EL AMOR PATRIO Rizal¶s first essay, ³The Love of Country´, was written when he was 21 and newly arrived

in Madrid. It was published under the name of ³Laong Laan´ on August 20, 1882 in Diarong Tagalog, a Philippine newspaper, then on October 31, 1890 in La Solidaridad, Madrid. This essay is a piognant disserattion of what Rizal calls a ³beautiful but hackneyed subject,´ love of country. He could have had Maria Clara and Sisa in mind when he discribed the country as ³enveloped in morning cloud and mist, always beautiful and poetic, and the more idolized by her sons when they are absent and far way from her.´ He continues: Love of country is the purcst; most heroic and most subline human sentiment. It is gratitude, it is affection for everything that reminds us of something of the first day of our life; It is the land where our ancestors are sleeping. . . Love of country is never affaced one it has penetrated the heart, because it carries with it a devine stamp which renders it eternal and imperishable. . . Of all loves, that of country is the greatest, the most heroic and the most disinterested. . . Some have sacrificed for their youth, their plessures; other have dedicated to her the splendor of their genius; others shed their blood; all have died, bequeathing to their Motherland and immense future: liberty and glory. The idea of dying for country reverberated in Rizal¶s writtings. In letter to mariano Ponce, he declared: If one has to die, at least one must die on his own country, by his country, and for his country. A year later, Rizal decided to return to the Philippines, the first step that would ultimately lead to his death for country: I believe that it is now the opportune time for me to return to the Philippnies and share with them all dangers. For I have always been of the opinion that I can do more in my country than in abroad. What good have I done in these three years, and what evil I had occurred because I was in my country.´

POLITICAL FEATURE ARTICLES Many of Rizal¶s essays appeared initially in la Solidaridad between the years 1889 and 1891. La Solidaridad was the only source of free press for the Filipinos at the time. Running through the issues was an undercurrent of urgency for reform.

Among these are his exposure of the abuses of the friars and the civil administrations. captivity. his appeal for the development of a national consciousness among his people and his platform indicating the direction for change and progress. Rizal ang limang kabanata ng Sobre la Indolencia de los Filipinos noong 1890. Several themes are repeatedly projected in the essays of Rizal. and outside. fire. plague. He exposed Barrantes missconceptions about ³incapable and stupid tagalog´ and poor logic taking certain effects for causes and vice versa. Rizal¶s essay were scholarly and fuctual. Rizal minced no words in his graphic accountsb of the local situation. Kasunod naman nito ang dayagram ukol sa aming sariling pagkonsepto sa katamaran (mayroon . (Ingratitude) When Barrantes wrote derogatorily about the tagalog theater. and outside. Calamities such as eathquakes. banditry. Rizal rose to their deffense in his essays. In our town we saw the unbridled force. Rizal upbraided Barrantes for erroneous geographical and historical facts and for criticizing the tagalog theater and literature without studying it first. and thypoons moved Rizal to appeal to the Spanish people for assistance. Discouraging events in the Philippines determined the tone and the theme of some of Rizal¶s essays. He constantly stressed the significance of reform through education of the masses. his expression of love of country. SOBRE LA INDOLECIA LOS FILIPINOS Makikita sa itaas ang timeline kung kailan sinulat ni Jose P. against whom our authorities were impotent. He showed a thorough grasp of the economic and social problems in the Philippines. When a newspaper criticized the Filipinos. his description of suffering and depredations of the Filipinos. Within we had tyranny. violence and other excesses committed by those who werein charge of watching over public peace. the high-waymen.

