèê òåõíîëîãèòîé ãýæ õàðèóëñíààñ ¿çýõýä èõýíõ íü õóó÷èðñàí áóþó ãàð àæèëëàãààòàé ¿éëäâýð¿¿ä àæèëëàæ áàéíà. Çóðàã 4.6% íü õ¿÷èí ÷àäëûíõàà 50 õ¿ðòýëõ õóâèéã. 10 % õóâöàñ ¿éëäâýðëýë.

ãààëèéí áîëîí îðîí íóòãèéí òàòâàð. òîãîî÷.4 õóâü íü ÓÁ. 13. 18. ÌÑ¯Ò ººðèéí ìýðãýæëèéí äàäëàãà õèéõ ñóóðü áààçã¿éãýýñ òàíõèìûí ñóðãàëòààð õîöðîãäñîí õóó÷èí òåõíîëîãèéã ýçýìø¿¿ëäýãýýñ òºãñºã÷èäèéí äàäàë. öàã õóãàöàà àëäàõ ãýõ ìýò àñàð èõ õýìæýýíèé ¿ðã¿é çàðäëûã ãàðãàæ áàéíà. Õýðâýý ¿íýõýýð áàéãóóëàõ ãýæ ìºðººäººä áàéñàí Ẻíèé õóäàëäààíû ñ¿ëæýý áàéãóóëñàí áîë ¿éëäâýðëýã÷èä ò¿¿õèé ýäýý áýëòãýõ ãýæ öàã õóãàöàà àëäàõã¿éãýýð ÷àíàðòàé ò¿¿õèé ýäèéã ººðèéí õýðýãöýýíä òîõèðóóëàí áàãà áàãààð àâààä ë ¿éëäâýðëýëýý ÿâóóëæ áîëíî. Ñ¿¿ëèéí 10 æèë Ìîíãîë óëñàä Ẻíèé õóäàëäààíû ñ¿ëæýý áàéãóóëàõ òóõàé îëîí óäàà ÿðüñàí áîëîâ÷ àìüäðàë äýýð íýã ÷ ç¿éë áèåëýõã¿é áàéíà.6 õóâü íü îðîí íóòãààñàà. î¸äîë. çýýëèéí õ¿¿ãèéí ºðºíä ºðòñºí æèæèã ¿éëäâýðëýã÷èä îëîí áàéíà. 104 .äóòàãäàë. Áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äýä ìýðãýæèëòýé áîëîâ÷ äàäëàãà òóðøëàãàã¿é õ¿ì¿¿ñ äàäëàãàæóóëàõ. ºíäºð íàñíû òýòãýâýðò ãàðñàí çýðýã øàëòãààíóóäààñ óëáààëàí ìýðãýæèëòýé. ¿ð àøãèéã áóóðóóëàõ íýã øàëòãààí áîëæýý. àâòî çàñâàð÷èí. ¯éëäâýðëýã÷äèéí 70. ªíººäºð íýã óäàà ÿâàõààðàà ãýýä ë íèëýýä èõ õýìæýýíèé çýýë àâààä ò¿¿ãýýðýý õÿìäõàí ¿íýòýé ÷àíàð ìóóòàé íèëýýí èõ ò¿¿õèé ýä òàòàæ àâàà÷ààä ë çîðèóëàëòûí áîëîí çîðèóëàëòûí áóñ ñêëàä ñàâàíä õàäãàëààä. êîìïüþòåð áîëîí òåëåâèçîð çàñâàð÷èí. 85. æîëîî÷ çýðýã ìýðãýæëèéí àæèë÷èä áýëòãýæ áàéíà. òóðøëàãàòàé àæèëòàí àæèë÷èä õîâîð áîëñîí áàéíà. àæèë÷èä íü ÓÁ õîò. ¿ñ÷èí. Çóðàã 4. 17 ¯éëäâýð¿¿äýä ó÷èðäàã áýðõøýýë¿¿ä Ýõ ¿¿ñâýð Ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë À. íºãºº òàëààñ ìýðãýæèëòýí. òåõíîëîãèéí äóòàãäàë Îðîí íóòãèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äýä äýëõèéí äýâøèëòýò òåõíèê òåõíîëîãèéí òàëààðõè ìýäýýëýë õîìñ áàéõ. ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé áîðóóëàëò íü óäààí áàéõ þì áîë çýýë. ìýäýýëëýýð õàíãàõ ¿éë÷èëãýýíèé íýãæ¿¿ä áàéõã¿é çýðãýýñ øàëòãààëàí áóñäààð çóó÷ëóóëàõ çàìààð ãîëäóó ÁÍÕÀÓ-ûí õîöðîãäñîí òåõíîëîãèòîé ¿éëäâýð¿¿äèéã ñóóðèëóóëñàí íü á¿òýýìæ.5 õóâü íü ò¿¿õèé ýäýý ººðñ人 î÷èæ àâäàã ãýæ õàðèóëñàí íü ò¿¿õèé ýäèéí íèéë¿¿ëýëòèéí íýãäñýí ñ¿ëæýý òîãòîîã¿éãýýñ ò¿¿õèé ýäýä ÷àíàðûí õÿíàëò òàâèõ áîëîìæã¿é áàéäëûã áèé áîëãîæ ýíý íü ýðãýýä ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàðò íºëººëæ áàéíà. Òåõíèê.5 õóâü íü ýðãýëòèéí õºðºíãèéí õ¿ðýëöýýã¿é áàéäàë ãýñýí áýðõøýýë¿¿ä ãýæ íýðëýñýí áàéíà. Òºâëºðñºí òºëºâëºãººò ýäèéí çàñãèéí ¿åä àæèëëàæ áàéñàí èíæåíåð òåõíèêèéí àæèëòàí. õºðø çýðãýëäýý àéìàã. Ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéí òàëààð Ñóäàëãààíä îðîëöñîí ¿éëäâýðëýã÷äèéí 14.7 õóâü íü ýð÷èì õ¿÷íèé õîìñäîë. Á. òºãñººä ãàðñàíû äàðàà àæëûí áàéð îëäîõã¿é áàéíà. Àéìàãò ÌÓÈÑ-èéí ÝÇ-èéí ñàëáàð ñóðãóóëü áàéäàã áîëîâ÷ ýäèéí çàñãèéí ÷èãëýëèéí ìýðãýæèëòýí áýëòãýõýýñ òåõíîëîãèéí ÷èãëýëèéí ìýðãýæèëòýí áýëòãýõã¿é áàéíà. ÷àäâàð õàíãàëòã¿é. àëü ýñâýë îãò ìýðãýæèëã¿é àæèëã¿é õ¿ì¿¿ñèéã àâ÷ àæèëëóóëäàã áàéíà. àæèëëàõ õ¿÷íèé ãàäààä õýëíèé ìýäëýã äóòìàã. ̺í òºâëºðñºí òºëºâëºãººò ýäèéí çàñãèéí òîãòîëöîîíû ¿åä áîëîâñðóóëàõ ñàëáàðûí õºãæèë ñóë áàéñàí ó÷ðààñ òóðøëàãàòàé ìýðãýæëèéí àæèë÷èä íýí õîâîð áà àéìãèéí ÌÑ¯Ò íü áàðèëãà. òºâ ñóóðèí ãàçàð øèëæñýí. õóðààìæ. èìïîðòîîð ò¿¿õèé ýäýý áýëòãýäýã áàéãàà íü õîëîîñ òýýâýðëýõ òýýâðèéí çàðäàë.

̺í íºãºº òàëààñ òóõàéí îðîí íóòãèéí èðãýäèéí áèçíåñèéí îâñãîî. î¸äîë ãýõ ìýò áóñàä ÷èãëýëèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýðèéí óäèðäàõ àæèëòàí íàð íü ãîëäóó ýì÷. Ýäãýýð çóóõíóóä íü ò¿ãýýñýí äóëààíû ýð÷èì õ¿÷ýý àëáàí áàéãóóëàãóóäàä áàðèëãûí ãàäíà ýçëýõ¿¿íýýð. áàãø.4-ä äóðäàõ áîëíî. ñàíõ¿¿ãèéí ýõ ¿¿ñâýðèéí õîìñäîë. Äóëààíû ¿íý àëáàí áàéãóóëàãà.Ñàíõ¿¿ãèéí õ¿íäðýë /Ýíý òóõàé 4. òåõíèê òåõíîëîãèéí õîöðîãäîë./ ¯éëäâýðëýã÷äýä ó÷èð÷ áóé áýðõøýýë¿¿äèéã òºðèéí óäèðäàõ àæèëòàíãóóä õýðõýí ¿çýæ áàéãààã çóðàã 4. àëáàí ãàçðóóäàä 90₮ ¿íýòýéãýýð áîðëóóëæ áàéãàà íü ¿éëäâýðëýã÷äèéí çàðäëûã ºñãºõ íýã øàëòãààí íü áîëäãîîñ ãàäíà íàéäâàðòàé áóñ áàéíà. Áàðèëãûí ñàëáàðò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýð¿¿äèéí óäèðäàõ àæèëòàí íàð íü ãîëäóó èíæåíåð¿¿ä áàéõàä õ¿íñ. Ýõíèé 3 õàðèóëò ¿éëäâýðëýã÷äèéíõòýé òîõèð÷ áàéãàà áà õàðèí ìåíåæìåíòèéí óð ÷àäâàð ìóó ãýæ òîäîðõîéëñîí íü áîäèò áàéäàëòàé íèéöýæ áàéíà. Ã. Ýíý ¿íý íü Óëààíáààòàð õîòûí ÒÝÖ-¿¿äèéíõýýñ îéðîëöîîãîîð 4 äàõèí èõ ¿íýòýé áàéíà.18 –ä õàðóóëëàà. ýð÷èì õ¿÷ àéë ºðõºä 50₮.¯éëäâýðëýã÷äýä ó÷èðäàã áýðõøýýë /òºðèéí óäèðäàõ àæèëòàíû/ Ýõ ¿¿ñâýð: ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Óäèðäàõ àæèëòàíóóäûí ¿íýëãýýãýýð ¿éëäâýðëýã÷äýä ó÷èðäàã ãîë áýðõøýýë íü äýä á¿òöèéí õºãæèë ìóó. Èéìä òóõàéí îðîí íóòãèéí õýðýãöýýíä òîõèðñîí òîäîðõîé òîîíû ¿éëäâýðëýã÷ áàéõ ¸ñòîé ãýäãèéã òîäîðõîéëæ ºã÷ áîëîõîä ÷ ñºðºã ¿ð äàãàâàð áàéãààã ¿ã¿éñãýõ àðãàã¿é. àæëûí íºõöºë èõýýõýí ìóó.Â. Ñóìûí òºâä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýð¿¿äèéíõ ìýðãýæèëòýé àæèë÷èä ÷ áàéâ. ¯¿íèé ãîë øàëòãààí íü 1. çàõ çýýëèéí ìýäëýã ñóëààñ áèå áèåíýý äàãàí äóóðèàæ íýã òºðëèéí áèçíåñèéã õèéäýã ó÷ðààñ çàõ çýýëä ºðñºëäºõ ÷àäâàðàà áóóðóóëæ áàéäàã. àæ àõóéí íýãæ¿¿äýä 930-1960₮. àðä èðãýäèéí õóäàëäàí àâàõ ýäèéí çàñãèéí ÷àäàâõè ìóóãààñ áîëæ àæèëëóóëàõã¿é áàéíà. õóóëü÷ ãýõ ìýò íèéãìèéí ÷èãëýëèéí ìýðãýæèëòýé áàéâ.Ýð÷èì õ¿÷ áîëîí äóëààí õàíãàìæèéí äóòàãäàë Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä áàðàã á¿õ ñóìûí òºâ Äèçåëü öàõèëãààí ñòàíöàà ò¿ëøíèé ¿íý ºíäºð. íèéòèéí îðîí ñóóöàíä ñóóöíû òàëáàéãààð áîäîæ áîðëóóëäàã áà ¿íèéã íü àéìãèéí ýð÷èì õ¿÷íèé êîìèññ òîãòîîæ ºãäºã áºãººä çóóõ á¿ðèéí õóâüä ººð ººð 6001960 òºã/m3 õîîðîíä áàéíà. Í¿¿ðñýý õîë çàéãààñ àâòîìàøèíààð òýýâýðëýäýã 2. Óäèðäàõ àæèëòàí áà ¿éëäâýðëýë 105 . À¯Ê áàãàòàé õîöðîãäñîí çóóõ õýðýãëýæ áàéãààòàé õîëáîîòîé þì. Õàðèí äóëààí õàíãàìæèéí õóâüä çºâõºí Óëèàñòàé ñóì îäîîãèéí áàéäëààð áàãà õ¿÷èí ÷àäëûí òóñ òóñäàà àæèëëàäàã 0.5-ààñ èõã¿é À¯Ê-òàé óñ õàëààãóóðûí õàëààëòûí 30 ãàðóé çóóõòàé áà ãàð àæèëëàãàòàé.4-0. Ñóìûí òºâä àìüäàð÷ áóé àéë ºðõ¿¿äèéí 60-70 õóâü íü íàðíû ýëåìåíò àøèãëàí ãýðýëò¿¿ëãèéí õýðýãöýýãýý õàíãàæ áàéíà. ¿éëäâýðèéí óäèðäëàãûí ìåíåæìåíòèéí óð ÷àäâàðûí äóòìàã áàéäàë çýðýã íºëººëäºã ãýæ ¿çñýí áàéíà. àéë ºðõºä 200-300₮. Çóðàã 4. 18.

4 íü àãóóëàõ çîîðüòîé áîëîõ /ãàçàð òàðèàëàí ýðõëýã÷èä/ ãýæ õàðèóëñàí áàéíà. 106 . Çóðàã 4.Òåõíèê. Çóðàã 4. Çàâõàí àéìàãò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýðëýã÷èä çºâõºí îðîí íóòàãòàà áîðëóóëàëò õèéæ áàéãàà íü á¿ñèéí ýäèéí çàñàãò ¿ç¿¿ëýõ íºëºº áàéõã¿é áà ýêñïîðòîíä á¿òýýãäýõ¿¿í ãàðãàäàã íýã ÷ ¿éëäâýð àëãà áàéíà. î¸äîë ãýõ ìýò ñàëáàðò 30%.ýðõëýã÷äèéí àëü àëèíûõ íü õ¿íäðýë ãýæ ¿çýæ áàéãàà òåõíèê òåõíîëîãèéã õýðõýí ººð÷ëºõ òàëààðõè ¿éëäâýðëýã÷äèéí õýðýãöýýã òîäîðõîéëîí çóðàã 4.7 % íü 30 õ¿ðòýëõ õóâèéí íýì¿¿ ºðòºã á¿òýýæ áàéíà. òåõíîëîãèéí ººð÷ëºëò Ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí 34 ¿éëäâýðëýã÷äýýñ 10 íü îäîîãèéí òåõíèê. 18 õóâü íü ñºðºã íºëººëºëòýé áîëîâ÷ íºëººëëèéã áóóðóóëàõ àðãà õýìæýý àâäàã ãýæ õàðèóëñàí áàéíà. 19. áàðèëãûí ñàëáàðò 31-50 õ¿ðòëýõ õóâèéí íýì¿¿ ºðòãèéã á¿òýýäýã áàéõàä àðõè óíäààíû ñàëáàðûíõàí 51-70 õ¿ðòëýõ õóâèéí íýì¿¿ ºðòãèéã á¿òýýäýã àæýý.19-ä õàðóóëëàà. 20. òåõíîëîãèéí á¿õýëä íü ñîëèõ. Òàëõ íàðèéí áîîâ. Ýõ ¿¿ñâýð ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë ¯éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýðëýã÷äèéí íýì¿¿ ºðòºã ¿éëäâýðëýëèéí áàéäëûã àâ÷ ¿çýõýä ¿éëäâýð¿¿äèéí 72. 21 õóâü ýýëòýé. Áîðëóóëàëòûí îðëîãîä ýçëýõ íýì¿¿ ºðòºã Ýõ ¿¿ñâýð ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Õýäèéãýýð õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿äýä áóñàä õºíãºí áîëîí áóñàä ñàëáàðòàé õàðüöóóëàõàä áàãà ºðòºã á¿òýýãäýæ áóé ìýò áîëîâ÷ ýíý ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿í õýðýãëýýíèé ¿íäñýí á¿òýýãäýõ¿¿í áîëäîã. Àéìãèéí ºíººãèéí ¿éëäâýðò íºëººëæ áóé äîòîîä áîëîí ãàäààä õ¿÷èí ç¿éëèéí íºëººëºëèéã õàðãàëçàí SWOT øèíæèëãýýã õèéñýí. çàõ çýýëèéí ýðýëò ºñºõ õàíäëàãàòàé çýðýã íü ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿äèéã õºãæ¿¿ëýõ. òåõíîëîãèéí ãîðèìîî ººð÷ëºõ 8 íü çàðèì äàìæëàãàà ñîëèõ. 5 íü äóòóó áàéãàà äàìæëàãàà ã¿éöýýõ. Ìºí ¿éëäâýðëýã÷äèéí ýêîëîãèä ó÷èð÷ áóé íºëººëëèéã ººðñ人ð íü ¿íýë¿¿ëýõýä òýäíèé 58 õóâü íü ýêîëîãèä õàëã¿é. äýìæèõ õàíãàëòòàé ¿íäýñëýë áîëíî.

o ¯éëäâýðëýëèéí çîðèóëàëòòàé òîíîã òºõººðºìæèíä èìïîðòûí áîëîîä ͪÀÒ îíîîäîã 107 . o Äàðõàí íýõèé. 1. o Õ¿í àì óëàìæëàëò ¸ñ çàíøèëàà àëäààã¿é Áîëîìæ o Òóâà óëñòàé õèë çàëãàà. Çàâõàí àéìãèéí ¿éëäâýðæèëòèéí ÑÂÎÒ øèíæèëãýý Äàâóó òàë o Ýêîëîãèéí õóâüä öýâýð ó÷ðààñ æèíõýíý ýêî á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýõ. o Õ¿í àìûí òîî áóóð÷ áàéãàà.Õ¿ñíýãò 4. o Õóâü õ¿ì¿¿ñèéí ¸ñ ñóðòàõóóí. o Áàíêíû çýýëèéí õ¿¿ ºíäºð áàéãàà íü çàðèì áè÷èë ¿éëäâýðëýã÷äèéã òóéëäóóëæ áàéãàà . o Áýë÷ýýðèéí äààö õýòýðñýí. Ñóë òàë o Äýä á¿òöèéí õºãæèë ñóë. Ýðäýíýò õèâñ çýðýã ¿éëäâýð¿¿äèéí ò¿¿õèé ýäýý áýëòãýäýã ãîë á¿ñ o Çàñãèéí ãàçðààñ 2009 îíûã ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí æèë áîëãîí çàðëàñàí o ̺í ÌÀÀ-í á¿òýýãäýõ¿¿íèé äàõèí áîëîâñðóóëàëòûã çàñãèéí ãàçðààñ äýìæèæ áàéíà. o Áàéãàëèéí íººö áàãà. o Á¿ñèéí òóëãóóð òºâ. o Ñàíõ¿¿æèëòèéí îðîí íóòãèéí áîëîìæ õîìñ. èðãýäýä ¿éëäâýðëýë ýðõëýõ óëàìæëàë áàéõã¿é. ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëèéã äîðä ¿çýõ õàíäëàãà o Òºãðºãèéí õàíøíû óíàëò èìïîðòûí ò¿¿õèé ýäèéí ¿íèéã ºñãºæ áàéãàà. Àþóë o Àéìãèéí çàõ çýýë áàãà. o Äîòîîä çàõ çýýë áàãà. o ¯éëäâýðëýë òåõíîëîãèéí ïàðê áàéãóóëàõ. o Óëàìæëàëò àðãààð ìàëûí àðüñ øèð. ýð¿¿ë ñýòãýëãýý õàíãàëòòàé áóñ. o Äàäëàãà òóðøëàãàòàé ìýðãýæëèéí àæèëëàõ õ¿÷ õîìñ. íîîñ õººâðººð ìàë àæ àõóéí òîíîã òºõººðºìæ õèéõ ºðõèéí ¿éëäâýðëýë çîãññîí. o ÒÒÝÇÒ ¿åä áàéñàí çàðèì òîìîîõîí ¿éëäâýð¿¿ä îëîí æèë çîãññîíîîð òåõíèêèéí áîëîí òåõíîëîãèéí õîöðîãäîëä îðñîí.

тавилга үйлдвэрлэл Малын тэжээл Савхин гутал Махны чиглэлийн ЭАА Төмөр хийц Сүү сүүн бүтээгдэхүүн Төмс хүнсний ногоо Жимс жимсгэнэ Ундаа жүүс Мал нядлах. 21. гурилан бүтээгдэхүүн Барилгын модон хийц Тоосго Мод модон эдлэл. мах Барилга угсралт Ноос ноолуур эсгий эдлэл Давс 107 .Çóðàã 4. Çàâõàí àéìãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí ºíººãèéí áàéäëûí çóðàãëàë Таних тэмдэг: Гурилын үйлдвэр Оёдол Талх нарийн боов.

26 õóâü íü çºâõºí ñóìûí ò¿âøèíä á¿òýýãäýõ¿¿íýý áîðëóóëäàã íü àéìãèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä á¿ñèéí ýäèéí çàñãèéí õºãæèëä íºëºº ¿ç¿¿ëæ ÷àäàõã¿é áàéíà. áîðëóóëàã÷äûí 60 õóâü íü ñàéí ãýæ ¿íýëñýí áà òýä öààøèä áîëîâñðóóëàëòûí ÷àíàð.3. ñàâ áàãëàà áîîäîëòîé áîëãîõ ãýæ 8. Çàâõàí àéìãèéã ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ ¿å øàò Çàõ çýýëèéí ýðýëò. Çóðàã 4. Áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä îäîîãèéí ¿éëäâýðëýæ áóé á¿òýýãäýõ¿¿íèéõýý ÷àíàðûã ñàéæðóóëàõ ãýæ 55.8 õóâü. áàðèëãûí ñàëáàð õºðºí㺠îðóóëàëòààñ ýðýëò õàìààðàõ. Îðîí íóòàãò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýðëýã÷äèéí ¿éëäâýðëýæ áóé á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí õýðýãëýã÷äèéí 61. ãàëûí ò¿ëøíèé õóâüä Õîâä.3. ãóðèë. ̺í òºìñ õ¿ñíèé íîãîîíû çàõ çýýëèéí ýðýëò ºñ÷ áàéãàà. ýð÷èì õ¿÷. 22. æèìñ æèìñãýíý. õýðýãöýý: ¯éëäâýðëýã÷èéí èðýýä¿éí ä¿ð òºðõèéã ãàðãàõäàà òóõàéí çàõ çýýëä ÿìàð òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýðýëò áàéãàà. Çàâõàí àéìãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí èðýýä¿é 4. òºìñ õ¿íñíèé íîãîî. Äýýðõ ñóäàëãààíóóäààñ ä¿ãíýæ ¿çýõýä îäîîãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí òåõíèê òåõíîëîãèéã øèíý÷ëýõ çàéëøã¿é øààðäëàãà áàéãààã èëòãýæ áàéíà. ìîäîí ýäëýë çýðýã îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýäýã á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýðýëò íü ºñºõ õàíäëàãàòàé áîë òºðèéí àëáàí õààã÷èä áàðèëãûí ìàòåðèàë. íîîñ íîîëóóð áîëîâñðóóëàõ çýðýã ººðòºº áàéãàà íººöºä òóëãóóðëàí õºãæèõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿äèéí ÷èãëýëèéã äóðäñàí áàéíà. æèìñ áîëîâñðóóëàã÷èä ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í ãýæ õýðýãëýã÷èä ¿íýëæ áàéãàà ãýæ çàõ çýýëýý ¿íýëñýí áàéíà. ñ¿¿ öàãààí èäýý.8 õóâü. ªíººãèéí áàéäëààð Çàâõàí àéìàãò á¿ñèéí õýìæýýíä á¿òýýãäýõ¿¿í íèéë¿¿ëýõ ÷àäàâõèòàé ¿éëäâýð áàéõã¿é. àðüñ øèð áîëîâñðóóëàõ. ªíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí 59 õóâü íü àéìãèéí çàõ çýýëä. òåõíîëîãèéã ñàéæðóóëàõ øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çýæ áàéíà. 108 .4.1.3 õóâü. Çàõ çýýë ýðýëò Õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿ä Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýõ áîëîìæòîé òºðèéí àëáàí õààã÷äûí ¿íýëãýýãýýð á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿ä õýðýãëýã÷äèéí ýðýëòýýð Õýðýãëýã÷äèéí ñóäàëãààíààñ õàðàõàä ìàõ ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í. õàäãàëàëòûí íºõöëèéã áîëîí çàãâàð õèéöèéã ñàéæðóóëàõ ãýæ òóñ á¿ð 5. æèìñíèé ÷àíàìàë. ìîäîí ìàòåðèàë. ò¿¿íèéã ¿éëäâýðëýõ ýäèéí çàñãèéí áîëîí áàéãàëèéí íººö çýðãèéã õàðãàëçàí ¿çñýí áîëíî. Ãîâü-Àëòàé çýðýã àéìãóóäàä áîðëóóëäàã áàéíà. ìîä áîëîâñðóóëàõ.9 õóâü íü õàðèóëñàí áàéíà.

8 ªºðèéí áîëîí õºíãºëºëòòýé çýýë 2009-2013 0.0 2011 îíîîñ 0.0 ªºðèéí áîëîí õºíãºëºëòòýé çýýë Õ¿íñíèé ¿éëäâýð Ïëàíòàöè áàéãóóëàõ 2009-2011 0. òýð áóì òºã Çýýëèéí áîëîí òºñëèéí õºðºí㺺ð Íîîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Áàðèëãà áàéãóóëàìæ òîíîã òºõººðºì溺 óãñðàõ 2009-2012 6.05 ªºðèéí áîëîí ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýýãýýð Óëàìæëàëò ýñãèé ýäëýë 2009 Õ¿ñâýë çýýëèéí õºðºí㺠Óëàìæëàëò àðüñ øèðýí ýäëýë 2009 Õ¿ñâýë çýýëèéí õºðºí㺠2011 îíîîñ Òºñâèéí õºðºí㺠Ýð÷èì õ¿÷íèé ¿éëäâýðëýë Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Õ¿íñíèé ¿éëäâýð Á¿òýýãäýõ¿¿íýý ¿éëäâýðëýõ 2011 îíîîñ 1.5 Çýýëèéí áîëîí ººðèéí õºðºí㺺ð Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí àæ àõóé Á¿òýýãäýõ¿¿íýý ¿éëäâýðëýõ Áàðèëãûí ìàòåðèàë II øàò ¯éëäâýðæ¿¿ëýëò Ýõ ¿¿ñâýð Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Òàëõ íàðèéí áîîâíû öåõ I øàò Ýð÷èì õ¿÷íèé ¿éëäâýð Øààðäàã-äàõ õºðºíãº. Çàâõàí àéìàãò ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äàðààõü ¿å øàòòàéãààð çîõèîí áàéãóóëæ áîëîõ áàéíà. 1 Çàâõàí àéìãèéã ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ ¿å øàò Íýí øààðäëàãàòàé ¿éëäâýð Çýðýãöýý áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä ÿéöýòãýõ àæèë Õàìðàõ õóãàöàà 2009-2011 Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺠Òîíîã òºõººðºì溺 óãñðàõ 2009-2013 2.3 ªºðèéí áîëîí çýýëèéí õºðºí㺠Ãóðèëûí ¿éëäâýð Áàðèëãà áàéãóóëàìæàà áàðèõ.12 2009-2014 1.08 2009-2013 0.5 ªºðèéí áîëîí çýýëèéí õºðºí㺠109 . òîíîã òºõººðºì溺 óãñðàõ 2009-2013 0. Õ¿ñíýãò 4.1 Çýýëèéí áîëîí ººðèéí õºðºí㺠Һìñ õ¿íñíèé íîãîî Á¿òýýãäýõ¿¿íýý íýìýãä¿¿ëýõ 2009 0. çàõ çýýëýýñ àëñëàãäñàí.Ìàíàéõ øèã õ¿í àì ñèéðýã. äýä á¿òöèéí õºãæèë ñóë áàéãàà îðîí íóòàãò Æį-èéã õºãæ¿¿ëýõýýñ èë¿¿òýé òîìîîõîí îðîí íóòãèéí ýäèéí çàñàãò íºëºº ¿ç¿¿ëæ ÷àäàõóéö 2-3 ¿éëäâýðèéã õºãæ¿¿ëýõ õýðýãòýé áà ò¿¿íèéã äàãàëäàí ¿éë÷èëãýýíèé íýãæ¿¿ä áèé áîëíî.

1 Òºñëèéí õºðºí㺠2011 îíîîñ 0. Ñ õóâèëáàð ñîíãîñîí òîõèîëäîëä öàõèëãààí. 2 Ýð÷èì õ¿÷ýýð õàíãàõ ýõ ¿¿ñâýð¿¿äèéí õóâèëáàð Õóâèëáàð Ýõ ¿¿ñâýð ¯éëäâýðëýõ á¿òýýãäýõ¿¿í Äàâóó òàë Ѻðºã òàë Õîëáîãäîõ ñóìóóä À Òºâèéí ýð÷èì õ¿÷íèé ñèñòåìä õîëáîãäîõ Öàõèëãààí Íýã êâò-ûí ¿íý õÿìäõàí Äóëààí áîëîí óóð äàõèí ¿éëäâýðëýõ ÒîñîíöýíãýëÒýëìýí-ÓëèàñòàéÀëäàðõààí  Òàéøèðûí óñàí öàõèëãààí ñòàíö Ýð÷èì õ¿÷ Íýã êâò-ûí ¿íý õÿìäõàí Äóëààí áîëîí óóð ¿éëäâýðëýõ ÖàãààíõàéðõàíÓëèàñòàé. óóð çýðýã á¿òýýãäýõ¿¿íèéã íýãýí çýðýã ¿éëäâýðëýõ áîëîìæòîé áîëîõ òóë òóõàéí îðîí íóòàãò Æį õºãæèõ áîëîìæèéã áèé áîëãîíî.7 áàéãàà àæýý. Õýðâýý ºíººäðèéíõ øèã ýð÷èì õ¿÷íèé õàíãàìæòàé áàéõ þì áîë òýíä õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõýä ÿìàð ÷ ¿ð ä¿íä õ¿ðýõã¿é.ÒýëìýíÈäýð-Àëäàðõààí Ñ Óëèàñòàéä ÄÖÑ áàðèõ Æį õºãæèõ áîëîìæ áèé áîëîõ Íýã 1 êâò-ûí ¿íý ºñºõ / ÓëèàñòàéÀëäàðõààí. ªíººäðèéí áàéäëààð Çàâõàí àéìãèéí äóëààí õàíãàìæèéí àñóóäëûã õóâèéí æèæèã áàãà îâðûí çóóõ ã¿éöýòãýæ áàéãàà áà 1ì3 äóëààíû ¿íý ÓÁ õîòûí ¿íýýñ äàõèí èõ áàéãàà áà óóðûí çóóõíû àøèãò ¿éëèéí êîýôôèöèåíò íü 0. Öàõèëãààí ýð÷èì õ¿÷íèé àñóóäëûã øèéäâýðëýõ 3 òºðëèéí õóâèëáàð áàéæ áîëîõ þì.5 2011 îíîîñ 0. Äýä á¿òöèéí õºãæëèéí àñóóäëûã øèéäýõã¿éãýýð òýíä ÿìàð÷ Æį õºãæèõã¿é íü îéëãîìæòîé. Äýä á¿òöèéí àñóóäëûã òºðººñ äýìæèõ íü çàéëøã¿é þì.5 -0. äóëààí.9 ªºðèéí õºðºí㺠2011 îíîîñ 0.Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð Íîîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Ñàðëàãèéí õººâºð áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Ãóðèëûí ¿éëäâýð 2011 îíîîñ 0. Çàâõàí àéìàã ººðèéí ãýñýí í¿¿ðñíèé ýõ ¿¿ñâýðã¿é ó÷ðààñ Õºâñãºë àéìãèéí Ìîãîéí ãîëîîñ í¿¿ðñýý òýýâýðëýäýã òóë 1 êâò ýð÷èì õ¿÷íèé ¿íý ºíäºð áàéõ ìàãàäëàëòàé áîëîâ÷ íàéäâàðòàé ýõ ¿¿ñâýðòýé áîëîõ þì.2 ªºðèéí õºðºí㺠Öàõèëãààí ýð÷èì õ¿÷ ¿éëäâýðëýë: Çàâõàí àéìàãò õàìãèéí èõ ýðýëòòýé á¿òýýãäýõ¿¿í áîë öàõèëãààí ýð÷èì õ¿÷ þì. Èéìä äýýðõ 3 õóâèëáàðûí òàëààð äàõèí òîîöîîëîë õèéñýíèé ¿íäñýí äýýð òºñâèéí õºðºí㺠îðóóëàëòààð øèéäâýðëýõ õýðýãòýé áàéíà.ßðóóÒýëìýí-Èäýð D Îäîîãèéí íºõö뺺ð Ýð÷èì õ¿÷ Äóëààí Óóð Ýð÷èì õ¿÷ À áà  õóâèëáàðûã ñîíãîñîí òîõèîëäîëä õÿìäõàí ýð÷èì õ¿÷íèé ýõ ¿¿ñâýðòýé áîëîõ áîëîâ÷ äóëààí ¿éëäâýðëýëèéí àñóóäëûã øèéäâýðëýõ õýðýãöýý áèé áîëíî. Õ¿ñíýãò 4. 110 . Äýä á¿òöèéí àñóóäëûã çºâõºí òºðèéí îðîëöîîòîé øèéäâýðëýõ àñóóäàë þì.

Çóðàã Çàâõàí àéìãèéí ýð÷èì õ¿÷íèé èðýýä¿é Ýð÷èì õ¿÷ õîëáîõîîð òºëºâëºæ áóé Òîñîíöýíãýë. òºìºð áåòîí.3. B. 4 òí äàéâàð á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîâñðóóëàõ õ¿÷èí ÷àäàëòàéãààð Ãåðìàíû ÒÝǯ-ýýð áàðüæ àøèãëàëòàíä îðóóëñàí. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð. äýä á¿òöèéí õóâüä öàõèëãààí. Èõ-Óóë çýðýã ñóìóóäûã Çàâõàéí àéìãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí á¿ñ ãýæ ¿çýæ áîëíî. öýâýð áîõèð óñ. òåõíîëîãèéí óóð. Õ¿íñíèé ¿éëäâýð. 4. Óëèàñòàé. Òýëìýí. Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð ªíººãèéí áàéäàë: Çàâõàí àéìãèéí òºâ Óëèàñòàé äàõü ìàõ êîìáèíàò íü 1984 îíä 120 áîä ìàë. À. 1000 òîëãîé áîã ìàë íÿäëàõ. C.2 Çàâõàí àéìàãò äýìæèõ ñýðãýýí çàñâàðëàõ ¿éëäâýð¿¿ä Çàâõàí àéìàã ýð÷èì õ¿÷íèé íàéäâàðòàé ýõ ¿¿ñâýðòýé áîëñîí òîõèîëäîëä ¿éëäâýðèéí òîìîîõîí òºâ áîëîõ Óëèàñòàéä ñýðãýýí çàñâàðëàõ áóþó ºðãºòãºõ øààðäëàãàòàé ¿éëäâýð¿¿äèéã ýðýìáýëýí àâ÷ ¿çâýë: A. Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð. Ãóðèëûí ¿éëäâýð. D. 23. Áàðèëãóóä íü óãñàðìàë.Çóðàã 4. áîõèðûí õîîëîé íü òºâ øóãàìàíä 111 .

Äóëìàà íóòàãøóóëàí ¿ðæ¿¿ëñýí àæýý. Àéìãèéí áîëîí Óëààíáààòàð õîòûí èðãýä. àäóóòàé. Ò¿¿õèé ýäèéí íººö áîëîìæ: Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð íü õàíãàëòòàé íººö á¿õèé ò¿¿õèé ýäèéí äàðààõ 2 ¿íäñýí ýõ ¿¿ñâýðò ò¿øèãëýí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëàõ áîëíî. .8 òí àäóóíû. Á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë: ¯éëäâýð òºëºâëºãäºæ áóé õ¿÷èí ÷àäëûí á¿ðýí àøèãëàñíààð æèëä äóíäàæààð 633. Áýë÷ýýðèéí ìàë àæ àõóéí íººö äýýð ò¿øèãëýíý.160 òýðáóì òºãðºã áóþó 993.1 ìÿí àì äîëëàðûí õºðºí㺠îðóóëàëò øààðäëàãàòàé áàéíà. ò¿¿íèéã ºðãºòãºõ áóþó õºðãºëòèéí òîíîã òºõººðºìæèéã øèíý÷ëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà.11 Óã ¿ç¿¿ëýëòýýðýý Óëààã÷èí õàð íóóð íü Õºâñãºë. áîðëóóëàëòûã òîãòâîðòîé áàéëãàõ ¿¿äíýýñ Óëààíáààòàð õîòîä áîðëóóëàëòûí ñàëáàð íýãæ àæèëëóóëàõ.2 ìÿíãàí òîëãîé áîãòîé áàéãàà íü ºíãºðñºí îíîîñ ìàëûí òîî 4. Ãàäààä. Èéìä ¿éëäâýðëýëèéí II ¿å øàòàíä çàãàñ àøèãëàõ áîëîìæòîé. 11 Завхан үйлдвэрлэл технологийн паркийн төсөл 2007 он. á. äîòîîä çàõ çýýë: .õîëáîãäñîí òóë ¿éëäâýðèéí æèãä àæèëëàãààã õàíãàõ áîëîìæòîé. ÏÅËÜÄ ç¿éëèéí çàãàñûã 1980 îíîîñ àêàäåìè÷ À. 42. Çàâõàí àéìàã 2008 îíû ýöñèéí áàéäëààð 279. Óã íóóðò ÎÒÎËÜ. 1050 òí áîãèéí íèéò 2000 òí ìàõ áýëòãýí ¿¿íýýñ 250 òí öýâýð ìàõààð õèàì.2 òí çàãàñíû íººöòýé áºãººä æèëäýý 50-100 òí çàãàñ àøèãëàõ á¿ðýí áîëîìæòîé ãýæ ¿çäýã áàéíà. . Ìàõíû ¿éëäâýðèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûí çàðäëûí òîîöîî Íèéò ¿íý Òîíîã òºõººðºìæèéí íýð Õýìæèõ íýãæ Òºãðºãººð Äîëëàðààð Õºðãºëòèéí òîíîã òºõººðºìæèéí øèíý÷ëýëò Èæ á¿ðýí 150 000 000 128 425 80 000 000 68 493 ¯éëäâýðèéí òîíîã òºõººðºìæèéí çàñâàð ͺºøèëñºí á¿òýýãäýõ¿¿íèé òîíîã òºõººðºìæ Èæ á¿ðýí 250 000 000 214 041 Õèàì áîëîâñðóóëàõ òîíîã òºõººðºìæ Èæ á¿ðýí 100 000 000 85 616 200. ¯éëäâýðèéí ñóóðèëàãäñàí òîíîã òºõººðºìæ¿¿ä á¿ðýí àæèëëàãààòàé. Õÿðãàñ íóóðûí äàðàà îðäîã áàéíà. Òºâèéí á¿ñèéí õýðýãëýã÷äýä á¿òýýãäýõ¿¿íýý íèéë¿¿ëæ.6 òí äàéâàð ò¿¿õèé ýäýýð íººøèëñºí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýí æèëä äóíäàæààð 8 òýðáóì òºãðºãèéí áîðëóóëàëò õèéõýýð áàéíà. 3. à. Ñèáèðèéí çàõ çýýëä íèéë¿¿ëýõ. 323. Òóñ àéìãèéí Ýðäýíýõàéðõàí ñóìûí íóòàãò áàéõ Óëààã÷èíû Õàð íóóð. Áàãà íóóðààñ çàãàñ àøèãëàõ áîëîìæòîé áà íýãæ òàëáàéãààñ 329. äóíä ñóðãóóëèóäàä òîõèðñîí îðö õýìæýýãýýð.5 õóâèàð ºññºí áà æèëäýý äóíäàæààð 2000 òí ìàõûã áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí õýðýãöýýã õàíãàõ íººö áîëîìæ á¿ðýí áàéíà. Õ¿ñíýãò 4. 2850. . ãýðýýãýýð á¿òýýãäýõ¿¿í íèéë¿¿ëýõ áîëîìæòîé.6 òí ¿õðèéí. Äýëõèéí ñàíõ¿¿ãèéí õÿìðàëààñ óëáààëàí õýðýãëýã÷äèéí íººøèëñºí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýðýëò ºñ÷ áàéãàà íü õºðø çýðãýëäýý ÎÕÓ-ûí Òóâà. “¯äèéí õîîë” õºòºëáºðèéí õ¿ðýýíä áàãà.2 ìÿíãàí òîëãîé ¿õýð. 510 òí öýâýð ìàõ. Çàâõàí àéìàã íü çàãàñíû íººö èõòýé îëîí òîîíû íóóð öººðºì ãîë áàéäàã áºãººä àëáàí áóñ ìýäýýãýýð æèëäýý õóëãàéãààð 200-300 òí çàãàñ àãíàäàã áàéíà.0 òí-ûí áàãòààìæòàé õºðã¿¿ðòýé çîîðü Èæ á¿ðýí 400 000 000 342. р-160 112 .466 Áóñàä ìàøèí òîíîã òºõººðºìæ 40 000 000 34 247 Óãñàð÷ ñóóðèëóóëàõ çàðäàë 80 000 000 68 493 Òýýâðèéí çàðäàë 60 000 000 51 370 Íèéò ä¿í 1 160 000 000 993 151 Ìàõíû ¿éëäâýðèéã ñýðãýýí çàñâàðëàõàä íèéòäýý 1.

Ñýëýíãèéí ðàéîíä ¿ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë ñýðãýæ áàéãàà íü äîòîîäûí ãóðèëûí ¿éëäâýðëýëèéã íýìýãä¿¿ëæ óã êîìïàíèéí ºðñºëäºõ ÷àäâàðûã áóóðóóëàõàä õ¿ðãýíý ãýäãèéã àíõààðàõ õýðýãòýé áàéíà.0 ìÿíãàí àì äîëëàðûí õºðºí㺠îðóóëàëò øààðäëàãàòàéãààñ ººðèéí õºðºíãèéí õýìæýý 248 ìÿíãàí àì äîëëàð. Ãóðèëûí äàðààõü çàõ çýýë áàéíà. Àéìãèéí èðãýä. äóó.0 ñàÿ òºãðºãèéí ºðòºã á¿õèé äýä á¿òöèéí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí áàéíà. õàíûí ºíãºë㺺íèé ìàòåðèàë. “Áýðñ¿ì” ÕÕÊîìïàíèé ýëñýí ñ¿âýðõýã ãóëäìàéí öåõèéã ºðãºòãºíº. ãàäíû ýõ ¿¿ñâýð íü 252 ìÿí àì äîëëàð õýðýãòýé áàéíà. Áàÿí-ªëãèé çýðýã 113 . Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðèéã õºãæ¿¿ëýõ øààðäëàãà. 2500 òí ìàëûí òýæýýë ¿éëäâýðëýõ áîëíî. Õºðºí㺠îðóóëàëò: Óñàëãààòàé ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñèñòåì áîëîí õîíîãò 25 òí ãóðèë ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé ¿éëäâýð áàðüæ áàéãóóëàõàä 500. 1. Èìïîðòûí óëààíáóóäàé: Õýðâýý øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð íü á¿ðýí õ¿÷èí ÷àäëààðàà àæèëëàõàä æèëäýý 6000 òí ãóðèë ¿éëäâýðëýõ áºãººä ò¿¿íä øààðäàãäàõ 8500 òí ¿ð òàðèà õýðýãöýýòýé áà ººðèéí ¿éëäâýðëýëýýð 0. .3 õóâèéã èìïîðòûí áîëîí áóñàä ýõ ¿¿ñâýðýýñ õàíãàõ òîîöîî ãàð÷ áàéíà. Á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë. òýýâýðëýëò õîë ó÷èð îðîí íóòãèéí õîëáîã÷ ìàòåðèàë áîëîõ øîõîéí ¿éëäâýðëýëèéã íýìýãä¿¿ëæ. Óñàëãààòàé ãàçàð òàðèàëàíã õºãæ¿¿ëýõ. Õèë çàëãàà îðøèõ Ãîâü-Àëòàé. äóëààí òóñãààðëàõ ìàòåðèàë õîâîð áàéíà. Îðîí íóòàãò õàíûí ìàòåðèàë. à. 2009 îíîîñ ýõëýí Óëèàñòàéä õîíîãò 25 òí ãóðèë ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàë á¿õèé ¿éëäâýðèéã øèíýýð áàéãóóëàõààð òºëºâëºí ¿éëäâýðèéí òîíîã òºõººðºìæèéã ÎÕÓûí Íûæíèé ãîðîä õîòûí òîíîã òºõººðºìæèéí ¿éëäâýðòýé ãýðýý áàéãóóëàí àæèëëàæ áàéíà. Ýíý øààðäëàãûí äàãóó “Àðáåò” ÕÕÊîìïàíèé òºìºð áåòîí çàâîä. Çàõ çýýë: Çàâõàí àéìãèéí õ¿í àìûí õýðýãöýýò íèéò ãóðèëûí 98. øîõîéí çàìàñê. Òàëõ íàðèéí áîîâ ¿éëäâýðëýäýã ¿éëäâýð¿¿ä.B. áëîê ãýõ ìýò õàíûí ìàòåðèàëûí õýðýãöýý àñàð èõ áàéãàà. òóíãààñàí øîõîé. Óâñ. .4 õóâèéã äîòîîäûí ¿éëäâýðëýëýýð õàíãàäàã áàéíà. ýìóëüñ ¿éëäâýðëýõ øààðäëàãà ãàð÷ áàéãàà áºãººä ýäãýýðèéã ¿éëäâýðëýõ ò¿¿õèé ýäèéí íººö áîëîìæ á¿ðýí áàéíà. Áàðèëãàä õýðýãëýæ áóé ãîë õîëáîã÷ ìàòåðèàë áîëîõ öåìåíò íü ¿íý ºíäºð. Óã ¿éëäâýð æèëäýý 6000 òí ãóðèë. . Ò¿¿õèé ýäèéí íººö áîëîìæ: Ãóðèë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð íü õàíãàëòòàé áóñ íººö á¿õèé ò¿¿õèé ýäèéí äàðààõ 2 ¿íäñýí ýõ ¿¿ñâýðò ò¿øèãëýí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëàõ áîëíî.7 õóâèéã ¿ëäýõ 99. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ õýä õýäýí øààðäëàãà óðãàí ãàð÷ áàéíà. ͺ㺺 òàëààð Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçðààñ Àòðûí-3 àÿíûã çîõèîí áàéãóóëñàíààð Òºâ. Õàíûí áîëîí çàñëûí áóñàä òºðëèéí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæèéí õ¿ðýýíä: . Õºðø çýðãýëäýý Ãîâü-Àëòàé àéìãèéí èðãýä Ãýõäýý àíõààðàõ ãîë ç¿éë áîë ÷àíàðûí àñóóäàë þì. ºðëºã øàâàðäëàãûí çóóðìàãò õîëáîã÷ áîëãîí õýðýãëýõ. . Ãóðèëûí ¿éëäâýð ªíººãèéí áàéäàë: Òýñèéí ãîë ÕÕÊ íü õîíîãò 22 òí ãóðèë ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàë á¿õèé ¿éëäâýðèéã àøèãëàëòàíä îðóóëñàí áîëîâ÷ ò¿¿õèé ýäèéí áîëîí ýð÷èì õ¿÷íèé õàíãàìæèéí áàéäëààñ øàëòãààëàí õ¿÷èí ÷àäëûíõàà äºíãºæ 20 îð÷èì õóâèéã àøèãëàæ 2008 îíä 120 òí ãóðèë ¿éëäâýðëýñýí áàéíà. Õýðýãëýã÷äèéí õýðýãöýýíä òîõèðñîí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýõã¿é áîë áîðëóóëàãäàõã¿é áàéõ ìàãàäëàëòàé þì. Òýñèéí ãîë ÕÕÊ íü 2008 îíîîñ ýõëýí Àëäàðõààí ñóìûí Øàð òàëûí óñëàëòûí ñèñòåìèéã ñýðãýýõýä çîðèóëàí 460. á. Õîâä.6 õóâèéã èìïîðòîîð. C. . à. Áàðèëãûí ¿éëäâýðëýëèéí ãîë ìàòåðèàë áîëîõ òîîñãî.