kung ang pusuang dalaga'y karaniwan kaya diyan sa ating bayan. sumisigla ang aming pag-asa. isinulat ni Rizal ang Installment ng Sobre La Indolencia at inilathala ito sa La Solidaridad SA MGA KABABAYANG DALAGA SA MALOLOS Nang aking sulatin ang Noli Me Tangere. ang mahinhing asal. panatag ang loob . kababaan ñg loob ó kamangmañgan kayá: anaki'y mga lantang halaman. Espanya. at ito pa'y sa ñgalan lamang. Nang isinulat ni Rizal ang Installment ng Sobre La Indolencia de los Filipinos noong 1890. nang matalo ang pamilya ni Rizal sa usaping panlupa laban sa mga prayle sa Calamba. ñgunit ang lahat na ito'y laguing nahahaluan ñg lubos na pagsuyó at pagsunod sa balang sabi ó hiling nang nagñgañgalang amang kalulua (tila baga ang kaluluwa'y may iba pang ama sa Dios. tinanong kong laon. Ito maaari ang isa sa mga naging basehan noong 1890 ng mga nagsasabing tamad nga ang mga Pilipino.din sa photos section). Matay ko mang sinaliksik yaring alaala. Kung kaya¶t noong Agosto 1890. Mabagal ang naging pag-usad ng kaso ng mga Inquilino laban sa mga Prayle ng Calamba. minabuti nilang iakyat ang kaso sa Korte Suprema sa Madrid. Dí sukat ako sisihin. maraming Pilipino ang tuluyan nang nawalan ng trabaho. inaaglahì ang sakuná. Kung kaya¶t para pabulaanan ito. Laguna. bumaba ang produksyon ng mga pangunahing produktong pang-agrikultura. matay ko mang pinagisa-ngisa ang lahat ñg dalagang makilala sapul sa pagkabatá. Dahil dito maraming Pilipino ang nawalan ng lupang masasaka kung kaya¶t nahinto sa pagtatrabaho. Sa katunayan. Tunay at labis ang matamis na loob. Sa pagsusuring ginawa namin ukol sa mga pangyayaring naganap sa buhay ni Rizal noong 1890. sa pagka at kayo'y katulong na namin. sibul at laki sa dilim. umiigting ang alitan sa pagitan ng mga Paring Dominikano at pamilya Mercado sa Calamba. at ang tuá ko'y labis. liban sa isang Emilia. Ñgayong tumugon kayo sa uhaw naming sigaw ñg ikagagaling ñg bayan. Ñguní at ñgayong dumating ang balitang sa inyong bayang Malolos. Dahil sa umiigting na alitan sa pagitan ng mga Prayle at ng kanyang pamilya kaugnay ng Calamba Hacienda Case.) dala ñg malabis na kabaitan. ni ang mga dalaga. ang binibining anyó. magbuñga ma'y walang katas. mamulaklak ma'y walang bañgo. ay mañgisa-ñgisa lamang ang sumaguing larawang aking ninanasá. dí ko kilala ang Malolos. Kaugnay pa nito. ang magandang ugalí. ñgayong nagpakita kayo ñg mabuting halimbawa sa kapuá dalagang nagnanasang paris ninyong mamulat ang mata at mahañgo sa pagkalugamí. napagkilala kong ako'y namalí. ito ang mahihinuha naming sanhi kung bakit nagawang isulat ng ating bayani ang sanaysay. bago inilathala ang ika-tatlong installment ng Sobre La Indolencia de los Filipinos sa La Solidaridad ay tumungo si Rizal sa Madrid. naisipan ni Rizal na ilathala ang sanaysay na ito sapagkat marami ang nagsasabing ang pangyayari sa Calamba noong 1887 ang naging ³turning-point´ ng pagiging radikal ni Rizal. Dagdagan pa ng pagbaba ng presyo ng asukal sa merkado.