Öàðóóö áåòîí ãóëäìàé áîëîí çàñëûí ìàòåðèàë ¿éëäâýðëýõ ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä: Øîõîéí ÷óëóóíû òîäîðõîé õýìæýýíèé íººöºä òóëãóóðëàí ¿éëäâýðëýë ÿâóóëàõ áîëîìæòîé.8 êì. õèéò áåòîí ¿éëäâýðëýõýä ýëñ Àëäàðõààí ñóìûí òºâººñ 15 êì-ä áàéðëàäàã Çýýãèéí áîëîí Ïëâðîíãèéí òîëãîéí îðä ãàçðóóä áàéíà. òàâààðûí çóóðìàã çýðýã áàðèëãûí ¿éëäâýðëýëä õýðýãëýõ á¿õ òºðëèéí áåòîí. 1990 îíîîñ ºìíº áàðóóí àéìãóóäûí õýðýãöýýã õàíãàæ áàéñàí òºìºð áåòîí çàâîäûí ¿éë àæèëëàãàà çîãññîí õýäèé ÷ ¿éëäâýðëýëèéí òîíîã òºõººðºì溺ñ òîäîðõîé õýìæýýíèé ãîë íýð òºðëèéí òºõººðºìæ¿¿ä õàäãàëàãäàí ¿ëäñýí íü ¿éëäâýðëýëèéã ñýðãýýõ ãîë õ¿÷èí ç¿éë áîëæ áàéíà.àéìãóóäàä ýíý òºðëèéí ¿éëäâýð áàãà. ¿éëäâýðëýëèéã ºðãºòãºí ÿâóóëàõ áîëíî.4. Óëààíáààòàð õîòîîñ òýýâýðëýõ áîëíî. êîëüöî. ñóóðèéí ãóëäìàé.Í¿õòýé áëîê. ñóâãèéí õàâòàíãóóä. À. çóçààíààðàà 1. ÿâãàí õ¿íèé çàìûí ºíãºò õàâòàí. á. ýëñýí ñ¿âýðõýã ãóëäìàé ¿éëäâýðëýõ çîðèóëàëò á¿õèé ¿éëäâýð.2-2. ìàòåðèàëûí íººö áîëîìæ: Õàíûí ¿íäñýí ìàòåðèàë áîëîõ õèéò áåòîíû ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä ìàòåðèàë êâàðöûí ýëñ. “Áýðñ¿ì” ÕÕÊîìïàíè íü õèéò áåòîí ãóëäìàé. Õ¿ñíýãò 4. Áàðèëãûí ¿éëäâýðëýëèéí “Àðáåò”. çîîðèéí õàíûí ãóëäìàé. “ Áýðñ¿ì” ÕÕ Êîìïàíèóäàä îäîî àøèãëàæ áàéãàà ìàòåðèàë ¿éëäâýðëýëèéí áààç áîëãîí àøèãëàõ áîëîìæ á¿õèé àãóóëàõ. òºðºë á¿ðèéí áëîê.7-1. Áåòîí.70 ã/ñì3.63-2. ïîðòëàíä öåìåíò. àðìàòóð. öåìåíòèéã Óëààíáààòàð . â.7ì –ò áàéðëàäàã. ýçýëõ¿¿í æèí 1417-1584 êã/ ì3 áàéíà. Á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë: à. Îäîîãèéí áàðèãäàæ áàéãàà îðîí ñóóöíû ¿íý íü õýðýãëýæ áàéãàà ìàòåðèàëààñ øàëòãààëàí ºíäºð áàéãàà áºãººä ¿¿íèéã áóóðóóëàõ ãîë àðãà íü áàðèëãûí çàðèì òºðëèéí ìàòåðèàëûã îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýæ õýðýãëýõ ÿâäàë þì. íýðìýë óñ. ñóóðèí àìüäðàëòàé òóë òîõèëîã îðîí ñóóöàíä òàâ òóõòàé àìüäðàõ øààðäëàãàòàé . Ýëñ. õàéðãàíû ¿íäñýí îðä ãàçàð áîë 22 êì çàéòàé ßðóóãèéí ãîë. Øîõîéí ÷óëóóíû îðä ãàçàð íü Óëèàñòàé õîòûí òºâººñ 30-45 êì çàéòàé. 0-05 ìì-èéí õàéðãà. Øèðõýãëýãèéí ìîäóëü íü 0. òºìºð áåòîíûã ¿éëäâýðëýíý. ºíãºò õàâòàí. Â. “Àðáåò” ÕÕÊîìïàíè íü õó÷èëòûí í¿õòýé áîëîí õàâèðãàò õàâòàí. Ýäãýýð íü äºðºâäºã÷ ãàëàâûí ¿åèéí íàñòàé. Íèéòëýã øààðäëàãûí õ¿ðýýíä: . Á. Äàðõàí çýðýã õîòóóäààñ òýýâýðëýæ õýðýãëýäýã. á. íÿãò íü 2. ºð㺺øºº 800 ì. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðèéí ãîë ò¿¿õèé ýä. çºâõºí ººðñäèéí õýðýãöýýã õàíãàõ òºäèé ¿éëäâýðëýæ áàéíà. Áåòîí. í¿õòýé áëîê çýðýã ìàòåðèàëûã ¿éëäâýðëýíý. . ãàð òîîñãî. òºìºð áåòîíû ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýä: Ýëñ õàéðãàíû êàðúåðèéí ¿éë àæèëëàãàà õýâèéí ÿâæ áàéãàà áºãººä òåõíîëîãèéí øààðäëàãûã á¿ðýí õýìæýýãýýð õàíãàæ áàéíà. ¯¿íèéã ò¿øèãëýí öàðóóö áîëîí õèéò áåòîí ¿éëäâýðëýõ áîëîìæòîé. Àëäàðõààí ñóìûí íóòàãò îðøèíî. õàòààõ òàëáàé. èæ á¿ðýí òºìºð áåòîí çàâîä çýðãèéã ò¿øèãëýí îð÷èí ¿åèéí äýâøèëòýò òåõíîëîãè á¿õèé òîíîã òºõººðºì溺ð òîíîãëîæ. Çàâõàí àéìàã íü õ¿í àì õàðüöàíã¿é èõ .Ñóäàëãààíààñ ¿çýõýä îðîí ñóóöàíä àìüäðàõ õýðýãöýýòýé ãýñýí 400-500 àéë ºðõ áàéãàà áºãººä îéðûí 3 æèëèéí õóãàöààíä çºâõºí 20-30 õóâèéã ë õàíãàõ õýìæýýíèé îðîí ñóóö áàðèãäàõààð áàéíà. õóäãèéí îíãîö. . Áóñàä ò¿¿õèé ýäèéã Äàðõàí. ¿íñýí áîëîí ýëñýí áëîê. Îðä ãàçðûí õýìæýý óðòààøàà 1. Áåòîí. 4 ¯éëäâýðëýæ áàéãàà á¿òýýãäýõ¿¿íèé òºðºë Á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðºë Õýìæèõ íýãæ ¿éëäâýðëýõ õýìæýý Íýãæèéí ¿íý /òºã/ Í¿õòýé áëîê ¯íñýí áåòîí ãóëäìàé øèðõýã øèðõýã 20 000 15 000 950 900 114 . äààöûí áîëîí äààöûí áóñ ÿëóó. òºìºð áåòîíû ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ íººö áîëîìæèéí õ¿ðýýíä: . öàõèëãààí õîëáîîíû øîíãèéí õºë. . çàìûí õàøëàãà. òºìºð áåòîíû ¿éëäâýðëýëèéí õýðýãöýý àéìàãò òºäèéã¿é áàðóóí àéìãóóäûí õýìæýýíä èõ áàéíà. õºíãºí öàãààíû íóíòàã çýðýã áàéíà.

Öàãò 0. æèìñ áà ò¿¿õèé ýä 纺õ çîðèëãîîð 2. æèìñ õàäãàëàõ 1 òîííûí ñàâ 20. Ñàðìèñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé öåõýä øèíýýð HGS-3 õàëüñ öýâýðëýã÷ ìàøèí. Æèëäýý 300 ãàðóé ñàÿ òºãðºãèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýí àéìãèéí á¿õ ñóìóóä áîëîí ÓÁ õîòûí çàõ çýýëä íèéë¿¿ëäýã. ñàâëàõ õºðãºõ øóãàì 1. õºíãºí áåòîí ãóëäìàé íýìæ ¿éëäâýðëýíý. äàðñ. Õ¿íñíèé ¿éëäâýðèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýðýãöýý: Õ¿íñíèé ¿éëäâýðò øèíýýð 20 òíûí áàãòààìæòàé õºðãºëòèéí êàìåð. öààøèä öàðóóö òîîñãî. . 35. æèìñíèé æ¿¿ñ õàäãàëàõ 5 òí-ûí ãàí ñàâ 10 øèðõýã. óíäàà. áîëîìæ: Çàâõàí àéìãèéí Òîñîíöýíãýë. òºìºð áåòîí. ÷àíàìàë ÷àíàõ . Èðãýäèéí îðîí ñóóöíû ¿íäñýí ìàòåðèàë áîëñîí ä¿íç ïàëêíû ¿íý ºññºí íü òîîñãî.Ýëñýí ñ¿âýðõýã áåòîí ãóëäìàé ßâãàí õ¿íèé çàìûí ºíãºò õàâòàí Ãàð òîîñãî øèðõýã ì2 øèðõýã 5 000 2 500 100 000 600 1200 200 Õ¿ñíýãò 4. ò¿¿íèéã ºðãºòãºõ áóþó øèíý÷ëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà. KK-3 ñàðìèñ ñîðòëîã÷ ìàøèí øààðäëàãàòàé áàéíà. Á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë: Õ¿íñíèé ¿éëäâýð íü àðõè. Òºñºâò áàéãóóëëàãûí èõ çàñâàð óãñðàëò çýðýã áîëíî. óñàí áà óóðàí öàìöòàé æèìñíèé æ¿¿ñ õàäãàëàõ ãàí ñàâ (5 òîííûí ) 10 øààðäëàãàòàé.2. Áàÿíòýñ ñóìûí íóòàãò íýðñ.5 òîíí óóð ãàðãàõ ÷àäàëòàé áàãà îâðûí çóóõ áàðüæ àøèãëàëòàíä îðóóëíà.5 òîíí äààöòàé õºðãºëòòýé ìàøèí 2. æ¿¿ñ . æèìñíèé ÷àíàìàë. Õóâèàðàà îðîí ñóóö áàðüæ áóé èðãýä. . Áàðèëãà óãñðàëòûí êîìïàíè. äýä á¿òöèéí õóâüä öàõèëãààí.4 õóâèéã Õîâäûí òîîñãîíû ¿éëäâýð¿¿äýýñ. äàâñ çýðãèéã ¿éëäâýðëýæ áàéãàà áà ¿éëäâýðëýëèéã ºðãºòãºñíººð 115 . íàðèéí áîîâ. 5 ¯éëäâýðëýëèéã ºðãºòãºæ ¿éëäâýðëýõ á¿òýýãäýõ¿¿íèé òºðºë Õýìæèõ ¿éëäâýðëýõ Íýãæèéã ¿íý Á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðºë íýãæ õýìæýý /òºã/ Í¿õòýé áëîê øèðõýã 50000 950 ¯íñýí áåòîí ãóëäìàé øèðõýã 30000 900 Ýëñýí ñ¿âýðõýã áåòîí ãóëäìàé øèðõýã 10000 600 ßâãàí õ¿íèé çàìûí ºíãºò õàâòàí ì2 4500 1200 Ãàð òîîñãî øèðõýã 200000 70 Õèéò áåòîí øèðõýã 4000 1200 ¯éëäâýðëýëýý ºðãºòãºæ. ßðóó ñóìûí ßðóó ìàíäàë õîðøîî íü òîîñãî ¿éëäâýðëýíý. D. ĺðâºëæèí. Áàðèëãóóä íü óãñàðìàë. Ò¿¿õèé ýäèéí íººö. óíäàà. áëîê çýðýã á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýðýëòèéã ºñãºæ áàéíà. öàõèëãààí òóëãóóð ýäëýë áîëîí áóñàä ìàòåðèàëóóäûã ÓÁ áîëîí áóñàä çàõ çýýëýýñ õàíãàæ áàéíà. Çàõ çýýë: ªíººãèéí áàéäëààð àéìãèéí íèéò õýðýãöýýò òîîñãîíû 38. ¯éëäâýðèéí ñóóðèëàãäñàí òîíîã òºõººðºìæ¿¿ä á¿ðýí àæèëëàãààòàé. ÷èõýð.Õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýë ªíººãèéí áàéäàë: Çàâõàí àéìãèéí õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ãîë ¿éëäâýðëýã÷ Çàâõàí áàÿëàã ÕÊ þì. Àëäàðõààí. óñ. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí çàõ çýýë íü àéìãèéí äîòîîä çàõ çýýë áàéíà. öýâýð áîõèð óñ. òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýëò õèéñíýýð óðüä ¿éëäâýðëýæ áàéñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé òîîã 2-5 äàõèí íýìýãä¿¿ëæ. òåõíîëîãèéí óóð.5 õóâèéã Ãîâü-Àëòàé. Èõ-óóë Èäýð. Óã õîðøîî æèëäýý 300 ìÿí øèðõýã òîîñãî ¿éëäâýðëýõ áºãººä àéìãèéí íèéò õýðýãöýýò 10 îð÷èì õóâèéã õàíãàõ áîëîìæòîé. æ¿¿ñíèé ñàâàëãààíû àâòîìàò øóãàì 1. . ÊÌ-1 ñàðìèñíû õóìñ çàäëàõ ìàøèí. áîõèðûí õîîëîéòîé áà ºíººãèéí áàéäëàà𠺺ðñäèéí ýõ ¿¿ñâýðýýð àæèëëàæ áàéíà. âàêóì óóðøóóëæ æèìñ ºòãºð¿¿ëýõ òºõººðºìæ 1. â. æèìñ øàõàõ ïðåññ 1. ¿ð õàëüñ æ¿¿ñ ÿëãàõ ìàøèí 1. ÷àöàðãàíà çýðýã áàéãàëèéí çýðëýã æèìñíèé íººöòýé áà Çàâõàí áàÿëàã ÕÕÊ íü ººðèéí æèìñíèé àæ àõóéí ïëàíòàöè áàéãóóëæ áàéãàà áîëíî.

õàòààñàí æèìñ. ãàäààäûí çàõ çýýëä áîðëóóëíà. óíäààã àéìãèéí äîòîîäîä áîëîí áàðóóí á¿ñèéí àéìãóóä. õýðýãöýý áàéíà. Òîíîã òºõººðºì溺 ñóóðèëóóëàõ III. ¯éëäâýðëýë æèãäýð÷ ºðãºæèõèéí õýðýýð ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãóóäòàé õàìòàð÷ çàðèì òºðëèéí ýì áîëîí ãîî ñàéõíû á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýæ. 4. õàòààñàí áîëîí äàðøèëñàí æèìñ. êîìïîò. àéìãèéí òºâººñ ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã òýýâýðëýæ áóé íü ñòàíäàðòûí øààðäëàãà õàíãàõã¿é íºõöºëä õàäãàëàãäàõ. ñàðìèñíû õàíä çýðýã áîëíî. Á¿òýýãäýõ¿¿íýý ¿éëäâýðëýõ Óã àðãà õýìæýýí¿¿äèéã õýðýãæ¿¿äýõýä íèéòäýý 1. ÷àöàðãàíû áîäü ø¿¿ñèéã âàêóìëàí ñàâëàæ. Óëàìæëàãäàí ¿éëäâýðëýãäýæ èðñýí ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã àéìãèéí äîòîîäûí çàõ çýýëä áîðëóóëíà.0 òýðáóì òºãðºãèéí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ øààðäëàãàòàé áàéíà. 116 . Äàðõàí. Óëèàñòàéä 2 ãà ãàçàð ¿õðèéí í¿ä ¿ðæ¿¿ëýõýýð ñóóëãàö òàðèõ áýëòãýëýý õàíãàñàí áàéíà. Òàëõ íàðèéí áîîâûã ãàíçàãûí íàéìàà÷èä ÓÁ. Ñàðìèñààð õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í . 2. Æèìñýýð õèéõ øèíý òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿í: ãîî ñàéõàíû áàðàà. I. Æèìñíèé ïëàíòàöè áàéãóóëàõ II. Çàõ çýýë: 1. õ¿¿õäèéí òýæýýë. äîòîîä. Óëààíáààòàð. Àéìãèéí èõýíõ ñóìàíä òàëõ íàðèéí áîîâíû æèæèã ¿éëäâýð¿¿äèéã áàéãóóëàõ øààðäëàãà. 3. ýì÷èëãýýíèé çîðèóëàëòòàé õàíä õèéæ. ªòãºð¿¿ëñýí æèìñíèé æ¿¿ñ. ×àöàðãàíû òîñ. òýâýðëýãäýæ áóé íü ýð¿¿ë àõóéí øààðäëàãà õàíãàæ ÷àäàõã¿é áîëîîä áàéíà.ñàðìèñíû õàíä. 5. õ¿¿õäèéí òýæýýë çýðãèéã íýìæ ¿éëäâýðëýõ áîëíî. äîòîîäûí çàõ çýýëä ãàðãàæ. Ýðäýíýòèéí çàõ çýýëä áîðëóóëíà. æèìñíèé êîìïîò. ãàäààä çàõ çýýëä ýêñïîðòëîíî. Óëààí õàëüñò ñàðìèñààð õèéõ øèíý á¿òýýãäýõ¿¿í: Øèëýí ñàâàíä äàðøèëñàí ñàðìèñ. äîòîîä. ¯¿íèé òóëä æèìñ áîëîí ñàðìèñíû òàðèàëàëòûã íýìýãä¿¿ëýõèéí òóëä Àëäàðõààí ñóìàíä 4 ãà òàëáàéä ÷àöàðãàíà. ñàíõ¿¿æèëòèéí òîîöîî Õ¿íñíèé ¿éëäâýðèéã ºðãºòãºõèéí òóëä äàðààõü ¿å øàòòàé àðãà õýìæýýã õýðýãæ¿¿ëýõ áîëíî. ãàäààäûí çàõ çýýëä áîðëóóëíà. Ñóì á¿ðò ºäºðò 25 êã á¿òýýãäýõ¿¿í õèéõ õ¿÷èí ÷àäàë á¿õèé æèæèã ¿éëäâýð¿¿äèéã áàéãóóëàõàä áîëíî. Õàðèí I ¿å øàòûã õýðýãæ¿¿ëýõýä 380 ñàÿ òºãðºã øààðäëàãàòàé áàéãàà áà êîìïàíè 250 ñàÿ òºãðºãèéã ººðèéí õºðºí㺠îðóóëàëòààñ 130 ñàÿ òºãðºãèéã ãàäíû ýõ ¿¿ñâýðýýñ îëîõ õýðýãöýý òîîöñîí áîëíî. Õºðºí㺠îðóóëàëò. ãîî ñàéõíû áàðàà. âàêóìæóóëæ õºë人æ õàäãàëñàí æèìñ.

Ìåðñó corp çýðýã òºñºë õºòºëáºð¿¿ä ñàðëàãèéí õººâðèéí value chain 117 . Ýðäýíýò õèâñ ÕÊ íü ººðèéí õºðºí㺺ð Òýëìýí ñóìàíä íîîñ àíãèëàõ ¿éëäâýðèéã áàéãóóëàõààð òºëºâëºæ áàéãàà áîëíî.4 õóâü íü áàéðøäàã áà çàõ çýýëä ñàðëàãèéí õººâðèéí ýðýëò ºñ÷ áàéãàà ó÷ðààñ óã ò¿¿õèé ýäèéã áîëîâñðóóëàõ øààðäëàãàòàé áàéíà. ̺í Çàâõàí àéìàãò Ìîíãîë óëñûí íèéò ñàðëàãèéí 16.2 Çàâõàí àéìàãò øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä À. мах Сүүний үхрийн аж ахуй Услалтын систем 4. Èéìä Íîãîîí Àëò.Çàâõàí àéìàãò äýìæèõ ñýðãýýí áîñãîõ ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë Таних тэмдэг: Гурилын үйлдвэр Жимс жимсгэнэ Хүчит тэжээлийн үйлдвэр Мал нядлах.õººâºð áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Á. Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ôåðìåðèéí àæ àõóé Çàâõàí àéìàã íü ñàðòóóë îìãèéí ¿¿ëäðèéí õîíèíû öºì ñ¿ðýãòýé áà æèëäýý áýëòãýæ áóé íîîñíû 30 îð÷èì õóâèéã Ýðäýíýò õèâñ êîìïàíè õóäàëäàí àâäàã áàéíà. Íîîñ.3.

íîîñîí äààâóó. ýñãèé. Íîîñíû ¿éëäâýðëýëä øààðäëàãàòàé õºðºí㺠îðóóëàëò Ä/ä ¯ç¿¿ëýëò Äîòîîä 1 Ãàçàð ¿éëäâýðëýëèéí áàðèëãà áàéãóóëàìæ 2410 2 ¯éëäâýðèéí òîíîã òºõººðºìæ 3 Óãñðàëò òýýâýðëýëò 5 4 Áýëòãýë àæèë 35 5 Òåõíîëîãè 22 6 Ýðãýëòèéí õºðºí㺠íºõºõºä Íèéò ä¿í 2472 Íèéò ä¿í.780 35 41. Õóâèëáàð ¯íýýíèé õàøààã øèíýýð áàðüæ 2500 ëèòð äýýø ñààìòàé 10 òîëãîé ¿íýý øèíýýð õóäàëäàí àâ÷ ñààìûã íýìýãä¿¿ëýõ. Õ¿ñíýãò 4. 10 ¿íýýíèé 15 ñàÿ òºãðºãèéã çàðäàëä îðóóëæ òîîöñîí áîëíî) Õî¸ð õóâèëáàðûí àøèãò àæèëëàãààíû äîòîîä ºãººæ àäèëõàí 20% áàéãàà áîëîâ÷ ñààëèéí 305 õîíîãèéí ñààì 2500 ëèòðýýñ äýýø ãàðöòàé ¿íýýí¿¿ä õóäàëäàí àâñàí íü èë¿¿ ºãººæòýé áàéíà. (õàøààíû ¿íèéã 5 ñàÿ òºãðºã. õîøëîí.100 257 262 311. Ìàë àæ àõóéí ãàðàëòàé ò¿¿õèé ýäèéí áýëòãýëèéí áîëîí íèéë¿¿ëýëòèéí ñ¿ëæýýã ñàéæðóóëàõã¿éãýýð ¿éëäâýðëýë ¿ð àøèãòàé àæèëëàõ áîëîìæ õÿçãààðëàãäìàë áàéíà. 6. Á. 118 .770. Á õóâèëáàðààð òîîöîõîä 20 ñàÿ òºãðºã áóþó 3 àæ àõóé áàéãóóëàõàä íèéòäýý 54-60 ñàÿ òºãðºãèéí õºðºí㺠øààðäëàãàòàé áàéíà. Óã ¿éëäâýðèéã áàéãóóëñàíààð ýýðìýë óòàñ. Ñàíæààëèí çýðýã ÕÕÊ ò¿¿õèé ýäýý Çàâõàíààñ áýëòãýäýã.450 918 918 1. Íîîñ óãààõ ¿éëäâýð íü øèíýýð áàéãóóëàõ ó÷ðààñ 7.391. ÓÁ õîòûí Íàòóð Àëüôà. (õàøààíû ¿íèéã 5 ñàÿ òºãðºã.300 Ãàäààä Íîîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéã øèíýýð áàðüæ íîîñûã èæ á¿ðýí áîëîâñðóóëñàíòàé óÿëäàí íýõìýëèéí ¿éëäâýð õºãæèõººñ ãàäíà áèîòåõíîëîãèéí ¿éëäâýðëýë õºãæèõ ýõëýë òàâèãäàíà. ýñãèé ãóòàë. Øèíýýð ìàëûí òýæýýë òàðèàëæ áóé Öýöýí-Óóë. À õóâèëáàð: ¯íýýíèé õàøààã øèíýýð áàðüæ 1500 ëèòð äýýø ñààìòàé 10 òîëãîé ¿íýý øèíýýð õóäàëäàí àâ÷ ñààìûã íýìýãä¿¿ëýõ.ñóäàëãààã õèéæ áàéãàà áà áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð áàðèõ ÷èãèéã áàðüæ áàéíà. 10 ¿íýýíèé 13 ñàÿ òºãðºãèéã çàðäàëä îðóóëæ òîîöñîí áîëíî) Á. äîëëàðààð Íèéò ä¿í. Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóé Çàâõàí àéìàãò ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí 10 ¿íýý. ìàõíû ÷èãëýëèéí 200 ãàðóé ¿õýðòýé áàéíà.867. ëàíîëèí çýðýã á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýí ãàäààä áîëîí äîòîîä çàõ çýýë áîðëóóëàõ áîëíî.5=NPVa) À õóâèëáàðààð òîîöîõîä íýã àæ àõóéã øèíýýð áàéãóóëàõàä íèéò çàðäëûí òîîöîî 18.420 4898 7370 8. öýìáý. (NPVb=1200 >653. Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóéí áóþó ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøãèéã 10 ¿íýýòýé àæ àõóéí íýãæýýð æèøýý áîëãîí 2 õóâèëáàðààð òîîöëîî. çàâñàðûí ¿ñíèé ýýðìýë óòàñ.900 3690 3690 4.0 ñàÿ òºãðºã. Óëèàñòàé çýðýã ñóìóóäàä 10 ¿íýýòýé ñààëèéí àæ àõóé áàéãóóëæ áîëîõ þì. ̺í Ýðäýíýò íîîëóóðûí ¿éëäâýð. Òýëìýí. òºãðºãººð 2410 2.4 ñàÿ àì äîëëàðûí õºðºí㺠îðóóëàëò õýðýãòýé áàéíà.Ñîíãèíî.092.650 33 55 65.

мах Сүүний үхрийн аж ахуй Услалтын систем 119 .Çàâõàí àéìàãò øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýðèéí çóðàãëàë Гурилын үйлдвэр Жимс жимсгэнэ Хүчит тэжээлийн үйлдвэр Мал нядлах.

3 Àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ñàëáàðóóäûí èðýýä¿éí õàíäëàãà Àéìàã îðîí íóòàãò æèæèã äóíä ¿éëäâýðèéã õºãæ¿¿ëñýíèéí ¿ð ä¿íä ñàëáàðûí á¿òöèéí ººð÷ëºëò.Y)=0: X.5(∑Yi2)0.Y õî¸ð ººð îíû ñàëáàðûí á¿òöèéí âåêòîð E(X. .Y)= (1-E(X.Y)2)0. 24 Ýäèéí çàñãèéí ºñºëòèéí ïðîãíîç Çóðàã 4.Y)=1: ººð÷ëºëòèéí ÷èãëýë ïåðïåíäèêóëÿð áàéõ ãýñýí àðãà ç¿éã àøèãëàí àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ºñºëò áîëîí ñàëáàð õîîðîíäûí õàìààðëûã òîîöîæ ¿çýõýä: Çóðàã 4.Y õî¸ð á¿òýö ýðñ ÿëãààòàé 0<E(X. äóíä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëñíèé ä¿íä àéìãóóäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéí á¿òöýä ãàðàõ ººð÷ëºëèéã òîäîðõîéëîâ. N(X.Y)=0: õî¸ð á¿òöèéí ººð÷ëºëòèéí ÷èãëýë äàâõöàõ N(X. E(X.Y)<1: íýã á¿òöèéí òîäîðõîé õýñýã íºãºº á¿òöèéí ººð÷ëºëòèéí ¿ðãýëæëýë áîëæ áóéã èëòãýíý E(X.5 Ýíä: X. ýäèéí çàñãèéí èðýýä¿éí ïðîãíîç õèéñýí áîëíî. 25.Y)<1: X áà Y á¿òöèéí ÷èãëýëèéí ººð÷ëºëòèéí õýìæýýã òîäîðõîéëíî N(X.3.Y)= ∑XiYi/(∑Xi2)0. Ýð÷èì õ¿÷íèé ¿éëäâýðòýé áîëñîíîîð æèæèã.4.5 .Y)=-1: íýã á¿òýö íºãºº á¿òöèéã áóóðóóëñíû ¿ð äàãàâàð 0<N(X.Y)=1: íýã á¿òýö íºãººãèéí ¿ðãýëæëýë áîëæ áóé E(X. Ñàëáàðûí á¿òöèéí ººð÷ëºëò 120 .

ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýý.3 õóâèéã ýçýëæ áàéãàà áà ýð÷èì õ¿÷íèé ¿éëäâýðòýé áîëñíîîð òîìîîõîí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä àøèãëàëòàíä îðæ ÕÀÀ-í á¿òýýãäýõ¿¿í 45.4 ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä øààðäàãäàõ ñàíõ¿¿æèëò áà ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóä Çàâõàí àéìàãò ¿éëäâýð õºãæèõ áàéãàëèéí áîëîí ýäèéí çàñãèéí íººö õîìñ. 121 . ººðèéí õºðºí㺺ð áóþó õîëèìîã õýëáýðýýð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ. . Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîõèñòîé õýëáýð¿¿ä Ñóäàëãààíä îðîëöîãñäûí õàðèóëòûã ýðýìáýëýí ¿çýõýä óðò õóãàöààòàé áàãà õ¿¿òýé çýýë.7 õóâèéã ººðèéí õºðºí㺺ð áîñãîõ áîëîìæòîé ãýñýí íü ºíººãèéí àðèëæààíû áàíêíû çýýë ¿éëäâýðëýã÷äýä øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí õàíãàëòòàé ýõ ¿¿ñâýð áîëæ ÷àäàõã¿é áàéíà ãýñýí ä¿ãíýëòýíä õ¿ðãýæ áàéíà. çýýëèéí áàòàëãààíû ñàíã õ¿ñ÷ áàéãààã èëòãýæ áàéíà.3 õóâèéã òºñâèéí õºðºí㺠îðóóëàëò. 24. ¿éëäâýð àæ àõóéí ãàçðóóä òºðººñ ¿íýã¿é ç¿éë øààðäàõã¿éãýýð ºíººäðèéí àðèëæààíû áàíêíû çýýëýýñ áàãà õ¿¿òýé õóãàöàà óðòòàé çýýë. 4. Çàâõàí àéìàãò ÃÒÕÀÍ-èéí ÁÍÝÇÕÄÕ. ¯éëäâýðëýã÷èä øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí 37. Æį-ä õàìòðàí õºðºí㺠îðóóëàõ ãýñýí ñàíàëóóä ýõíèé áàéðóóäûã ýçýëæ áàéíà. äýä á¿òöèéí õºãæèë ìóó áàéãàà áîëîâ÷ Æį-èéã õºãæ¿¿ëýõýä õàìãèéí èõ òóëãàìäàæ áóé àñóóäàë áîë ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë þì. Ìårcy corp çýðýã òºñºë õºòºëáºð¿¿ä çýýëèéí áàòàëãààíû ñàíã õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà áîëîâ÷ áàòàëãààíû ñàíãèéí õýìæýý áàãà áàéíà. Ýíäýýñ ä¿ãíýæ ¿çýõýä èðãýä. 26. ¯¿íèéã øèéäâýðëýõ àðãà çàìóóäûã òîäðóóëàõûí òóëä ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ ñàíõ¿¿æèëòèéí çîõèñòîé õýëáýð þó áàéõ âý ãýñýí àñóóëòûã ¿éëäâýð ýðõëýã÷äýä. òºñëèéí áîëîí áàíêíû çýýë. çýýëèéí áàòàëãààíû ñàí.Îäîîãèéí áàéäëààð àéìãèéí äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íä ÕÀÀ-í ñàëáàðûí ýçëýõ õóâèéí æèí 76. 14.4 õóâü áîëæ áóóðíà. ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýý. ÕÀÀ-í ñàëáàðûí ýçëýõ õóâèéí æèí ºíäºð áàéõ òóòàì ýðñäýë èõ áàéäàã ó÷ðààñ òóõàéí ñàëáàðûí ýçëýõ õóâèéí æèí áóóðàõ òóòàì õ¿ëýýõ ýðñäýë áóóðàõ ñàéí òàëòàé.5 õóâèéã ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýýãýýð. òºðèéí áîëîí ÒÁÁ-ûí òºëººëºã÷äèéí ñàíàëûã íýãòãýí ¿çýõýä: Çóðàã 4.

05 Íîîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Øèíýýð áàéãóóëàõàä 7.13 ¿éëäâýðëýëýý ºðãºòãºõ 0.5 0.84 0. ãóðèë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéã ñýðãýýõ. Íýãýíò õºðºí㺠îðóóëàëòûí çýýë ó÷ðààñ óðò õóãàöààòàé.12 0.38 0.8 Òàëõ íàðèéí áîîâíû öåõ¿¿ä òîíîã òºõººðºìæ 0.1 Òîíîã òºõººðºìæ øèíý÷ëýõ 1.62 0. 122 .72 ¯éëäâýðèéí íýð ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Õ¿íñíèé ¿éëäâýð Áàðèëãûí ìàòåðèàë íèéò ä¿í 4.5 ïëàíòàöè áàéãóóëàõ 0. õ¿¿ áàãàòàé áàéõ çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé áà æèëèéí 10 õ¿ðòëýõ õóâèéí õ¿¿òýé. áàðèëãûí áîëîí õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿äèéã ºðãºòãºõ.5 ò¿¿õèé ýä õóäàëäàí àâàõ 0. àøèãò àæèëëàãààíû ò¿âøèí íü 15-20 õóâü áàéäàã íü òýä àñàð èõ ºíäºð àøèãòàé àæèëëàæ áàéäãèéã èëòãýæ áàéíà.15 6.12 Òºìñ õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàõ òîíîã òºõººðºìæ 0.5 13. 7.66 ò¿¿õèé ýä õóäàëäàí àâàõ 0.15 òýðáóì òºãðºãèéí õºðºí㺠õýðýãòýé áàéãààãèéí 51. ¿ëäýõ õýñãèéã íü ãàäíû ýõ ¿¿ñâýðýýñ õàíãàõ õýðýãöýý ãàð÷ áàéíà.4 Ãóðèëûí ¿éëäâýð ¿éëäâýðëýëýý ºðãºòãºõ 0.16 0.34 0.08 0.05 0. Ìîíãîë óëñûí àðèëæààíû áàíêíóóä æèëä äóíäàæààð 20 îð÷èì õóâèéí ìàðæà îðëîãîòîé.5 6.5 0. íîîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéã øèíýýð áàéãóóëàõàä íèéòäýý 13.07 3 1.Õ¿ñíýãò 4. 5-ààñ äýýø æèëèéí õóãàöààòàé áàéõ õýðýãòýé áàéíà.01 Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ôåðìåð ¿íýý õóäàëäàí àâàõ 0.8 0.25 0.1 0.22 0.1 õóâèéã íü áèçíåñ ýðõëýã÷èä.43 Çàâõàí àéìàãò ìàõ. Øààðäëàãàòàé õºðºíãèéí õýìæýý áà ýõ ¿¿ñâýð Çîðèóëàëò Øààðäëàãàòàé õºðºí㺠òýð áóì₮ ¿¿íýýñ ººðèéí õºðºí㺺ð òýð áóì ₮ Ãàäíû ýõ ¿¿ñâýðýýñ òýðáóì ₮ òîíîã òºõººðºìæ 1.

ïëàíòàöè áàéãóóëàõàä ñàíõ¿¿æèëò õýðýãòýé ãýæ ¿çäýã áàéíà.6 õóâüä íü ýðãýëòèéí õºðºíãèéí çýýë. 8.ò¿íø¿¿äèéí õºðºí㺺ð áîñãîõ ãýæ õàðèóëñàí íü òýäýíä ººðñäèéí õºðºíãèéí õ¿ðýëöýý õàíãàëòã¿é áàéãààã áàñ èëòãýæ áàéíà. ¯éëäâýðëýã÷äèéí øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòýý áîñãîõîîð òºëºâëºñºí àðãóóä Ýõ ¿¿ñâýð:Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Ñàíõ¿¿æèëòýý áîñãîõîîð òºëºâëºæ áóé àðãóóäûí 61. Îðîí íóòàãò Æį õºãæ¿¿ëýõýä òóõàéí îðîí íóòãààñ òºðºí ãàðñàí áèçíåñìåí¿¿äèéã òàòàí îðîëöóóëàõ õýðýãòýé áà òýäíèéã òàòâàðûí áîëîí óðàìøóóëàëûí á¿ñ íóòãèéí ÿëãàâàðòàé áîäëîãîîð äýìæèõ øààðäëàãà ç¿é ¸ñîîð ãàð÷ áàéíà.8 õóâèéã õîëèìîã áóþó áàíêíû çýýë. 123 . çàñãèéí ãàçðûí õºíãºëºëòòýé çýýë.Çóðàã 4. Çóðàã 4. 20. 27. çýýëèéí áàòàëãààíû ñàí. Ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý áà çîðèóëàëò Íýí øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëò Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîðèóëàëò Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ªíººãèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí 50 îð÷èì õóâüä òåõíèê òåõíîëîãèî øèíý÷ëýõ õºðºí㺠îðóóëàëòûí ñàíõ¿¿æèëò. 28. ººðèéí õºðºíãº.8 õóâüä íü àæëûí áàéð. ëèçèíã.

9 õóâü íü Óëñûí òºñ⺺ñ õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ. òàòâàðûí çîõèöóóëàëòààð äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ ¸ñòîé ãýæ ¿çñýí áàéíà. 12. 124 . . Èìïîðòûã îðëîõ áîëîí ýêñïîðòûí ÷èãëýëòýé ¿éëäâýð¿¿äýä òàòààñûí óðàìøóóëàë îëãîõ. Òºðèéí îðîëöîî Ýõ ñóðâàëæ ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Ñóäàëãààíä îðîëöñîí èðãýäèéí 28.5 õóâü íü äýä á¿òöèéã áèé áîëãîõ. äýä á¿òöèéã áèé áîëãîõ çýðýã íü ìàø ÷óõàë áºãººä ºíººäºð ¿ã¿éëýãäýæ áàéãàà áîäëîãûí íýã õýñýã þì.2 õóâü íü Æį-èéã äýìæñýí áàíê áàéãóóëàõ. 21 õóâü íü îðîí íóòàãò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé òºñºë. 15. .4. Õºðºí㺠îðóóëàëò + àæëûí áàéð áèé áîëãîñíû óðàìøóóëàë îëãîäîã áàéõ çýðýã áîëíî. 24. Òàòâàðûí áîëîí óðàìøóóëàëûí ÿëãàâàðòàé áîäëîãûí çîõèöóóëàëòûí òóõàéä Äýä á¿òöèéí õºãæèë ìóó. 29. Äîòîîäûí õºðºí㺠îðóóëàëòààð øèíýýð áàéãóóëàãäàæ áàéãàà ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ ¿éëäâýð¿¿äèéã ýõíèé 5 æèëä òàòâàðààñ ÷ºëººëºõ. Ýíäýýñ ä¿ãíýæ ¿çýõýä á¿ñ íóòãèéí áîëîí äýä á¿òöèéí õºãæèë ÿëãààòàé áàéãàà ºíºº ¿åä á¿ñèéí òàòâàðûí áîëîí óðàìøóóëëûí ÿëãàâàðòàé áîäëîãî ÿâóóëàõ.3 õóâü íü Çàñãèéí ãàçðûí õºðºí㺠îðóóëàëòûí áàíê áàéãóóëàõ. 12. . 15.6 õóâü íü òàòâàðûí òîãòîëöîîã çºâ çîõèöóóëàõ. ãàäààäûí òóðøëàãàòàé òàíèëöóóëàõ. ãýæ õàðèóëñàí áîë òºðèéí àëáàí õààã÷äûí 26.5.6 õóâü íü á¿ñèéí ÿëãàâàðòàé áîäëîãî ÿâóóëàõ. òóõàéëáàë õºðºí㺠îðóóëàëòàà íºõºõ õóãàöààã õàðãàëçàí òàòâàðààñ ÷ºëººëºõ. õºòºëáºð¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààã õºðºí㺠îðóóëàëò ðóó ÷èãë¿¿ëýõ. ¯¿íä. Îðîí íóòàãò Æį-èéã õºãæ¿¿ëýõýä òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîî ÿìàð áàéõ òàëààð õýðýãëýã÷èä áîëîí òºðèéí àæèëòàíãóóäààñ àâñàí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íã õàðóóëáàë: Çóðàã 4. Òåõíîëîãèéí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí ¿éëäâýðèéã òîäîðõîé õóãàöààíä. çàõ çýýëýýñ àëñëàãäñàí á¿ñ íóòàãò õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí ¿éëäâýðëýã÷äèéã äàðààõü íºõöºëä òàòâàðûí õºíãºëºëò óðàìøóóëàëûã ¿ç¿¿ëæ. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí îðîëöîî Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçðààñ 2009 îíûã ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äýìæèõ æèë áîëãîí çàðëàñàíòàé õîëáîîòîéãîîð ÓÈÕ-ûí ãèø¿¿ä áîëîí àéìàã ñóìûí çàñàã äàðãà íàðûí ìºðèéí õºòºëáºðò ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äýìæèõ òàëààð òîäîðõîé ç¿éë òóñãàãäñàí áàéíà.7 õóâü íü äîòîîäîä ¿éëäâýðëýãäýæ áóé á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýëèéã èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íýýñ õàìãààëàõ ãýñýí ñàíàëóóäûã äýâø¿¿ëñýí áàéíà. .

Ýäãýýð àñóóäëûã óëñûí òºñâèéí áîëîí .5. äîíîð îðíóóäûí ñàíõ¿¿æèëò áîëîí òºñëèéí õºðºí㺠îðóóëàëòóóäààñ øèéäâýðëýõ õýðýãòýé þì. Òîãòâîðòîé àìüæèðãàà çýðýã òºñºë õºòºëáºð¿¿äýýñ íèéòäýý 1. 30. ÝÌÑÕ-2. Çóðàã 4. çîðèëò. GTZ. ªíººäºð Ìîíãîëä ¿éëäâýðëýã÷äèéã äýìæñýí 34 ìýðãýæëèéí õîëáîîä áàéäàã áà Çàâõàí àéìàãò 5 ìýðãýæëèéí õîëáîîä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã áàéíà. îáüåêò ººð ãýäãèéã øèéäâýð ãàðãàã÷èä ìýäýæ áàéõ ¸ñòîé. 1990-ýýä îíû ¿åèéí òºñºë õºòºëáºðèéí çîðèëãî. áèçíåñèéã äýìæèã÷ áîëîí ÿäóóðëûã áóóðóóëàõ ÒÁÁ-óóä. íîîñ. ÕÀ¯Òàíõèì. Õýðâýý çààâàë ñóðãàëò çîõèîí áàéãóóëàõ ¸ñòîé þì áîë òåõíîëîãèéí ÷èãëýëèéí ñóðãàëòóóäûã îäîîãèéí àæèëëàæ áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéí àæèë÷äàä çîõèîí áàéãóóëàõ õýðýãòýé áàéíà. Çàðèì òºñºë õºòºëáºð¿¿ä ñóðãàëò çîõèîí áàéãóóëàí àæèëëàæ áàéãàà íü ¿ð ä¿í áàãàòàé áàéãàà ãýäãèéã õ¿í á¿õýí ìýäýæ áàéíà. Òºñºë õºòºëáºð¿¿äèéí òàëààð: Çàâõàí àéìàãò Äýëõèéí çàí. çýðýã îëîí óëñûí õàíäèâëàã÷ áàéãóóëëàãóóäûí òºñë¿¿ä õýðýãæèæ. Öààøäàà òîìîîõîí òºñºë õºòºëáºð¿¿äèéí õºðºíãèéí òîäîðõîé õýñãèéã ¿éëäâýð¿¿ëýëòýíä çàðöóóëàõààð òºñëèéí çîðèëãîä òóñãàæ ºãäºã áàéõ õýðýãòýé. Óëèàñòàé ñóìàíä öýâýðëýõ áàéãóóëàìæèéí õàíãàìæèéí áàéäàë ÷ õàíãàëòã¿é áàéãàà áà àéìãèéí òºâèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä ººðñ人 öýâýðëýõ áàéãóóëàìæèéí àñóóäëûã øèéäâýðëýäýã áàéíà.4.3 õóâèéã íü õºðºí㺠îðóóëàëòàíä çàðöóóëñàí áà ãîë÷ëîí ýð¿¿ë ìýíäèéí ñàëáàðò õèéñýí áàéíà. Äýëõèéí áàíêíû Òîãòâîðòîé àìüæèðãàà òºñºë. ìîä ¿éëäâýðëýã÷äèéí õîëáîîä àæèëëàäàã áàéíà. ÕÕÀÀÕ¯ß-û õàðüÿà Æį-ã äýìæèõ òºâ. àðüñ øèð. ÒÁÁ-èéí îðîëöîî Ýõ ñóðâàëæ Ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë 125 . Ìårcy corp.Äýä á¿òöèéí òóõàéä: Çàâõàí àéìàãò òóëãàð÷ áàéãàà õàìãèéí ÷óõàë àñóóäàë áîë ýð÷èì õ¿÷íèé àñóóäàë þì.2 òýðáóì òºãðºãèéí ñàíõ¿¿æèëòèéí 67. Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí îðîëöîî: Çàâõàí àéìàãò Àçèéí õºãæëèéí áàíê. áèçíåñ èíêóáàòîð òºâ. îáüåêò.3. 2010 –ààä îíû ¿åèéí òºñëèéí çîðèëãî. Òýäíèé ¿éë àæèëëàãàà òîãòâîðæîîã¿é çàðèì íýã íü òàìãà òýìäýãýý ºâºðò뺺ä ãóäàìæèíä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã ÷ õîëáîîä áàéãàà íü ¿éëäâýðëýã÷èäýä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ àæèë õàíãàëòã¿é áàéíà. çîðèëò. MercyCorp. Äýëõèéí çºí. Áîëîìæ ÷ àëãà áàéíà. Àæèë îëãîã÷ ýçäèéí õîëáîî. ADRA. ÃÒÕÀÍ.

òåõíîëîãè. ¿éëäâýðëýã÷äýä äóòàãäààä áàéãàà òåõíèê. ̺í ÕÍÕß-íû Õºäºëìºð ýðõëýëòèéã äýìæèõ ñàíãèéí ¿éë àæèëëàãààã ÷ ãýñýí àíõààðàõ õýðýãòýé. òºðèéí áîäëîãî çýðýã ìýäýýëýëýýð õàíãàõ ¿¿ðãýý òýð á¿ð áèåë¿¿ëæ ÷àäàõã¿é áàéãàà ãýæ ä¿ãíýæ áàéíà. 38 õóâü íü áèå áèåíýý äýìæèõ. Ìýðãýæëèéí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóä Æį ýðõëýã÷ íàðò òåõíèê. ªíººäºð ¿éëäâýðëýã÷èä á¿õèé ë ç¿éëýý ººðñ人 øèéäâýðëýõ ãýæ îðîëäîæ áàéãààãààñ àìæèëò îëîõîîñîî èë¿¿ àñàð èõ öàã õóãàöàà. ñàíàë 1.6. ¿íäýñíèé óõàìñàðòàé áàéõ ãýæ õàðèóëñàí áàéíà. ¿çýñãýëýí õóäàëäàà çîõèîí áàéãóóëàõ. õºðºí㺠ñàíõ¿¿ãèéí àëäàãäàëä õ¿ð÷ áàéíà. Ýõ ¿¿ñâýð: ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Äýýðõ 2 ñóäàëãààíààñ õàðàõàä èðãýäèéí ¿íäýñíèé ãýõ ñýòãýõ¿éã ººð÷ëºõ áà åð íü 25ààñ äîîø íàñíû çàëóó÷óóä ¿íäýñíèé ãýõ áàõàðõàë áàãà áîëæ àëü áîëîõ ãàäààäûí ãýõ ñýòãýëãýýòýé áîëñîí ó÷ðààñ ýõ îðîíäîî ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýý áàãàñ÷ áàéíà.7 õóâü íü ¿éë÷èëãýý. áàíê ñàíõ¿¿. òåõíîëîãèéí òàëààð ìýäýýëýë îëæ ºãºõ. 2 õóâèéã ýñãèé óãààñàí íîîñ. Òýä áîë õýðýãëýã÷. çàõ çýýë çóó÷ëàõ çýðýã ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ íü ç¿éòýé áàéíà. 2 õóâü íü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í áàéíà. 21. Ä¿ãíýëò. 31 Èðãýäèéí îðîëöîî/ õóâèàð/ Ñóäàëãààíä îðîëöîãñäûí 39 õóâü íü àæèëòàé áóþó îðëîãûí ýõ ¿¿ñâýðòýé áàéõ. Áîëîâñðóóëàõ àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé 67 õóâèéã õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í. 5 õóâèéã áóñàä 126 . ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëýý äýìæèõ óõàìñàðòàé áàéâàë îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýë õºãæèæ áîëîõ íü. Æį-èéí õºãæèëä îðîí íóòãèéí èðãýäèéí îðîëöîî ÿìàð áàéõ ¸ñòîé âý ãýäãèéã òîäðóóëàí çóðàã 4. 10 õóâèéã 纺ëºí î¸äîë. 3 õóâèéã áàðèëãûí ºíãºò õàâòàí. Îðîí íóòàãò Æį-èéã õºãæ¿¿ëýõýä òóõàéí îðîí íóòàãò àìüäàð÷ áóé èðãýäèéí îðîëöîî ìàø ÷óõàë áéäàã. 4. òýíä çîõèîí áàéãóóëæ áóé áèçíåñèéí ÷èãëýëèéí ñóðãàëòóóäààñ èë¿¿òýé ¿éëäâýðèéí òåõíîëîãèéí ÷èãëýëèéí ñóðãàëò ÿâóóëàõ. Çóðàã 4. çàð ñóðòàë÷èëãàà õèéõ. Íýí ÿëàíãóÿà ÕÕÀÀÕ¯ß-íû õàðüÿà ÆÄÁ-èéã äýìæèõ èíêóáàòîðûí ¿éë àæèëëàãààã ººð÷ëºõ. ÒÁÁ òºëººëºë ¿éëäâýðëýã÷äèéã á¿òýýãäýõ¿¿íýý çàõ çýýëä íü áîðëóóëàõàä òóñëàõ ¸ñòîé ãýæ ¿çýæ áàéíà. òîîñãî. 2 ÿàìíû èæèë ÷èãëýëèéí ¿éë àæèëëàãààòàé áàéãàà äýýðõ 2 èíêóáàòîðûí ¿éë àæèëëàãààã íýãòãýí ¿¿ðãèéã íü òîäîðõîé áîëãîõ õýðýãòýé áàéíà.3 õóâü íü ÕÀÀ-í. ÿíç á¿ðèéí óðàìøóóëàë ¿ç¿¿ëýõ. îëîí óëñûí áîëîí äîòîîäîä çîõèîí áàéãóóëàãäàõ ¿çýñãýëýí õóäàëäàà. ¯¿íýýñ ä¿ãíýæ ¿çýõýä õàìòðàí àæèëëàæ.22-ò õàðóóëàâ. Àéìãèéí ÄÍÁ-èé 76. Îðîí íóòàãò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýðëýã÷èä ººðñäèéí áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õýðýãëýã÷äýä õ¿ðãýõ áîðëóóëàëòûí ñóâãàà ñàéæðóóëàõ. Èéìä ¿éëäâýðëýã÷èä õîðøèõ õàìòðàí àæèëëàõ õýðýãòýé áîëæýý. êàðòûí áîëîí áàéíãûí óðàìøóóëàëûí êàðòòàé áàéõ çýðýã ¿íèéí áóñ ºðñºë人íèé àðãóóäûã àøèãëàõ õýðýãòýé. 13 õóâèéã ìîäîí ýäëýë. ìýðãýæëèéí çºâëºë㺺 ºãºõ ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ íü ç¿éòýé ãýæ èðãýä ¿çýæ áàéõàä. Òóõàéëáàë Çàâõàí àéìàãò öàé ¿éëäâýðëýäýã ¿éëäâýðëýã÷äèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã àéìãèéí òºâèéíõýí ìýäýõã¿é áàéñàí íü ¿éëäâýðëýã÷èä á¿òýýãäýõ¿¿íýý áîðëóóëàõàä àíõààðàõã¿é áàéãààãèéí æèøýý þì.ÒÁÁ-óóä ¿éëäâýðëýã÷äèéã ìýäýýëýëýýð õàíãàõ.

íººö áîëîìæîîñ õàðàõàä öààøèä ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. 10. ãóðèë òýæýýëèéí ¿éëäâýð. Á¿ñèéí ÿëãàâàðòàé áîäëîãî ÿâóóëàõ. õºðø çýðãýëäýý àéìàã. 8. Ò¿¿õèé ýäèéí íèéë¿¿ëýëòèéí ñ¿ëæýý òîãòîîã¿éãýýñ ¿éëäâýðëýã÷äèéí 70. Èíæåíåð òåõíèêèéí àæèë÷äûã Çàñãèéí ãàçàð. äýä á¿òöèéí õºãæèë. Çàâõàí àéìàãò ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã õºãæ¿¿ëýõýä 13. 3. òîíîã òºõººðºìæèéí õîöðîãäîë.6 õóâü íü áàðèëãà. Çàâõàí àéìàã ýð÷èì õ¿÷íèé íàéâàðòàé ýõ ¿¿ñâýðòýé áîëñíîîð Æį õºãæèæ àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ºñºëò æèëä äóíäàæààð 20 îð÷èì õóâèéí ºñºëòèéã áèé áîëãîõîîñ ãàäíà àéìãèéí ñàëáàðûí á¿òýö ººð÷ëºãäºíº. Áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí 67. ìîäîí ýäëýë.5 õóâèàð èõ áàéíà. 11. . Çàâõàí àéìãèéã ¿éëäâýðæ¿¿ëýõèéí òóëä íýí òýðã¿¿íä øèéäâýðëýõ àñóóäàë íü àéìãèéã íàéäâàðòàé ýð÷èì õ¿÷íèé ýõ ¿¿ñâýðýýð õàíãàõ áà óëñûí òºñâèéí õºðºí㺠îðóóëàëòààð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ. 2 äàõ ¿å øàòàíä (2011-2015 îíä) ýð÷èì õ¿÷òýé áîëñîíû äàðàà ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ ò¿¿íèé äîòîð áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéã õºãæ¿¿ëýõ áîäëîãûã õýðýãæ¿¿ëýõ. çàõ çýýëýýñ àëñëàãäñàí áàéäàë. áàðóóí á¿ñýýñ 9.1 õóâü íü î¸äîë.1 õóâü íü ìîä. 2. Íýã õ¿íä îíîãäîõ ÄÍÁ íü óëñûí äóíäàæààñ 47. Äýä á¿òöèéí õºãæèë ñóë.6 õóâü íü áóñàä ÷èãëýëèéíõ áàéíà. õèëèéí õóäàëäààíààñ ººðñ人 î÷èæ àâäàã ãýæ õàðèóëñàí íü ¿éëäâýðëýã÷èä ìàø îëîí ç¿éëä àíõààðëàà õàíäóóëæ áàéãàà íü ¿éëäâýðëýëèéí ¿ð àøèãò ñºð㺺ð íºëººëæ áàéíà. . ¯¿íä: . 4.ñóðàëöàã÷ ãýñýí õàìòûí ãýðýýíèé ¿íäñýí äýýð óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð áýëòãýõ. Çàâõàí àéìãèéí äóëààíû õàíãàìæèéí ¿íý íü ÓÁ õîòûíõîîñ äàðóé 4 äàõèí ºíäºð ¿íýòýé áàéíà.¿éëäâýðëýã÷.1 õóâèéã íü áèçíåñ ýðõëýã÷èä. 10. Æį õºãæèõã¿é áàéãàà ãîë øàëòãààíóóä ãýâýë ñàíõ¿¿ãèéí áîëîìæã¿é áàéäàë. 21. Àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ñàëáàð íü áýë÷ýýðèéí ìàë àæ àõóé áà íèéò ìàëûí 92. ¿ëäýõ õýñãèéã íü ãàäíû ýõ ¿¿ñâýðýýñ õàíãàõ õýðýãöýý ãàð÷ áàéíà. ñ¿¿ ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í.3 õóâü íü áîã ìàë ýçýëæ áýë÷ýýðèéí äààö õýòýðñýí öºëæèëò ýð÷èìòýé ÿâàãäàæ áàéãàà. òåõíîëîãèî ººð÷ëºõºä õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çýæ áàéíà. ¯éëäâýð¿¿äèéí ìåíåæåð¿¿äèéí óð ÷àäâàð äóòìàã.4 õóâü áàãà. Àéìãèéã ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ áîäëîãûã ¿íäñýíä íü 2 ¿å øàòòàéãààð õýðýãæ¿¿ëæ áîëîõ áà ýõíèé ¿å øàò (2009-2011îíä) ýð÷èì õ¿÷íèé àñóóäëûã á¿ðýí øèéäâýðëýõèéí çýðýãöýý ýð÷èì õ¿÷ áàãà øààðääàã ¿éëäâýð¿¿äèéã õºãæ¿¿ëýõ. 9. 8.1 õóâü íü õóó÷èí õîöðîãäñîí òåõíèê òåõíîëîãèîòîé áà íèéò ¿éëäâýðëýã÷äèéí 42. Îðîí íóòàãò ãàð÷ áóé ýåðýã õàíäëàãà. ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä õºãæèõ áîëîìæòîé áàéíà. 127 . Õàðèí Çàâõàí àéìãèéí ìîäîí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí ¿éë àæèëëàãààã çîãñîîõ õýðýãòýé. ¯éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýðëýã÷äèéí 41. ìýðãýæèëòýé àæèëëàõ õ¿÷íèé äóòàãäàëòàé áàéäëààñ øàëòãààëæ áàéíà. 3.á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë ýçýëæ áàéíà. Àæëûí áàéð áèé áîëãîñíû óðàìøóóëàë îëãîõ. 47. 12.7 õóâü íü õ¿íñíèé. 6. ìýðãýæèëòýé àæèëëàõ õ¿÷ õîìñäîëòîé áàéíà. Òàòâàðûí õºíãºëºëò áîëîí óðàìøóóëàëûí áîäëîãî. ìýäýýëëëèéí õ¿ðòýýìæã¿é áàéäàë áîëîí ºíäºð ìýðãýæëèéí èíæåíåð òåõíèêèéí àæèë÷äûí äóòàãäàëòàé çýðãýýñ øàëòãààëàí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí 50 îð÷èì õóâü òîíîã òºõººðºìæ.2 õóâü íü ãàð àæèëëàãààòàé. 2. 5. Çàâõàí àéìàãò õàìãèéí ýõíèé óäàà øèéäâýðëýõ àñóóäàë áîë ýð÷èì õ¿÷íèé àñóóäàë þì.6 õóâü íü íèéò õ¿÷èí ÷àäëûíõàà 50 õ¿ðòëýõ õóâèéã àøèãëàäàã áàéíà.5 õóâü íü ò¿¿õèé ýäýý ÓÁ.15 òýðáóì òºãðºãèéí õºðºí㺠õýðýãòýé áàéãààãèéí 51. 7. . ÑÀÍÀËÓÓÄ 1. 17. ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéã äýìæèõèéí òóëä äàðààõ áîäëîãûã ÿâóóëàõ øààðäëàãàòàé.

Çàñãèéí ãàçðûí áàãà õ¿¿òýé çýýë . Íèéãìèéí äààòãàëûí òºëáºðèéí õºíãºëºëò. õóãàöàà çýðýãò íºëººëºõ áîëîìæ õÿçãàðëàãäìàë áàéãàà ºíºº ¿åä ñàíõ¿¿ãèéí õ¿ðýýíä äàðààõü àðãà õýðýãñëýë¿¿äýýð äýìæèõ áîëîìæòîé. Çàâõàí áàÿëàã ÕÊ çýðýã àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ áîëîìæòîé. Ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýý. ¯éëäâýð¿¿äýä àæèëëàãñàäûã ÌѯÒ-ººð áýëòãýõäýý ¿éëäâýðëýã÷. Çàñãèéí ãàçðààñ ¿éëäâýð¿¿äýä ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ . Çàñãèéí ãàçðûí õ¿¿ áàãàòàé çýýë – áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã äýìæèõýä õàìãèéí òîõèðîìæòîé æèëèéí õ¿¿ãèéí õýìæýý 10 õóâü. äýýøë¿¿ëýõ 6. Òóõàéëáàë: Òýðáóì òºãðºãèéí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí+ 50 õ¿íèé àæëûí áàéð ãàðãàñàí áîë=Òàòâàðûí õºíãºëºëò+ àæëûí áàéð áèé áîëãîñíû øàãíàë Ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýýã õºãæ¿¿ëýõ áîëîí çýýëèéí áàòàëãààíû ñàíã áèé áîëãîõ . Òàòâàðûí õºíãºëºëò. . ýäèéí çàñãèéí áîëîí áàéãàëèéí íººöèéí õîìñäîëòîé á¿ñ íóòàãò õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí ¿éëäâýðëýã÷äýä íèéãìèéí äààòãàëûí øèìòãýëèéí òºëáºðèéí õºíãºëºëò. Èéì òºðëèéí çýýëèéã òîìîîõîí õºðºí㺠îðóóëàëòàíä îëãîõ ¸ñòîé ãýæ ¿çâýë ìàõ áîëîâñðóóëàõ Ñîíîð òðåéä. àæëûí áàéð øèíýýð áèé áîëãîñîí àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéã ýõíèé 5 æèëä òàòâàðààñ ÷ºëººëºõ. ªíººãèéí Æį-èéã äýìæèõ òºâ¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààã íýãòãýí òåõíîëîãèéí ÷èãëýëèéí ñóðãàëòóóäûã çîõèîí áàéãóóëæ ¿éëäâýðëýã÷äýä òåõíîëîãèéí ìýäëýãèéã ýçýìø¿¿ëýõ. ãóðèëûí Òýñèéí ãîë ÕÕÊ. Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýë ýðõýëæ áóé àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéã ëèçèíãèéí òîíîã òºõººðºì溺ð õàíãàõ. çàõ çýýëýýñ àëñëàãäñàí áàéäàë. Íèéãìèéí äààòãàëûí òºëáºðèéí õºíãºëºëò óðàìøóóëàë îëãîõ. 7. õºðºí㺠îðóóëàëòûã óëñûí òºñ⺺ñ ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ.Äýä á¿òöèéí ñàëáàð íü ¿éëäâýð õºãæèõ. óðàìøóóëàë îëãîäîã Îðîí íóòàãò õàäãàëàìæ çýýëèéí õîðøîîã æèíõýíý óòãààð íü áàéãóóëæ òýäíèé õºðºíãèéã õºðºí㺠îðóóëàëòàíä òàòàí îðóóëàõ. õóãàöàà íü 5-ààñ äýýø æèë áàéõààð òîîöîãäîæ áàéíà. Ò¿¿õèé ýäèéí íèéë¿¿ëýëòèéí îíîâ÷òîé ñ¿ëæýýã áèé áîëãîõ õóóëü ýðõ ç¿éí áîëîí ìàêðî ìèêðî íºõöëèéã áèé áîëãîõ. Îðîí íóòàãò àìüäàð÷.ýíý áîë õàìãèéí áîëîìæòîé ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã þì. àæëûí áàéðíû õºíãºëºëò ¿ç¿¿ëýõ õýðýãòýé.ñóðàëöàã÷ ãýñýí ãýðýýíèé ¿íäñýí äýýð áýëòãýõ áà ñóðàëöàãñàä òºãñººä àæèëëàõ ¿éëäâýðòýý äàäëàãà õèéäýã áàéõ æóðàìä øèëæèõ 5. . Òîìîîõîí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí. Çàâõàí àéìãèéí õºðñ íü õàòóó ó÷ðààñ Õÿòàäûí æèæèã îâðûí òåõíèê òîõèðîìæòîé áóñ áàéãàà ó÷ðààñ èë¿¿ ñàéí õ¿÷èí ÷àäàëòàé òîíîã òºõººðºìæ áàéõ. çýýëèéí áàòàëãààíû ñàí. . óðàìøóóëàë îëãîõ: Äýä á¿òöèéí õºãæèë ñóë. Óëñûí õºðºí㺠îðóóëàëò . Òàòâàðûí õºíãºëºëò . õ¿í àìüäðàõ çàéëøã¿é íºõöºë ó÷ðààñ ýð÷èì õ¿÷íèé àñóóäëûã óëñûí õºðºí㺠îðóóëàëòààð øèéäâýðëýõ õýðýãòýé. àæèëëàæ áàéãàà èðãýäýä õ¿ëýýëò ¿¿ñãýõ øààðäëàãà ¿ã¿é áàéãàà òóë ¿éëäâýðëýë òåõíîëîãèéí ïàðêèéã æèíõýíý óòãààð íü áàéãóóëàõ. Õàäãàìæ çýýëèéí õîðøîî áàéãóóëàõ Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺠îðóóëàëò. . àëü ýñâýë àðèëæààíû áàíêíû çýýëèéí õ¿¿. Ǻºëºí î¸äîë áîëîí õ¿íñíèé ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿äèéã çýýëèéí áàòàëãààíû ñàíä õàìðóóëàõ. 128 .4.

Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. -Èìïîðòûí íººøèëñºí àëàã ñàëàò. Èõýíõ íü ãàð àðãààð á¿òýýãäýõ¿¿íýý áîëîâñðóóëäàã. õýð÷ñýí ãóðèë íü ºðãºí õýðýãëýýíèé. òýæýýëèéí ¿éëäâýð: ¯éëäâýðèéí äîòîîä íºõöºë áàéäàë -Òýñèéí ãîë ÕÕÊ –èéí õîíîãò 22 òí ãóðèë ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé ¿éëäâýð äýä á¿òöèéí õºãæèë ò¿¿õèé ýäèéí õîìñäîëîîñ øàëòãààëàí çîãñîíãè áàéãàà. ¯íäñýí ò¿¿õèé ýäýý ÓÁ-ààñ òýýâýðëýäýã ó÷èð íýì¿¿ ºðòºã áàãààð á¿òýýãääýã áîëîâ÷ ýðýëò íü ºñ÷ áàéãàà á¿òýýãäýõ¿¿í -Æèëäýý 2000 òí ìàõ áîëîâñðóóëàõ õ¿÷èí ÷àäàë á¿õèé Óëèàñòàéí ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð. Çàâõàí àéìãèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí øèíæèëãýý ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàð Ãóðèë. çàéðìàãèéí öåõ¿¿ä íýëýýä áàéäàã. Ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿ä íü õ¿÷èí ÷àäàë áàãàòàé. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Ñ¿¿. Òîñîíöýíãýëèéí ìàë íÿäàëãààíû öåõ¿¿ä çîãññîí. îéð îð÷ìûí ìàë÷äààñ ñ¿¿ãýý ãýðýýëæ àâäàã. äýä á¿òöèéí õºãæèë ñóëààñ òýýâýðëýõ áîëîìæ áàéõã¿é. Îðøèí ñóóãàà ãàçðàà áîðëóóëàëòàà õèéäýã. ýìíýëýã.Õàâñðàëò 4. 1. -ªðõèéí õýðýãëýýíä çîðèóëàí íîãîî äàðøèëæ áàãà õýìæýýãýýð áîëîâñðóóëäàã. öýöýðëýã çýðýã òºñºâò àëáàí ãàçðóóä áàéäàã. Àðõàíãàé àéìãààñ ñ¿¿ãýý õóäàëäàí àâäàã áàéíà. îãóðöû. Òîñîíöýíãýë. íàðèéí áîîâ. Çàõ çýýëä ýðýëò ºñ÷ áàéãàà á¿òýýãäýõ¿¿í. Õàðèí õèàì ¿éëäâýðëýäýã 1 êîìïàíè ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. Óëààíáààòàð. Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéã Ñîíîð òðåéä. Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. Òýëìýí ñóìàíä ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí àæ àõóé áàéäàã áà ñ¿¿ãýý òºñºâò àëáàí ãàçðóóä áîëîí òºâèéí èðãýäýä õóäàëääàã áîë ºâëèéí óëèðàëä ñóóðèí ãàçðûíõàí Õºâñãºë. . öàãààí èäýý ¿éëäâýðëýõ áîëîìæòîé. ÓÁ õîòûí çàõ çýýëä 129 . -Öààøèä ¿éëäâýðèéí àðãààð íÿäàëñàí ìàõ õýðýãëýõ ñîíèðõîë õýðýãëýã÷äèéí äóíä äàâàìãàéëæ ýõýëñýí -Õ¿ì¿¿ñ õàãàñ áýëýí á¿òýýãäýõ¿¿í áóþó õºë人ñºí áóóç. óíäàà çýðýã á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýäýã. -Èìïîðòûí áóóäàé áîëîí äîòîîäîä ¿éëäâýðëýñýí ãóðèëä ÍªÒ ÷ºëººëñºí. æ¿¿ñ. áàíø ºðãºíººð õýðýãëýõ áîëñîí. Èõ-Óóëä æèæèã ºðõèéí ¿éëäâýðëýã÷èä îëîí áàéäàã. ñàíõ¿¿ãèéí õÿìðàë íü êîìïàíèä õ¿íä òóñàæ áàéíà. -Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. Òàðàã.Ãóðèë ¿éëäâýðëýã÷äèéã ͪÀÒ-ñ ÷ºëººëñºí ÷ òàëõ áîîâ ¿éëäâýðëýã÷äèéã ÷ºëººëººã¿é ó÷ðààñ ͪÀÒ äàðàìò áîëæ áàéãàà. Òîñîíöýíãýëèéí ìàë íÿäàëãààíû ãàçðûã Ìàõ ìàðêåò çýðýã êîìïàíèóä õóäàëäàí àâñàí áîëîâ÷ îäîîãîîð òîäîðõîé õºðºí㺠îðóóëàëò õèéãýýã¿é áàéíà. ïîìèäîð áîëîí æèìñíèé êîìïîòûã ºðãºí õýðýãëýæ áàéíà. Òýñèéí ãîë ÕÕÊ Òàëõ íàðèéí áîîâ Ìàõ. ¯éëäâýðèéí ãàäààä íºõöºë áàéäàë Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. -Îðîí íóòàãò ìàëûí á¿òýö àëäàãäñàí ó÷èð çºâõºí çóíû óëèðàëä ñ¿¿. Íóòãèéí èðãýä îðëîãûí ýõ ¿¿ñâýð áîëãîí áîëîâñðóóëàõã¿éãýýð Ýðäýíýò. çàõ çýýëä ìýäðýìæòýé á¿òýýãäýõ¿¿í ó÷èð ¿íèéí ºñºëò. Çàâõàí áàÿëàã. Ìàë÷èä àðèóòãààã¿é ò¿¿õèé ñ¿¿ã çàõ çýýëä íèéë¿¿ëäýã Õóóðàé áîëîí èìïîðòûí ñ¿¿ çàõ çýýëä èõ áàéäàã. Õóäàëäàà÷èä èõýâ÷ëýí ÓÁ õîòîîñ õèàì áîëîí ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õóäàëäàí àâäàã. Ìàëûí ñ¿ðãèéí á¿òýö àëäàãäñàíààñ öºöãèéí òîñ ¿éëäâýðëýõ áîëîìæã¿é áîëæýý. ÷àíàð íü áàéãàëü öàã óóðààñ øóóä õàìààðàëòàé òóë óñàëãààòàé òàðèàëàíã õºãæ¿¿ëýõ -Áîðëóóëàëòàíä ÷åíæ¿¿ä áîëîí òºðèéí îðîëöîî èõòýé -Òàëõ. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í: Æèìñ áîëîâñðóóëàõ : Çàâõàí Áàÿëàã ÕÕÊ Áàëáàðõàé ªðõèéí -Àéìãèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã èõýíõ ¿éëäâýðëýã÷èä òàëõ íàðèéí áîîâ ¿éëäâýðëýäýã áà ãîë çàõ çýýë íü ñóðãóóëèéí ¿äèéí õîîë õºòºëáºð. Áàëáàðõàé çýðýã àæ àõóéí íýãæ¿¿ä æèìñíèé ÷àíàìàë. -Çàõ çýýë õàíãàëòòàé ÷ èìïîðòûí ãóðèë èõ õýìæýýãýýð îðæ èðäýãýýñ áîðëóóëàëò áóóðàõ ìàãàäëàëòàé -Ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö.

Çàâõàí Áàÿëàã ÕÕÊ íü æèìñíèé ÷àöàðãàíû æ¿¿ñ õèéæ àéìãèéí áîëîí ÓÁ çàõ çýýëä ãàðãàäàã. ìîíãîë äýýë. ýðýëò èõòýé á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîâ÷ æèëýýñ æèëä ¿éëäâýðëýëèéí õýìæýý áóóð÷ áàéíà. ñàíõ¿¿ãèéí ýõ ¿¿ñâýð äóòàãäàëòàéãààñ áîëæ çîãñîíãè áàéíà.ì æèìñíèé æ¿¿ñèéã ¿íýëýõ. -Òóñ ñàëáàðûí ¿éë àæèëëàãàà ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä íýëýýä ñýðãýí ýð÷èìæñýí áîëîâ÷ ñàíõ¿¿ãèéí õÿìðàëä äàõèí ºðòºí çîãñîíãè áàéäàëä îðñîí áàéíà. òîîñãîíû ýðýëò ºñ÷ áàéãàà -ßðóó. Ãýõäýý óã õîíèíû öºì ñ¿ðãèéí òîî òîëãîé öººð÷ áàéãàà -Ãóòàë. Òîíîã òºõººðºìæèéí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûã íýìýãä¿¿ëýõ õýðýãòýé. -Ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö ÷àöàðãàíà áóñàä æèìñíèé æ¿¿ñíèé õóâüä õîìñ. íýìýãäñýí ºðòºã ºíäºðòýé.¿éëäâýðëýã÷èä Óíäàà. æ¿¿ñ. -Áàðèëãà óãñðàëòûí 19 êîìïàíè á¿ðòãýëòýé áàéäàã ÷ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà êîìïàíè 12 áàéíà. Ãàð àæèëëàãààòàé öººí òîîíû òîîñãî ¿éëäâýðëýã÷èäòýé. -Çàõ çýýë ÷àöàðãàíà. -¯éë àæèëëàãàà óëèðëûí ÷àíàðòàé. -Ò¿¿õèé ýäèéí íººö áàãà. -Òîíîã òºõººðºìæ¿¿ä åðºíõèé人 õóó÷èðñàí. ÓÁ õîòîîñ òýýâýðëýäýã ó÷èð 130 . á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð õàíãàëòã¿é. . ¿íý ºñºæ áàéãàà. íýðñ ã. áëîê. -Òîíîã òºõººðºìæèéí õ¿÷èí ÷àäàë ìóó. õýðýãëýõ íü íýìýãäñýí -Ýñãèé ýäëýë áîëîí óãààñàí íîîñíû çàõ çýýë áàãà. Ýñãèé. îëäîö ìóó. Èõ óóë ñóìûí íýã ñóóðèí íýã á¿òýýãäýõ¿¿í íü ìîíãîë ãóòàë áàéãàà áà ãóòàë÷èä ò¿¿õèé ýäýý ÓÁ õîòîîñ àâäàã áà á¿òýýãäýõ¿¿íýý Õºâñãºë. àéìãèéí òºâä ýñãèé õèéäýã 4 àæ àõóéí íýãæ áàéäàã áàéíà. óñ: Çàâõàí áàÿëàã. 40-ààñ äýýø íàñíû ýìýãòýé÷¿¿äèéí îðëîãûí ãîë ýõ ¿¿ñâýð áîëäîã. Òýëìýíä ò¿¿õèé ýäèéí íººö áà ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä áîëîõ öåìåíòèéã Äàðõàí.Ýð÷èì õ¿÷íèé ¿éëäâýðòýé áîëñíîîð èðãýäèéí îðîí ñóóöæèõ ÿâö ò¿ðãýñýõ ó÷ðààñ áàðèëãûí ñýðãýõ áîëîìæ èõòýé. çýýë. Íýí ÿëàíãóÿà Óëèàñòàé. õºäºº ñóìûí òºâèéí àæèëã¿é ýìýãòýé÷¿¿ä ºðõèéí õýìæýýíä øèðäýã øèðýõ áîëîâ÷ ãîë çàõ çýýë íü ÓÁ õîò ÒÓÂÀ óëñ áàéäàã áàéíà. õàíòààç çýðãèéã ÎÕÓ-í Òóâà ðóó á¿òýýãäýõ¿¿íýý ãàðãàõ áîëîìæòîé. -Ìîäîí ìàòåðèàëûí ¿íý ºññºí íü áàðèëãûí õàâòàí. áîðëóóëäàã. àíüñ. Àãüòûí àìíû Òóíãàëàã Àëò õîðøîîíû íîîñ óãààõ ¿éëäâýðèéí ¿éë àæèëëàãàà çîãñîíãè. áàðòåðèéí õóäàëäààãààð õóäàëääàã áàéíà. Òîñîíöýíãýë. Àðõè ïèâî: Çàâõàí áàÿëàã ÕÕÊ Òýñèéí ãîë ÕÕÊ Ìºíõºä ìàíäàã ÕÕÊ Õ¿íñíèé ñàëáàðûí ãîë á¿òýýãäýõ¿¿í. Íîîñ óãààõ ¿éëäâýð íü ýäèéí çàñãèéí õóâüä õ¿íäðýëòýé. ýñãèé ýäëýë Ãàð àæèëëàãààòàé æèæèã îâðûí òîíîã òºõººðºìæòýé ¿éëäâýðëýã÷èä îëîí áàéãàà áîëîâ÷ ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í íü çàõ çýýë áàãàòàé. θäîë: Æèæèã î¸äëûí öåõ¿¿ä Ìîä ìîäîí ýäëýë: Áàðèëãà óãñðàëò: Áàðèëãûí Îäîîãèéí áàéäëààð î¸äëûí æèæèã öåõ¿¿ä íü çàõèàëãà äýýð ñóóðèëàí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ áàéíà. Áàëáàðõàé -Óñíû áîðëóóëàëò óëèðëûí øèíæ ÷àíàðòàé ó÷ðààñ ¿éëäâýðëýë äóëààíû óëèðàëä ýðõëýõýä ë àøèãòàé. ýðýëò èõòýé Àæëûí õóâöàñíû î¸äëûí ¿éëäâýð áàéãóóëàõ áîëîìæòîé. Ãîâü-Àëòàé çýðýã õºðø çýðãýëäýý ñóìûíõàíä áýëýí ìºíãº. -Ìîäîí ýäëýë òàâèëãûí æèæèã öåõ¿¿ä íýëýýä àæèëëàäàã áîëîâ÷ ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö. -Ìîäíû õóâüä èìïîðòûí ãààëûí òàòâàðûã òýãëýñýí. Ñàðòóóë îòãèéí íîîñ ìèêðîí íàðèéí ó÷èð Ýðäýíýò õèâñíèé ¿éëäâýðèéí ò¿¿õèé ýä áîëäîã ó÷èð æèëäýý 500 òí íîîñ õóäàëäàí àâäàã. Òýñ ñóìûí ýìýãòýé÷¿¿ä îðëîãûí ãîë ýõ ¿¿ñâýð áîëãîí àøèãëàäàã.

Ðàøààí óñ ͺìðºã. Ñàðìèñ Çàâõàí àéìãèéí áðåíä á¿òýýãäýõ¿¿í. Ãýõäýý áàéøèíä õýðýãëýõ íü òîõèðîìæã¿é Óòàà áàãàòàé.8 òí èîäæóóëñàí äàâñ ¿éëäâýðëýñýí Èîäòîé äàâñíû õýðýãëýý õºäººä ºñ÷ áàéãàà. Òîñîíöýíãýë çýðýã ñóìóóäàä íîãîîí òýæýýë òàðèàëñàí. Óã ðàøààíóóäûã ñàâëàõ òàëààð ñóäàëãàà õèéãýýã¿é. ñàéæðóóëàëò çýðýãò øààðäàãäàõ õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýìæýý èõ. Ìîíãîë õàí õîðøîî 2008 îíä 17.áýëýí á¿òýýãäýõ¿¿í õèéõ ãýõ ìýò íèéë¿¿ëýëòèéí ñ¿ëæýý áèé áîëñîí. õºíãºí áëîê. Îòãîí çýðýã ñóìóóäàä áàéãàà ðàøààíä çóíû óëèðàëä äîòîîäûí àìðàã÷èä èõýýð àìàðäàã áàéíà. Èõ-óóë ñóìàíä çºâøººðºëòýé áà çºâøººðºëã¿é õºðºº ðàì àæèëëàí ãóàëèí.3 õóâèéã äîòîîäûí ¿éëäâýðëýëýýð õàíãàäàã öààøèä 2 äàõèí íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæòîé./ Áàðèëãûí ìîäîí õèéö: Õóâèéí æèæèã öåõ¿¿ä Øàõìàë ò¿ëø Ýâ àÿ îë ÿâ õîðøîî Òºìºð. -Óëàìæëàëò ãýðò àìüäàðäàã èðãýäýä ãýð àõóéí òºìºð á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿äèéí ýðýëò èõ áàéäàã ÷ ò¿¿õèé ýä áîëîõ ãºëìºí òºìðèéã èìïîðòîîð àâäàã Õ¿íñíèé íîãîî : ªðõèéí õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàã÷èä Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé: çàðäàë èõ áàé-Óëñ îðíû õýìæýýíä õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàð íýìýãäâýë ñýðãýõ áîëîìæ èõòýé Àéìãèéí íèéò õýðýãöýýò òºìñíèé 47. ¿íý õÿìäàâòàð. ßðóó. Ìîä áýëòãýõ.ìàòåðèàë: /òîîñãî. öîíõ øîõîé. Òîñîíöýíãýë. Èäýð. . Òýñèéí ãîë ÕÕÊ ìàõíû ÷èãëýëèéí 200 òîëãîé Ñýëýíãý ¿¿ëäðèéí ¿õðèéã ¿ðæ¿¿ëæ áàéãàà Àòðûí 3 àÿíû õ¿ðýýíä ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýë ñýðãýõ õàíäëàãàòàé áàéãàà áà ýíý æèë ͯÁÕÕÀÀ-í áàéãóóëëàãààñ ¿íèéí õººðºãäºëä ºðòñºí ºðõèéí àæ àõóéã äýìæèõ çîðèëãîîð 18 òí òºìñíèé ¿ðèéã 240 ºðõºä îëãîæ áàéãàà. ÿíäàí. -¯éëäâýðëýëèéí çîðèóëàëòòàé ìîä áýëòãýëèéí çºâøººðëèéã ÁÎß-ñ ºãäºã áºãººä àéìàã íü îéí íººö áàãàòàé. Àíàãààõ óõààíû ñàëáàðò óëàìæëàëò ýì÷èëãýý äàõèí ñýðãýæ áàéãàà ó÷ðààñ ðàøààíû ýðýëò ºñ÷ áàéãàà 131 . âàíí ãýõ ìýò õýðýãëýýíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýäýã àëáàí áóñ ¿éëäâýðëýã÷èä áàéäàã. Äóëààí õàäãàëàõ ÷àäâàð ìîäíîîñ èë¿¿ ó÷èð áîðëóóëàëò ñàéòàé áàéãàà. Çàõ çýýë Çàâõàíû óëààí õàëüñò ñàðìèñíû íýð õ¿íä ºñ÷ áàéãàà áóñàä ãàçàð òàðèàëààä óðãàõã¿é áóþó ÷àíàð ìóóäàõ ìàãàäëàëòàé Áýë÷ýýðèéí äààö áóóðñàí íü íýìýãäýë òýæýýëèéí ýðýëò ºñºõ õàíäëàãàòàé áàéíà Èîäæóóëñàí äàâñ Çàâõàí áàÿëàã. òºìºð õèéö: -Ýðãýëòèéí õºðºíãº. äóëààí ÿëãàðóóëàõ ÷àäâàð ñàéí ò¿ëø ¿éëäâýðëýâýë áîðëóóëàëò íýìýãäýõ áîëîìæòîé Ñîíãèíî. Àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. ãàçàð òàðèàëàíãèéí çîõèñòîé õîñëîë áèé áîëãîõîîð çààñàí. ïàëê áýëòãýí Ãîâü-Àëòàé. Æàðãàëàíò Õîðøîî òàðèàëäàã Ìàëûí òýæýýë 2008 îíîîñ ýõëýí Öýöýí-óóë. òîíîã òºõººðºìæèéí øèíý÷ëýë. ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ òîíîã òºõººðºìæ áîëîí õàòààëãûí öåõã¿éãýýñ áýëýí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿ëäâýðëýõ áîëîìæ õÿçãààðëàãäìàë. Õîâä àéìàãò íèéë¿¿ëäýã. Òîñîíöýíãýë.ïàëê õèéõ. Á¿òýýãäýõ¿¿íýý ãîë÷ëîí çàõèàëãààð õèéäýã áà ò¿¿õèé ýäýý ÓÁ õîòîîñ òýýâýðëýäýã. Óëèàñòàéä ºðõèéõ õýìæýýíä çóóõ. Òýëìýí Öàãààí÷óëóóò. Öàãààí÷óëóóò ñóìàíä ðàøààí ñàâëàñàí íü àìæèëòã¿é áàéñàí.

Õàâñðàëò 4.9 ìÿí ì3. Ýêîëîãèä ñºðºã íºëººòýé Ýð÷èì õ¿÷íèé õ¿ðýëöýýã¿é áàéäàë íü ºðòºã íýìýãäýõ á¿òýýãäýõ¿¿í õèéõ áîëîìæ õÿçãààðëàãäìàë. 2. Îéí ñàí áàãàñ÷ áàéãàà íü óñíû íººöèéã áàãàñàí öºëæèëòèéã ò¿ðãýñãýæ áàéíà. òºðºë á¿ðèéí áëîê.1 ìÿí ì3. Öåìåíò. 0-05 ìì-èéí õàéðãà.5 ìÿí ì3 ò¿ëøíèé ìîä áýëòãýõ áîëîìæòîé áàéíà. ïîðòëàíä öåìåíò. Í¿õòýé áëîê. 0. 3 Æèìñ æèìñãýíý áîëîâñðóóëàõ Çàâõàí àéìàã æèëäýý äóíäàæààð òí æèìñ õóðààí àâàõ íººöòýé. Ýêîëîãèä ¿ç¿¿ëýõ íºëºº ͺ뺺ëºë áàãà Áîðëóóëàõ çàõ çýýë äóíäàæ 2 Ìîä áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Çàâõàí àéìãèéí íèéò íóòàã äýâñãýðèéí 10 õóâüòàé òýíöýõ õýìæýýíèé îéí íººöòýé áà íèéò îéí 96. ͺ뺺 áàãàòàé 4 Àðüñ øèð áîëîâñðóóëàõ Çàâõàí àéìàã æèëäýý 530 ìÿíãàí øèðõýã àðüñ øèð áýëòãýõ áîëîìæòîé. Êâàðöûí ýëñ íü Àëäàðõààí ñóìûí òºâººñ 15 êì-ä áàéðëàäàã. Ýð÷èì õ¿÷. õºíãºí öàãààíû íóíòàã çýðýã áàéíà. 132 . öýâýðëýõ áàéãóóëàìæã¿é. Ýêîëîãèä ñºðºã íºëººëºë èõòýé 5 Íîîñ. íýðìýë óñ. ºíãºò õàâòàí.6 õóâü íü øèíýñ. çàìûí õàøëàãà. 2005-2006 îíä áîëñîí ò¿éìýðò ºðòñºí îéí ñàíãààñ 6. áîðëóóëàõ çàõ çýýë õîìñ. õèéò áåòîí ¿éëäâýðëýõýä òîõèðîìæòîé.1 õóâü íü áóðãàñ ýçýëäýã áàéíà. áîðëóóëàõ çàõ çýýë õîìñ. Ýð÷èì õ¿÷ã¿é. íîîëóóð áîëîâñðóóëàõ Çàâõàí àéìàã æèëäýý 2798. áîðëóóëàõ çàõ çýýë òîäîðõîé áóñ. öýâýðëýõ áàéãóóëàìæã¿é áîðëóóëàõ çàõ çýýë õîìñ. 1 õóâü íü ãàöóóð.3 õóâü íü õóø. 2.ò¿ëøíèé ìîä àøèãëàëòûí á¿ñýýñ 35. õºíãºí öàãààíû íóíòàãèéã ÓÁ õîòîîñ òýýâýðëýí àâàõ Äýä á¿òöèéí áà çàõ çýýëèéí õºãæèë Ýð÷èì õ¿÷íèé ñàëáàðûí ñóë õºãæèë íü ¿éëâýðèéí òåõíîëîãèä ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëæ á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàðûã ìóóòãàæ áàéíà. Õºãæèõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿äèéí ¿íýëãýý № 1 ¯éëäâýðèéí ÷èãëýë ͺºöèéí ¿íýëãýý Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð Õàíûí ¿íäñýí ìàòåðèàë áîëîõ õèéò áåòîíû ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä ìàòåðèàë êâàðöûí ýëñ. Ýð÷èì õ¿÷íýýñ õàìààðàëòàé. Áîðëóóëàõ çàõ çýýë õàíãàëòòàé. îéí öýâýðëýãýýíýýñ 3.6 òí íîîñ íîîëóóð áýëòãýõ áîëîìæòîé.