sapagtatagumpay. at ang sariling kaaway ay gawing kaaway ng Dios. Ang babaing tagalog ay di na payukó at luhod. novena at milagrong pangulol sa tao. kundí ang mabuting asal. Ugaling panagot ng mga may ibig mang ulol. kamangmañgan at dí kabaita't puri. sa lubos na paniniwalá ng kanilang masintahing pusó. Ulol na di hamak at masisisi ang madapá sa pagsunod sa ilaw ñg iba. ang ibig tumarok ng balang kilos ng isip ng DIOS. bataan ng cura ó magsasabong? Gawá ng mga ina ang kalugamian ngayon ng ating mga kababayan. ang habito ó sutana'y walang naidaragdag sa dunong ng tao. at saka gawain ang inaakalang lalong matuid. alagaang kusá at huag patain. at papanatilihin sa lahat ang sarili. at masasabi ng ama: "bakit kita binigyan ng sarili mong ilaw?" Ñguni't dí lubhang masisisi ang madapá sa sariling tanglaw. na ipinalamuti sa atin. Francisco at isoot ninyo sa isang kalabao. makinig sa iba. at sa bagay na ito'y pawang nagkakasala. kundí magtulongtulong magsangunian. at kapalaluan ang mag isipisip at magnilay nilay. Ano kaya ang magiging supling ng babaing walang kabanalan kundí ang magbubulong ng dasal. Halimbawá baga ang isang amang nagbigay sa bawat isang anak ñg kanikanyang tanglaw sa paglakad sa dilim. kundí malayá. bakit kayá ipaaalipin mo sa iba ang marañgal at malayang pagiisip? Duag at malí ang akalá na ang bulag na pagsunod ay kabanalan. Napagkilala din ninyo na dí kabaitan ang pagkamasunurin sa ano mang pita at hiling ñg nagdidiosdiosan. punó ñg kataruñgan. malalaking kuentas. sapagka't ang bulag na pagsunod ay siyang pinagmumulan ñg likong paguutos. Paniñgasin nila ang liwanag ñg ilaw. sa akalá ko ay lalong palaló ang ibig sumupil ng bait ng iba. dakilang kabaitan ang ñgisi sa pagmura. Nang ito'y lalong maranasan. Napagkilala din ninyo na ang utos ñg Dios ay iba sa utos ñg Parí. malinis na loob at matuid na isip. walang libañgang iba sa panguingue ó magkumpisal kayá ng malimit ng muli't muling kasalanan? Ano ang magiging anak kundí sakristan. paraparang inianak ñg walang tanikalá. binigyan ñg Dios ang bawat isa ñg sariling isip at sariling loob. Dí masasabi ñg punó ó parí na sila lamang ang mananagot ñg maling utos. Sa kadalagahang punlaan ng bulaklak na mamumuñga'y dapat ang babai'y magtipon ng yamang maipamamana sa lalaking anak. at sakdal kapalaluan ó kataksilan ang walang gawá kundí pagbintañgan ang Dios ng balang bukang bibig at ilipat sa kanya ang balá niyang nasá. ay: palaló ang katiwalá sa sariling bait. . libaguing kalmin. Ang kamangmañgan'y. sapagka't marahil ang ilaw ay madilim. kundí magtanong. walang karunuñgan kungdí awit. Lisanin ko ito at dalhin ang salitá sa iba. ay bulubundukin din at walang nadadayá kungdí ang mangmang at mahinang loob. masayang pangaliw ang mababang luhá. ó kayá ay totoong masamá ang daan. Kapalaran na kung pagka pag habito ay hindí magtamad. ang hiyas ñgisip. kundi ang pagsunod sa katampata't matuid. sa paghanap ñg daan. ay bumili kayo ng isang habito sa S. upang ding mapagkilala ang likó at tapat. magsapinsapin man ang habito ng huli sa bundok. Di na unang karunuñgan ang patuñgó ñg ulo sa balang maling utos. Dí dapat naman tayong umasa sa sarili lamang. at sa loob at kalulua'y walang makasusupil. Lalong palaló ang nagdidiosdiosan. buhay na ang pagasa sa panahong sasapit. dala ñg pag-asa sa ilaw ñg iba. Di hiling ñg Dios. mahabang dasal. na ang taong larawan niya'y paulol at pabulag. paningniñgin at gamitin. walá na ang inang katulong sa pagbulag sa anak na palalakhin sa alipustá at pagayop. na ang kabanalan ay hindi ang matagal na luhod.