Ìèæèääîðæ Ç.Öîãò Á.Çóíäóé À.Îþóí 91180141 99117651 99465048 Òýñ Ã.Áàò÷óëóóí Óëèàñòàé Í.Þðà Ñ.Áàò-Àìãàëàí 99467130 Öýöýí-Óóë Óëèàñòàé Óëèàñòàé Ø.Áàÿðàà 99462599 Óëèàñòàé Ñ.Ãýðýëõ¿¿ 95815879 98091188 99059152 98047011 99049606 Öýöýí-óóë Ä.Ýíõòóÿà Óëèàñòàé Áàòæàðãàë óëèàñòàé Óëèàñòàé Á.ÿððàã÷àà Í.Õ¿ðýëáààòàð Ä.Öýðýíõ¿¿ Á.Íàðàíõ¿¿ ß.Öýðýííàìæèë 99469370 Óëèàñòàé Ä.Õàâñðàëò 4.Âàíäàíäóãàð 99468312 Ñàíòìàðãàç Á.Ãóíààæàâ Á.Îþóíòºãñ Èõóóë Óëèàñòàé Òîñîíöýíãýë Óëèàñòàé Òîñîíöýíãýë Òîñîíöýíãýë Óëèàñòàé Ä. 3 Çàâõàí àéìãèéí ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí æàãñààëò № ¯éëäâýðëýëèéí íýð 1 ßðóó ìàíäàë 2 Áîéæèð óóë 3 Ìîíãîë õàí 4 5 6 7 Òýãøèéí øèì Òýñèéí ãîë Îþó-ãýð 8 Òýñ õàéðõàí 9 10 ̺íõºä ìàíäàã 11 Õóëûí öàãààí îâîî 12 13 14 15 16 Ýëñòèé ãðàíä Ýâ àÿ îë ÿâ á¿òýý Áýðñ¿ì ÕÕÊ Òîä ìàãíàé Áàðóóí àëäàð 17 Àëòàíøîòîé 18 Àëáàí áóñ 19 20 21 22 23 24 25 Àð òàñàðõàé Çàâõàí áàÿëàã Ëõàà õàñ Òóíãàëàãàëò Àëáàí áóñ Àëáàí áóñ Àëáàí áóñ 26 Àëáàí áóñ 27 28 Àëáàí áóñ Àëáàí áóñ 29 Àëáàí áóñ 30 Èõ ºâºãäèé 31 Ñîíîð òðåéä ¯éë àæèëëàãààíû ÷èãëýë òîîñãî Ãàçàð òàðèàëàí Äàâñ Ãàçàð òàðèàëàí ãàçàðòàðèàëàí ãóðèë áàðèëãà Ãàçàð òàðèàëàí Ãàçàð òàðèàëàí Õ¿íñíèé Ãàçàð òàðèàëàí Ìîäîí ýäëýë Øàõìàë ò¿ëø áàðèëãà Ìàëûí òýæýýë ñ¿¿ Òàëõ íàðèéí áîîâ Òàëõ íàðèéí áîîâ ñ¿¿ õ¿íñ Òºìºð ýäëýë Ýñãèé ýäëýë î¸äîë ìóæààí î¸äîë Ãàçàð òàðèàëàí òàëõ òàëõ Òàëõ íàðèéí áîîâ Ìàëûí òýæýýë Ìàõ áîëîâñðóóëàõ Ñóì Óäèðäëàãûí íýð Õàÿã óòàñ ßðóó Á.Ãàëçàãä Ä.Áîëáààòàð Æ.Íàðàí÷èìýã Èõ óóë Ï¿ðýâäîðæ Óëèàñòàé Áàòáîëä Áàÿíòýñ 91008756 9911 95151559 99066322 99465423 99911490 99465789 99463212 99119045 133 .Ï¿ðýâäîðæ Èõ óóë Á.Áàòòîãòîõ Ä.Îòãîííÿì 99087824 Èõ-óóë Óëèàñòàé Óëèàñòàé Öàãààíõàéðõàí Óëèàñòàé Äîðæõàíä Ï.Áààñàíæàâ 98568006 Òîñîíöýíãýë Æ.Ãàíáààòàð 99469648 Óëèàñòàé Ë.

2 13.1% íü ýðýãòýé.0 13.6% ä õ¿ðñýí áàéíà.0% áàéíà. 67.8% íü ýìýãòýé÷¿¿ä áàéãàà áà 48.2 7. 143. Òóñ àéìàã íü 2008 îíû áàéäëààð íèéò 19.1 5. Èíòåðíýòèéí ¿éë÷èëãýý íýâòð¿¿ëýõ òåõíèêèéí áîëîìæ á¿ðäñýí. ñóìûí òºâèéí îéðîëöîîõ ìàë÷èí ºðõ¿¿äýä ãàð óòàñ àøèãëàõ òåõíèêèéí áîëîìæèéã áèé áîëãîîä áàéíà. 2 ñàÿ ãàðóé ìàëòàé àéìàã þì. Äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í: 2007 îíû áàéäëààð 91. áàðèëãûí ñàëáàðûí ºñºëòèéí õóðäàö èë¿¿ áàéíà.6 10.6 20.8 ¿éë÷èëãýý.6 5. áóñàä ñóìóóäòàé ýíãèéí øîðîîí çàìààð õîëáîãääîã.7 òýðáóì òºãðºãò õ¿ðñýí íü 2004 îíòîé õàðüöóóëàõàä 35.1 ñàÿ òîëãîé ìàë. ÕÝÍÒÈÉ ÀÉÌÃÈÉÍ ¯ÉËÄÂÝÐƯ¯ËÝËÒÈÉÍ ÑÓÄÀËÃÀÀ 5. çî÷èä 2005 áóóäàë. 1008. Àéìãèéí á¿õ ñóìä ýð÷èì õ¿÷íèé íýãäñýí ñèñòåìä 2007 îíä õîëáîãäñîíîîñ ãàäíà õºäººãèéí ìàë÷äûí 70 ãàðóé õóâü íü íàð ñàëõèíû ýð÷èì õ¿÷ýýð õàíãàãäæýý.5 2006 ¿éëäâýðëýë òîãòâîðòîé ºñ÷ýý.2 6. Ò¿¿í÷ëýí ̺ðºí.9 2007 2004 îíòîé õàðüöóóëáàë á¿õ ñàëáàðò á¿òýýãäýõ¿¿íèé 67. хөдөө аж ахуй аж үйлдв эр худалдаа үйлчилгээ бусад ¿éë÷èëãýýíèé ñàëáàðûí ýçëýõ õóâèéí æèíã íýìýãä¿¿ëýõ. øóóäàíãèéí ñàëáàðòàé. 1. Áàéíãûí àæèëëàãààòàé ñóóðèí õîëáîî. Äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé á¿òöèéí ººð÷ëºëò Õýäèéãýýð àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí äîòîîä á¿òýö ººð÷ëºãäºæ áàéãàà ÷ 2008 îíû 69.0 ìÿíãàí òýìýý. Çóðàã 5. ÄÍÁ-íä àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí ýçëýõ õóâèéí æèí íü 5.7 ìÿíãàí õ¿í àìòàé.1.8 15.ÒÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝÃ. Öýíõýðìàíäàë ñóìóóäòàé õàòóó õó÷èëòòàé çàìààð.8% ºññºí áàéíà. 822. Çóðàã 5.0 13. Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý 134 .2 12. Äýä á¿òýö: Àéìãèéí òºâ õàòóó õó÷èëòòàé çàìààð Óëààíáààòàð õîòòîé õîëáîãäñîí. Òóñ àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ¿íäñýí ñàëáàð íü õºäºº àæ àõóé þì.8 ìÿíãàí ÿìàà òîîëîãäæýý. 158. 2.6 2004 Ýäèéí çàñãèéí á¿òöèéã ñàéæðóóëàí äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íä àæ ¿éëäâýð. àøèãò ìàëòìàëûí áîëîâñðóóëàë-òûí ò¿âøèíã øàò äàðààòàé àõèóëæ.2 ìÿíãàí õîíü. 50. Äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íä õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðûí ýçëýõ õóâèéí æèí æèë äàðààëàí ºñºæ 2007 îíû áàéäëààð 69. ¿¿íèé äîòîð 4.7-8. îðîí íóòãèéí 2 õîòòîé. õîëáîî òýýâýð.5 ìÿíãàí ºðõ. ¯¿íèé äîòîð õóäàëäàà 64. Íèéò õ¿í àìûí 49. íýì¿¿ ºðòºã øèíãýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéã íýìýãä¿¿ëýõèéã àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí õºãæëèéí ãîë ÷èãëýë ãýæ ¿çýæ áàéíà. 63.3% íü õºäºëìºðèéí íàñíû õ¿í àì áàéíà.3 ìÿíãàí àäóó. 2008 îíû ýöñèéí áàéäëààð àéìãèéí ä¿íãýýð 2. 2007 îíîîñ á¿õ ñóìûí òºâèéã õºäºë㺺íò õîëáîîíû ñ¿ëæýýíä õîëáîæ. Àéìãèéí ýäèéí çàñàãò ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ã¿éöýòãýæ áóé ¿¿ðýã Àéìãèéí íèéãýì ýäèéí çàñãèéí ºíººãèéí áàéäàë Õýíòèé àéìàã íü îéò áîëîí òàë õýýð õîñîëñîí 83 ìÿíãàí êì2 íóòàãòàé. Íèéò ìàëûí òîî Ìàë àæ àõóé: Àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ¿íäñýí ñàëáàð íü ìàë àæ àõóé áºãººä äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëèéí 69. Æàðãàëòõààí. çàñàã çàõèðãààíû 17 ñóì.5 11.6%-èéã õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿í ýçýëäýã áà ò¿¿íèé 90%-èéã ìàë àæ àõóéí ãàðàëòàé á¿òýýãäýõ¿¿í ýçýëäýã.6 ìÿíãàí ¿õýð.

5% íü 10001499 õ¿ðòëýõ ìàëòàé. áîëîìæ õàíãàëòã¿é áàéãàà çýðýã øàëòãààíóóä ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæèëä ñºðºãººð íºëººëæ áàéíà ãýæ ¿çýæ áîëîõ þì. ìàëûí òýæýýë. ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéí õºãæèë ñóë áàéãàà çýðýã øàëòãààíóóäòàé õîëáîîòîé ãýæ ¿çäýã áàéíà. Õýíòèé àéìàã 35. Äýýðõ ¿íýëãýýíýýñ õàðàõàä ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýëä òåõíèê.4) Çóðàã 5. ¿õðèéí òîîã ºñãºõ. Ìàëûí òýæýýë áýëòãýë.Ñ¿¿ëèéí 5 æèëèéí áàéäëààð 2004-2007 îíóóäàä ìàëûí òîî òîãòâîðòîé ºñºæ áàéñàí õýäèé ÷ 2008 îíä 3% áóóðñàí áàéíà.5 ãà. ãà Çóðàã 5. 12 % íü 1500-2000 õ¿ðòýëõ.8%-èéã ýçýëæ áàéãàà íü àæèëëàõ õ¿÷íèé çàëóó õàëààã áýëòãýõ øààðäëàãà áèé áîëñîíûã õàðóóëæ áàéíà. àæèëëàõ õ¿÷íèé çàëóó õàëààã áýëòãýõ çýðýã ¿éë àæèëëàãàà õàíãàëòã¿é áàéíà. 268 õóäàã ãàðãàæ áýë÷ýýðèéí óñàí õàíãàìæèéã ñàéæðóóëæýý.0 ìÿíãàí ãà ýðãýëòèéí òàëáàéòàé.5% íü ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýëèéí õºãæëèéã ñàéí. òºìñ 361. àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí óäèðäëàãûí óð ÷àäâàðûã ñàéæðóóëàõ. èðãýä ìàë÷äààñ ìàë àæ àõóéí ñàëáàðûí ºíººãèéí áàéäëûã ¿íýëýõ çîðèëãîîð ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãàä îðîëöîã÷äûí 50 % íü ìàë àæ àõóéí ñàëáàðûí õºãæëèéã õàíãàëòã¿é ãýæ ¿íýëæýý.5% íü äóíä çýðýã. ìàë÷äûí ¿éëäâýðëýë. (Çóðàã 5. áýë÷ýýðèéí óñàí õàíãàìæèéã ñàéæðóóëàõ. 1000-ààñ äýýø ìàëòàé ºðõèéí òîî 340 áàéãàà áà ¿¿íýýñ 81. ìàðêåòèíã. 2008 îíû áàéäëààð 3146 ãà-ä òàðèàëàëò õèéñýíýýñ: ¿ð òàðèà 2620 ãà. òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýë õèéõ.4 öí áàéíà. 1700 ìàë á¿õèé ºðõ áàéíà. 6. ̺í áàéãàëü öàã óóðûí ýðñäýë.7 öí. íýã ìàëààñ àâàõ àøèã øèìèéí ¿ç¿¿ëýëò ìóó.5 ãà-ä òàðèàëæ. Ìàë àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõ òàëààð òýìýý. òí Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý 2008 îíû áàéäëààð ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýë ýðõýëäýã 17 àæ àõóé íýãæýýñ 8 òîìîîõîí àæ àõóéí íýãæ íü íèéò òàëáàéí 30.5% íü 2001-ýýñ äýýø ìàëòàé áàéíà. 5. Ìàë àæ àõóéí ñàëáàð àéìãèéí ýäèéí çàñàãò ãîëëîõ áàéð ýçýëæ áàéãàà òóë ìàëûí ãàðàëòàé ò¿¿õèé ýäèéã áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ. ýð÷èìæñýí ôåðìåðèéí àæ àõóéã îëíîîð áàéãóóëàõ øààðäëàãà òóëãàð÷ áàéíà. òºìñíèéõ 80. õ¿íñíèé íîãîî 164. ¿ð òàðèàíû ãà-ûí óðãàö 7. Ãàçàð òàðèàëàí íü àéìãèéí çàñãèéí íýã ñàëáàð þì. áýë÷ýýðèéí óñàí õàíãàìæèéã ñàéæðóóëàõ àæèëä æèë á¿ð àõèö äýâøèë ãàð÷. ÷àäàâõèéã çºâ àøèãëàõ. Îðîí íóòãèéí òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà. àõóéí äýä á¿òöèéã ñàéæðóóëàõ ÿâäëûã ãîë ÷èãëýë áîëãîæ áàéíà. Àéìãèéí õýìæýýãýýð íèéò 7400 ìàë÷èí ºðõ. 269. ñ¿¿ëèéí 2 æèëèéí áàéäëààð æèëäýý äóíäàæààð 80. Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðò 2008 îíû áàéäëààð 141 ìåõàíèêæóóëàã÷èä àæèëëàæ áàéãàà áà 40-ººñ äýýø íàñíûõàí íèéò ìåõàíèêæóóëàã÷äûí 44. 4. 3. Ñàíàë àñóóëãàä îðîëöîã÷äûí 23. ñ¿¿íèé ¿õðèéí 3 ôåðìåðèéí àæ àõóé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà.0 ìÿíãàí òí õàäëàí. 42 % íü õàíãàëòã¿é ãýæ ¿íýëñýí áàéíà.3. Õóðààñàí óðãàö. ¿¿ëäðèéã ñàéæðóóëàõ.7 òí ãàð òýæýýë áýëòãýæ. ñ¿ðãèéí á¿òöýä ýçýëæ áàéãàà ÿìààíû òîî òîëãîéí ºñºëò. 135 . 34. Òóñ àéìãèéí ìàë àæ àõóéí ñàëáàð íü áýë÷ýýðèéí ìàë àæ àõóéãààð äàãíàñàí áà ýð÷èìæñýí àæ àõóé ýðõëýõèéã õ¿ñýæ áàéãàà áîëîâ÷ ñàíàà÷ëàãà õîâîð. áàéãàëèéí áýë÷ýýðèéí äààö.9% òàðèàëàëò õèéæýý. Ýíýõ¿¿ ¿íýëãýý íü áýë÷ýýðèéí òàëõàãäàë. Òàðèàëñàí òàëáàé. óñàëãààòàé ãàçàð òàðèàëàíã ýðõëýõ ýäèéí çàñãèéí íººö. áóñàä ìàëûí ºíäºð àøèã øèìòýé íóòãèéí øèëìýë õýýëò¿¿ëýã÷ýýð õàíãàõ.

8 Îëáîðëîõ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûã áèåò áàéäëààð àâ÷ ¿çâýë. Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàð 2008 îíä íèéò 2564. Àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë. 6. 14.5.3 1118.Аймгийн ЗДТГ-ын 2008 оны мэдээ 136 . Õàðèí áèåò áàéäëààð àâ÷ ¿çâýë. 5.3 1079.9 2220. áóñàä ñàëáàðò ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä õàðüöàíãóé öººí áàéíà.3% áóþó 410 àæ àõóéí íýãæ òîãòâîðòîé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà.7 3.1 53.3 1279.8 16.9 1292. õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðò ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä õàðüöàíãóé îëîí.9 328. ñàÿ òºãðºãººð12 ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàð 1 2 3 4 5 6 Öàõèëãààí Äóëààí Îëáîðëîõ ¿éëäâýð Áîëîâñðóóëàõ Õýâëýõ Ìîä áîëîâñðóóëàõ Íèéò 2005 43. 2007 îíûã 2008 îíòîé õàðüöóóëàõàä ãóðèë ¿éëäâýðëýë 4.3 478.6 2497.3 2225. óíäàà çàéðìàãíû ¿éëäâýðëýë 3 äàõèí áóóðñàí áàéíà.3.4 10. Õ¿ñíýãò 5. ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæëèéí ºíººãèéí áàéäàë íºëººëæ áóé õ¿÷èí ç¿éë Õýíòèé àéìàãò 2008 îíû áàéäëààð 503 á¿ðòãýëòýé àæ àõóéí íýãæ áàéãààãèéí 81.2 29. 10 íü óóë óóðõàéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ áàéãààãààñ õàðàõàä òóñ àéìàãò õ¿íñ. 2505.2 ñàÿ òºãðºãèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã áîðëóóëæýý. Çóðàã 5. ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí òîî Òóñ àéìàãò ¿éëäâýðëýë ýðõëýæ áóé áàéäëûã ñàëáàðààð íü àâ÷ ¿çâýë.3% íü õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðò ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ áàéíà. Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý Çóðàã 5.7 2006 2007 2008 10.8 434. 8. Àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéã ¿éë àæèëëàãààíûõ íü ÷èãëýëýýð àâ÷ ¿çâýë. 45 íü õ¿íñíèé.7 979. 43 íü ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðò.3% íü ¿éëäâýðëýëèéí.8 ñàÿ òºãðºãèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýæ. 10 áàðèëãà. 54.3 äàõèí áóóðñàí íü òóñ ñàëáàðûí ¿éëäâýðëýëèéã áóóðóóëæýý. 1.3 684. Õàðèí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí ýçëýõ õóâèéí æèí 8 ïóíêòýýð ºññºí íü çºâõºí ¿íèéí ºñºëò þì.5 62.2.7 357.¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí ¿éë àæèëëàãààíû áàéäàë 12 .2 2564.7 1.7 701. 2007 îíûã 2008 îíòîé õàðüöóóëàõàä æîíøíû ¿éëäâýðëýë 4.1 541.3% íü õóäàëäààíû.

Ýâèéí õ¿÷.6 2007 2008 296.ë 5.4% íü òîãòâîðòîé.8 1.Судалгааны багийн орон нутагт явуулсан судалгаа . Óóë óóðõàéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëò Óóë óóðõàéí îëáîðëîõ ¿éëäâýðëýëèéã áèåò õýìæýýãýýð àâ÷ ¿çýõýä. Ìàõ ýêñïîðò ÕÕÊ-í ìàë íÿäëàõ.3 äàõèí áóóð÷.3 45. Õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæëèéã ¿íýëýõ çîðèëãîîð îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãààð îðîëöîã÷äûí 41.ø 69.Судалгааны багийн орон нутагт явуулсан судалгаа 14 .8 2 Òàëõ òí 186. 2008 îíû áàéäëààð æîíø îëáîðëîëò 4.7 3.6% íü äóíä çýðýã.4 4 Àðõè.3 äàõèí. òåõíîëîãè øààðääàã.5 0.Аймгийн ЗДТГ-ын 2008 оны мэдээ 14 137 .13 Óóë óóðõàéí îëáîðëîõ. ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð.5% íü ñàéí ãýæ ¿íýëñýí áàéíà. Õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàð: Òóñ ñàëáàðò 45 ¿éëäâýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãààãààñ 33 íü òîãòâîðòîé. Õàðèí ìàõ áîëîâñðóóëàõ 2 ¿éëäâýð 300 ãàðóé áîä. Õºâ÷èéí æîíîí. òóõàéí àøèãò ìàëòìàëûíõàà çàõ çýýëèéí ¿íýýñ õàìààðàëòàé áàéäàã. áîëîâñîí õ¿÷èí.5% íü äóíä ãýæ ¿íýëæ áàéãàà íü àøèãò ìàëòìàëûã ã¿í áîëîâñðóóëàëò õèéõã¿éãýýð ò¿¿õèéãýýð íü çàõ çýýëä íèéë¿¿ëýõ. 6000 ãàðóé áîã íÿäàëæ íººöèéí ìàõ áýëòãýõ ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæýý.5% íü äóíä.2008 îíû áàéäëààð àéìãèéí íèéò 131 ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí 66. Óíèâåðñàëü òðåéä ÕÕÊ-í ãóðèëûí ¿éëäâýð¿¿ä.8 88. ñ¿¿ëèéí 3 æèëèéí áàéäëààð õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë íàðèéí áîîâíîîñ áóñàä á¿õ íýð òºðºë äýýð áóóðñàí áàéãààãèéí äîòîð ãóðèë 3.1 162.4 162. 25.ë 1. 32.6 6 Çàéðìàã ìÿí.4 5 Óíäàà ìÿí.7 7 Õýð÷ñýí ãóðèë òí 2.3 äàõèí. Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý Ñàëáàðûí õºãæëèéã îðîëöîã÷äûí 51. 48. 2.8 17. Ãóðâàí òàðãàí ÕÕÊ-í òàëõ.4 8 Öýâýð óñ ìÿí. Òîìîîõîí ¿éëäâýðëýã÷èä ãýâýë Èäýð – Îíîí. áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàð: Õýíòèé àéìàãò àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºëòýé 70 àæ àõóéí íýãæýýñ 5 óóðõàé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëñàí áàéíà.4 17. òåõíèê. Áóóäàéí öàöàë.9% íü õàíãàëòã¿é. Çóðàã 5.9 äàõèí òóñ òóñ ºñæýý.5% íü ñàéí ãýæ ¿íýëñýí íü áîäèò áàéäàëòàé íèéöýæ áàéíà.6% íü çîãñîíãè ¿éë àæèëëàãààòàé áàéíà.ë 60.9 10. ïèâî ìÿí. 14 Õàðèí òóñ ñàëáàðûí õºãæëèéã ¿íýëýõ çîðèëãîîð ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãàä îðîëöîã÷äûí 51. áàéãàëü îð÷íû íºõºí 13 . Óóëûí ¿éëäâýðëýëä èõ õýìæýýíèé õºðºí㺠îðóóëàëò.2 3 0 Äýýðõ õ¿ñíýãòýýñ õàðàõàä. àëò îëáîðëîëò 2.2 55.4 3 Íàðèéí áîîâ Òí 8. óíäàà 7 äàõèí áóóðñàí áàéíà. Õ¿ñíýãò 5.8 0 12. ýðñäýë èõòýé ñàëáàð ó÷ðààñ á¿õ óóðõàéã àøèãëàõ áîëîìæã¿é áàéäàã áàéíà. Õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë Á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð Õýìæèõ 2006 òºðºë íýãæ 1 Ãóðèë òí 134. íàðèéí áîîâíû ¿éëäâýð¿¿ä áàéíà. 33. 7. 12 íü çîãñîíãè áàéíà. í¿¿ðñ îëáîðëîëò 1.

3 1000. áëîê çýðãèéã îãò ¿éëäâýðëýýã¿é áàéíà.0 14.9 902.0 313. ýì÷èëãýýíèé áîëîí öàéíû á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ 1. 52. õóâöàñ î¸äîë. çàâñàðëàõ.3% íü õàíãàëòã¿é. Ýäãýýð õóóëü áóñ àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîã÷äûã Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí “Õóâèàðàà àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîã÷äûí ¿éë àæèëëàãààã çîõèöóóëàõ ò¿ð æóðàì”-ûí õ¿ðýýíä çîõèîí áàéãóóëàëòàíä îðóóëæ îðîí íóòãèéí õºãæèëä õóâü íýìýð îðóóëäàã íèéãìèéí õàðèóöëàãàòàé ãèø¿¿ä áîëãîí òºëºâø¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãààã õýðýãæ¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé. 18. Ãîðÿíêèéí ãðàíóë õèéõ òåõíîëîãè.0 530. àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîæ áàéãàà èðãýä õàìòðàí õýðýãæ¿¿ëñýí òîõèîëäîëä õóâèàðàà àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîã÷ îðîí íóòãèéí èðãýäèéí àæëûí áàéðûã õàäãàëàõ. îäîî ¿éëäâýðëýë íü ýðãýëòèéí õºðºíãèéí äóòàãäëààñ áîëîí çîãñæýý. 2008 îíä ç¿ñìýë áàíç.8% íü äóíä. ¿éëäâýðëýëèéí òåõíèê.1 ìÿíãàí ëèòð õóñíû ø¿¿ñ.3% íü õàíãàëòã¿é. Õ¿ñíýãò 5. Õºíãºí àæ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò 5 ¿éëäâýð áàéãààãààñ ºíãºðñºí îíä 1 ¿éëäâýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëñàí áºãººä ýíý ñàëáàðò àëáàí áóñ õºäºëìºð ýðõëýã÷èä ãóòàë î¸õ.4 ñàÿ òºãðºãèéí áàðèëãà óãñðàëò. ñòàíäàðòûã áîëîâñðóóëæ áàòàëãààæóóëàí ººðèéí íýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã áèé áîëãîñîí. Øèíýýð ºíãºò òîîñãî 50. ïàëê 1250 ø ¿éëäâýðëýæ òºìºð õàéñ.0%-èéã èõ çàñâàðûí àæèë ýçýëæ áàéíà. òàðèìàëæóóëàõ. Áàðèëãà óãñðàëò.6% áóþó 502. íèéãìèéí ºìíº õ¿ëýýõ õàðèóöëàãûã äýýøë¿¿ëýõ áîëîìæ íýýãäýíý. Ò¿ð æóðìûã îðîí íóòãèéí óäèðäëàãà. òåõíîëîãèéí õîöðîãäîë çýðýã øàëòãààíóóäòàé õîëáîîòîé áàéíà. óëààí òîîñãîíû ¿éëäâýðëýë ºññºí áà õààëãà. ýì ¿éëäâýðëýõ 1 íèéò 2 ¿éëäâýð áàéíà.0 Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàð íèéò 10 ¿éëäâýð áàéãààãààñ 6 íü ¿éë àæèëëàãààãàà òîãòâîðòîé ÿâóóëæ áàéíà. 31. ̺í Íîðîâëèí. âîëüôðàì çýðýã àøèãò ìàëòìàëûã èðãýä ãàð àðãààð õóóëü áóñààð îëáîðëîõ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. 181 õàéðöàã àëòàí ãàãíóóð ¿éëäâýðëýæ.7 ñàÿ òºãðºã áàéñàí áîë 2008 îíä ºìíºõ îíîîñ ¿íèéí ä¿íãýýð 2. æîíø. çàñâàð. Êèîí-Îê-Ãî.2 äàõèí áóóðñàí áàéíà. Òóñ ¿éëäâýð 2006 îíä 3. θìîë á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë 2007 îíä 6.ø ìÿí. Õàðèí Áàòøèðýýò ñóìàíä áàéðëàäàã óëàìæëàëò ýìèéí óðãàìëûí ò¿¿õèé ýä áýëòãýõ. Äàðõàí ñóìäàä àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºëòýé àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí òàëáàéãààñ àëò. Îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãààð õºíãºí àæ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæëèéã îðîëöîã÷äûí 28.9% íü ñàéí ãýæ ¿íýëñýí áàéíà. Ìîíãîë óëñûí õàìòàðñàí õºðºí㺠îðóóëàëòààð áàéãóóëàãäàæ òàâàí ñàëààíû. öîíõ Óëààí òîîñãî ºíãºò òîîñãî Òºìºð õàéñ Áëîê íýð Õýìæèõ íýãæ øèð ì3 ì2 ìÿí.0 200. Ýíý ñàëáàðò óëàìæëàëò ýìèéí óðãàìàëûí ò¿¿õèé ýä áýëòãýõ.6% íü äóíä.3 ì2 òóñ òóñ ¿éëäâýðëýñýí áàéíà.3 2008 0. Íèéò ã¿éöýòãýëèéí 47%-èéã áàðèëãà óãñðàëò. Öýíõýðìàíäàë. 3. èõ çàñâàðûí àæëûã õèéæ ã¿éöýòãýñýí íü ºíãºðñºí îíòîé õàðüöóóëàõàä 74.0 ìÿí ø. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëò 1 2 3 4 5 6 7 Á¿òýýãäýõ¿¿íèé òºðºë Ïàëê Ç¿ñìýë áàíç Õààëãà.0 50.ø 2006 2007 0. Ïîøèíãóíû õàíä. 18. ýì÷èëãýýíèé áîëîí öàéíû á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ ¿éëäâýð íü ¿éëäâýðëýëèéí òîíîã òºõººðºìæ. àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºëòýé àæ àõóéí íýãæ¿¿ä.ñýðãýýëòèéã äóòóó õèéõ. Îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãààð áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæëèéã îðîëöîã÷äûí 50. óðãàìàë òàðèàëàõ òàëáàéòàé áîëîâ÷ òåõíîëîãè. Õýíòèé Õýðëýí ÕÕÊ íü ÁÍÀÑÀÓ. àëòàí ãàãíóóðûí ãðàíóë. ýðãýëòèéí õºðºíãèéí äóòàãäàë çýðãýýñ ¿éë àæèëëàãàà íü òîãòâîðòîé 138 . öàõèëãààí õýðýãñýëèéí çàñâàð ¿éë÷èëãýý ýðõýëäýã áàéíà. 53. áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ñàëáàð: 2008 îíä àéìãèéí áàðèëãûí ñàëáàðûí ä¿íãýýð 30-ààä îáüåêòîä íèéò 1981. öîíõ 313. Õèìèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàð òóñ àéìãèéí õóâüä ñàéí õºã溺ã¿é.5 ñàÿ òºãðºãººð ºññºí áàéíà.3 170.0 1250 160.1% íü ñàéí ãýæ ¿íýëæýý. 4800 õàéðöàã òàâàí ñàëààíû õýìõðýã.0 240.ø ì2 ìÿí.

Òóñ àéìãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí òåõíèê. Îéí àæ àõóéí ñàëáàð: Òóñ àéìãèéí íèéò ãàçàð íóòãèéí 1783. òåõíîëîãèéã ñàéæðóóëàõûí òóëä ¿éëäâýð¿¿äèéí 18. Îäîîãèéí òåõíèê. æèìñãýíý áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààíä øóóä áîëîí øóóä áóñààð íºëººëºë ¿ç¿¿ëýõ áîëíî. ãàöóóð. äîëîîãîíî.0% íü çàðèì äàìæëàãûã òîíîã òºõººðºìæèéã ñîëèõ. 12. òåõíîëîãèòîé áàéíà. 24% íü õóó÷èí õîöðîãäñîí òåõíèê. òåõíèê. Ýíý ñàëáàðûí õºãæëèéã ¿íýëýõ ñàíàë àñóóëãàä îðîëöîã÷äûí 17. 41. 12. õóø. Ýíý ñàëáàðûí õºãæèë íü èðýýä¿éä áèé áîëîõ öààñíû áîëîí æèìñ. óëèàñ.3% íü øèíýýð 139 . àíüñ.3% íü ñàéí ãýæ ¿íýëñýí. ÷àöàðãàíà. Ò¿¿í÷ëýí õ¿÷èí ÷àäëàà á¿ðýí àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà øàëòãààíä çàõ çýýë (15%). àæèëëàõ õ¿÷íèé íººöòýé (5%). íàðñ. ¯éëäâýðèéí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëò Ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí ¿éëäâýð¿¿äèéí 75% íü õ¿÷èí ÷àäëàà 50 õ¿ðòýë õóâèàð àøèãëàæ áàéãààãàà ýðãýëòèéí õºðºíãèéí äóòàãäàëòàé (71%) õîëáîí òàéëáàðëàæ áàéíà. ñóðòàë÷èëãàà çýðýãòýé õîëáîîòîé. Çóðàã 5. Îðîëöîã÷äûí ºãñºí ¿íýëãýý íü îðîí íóòãèéí ýì õàíãàí íèéë¿¿ëýõ òºâ.9. 48. áóðãàñ çýðýã íàâ÷èò ìîä çýðýã 30 ãàðóé òºðëèéí øèëì¿¿ñò áîëîí íàâ÷èò îé ýçýëäýã.3% íü õàíãàëòã¿é.9 ìÿíãàí ãà òàëáàéã øèíýñ.9% íü ¿çýæ áàéíà. òåõíèê òåõíîëîãè (7%). ýìèéí ñàíãóóäààð áîðëóóëàãäàæ áàéãàà á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð.8.2% íü ñàéí. 17. ìîíîñ.2% íü õàíãàëòã¿é ãýæ ¿íýëñýí íü òýäãýýðèéí ¿éë àæèëëàãàà.4% íü òåõíîëîãèéí ãîðèìûã ººð÷ëºõ. ¯éëäâýð¿¿äèéí òåõíèê òåõíîëîãèéí áàéäàë ¯éëäâýð¿¿äèéí 37% íü ãàð àæèëëàãààòàé æèæèã îâðûí òîíîã òºõººðºìæòýé. õóñ.0% íü øèíý÷ëýãäñýí. ̺í íýðñ. ìåíåæìåíòèéí óð ÷àäâàð õàíãàëòã¿é áàéãàà çýðýãòýé õîëáîîòîé. ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàðóóäûí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëò áà òåõíèê òåõíîëîãè Õýíòèé àéìàã äàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí ñóóðèëàãäñàí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí ºíººãèéí áàéäëûã ñàëáàðóóäûã òºëººëºõ ÷àäâàð á¿õèé ¿éëäâýð¿¿äýýñ àâñàí ñàíàë àñóóëãààð áîëîí ñòàòèñòèê ìýäýýëëèéã àøèãëàí òîäîðõîéëñîí áîëíî. áàéãàëü õàìãààëàõ ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã. òåõíîëîãèéã ººð÷ëºõ øààðäëàãàòàé ãýæ 68. ìîéë. 18. òåõíîëîãèòîé.4% íü äóíä. òåõíîëîãè íü õóó÷èí ñîöèàëèçìûí ¿åèéíõýýñ îð÷èí ¿åèéí äýâøèëòýò òåõíèê.0% îð÷èí ¿åèéí äýâøèëòýò. íîõîéí õîøóó. õîëáîîòîé àñóóäëóóä îðæ áàéíà. 10.2% íü äóòóó äàìæëàãûã ã¿éöýýæ àâàõ.6% íü äóíä. æèìñãýíèé áîëîí õóøíû ñàìàð èõ õýìæýýíèé íººöòýé áàéíà. ã¿çýýëçãýíý. 34. 15.áàéæ ÷àääàãã¿é áàéíà. Çóðàã 5. òåõíîëîãè õ¿ðòýë ìàø èõ õîëèìîã áàéäàëòàé áàéíà. õàä çýðýã æèìñ. 15% íü õîëèìîã òåõíèê. æîäîî çýðýã øèëì¿¿ñò ìîä. óëèàíãàð. ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷äýýñ àâñàí ñàíàë àñóóëãààð öààøèä ¿éëäâýðëýëèéí òåõíèê. Îéí àæ àõóéí ÷èãëýëýýð 2 àæ àõóé íýãæ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã áà õàìòûí ýçýìøëèéí îéí ìåíåæìåíòèéã õýðýãæ¿¿ëýõ 20 ãàðóé áàéãàëü õàìãààëàõ èðãýäèéí á¿ðòãýëã¿é íºõºðëºë¿¿ä ìîä ¿ðæ¿¿ëýõ. Ñàëáàðûí õºãæëèéã îðîëöîã÷äûí 48. òåõíîëîãè.

¯éëäâýðëýã÷äýä òîõèîëäîæ áàéãàà áýðõøýýë¿¿ä Àéìãèéí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýëèéã ñóäàëæ ¿çýõýä ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë. ãóðèë ¿éëäâýðëýã÷èä. òóðøëàãà äóòàãäàëòàé áàéãààòàé õîëáîîòîé. ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö ÷àíàð ãýñýí áýðõøýýë¿¿ä õàìãèéí èõýýð òîõèîëääîã áàéíà.8. Íýã æèøýý äóðäàõàä Õýíòèé àéìãèéí ãàçàð òàðèàëàí ýðõëýã÷èä øààðäàãäàõ íèéò óëààí áóóäàéí ¿ðèéí 60%-èéã óëñûí íººö áîëîí èìïîðòîîð àâ÷ òàðèàëàëò ÿâóóëäàã. ÷àíàð ìóó áàéãààãààñ ÷àíàðûí øààðäëàãà õàíãàõã¿é á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ íºõöºë á¿ðääýã. òåõíîëîãèéã á¿õýëä íü ñîëèõ ñîíèðõîëòîé áàéäàã áàéíà. òåõíîëîãèéí õîöðîãäîë. á¿òýýãäýõ¿¿íèé ººðèéí ºðòºãèéã íýìýãä¿¿ëñýíýýñ áîðëóóëàëòûã áàãàñãàæ. ¯éëäâýðëýã÷äýä òîõèîëäîæ áàéãàà áýðõøýýë. èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íòýé ºðñºëäºõ ÷àäâàðò øóóä íºëººëæ áàéíà. ¯éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö. 9. ìýðãýøñýí àæèë÷äûí íººö õàíãàëòã¿é. òåõíîëîãèéí õîöðîãäîë íü ¿éëäâýðëýëèéí á¿òýýìæèéã áóóðóóëæ. Àæèëëàõ õ¿÷íèé õóâüä àéìãèéí ÌÑ¯Ò –¿¿ä ºíººãèéí ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýëä íèéöñýí ñóðãàëòûí áààçûã á¿ðä¿¿ëæ ÷àäààã¿éãýýñ øààðäëàãà õàíãàñàí ìýðãýøñýí àæèë÷äûã áýëòãýæ ÷àäàõã¿é áàéãàà íºãºº òàëààñ èõ äýýä ñóðãóóëü òºãññºí ìýðãýæèëòí¿¿äèéí äàäëàãà.1% íü òåõíèê.äàìæëàãà íýìýõ. òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí òîäîðõîéëñíîîð 140 . øèíæëýõ óõààíû ¿íäýñëýëòýé òºëºâëºëò ÿâóóëàõ óð ÷àäâàð äóòìàã áàéãàà íü íºëººëæ áàéíà. Ýíý áýðõøýýë íü òàëõ. ¿ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äýä èë¿¿ èõ òîõèîëääîã. Òåõíèê. Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàãèéí îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñóäàëãàà Èõýíõ ¿éëäâýðëýã÷èä òåõíèê. Òýäãýýð íü ÷àíàðûí øààðäëàãà õàíãàõã¿é áàéäãààñ æèë á¿ð õóðààõ óðãàöûí õýìæýý áóóðàõ íýã øàëòãààíûã á¿ðä¿¿ëæ íºãºº òàëààñ ãàçàð òàðèàëàí ýðõëýã÷èä ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãèéí ãîðèìûã ìºðäºõ. Çóðàã 5. ¯éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýë Ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë áà ýðãýëòèéí õºðºíãèéí àñóóäëûã ¿íäñýíä íü íýã òºðëèéí áýðõøýýë ãýæ òîîöâîë ¿éëäâýð ýðõëýã÷äèéí õóâüä áàíêíû çýýëä õàìðàãäàõ øàëãóóð áà õ¿¿ ºíäºð. õóãàöàà áîãèíî áàéäãààñ ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë õàìãèéí ýëáýã òîõèîëääîã áýðõøýýë áîëæ áàéíà. òåõíèê. Çóðàã 5. 31. òåõíîëîãèéã ñàéæðóóëàõ õóðèìòëàëûã ¿¿ñãýæ ÷àäàõã¿é áàéíà. íàðèéí áîîâ.

Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷äèéí ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í õýðýãëýã÷äèéí ýðýëò õýðýãöýýíä õýðõýí íèéöýæ áàéãààã òîäîðõîéëîõ çîðèëãîîð ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãûí ¿ð ä¿íãýýñ õàðàõàä 15% íü õýðýãöýýã ñàéí. 22. Òýãâýë õýðýãëýã÷èä ¿éëäâýðëýã÷äýýñ þó õ¿ñýýä áàéãààã áîëîí íºãºº òàëààñ ýäãýýð áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿íèéã áîðëóóëæ áàéãàà áîðëóóëàã÷äûí ñàíàëûã òóñãàí äàðààõ çóðàãò õàðóóëëàà.5% õýðýãöýýã äóíä çýðýã. 62. óðãàö àëäàæ áàéãàà. ÕÕÀÀß-íààñ õºíãºëòòýé ¿íýýð àâñàí òåõíèê õýðýãñëèéí òºñëèéí õ¿÷èí ÷àäëûã á¿ðýí àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà çýðýã íü óäèðäëàãûí ìýäëýã. óð ÷àäâàð õàíãàëòã¿é áàéãàà íü ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèëä áýðõøýýë ó÷ðóóëæ áàéíà ãýæ ÒÁ-ûíõàí ¿çñýí áàéíà. Ìºí ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí ìýäëýã. Çóðàã 5.50 Санхүүгийн эх үүсв эр дут маг 37 Үйлдв эрлэл эрхлэгчдийн менежмент ийн ур чадв ар хангалт гүй 16 17 Техник т ехнологийн хоцрогдол 20 18 Мэргэжилт эй ажиллагсадын нөөц хомс 13 Үйлдв эржүүлэлтийн нэгдсэн бодлогогүй Зах зээлийн хомсдол ба хэрэглэгчдийн буруу сэт гэлгээ 9 15 5 ТБ ТББ Òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóä ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äýä òîõèîëäîæ áàéãàà õàìãèéí ãîë áýðõøýýë íü ñàíõ¿¿ãèéí ýõ ¿¿ñâýð.11. Ò¿¿í÷ëýí îðîí íóòãèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé èìïîðòûã îðëîõ ÷àäâàðûã 92. Îðîí íóòãèéí á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿ä èìïîðòûã îðëîõ ÷àäâàð Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàãèéí îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñóäàëãàà Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàãèéí îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñóäàëãàà Ýíý á¿õíýýñ ä¿ãíýæ ¿çýõýä îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íòýé ºðñºëäºæ ÷àäàõã¿é áàéíà. óð ÷àäâàðòàé øóóä õîëáîîòîé ãýæ ¿çýæ áîëîõ þì. ýðãýëòèéí õºðºíãèéí äóòàãäàë ãýæ íýðëýñýí áàéíà. 12. Æèøýý íü: ¯ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë ýðõýëäýã çàðèì àæ àõóéí íýãæ 2007 îíä óðèíø õèéñýí òàëáàéäàà 2008 îíä òàðèàëàëò îãò ÿâóóëààã¿é. Õýðýãëýã÷äèéí õýðýãöýýã õàíãàæ áàéãàà áàéäàë Çóðàã 5. ¯éëäâýðëýëèéí õºãæèëä òîõèîëäîæ áàéãàà áýðõøýýëèéã õàðàõààñ ãàäíà íºãºº òàëààñ òýäãýýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íä õýðýãëýã÷äèéí ºã÷ áàéãàà ¿íýëýìæèéã áàñ àâ÷ ¿çýõ øààðäëàãàòàé. Çóðàã 5. Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ñàéæðóóëàõ ñàíàë 141 .5% íü õàíãàæ ÷àääàãã¿é áàéíà.5% äóíä çýðýã ãýæ ¿íýëñýí áà ýêîëîãèéí öýâýð ò¿¿õèé ýäýýð ¿éëäâýðëýñýí îðãàíèê á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýý íýìýãäýæ áàéãàà áîëîí ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýã÷äýý äýìæèõ øààðäëàãàòàé ãýñýí ñýòãýëãýýòýé õîëáîîòîé áàéæ áîëîõ þì.10.

èðãýäýä ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëýý äýìæèõ ñýòãýëãýýã áèé áîëãîõ (18%) ãýæ õàðèóëæýý.20 Төрөөс Ж ДҮ дэмжих 12 Хэрэглэгчдийн сэт гэлгээг өөрчлөх 11 Хэрэглэгчдийг орлогот ой байлгах Чанар. ýð¿¿ë àõóé áàòàëãààæóóëàëò õèéëãýõ (47%). 142 . íýð òºðëèéã îëøðóóëàí. Õýðýãëýã÷äýä õýäèéãýýð èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã èë¿¿ä ¿çýõ ñýòãýëãýý äàâàìãàé áàéäàã ÷ ¿éëäâýðëýã÷èä á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàðûã ñàéæðóóëæ. ¿éëäâýðëýã÷äèéã òºðººñ äýìæèõ (20%). 26% íü íýð òºðëèéã îëøðóóëàõ. 12% íü ¿íèéã õÿìäðóóëàõ øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çñýíýýñ õàðàõàä îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð. ¯éëäâýðëýã÷èä ìàø õóðäàí ºíäºð àøèã îëîõ òóõàé áîäîõîîñ èë¿¿òýé ººðñäèéí ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãèéã ñàéæðóóëàõ çàìààð çàõ çýýëä òîãòâîðòîé ºðñºëäºõ ÷àäâàðòàé áîëîõûí òºëºº àæèëëàõ øààðäëàãàòàé. Õàðèí áîðëóóëàã÷èä îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýýã íýìýãä¿¿ëýõèéí òóëä ¿éëäâýðëýã÷èä á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð. ýð¿¿ë àõóéí áàòëàãàà ãàðãàõ íü õýðýãöýý øààðäëàãàä íèéöíý ãýæ ¿çñýí áàéíà. ºí㺠¿çýìæèéã ñàéæðóóëæ. ¿çýìæèéã ñàéæðóóëàõ. үзэмжийг сайжруулах 38 Хэрэглэх заав ар бичих 24 6 Нэр т өрлийг нь олшруулах Үнийг нь хямдруулах 47 4 26 12 Хэрэглэгчид Борлуулагчид Õýð ýãëýã÷äýýñ àâñàí ñóäàëãààíààñ õàðàõàä ñàíàë àñóóëãàä îðîëöîã÷äûí 38% íü á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð. ̺í òºðººñ äýìæèæ ºðñºëäºõ ÷àäâàðòàé áîëãîõ çàéëøã¿é õýðýãöýý øààðäëàãà áàéãàà íü õàðàãäàæ áàéíà. 24 % õýðýãëýõ çààâàð áè÷èõ. ºí㺠¿çýìæ òààðóó áàéäàã áàéíà.

òåõíèêèéí á¿òýýãäýõ¿¿í.¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ÑÂÎÒ øèíæèëãýý Äîòîîä îð÷èí Äàâóó òàë Ñóë òàë o Àéìãèéí á¿õ ñóìä òºâèéí ýð÷èì õ¿÷íèé ñèñòåìòýé õîëáîãäñîí. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé øààðäëàãà õàíãàæ ÷àäàõã¿é áàéíà. õàéðãà/ ò¿¿õèé ýäèéí íººöòýé. o Áàíêíû çýýëèéí õ¿¿ãèéí ºñºëò. /öàã óóðûí äóëààðàë. o ÎÕÓ. èðãýäèéí õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàð áóóðàõ. ç¿¿í á¿ñèéí àéìãóóäûã àõóé íýãæ¿¿äèéí ¿éëäâýðëýëèéí òîíîã íèéñëýëòýé õîëáîñîí òºâ çàì òóñ àéìãèéí òºõººðºìæ. o Õèë çàëãàà õî¸ð õºðø îðîí áîëîí ßïîí. ýðãýëòèéí õºðºíãèéí äóòàãäàëòàé. çóä. àøèãëàãäàõ áîëîìæòîé /øîõîéí ÷óëóó. ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí íººö èõ. o Àæèëã¿éäýë. o Ìýðãýøñýí àæèë÷äûã áýëòãýõ 2 ÌÑ¯Ò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã. o Õ¿íñíèé áîëîí õ¿íä . öàãààí òóãàëãà/-ûí òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýëä àæèëëàõ èõ íººöòýé. æîíø. ýìèéí óðãàìëûí íººö èõ. Ãàäààä îð÷èí Áîëîìæ o Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí “100000 àéëûí îðîí ñóóö” õºòºëáºð.9 áàéñàí ¿éëäâýðèéí ãàçðóóä õ¿÷èí ìÿíãàí ãà òàëáàéã îé ìîä ýçýëäýã. òîîñãîíû øàâàð. ìàõ. ãàí . o ªìíº íü áàéãóóëàãäàí àæèëëàæ o Àéìãèéí íèéò ãàçàð íóòãèéí 783. õàòóó õó÷èëòòàé çàñìàë çàìààð o Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðûí àæ õîëáîãäñîí. o Àæèëëàõ õ¿÷íèé íººö èõòýé. áîëîìæòîé òàëáàé. öºëæèëò/. ãºëòãºíº. ýäèéã òàñðàëòã¿é íèéë¿¿ëýõ ýð÷èìæñýí o ªíäºðõààí õîò Óëààíáààòàð õîòòîé àæ àõóé ñóë õºãæñºí. o Ç¿¿í á¿ñèéí àéìãóóä øèëýí êàáåëèéí ñ¿ëæýýãýýð õîîðîíäîî o Ìàõ. 143 . o Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã äýìæèõ õºòºëáºð. o Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí o Ãàçàð òàðèàëàíä àøèãëàõ ¿éëäâýðëýëèéí /òîîñãî. o Îðãàíèê Ìîíãîë ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿íèé õºòºëáºð. o Áàéãàëèéí äàãàëäàõ áàÿëàãèéã o Àéìãèéí íèéãýì. o Áàéãàëèéí äàãàëäàõ áàÿëàã æèìñ. áëîê/ òåõíîëîãè. ãàçàð òºìðèéí õ¿äýð. ñ¿¿. ÁÍÑÓ çýðýã îðíóóäûã õàìàðñàí Ç¿¿í õîéä Àçèéí õàìòûí àæèëëàãààíû èíòåãðàöèä íýãäýí îðîõ ºðãºí áîëîìæ Àþóë çàíàë o Áàéãàëü öàã óóðûí ººð÷ëºëò. o ¯éëäâýðèéí ãàçðóóäûí äèéëýíõ íü ñàìàð. ìºíãº. òºâèéí äàéðàí ºíãºðäºã. ñ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé õîëáîãäñîí. ÁÍÕÀÓ-òàé õèë çàëãàà îðøäîã. ÷àäëûíõàà 20-25%-èéã àøèãëàæ áàéíà. o Àøèãò ìàëòìàë /í¿¿ðñ. òåõíîëîãè õîöðîãäñîí. ìàõàí òîíîã òºõººðºìæ ñòàíäàðò. òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýë¿¿äèéã òîäîðõîéëñîí. o Ç¿¿í á¿ñèéí õºãæëèéí õºòºëáºð /2006-2015 îí/. o Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí ãàçðààñ 2009 îíûã ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äýìæèõ æèë áîëãîí çàðëàñàí. ýëñ. ÷èãëýëýýð áýëòãýãäñýí õ¿íèé íººö o Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëä õàíãàëòã¿é. ýäèéí çàñãèéí àøèãëàõ ¿éëäâýðëýë õºã溺ã¿é. õºíãºí.

Çóðàã 5. ñïèðò Ñàâõèí ãóòàë Í¿¿ðñ Øîõîé. òàâèëãà ¿éëäâýðëýë Àðõè. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í Ñ¿¿ ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í Æèìñ æèìñãýíý ¯ð òàðèà Àëò Òîîñãî Æîíø Áàðèëãûí ìîäîí õèéö Òºìðèéí îðä Õºíãºí áëîê Ìàë íÿäëàõ. ìàõ Ìîä ìîäîí ýäëýë. ýëñ. õàéðãà Ìîä ¿ðæ¿¿ëýã îéí àæ àõóé Òºìñ õ¿íñíèé íîãîî Óíäàà æ¿¿ñ Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóé Ǻãèéí àæ àõóé Íîîñ íîîëóóð ýñãèé ýäëýë 144 . ïèâî. 13. Õýíòèé àéìãèéí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë Таних тэмдэг: Ãóðèëûí ¿éëäâýð Òàëõ íàðèéí áîîâ.

0 ìÿíãàí òí ìàõ áýëòãýí áîëîâñðóóëàõ õ¿÷èí ÷àäàë á¿õèé ìàë íÿäàëãààíû 28 ¿éëäâýð. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîâñðóóëàõ òºñëèéí õ¿÷èí ÷àäàë á¿õèé 88 ¿éëäâýð. 2008 îíû áàéäëààð òóñ àéìãèéí õ¿í àì ñ¿¿ ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ººðèéí ¿éëäâýðëýëýýñ 0.9 ìÿí. Õ¿í àìûí áàðàã òàë õóâü íü òºâëºðººä áóé Óëààíáààòàð õîò áîëîí òºâëºðñºí õîò ñóóðèí ãàçðóóäûí ìàõíû õýðýãöýýã õàíãàõ àñóóäàëä ¿íèéí ºñºëò. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãöýý Õýíòèé àéìãèéí ñ¿¿ ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãöýý 8. öàãààí èäýýíèé æèëèéí õýðýãöýý 325. Õîîë õ¿íñýíä õýðýãëýæ áàéãàà ìàõíû 95 îð÷èì õóâèéã ¿éëäâýðëýëèéí ÿìàð ÷ áîëîâñðóóëàëòã¿éãýýð çàõ çýýëä íèéë¿¿ëæ áàéíà. Ç¿¿í á¿ñèéí àéìãóóäûí õ¿í àìûí ñ¿¿. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãöýý 15 . Ãàäààä çàõ çýýë. ìàõ áîëîâñðóóëàõ 70 ãàðóé öåõ àæèëëàæ áàéãàà ÷ õ¿÷èí ÷àäëûíõàà äºíãºæ 30 îð÷èì õóâèéã àøèãëàæ áàéíà. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë Äîòîîä çàõ çýýë: Õîîë òýæýýëèéí çºâëºìæ.15 Ãóðèë. õýðýãöýý ¯éëäâýðëýëèéí ìåíåæìåíòýíä ¿éëäâýðëýã÷èéí õàìãèéí ò¿ð¿¿íä øèéäâýðëýõ ¸ñòîé ç¿éë íü ¿éëäâýðëýí ãàðãàæ áóé á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýëèéí òóõàé àñóóäàë áàéäàã.òí áàéíà. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë Ôèçèîëîãèéí íîðìîîð ìàíàé óëñûí õ¿í àìûí ãóðèëûí æèëèéí õýðýãöýý 290. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé íèéò õýðýãöýý íü æèøñýí õ¿í àìä íîãäîõ õýìæýýãýýð àâ÷ ¿çâýë 7123. Õàðèí Õýíòèé àéìãèéí õ¿í àìûí ãóðèë. àðèóí öýâýð.5 ñàÿ òí-ûã íü èìïîðòîîð àâ÷ õýðýãëýäýã áàéíà. èìïîðòûí ñ¿¿ 1.5. Ìàõ.0 ìÿíãàí òí áàéäàã.5 ñàÿ òí áºãººä ¿¿íèé 2. õýðýãöýý íü õàíãàãäààã¿é áàéíà ãýæ ¿çýõ áîëîìæòîé þì. ýð¿¿ë àõóéí øààðäëàãûã çàéëøã¿é àíõààðàõ õýðýãòýé áîëæýý. Çóðàã 5. Çóðàã 5. Ñ¿¿.9 ñàÿ ëèòð. Ç¿¿í á¿ñèéí õóâüä ìàë íÿäëàãààíû 5 ¿éëäâýð áàéãààãààñ Õýíòèé àéìàãò 2 ¿éëäâýð áàéãàà áîëîâ÷ ºíººãèéí áàéäëààð ¿éë àæèëëàãààãàà òîãòâîðòîé ÿâóóëæ ÷àäàõã¿é áàéíà. Õýíòèé àéìãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí èðýýä¿é Çàõ çýýëèéí ýðýëò. 14.7 ìÿíãàí òîííûã õýðýãëýñýí íü õýðýãöýýíèé õàíãàìæèéí ò¿âøèí 19.3.8% áàéãàà áà 80. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë Äîòîîäûí çàõ çýýë: Õ¿í àìûí õ¿íñíèé õýðýãëýýíèé 70 îð÷èì õóâèéã èìïîðòîîð àâ÷ áóé ìàíàé óëñûí ãàäààäààñ àâäàãã¿é öîðûí ãàíö õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í íü ìàõ. öåõ àæèëëàæ áàéíà. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýý æèëäýý 6.9 òí áàéíà. ªíººãèéí áàéäëààð æèëä 30 ìÿíãàí òí ñ¿¿. 15. Èéìýýñ õ¿í àìûí õàìãèéí ºðãºí õýðýãöýýò áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýëèéí ýðýëò õýðýãöýýã ç¿¿í á¿ñèéí õýìæýýãýýð ñóäëàâ.Эх үүсвэр: Аймгийн ЗДТГ-ын 2008 оны мэдээ 145 . ÎÕÓ-ûí õ¿í àìûí ìàõ.2%-èéí ýðýëò. Ãýòýë ìàíàé óëñàä 85.1 ìÿíãàí òîíí. Ç¿¿í á¿ñèéí àéìãóóäûí õ¿í àìûí ãóðèë. õýìæýýãýýð Ìîíãîë óëñûí õ¿í àìûí ñ¿¿.

9 162. № 1.4 2905.3%-èéã ººðèéí îðîí íóòãààñ õàíãàæ áàéãàà áà ¿ëäñýí õóâèéã áóñàä çàõ çýýëýýñ íèéë¿¿ëýãäýæ áàéíà.2 òí áàéíà. ñóìä Õýìæèõ íýãæ Õýíòèé òí Õýíòèé àéìãèéí ñóìäààð ¿ç¿¿ëáýë: Áèíäýð ñóì òí Áàÿí-Àäàðãà òí Äàäàë òí Íîðîâëèí òí ªìíºäýëãýð /Õóðõ/ òí 1.1 1705. Òºìñ. õ¿íñíèé íîãîîíû íèéò õýðýãöýý íü 7569.8 3.0 1100.1 Õèâýã òí 40.0 460.Õýíòèé àéìàãò ãóðèë.8 2008 88. 2 3 4 5 2006 6387.7 2905. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëò Õýìæèõ íýãæ 2006 2007 Ãóðèë òí 134.5 Õýð÷ñýí ãóðèë òí 2. ¯ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë Àéìàã. Ýíý íü öààøèä õ¿íñíèé íîãîîíû ¿éëäâýðëýëèéã íýìýãä¿¿ëýõ. 2 Õ¿ñíýãò 5.0 453.8 296.0 0. Õýíòèé àéìãèéí õ¿í àìûí òºìñ.3 ìÿíãàí òîíí ãóðèëûã õýðýãöýýã õàíãàõ áîëîìæòîé þì.1 119.2 %-èéã õ¿íñíèé íîãîîíû õýðýãöýýíèé 38.0 325.0 750. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä áîëñîí ¿ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë 2007 îíä ºìíºõ îíîîñ 3 äàõèí áóóðñàí íü òóõàéí æèëèéí õýò õàëóóí áîëæ ¿ð òàðèàíû êîìïàíèóä óðãàö àëäñàíòàé õîëáîîòîé àæýý.0 2007 2080.4 17.3 Төмс Àéìãèéí õ¿í àìûí òºìñíèé õýðýãöýýíèé 93.9 1360.6 Òàëõ òí 186. õ¿íñíèé íîãîîíû õýðýãöýý. 16. Òóñ àéìãèéí òºìñ. õ¿íñíèé íîãîîíû óðãàö õóðààëòûí áàéäàë 2006 2007 2008 Íýð òºðºë Õýìæèõ íýãæ Òºìñ òí 2580. õ¿íñíèé íîãîîíû çàõ çýýë Õýíòèé àéìãèéí æèøñýí õ¿í àìûí òºìñ.0 0. Хүнсний ногоо Хэрэгцээ Хураасан ургац Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý 146 .0 1035.4 3. 5.4 10.0 260.4 162. íèéë¿¿ëýëò 2008 îíû áàéäëààð 4452. áîëîìæ. Õýíòèé àéìãèéí ãóðèë.0 70. Õ¿ñíýãò 5.0 100.8 1705.9 Íàðèéí áîîâ òí 8. 6.5 3316.0 Õ¿ñíýãò 5.3 Çóðàã 5.0 2008 2018. çàõ çýýë áàéãààã õàðóóëæ áàéíà.0 395.0 Õýíòèé àéìãèéí ãóðèëûí ¿éëäâýðëýëýýñ õàðàõàä õ¿í àìûí õýðýãöýýò ãóðèëûí 20062008 îíóóäàä 4-13% ººðèéí ¿éëäâýðëýëýýñ õàíãàñàí áàéíà.0 4217.0 550. Ýäãýýð ãóðèëûí ¿éëäâýð¿¿ä õýâèéí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ ÷àäâàë ç¿¿í á¿ñèéí 6.0 770. 4.8 Õ¿íñíèé íîãîî òí 1399.4 17.3 2339.

õýâëýëèéí áîëîí áè÷ãèéí öààñûã äîòîîääîî ¿éëäâýðëýäýãã¿é.0 ñàÿ øèðõýã áàéíà. çàìàñêà çýðãèéã Óëààíáààòàð õîòûí òºâëºðñºí çàõ çýýë. ¯ð òàðèà. Ìîíãîë óëñûí õýìæýýíä áàéãàëüä óäààí çàäàðäàã íèéëýã óóòíû õýðýãëýýã çîãñîîæ 3-5 ñàðûí õóãàöààíä çàäàð÷ óñòäàã äààâóóí áîëîí öààñàí óóòíû õýðýãëýýã íýìýãä¿¿ëýõ øèéäâýðèéã Çàñãèéí ãàçðààñ ãàðãàæ áàéíà. Ç¿¿í á¿ñèéí àéìãóóäàä ÿëàíãóÿà îðîí íóòàãò áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ýðýëò õýðýãöýý èõ. ¿íý ºðòºã ºíäºð áàéíà.4 ìÿíãàí òí-ûã èìïîðòîîð àâ÷ áàðèëãûí ¿éëäâýðëýëä àøèãëàæýý. Ǻâõºí 2007 îíä àçîòûí áîðäîîã 18.Үндэсний Статистикийн Хорооны 2008 оны мэдээ 147 . öåìåíò. áîðäîîã ¿éëäâýðëýëäýý àøèãëàäàã. ßëàíãóÿà 2004-2008 îíû ¿åä ýäèéí çàñàã ýð÷èìòýé ºñºæ á¿õ ñàëáàðò ñàíõ¿¿ãèéí íººö íýìýãäñýí íü ýíý ñàëáàðûí õºãæèëä ýåðýãýýð íºëººëñºí. ¯¿íòýé õîëáîîòîéãîîð áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿íý ºíäºð áàéíà. Õýíòèé àéìãèéí ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýë ýðõýëäýã àæ àõóéí íýãæ¿¿ä äýýðõ ¿éëäâýð¿¿äýýñ ãàäíà èìïîðòîîð îðóóëæ èðäýã óðãàìàë õàìãààëëûí áîäèñ. æèìñãýíý á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë Çàõ çýýëä íèéë¿¿ëýãäýæ áàéãàà æèìñ. Èìïîðòîîð æèëä äóíäàæààð 97. öààñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë Ìîíãîë óëñ õýðýãëýýíèé öààñ. õóâü õ¿ì¿¿ñ óðãàìàë õàìãààëëûí áîäèñ. èðãýä áàðèëãûí õàâòàí. Óëñûí íººöººñ áîëîí èìïîðòîîð îðóóëæ èðäýã óëààí áóóäàéí ¿ðèéí ÷àíàð õàðèëöàí àäèëã¿é äèéëýíõ íü ñòàíäàðòûí øààðäëàãà õàíãàõã¿é áàéíà. æèìñãýíèéí 16 . Ç¿¿í á¿ñèéí õýìæýýãýýð òîîöîæ ¿çýõýä íèéòäýý 11. áóñàä ìàòåðèàëûã ¿éëäâýðëýäýã ¿éëäâýð¿¿ä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà áîëîâ÷ äîòîîäûí ýðýëò õýðýãöýýíèé öººõºí õóâèéã õàíãàæ áàéíà. Äàðõàí.Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí çàõ çýýë Ìîíãîë óëñàä áàðèëãûí ñàëáàð ýð÷èìòýé õºãæèæ áàéíà. òí æèìñ.16 Óëààí áóóäàéí ¿ðèéã àæ àõóéí íýãæ¿¿ä íººöëºäºã áîëîâ÷ øààðäàãäàõ ¿ðèéíõýý äèéëýíõ õóâèéã óëñûí íººö áîëîí èìïîðòîîð îðóóëæ èðäýã ¿ð õóäàëäàí àâ÷ ¿éëäâýðëýë ÿâóóëæ áàéíà. æèìñãýíý á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýýíèé äèéëýíõ õóâèéã òºâëºðñºí çàõ çýýëýýñ áîëîí èìïîðòîîð õàíãàäàã.0-6. õýðýãëýã÷äèéí ýðýëò õýðýãöýýã òýð á¿ð õàíãàæ ÷àäàõã¿é áàéíà. Ýíý íü ýöñèéí ä¿íäýý áàðèëãà áàéãóóëàìæ. àðìàòóðûí òºìºð.2 ìÿíãàí òîííûã èìïîðòîîð àâ÷ õýðýãëýäýã. Ãýòýë ç¿¿í á¿ñèéí àéìãóóäàä áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ò¿¿õèé ýäèéí íººö èõòýé. ìàòåðèàë èìïîðòîîñ õýò õàðààò áàéíà. áîðäîîã ¿éëäâýðëýëäýý àøèãëàõûí òóëä èõ õýìæýýíèé çàðäàë ãàðãàäàã áàéíà. Ñýëýíãý àéìãóóäàä áàéðøèëòàé. áåòîí õàâòàí. öåìåíò. Æèìñ. æèìñãýíý á¿òýýãäýõ¿¿íèé äèéëýíõ õýñãèéã èìïîðòîîð õàíãàæ áàéíà. Òýäãýýð ¿éëäâýð¿¿ä Óëààíáààòàð õîò. õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ð. ÎÕÓ.5 ìÿíãàí òí ¿ð òàðèàã àâäàã. Ìîíãîë óëñ çºâõºí 2007 îíä 17 ìÿí.9-2. Áàéãàëèéí äàãàëò áàÿëàã áîëîõ æèìñ. Õýíòèé àéìàãò òîîñãîíû 2 ¿éëäâýð àæèëëàæ áàéãàà áîëîâ÷ ¿éëäâýðëýí ãàðãàæ áàéãàà á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿ä ñòàíäàðòûí øààðäëàãà.6 òí æèìñ æèìñãýíèéí õýðýãöýý áàéíà. Öåìåíò ãýõýä 2007 îíä 415. Öààñ. Òóñ àéìãèéí ãàçàð òàðèàëàí ýðõýëäýã àæ àõóéí íýãæ. Îðîí íóòàãò áàðèëãûí ¿éëäâýðëýë ÿâóóëæ áàéãàà àæ àõóéí íýãæ. ̺í Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçðûí “40000 àéëûí îðîí ñóóö” õºòºëáºð õýðýãæèæ ýõëýí áàíêóóä îðîí ñóóöíû óðò õóãàöààíû çýýë îëãîæ ýõýëñýí çýðýã íü áàðèëãûí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ºñºëòºíä øóóä íºëºº ¿ç¿¿ëñýí. ºíãºë㺺íèé òîîñãî. áîðäîîíû çàõ çýýë Ìîíãîë óëñûí õýìæýýíä ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýëä àøèãëàõ çîðèëãîîð õèìèéí áîëîí îðãàíèê áîðäîî ¿éëäâýðëýäýã ìàø öººõºí ¿éëäâýð¿¿ä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã. öààñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã íýã æèëä 1. æèìñãýíý á¿òýýãäýõ¿¿íèéã èìïîðòîîð õóäàëäàí àâ÷ õýðýãëýñýí áàéíà. Áàðèëãûí çàðèì íýð òºðëèéí ò¿¿õèé ýä. Õÿòàä çýðýã óëñààñ èìïîðòîîð àâ÷ ¿éëäâýðëýë ÿâóóëäàã. Èìïîðòîîð àâ÷ õýðýãëýäýã õýâëýëèéí áîëîí áè÷ãèéí öààñíû äèéëýíõ õýñãèéã ÁÍÕÀÓ. Ôèíëÿíä çýðýã óëñààñ íèéë¿¿ëäýã áàéãàà íü ýíý òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë äîòîîäûí ¿éëäâýðëýã÷äýä áîëîìæòîé ãýäãèéã õàðóóëæ áàéíà. Àéìãèéí õýðýãëýã÷äèéí íýã æèëèéí òîîñãîíû õýðýãëýý 4. Àõóéí õýðýãëýýíèé öààñûã öººí òîîíû ¿éëäâýð ¿éëäâýðëýæ çàõ çýýëä íèéë¿¿ëäýã. õºíãºí áëîê.7 ìÿíãàí òí-ûã èìïîðòîîð àâ÷ ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýëä àøèãëàæýý. îðîí ñóóöíû ºðòºã ºíäºð áàéõ íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëæ áàéãàà þì. Áàðèëãûí ¿éëäâýðëýëèéí ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä áîëîõ òîîñãî. ÎÕÓ. Õýíòèé àéìãèéí æèøñýí õ¿í àìûí æèìñ.

Àéìãèéí õýìæýýíä áàéãàëèéí ò¿ãýýìýë áàÿëàã áîëîõ áàðèëãûí ýëñ. ñàìàðûí òîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð áàéõã¿é áºãººä 100% èìïîðòîîð õ¿í àìûí õýðýãöýýã õàíãàæ áàéãàà áîëíî. ªìíºäýëãýð 148 . 2007 îíä Õýíòèé àéìàãò öýâýð áîëîí ýðëèéç ¿¿ëäðèéí 737 òîëãîé ¿íýý òîîëîãäñîí áàéíà. ¯éëäâýðëýëèéã ºðãºòãºõ. Ò¿¿õèé ýäèéí íººö Ìàõ. òàñðàëòã¿é ¿éëäâýðëýëèéã õàíãàõ ìàëûí òýæýýëèéí ¿éëäâýð áàéãóóëàõ çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé. À. øîõîéí ÷óëóóíû 5. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëä àøèãëàõ áîëîìæòîé ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéã òîîöîæ ¿çýõýä 29. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí íººö Ç¿¿í á¿ñýä áàðèëãûí ìàòåðèàëûí 30 îðäîä íººö òîãòîîñíîîñ áàðèëãûí ÷óëóóíû 5. áàðèëãûí ýëñíèé 11. ò¿¿íèé äîòîð ¿íýýíèé ñ¿¿íèé íººö 39325. Ìîíãîë óëñûí õýìæýýíä óðãàìëûí òîñ.5 ìÿí òí õýðýãöýý áàéíà. õàéðãàíû íººö ýëáýã. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí íººö Çóðàã 5. Ǻâõºí Õýíòèé àéìãààñ ¿éëäâýðëýëä àøèãëàõ çîðèëãîîð 8.1 ìÿí òí ìàõ áýëòãýõ íººöòýé áàéíà. òîîñãîíû øàâðûí 5. ãàëò óóëûí øààðãàíû 1. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëä ò¿¿õèé ýäýýð àøèãëàõ áîëîìæòîé õàíãàëòòàé íººö áèé.9 ìÿíãàí ëèòð áàéíà. ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí íººö Ñ¿¿. Ýì. êåðàìçèòûí øàâðûí 1 îðä áàéíà. ýëñ õàéðãàíû õîëüöûí 1. ̺ðºí. ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. Ãýõäýý íèéò ñààëèíä àøèãëàãäàõ ìàë áýë÷ýýðèéí ìàëëàãààòàé áºãººä çóí íàìðûí óëèðàëä ò¿¿õèé ýä íèéë¿¿ëýõ áîëîìæòîé áàéäàã ñóë òàëòàé þì.íººöòýé ñóìäûí èðãýä ò¿¿õèéãýýð íü áîëîí ãàð àðãààð áîëîâñðóóëæ õýðýãëýäýã áà áàãàõàí õýìæýýíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèéã îðîí íóòãèéí çàõ çýýëä íèéë¿¿ëäýã.òí áàéãàà áà Õýíòèé àéìàãò 556.òí ìàõ áýëòãýõ íººöòýé áàéãàà ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí ò¿¿õèé ýäèéí õàíãàëòòàé íººö áàéãààã õàðóóëæ áàéíà. àæèëëàõ õ¿÷íèé íººö ãýñýí 2 õ¿ðýýíä òîäîðõîéëîâ. Íèéò õýýëòýã÷ ìàëààñ áýëòãýõ ñ¿¿íèé íººö 40456.7 ìÿí. øèíýýð áàéãóóëàõ íººö áîëîìæóóä Õýíòèé àéìàãò ¿éëäâýðëýëèéã ºðãºòãºõ. ñàìàðûí òîñíû çàõ çýýë Ìîíãîë óëñ 2005-2006 îíóóäàä 1000 ãàðóé òí õóøíû ñàìàðûã ýêñïîðòîíä ò¿¿õèéãýýð íü ãàðãàñàí áàéíà.5 ìÿí.17 Ç¿¿í á¿ñèéí àéìãóóäûí æèøñýí õ¿í àìûí óðãàìëûí òîñíû õýðýãëýýã òîîöîæ ¿çýõýä á¿ñèéí ä¿íãýýð 1613. Ìîíãîë óëñûí àëáàí ¸ñíû á¿ðòãýëòýé ýìèéí íýð òºðºë 1200 ãàðóé áàéäàã áà ò¿¿íèé 60 ãàðóé íýð òºðëèéã äîòîîääîî ¿éëäâýðëýäýã. 17. Õýíòèé àéìãèéí òºâä áàéãóóëàãäàõ ñ¿¿íèé ¿éëäâýðòýé õîëáîîòîéãîîð ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí àæ àõóé áàéãóóëæ. Ñàìàð. ïåðëèòèéí 1. Ýõ ¿¿ñâýð: ¯íäýñíèé Ñòàòèñòèêèéí Õîðîîíû 2008 îíû ìýäýý Ñ¿¿. óëàìæëàëò ýìèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë Ìîíãîë óëñûí õýìæýýíä óëàìæëàëò áîëîí åâðîï ýìèéí ¿éëäâýðëýë ýðõýëäýã àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí äèéëýíõ íü Óëààíáààòàð õîòîä òºâëºðºí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã.0 ìÿíãàí ëèòð. øèíýýð áàéãóóëàõ íººö áîëîìæóóäûã ò¿¿õèé ýäèéí áà ¿éëäâýðëýëèéí íººö. Ìàõíû íººöèéí ñóäàëãàà Ç¿¿í á¿ñèéí ìàõ.

2 ìÿíãàí ãà òàëáàéòàé áà ¿¿íýýñ 21. Ãýõäýý áàéãàëèéí æèìñ. газрын тосны хэрэг эрхлэх газар .359. ò¿¿õèé ýäèéí îðä. Ò¿¿í÷ëýí ýíýõ¿¿ îéí ñàíãààñ àéìãèéí õýìæýýíä 600-800 òí õóøíû ñàìàð. 598 ãà íü õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàõ çîðèóëàëòòàé áàéíà.4%). ýìèéí áîëîí öàéíû óðãàìàë (27.9 ìÿíãàí ãà òàëáàéã îéí ñàí ýçýëäýã. Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí íººö Òóñ àéìàã íü íèéò 90.õýìæýý õýìæýý /ãà/ ýçëýõ õóâü ëèéí òîî /ãà/ /%/ Äîðíîä 12. õàéðãàíû íººö èõòýé.2 ìÿíãàí ãà ãàçàð òàðèàëàíãèéí òàëáàéòàé.4%). аялал жуулчлалын яам 149 .426 Õýíòèé àéìàãò àøèãò ìàëòìàëûí àøèãëàëòûí 44. Õ¿ñíýãò 5. ò¿ãýýìýë àøèãò ìàëòìàëûí íººöèéã (23.4 2 3 Ñ¿õáààòàð 8.6 ìÿíãàí ãà òàëáàéã àøèãëàõ áîëîìæã¿é. õàð òóãàëãà.359.428. çàíàð.7%-èéã ãàçàð òàðèàëàíä àøèãëàõ áîëîìæòîé. Òóñ àéìãèéí õýìæýýíä 2009 îíä Áàéãàëü îð÷èí.031. Îðîí íóòàãò áàéãàëèéí äàãàëäàõ íººö áàÿëàãûã àøèãëàí íýì¿¿ ºðòºã øèíãýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ áîëîìæ áàéíà. óðàí. Îéí ñàíãèéí èõýíõè õýñýã íü Áàòøèðýýò. õîîëíû äàâñ. øèíýñ çýðýã ìîä áýëòãýõ áîëîìæòîé. Àòàðøñàí 40. 7.3 ìÿíãàí øèðõýã áàéíà.6 ìÿíãà áóþó 53. Ýíýõ¿¿ íººöèéã ýíãèéí ¿éëäâýðëýëèéí àðãààð àâ÷ àøèãëàæ áàéíà.9% -ä òàðèàëàëò õèéæýý. íàðñ ìîäíû íººö 96.5-90% íü áàéíà. Àéìãèéí ¿ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàð 2009 îíä 7780 ãà òàëáàéä òàðèàëàëò ÿâóóëæ 12600 ãà-ä óðèíø áîëîâñðóóëàõààð òºëºâëºñºí. àÿëàë æóóë÷ëàëûí ÿàìíààñ îéí ñàíãààñ áýëòãýõ ìîäíû äýýä õÿçãààðûã òîäîðõîéëæ áàòàëñàí òîãòîîëûí äàãóó 1621 ãà òàëáàéãààñ 31800 øîî ìåòð íàðñ.õýìæýý ëèéí òîî /ãà/ 240 312 219 2.275. ¯¿íýýñ 89. æèìñãýíý ò¿¿æ áýëòãýõ íººöòýé.000 30 25 2242 Õàéãóóëûí òóñãàé òàëáàéí çºâøººð.200. öàãààí òóãàëãà.6 ìÿíãàí ãà íü ãàçàð òàðèàëàíãèéí. Áèíäýð.òºìºð. øîõîéí ÷óëóó. Ç¿¿í á¿ñèéí àøèãò ìàëìàëûí òàëáàé18 Õàéãóóë Àøèãëàëòûí áîëîí Íèéò íóòàã àøèãëàëòûí òóñãàé òàëáàéí № Àéìàã äýâñãýðèéí òàëáàéí çºâøººð. õàâòãàðûí òîîñãîíû øàâðûí îðä èõ õýìæýýíèé íººöòýé.700 19 44 10087. Îðîí íóòàãò íýì¿¿ ºðòºã øèíãýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ õàìãèéí áîëîìæòîé áàéãàëèéí áîëîí äàãàëäàõ íººö áàÿëàãóóäàä æèìñ.19 Õýíòèé àéìàãò àøèãëàëòûí áîëö ã¿éöñýí øèíýñ ìîäíû íººö 10. 100-120 òí æèìñ.6 ìÿíãàí øèðõýã.9 ìÿíãàí ãà ýðãýëòèéí òàëáàéã ýçýìøèæ áàéãàà áºãººä 2008 îíä íèéò òàëáàéíõàà 30. ªìíºäýëãýð. õàéãóóëûí 240 çºâøººðºë îëãîãäñîí áàéíà. æèìñãýíý (49. Òóñ àéìãèéí àæ àõóéí íýãæ¿¿ä áîëîí õóâü õ¿ì¿¿ñ 35.3% áóþó 18.2%) ñóäàëãààíä îðîëöîã÷èä íýðëýæýý. 46. Äàäàë ñóìäàä áàéíà.Эх үүсвэр: Байгаль орчин.Эх үүсвэр: Ашигт малтмал. Áàéãàëèéí áîëîí äàãàëäàõ íººö áàÿëàã Ýðäýñ. ãÿíòáîëäûí óëñûí áàòëàãäñàí íººöèéí 58. Óðãàö õóðààëòûí óëñûí äóíäàæ áîëîõ 1ãà-ààñ óëààí áóóäàé 12ö õóðààí àâíà ãýæ ¿çâýë ãóðèë ¿éëäâýðëýëä òîäîðõîé õýìæýýíèé ò¿¿õèé ýäèéí íººö áýëòãýãäýíý ãýæ ¿çýæ áîëîõ þì.ñóìäàä øîõîéí ÷óëóóíû íººö.606 1.100 16 70 12585.2 1 Õýíòèé 8. æèìñãýíý. öàéð. öàéíû óðãàìàëûí áîëîâñîð÷ óðãàöàà ºãºõ õóãàöàà íü æèë á¿ð ººð ººð 18 19 . èëýðö èõòýé òóõàéëáàë òóñ á¿ñýä ãàçðûí òîñ. Îéí íººö áà äàãàëäàõ áàÿëàã Àéìãèéí íèéò ãàçàð íóòãèéí 1783.370 2. ò¿¿õèé ýä Ç¿¿í á¿ñ íóòàã íü õàðüöàíãóé ñàéí ñóäëàãäñàí ýðäýñ. Áàÿíõóòàã ñóìûí Ñîíäóóëò. æîíø. 2008 îíû áàéäëààð àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºëòýé 70 àæ àõóéí íýãæýýñ 10 óóðõàé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæýý. Òóñ àéìàã ò¿ãýýìýë îëäîöòîé áàéãàëèéí áàÿëàã áàðèëãûí ýëñ.

Õàðèí îðîëöîã÷äûí 21. ìàëûí òºãñ íàéðëàãàò òýæýýë áýëòãýõ. Àæèëã¿é÷¿¿äèéí 54. 35.9% íü ýìýãòýé÷¿¿ä. 55. Õàðèí ýäãýýð àøèãëàõ áîëîìæòîé íººö áàÿëàãóóäûã àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéíà (Çóðàã 5. Öàõèëãààí õèéí ãàãíóóð 2. Á.4% íü ò¿ãýýìýë àøèãò ìàëòìàë. àæèë èäýâõèòýé õàéæ áàéãàà àæèëã¿é÷¿¿ä 1067 áàéãàà íü ºíãºðñºí îíû ìºí ¿åòýé õàðüöóóëàõàä 133 õ¿íýýð áóþó 14. 18. àðãà ç¿éã øèíý÷ëýí îð÷èí ¿åèéí äýâøèëòýò ñóðãàëòûí òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõ. áàðèëãûí çàñàë ÷èìýãëýëèéí ìýðãýæëýýð òºãñæýý. ÌѯÒ-èéí ¿íäñýí ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä Ìýðãýæèëòýí áýëòãýæ áóé № Áàéðøèë ÷èãëýë 1 Áîð ºíäºð ÌÑ¯Ò 1. Õýðëýí ñóìûí ÌѯÒ-¿¿ä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. áàðèëãà. óóë óóðõàéí ºðãºí ìýðãýæëýýð àæèë÷äûã áýëòãýõ ÷èãëýëèéã áàðèõ øààðäëàãàòàé. ¿ñ. ìîäîí ýäëýëèéí ìóæààí àâòîìàøèíû çàñâàð÷èí çýðýã ìýðýãæëýýð òºãñºã÷èä ººðòºº àæëûí áàéð ãàðãàõ áîëîìæîîð áóñàä ìýðãýæëýýð òºãñºã÷人ñ èë¿¿ áàéäàã íü äýýðõ àæëûí áàéðòàé òºãñºã÷äèéí õóâèéí æèíã íýìýãä¿¿ëæ áàéíà. Òóñ àéìàãò ìýðãýæèëòýé àæèë÷äûã áýëòãýõ áîëîìæòîé Áîð-ªíäºð. æèìñãýíèéã àøèãëàõã¿é áàéíà ãýæ ¿çñýí. ç¿¿í á¿ñèéí õºäºëìºðèéí çàõ çýýëèéí ýðýëòýíä íèéö¿¿ëýõ. Àæèëëàõ õ¿÷íèé íººö Õýíòèé àéìàãò õóó÷èí ¿éëäâýðëýëèéã ñýðãýýõ.3% íü àæëûí áàéðààð õàíãàãäæýý. õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýë. áàðèëãûí ºðãºí ìýðãýæèë. 30. ãîî çàñàë. áîëîí àæëûí áàéðààð õàíãàõàä áýðõøýýëòýé áàéäãààñ òóñ ÌѯÒ-èéí ñóðãàëòûí ¿éë àæèëëàãàà òºäèéëºí ñàéíã¿é áàéíà.7% ýìèéí áîëîí öàéíû óðãàìàë. øèíýýð ¿éëäâýð áàéãóóëàõàä àæèëëàõ õ¿÷íèé íººö õàíãàëòòàé áàéíà. 2008 îíû áàéäëààð àéìãèéí Õºäºëìºð ýðõëýëòèéí àëáàíä á¿ðòãýëòýé .8% íü æèìñ. Öààøèä ñàëáàðûí àæ àõóéí íýãæ¿¿ä ÌѯÒ-èéí õîîðîíäûí õàìòûí àæèëëàãààã ñàéæðóóëæ àéìàã. Áàéãàëèéí áîëîí äàãàëäàõ íººö áàÿëàãèéí àøèãëàëò Îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãààð 48. 8.õýëáýëçýëòýé áàéäàã.8% íü æèìñ. Çóðàã 5. 14 ìàñòåð áàãøòàé 150 . 51. õîîë ¿éëäâýðëýë. Àâòî çàñâàð Õ¿÷èí ÷àäàë . .2 õóâèàð íýìýãäæýý. Íèéò òºãñºã÷äèéí 81. Ýíýõ¿¿ ýðýëò õýðýãöýýòýé íèéö¿¿ëýí ñóðãàëòûí õºòºëáºð.4% íü ò¿ãýýìýë àøèãò ìàëòìàë. 300 ñóóäàëòàé õè÷ýýëèéí áàéðûã ò¿ðýýñýýð àøèãëàäàã. ìàë àæ àõóéí ãàðàëòàé ò¿¿õèé ýäèéã áîëîâñðóóëàõ.4% íü áàðèëãûí ñàíòåõíèêèéí çàñâàð.1% íü ýìèéí áîëîí öàéíû óðãàìàë. Òºãñºã÷äèéí 30. ñóðãàëòûí òºëºâëºãºº. ãýð àõóéí öàõèëãààí. Õýðëýí ñóìûí ÌÑ¯Ò íü 1969 îíä áàéãóóëàãäñàí 2008 îíä 243 ìýðãýøñýí àæèë÷äûã áýëòãýæýý. Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýë.3% íü 16-35 õ¿ðòýëõ íàñíû çàëóó÷óóä áàéíà. Òîêàðü÷èí 3. Æèæèãëýí õóäàëäàà. î¸äîë. õè÷ýýëèéí æèëèéí ¿ðãýëæëýõ õóãàöààã óÿí õàòàí áàéäëààð çîõèöóóëàõ çýðýã ¿éë àæèëëàãààã õýðýãæ¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà. ¯¿íèé óëìààñ ýíý ÷èãëýëèéí ¿éëäâýðëýë æèë á¿ð àìæèëòòàé ÿâàãäàõ ìàãàäëàë áàãà áàéäàã ó÷ðààñ ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéã òàðèìàëæóóëàõ çàìààð íººöèéã òîãòâîðòîé áàéëãàõ øààðäëàãà ãàðäàã ãýäãèéã àíõààðàõ ¸ñòîé. ¿éë÷èëãýý ÿâóóëæ àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí òîî öººí èõýíõ íü óëèðëûí ÷àíàðòàé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã òóë ¿éëäâýðëýëèéí äàäëàãà õèéõ.18). 52. æèìñãýíèéã àøèãëàãäàæ áàéãàà íººö ãýæ ¿çæýý. îäîîãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéã ºðãºòãºõ. Õ¿ñíýãò 5. ãàãíóóð. Áîð–ªíäºðèéí ÌÑ¯Ò íü ºìíºä áîëîí ç¿¿í á¿ñèéí óóðõàéíóóäàä òåõíèêèéí ìýðãýøñýí àæèë÷äûã áýëòãýõ ÷èãëýëýýð àæèëëàæ áàéíà.

Ãóðèëûí ¿éëäâýð . Ìîä ¿ðæ¿¿ëýã. ¯ñ çàñàë. . Òºìðèéí õ¿äýð. Õîîë ¿éëäâýðëýë. îéæóóëàëò. Ñàìàð áîëîâñðóóëàõ.Áàðèëãûí ñàíòåõíèêèéí çàñâàð. Ðàøààí ñóâèëàë . Òºìñ õ¿íñíèé íîãîîíû òàðèàëàëò . Áàðèëãûí çàñàë ÷èìýãëýë 9. . íàðèéí áîîâíû öåõ . Òîîñãî. ìîéëòîé òîñ . Ñëîâàê áÿñëàã ¿éëäâýðëýë ͺºö áîëîìæèéí áºãººä õàíãàëòòàé àæèëëàæ áóé . õóâöàñ çàõèëãà çàñâàð . Öåìåíò . 440 ñóóäàëòàé õè÷ýýëèéí áàéð. èõ çàñâàð ͺºö èõòýé õàíãàëòã¿é àøèãëàëò . ªíäºð öàãààíû õîëèìîã ìåòàëë . Ìîäîí ýäëýëèéí ìóæààí 12. Àÿëàë æóóë÷ëàë . Ìàõíû ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóé . . îéí àæ àõóé . Áîð-ºíäºðèéí óóëûí áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð . . Ìàëûí òýæýýë ¿éëäâýðëýë . àøèãëàëò 3. Çîîãèéí ãàçðóóä . ãîî ñàéõàí 13. Æèæèãëýí õóäàëäàà 2. Õàéðãà áëîêíû öåõòýé.Àâòîìàøèíû çàñâàð. Áàðèëãà ãýð àõóéí öàõèëãààí õýðýãñýë çàñâàð÷èí 8. Õ¿ðýí í¿¿ðñíèé èõ íººöòýé ×àíäãàí. 1. Ìîä ìîäîí ýäëýë . ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð . Ýñãèé ýäëýë /ãàð àðãààð/ 151 . ¯ð òàðèà . θäîë 5. öýöýðëýãæ¿¿ëýëò 11. ìºíãºí ýäëýë . Óëàìæëàëò öàãààí èäýý . Ôåðìåðèéí àæ àõóé ýðõëýëò 10. ¿éëäâýðëýë . ãàãíóóð 4. . Òàëõ. 2 ãà íîãîîíû òàëáàé. . Áàéãàëèéí áîëîí ýäèéí çàñãèéí íººö áîëîìæèéí ¿íýëãýý ͺºö áàãàòàé íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé Çàõ çýýëä ýðýëò ºíäºð Ýðýëò òîãòâîðòîé õýâèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã Ýðýëò áàãà èðýýä¿é ìóó íººöèéã . . Àëò îëáîðëîëò . Õè÷ýýëèéí 18 àíãè êàáèíåò. Áàðèëãà óãñðàëò. Ǻãèéí àæ àõóé . Ñèéëáýð õýý ÷èìýãëýë 6. íàðèéí áîîâ 7. 40 õ¿¿õäèéí äîòóóð áàéð Ìàñòåð äàäëàãûí 3 ãàçàð . Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ . ̺íãºí-ªíäºðèéí ìºíãº. òàðèàëàëò. 12 ìàñòåð äàäëàãûí ãàçàð . Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóé . äóëààí ¿éëäâýðëýë . Õ¿ñíýãò 5.5 ãà äåíäðî öýöýðëýã. . Áýðõèéí æîíøíû ¿éëäâýð . Öàõèëãààí. æ¿¿ñ . íàðèéí áîîâíû ¿éëäâýð . . Á¿ñ îâîîãèéí îðäóóä . Áàòíîðîâ õèéöèéí àëò.2 Õýðëýí ñóì ÁÑØÓß Õàðüÿà ÌÑ¯Ò 4. ×àöàðãàíû òîñ. Ãóòàë. Õ¿íä ìàøèí ìåõàíèçìûí çàñâàð 1. Áóðèàä òàëõ. Êîìüþòåðèéí îïåðàòîð÷àëáàí õýðãèéí àæèëòàí . 204 îðòîé õ¿¿õäèéí äîòóóð áàéð. Ýìèéí óðãàìàë. ¯éëäâýðëýëä àøèãëàõ áîëîìæòîé ýäèéí çàñãèéí áîëîí áàéãàëèéí íººö áîëîìæóóä òóõàéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýëèéí ýðýëòýíä íü òóëãóóðëàí ¿éëäâýðëýëèéã ¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýëýýð ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íä òóëãóóðëàí ìàòðèöàä áàéðøóóëàõàä äàðààõ áàéäàëòàé áàéíà. . 9. Ìàë íÿäëàõ. 33 ìàñòåð áàãøòàé. .

àíõàí øàòíû áîëîâñðóóëàëò õèéõ ¿éëäâýð . Æîíø áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð 4 Áàÿí-Àäðàãà . ¯ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë . Õýíòèé àéìàãò ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. ìîäîí ýäëýë . 4. ¯éëäâýðëýã÷èä. ¯ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë . ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. ÒÁÁ-í òºëººëëèéí äóíä õèéñýí õýëýëö¿¿ëãýýð òîäîðõîéëîãäñîí çýðýã áàéäëààð ¿íýëæ ñîíãîí àâñàí áîëíî. íàðèéí áîîâ . ºðãºæ¿¿ëýõ. çàõ çýýëèéí íºõöºë áîëîìæóóäûí ¿íýëãýýã õàâñðàëò 1-ýýñ ¿çíý ¿¿. Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð 8 Áàòøèðýýò . . ºðãºæ¿¿ëýõ ¿éëäâýðëýëèéí ÷èãëýë¿¿äèéã äàðààõ áàéäëààð òîäîðõîéëñîí áàéíà. Ìàë íÿäëàõ. Ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí àæ àõóé . ÒÁ áà ÒÁÁ-óóäûí òºëººëºã÷äèéí ñàíàë àñóóëãààð òîäîðõîéëîãäñîí. Îéí àæ àõóé 3 Áýðõ òîñãîí . Õ¿ñíýãò 5. 10.Õýíòèé àéìàãò ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. ¯ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë 6 Íîðîâëèí . Øèíýýð áàéãóóëàõ. Îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãààð øèíýýð áàéãóóëàõ. Áÿñëàãíû ¿éëäâýð 152 . Ìîä. 1 Õýðëýí . Ãóðèëûí ¿éëäâýð 5 Äàäàë . ¯ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë 7 Áîð-ªíäºð òîñãîí . ºðãºæ¿¿ëýõ ¿éëäâýð¿¿äèéí æàãñààëò Ñóìûí íýð ¯éëäâýðëýëèéí íýð òºðºë. Ǻãèéí àæ àõóé . øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä Õýíòèé àéìàãò Õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí áà øèíý ¿éëäâýð¿¿äèéã òîäîðõîéëîõäîî: 3. Òîîñãîíû ¿éëäâýð . ºðãºæ¿¿ëýõ ¿éëäâýð¿¿äèéí äîòîîä íººö áîëîìæ. Çàñãèéí ãàçðûí áîëîí àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä áàãòñàí. Ñóäàëãààíû áàãèéí àéìàãò ¿éëäâýðëýã÷. õýðýãëýã÷èä. Ýìèéí ¿éëäâýð . Ãóðèëûí ¿éëäâýð . Ãóðèëûí ¿éëäâýð. Òàëõ. 5. ÒÁ. áîðëóóëàã÷èä. Õ¿íñíèé íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð 2 ªìíºäýëãýð .

Çóðàã 5. мах Тоосго Жонш Сүүний чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Барилгын модон хийц Зөгийний аж ахуй Мод үржүүлэг ойн аж ахуй 153 . 19. Õýíòèé àéìàãò õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë Таних тэмдэг: Гурилын үйлдвэр Үр тариа Эмийн ургамал Мал нядлах.

Ìàëûí òýæýýë. . Ìàëûí òýæýýëèéí ¿éëäâýð 154 . Ìàëûí òýæýýëèéí ¿éëäâýð. ̺ðºí 3 Áàÿíõóòàã 4 Áàÿí-Àäðàãà 5. . ×àöàðãàíû òîñ. . Äóëààíû öàõèëãààí ñòàíö.Õ¿ñíýãò 5. Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ. Õºíãºí áëîê. æ¿¿ñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð . Îðãàíèê áîðäîî. . . æèìñãýíý áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð . ìàõíû ¿õðèéí ôåðìåðèéí àæ àõóé. õýðýãñýëèéí çàñâàðûí ¿éëäâýð. Õîã õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ. Õýíòèé àéìàãò øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí æàãñààëò Ñóìûí íýð 1. Ìàë áîðäîõ àæ àõóé. . Ñ¿¿íèé. Ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí àæ àõóé . Õ¿íñíèé íîãîî õàäãàëàõ àâòîìàòæóóëñàí àãóóëàõ. Óñàëãààò ãàçàð òàðèàëàí . Ǻãèéí àæ àõóé. . ñàìàðûí òîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð . Ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí àæ àõóé. Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð. Øèëìýë ñîðòûí ¿ðèéí àæ àõóé. Òîîñãîíû ¿éëäâýð . . . . Õýðëýí 2. Ñàìàð. Ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí àæ àõóé . . Õ¿íñíèé íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð. Öààñíû ¿éëäâýð. Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé. Öåìåíòèéí ¿éëäâýð. 11. . . . . ýñãèé ãóòëûí ¿éëäâýð . ×àöàðãàíû òîñ. ìàõíû ¿õðèéí ôåðìåðèéí àæ àõóé. ìàõíû ¿õðèéí ôåðìåðèéí àæ àõóé. պ人 àæ àõóéí òåõíèê. Äàäàë 6 ªìíºäýëãýð 7 Áîð-ªíäºð òîñãîí 8 Áàòøèðýýò 9 Áèíäýð 10 Ãàëøàð 11 Äýëãýðõààí ¯éëäâýðëýëèéí íýð òºðºë . . . æ¿¿ñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð . . Ñ¿¿íèé. . Ñ¿¿íèé. . . Æèìñ. Ýñãèé. Ǻãèéí àæ àõóé. .

Çóðàã 5. 20. Õýíòèé àéìàãò õºãæèõ øèíý ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë

Таних тэмдэг:
Гурилын үйлдвэр

Үр тариа

Цемент

Мал нядлах, мах

Тоосго

Бордооны үйлдвэр

Сүүний чиглэлийн
эрчимжсэн аж ахуй

Хог хаягдал
боловсруулах

Нүүрс

Махны чиглэлийн
эрчимжсэн аж ахуй

Цаас цаасан
бүтээгдэхүүн

Самар боловсруулах

Усалгаатай тариалан

Жимс жимсгэнэ

Үрийн аж ахуй

Чацаргана

Эсгий эсгий эдлэл
Малын тэжээл

Агуулахын аж ахуй

Техник засварын газар

Хүлэмжийн аж ахуй

5.3. Õýíòèé àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ñàëáàðóóäûí èðýýä¿éí õàíäëàãà

155

Ìîíãîë óëñûí Ç¿¿í á¿ñèéí õºãæëèéí õºòºëáºðèéí õ¿ðýýíä ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí
õºãæëèéí ÷èã õàíäëàãûã “Ç¿¿í á¿ñèéí õºãæëèéí îéðûí èðýýä¿éí ñòðàòåãè íü õ¿íýý
äýýäýëñýí, áàéãàëü îð÷èíäîî çîõèöñîí ìýäëýã, ìýäýýëýë, ºíäºð òåõíîëîãè, øèíæëýõ
óõààíû îëîëòîíä ñóóðèëñàí, ýð÷èìòýé ºñºëòòýé, ººðèé㺺 òýòãýõ ÷èãëýë ð¿¿ õàíäñàí,
îíîâ÷òîé á¿òýö á¿õèé ýäèéí çàñàãòàé á¿ñ áîëîí õºãæèõºä îðøèæ áàéíà”20 ãýæ
òîäîðõîéëñîí áàéíà.
Õ¿ñíýãò 5.4. Õýíòèé àéìàã íèéãýì ýäèéí çàñãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýë¿¿äèéã äàðààõ áàéäëààð
òîäîðõîéëñîí áàéíà. 21
Ñàëáàð
Òºëºâëºæ áóé ¿éë àæèëëàãàà
Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé, ãàçàð òàðèàëàíã õºãæ¿¿ëæ ¿ð
òàðèà, òºìñ õ¿íñíèé íîãîîãîî𠺺ðèéí õýðýãöýýã õàíãàæ
պ人 àæ àõóéí ñàëáàð
ìàõ, ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í, ñ¿¿, ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèéã
ýêñïîðòîíä ãàðãàõ, ìàë àæ àõóéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã
äîòîîääîî áîëîâñðóóëæ ýõëýõ,
Áàðèëãà áàðèëãûí ìàòåðèàëûí
Áàðèëãà, áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéã
ñàëáàð
õºãæ¿¿ëæ èðãýäèéí îðîí ñóóöíû õýðýãöýýã õàíãàõ, õîò
ñóóðèí ãàçðûã õºãæ¿¿ëýõ,
Óóë óóðõàéí îëáîðëîõ, áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéã
Óóë óóðõàéí îëáîðëîõ
õºãæ¿¿ëæ ýðäýñ áàÿëàãèéí íººöèéã ýðãýëòýíä îðóóëàõ,
áîëîâñðóóëàõ ñàëáàð
áàéãàëü îð÷íîî õàìãààëàõ.
Áîëîâñðîë, ýð¿¿ë ìýíä, ñî¸ë
óðëàãèéí ñàëáàð

Àÿëàë æóóë÷ëàëûí ñàëáàð

Áîëîâñðîë, ýð¿¿ë ìýíä, ñî¸ë óðëàãèéí ñàëáàðûí
õºãæèë, õ¿ðòýýìæ, õàìðàõ õ¿ðýýã ºðãºòãºí , õ¿í àìûí
ñî¸ëûí ò¿âøèíã ñàéæðóóëæ õ¿íèé õºãæëèéí ò¿âøèíã
äýýøë¿¿ëýõ,
Áàéãàëü îð÷íîî õàìãààëæ áàéãàëü, ò¿¿õèéí äóðñãàëò
ãàçðóóäûã õàìãààëàëòàíä àâàõ çàìààð áàéãàëèéí áîëîí
ò¿¿õèéí àÿëàë æóóë÷ëàëûí ñ¿ëæýý öîãöîëáîðóóäûã
áàéãóóëàí àéìàã îðíîî ñóðòàë÷ëàõ,

Õýíòèé àéìãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýë íü õºäºº àæ àõóé, áàðèëãà,
áàðèëãûí ìàòåðèàë, óóë óóðõàéí îëáîðëîõ ¿éëäâýð áàéõ áà ¿ð òàðèà, òºìñ õ¿íñíèé
íîãîîãîî𠺺ðèéí õýðýãöýýã õàíãàæ, ýðäýñ áàÿëàãèéí íººöèéã ýðãýëòýíä îðóóëæ, õîò
ñóóðèí ãàçðûã õºãæ¿¿ëýõýýð òºëºâëºæýý. Ýäãýýð ñàëáàðûã îéðûí èðýýä¿éä õºãæ¿¿ëýõ
çîðèëòîä ¿íäýñëýí àéìãèéí ¿íäñýí 9 ñàëáàðûí 2015 îí õ¿ðòýëõ õàíäëàãûã ñàëáàð
õîîðîíäûí áàëàíñûí àðãûã àøèãëàí òîäîðõîéëîâ.
Ìàõ, ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ, áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿äèéã 2009 îíîîñ ñýðãýýõ,
øèíýýð áàéãóóëàõ, ºðãºòãºõ çîðèëò òàâüñàí áàéíà. Ýíý çîðèëò áèåëýõ íºõöºëä
áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð, ýð÷èì õ¿÷íèé ¿éëäâýðëýë, òýýâðèéí ñàëáàðûí ºñºëòºíä øóóä
íºëººëíº.
Íèéò ñàëáàðóóäàä õýðõýí íºëººëºõèéã òåõíîëîãèéí êîýôôèöèåíòèéí ìàòðèöûã
¿íäýñëýí ãàðãàâ. Õýíòèé àéìãèéí øèíýýð áàéãóóëàõ, ºðãºæ¿¿¿ëýõ ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ
¿éëäâýð¿¿äýä õºðºí㺠îðóóëàëòûí äýìæëýã ¿ç¿¿ëñíýýð ºíººãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí
á¿òýöýä ººð÷ëºëò ãàðàõ áîëíî.
2008 îíû áàéäëààð àéìãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí á¿òýöýä õºäºº àæ àõóé 81.5%,
óóë, óóðõàé 1.2%, áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýë 0.9%, ýð÷èì õ¿÷, äóëààí 1.2%, áàðèëãà 3.2%,
õóäàëäàà 3.7%, çî÷èä áóóäàë 0.8%, òýýâýð 4.6%, ñàíõ¿¿2.8%-èéã ýçýëæ áàéíà.

Çóðàã 5. 21. Ñàëáàðûí á¿òöèéí ººð÷ëºëò

20

-Ç¿¿í á¿ñèéí õºãæëèéí õºòºëáºð
- Õýíòèé àéìãèéí íèéãýì, ýäèéí çàñãèéí òýðã¿¿ëýõ 5 ÷èãëýëýýð 2020 îí õ¿ðòýë õºãæ¿¿ëýõ áàðèìò
áè÷èã 

21

156

Õóâü

90.0
80.0
70.0
60.0
50.0
40.0
30.0
20.0
10.0
0.0

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

ХАА

81.5

81.1

80.2

78.8

76.3

71.8

66.4

59.7

Уул уурхай

1.2

1.3

1.5

1.8

2.3

3.1

4.1

5.4

Боловсруулах

0.9

1.0

1.2

1.4

1.7

2.3

2.9

3.8

Эрчим хүч

1.2

1.2

1.3

1.4

1.6

1.8

2.1

2.3

Барилга

3.2

3.3

3.7

4.1

4.9

6.5

8.4

11.2

Худалдаа

3.7

3.8

3.8

3.9

4.1

4.4

4.8

5.1

Зочид буудал

0.8

0.8

0.9

0.9

1.0

1.2

1.6

2.0

Тээвэр

4.6

4.5

4.5

4.7

5.1

5.7

6.4

7.1

Санхүү

2.8

2.8

2.9

2.9

3.0

3.2

3.4

3.5

Æèæèã, äóíä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëñíèé ä¿íä àéìãóóäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé
¿éëäâýðëýëèéí á¿òöýä ãàðàõ ººð÷ëºëòèéã òîäîðõîéëîâ.
.
E(X,Y)= ∑XiYi/(∑Xi2)0.5(∑Yi2)0.5
.

N(X,Y)= (1-E(X,Y)2)0.5

Ýíä: X,Y õî¸ð ººð îíû ñàëáàðûí á¿òöèéí âåêòîð
E(X,Y)=1: íýã á¿òýö íºãººãèéí ¿ðãýëæëýë áîëæ áóé
E(X,Y)=0: X,Y õî¸ð á¿òýö ýðñ ÿëãààòàé
0<E(X,Y)<1: íýã á¿òöèéí òîäîðõîé õýñýã íºãºº á¿òöèéí ººð÷ëºëòèéí ¿ðãýëæëýë
áîëæ áóéã èëòãýíý.
E(X,Y)=-1: íýã á¿òýö íºãºº á¿òöèéã áóóðóóëñíû ¿ð äàãàâàð
0<N(X,Y)<1: X áà Y á¿òöèéí ÷èãëýëèéí ººð÷ëºëòèéí õýìæýýã òîäîðõîéëíî.
N(X,Y)=0: õî¸ð á¿òöèéí ººð÷ëºëòèéí ÷èãëýë äàâõöàõ
N(X,Y)=1: ººð÷ëºëòèéí ÷èãëýë ïåðïåíäèêóëÿð
Õ¿ñíýãò 5. 12. Ñàëáàðûí á¿òöèéí ººð÷ëºëò
2009
2010
2011
2012
E(X,Y)=
1
1
1
0.9999
N(X,Y)= 0.0032 0.0064 0.0091 0.0169

2013
0.9994
0.0341

2014
0.9989
0.0469

2015
0.9974
0.0724

2015 îí ãýõýä àéìãèéí ÄÍÁ-ä õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðûí ýçëýõ õýìæýý áóóð÷ 59.7%
áîëîõ áà áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ñàëáàð 11.2%, áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð 3.8%, óóë óóðõàé
5.4% -èéã ýçëýõ áîëíî. Ñàëáàðûí á¿òýöýä ãàðàõ ýíý ººð÷ëºëòèéí ¿ð ä¿íä àéìãèéí ÄÍÁèéí ºñºëò ÿìàð áîëîõûã Çóðàã 5.-ýýñ ¿çíý ¿¿

157

22. Àéìãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò øààðäàãäàæ áàéãàà õºðºí㺠îðóóëàëòûí äýëãýðýíã¿é òàíèëöóóëãûã õàâñðàëò 5.Çóðàã 5. 23.5-17. ñýðãýýõ. 158 . øèíýýð ¿éëäâýð áàéãóóëàõàä 14. ªíººãèéí áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéã ºðãºæ¿¿ëýõ. øèíýýð áàéãóóëàãäàõ ¿éëäâýðëýë¿¿äýä õºðºí㺠îðóóëàëòûí äýìæëýã ¿ç¿¿ëñíýýð ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí á¿òýöýä ººð÷ëºëò ãàðíà. øèíý ¿éëäâýðëýëä øààðäëàãàòàé áàéãàà áàíêíû áîëîí áàíêíû áóñ õºðºí㺠îðóóëàëòûí áîëîìæóóäûã ñàíàë àñóóëãààð òîäîðõîéëñîí. Ñóäàëãààíä îðîëöîã÷èä îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä øààðäëàãàòàé áàéãàà ñàíõ¿¿æèëòèéí äàðààõ õóâèëáàðóóäóóä ñàíàë áîëãîæýý. ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí á¿òöýä ãàðàõ ººð÷ëºëòèéí ¿ð ä¿íä àéìãèéí ÄÍÁ-íèé ºñºëò 2009-2015 îí õ¿ðòýëõ õóãàöààíä 5. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä øààðäàãäàõ ñàíõ¿¿æèëò áà ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóä Á¿ñ íóòãèéí õºãæëèéã èðýýä¿éä òîäîðõîéëîõ ¿éëäâýð¿¿äèéã øèíýýð áàéãóóëàõ. ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ.3 òýðáóì òºãðºãèéí õºðºí㺠îðóóëàëò øààðäëàãàòàé áàéíà. äýìæèí õºãæ¿¿ëýõýä øààðäàãäàõ õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýìæýýã ñàíàë àñóóëãààð òîäîðõîéëæ ò¿¿íä çàðèì øèíæèëãýý õèéñýí. Àéìãèéí ñàëáàðûí ¿éëäâýð¿¿äèéã ºðãºòãºõ.84% áàéãààã ñóóðü ¿ç¿¿ëýëò áîëãîí àâñàí áîëíî. ñýðãýýõ.6% õ¿ðòýë ºñºõ áîëîìæòîé íü õàðàãäàæ áàéíà.4. Øààðäàãäàæ áàéãàà õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýìæýý Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàã Áèä õóó÷èí ¿éëäâýðëýëèéã ñýðãýýõ. Çóðàã 5. ¯éëäâýðëýëèéí ºñºëò Õýíòèé àéìãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ºñºëò 3.2-îîñ ¿çíý ¿¿. 5.

Çóðàã 5. 24 Ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæèò õóâèëáàðóóä

Ñàíàë àñóóëãàä îðîëöîã÷äûí 6% íü ¿éëäâýðëýã÷äèéí ººðñäèéí õºðºí㺠îðóóëàëò, 3%
íü äîòîîäûí õºðºí㺠îðóóëàëò, 9 % íü õóâüöàà ãàðãàõ, 1% íü ìàë÷èä, áîëîâñðóóëàõ
¿éëäâýð¿¿ä, áàíê õîîðîíäûí ãóðàâëàñàí ãýðýý, 1% íü áàðòåðèéí õóäàëäàà, 10% íü
¿éëäâýðëýã÷èä õàäãàëàìæ çýýëèéí õîðøîî áàéãóóëàõ, 20 % íü òºñëèéí çýýë, 50 % íü
õºãæëèéí áàíê áàéãóóëàõ çàìààð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ ãýæ õàðèóëñàí.
Çóðàã 5. 25. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä áàíê ñàíõ¿¿ãèéí áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî

Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàã

Õàðèí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí õºãæèëä áàíê ñàíõ¿¿ãèéí áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîîã
îðîëöîã÷äûí 53.6% íü óðò õóãàöààòàé, áàãà õ¿¿òýé õºðºí㺠îðóóëàëòûí çýýë îëãîõ, 28.6%
íü çýýë àâàõ áîëîìæóóäûã íýìýãä¿¿ëýõ, 17.8% íü ¿íäñýí õºðºíãèéí ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýý
¿ç¿¿ëýõ çàìààð äýìæèõ øààðäëàãàòàé ãýæ òîäîðõîéëñîí áàéíà. Ýäãýýð ñàíàëóóäûã
íýãòãýæ ¿çýõýä ºíººãèéí íºõöºëä áàíê ñàíõ¿¿ãèéí áàéãóóëëàãóóäûí çýýëèéí õ¿¿ ºíäºð,
õóãàöàà áîãèíî, çýýë àâàõ áîëîìæóóä õÿçãààðëàãäìàë áàéãàà ãýæ ä¿ãíýæ áîëîõ þì. ̺í
¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûã äýìæèõ çîðèëãîîð îðæ èðñýí óðò õóãàöààòàé õºðºíãº
îðóóëàëòûí çýýë¿¿äèéã àðèëæààíû áàíêóóä äàìæóóëàí çýýëäýõäýý ººðñäèéí àøãèéã
íýìäýã áîëîõûã îðîëöîã÷èä òýìäýãëýí õýëæ áàéñàí. Ñóäàëãààíààñ õàðàõàä, çàõ çýýëä
îéð, äýä á¿òýö õàðüöàíãóé ñàéí, ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí íººö èõòýé çýðýã äàâóó
òàëóóäûã õàðãàëçàí á¿ñ íóòãèéí èðýýä¿éí õºãæëèéã òîäîðõîéëîõ ¿éëäâýð¿¿äýä
øààðäëàãàòàé õºðºí㺠îðóóëàëòààð äýìæèõ òºðèéí ºì÷èò õºãæëèéí áàíê áàéãóóëàõ íü
îíîâ÷òîé ãýæ ¿çýæ áàéíà.
Ãýõäýý ¿éëäâýðëýã÷äèéí äóíä õóâüöàà ãàðãàõ, õàäãàëàìæ çýýëèéí õîðøîî áàéãóóëàõ
çýðýã ñàíàà÷ëàãóóäûã èäýâõèæ¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãààã ÿâóóëàõ øààðäëàãàòàé.

159

̺í ìàë÷äûí ãàð äýýðõ ñóë ìºíãèéã ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõ ÷èãëýë ð¿¿
õàíäóóëàõûí òóëä òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóä, ¿éëäâýðëýã÷èä ñàíàà÷ëàãàòàé
àæèëëàõ õýðýãòýé þì.
5.5. Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýë õºãæ¿¿ëýõýä òºðèéí áà áèçíåñèéã äýìæèõ òºðèéí
áóñ áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî
5.5.1. Òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîî
Îðîí íóòãèéí òºðèéí áàéãóóëëàãóóä ºíººãèéí áàéäëààð ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí
õºãæèëä äýýðýýñ ºãºãäñºí øèéäâýðèéã ¿éëäâýðëýã÷äýä òàíèëöóóëàõ, ¿éëäâýðëýã÷äýýñ
ãàðñàí
ñàíàëûã
äýýä
áàéãóóëëàãàä
óëàìæëàõ
áàéäëààð
àæèëëàæ
áàéíà.
¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîîã òîäîðõîéëîõ çîðèëãîîð òºðèéí áóñ
áàéãóóëëàãà, õýðýãëýã÷èä, áîðëóóëàã÷èä, ¿éëäâýðëýã÷äýýñ ñàíàë àñóóëãà àâñàí.
Çóðàã 5. 26. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîî
À. Òºðèéí àæèëòàí

Á. Áóñàä

Òºðèéí áàéãóóëëàãûí àæèëòíóóäûí 26 % íü ¿éëäâýðëýëèéí òýðã¿¿ëýõ ñàëáàðûã
áîäëîãîîð äýìæèõ, 22.1% íü ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äýìæèõ ñàí áàéãóóëàõ, 20.8% íü
¿éëäâýðëýã÷äèéã èðãýäýä òàíèëöóóëàõ, ñóðòàë÷ëàõ, 19.7% íü ¿éëäâýðëýã÷äèéã øèíý
òåõíîëîãè, òóðøëàãàòàé òàíèëöóóëàõ, 11.4% íü æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ
õºðºí㺠îðóóëàëòûã íýìýãä¿¿ëýõ ãýæ ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîîã
òîäîðõîéëñîí áàéíà.
Õàðèí ¿éëäâýðëýã÷èä, áîðëóóëàã÷èä, õýðýãëýã÷èä, òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí
àæèëòíóóäûí 24.2% íü õºãæëèéí áàíê áàéãóóëàõ, 23.1% íü òàòâàðûí çºâ çîõèöóóëàëò
õèéõ, 20.4% íü øèíý òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõýä õºðºí㺠îðóóëàëòûí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ, 11.4%
íü õºðºí㺠îðóóëàëòûã òàòàõ áèçíåñèéí îð÷èí á¿ðä¿¿ëýõ, 9.4% íü áèçíåñèéã äýìæèõ
áàéãóóëëàãóóäûã äýìæèõ, 8.6% íü òîíîã òºõººðºìæèéí ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýý áèé áîëãîõ,
1.6% íü äýä á¿òöèéã ñàéæðóóëàõ, 1.3% íü òºðèéí ¿éë÷èëãýýíèé èë òîä áàéäëûã
ñàéæðóóëàõ çàìààð îðîëöîõ ¸ñòîé ãýæ ¿çæýý. Òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà,
¿éëäâýðëýã÷èä, õýðýãëýã÷äèéí ºãñºí õàðèóëòóóäûã ä¿ãíýæ ¿çýõýä ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä
òºðèéí áàéãóóëëàãà õºðºí㺠îðóóëàëòûí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ, òàòâàðûí çºâ òîãòîëöîî
á¿ðä¿¿ëýõ, æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ òºðèéí ºì÷èéí áàíê áàéãóóëàõ, øèíý
òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõýä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ ÷èãëýëýýð îðîëöîõ õýðýãòýé ãýæ ¿çýæ áàéíà.
Áèä òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîî, ¿¿ðãèéã äàðààõ áàéäëààð òîäîðõîéëæ áàéíà.
1. ¯éëäâýðëýë ýðõëýõ íºõöºë áîëîìæèéã á¿ðä¿¿ëýõ
.

Æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýë øèíýýð ýðõëýã÷äèéí ¿éëäâýðëýëèéí áàéð ýñâýë òîíîã
òºõººðºìæèéã áýëòãýæ ºãºõ,

160

.

2.

Òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èä áàéãàà àøèãëàëòã¿é áàðèëãà,
áàéãóóëàìæóóäûã àëáàí áîëîí àëáàí áóñ õºäºëìºð ýðõëýã÷äýä ò¿ðýýñë¿¿ëýõ,
.
Æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí áèçíåñèéí ãàðààíû õºðºí㺠îðóóëàëòàíä
Çàñãèéí ãàçàð áîäëîãîîð áàòëàí äààëò õèéæ ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ,
Òàòâàðûí îíîâ÷òîé õºíãºëºëò, óðàìøóóëàë ¿ç¿¿ëýõ
.

3.

Ýêñïîðòîä ÷èãëýãäñýí, èìïîðòûã îðëîõ ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í
¿éëäâýðëýëèéã øèíýýð áàéãóóëñàí òîõèîëäîëä ýõíèé 2-3 æèë òàòâàðûí
õºíãºëºëò ¿ç¿¿ëýõ,
.
Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷èä 40 -ººñ äîîøã¿é àæëûí áàéð øèíýýð ãàðãàõàä
àæëûí áàéðíû 50%-ä íü óðàìøóóëàë îëãîõ,
պ人 àæ àõóéí ñàëáàðûí æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýã÷äèéã øèíý òåõíèê,
òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõýä íü õºðºí㺠îðóóëàëòààð äýìæèõ
.

Óñàëãààò ãàçàð òàðèàëàí, ¿ðèéí àæ àõóé, ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéä øèíý òåõíèê,
òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõýä 100-500 ñàÿ òºãðºãòýé òýíöýõ ñàíõ¿¿æèëòèéã ýõíèé 3
æèë õ¿¿ã¿é ýñâýë æèëèéí 5%-èéí õ¿¿òýéãýýð 5-ààñ äîîøã¿é æèëèéí õóãàöààòàé
îëãîõ,
.
Çàõ çýýë ºíäºð õºãæñºí îðíóóäûí øèíý, òåõíîëîãè, òóðøëàãàòàé òàíèëöóóëàõ.
4. Áèçíåñèéí áàéãóóëëàãóóäûí õîîðîíä ÷ºëººò, øóäàðãà ºðñºë人í áèé áîëãîõ.
.
.

Òåíäåð, ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã èë òîä íýýëòòýé áîëãîõ,
Õºãæëèéí òºëºâëºãººã õýðýãæ¿¿ëýõèéí òóëä îëîí íèéòèéí õàðèëöàà, õàìòûí
àæèëëàãààã õºãæ¿¿ëýí ¿éë àæèëëàãààã èë òîä òàéëàãíàõ.
5. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä èðãýäèéí îðîëöîîã äýìæèõ, òýäãýýðèéí õ¿÷, íººöèéã
àøèãëàõ
.

Ìÿíãàò ìàë÷äûã æèë á¿ð øàëãàðóóëæ ºðãºìæëºë îëãîäîã. Øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòýíä
áýë÷ýýðèéí àøèãëàëò, ìàëûí òýæýýë áýëòãýë, îðîí íóòàãò îðóóëæ áàéãàà
õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýìæýý, øèíýýð àæëûí áàéð ãàðãàñàí áàéäàë çýðýã
¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã íýìæ îðóóëàõ,
.
Èðãýäýä ýõ îðîí÷ ¿çýë, ò¿¿õýý ìýäýõ, ¿íäýñíèé ñî¸ë, çàí çàíøëàà õàäãàëàí
¿ëäýõ òàëûã èë¿¿ àíõààð÷ õ¿íèé õºãæëèéã äýìæñýí áîäëîãûã ýð÷èìòýé áàðèõ.
6. Áèçíåñèéã äýìæèõ áàéãóóëëàãóóäûã äýìæèõ, ÷àäâàðæóóëàõ
.

Òºðèéí çàðèì ÷èã ¿¿ðãèéã /õóóëü ñóðòàë÷ëàõ, õóóëü áóñ àøèãò ìàëòìàë
îëáîðëîã÷äûã çîõèîí áàéãóóëàëòàíä îðóóëàõ, îðîí íóòãèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã
òàíèëöóóëàõ ¿çýñãýëýí õóäàëäàà, áàéãàëü õàìãààëàõ ãýõ ìýò/ îðîí íóòãèéí
òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäòàé ãýðýý áàéãóóëàõ çàìààð ã¿éöýòã¿¿ëýõ,
.
Áèçíåñèéã äýìæèõ òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí àæèëòíóóäûã ãàäààä îðíû
òýðã¿¿íèé øèíý äýâøèëòýò òåõíîëîãè, ñàíàà÷ëàãàòàé òàíèëöóóëàõ, áèçíåñèéí
çºâëºõ ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ ÷èãëýëýýð ñóðãàõ, ãàäààä îðîíä ìýðãýæèë
äýýøë¿¿ëýõýä íü ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ,
.
Áèçíåñèéã äýìæèõ áàéãóóëëàãóóäûã ò¿ðýýñèéí áàéðààð õàíãàõ,
.
Áèçíåñèéã äýìæèõ ¿éë÷èëãýýí¿¿äèéí òàëààð ¿éëäâýðëýã÷äýä ìýäýýëýë ºãºõ,
òýäãýýðèéã õîîðîíä íü õîëáîæ ºãºõ.
8. Õºðºí㺠îðóóëàã÷, õàíäèâëàã÷ íàðòàé õîëáîî òîãòîîõ, òàòàõ. Ãàäààä, äîòîîäûí
õºðºí㺠îðóóëàã÷èä, õàíäèâëàã÷äàä ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí õºãæëèéí òàëààð ¿íý çºâ
ìýäýýëýë, òàíèëöóóëãà õèéõ,
9. Àæèëëàõ õ¿÷íèéã õºãæ¿¿ëýõ /Õ¿íèé õºãæëèéí áîäëîãî/
.
Îðîí íóòàãò áàéãàà ìýðãýæëèéí ñóðãàëò ¿éëäâýðëýëèéí òºâ¿¿äèéã îð÷èí ¿åèéí
¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãèä íèéöñýí ìýðãýæèëòýé àæèë÷äûã áýëòãýõ
ìàòåðèàëëàã áààçòàé áîëîõîä íü õºðºí㺠îðóóëàëòààð äýìæèõ.
5.5.2. Áèçíåñèéã äýìæèõ òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí îðîëöîî
Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà íü èðãýäèéí ñàéí äóðûí ¿íäñýí äýýð àøãèéí òºëºº áóñ ¿éë
àæèëëàãàà ÿâóóëäàã, òºðººñ õàðààò áóñ áàéãóóëëàãà áºãººä èðãýäèéí ýâëýëäýí íýãäýõ, ýðõ
àøãàà õàìãààëàõ, òýäãýýðèéã äýìæèõ íýã õýëáýð þì.

161

Àæèëã¿é èðãýäýä ºðõèéí îðëîãî íýìýãä¿¿ëýõ óð ÷àäâàð ýçýìø¿¿ëýõ. Ýäãýýðýýñ áèçíåñèéã äýìæèõ ÷èãëýëýýð 6 áàéãóóëëàãà ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã.1% íü çàõ çýýëä áîðëóóëàõàä õàìòðàí àæèëëàõ. áîðëóóëàã÷èä.9 % íü èðãýäèéí ñýòãýõ¿éã ººð÷ëºõºä ÷èãëýãäñýí ¿éë àæèëëàãàà . òýäãýýðèéí ã¿éöýòãýõ ¿¿ðýã. Æèæèã äóíä ¿éëäâýð ýðõëýã÷äèéã çîõèîí áàéãóóëàëòàíä îðóóëàõàä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ çàìààð îðîí íóòãèéí ôåðìåð¿¿ä.20. øààðäëàãûã õàíãàõóéö îð÷èí ¿åèéí ñóðãàëò. ¯íäýñíèé ¿éëäâýðëýëýý äýìæèõ òàëààð èðãýäèéí ñýòãýõ¿éã ººð÷ëºõºä ÷èãëýãäñýí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ. /Çàãàñ ¿ðæ¿¿ëýõ. áîíä çýðýã ¿íýò öààñíû çàõ çýýëèéí òàëààðõ ìýäýýëýë.Õýíòèé àéìãèéí õýìæýýíä 10 ãàðóé òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. Îðîí íóòãèéí íèéãýì ýäèéí çàñãèéí óðò õóãàöààíû õºãæëèéí òºëºâëºëòºíä îðîëöîõ.5. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä èðãýäèéí îðîëöîîã äýìæèõ. ¿éëäâýðëýã÷äýýñ ñàíàë àñóóëãà àâñàí. 4. ¯éëäâýðëýã÷èä. îðîí íóòãèéí æèæèã äóíä ¿éëäâýð ýðõëýã÷äèéã õàìòðàí àæèëëàõ çîõèîí áàéãóóëàëòàíä îðóóëàõ ÷èãëýëýýð àæèëëàõ øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çäýã áàéíà.13. òýäãýýðèéí õ¿÷. õýðýãöýý. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí îðîëöîî ¯éëäâýðëýã÷èä Áîðëóóëàã÷èä Õýðýãëýã÷èä ¯éëäâýðëýã÷èä 64. ¯éëäâýðëýã÷äèéí ýðýëò.6% íü Æį ýðõëýã÷äèéã õàìòðàí àæèëëàõ çîõèîí áàéãóóëàëòàíä îðóóëàõ. ¯íäýñíèé øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî Ìîíãîë óëñûí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä ¿íäýñíèé øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî. 48.3% íü ÷àäâàðæóóëàõ ñóðãàëò. áîðëóóëàã÷èä. íýãäýë íÿãòðàëã¿é. òåõíîëîãè äàìæóóëàõ.3% íü ìýðãýæëèéí çºâëºãºº ¿ç¿¿ëýõ. íººöèéã àøèãëàõ . 6. . áè÷èë áèçíåñèéí òýðã¿¿í òóðøëàãûã òàíèëöóóëàõ. ìàòåðèàëëàã áààçûã áèé áîëãîõ.9% íü ìýðãýæëèéí çºâëºãºº ¿ç¿¿ëýõ. Îðîí íóòãèéí èðãýäýä áóñàä àéìàã. 2.14. á¿òýýãäýõ¿¿íèéã çàõ çýýëä òàíèëöóóëàõ. ¿çýë áàðèìòëàëäàà ¿íýí÷ áèø. Èðãýä íýí ÿëàíãóÿà ìàë÷äàä õóâüöàà. òàíèëöóóëàõ òàëààð õàìòðàí àæèëëàõ.4% íü ìýäýýëëýýð õàíãàõ. 24. Õ¿ñíýãò 5. Îðîëöîã÷äûí 30. Òºðèéí çàðèì ÷èã ¿¿ðãèéã òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãààð ãýðýýãýýð ã¿éöýòã¿¿ëýõ áîëîìæ íýýëòòýé áàéäàã ÷ áèçíåñèéã äýìæèõ áàéãóóëëàãóóä òýð á¿ð àøèãëàæ ÷àääàãã¿é çýðýã ñóë òàëóóä àæèãëàãäàæ áàéíà. 5. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí îðîëöîîã òîäîðõîéëîõ çîðèëãîîð õýðýãëýã÷èä. 11.3% íü çàõ çýýëä çóó÷ëàõ. õýðýãëýã÷èä ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí îðîëöîîã áèçíåñèéí õºãæëèéí ñóðãàëò. 3. 캺ã òàðèõ. 28. Áèçíåñèéã äýìæèõ áàéãóóëëàãóóä ººðèéí îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí õºãæèëä îðóóëàõ õóâü íýìýðèéã òîäîðõîéëñîí óðò õóãàöààíû õºãæëèéí òºëºâëºãººã áîëîâñðóóëàõ. õóâü íýìýð ÷óõàë áèëýý. Îðîëöîã÷äûí 27. Îðîí íóòãèéí 162 . Æèæèã. õîòûí æèæèã. Îðîí íóòãèéí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäûí ÷àäàâõ ñóë. ãàð óðëàë.5% íü çàõ çýýëä áîðëóóëàõàä õàìòðàí àæèëëàõ.3.7% íü Æį ýðõëýã÷äèéã õàìòðàí àæèëëàõ çîõèîí áàéãóóëàëòàíä îðóóëàõ. öàãèéí àÿñààð õóâèð÷ òºñºë õºòºëáºðèéí ¿åä àìü îðäîã çýðýã áàéäàë íü òºðººñ òýäãýýðòýé õàìòðàí àæèëëàõ èòãýõ èòãýëä òààã¿é íºëººëæ áàéíà ãýæ ¿çýõ ¿íäýñòýé. Áèçíåñèéã äýìæèõ îðîí íóòãèéí áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîîã áèä äàðààõ áàéäëààð òîäîðõîéëæ áàéíà. äóíä ¿éëäâýðëýã÷äèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã çàõ çýýëä ãàðãàõ. 5. 23. ìàë àæ àõóéí òîíîã õýðýãñýë ¿éëäâýðëýõ ãýõ ìýò/ . . çºâëºõ ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ áîëîâñîí õ¿÷èí. ìýäëýã îéëãîëò ºãºõ. 6. ìýäýýëýë çºâëºãºº ºãºõ.9 % íü èðãýäèéí ñýòãýõ¿éã ººð÷ëºõºä ÷èãëýãäñýí ¿éë àæèëëàãàà . àëáàí áóñ õºäºëìºð ýðõëýã÷äèéã çîõèîí áàéãóóëàëòàé õóóëèéí ýòãýýäèéí õýëáýðò øèëæ¿¿ëýõ çàìààð òàòâàðûí áààçûã ºðãºæ¿¿ëýõ. 1.

á¿òýýìæèéã íýìýãä¿¿ëýõ îëîí øèíý. ¯¿íä: 1.2% íü ýðäýìòýä. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî ¯éëäâýðëýã÷èä Òºðèéí áàéãóóëëàãà Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà ¯éëäâýðëýã÷äèéí 35. 3. 15. ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãèéã ñàéæðóóëàõ.¿éëäâýðëýã÷èä ¿íäýñíèé øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäòàé õàìòðàí àæèëëàæ ÷àäàõã¿é áàéíà. 42. Øèíý òåõíîëîãè áîëîâñðóóëàõ. õàðèëöàí ¿ð àøèãòàé õàìòûí àæèëëàãààã õºãæ¿¿ëýõ õ¿ñýë ñîíèðõîëòîé. øèíýëýã ñàíàà÷ëàãóóä áàéäàã áîëîâ÷ òýð á¿ð ¿éëäâýðëýëä íýâòýð÷ ÷àäàõã¿é áàéäàã.8% íü ¯éëäâýðëýã÷äèéã øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäòàé õîëáîæ ºãºõ. 29. Õàðèí òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóä øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí øèíý òåõíîëîãè. ñóðòàë÷ëàõ. Ýíý áàéäàë íü ¿éëäâýðëýã÷èä øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí õàìòûí àæèëëàãàà õàíãàëòã¿é áàéãààòàé õîëáîîòîé áºãººä íºãºº òàëààð õî¸ð òàëóóä èäýâõè ñàíàà÷ëàãà ìóóòàé áàéãààã õàðóóëæ áàéíà. ñàéæðóóëàõ òàëààð õàìòðàí òóðøèëò. Ýðäýì øèíæèëãýýíèé àæèëòíóóäûí áîëîâñðóóëñàí øèíý.6.3% íü òåõíîëîãèî ñàéæðóóëàõ çºâëºõ ¿éë÷èëãýý àâàõ.2% íü øèíý òåõíîëîãè.15. á¿òýýãäýõ¿¿íèéã øèíý÷ëýõ. ¿éëäâýðëýã÷äèéí õàðèëöàí ¿ð àøèãòàé õàìòûí àæèëëàãààã áèé áîëãîõîä çóó÷ëàõ.9% íü õîëèìîã áàéäëààð àæèëëàõûã õ¿ñäýã áàéíà. Òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà. ¿éëäâýðëýã÷èä øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí ¿ð àøèãòàé õàìòûí àæèëëàãààã õºãæ¿¿ëýõ õýðýãöýý øààðäëàãà áàéãàà íü ñóäàëãààãààð áàòëàãäàæ áàéíà. òåõíîëîãèéã òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäòàé õàìòðàí îëîí íèéòýä òàíèëöóóëàõ. 25. ñóäàëãàà ÿâóóëàõ ñîíèðõîë èõòýé áàéíà. 163 . 2. Øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäàä ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãè. Øèíý òåõíîëîãè. ñàíàà÷ëàãóóäûã îëîí íèéòýä òàíèëöóóëàõ. Îðîëöîã÷äûí 30. ¯éëäâýðëýã÷èäòýé ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãèéã ñàéæðóóëàõ.4% íü õàìòðàí òóðøèëò ñóäàëãàà õèéõ. 19. Õ¿ñíýãò 5. Øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäàä ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãè. 24. øèíý òåõíîëîãè äàìæóóëàõ ÷èãëýëýýð õàðèëöàí ¿ð àøèãòàé õàìòûí àæèëëàãààã õºãæ¿¿ëýõ. ¯éëäâýðëýã÷èä ïàòåíò õóäàëäàí àâàõ. Îðîëöîã÷äûí 33. øèíýëýã ñàíàà÷ëàãóóä áàéäàã áîëîâ÷ òýð á¿ð ¿éëäâýðëýëä íýâòýð÷ ÷àäàëã¿éãýýð äàðàãäàæ ¿ëäýõ ÿâäàë ò¿ãýýìýë þì.6% íü øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäòàé õîëáîæ ºãºõ. ãýðýýãýýð àøèãëàõ. ñóäàëãààã ¿éëäâýðëýã÷èäòýé õàìòðàí ÿâóóëàõ. ¿éëäâýðëýëä íýâòð¿¿ëýõ òóðøèëò.4% íü ïàòåíò õóäàëäàí àâ÷ àøèãëàõ. ñàíàà÷ëàãóóäûã îëîí íèéòýä òàíèëöóóëàõ. øèíýëýã ñàíàà÷ëàãóóä. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîîã äàðààõ áàéäëààð òîäîðõîéëæ áàéíà. õýðýãëýã÷èäòýé íü õîëáîõ. 43. ñàíàà÷ëàãóóäûã îëîí íèéòýä òàíèëöóóëàõ.6% íü Øèíý òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõýä íü áîäëîãîîð äýìæèõ. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãûí îðîëöîîã òîäîðõîéëîõ ñàíàë àñóóëãûã îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí. á¿òýýìæèéã íýìýãä¿¿ëýõ îëîí øèíý.

âîëüôðàì çýðýã àøèãò ìàëòìàëûã èðãýä õóóëü áóñààð îëáîðëîäîã. ãàãíóóð.9% -ä ¿éëäâýðëýë ÿâóóëàí 69. 2008 îíû áàéäëààð íèéò 131 ¿éëäâýð¿¿äèéí 66.0% íü çàðèì äàìæëàãûã òîíîã òºõººðºìæèéã ñîëèõ.Ä¿ãíýëò. òåõíîëîãèéã á¿õýëä íü ñîëèõ ñîíèðõîëòîé áàéäàã áàéíà. ¯éëäâýð¿¿äèéí 37% íü ãàð àæèëëàãààòàé æèæèã îâîðûí òîíîã òºõººðºìæòýé. Ñàëáàðûí ¿éëäâýð¿¿äèéí 75% íü õ¿÷èí ÷àäëûíõàà 10-50% õ¿ðòýëõ õóâèéã àøèãëàæ áàéíà.óóðõàéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò áè÷èë óóðõàéã õºãæ¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé.3 äàõèí.0% îð÷èí ¿åèéí äýâøèëòýò. õýð÷ñýí ãóðèë 1.0 õóâü íü õ¿÷èí ÷àäëûíõàà 10-25%-èéã. 16.0 õóâü íü 75 áà ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéã àøèãëàí ¿éëäâýðëýë ÿâóóëæ áàéíà.5% íü äóíä çýðýã. áàéãàëü îð÷íûã íºõºí ñýðãýýõ. í¿¿ðñ îëáîðëîëò 1. òåõíîëîãèòîé ¿éëäâýðëýë ÿâóóëäàã. Áýë÷ýýðèéí ìàë àæ àõóé äàâàìãàéëñàí õýâýýð áàéíà. áàðèëãà.3 äàõèí áóóð÷. 31. 12. 12. 15% íü õîëèìîã òåõíèê.0 äàõèí.0 õóâü íü 51-75 %èéã. óíäàà 7 äàõèí. 18. òåõíîëîãèòîé.2 äàõèí áóóð÷ öýâýð óñ.3 äàõèí ºññºí áàéíà. Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðûí õºãæèë ìàø ñóë áàéíà.0% íü øèíý÷ëýãäñýí. áàðèëãûí çàñàë ÷èìýãëýëèéí ìýðãýæëýýð òºãññºí. Íîðîâëèí. 34. Óóë. 9.5% íü ñàéí.1% íü òåõíèê òåõíîëîãèéã á¿õýëä íü ñîëèõ ñîíèðõîëòîé áàéíà. àëò îëáîðëîëò 2.1%-èéã ¿éëäâýðëýëä îãò àøèãëààã¿é. 31. 1000-ààñ äýýø ìàëòàé ºðõèéí òîî 340 áîëæ ºññºí. óóðõàéí ¿éëäâýðëýë èõ õýìæýýíèé õºðºí㺠îðóóëàëò. õîöðîãäñîí òåõíèê. Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðûí õºãæëèéã ñàíàë àñóóëãààð 23. 9. Õýíòèé àéìãèéí òºâ äýýð áàéðëàäàã ÌÑ¯Ò íü 2006 îíä 181.0% íü õàíãàëòã¿é ãýæ ¿íýëñýí áàéíà. ñàíàë 1. Õýíòèé àéìàã äàõ àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºëòýé 70 àæ àõóéí íýãæýýñ 5 óóðõàé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëñàí áàéíà. Òýäãýýð õóóëü áóñ àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîã÷èä îðëîãûí òàòâàð òºëºõ. 6. 2008 îíû áàéäëààð Óóë óóðõàéí îëáîðëîõ ¿éëäâýðëýëèéã áèåò õýìæýýãýýð àâ÷ ¿çýõýä æîíø îëáîðëîëò 4. 4. áîëîâñîí õ¿÷èí. Äàðõàí ñóìäàä àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºëòýé àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí òàëáàéãààñ àëò.0 õóâü íü õ¿÷èí ÷àäëûíõàà 26-50%-èéã. Ñóäàëãààãààð ¿éëäâýð¿¿äèéí 44.4% íü òîãòâîðòîé. 17. Óóë.8%-èéã ýçýëæ áàéíà.1% íü òåõíèê.3 äàõèí. Õýíòèé àéìãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæèë õàíãàëòã¿é áàéíà. Òºãñºã÷äèéí 30. 7.3 äàõèí.4% íü òåõíîëîãèéí ãîðèìûã ººð÷ëºõ. ãýð àõóéí öàõèëãààí. 15. Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðò 2008 îíû áàéäëààð 141 ìåõàíèêæóóëàã÷èä àæèëëàæ áàéãà áà 40-ººñ äýýø íàñíûõàí íèéò ìåõàíèêæóóëàã÷äûí 44. 3. 5. òåõíîëîãè øààðääàã. òåõíîëîãèîð ¿éëäâýðëýë ÿâóóëäàã. Îäîîãèéí òåõíèê. Ýíý ñàëáàðò 45 ¿éëäâýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãààãààñ 33 íü òîãòâîðòîé. Àéìãèéí äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëèéí 77%-èéã õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿í ýçýëäýã áà ò¿¿íèé 90%-èéã ìàë àæ àõóéí ãàðàëòàé á¿òýýãäýõ¿¿í ýçýëäýã. 12 íü çîãñîíãè áàéíà.3% íü øèíýýð äàìæëàãà íýìýõ. Òóñ ñàëáàð 2008 îíä íèéò òàëáàéíõàà 30. 8. 2008 îíä ºìíºõ îíòîé õàðüöóóëàõàä 1. Ýíý ñàëáàðò 2 ìýðãýæëèéí ñóðãàëò ¿éëäâýðëýëèéí òºâ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. ¯éëäâýð¿¿äèéí äèéëýíõè õýñýã íü á¿òýýìæ áàãà. Ñàëáàðûí ¿éëäâýð¿¿äèéí 31.4% íü áàðèëãûí ñàíòåõíèêèéí çàñâàð. òàëõ ¿éëäâýðëýë 1. àðõè ïèâîíû ¿éëäâýðëýë îãò ÿâàãäààã¿é. 42. çàéðìàã 4. ãóðèë ¿éëäâýðëýë ºìíºõ îíîîñ 3. Õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë áóóð÷ áàéíà.6% íü çîãñîíãè ¿éë àæèëëàãààòàé áàéíà. 10. 164 . 24% íü õóó÷èí õîöðîãäñîí òåõíèê. æîíø. Öýíõýðìàíäàë.9 äàõèí òóñ òóñ ºññºí. Ìýðãýæèëòýé àæèë÷äûã áýëòãýõ ñàëáàð ¿éë÷èëãýýíèé ñàëáàðò àæèëëàãñäûã ò¿ëõ¿¿ áýëòãýæ áàéíà. 33. òåõíîëîãèéã ñàéæðóóëàõûí òóëä ¿éëäâýð¿¿äèéí 18.2% íü äóòóó äàìæëàãûã ã¿éöýýæ àâàõ. 2. 2008 îíä 243 ìýðãýøñýí àæèë÷äûã áýëòãýñýí.5 äàõèí. òåõíèê. íàðèéí áîîâ 0.

Ìºí ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýã÷äèéã øèíý. ñóäàëãààã äóòóó õèéñýíýýñ àëäàãäàëä îðæ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ ÷àäàõã¿é áàéäàëä õ¿ðñýí. Øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäàä ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãè. ãóðèëûí. Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóä îðîí íóòãèéí òîãòâîðòîé õºãæèëä õóâü íýìýð îðóóëäàã íèéãìèéí õàðèóöëàãàòàé ãèø¿¿äèéã òºëºâø¿¿ëýõýä àíõààðàëàà õàíäóóëæ ¿éëäâýðëýã÷äèéí ìýäëýã. øèíýëýã 165 . Õýíòèé àéìãèéí Àðò ìàðãàä ÕÕÊ óñàëãààò ãàçàð òàðèàëàí õºãæ¿¿ëýõýýð ýð÷èì õ¿÷íèé äàìæóóëàõ øóãàì.2% íü ñàéí ãýæ ¿íýëñýí. áàéãàëü õàìãààëàõ ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã. Òºðèéí áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî áèçíåñèéí îð÷íûã ñàéæðóóëàõàä ÷èãëýãäýõ õýðýãòýé. ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. ìàõ. Ýíý ÷èãëýëýýð 2 àæ àõóé íýãæ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã áà õàìòûí ýçýìøëèéí îéí ìåíåæìåíòèéã õýðýãæ¿¿ëýõ 20 ãàðóé áàéãàëü õàìãààëàõ èðãýäèéí á¿ðòãýëã¿é íºõºðëºë¿¿ä ìîä ¿ðæ¿¿ëýõ. òåõíîëîãè ºíººãèéí øààðäëàãûã õàíãàæ ÷àäàõã¿é áàéíà. ýì ¿éëäâýðëýõ 1 íèéò 2 ¿éëäâýð áàéíà. Á¿ñ íóòãèéí õºãæëèéí èðýýä¿éã òîäîðõîéëîõ ãàçàð òàðèàëàí. Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áàéãóóëëàãóóä òàòâàðûí çºâ òîãòîëöîî á¿ðä¿¿ëýõ. õàðèóöëàãûã áèåë¿¿ëýõã¿é áàéíà. Àéìãèéí ñàëáàðûí ¿éëäâýð¿¿äèéã ºðãºòãºõ. Ìºí ¿éëäâýðëýëèéí àþóëã¿é àæèëëàãààíû íààä çàõûí ä¿ðýì. ýñ õºãæèõ ¿¿.6% íü äóíä.5%17.6% õ¿ðòýë òóñ òóñ íýìýãäýíý. Á¿ñ íóòãèéí õºãæëèéã òîäîðõîéëîõ ¿éëäâýð¿¿äýä õºðºí㺠îðóóëàëò øààðäëàãàòàé. óñëàëòûí ñèñòåìèéí òîíîã òºõººðºìæ¿¿äèéã /õàãàñ/ õóäàëäàí àâàõ õºðºí㺠îðóóëàëòûí òºëºâëºëò. 12. 17. Ýíý ñàëáàðò óëàìæëàëò ýìèéí óðãàìàëûí ò¿¿õèé ýä áýëòãýõ. 13. Õèìèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæèë ìàø ñóë. ýðõ àøãèéã íü õàìãààëàõ. õóâèàðàà àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîã÷èäòîé ãýðýý áàéãóóëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã íü ýêñïîðòîíä ãàðãàõ áîëîìæ áàéãààã àøèãëàõã¿éãýýð çºâõºí ººðñäèéí àøãèéí òºëºº ÿâæ áàéõ çýðýã æèøýý îëîí áàéíà. òåõíèê. ìîäîí ýäëýëèéí 4 ¿éëäâýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëñàí. òºëºâëºëò øààðäëàãàòàé. á¿òýýìæèéã íýìýãä¿¿ëýõ îëîí øèíý. õàìãààëàõ çýðýã íèéãìèéí ºìíº õ¿ëýýñýí ¿¿ðýã . ýì÷èëãýýíèé áîëîí öàéíû á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ 1. óóë.3 òýðáóì òºãðºãèéí õºðºí㺠îðóóëàëò øààðäëàãàòàé. óð ÷àäâàðûã õºãæ¿¿ëýõ. äîòîîäûí øóóä õºðºí㺠îðóóëàëòûã òàòàõ. 18. ¯éëäâýð¿¿äèéí òåõíèê. Îðîí íóòãèéí òýðã¿¿ëýõ ¿éëäâýðëýã÷èä æèæèã àæ àõóéí íýãæ¿¿äýý äýìæèõ ÿâäàë õàíãàëòã¿é áàéíà. òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõýä áàãà õ¿¿òýé ýñâýë õ¿¿ã¿é çýýë. 19. Ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿ä 2008 îíä ¿éëäâýðëýë îãò ÿâóóëààã¿é. 34. íººö áîëîìæèíä òóëãóóðëàí õºãæèõ áîëîìæòîé áàéíà. Òóñ ñàëáàðò íèéò 10 ¿éëäâýð áàéãààãààñ 6 íü ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ 2008 îíä òîîñãîíû 2 ¿éëäâýð. Îéí àæ àõóéí ñàëáàðûí õºãæèë õàíãàëòã¿é. öåìåíò. 21. 15. õýðýãöýý. Æèøýý íü Áîð-ªíäºðèéí óóëûí áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð îðîí íóòãèéí æîíø îëáîðëîäîã æèæèã àæ àõóéí íýãæ. ¯éëäâýð¿¿äèéã ºðãºòãºõ.2% íü õàíãàëòã¿é. 16. 17.11. õºðºí㺠îðóóëàëòààð äýìæèõ øààðäëàãàòàé. ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ . Ýíý ñàëáàðûí õºãæëèéã ¿íýëýõ ñàíàë àñóóëãàä îðîëöîã÷äûí 48. Ãýâ÷ ýíý àéìàãò ýìèéí óðãàìàëûí íººö èõòýé. ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. Èðãýä. øèíýýð áàéãóóëñàíààð ýäèéí çàñãèéí òîãòâîðòîé ºñºëò áèé áîëíî. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæèë óäààí áàéíà. æóðìûí òàëààðõ îéëãîëò áàéõã¿éãýýñ ýðñäýëä îðæ áàéíà. Íýí òýðã¿¿íä äýìæèõ øààðäëàãàòàé ¿éëäâýð¿¿äèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëñýíýýð àéìãèéí ÄÍÁ-íèé ºñºëò 2009-2015 îíä 5. Áèçíåñò õºðºí㺠îðóóëàõàä ñóäàëãàà. Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷èä ¿íäýñíèé øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäòàé õàìòðàí àæèëëàæ ÷àäàõã¿é áàéíà. õýðýãëýã÷äèéã ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýã÷äèéã äýìæèõ ÷èãëýëýýð èäýâõèæ¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ øààðäëàãàòàé þì. øèëìýë ñîðòûí ¿ðèéí àæ àõóé. óðàìøóóëàëûí õºø¿¿ðýã ìåõàíèçìûã áîäëîãîîð çîõèöóóëæ ãàäààä. ¯éëäâýðëýë õºãæèõ ¿¿. øèíýýð ¿éëäâýð áàéãóóëàõàä 14. 14. òîîñãîíû. 20. óóðõàéí áîëîâñðóóëàõ çýðýã ýðýëò.

òåõíîëîãè. Àëáàí áóñ õºäºëìºð ýðõëýã÷äèéã õºðºí㺠îðóóëàëòààð äýìæèõ õýëáýð íü õàäãàëàìæ çýýëèéí õîðøîî áàéõ áîëîìæòîé þì. . Òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èä áàéãàà àøèãëàëòã¿é áàðèëãà. èìïîðòûã îðëîõ ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëèéã øèíýýð áàéãóóëñàí òîõèîëäîëä òîäîðõéî õóãàöààíä òàòâàðûí õºíãºëºëò ¿ç¿¿ëýõ. òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõýä 100-500 ñàÿ òºãðºãòýé òýíöýõ ñàíõ¿¿æèëòèéã ýõíèé 3 æèë õ¿¿ã¿é ýñâýë æèëèéí 5%-èéí õ¿¿òýéãýýð 5-ààñ äîîøã¿é æèëèéí õóãàöààòàé îëãîõ. ñ¿¿. ¿ð òàðèà. òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà. õ¿íñíèé íîãîî. õ¿íñíèé áîëîí áàðèëãûí ìàòåðèëûí ¿éëäâýðëýë. 2. 4. óóë óóðõàéí ¿éëäâýðëýëèéã ýêñïîðòûí ÷èã áàðèìæààòàé. ñàíàà÷ëàãóóä áàéäàã áîëîâ÷ òýð á¿ð ¿éëäâýðëýëä íýâòýð÷ ÷àäàõã¿é áàéäàã. óóë. Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷èä 40 -ººñ äîîøã¿é àæëûí áàéð øèíýýð ãàðãàõàä àæëûí áàéð áèé áîëãîñíû óðàìøóóëàë îëãîõ. òîíîã òºõººðºìæèéã íèéë¿¿ëæ áóé ºíººãèéí òîãòîëöîîã ººð÷ëºõ. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í. 5. áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéã ç¿¿í á¿ñèéí äîòîîäûí õýðýãöýýã õàíãàõ ÷èãëýëýýð ò¿ëõ¿¿ õºãæ¿¿ëýõ. ¿¿ñìýë îðä çýðýãò îëáîðëîëò ÿâóóëàõ. Ñàíàë 1. ãàçàð òàðèàëàíãèéí òàëáàéí õýìæýýã íýìýãä¿¿ëýõã¿éãýýð 1 ãà-ààñ àâàõ óðãàöûí õýìæýýã íýìýãä¿¿ëýõ çýðýã ÷èãëýëýýð àæèëëàõ. ¿íýëãýý õèéæ áîëîõ þì. Ýêñïîðòîä ÷èãëýãäñýí. áè÷èë ¿éëäâýð¿¿äèéã áàéãóóëàõ. 3. ºìíºä 3 á¿ñýä õóâààæ õºãæ¿¿ëýõ õºãæëèéí òºëºâëºãººã áîëîâñðóóëàõ: õîéä á¿ñýä ýêî ñèñòåìä õîð õºíººëã¿é îðãàíèê á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë. á¿òýýìæ ºíäºðòýé áàéõ øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã òàâèõ øààðäëàãàòàé áîëíî. òºâ. Õýíòèé àéìãèéí ¿éëäâýðëýëèéã õîéä. áè÷èë ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ: Ìàë íÿäëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí äýðãýä äàéâàð á¿òýýãäýõ¿¿íèéã áîëîâñðóóëàõ. ºìíºä á¿ñýä óóë óóðõàéí ò¿¿õèé ýäýä ã¿í áîëîâñðóóëàëò õèéõ ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé. Òàòâàðûí îíîâ÷òîé õºíãºëºëò. áàéãóóëàìæóóäûã ¿éëäâýðëýã÷äýä õºíãºëòòýé íºõöºëººð ò¿ðýýñë¿¿ëýõ . ¯¿ãýýð äàìæóóëæ òýäãýýð õ¿ì¿¿ñ áîðëóóëàëòûí.22. Çàñãèéí ãàçðààñ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûã äýìæèõ ÷èãëýëýýð îðóóëæ áàéãàà õºðºí㺠îðóóëàëòûí ¿ð ºãººæèéã õÿíàõ ìåõàíèçìûã ñàéæðóóëàõ: Îðîí íóòãèéí èðãýä. ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéä øèíý òåõíèê. Òºðèéí ºì÷èò õºãæëèéí áàíê áàéãóóëàõ çàìààð ç¿¿í á¿ñèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äýìæèõ: Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí òóñãàé ñàíãèéí òóõàé õóóëèéí õ¿ðýýíä áàéãóóëàãäñàí îðîí íóòàãò áàéãàà ñàíãóóäûí õºðºíãèéã íýãòãýõ õºðºíãèéã áàéðøóóëàí ¿éëäâýðëýã÷äèéã õºðºí㺠îðóóëàëòààð äýìæèõ. 4. òºâèéí á¿ñýä óóë óóðõàé. òºðèéí áàéãóóëëàãûí òºëººë뺺ñ á¿ðäñýí áàã áàéãóóëàí õºðºí㺠îðóóëàëòûí ¿ð àøèãò õºíäëºíãèéí õÿíàëò. ò¿¿õèé ýäýä àíõàí øàòíû áîëîâñðóóëàëò. Òîìîîõîí ¿éëäâýð¿¿äèéí äýðãýä æèæèã. . պ人 àæ àõóéí ñàëáàðûí æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýã÷äèéã øèíý òåõíèê. õ¿÷èí ÷àäàë. íºõºí ñýðãýýëò õèéõ. ò¿¿õèé ýäèéã áººíººð òàòàõ çýðãýýð çàðäëûã áóóðóóëàõ áîëîìæ íýìýãäýíý. óóðõàéí ¿éëäâýð¿¿äèéí äýðãýä ¿éëäâýðëýëèéí àðãààð àøèãëàõàä ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøèãã¿é òàëáàé. Íóòãèéí ¿¿ëäðèéí ìàëä ¿ð õºâðºë øèëæ¿¿ëýí ñóóëãàõ çàìààð ºíäºð àøèãò øèìò ¿¿ëäðèéí ìàë ãàðãàí àâàõ. óðàìøóóëàë ¿ç¿¿ëýõ. Õýíòèé àéìãèéí õºäºº àæ àõóé. ¯éëäâýðëýë ýðõëýõ íºõöºë áîëîìæèéã á¿ðä¿¿ëýõ: . . 166 . 7. Óñàëãààò ãàçàð òàðèàëàí. Çàñãèéí ãàçàð ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ çîðèëãîîð øèíý òåõíèê. Æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷èéã çýýëèéí áàòàëãààíû ñàíãààð äýìæèõ. ¯éëäâýð¿¿äýä îð÷èí ¿åèéí òåõíèê. 6. ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ æèæèã. ¿ðèéí àæ àõóé. òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýëòèéã äýìæèõ: .

ìýðãýæèëòí¿¿äèéí ìýäëýã. ¿ðæëèéí áàéãóóëëàãóóäûí òåõíèê. õýðýãñýë. ýð¿¿ë àõóéä õÿíàëò òàâèõ ëàáîðàòîðèóäûã òºñâèéí õºðºí㺠îðóóëàëòààð îð÷èí ¿åèéí òåõíèê õýðýãñýëýýð òîíîãëîæ ò¿¿íä àæèëëàõ ìýðãýæèëòí¿¿äèéã äàâòàí ñóðãàõ. óð ÷àäâàð õàíãàëòã¿é áàéãàà òóë á¿ñèéí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò ìýðãýøñýí àæèë÷äûã áýëòãýõ ÌѯÒ-¿¿äèéã õºðºí㺠îðóóëàëòûí áîäëîãîîð äýìæèõ. 9. ìýðãýøñýí àæèë÷äûí õ¿ðýëöýý. Ýð÷èìæñýí àæ àõóéí ìàë ñ¿ðãèéí ýð¿¿ë ìýíä ãàðàë ¿¿ñëèéã òîäîðõîéëîõ ìýäýýëëèéí ñàíã ¿éëäâýðëýã÷èä. Õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëòýé õîëáîîòîéãîîð ò¿¿õèé ýä. ìàë ýìíýëýã ¿ðæëèéí áàéãóóëëàãóóäàä áèé áîëãîæ ìàë ýìíýëýã. 167 . 10. ìýäëýã. Çàñãèéí ãàçàð ýäèéí çàñãèéí õÿìðàëòàé áàéãàà ºíººãèéí íºõöºëä îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò ºíººäºð õºðºí㺠îðóóëàõàä ìàðãààø ¿ð ºãººæºº ºãººä çàõ çýýëä á¿òýýãäýõ¿¿í íü áîðëîãäîæ ýäèéí çàñãàà ººä íü òàòàæ ÷àäàõ ¿éëäâýðò õºðºí㺠îðóóëàõ çàð÷ìûã áàðèìòëàõ. óð ÷àäâàðûã ñàéæðóóëàõ. á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð.8. ¯éëäâýð¿¿äýä øààðäàãäàõ ìýðãýøñýí àæèë÷äûã áýëòãýõ: ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò àæèëëàæ áàéãàà èíæåíåð òåõíèêèéí àæèëòíóóä. 11.

Äîòîîä ºãººæ òýãëýõ õóâèëáàð: Õºðºí㺠îðóóëàëò àøèã ÷ ¿ã¿é àëäàãäàë ÷ ¿ã¿é áàéõ õóâü õýìæýýíèé ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã òîîöîæ Õ¿ñíýãò -ä õàðóóëëàà. Òóñ ýðãýëòèéí õºðºíãèéã 12-24%-èéí æèëèéí õ¿¿òýé óëàìæëàëò áàíêíû áîëîí òºñëèéí çýýëýýð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõýä çýýëýý 4-6 æèëèéí äàðàà òºëæ áàéíà. 5 æèëèéí íèéò õºðºí㺠îðóóëàëòûí àøèã íü 79.% 7.18 3 200 50 250 5 27 3. . ýðãýëòèéí õºðºíãèéí çýýë 100 ñàÿ òºãðºã áàéõààð ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðûã ñàíàë áîëãîæ áàéíà. 3.1%-èéí ñàðûí õ¿¿òýé. 168 . . ýðãýëòèéí õºðºíãèéí çýýë àâàõ. % 9. ªíººãèéí öýâýð ¿íý öýíý: èðýýä¿éí îðîõ ìºíãºí óðñãàëóóäûí ºíººãèéí ¿íý öýíýä øèëæ¿¿ëñýíýýð îëîõ àøãèéí õýìæýý.0 ñàÿ òºã. ñàÿ òºã 100 Ýðãýëòèéí õºðºíãèéí çýýë.18% áàéãàà áºãººä ñàðûí 2% õ¿¿òýé ýðãýëòèéí õºðºíãèéí çýýëèéã àâ÷ àøèãëàõ áîëîìæòîé þì. 6 ñàðûí õóãàöààòàé ìàëûã òóñ ìàõíû ¿éëäâýð àâàõ òîõèîëäîëä çýýëèéí ýðãýí òºëºëò òóõàéí ñàíõ¿¿ãèéí æèëäýý áàãòàõààñ ãàäíà öýâýð îðëîãûí ºñºëò 500 ñàÿ òºãðºã õ¿ð÷ áàéíà.9 3 Õºðºí㺠îðóóëàëòûí ºãººæ. 1-2 ñàðûí ò¿¿õèé ýäèéí ¿íýòýé òýíöýõ ýðãýëòèéí õºðºíãèéí çýýë àâàõ. Ñàíàë áîëãîæ áàéãàà ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàð íü äàðààõ òîîöîîãîîð áàòëàãäàæ áàéíà. ýðãýëòèéí õºðºíãèéí çýýë àâàõ. Õºðºí㺠îðóóëàëòûí ºãººæ: Àíõíû õºðºí㺠îðóóëàëò áà õºðºí㺠îðóóëàëòûí àøãèéí õàðüöàà. Ýðãýí òºëºãäºõ õóãàöàà: èðýýä¿éí îðîõ ìºíãºí óðñãàëóóäààðàà àíõíû õºðºí㺠îðóóëàëòàà á¿ðýí íºõºõ õóãàöàà. ñàÿ òºã 100 100 Íèéò õºðºí㺠îðóóëàëò. ñàÿ òºã 112 38 Äîòîîä ºãººæ òýãëýõ õóâèëáàð. 1. æèëýýð 5 5 Õºðºí㺠îðóóëàëòûí íèéò àøèã. Ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûí ¿íýëãýý Õóâèëáàðóóä 1 2 Àíõíû õºðºí㺠îðóóëàëò. ñàÿ òºã 182 79 Ýðãýí òºëºãäºõ õóãàöàà. Ýäãýýð õóâèëáàðààð õºðºí㺠îðóóëàëòûí ¿ð àøãèéí: . Òîíîã òºõººðºìæèéí ºðòãèéã 50% õºíãºëæ. Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð íü 2 òýðáóì òºãðºãèéí ýðãýëòèéí õºðºíãºíèé õýðýãöýýòýé áàéíà. ñàÿ òºã 100 200 Õºðºí㺠îðóóëàëòûí õóãàöàà.3 ªíººãèéí öýâýð ¿íý öýíý. . 2. Äýýðõè õ¿ñíýãòýýñ õàðàõàä ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí òîíîã òºõººðºìæèéã àøèãëàí ¿éëäâýðëýë ÿâóóëàõàä ¿éëäâýðëýã÷èä õàìãèéí òîõèðîìæòîé õóâèëáàð íü 2-ð õóâèëáàð áàéãàà áºãººä 3 æèë 4 ñàðûí äàðàà õºðºí㺠îðóóëàëò ýðãýí òºëºãäºæ. ¯éëäâýð¿¿äèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûí õóâèëáàðóóä 1.Õàâñðàëòóóä Õàâñðàëò 5. ¯¿íä: 1. Òîíîã òºõººðºìæèéí ºðòãèéã 100% ýðã¿¿ëýí òºëæ.28 3. ºíººãèéí öýâýð ¿íý öýíý íü 38 ñàÿ òºãðºã áîëîõ äîòîîä ºãººæèéí òýãëýõ õóâèëáàð íü 3. Õàðèí ìàë÷äààñ ò¿¿õèé ýäèéí çýýë áàéäëààð 1.6 1.97 Ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí 200 ñàÿ òºãðºãèéí òîíîã òºõººðºìæèéã àøèãëàí ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë ÿâóóëàõ õºðºí㺠îðóóëàëòûã äàðààõ 3 õóâèëáàðààð òîîöîæ ¿çëýý. Òîíîã òºõººðºìæèéã ýðãýí òºëºõ íºõöºëã¿éãýýð ýçýìø¿¿ëæ.9 3.1 10 1. 2. Õ¿ñíýãò 5. Ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí õºðºí㺠îðóóëàëò Áèä òóñ àéìàãò áàéãóóëàãäàæ áàéãàà ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûã òîîöîæ ¿çýýä àíõíû õºðºí㺠îðóóëàëò 100 ñàÿ òºãðºã. æèëýýð 1.16.

5 Îëãîõãүé .814. 70 сая төгрөгийг гурилын үйлдвэрийн өртгийг 65% болгох зорилгоор техник.Áîëîìæòîé Òүүõèé ýäèéí çýýë: 1.7 4. Харин 1224%-ийн жилийн хүүтэй уламжлалт банкны болон бусад төслийн зээлийн санхүүжилт ашиглахад 5-6 жилд өөрийн өртгөө нөхөж байна.565.3 -681.1% ñàðûí õүү.947.236. 6 ñàð Ìàõ áîëîâñðóóëàõ үéëäâýð 2 òýðáóì òөã 3. Õүíñíèé íîãîî áîëîâñðóóëàõ 100 ñàÿ òөã Ãàäààäûí øóóä õөðөíãө îðóóëàëò 144.7 Áîëîìæãүé .903.883. Ãàäààäûí øóóä õөðөíãө îðóóëàëò Ãóðèëûí үéëäâýð 200 ñàÿ òөã Áàíêíû çýýë: 24% æèëèéí õүү Òөñëèéí çýýë: 12% æèëèéí õүү 11.4 Áàíêíû çýýë: 24% æèëèéí õүү -96. Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтаар гурилын үйлдвэр нь санхүүжилтээ 4 жилийн дотор нөхөж байхад 12%-ийн хүүтэй төслийн зээлийг 6 жилд.Цементийн үйлдвэр.3 тэрбум төгрөг шаардагдаж байна.4 0 3. Тус санхүүжилтийн 130 сая төгрөгийг эргэлтийн хөрөнгөнд.0 .4 0 -82. Гурилын үйлдвэр Гурилын үйлдвэр 200 сая төгрөгийн санхүүжилтийн хэрэгцээтэй байна.824. Хэрвээ уг төслийг 12-24%-ийн жилийн хүүтэй уламжлалт банкны болон төслийн зээлээр санхүүжүүлэх тохиолдолд өөрийн өртгөө 4-5 жилийн дараа нөхөж байхад гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт нь 3 жилийн дотор хөрөнгө оруулалтаа нөхөж байна. Хүнсний ногоо болосруулах үйлдвэр Хүнсний ногоо боловсруулах үйлдвэр нь 100 сая төгрөгний эргэлтийн болон тоног төхөөрөмж шинэчлэлийн холимог санхүүжилтийг шаардаж байна.295.3 Îëãîõãүé .245. Тус үйлдвэрт гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт хийхэд өөрийн өртгөө 4 жилийн дотор нөхөж байна.5 Çýýë îëãîíî Òөñëèéí çýýë: 12% æèëèéí õүү .729.783.7 5.3 Çýýë îëãîíî Áàíêíû çýýë: 24% æèëèéí õүү .989.463.816.433. 24%-ийн жилийн хүүтэй уламжлалт банкны зээлийг авахад буцаан төлөлт нь 9 жил байна.238. технологийн шинэчлэлд зарцуулахаар төлөвлөсөн болно.7 0 -2.8 -280.493.6 Òөñëèéí çýýë: 12% æèëèéí õүү 35. 169 . Цементийн үйлдвэрийг шинээр байгуулахад 2.

738. 2 11407 .9 Òөñëèéí çýýë: 12% æèëèéí õүү 253. 30 үнээтэй Саам Жил .4 40922.6 NPV = 154.071.8 58744.0 3946.551.070.2 IRR= 20% 170 .8 2016 3238 53712.774.8 2018 4225 74493.577.0 15749 . 12%-ийн жилийн хүүтэй төслийн зээлээр 2 жилийн дотор нөхөж байна.6 2011 2012 2013 2014 1930 2037 2144 2251 36440.024.7 37744.3 40386.4 Áàíêíû çýýë: 24% æèëèéí õүү -2. Тоосгоны үйлдвэр Тоосгоны үйлдвэр 100 сая төгрөгний эргэлтийн хөрөнгийн шаардлагатай байна.4 104.4 2017 3731 66930.5 43635. 2 1821.4 Òөñëèéí çýýë: 12% æèëèéí õүү 137.9 2015 2745 51785.601.Ãàäààäûí øóóä õөðөíãө îðóóëàëò Öåìåíòèéí үéëäâýð 2.9 42534.2 6.1 47606.4 -675.4 4178.6 20980 .298.6 61094.3 43278. кг Орлого Зардал 2010 1823 28253.8 41598.2 2019 4718 82074.279.7 51891. Сүүний фермерийн аж ахуй.4 7. Уг үйлдвэрийг 24%-ийн жилийн хүүтэй уламжлалт банкны зээлээр санхүүжүүлэх тохиолдолд зээлийн төлөлт нь 3 жилийн дотор байхад.0 Ашиг 9491.8 55523. Өөðèéí õөðөíãө îðóóëàëò Òîîñãîíû үéëäâýð 100 ñàÿ òөã Áàíêíû çýýë: 24% æèëèéí õүү 0 173.1 356.365.563.4 42430.3 òýðáóì òөã 1.

сэргээх үйлдвэрийн үнэлгээ Үйлдвэрийн Нөөцийн үнэлгээ Зах зээлийн боломж нэр Хэрлэн сум -Зүүн бүс 29. Пошингуны ханд. хусны шүүс. -Монгол улсын албан ёсны бүртгэлтэй эмийн нэр Хэрлэн “ ХХК -Тус компани таван салааны. хад. “Хэнтий онгол мөөг.“Идэргоулд” ХХК-ийн Сондуултын шаварын ордын нөөц -Аймгийн тоосгоны хэрэглээ 3. махан -Тус аймагт олон жилийн дундажаар 1882.1 мян тн мах бэлтгэх нөөцтэй. -Тус үйлдвэрийн нэрийн бүтээгдэхүүнийг бусад 3.тн мах нядалгаа. сөд. 5. байдаг. хорих анги. Хүнсний -2008 онд 361. долоогоно.5-6. үйлдвэр -Хорих ангийн тоосгоны үйлдвэрийн тоног төхөөрөмж. гранул. “Хэнтий сүү” хоршоо эрс багасдаг. 171 . хувь хүмүүсийн “Ган цаг” ХХК хоцрогдсон. Хажуу Улааны уурхайд ажиллагсад/-д хордлого тайлах зориулалттай хэрэглүүлэн үр дүнд хүрсэн. стандартыг төрөл 1200 гаруй байдаг ба түүний 60 гаруй нэр боловсруулж баталгаажуулан өөрийн нэрийн бүтээгдэхүүн төрлийг дотооддоо үйлдвэрлэдэг. ногооны нийт хэрэглээ нь 7569. алтан гагнуур. Горянкийн гранул хийх технологи.5 сая тн “Эвийн хүч” өсөж үржиж байдаг. -Барилгын өнгөлгөөний тоосгоны эрэлт хэрэгцээ нэмэгдсэн. -Тус үйлдвэрийн витаминт бэлдмэлүүдийг /Бор – болгосон. хүнсний ногоо тариалдаг 24 аж ахуйн нэгж. барилга.1 мянган толгой мал ХХК бүтээгдэхүүний хэрэглээ жилдээ 6. бөгөөд үүний 2. алтан гагнуурын. өргөжүүлэх. хусны эмийн үйлдвэрүүдэд технологи нь хуулбарлагдан хийгдээгүй онцлогтой. Тоосгоны тогтоогдсон. 1. байгууламжуудыг засварлах.5 га-д хүнсний ногоо тарьсан. Өндөр. ОХУ-ын хүн амын мах. халгай. Кион-ОкГо.Хавсралт 5. . .5 сая тн-ыг нь импортоор авч ХХК хэрэглэдэг байна. мойл. 164. тоног төхөөрөмжтэй. -Хэнтий аймгийн жишсэн хүн амын төмс. хүнсний ногоо -Тус аймагт төмс. таван салааны навч.5 га-д төмс. нохойн хошуу.2 тн байна. фермерийн аж чадалтай. мах орчим хувийг үйлдвэрлэлийн ямар ч бэлтгэх нөөцтэй байна.5 мян.0 сая ширхэг 2. ахуй -Сэрүүний улиралд зах зээл дээр сүүний нийлүүлэлт -Малын тэжээлийн үйлдвэрийн тоног төхөөрөмж хангалтгүй. Сүүний үйлдвэр 1 өдөрт 2000 литр сүү боловсруулах хүчин -Малын тэжээл тариалах 300 га талбайтай. зэрэг монгол эмийн ургамлын нөөцтэй. 4. Эмийн -Тус аймагт чацаргана. Мал . байна. боловсруулах боловсруулалтгүйгээр зах зээлд нийлүүлж -Хэнтий аймаг нь 2008 оны жилийн эцсийн мал тооллогоор үйлдвэр. -Тус аймгийн төв дээр байгуулагдаж байгаа сүүний -Цэвэр үүлдрийн 24 үнээтэй. -Өөрийн үйлдвэрлэлийн байр. үйлдвэр чихэр өвс. “Мах экспорт” 2136948 толгой мал тоолуулсан. 2: Бүс нутгийн хөгжлийг ирээдүйд тодорхойлох дэмжих. шинээр барих ШШБЕГ-ын явдал нэмэгдсэн. Хоол хүнсэнд хэрэглэж байгаа махны 95 -Хэнтий аймгаас үйлдвэрлэлд ашиглах зорилгоор 8. технологи Жил ирэх бүр аж ахуйн нэгж. Бэрх.

5%ийг хангаж 96.0 тн үйлдвэрлэж зах зээлд нийлүүлсэн.8тн.5%-ийг нь төвлөрсөн зах зээлээс нийлүүлэгдсэн. -Тус аймагт газар тариалангийн үйл ажиллагаа эрхэлдэг 17 аж ахуйн нэгж байна.8 мян . нарийн боовны үйлдвэрүүд үндсэн түүхий эдээ төвлөрсөн зах зээлээс татаж авдаг. модон эдлэлийн үйлдвэр. хүнсний ногоо 1705. “Ноён Жаргалан” нөхөрлөл -Хэнтий аймгийн хүн амын гурилын хэрэгцээ 2226. -2008 онд талх 162. нарийн боов 17.боловсруулах.1мян тн улаан буудайн нөөц бэлтгэгдсэн байна. тн жоншны хүдэр. Жонш баяжуулах үйлдвэр. -Тус аймгийн талх.4тн. хүчний маш их зардал гардаг. . . -Аймгийн хүн амын боловсруулсан хүнсний ногооны хэрэглээг төвлөрсөн зах зээл.Манай улс 2008 онд 334. “Гурван бүдүүн” ХХК.0 сая тн жоншны нөөцтэй 24 орд. -Барилгын үйлдвэрлэлийн салбарын хөгжилтэй Ойн сангаас 1 жилд 96. савлах үйлдвэр.3 мян шоо метр нарс. харин дотоодын ургацын буудайны дийлэнх нь архи.4 тн гурил үйлдвэрлэсэн. модон бүтээгдэхүүний хэрэглээ өндөр байгаа боловч дотоодын зах зээлийг хангаж чадахгүйгээс импортын болон орлуулсан бүтээгдэхүүнийг хэрэглэж байна.1%-г Сэлэнгэ аймаг. 30тн зоорь. Мод. (Эх үүсвэр: 2008 он. Талх.8 тн. импортоор 175.0 тн-ыг нийлүүлсэн. нөөцтэй. тн жоншны баяжмал үйлдвэрлэсэн. -Орос. 172 . -1783. 8. -Гүний уурхайд олборлолт явуулдаг ба ус соруулахад эрчим баяжмал экспортонд гаргасан. ногоо хураан авсан. (Эх үүсвэр: Монгол улсын 2008 оны статистик эмхэтгэл) Улаан буудайн 70-80%-г ОХУ. “Хөвчийн жонон” ХХК. 6. -Өөрийн үйлдвэрлэлээр зах зээлийн эрэлтийн 3. -Хэнтий аймгийн хүн амын гурилын хэрэгцээний 90 гаруй хувийг төвлөрсөн зах зээл болон импортоор нийлүүлдэг.0 мян.3 тн хүнсний агропаркууд байгуулагдсан. Бэрх-Уул ХХК -Хэнтий аймаг 2008 онд 2018 тн улаанбуудай хураан авч дотоодын гурилын үйлдвэрт 780. Казакстан. спиртийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлд зарцуулагддаг байна.Бага оворын гурилын 4 үйлдвэртэй.2тн байдаг. импортын бүтээгдэхүүнээр хангадаг. 18 морины хүч бүхий -Төмс 2905.7 тн. -Тус аймаг 2008 онд 88. нарийн боовны үйлдвэр. илэрцтэй. Солонгос улсын зах зээлд эрэлт ихтэй. -2.3%-г Дархан –Уул аймаг хураан авчээ.9 мянган га талбай бүхий ойн сантай. БНХАУ зэрэг орноос авч. “Ноён Жаргалан” нөхөрлөл 8. Хүнсний Аюулгүй Байдлын илтгэл ) 7. /3 нь үйлдвэрлэл зогсонги/ 9. Гурилын үйлдвэр “Идэр-Онон” ХХК “Буудайн цацал” ХХК Уневирсал трейд ХХК 2008 онд улсын хэмжээнд дотоодын үйлдвэрлэлээр 212. -Сум бүрт 120м2 хүлэмж. . -Сүхбаатар аймагт үр тарианы үйлдвэрлэл эрхэлдэг аж ахуй нэгж байхгүй. хэрчсэн гурил3.Мод.9 мян тн. шинэс бэлтгэх холбоотойгоор эрэлт нэмэгдэж байгаа. Хураасан үр тарианы 64. -Хэнтий аймаг 2008 онд1. -Хүн амын гурилан бүтээгдэхүүний нийт хэрэглээ нь 4897.

-Нийт хээлтэгч малаас 40456.8 тн ба төлөвлөсөн тус аймаг улаан буудай тариалах боломжгүй байдаг. 4897. борлуулалт эрс буурсан. Зөгийн аж -Тус суманд 2008 оны байдлаар 10 бүл зөгий байна. импортоор 1. зогсоод байгаагаас дотоодын барилгын материалын /Баянхутаг сум/ -Өндөрхаан хотоос40 км зайд байрлалтай. 2. 4.9 мян. Тэдгээрийн бүтээгдэхүүн хэрэглэгчдийн эрэлт хэрэгцээ шаардлагыг бүрэн хангаж чадхгүй байна.9 мянган га эргэлтийн талбайг эзэмшиж байгаа бөгөөд 2008 онд нийт талбайнхаа 30.4 сая төг холбогдсон. Тоосгоны -Сондуултын тоосгоны шаварын нөөцийг ашиглах Барилгын салбарын санхүүжилт. Үлдсэн хувийг импортоор хангадаг. Одоогийн байдлаар улсын хэмжээнд жилд үйлдвэр гөлтгөний нөөц нь тогтоогдсон ордууд байна. -Сүүний цэвэр болон эрлийз үүлдрийн 737 толгой үнээ 11. Хөнгөн -Хөнгөн блокны үйлдвэрт ашиглах боломжтой түгээмэл -Аймгийн хэмжээнд хүнд блок үйлдвэрлэдэг хувь блокны үйлдвэр ашигт малтмал элс. хайрга өргөн тархацтай байдаг. Цементийн Мөрөн сум болон Өмнөдэлгэр суманд шохойн чулуу.6% өссөн байна. Үр тарианы үйлдвэрлэл 173 .9%-д хэрэглээ 2226. банкны зээл үйлдвэр -Тус сум төвийн эрчим хүчний системд холбогдсон. Сүү ХК ыг зах зээлд нийлүүлсэн. авч хэрэглээгээ хангадаг.9мян литр сүү бэлтгэх нөөцтэй. Хэрлэн 2008 оны байдлаар тус аймгийн хүн амын сүү.тн байна. -Хөнгөн блокны үйлдвэрлэл огт хөгжөөгүй.0 тн. харьцуулахад 74.67 тн-Үнээнээс 39325. дунджаар 1. -Сүхбаатар аймагтай орон нутгийн шороон замаар -Тус аймгийн хувьд 2008 онд 1981. Дадал сум -Зүүн бүсийн хүн ам зөгийн гаралтай зөгийтэй байх хэрэгтэй. -Хэнтий аймгийн хүн амын гурилын 1 жилийн Аж ахуйн нэгжүүд болон хувь хүмүүс 35. гурилан бүтээгдэхүүн 4034.7 тн Аймгийн үр тарианы үйлдвэрлэлийн салбар 2009 онд 7780 га -Сүхбаатар аймгийн хүн амын гурилын 1 жилийн талбайд тариалалт явуулж 12600 га-д уринш боловсруулахаар хэрэглээ 1834.2 тн. 3.1тн.0 сая тн цементийн хэрэгцээ байдгаас дотоодын цемент үйлдвэрлэгчид зах зээлийн 40%-г хангадаг. литр үйлдвэр Өөрийн үйлдвэрлэлээр 0. -Герман.1%-ийг үйлдвэрлэлд огт ашиглаагүй . Сүүний Нийт хэрэгцээ 8.10. -Зөгийн балны найрлагад ордог балт ургамал ойт хээрийн бүсэд бүтээгдэхүүнийг төвлөрсөн зах зээл болон импортоор олон нэр төрлийн балт ургамал их хэмжээний талбай эзэлж ургадаг. барилга угсралтын ажил хийсэн нь өмнөх онтой -Нүүрс олборлох уурхай ажилладаг. Японы зах зээл бэлчээрийн цэвэр зөгийн ахуй -Экспортын зах зээлд гарахын тулд хамгийн багадаа 1000 бүл балыг сонирхож байна. хүн аж ахуйн нэгжүүд байдаг.0 мян. Бүс нутгийн хөгжлийг ирээдүйг тодорхойлох шинэ үйлдвэржүүлэлтийн үнэлгээ Үйлдвэрийн Нөөцийн үнэлгээ Зах зээлийн боломж нэр Мөрөн сум 1. гурилан бүтээгдэхүүний хэрэглээ үйлдвэрлэл явуулан 69.

жимсгэнэ боловсруулах үйлдвэр -ойн сангаас 100-120 тн жимс. Зүүн бүсийн хүн амын хэрэглээний дийлэнх хувийг импортоор -Манай улс 2008 онд 1366.Импортоор. жимсгэнэ бэлтгэх нөөцтэй. Сүхбаатар аймгийн жишсэн хүн амын жимс. импортоор авдаг. Шилмэл сортын үрийн аж ахуй -Хэнтий аймгийн нийт эргэлтийн талбай 90. жимсгэний нийт хэрэглээ нь 4310. шинэс бэлтгэх нөөцтэй. .2 мян. жимсгэний нийт хэрэглээ нь 4007. Цаасны үйлдвэр -1783. га.9 мянган га талбай бүхий ойн сантай. 7. эрдэнэ шиш.9 мян. 5. -1 жилд 96.2 тн . . улсын нөөцөөс авч байгаа үр чанарын шаардлагыг бүрэн хангахгүй байна. 8.Монгол улсад шилмэл сортын үр үржүүлэх үйл ажиллагааг маш цөөн аж ахуйн нэгж эрхэлдэг.6 мян.2%-ийн эрэлт. Хэнтий аймгийн жишсэн хүн амын жимс. Хэрлэн Баян улаан. -Атаршсан нийт талбайн 50 хувийг эргэлтэнд оруулж 2012 онд гэхэд тариалангийн талбайн хэмжээг 50.3 мян шоо метр нарс. -Сүүний болон мал нядалгааны үйлдвэрүүд үйл ажиллагаа нь эрчимжих тусам фермерийн аж 174 . хэрэгцээ нь хангагдаагүй байна гэж үзэх боломжтой юм.8% байгаа нь 80.тоологдсон. хүнсний ногооны тариалалт эрхэлдэг аж ахуйн нэгжүүд шаардлагатай үрийнхээ 50%аас дээш хувийг улсын нөөцөөс. наранцэцэг. -Жимс жимсгэнэий ургалт. Жимс. -Цаас.0 мян га-д хүргэх. байгууламжийн нөөцтэй.0 тн . -Малын тэжээлийн арвай. Дорнод аймгийн жишсэн хүн амын жимс. -Жимс. цаасан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэсэн. цаасан бүтээгдэхүүний хэрэглээний 80 гаруй хувийг импортоор хангадаг. жимсгэний модыг тарималжуулах боломж ихтэй. . -Хурх тосгоны газар тариалангийн салбарыг түшиглэх боломжтой. Малын тэжээлийн үйлдвэр -Малын тэжээл тариалах боломжтой тариалангийн талбай хангалттай. царгас. 6.2 тн тн . -Үйлдвэрлэлд ашиглах усны нөөц их.төг цаас. га үүнээс аж ахуйн нэгжүүдийн эзэмшлийн эргэлтийн талбай 35. . сүүн бүтээгдэхүүний хэрэгцээний хангамжийн түвшин 19. -Мод боловсруулах үйлдвэрүүдээс их хэмжээний үртэс гарах нөөцтэй. -Зүүн бүсийн аймгуудын сүүний болон махны чиглэлийн фермерүүд төгс найрлагат малын тэжээлийг төвлөрсөн зах зээл болон импортоор авч ашигладаг. боловсролт жил бүр хэлбэлзэлтэй байдаг онцлогтой. жимсгэний нийт хэрэглээ нь 3301. Биндэр зэрэг Дархан сумуудад үйлдвэрийн зориулалтаар ашиглах барилга.Зүүн бүсийн аймгуудын үр тариа. Баян-Адрага. -Хэрлэн.

Мал бордох аж ахуй -Мал бордох аж ахуйн үйлдвэрлэлийн боломжтой. -Чацаргана тариалахад тохиромжтой бүс нутаг. жүүсний хэрэглээг төвлөрсөн зах зээлээс нийлүүлдэг. 175 . -хөрөнгө оруулалтыг ихээр шаардахгүй. -Жил бүр самар боловсрох. Сүүний . байгууламжийн нөөц бий. ахуй -Малчид эрчимжсэн мал аж ахуй сонирхол нэмэгдсэн.Сүүний цэвэр болон эрлийз үүлдрийн 737 толгой үнээ -Батширээт сумын сүүний үйлдвэр өдөрт 10000 л фермерийн аж тоологдсон.7 тн. Чацарганы тос. Органик бордооны үйлдвэр -Биндэр. Эсгий эсгий -Техник. 9. ахуйнууд олноор байгуулагдана. -Төгс найрлагат малын тэжээлийг ганцхан Алтан тариа ХХК үйлдвэрлэдэг. 15. - -Малын тэжээл тариалах талбайн нөөц их. жүүс. Самар. сүү боловсруулах хүчин чадалтай. 16. -Жилдээ 1000 гаруй тн хушны самар бэлтгэх нөөцтэй. -Хүн амын чацарганы тос. боловсруулах 2 үйлдвэр Хэнтий аймагт үйл ажиллагаа явуулж байна. самарын тос боловсруулах үйлдвэр 11. Дархан. технологийн хувьд хүндрэлтэй бус гутлын үйлдвэр -түүхий эдийн асар их нөөцтэй 13. үрэлгээний агергат 151. ургацаа өгөх хугацаа нь хэлбэлзэлтэй байдаг. ахуйн техник. ундаа үйлдвэрлэдэг үйлдвэр байхгүй. 12. -Газар тариалан болон хүнсний ногоо тариалагчид жил бүр өсөн нэмэгдэж байна -Бэлчээрийн талхагдал нэмэгдсэн -Ойн аж ахуйд эрэлт бий болж байгаа. -Чацарганы түүхий эдээр хийсэн бүтээгдэхүүний гадаад зах зээлийн эрэлт. хэрэгсэлийн -ХААИС-ийн багш нартай хамтран ажиллах боломж -2000 оноос хойш ХХААЯ-ны хөнгөлттэй зээл засварын үйлдвэр тусламжаар авсан нийт 12 техник байна. -үйлдвэрлэлийн технологи дамжуулах боломжтой. -Үндсэн түүхий эдээр ашиглах малын бууц их. Хэрлэн суманд чацаргана тариалдаг. шүүс боловсруулах үйлдвэр 10. -Зүүн бүсийн аймгуудын хүн амын 1 жилийн ургамлын тосны нийт хэрэглээ1613. хэрэгцээ их. -Хэрлэн сумын сүүний үйлдвэр өдөрт 2000 л сүү боловсруулах хүчин чадалтай. зүтгэх хүчний техник-49. Өртөг хямд. -Зүүн бүсийн аймгуудад чацарганын тос. байр барих -Мал нядлах. -Хүн амын ургамлын тосны хэрэглээг импортоор авч хангадаг. -Монгол улсад самарын тос боловсруулах үйлдвэрлэл хөгжөөгүй . Хөдөө аж -Үйлдвэрлэлд ашиглах боломжтой байрилга -Хэнтий аймагт газар тариалангийн комбайн 43. -малчдын дунд эсгий бүтээгдэхүүний эрэлт их.рапс зэрэг ургамлын үрийн олдоц ихтэй.

Дадал. байна. 18. -Техник тоног төхөөрөмжийн олдоц сайн. Хүлэмжийн аж ахуй . Мөрөн суманд хувиараа хүнсний ногоо ашиглах ногоонд өөрчлөлт ордог. -Зүүн бүсэд тасралтгүй ажиллах хүлэмжийн аж -Хүлэмжийн аж ахуйн үйлдвэрлэлийг нам даралтын зуух ахуй байхгүй.17. Баян-Адрага Норовлин зэрэг сумдад балт бүтээгдэхүүнийг төвлөрсөн зах зээл болон импортоор авч хэрэглээгээ хангадаг. Хүнсний ногооны автоматжуулсан агуулахын аж ахуй -Хүнсний ногоо тариалагчдад чанарын шаардлага хангасан агуулахын хүртээмж маш бага тариалагчид олон байдаг. -Зөгийн аж ахуйн байр. Хог хаягдал боловсруулах үйлдвэр -Хүн амын хэрэглээний чанар өсөн нэмэгдэж байгаагаас хог хаягдлын хэмжээ нэмэгдсэн. 176 . -Усалгаат газар тариалан эрхлэх аж ахуйн нэгжүүдийн сонирхол их. Биндэр. -Зүүн бүсийн хүн ам зөгийн гаралтай Батширээт. -Шинэ ногооны эрэлт их. Хурх зэрэг урсац ихтэй голтой. экспортын нийлүүлэлтийг хийхэд хүчин чадал нь -Ойт хээрийн бүсэд оршдог Өмнөдэлгэр. -хүнсний ногооны хэрэгцээ жил бүр өсөн -Хүнсний ногоог стандартын шаардлага хангасан нэмэгдэж байна. -Аймгийн төв дээр хүлэмжийн аж ахуй хөгжүүлэх газартай. Зөгийн аж ахуй. Онон. Японы зах зээл бэлчээрийн цэвэр зөгийн балыг сонирхсон боловч зөгийн аж ахуйд нь харьцангуй бага хэмжээний хөрөнгө оруулалт шаарддаг. -Хүлэмжийн аж ахуйд ажиллах хүний нөөцтэй. үйлдвэрлэлийн тоног төхөөрөмж -Хэрлэн. 19. ашиглан дулаанаар хангах боломжтой. хүрэхгүй байгаа. ургамлын тархац ихтэй. хүнсний ногооны эрэлт жил ирэх бүр өсөн нэмэгдэж байна. 20. -барилгын үйлдвэрлэлд тулгуур шон болгон ашиглах. Усалгаат газар тариалан /1000 га/ -Үр тариа. 21. Улз. -Герман. агуулахад хадгалахгүй байгаагаас таваарын болоод үрээр -Өндөрхаан.Хэрэглэгчид жилийн турш шинэ хүнсний ногоо хэрэглэх сонирхол өсөн нэмэгдсэн.

Дэжидмаа гэр Мод. дулааны үйлдвэр Мод боловсруулах үйлдвэр Газар тариалан Баян Адрага Хэрлэн М. сүүн бүтээгдэхүүн Сүү. Амаржаргал 175 . Батболд 9817677 8 9956206 2 Батширэ Ж. тавилга Дархан Хэрлэн Хэрлэн М. нарийн боов Мөрөн Д. Энхтуяа 2 Ганц Цаг ХХК Тоосгоны үйлдвэр Хэрлэн Ц. Пүрэвээ 9998937 3 Хэрлэн П. Баатар 9926922 8 10 Гурван нэртэй хоршоо Бяслаг Батширэ Н. Оюунжаргала Д. сүүн бүтээгдэхүүн Гэрийн мод. Сэлэнгэ 9909931 1 Батсайхан Г. Пүрэвээ 9656200 5 22572 9818937 3 15 16 Агроимпекс ХХК Нөмрөг Алтай ХХК Хүнсний ногоо даршлах Талх. нарийн боов Хэрлэн Сүү. Дэлгэрмөрөн Х. Валясүрэн Хаяг. хүнсний ногоо Өмнөдэл гэр. Насантогтох Ц. Лхагвасүрэн Л. Батсайхан эт 9822931 0 Норовли Оюун Эрдэнэ н 7 8 9 Эвийн хүч ХХК Эрдэнэ мөрөн ХХК Хэнтий нүнжиг ХХК Газар тариалан Хүнсний ногоо Төмс. Дарамбазар Ч. Агиймаа 8877504 0 17 Монгол сүү хоршоо 18 Ноён жаргалан нөхөрлөл Ноён жаргалан нөхөрлөл Хөвчийн жонон ХХК 19 20 21 Хэнтий сүү хоршоо Сүү. Үржинханд эт 11 Баян төв ХХК 12 Мөнх Хутаг ХХК 13 Мөнх Хутаг ХХК 14 Агроимпекс ХХК Газар тариалан Дадал Барилгын модон хийц Хөнгөн блокны үйлдвэр Газар тариалан Хэрлэн Хэрлэн Хэрлэн Б. Уранбилэг Өмнөдэл Ц. 3. Хэнтий аймгийн судалгаанд хамрагдсан үйлдвэрлэл эрхлэгчдийн жагсаалт № Үйлдвэрлэгчийн нэр Үйл ажиллагааны үндсэн чиглэл Сум Удирдлагын нэр 1 Хэнтий Хэрлэн ХХК Эмийн үйлдвэр Хэрлэн Д. Жаргалсайхан Л. Ганзориг 9956222 2 9956951 3 22 23 24 ШШБЕГ Мах-Экспорт ХХК Салхит Уул ХХК Тоосгоны үйлдвэр Хэрлэн Мах боловсруулах үйлдвэр Уул уурхай Хэрлэн Норовли н 25 26 27 28 Эвийн хүч ХХК Анагаах жор ХХК Албан бус сектор Албан бус сектор Мах боловсруулах үйлдвэр Сүү. Хурх Мөрөн Хэрлэн Б.Хавсралт 5. Гансүх 9900545 4 9901118 6 9911500 0 9911625 3 9980276 5 9556991 9 Хэрлэн Б. модон эдлэл 9803300 9 Өмнөдэл Б. нарийн боов Хэрлэн Ч. Билэгдэмбэрэл О. Дарамбазар Л. Саранцэцэг Л. Алтан Очир Ж. сүүн бүтээгдэхүүн Талх. зайрмаг Хэрлэн Б. Нармандах гэр Талх. утас 9928374 4 9907960 0 3 4 5 6 Идэр Онон ХХК Оч Манлай ХХК Хөвчийн нарс ХХК Мөнх Улз ХХК Гурилын үйлдвэр Барилга угсралт.

Алтанхуяг 9924615 9 31 Албан бус сектор Оёдол Хэрлэн Ц. хүнсний ногоо Өмнөдэл Я.29 Албан бус сектор Төмс. Пүрэвцэрэн Л. Алтанцэцэг 8856307 0 32 Албан бус сектор Төмс. Цэвээн гэр 30 Албан бус сектор Гутал засвар 9819628 4 Хэрлэн Д. Болд 176 . Пүрэвжав 9993477 8 34 Албан бус сектор Төмс. хүнсний ногоо Хэрлэн Б. Даваа 9992624 4 33 Албан бус сектор Гутал засвар Хэрлэн Б. хүнсний ногоо Хэрлэн 35 Албан бус сектор Гэрийн эсгий Хэрлэн Р.

хөтөлбөр байхгүй байна. ажиллах хүчний хангамж зэргийг харгалзсан үйлдвэржүүлэлтийг хэрэгжүүлэх нэгдсэн бодлого. технологийн дэвшил нэвтрүүлэх. нэмүү өртөг шингээсэн бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэх хандлага үйлдвэржүүлэлтэнд ажиглагдаж байна. 33. оновчтой зөв бодлогоор бий болгох шаардлагатай. Дархан-Уул аймагт социалист системийн үед ах дүүгийн харилцаатай орнуудын эрэлт хэрэгцээг хангах зорилгоор өндөр хүчин чадал бүхий томоохон үйлдвэрүүдийг олноор барьж байгуулсан боловч тэдгээрийн дийлэнхи нь өнөөгийн зах зээлийн нөхцөлд өндөр өртөг. Орчин үед дэлхий ертөнц даяаршиж. “нэмүү өртөгийг” бүтээдэг боловсруулах аж үйлдвэрийн хөгжил ахиц муутай байна. 13 хувийг модон эдлэл. Улс орныг үйлдвэржүүлэхэд дээрхи нөхцөлүүдийг дэс дараатай. уул уурхайн олборлох.8% нь олборлох. шинжлэх ухаан технологийн дэвшил гарахын хэрээр түүхий эдийг илүү гүн боловсруулсан. 5 хувийг бусад бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл эзэлж байна.4% нь тогтвортой. 56. мэргэшсэн ажиллах хүч. 3 хувийг барилгын өнгөт хавтан.7 тэр бум төгрөгийн (2005 оны зэрэгцүүлэх үнээр) бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэсэний 67. ашигт ажиллагааны төвшин бага. тодорхой хэмжээний түүхий эдийн нөөц боломж түүнчлэн үйлдвэрлэлийг хэвийн явуулах хэмжээний санхүүжилтийн асуудал байдаг байна.6% нь зогсонги. 3. тоног төхөөрөмжл худалдан авах. 2. “Үйлдвэржүүлэлт” нь нийгмийн болон эдийн засгийн ухааны тодорхойлолтоор зөвхөн үйлдвэр байгуулах. технологиор үйлдвэрлэл явуулж байна. харин нийгмийн бүх салбарт шинэ мэдлэг. аж үйлдвэрийн боловсруулах үйлдвэрлэл. Боловсруулах үйлдвэрүүдийн 67. Боловсруулах чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж буй үйлдвэрлэгчдийн 43. барилгын материал ба барилга угсралт. ДҮГНЭЛТ САНАЛ 1. 6. Үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэхэд зайлшгүй байх нөхцөлүүд гэвэл.ЗУРГААДУГААР БҮЛЭГ. 8. зах зээлийн байршил. эсвэл жижиг.5 хувь нь албан бус хэлбэрээр үйл ажиллагаа явуулж байна. 47. Хэнтий аймгийн үйлдвэрлэлийн салбарын хөгжил хангалтгүй байна.3% нь боловсруулах. 7. хүний нөөцийг хөгжүүлсэнээр үйлдвэржсэн нийгмийг бий болгох өргөн цар хүрээтэй цогц асуудал юм.5 хувь нь албан. 2007 оны байдлаар аж үйлдвэрийн салбарт 1. 2008 оны байдлаар нийт 131 үйлдвэрүүдийн 66. хоцрогдсон техник.9% нь цахилгаан дулааны үйлдвэрлэлийн салбарт ногдож байна. 2 хувийг эсгий угаасан ноос. хувьчлан авагчдын үйлдвэрлэх сэтгэлгээ сул зэргээс шалтгаалан зогсонги байдалтай байна. түүхий эдийн нөөц.6 хувь нь нийт хүчин чадлынхаа 50 хүртлэх хувийг ашигладаг байна. эзэмших. боловсронгуй арга. дунд үйлдвэрлэл гэсэн ойлголт биш. Олборлох үйлдвэрлэлийн салбарын өсөлт ихээхэн хурдацтай байгаа бөгөөд харамсалтай нь эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж. Манай улсын хувьд түүхий эдийн харьцангуй их нөөцтэй хэдий ч дотоод зах зээлийн багтаамж багатай нөгөө талаас түүхий эдээ боловсруулахгүйгээр буюу “нэмүү өртгийг” шингээлгүйгээр экспортолдог үйлдвэржүүлэлт бий болжээ. 5. Өнөөдрийг хүртэл монгол оронд дэд бүтцийн хөгжил. 10 хувийг зөөлөн оёдол. Завхан аймагт аж үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний 67 хувийг хүнсний бүтээгдэхүүн.1 хувь нь хуучин хоцрогдсон техник технологиотой. химийн үйлдвэрлэлийн салбарт нийт 40 чиглэлээр 404 үйлдвэр албан ёсоор үйл ажиллагаа явуулдагаас 101 нь 2009 оны эхний байдлаар санхүүжилтийн асуудал ба зах зээлийн эрэлттэй холбоотойгоор зогсонги байдалтай байна. үйлдвэрлэл явуулахад шаардагдах цахилгаан эрчим хүч. 4. 24. үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнийг худалдан борлуулах зах зээл. тоосго. 7. үйлдвэрүүдийн 75% нь хүчин чадлынхаа 10-50% хүртэлх хувийг ашиглан бүтээмж бага. Хүнс. Үйл ажиллагаа явуулж буй үйлдвэрлэгчдийн 41. 177 . хөдөө аж ахуйн салбар.2 хувь нь гар ажиллагаатай.

b. шар бүсэд орон нутгийн хэрэгцээг хангах бүтээгдэхүүнээр нь төрөлжүүлэх. ажилгүйдлийг багасгах. үйлдвэрлэлийн тодорхой цогц. том зах зээлд ойр. цахилгаан эрчим хүчний найдвартай баазтай болох замаар салбарын тогтвортой хөгжлийг хангаж. Өвөрхангай. Мэдлэгийн багтаамж ихтэй үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх зорилгоор үйлдвэрлэлийн тэргүүлэх салбарт ажиллах нарийн мэргэжлийн. ажлын байр бий болгосны урамшууллыг олгох нь зүйтэй. улмаар үйлдвэрлэлийн чөлөөт бүсийн эх суурийг бий болгох. Шар бүс: Зах зээлийн багтаамж бага. мэргэжилтэнүүдийг өндөр хөгжилтэй орнуудад бэлтгэх. Үйлдвэржүүлэлтийг хэрэгжүүлэхэд хамгийн түрүүнд түлш. 3. Сэлэнгэ. Дундговь. техник технологийн шинэ ололтыг нэвтрүүлэх үндсэн дээр эрчим хүчний хангамжийн үр ашигтай найдвартай тогтолцоог бүрдүүлэх. 5. Булган аймгууд. төмөр зам. Үүнд: a. зах зээлийн багтаамж. Завхан. Улаанбаатар. үйлдвэрлэгчидтэй хамтран ажиллах нөхцөлийг бий болгосноор чадвартай ажиллагсадыг бэлтгэж. чөлөөт бүсэд үйлдвэрлэл эрхлэх таатай орчин. Судалгааны үр дүнгээс харахад аймгууд нь нөөц бололцоо. Архангай. дэд бүтэц сайтай. тухайлбал. татварын хөнгөлөлт урамшуулал үзүүлэх. 178 . дэд бүтцийн хөгжил сул. Эрдэнэт. тодорхой чиглэлийн үйлдвэрүүдтэй. Баян-Өлгий. c. төмөр зам. Улаан бүсийн үйлдвэрлэгчдийг дэмжихдээ үйлдвэрлэл эрхлэх хууль эрхийн зохистой орчинг бүрдүүлэх. Чойбалсан. Ийм учраас Монгол улсыг үйлдвэржүүлэхдээ дараах гурван бүсэд хуваан бүс бүрийн онцлогт тохирсон бодлогыг боловсруулан хэрэгжүүлэх нь зүйтэй. дэд бүтцийн хөгжлөөрөө ялгаатай тул үйлдвэржүүлэлтийн нэгдсэн нэг бодлого байх боломжгүй юм. үйлдвэрлэгчдийг бага хүүтэй урт хугацаатай хөрөнгө оруулалтын зээлээр дэмжих зорилгоор Засгийн газрын хөрөнгө оруулалтын банк байгуулах. Өмнөговь. Сайншанд хотууд. улбар шар бүсийн үйлдвэрлэгчдийг дэмжихдээ үйлдвэрлэл эрхлэх нөхцөл боломжийг бүрдүүлэх: үйлдвэрлэлийн болон нийгмийн зохистой дэд бүтцийг бий болгох. 7. Говь-Алтай. ашиглалтанд хяналт тавьж байх. улбар шар бүсэд импортыг орлох. шинэ тоног төхөөрөмж. Дархан. 6. үйлдвэрлэгчдийг нэмүү өртөгийн сүлжээгээр нь дэмжих шаардлагатай. Баянхонгор. технологи нэвтрүүлэх. Төв. тусламжийн зарцуулалт. төрөлжилтийг бий болгох. мэргэжилтэй ажиллагсадыг бэлтгэх мэргэжлийн боловсролын салбарт үйлдвэрлэлийн дадлага хийх бааз суурийг сайжруулж. Үйлдвэрлэлийн бүс бүрийн хэмжээнд эдийн засгийн. татварын хөнгөлөлт чөлөөлөлт. 4. Үйлдвэрлэлд дэвшилтэт. олон улсын зээл. дэд бүтцийн хөгжил сайн. Үйлдвэржүүлэлтийг бодит ажил болгон хэрэгжүүлэх үүднээс Дархан сумыг үйлдвэрийн жишиг хот болгон хөгжүүлж. автозамын сүлжээг өргөтгөх. Улаан бүс: Зах зээлийн багтаамж сайтай. хөдөлмөрийн зах зээлийг хамгаалах бодлого явуулж. шар бүсийн үйлдвэрлэгчдийг дэмжихдээ хамгийн түрүүнд дэд бүтэц түүний дотор эрчим хүчний асуудлыг улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар шийдвэрлэх. Хэнтий. өндөр мэдлэг боловсролтой. Хөвсгөл. улаан бүсийг экспортонд чиглэгдсэн. Улбар шар бүс: Зах зээлийн багтаамж дунд зэрэг. техник технологийн хоцрогдлыг арилгах зорилгоор хөрөнгө оруулалтыг түлхүү хийх. авто замын сүлжээг өргөтгөх. томоохон үйлдвэрлэлийн бааз суурьтай. харилцан уялдаатай бодлого боловсруулж үйлдвэрлэлийн хоршилт. гадаадын хөрөнгө оруулах тааламжтай нөхцөлийг зохих хуулийн дагуу үе шаттайгаар бүрдүүлэх.САНАЛ 1. 2. Сүхбаатар аймгууд. Ховд.

иргэд. 179 . шинээр бий болгосон ажлын байрт урамшуулал олгох. хөтөлбөрийн газрууд хамтран “Орон нутгийн үйлдвэржүүлэлтийг дэмжих сан” байгуулах . 9. Үйлдвэржүүлэлтийг хэрэгжүүлэхийн тулд үндэсний үйлдвэрлэлийн бүтээгдэхүүнийг импортын бүтээгдэхүүнээс хамгаалах бодлого баримталж импортоос хараат байдлаас алхам алхамаар гарах. хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сан. төсөл хэрэгжүүлж байгаа төсөл. жижиг дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх сан.8. үйлдвэрлэгчид. зээлжих шалгууруудыг тодорхойлон. захиргаа. үүнийг хүнсний бараа бүтээгдэхүүнээс эхлэх. Орон нутгийн төр. сум хөгжүүлэх сан зэргийг нэг санд төвлөрүүлэн үйл ажиллагааг нь ил тод болгож.

• Хэнтий. Судалгааны зорилго: • хөгжүүлэх боломжтой үйлдвэрүүдийг тодорхойлох. Үйлдвэржүүлэлтийн судалгааны танилцуулга Монгол улсын засгийн газар Тэргүүн шадар сайдын алба Бүс нутгийн эдийн засгийг дэмжих хөтөлбөр Судалгааны баг Монгол улсын үйлдвэржүүлэлтийн зарим асуудалд Үйлдвэржүүлэлтийн судалгаа Судалгааны обьект: • Завхан.Хавсралт 6. • дэмжих арга замуудыг санал болгох. 180 . • Дархан-Уул. 1.

Үйлдвэрлэл хөгжихөд зайлшгүй байх нөхцөлүүд: • • • • • Зах зээл Цахилгаан эрчим хүч Мэргэжилтэй ажиллах хүч Түүхий эдийн нөөц боломж Санхүүжилт Үйлдвэржүүлэлтийн чиг хандлага Монгол (Competitive industrial performance index) Монгол улс дэлхийн 155 орноос 2000 онд 115-р . Эх үүсвэр:Industrial Development report 2009. 2005 онд 108-р байранд оржээ. UNIDO 181 .

1 71. •дэд бүтэц сайтай. •дэд бүтцийн хөгжил сайн. •том зах зээлд ойр. зах зээлийн багтаамж. •Зах зээлийн багтаамж сайтай.3 7.2 2000 51. •тодорхой чиглэлийн үйлдвэрүүдтэй •Зах зээлийн багтаамж бага.9 2005 68.8 24.1 13.4 9.1 Цахилгаан дулаан Олборлох үйлдвэрлэлийн салбарын өсөлт ихээхэн хурдацтай байгаа бөгөөд харамсалтай нь эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж. “нэмүү өртөгийг” бүтээдэг боловсруулах аж үйлдвэрийн хөгжил ахиц муутай байна.4 22.2 60.3 12. •томоохон үйлдвэрлэлийн бааз суурьтай ДАРХАН •Зах зээлийн багтаамж дунд зэрэг. % 2007 67.Монгол улсын үйлдвэржүүлэлт Аж үйлдвэрийн дэд салбаруудын бүтэц.8 Уул уурхай Боловсруулах 12.8 16. дэд бүтцийн хөгжлөөрөө ялгаатай тул нэгдсэн нэг бодлого байх боломжгүй юм.7 34. •дэд бүтцийн хөгжил сул ХЭНТИЙ ЗАВХАН 182 .9 1995 1990 27. Үйлдвэржүүлэлтийн бодлого Судалгаанаас үзэхэд аймгууд нь нөөц бололцоо.

Үйлдвэржүүлэлтийн бүс Дархан Ч ойбал с ан Э рдэ нэ т Ул аанбаатар С айншанд Өнөөгийн үйлдвэрүүд: Дархан Нийт үйлдвэрлэлийн чиглэл Үйлдвэрийн тоо Тогтвортой 40 404 75% 183 .

2 тэрбум Үйлдвэрлэлд гарч байгаа хандлага.Хөгжих ирээдүйтэй өнөөгийн үйлдвэрүүд: Дархан Үйлдвэрлэлийн чиглэл Шаардлагатай санхүүжилт 22 99. боломжууд 184 .

Хөгжих шинэ үйлдвэрүүд: Дархан Үйлдвэрлэлийн чиглэл 24 Шаардлагатай санхүүжилт 5.9 тэрбум төгрөг Улаан бүсийн үйлдвэрлэгчдийг хэрхэн дэмжих вэ? Стандартууд Үйлдвэрлэл хөгжих хууль эрх зүйн зохистой орчин бүрдүүлэх .6 санал Хувийн хэвшилд төрөөс ХО хийх Дархан сумыг үйлдвэржилтийн жишиг хот буюу загвар хот болгох Үйлдвэрлэгчдийг үнэ цэнийн сүлжээгээр нь дэмжих 185 .

Үйлдвэрлэгчдийг үнэ цэнийн сүлжээгээр нь дэмжих Өнөөгийн үйлдвэрүүд: Хэнтий 186 .

хүнсний ногоо. сүү. жүүс Цемент тоосго хөнгөн блок И Р Э Э Д Ү Й Боодлын цаас Эрчимжсэн МАА Үр тариа Төмс хүнсний ногооны тариалалт Органик бүтээгдэхүүний хэрэглээ Иргэдийн барилгажих хүсэл эрмэлзэл Ө Н Ө Ө Д Ө Р 187 .Хөгжих ирээдүйтэй өнөөгийн үйлдвэрүүд Үйлдвэрлэлд гарч байгаа хандлага. боломжууд Б о л о м ж Х А Н Д Л А Г А Мах. Үрийн аж ахуй Гурилын үйлдвэр Малын тэжээл Зөгийн бал Цөцгийн тос Жимс жимсгэнэ Чацарганы тос.

000 ₮3.Хөгжих шинэ үйлдвэрүүд Нийт хөрөнгө оруулалт .000 ₮6.0 2.0 Бусад 265.3 тэрбум төгрөг Хүнсний үйлдвэр 5.0 Эрчимжсэн аж ахуй 540.000 ₮4.0 Химийн үйлдвэр 850.000 Улбар шар бүсийн үйлдвэрлэгчдийг хэрхэн дэмжих вэ? Үйлдвэрлэл эрхлэх нөхцөл боломжийг бүрдүүлэх татварын оновчтой хөнгөлөлт урамшуулал үзүүлэх шинэ.0 ₮0 ₮1.14.0 Уул уурхай 500.000 ₮5.311. технологийн хөрөнгө оруулалт 188 .220.0 Газар тариалан Барилгын материал 4.691.000 ₮2. техник.

816 0 .883.1% ñàðûí õүү.3 Òөñëèéí çýýë: 12% æèëèéí õүү Îëãîõãүé .7 3.7 Áîëîìæãүé Ìàõ áîëîâñðóóëàõ үéëäâýð 2 òýðáóì òөã .82. 6 ñàð Áîëîìæòîé . боловсруулах үйлдвэр.903 0 189 .5 Çýýë îëãîíî .5 Îëãîõãүé . банк хоорондын гурвалсан гэрээ Òүүõèé ýäèéí çýýë: 1.3 Áàíêíû çýýë: 24% æèëèéí õүү Çýýë îëãîíî .Санхүүжилтийн боломжит хувилбарууд 6% 3% 1%1% 9% 10% 50% 20% Хөгжлийн банк Төслийн зээл Дотоодын хөрөнгө оруулалт Хадгаламж зээлийн хоршоо Бартерийн худалдаа Гурвалсан гэрээ ЖДҮ хамтран хөрөнгө оруулах Үйлдвэрлэгчид өөрсдийн хөрөнгө Малчид.245 0 .989.2.

Өнөөгийн үйлдвэрүүд: Завхан Үйлдвэрлэлд гарч байгаа хандлага боломжууд Үйлдвэрлэл технологийн парк байгуулах Дархан нэхий. малын тэжээлийн тариалалт нэмэгдэж байгаа Мах боловсруулах үйлдвэр хөгжих Үйлдвэрлэгч . Эрдэнэт хивс зэрэг үйлдвэрүүдийн түүхий эдээ бэлтгэдэг гол бүс Усалгаатай газар тариалан хөгжүүлэх Төмс хүнсний ногоо. малын тэжээлийн үйлдвэр хөгжих Эрчимжсэн мал аж ахуйг хөгжүүлэх 190 .хэрэглэгчдийн хоорондын хамтын ажиллагаа бий болох Гурил.

Үйлдвэржүүлэлтийн үе шат II үе шат 2011 . дулаан.2015 I үе шат 2009 .5 Барилга Хүнсний салбарт 0 2 7.05 1.2011 Эрчим хүчний үйлдвэр • Талх нарийн боовны цех • Сүүний чиглэлийн аж ахуй • Барилгын материал • Төмс хүнсний ногоо • Уламжлалт эсгий эдлэл • Уламжлалт арьс ширэн эдлэл • Эрчим хүч.2 4 6 8 191 . уурын • • • • • үйлдвэрлэл Мах боловсруулах үйлдвэр Гурилын үйлдвэр Барилгын материал Ноос угаах үйлдвэр Сарлагийн хөөвөр боловсруулах Хөгжих ирээдүйтэй өнөөгийн үйлдвэрүүд Хөнгөн үйлдвэр Эрчимжсэн MAA 0.12 Газар тариалан 0.1 4.

Шар бүсийн үйлдвэрлэгчдийг хэрхэн дэмжих вэ? Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтэрчим хүч Ажлын байрны урамшуулал Татварын хөнгөлөлт. чөлөөлөлт Бүс нутгийн ялгавартай бодлого явуулах Mэргэжилтэн төрийн сангийн хөрөнгөөр бэлтгэх Санхүүжилтийн боломжит хувилбарууд • Лизингийн үйлчилгээ • Зээлийн баталгааны сан • Хөдөөд хадгаламж зээлийн хоршоог байгуулах 192 .

.. нарийн төвөгтэй. жижиг үйлдвэрийг хөгжүүлэх. бэлтгэлийн чанартай “хоёр тойрог” болох дэд бүтэц.Үйлдвэрлэл хөгжихөд зайлшгүй байх нөхцөлүүд: • • • • • Зах зээл Цахилгаан эрчим хүч Мэргэжилтэй ажиллах хүч Түүхий эдийн нөөц боломж Санхүүжилт Үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх хөрс суурь болсон дэд бүтцийн асуудлыг шийдвэрлэх Гурван тойргийн онол Энэ онолоор улс орныг үйлдвэржүүлэхэд нилээд хугацаа шаардсан.. түүхий эдээ боловсруулах. 193 .

.Д.В.Л. 2007 1. Гүржав. Анисимцев Н. эдүгээ.. и др. Монгол улсын Засгийн газрын 2008-2012 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр. 2005 5. 2008 7. УБ. Леонтьев В. Ц. 2004 17. 2. УБ. 2007 30. Чесноков А.О методологии измерения структурных сдвигов. Багабанди. В ЭММ т. Бунин В. 2006 24. Экономикоматематические модели в планировании и управлении народным хозяйством 26. (1983). Барков Е. 1990-2008 он 21. Межотраслевая экономика. Монгол улсын Засгийн газар “Монгол улсын мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан Үндэсний хөгжлийн цогц бодлого”. Улаанбаатар.АШИГЛАСАН МАТЕРИАЛЫН ЖАГСААЛТ Нэг.. Монгол улсын аж үйлдвэржүүлэлтийн түүхээс дурсахуй. УБ. УБ. УБ. Москва. УБ. УБ. тогтоомж: Бүсчилсэн хөгжлийн удирдлага зохицуулалтын тухай хууль. цаашдын зорилт “ сэдэвт зүүн бүсийн зөвлөгөөний материал. Актуальные проблемы социалистической индустриализации МНР. Гүрбадам. Крушевский А.Р.УБ. Монгол улсын тогтвортой хөгжлийн стратегийн хэрэгжилтийн үнэлгээний тайлан. под ред. Монгол улсын Засгийн газар. 1980 18.С. 2008 10. Монгол улсын дэд бүтэц.. Монгол улсын Засгийн газар “Хувийн хэвшилийн хөгжлийн стратеги”. Монгол улсын Засгийн газар “Оёмол бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх хөтөлбөр”. 1980 16. бүсийн онцлогтой арга механизмыг Завхан аймгийн жишээн дээр боловсруулж. 2008 29. Гүрбадам. Вена. 2003 Жижиг дунд үйлдвэрийн тухай хууль.И. УБ. Монгол улсын ашигт малтмалын ордыг үр ашигтай ашиглах асуудалд. 28. Хууль.Б. УБ.Д. зөвлөмж санал боловсруулах судалгааны тайлан. 4. с. Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор зохион байгуулагдсан “Зүүн бүсийн хөгжлийн хөтөлбөрийн хэрэгжилтийн явц. 2005 он 6. 2008 194 . Кархин Г. 1990-2008 он 19. 1988 27. Ц. УБ.В.С.И. өчигдөр. “Үйлдвэрлэл технологийн парк байгуулж. 2003 9. Хоёр. 1998 14. XIX. Москва. Үндэсний инновацийн тогтолцоог хөгжүүлэх хөтөлбөр. Монгол улсын Засгийн газар Бүсчилсэн хөгжлийн хөтөлбөр (2006-2015 он). 2007 Жижиг дунд үйлдвэрийн эрх зүйн баримт бичгүүд.. УБ. хөгжүүлэх үндсэн чиглэл. 2003 11. 2002 20.. Денисов Ю. Москва “ЮРИСТЪ” 1999. маргааш. Давгадорж. Коваленко И.Н. Завхан аймгийн статистик мэдээлэл. Завхан аймгийн нийгэм эдийн засгийг 2009 онд хөгжүүлэх хөтөлбөр 22. Архангельский Ю. УБ. (1973). “Монгол улсын XXI зууны тогтвортой хөгжлийн хөтөлбөр. 3.Н.: МАКС-пресс. Шинэ зууны өмнөх бодлого.1983.. БНМАУ-ын аж үйлдвэрийн эдийн засаг. Аж үйлдвэрийн салбарын өрсөлдөх чадварын үнэлгээ. (1988). Жигжид.В. УБ.251-259 25. 2008 8.С. . Завхан Аж үйлдвэрийн парк төслийн төсөл 23. УБ. Поддубный А. 2008 Монгол улсын Засгийн газар “Жижиг дунд үйлдвэрийг дэмжих хөтөлбөр”. НҮБАҮХБ. Межотраслевой баланс 13. 2006 11. ГТХАН-ийн “Бүс нутгийн эдийн засгийг дэмжих” хөтөлбөр. вып. 2000 12. Монгол улсын Засгийн газар. зорилт. Булатова А.М. УБ. Дархан-Уул аймгийн статистик мэдээлэл. Ном товхимол: 10. Монгол улсын үйлдвэр худалдааны яам.2. Бүс нутгийн эдийн засгийг дэмжих. 2009 15. Япония в современном мире: Факторы стабилизации развития и безопасности. Мировая экономика. УБ.

unido. UNIDO.L. Оросоо Г. Delineation and structure of the economic region of Uliastai and Yabkhan aimag. 2009 38.(2003). Vienna. 35. 2007 44.investorwords.edu.com/2447/industry.pdf 50.wikipedia. УБ. Монголын аж ахуй эдийн засаг түүхэн гурван үед. Улаанбаатар. http://num. УБ.gov.mn/Portals/0/innovationprogram. Boardman A. and O’Connell R.mofa. Alex Winter-Nelson 41.mongolia-dairy. Cost-Benefit Analysis 42. Намжим. УБ. http://www.P. Ширнэн.mn/index 52. et al. (2006). Leontief W. http://www. УБ. 1977 37.mn 51.. 2000 34.open-government. Нүүрсний аж үйлдвэрийн хөгжлийн стратеги ба экологи. http://web.T.nfve. report GTZ RED program Mongolia.nfve. 2007 33. (1991).A. Очирбат.. 32. http://en. 2006 45.E.mn 49. http://mofa. Монгол улсын хүний хөгжлийн илтгэл. 2007 он. Улаанбаатар.mn 53.The future of the world economy Гурав.and Petri P. UB.Carter A.Т. www.mn/ 55.. Система матричных модепей технико. Global value chains in the Argifood sector. ХХААХҮЯ.nso.mn 54.org/wiki/Industry_Classification_Benchmark 58.(1977). Москва. http://www. Inductrial development report 2009.org 57. Монгол улсын ажил эрхлэлт.worldbank. UNIDO 46. http://www.mn 48.экономического управления на предприятии. http://www. Үндэсний тооцооны систем. Applications of the Policy Analysis Matrix (PAM). Business Statistics in Practice 43. http://www.html 59. УБ 2008.org/WBSITE/EXTERNAL/DATASTATISTICS/ 56. Хөдөө орон нутгийн үйлдвэрлэлийн өнөөгийн байдал хэтийн төлөв.mn/ 195 .31. 1987 40. ed.П. http://www.itpark. Интернэт эх үүсвэр 47. БНМАУ-ын аж үйлдвэрийн бүтээмж үр ашгийн зарим асуудалд. ядуурал судалгааны тайлан. http://www. Bowerman B.Ш. 1990-2008 он 39. Хэнтий аймгийн статистик мэдээлэл. 2002 36.