ang biñgi sa taghoy ng mahirap.. daluro ó pagatpat ó pangatong lamang. sangkalan ang Dios. at inubos ang salapí sa mga frontal na pilak. walang pinapagcuintas. walá siyang binangit na kalmen. Bakit ngayo'y ang mga pari'y walang bigong kilos na di may hinihinging upa? At gutom pa halos nagbibili ng mga kalmen. bagay sa limos sa simbahan. kundí ang nabubuhay alinsunod sa hiling ñg aking ama. magpakain sa gutom." Ang kabanalan ay walá sa pulpol na ilong. alin na ngá sa huag sa pagkain ng karne. cuentas. ubusin ang salapí sa simbahan at paniwalaan ang balang masumpuñgang sabihin sa atin? Tabil ng bibig. ñguní at mapulaan at sumpain. may bagay baga sa mundong ito na dí arí at likhá ng Maykapal? Ano ang inyong sasabihin sa isang alilang maglimos sa kayang panginoon ng isang basahang hiram sa nasabing mayaman? Sino ang taong dí palaló at ulol. na mag lilimos sa Dios at magaakalang ang salantá niyang kaya ay makabibihis sa lumikhá ng lahat ñg bagay? Pagpalain ang maglimos sa kapus. "Gawá at hindí salitá ang hiling ko sa inyo" ani Cristo. Karaniwang panagot ang una'y kabanalan at pagsinta sa Dios.. sa misa de gracia ng may tugtugan at paputok.at sa malaking pagkaibig na ang kanilang mga anak ay mapakagaling. na ipinahihintulot kapag ikaw ay sumuhol. carabineros ó guardia civil? Kung ito ang Dios na sinasamba ñg Frayle. ay makaaasa sa tahimik. samantalang ang salaping ito'y pinipigá sa buto ñg mahirap at iniaalay sa pañginoon ñg maibili ng tanikalang pangapus. pang dayá ng salapi. di mapatatawad ang walang pagsisisi. ama ko. at ang lahat na ito'y pagkapaguran mang pagkuruskurusan at pagbulongbulongan ng lahat ng pari sa sangdaigdigan. huwag magantay ng anak ng iba sa duñgó ó alipustang alipin. Ó kabulagan at kahiklian ng isip! Ang unang kabanalan ay ang pagsunod sa matuid. . Di napaupa si San Juan sa ilog ng Jordan. correa at ibapa. ay tumalikod ako sa ganyang Dios. kiskis ng ilong. na siya'y pinatawad.. kumpari. hindí niya pinatabá ang may yaman at palalong escribas. Gayon din sa kasakiman sa salapi'y maraming ipinagbawal. Ang kagulañga'y buñga ñg pagkabatá at ang pagkabata'y nasa kanduñgan ñg ina. gayon din si Cristo sa kanyang pangangaral. na nakikigaya sa mga guarda. limos sa simbahan ó sa frayleng lumalañgoy sa yaman. at iba pa. cuintasin mo man ang lahat ng kahoy sa bundok ibilibid mo man sa iyong bayawang ang lahat ng balat ng hayop. pampasamá sa kalulua. pagaasawa sa pinsan. at iwisik man ang lahat ng tubig sa dagat. hiningan ng pamisa. lipak ng tuhod. "hindí anak ni ama ang nagsasabing ulit-ulit ama ko. hindi nagpahalik kailan pa man. at ang kahalili ni Cristo'y di kilala sa halikang kamay. at kung sakalí't may batang may pusong pangahas. sa pagkat kalminin mo man ang lahat ng basahan sa lupá. nabibili baga ang Dios at nasisilaw sa salaping paris ng mga pari? Ang magnanakaw na tumubos ng bula de composicion. Si Cristo'y dí humalik sa mga Fariseo. ay di mapalilinis ang maruming loob. tumulong sa mayhirap. samakatuid ay ibig ng Dios na makikain ng nakaw? Totoo bagang hirap na ang Maykapal. at walang binubusog kundí ang sandat. ang kapangahasa'y tagó at gagamitin sa samá. na matutubos kapag ikaw ay nagbayad. Bakit. Ang inang walang maituturó kundí ang lumuhod humalik ñg kamay. at di nagbayad sa kanyang panalangin.. paris ng silaw na kabag na dí makapakita kundí pag tatakip silim. anoman ang mangyari. maibayad ng verdugong panghampas. Kahoy na laki sa burak. humalik ng kamay sa parí. Ñguní at ano ang kabanalang itinuró sa atin? Magdasal at lumuhod ng matagal.

dapat palakhin ang anak na malapit baga sa larawan ng tunay na Dios. at isasaulí sa dati ang dilag ñg babaying tagalog. na tila baga ang mali ñg ilan ay malí na nang lahat. Talastas ng lahat ang kapanyarihan at galing ng babayi sa Filipinas. dito sa Europa kung hindí kayamutan itong ilang sabi. tutulong ang Dios sa pagpawí ñg ulap. ang mga kastilá. maginoong kilos. Isipin na ang mabuting ina ay iba. ito ang ituró sa anak. malinis na asal. Gayon ma'y dala marahil ñg kagaanan ñg labí ó galaw ñg dilá. Huag mag antay ang bayan ng puri at ginhawa.. taas ñg loob. samantalang lugamí at mangmang ang babaing magpapalaki ñg anak. ay sintahin ñg binatá. di lamang dahilan sa ganda ó tamis ñg asal. At dahil ang buhay ay punó ng pighatí at sakuná. gayon sa kastilang pinatuloy. Walang maiinom sa labó at mapait na bukal. na walang kakulañgan kundí isang malayang sariling isip. tantó ang lahat na ito. nguni at ang lahat na ito'y dí hihigit sa lakas at loob ng babaing tagalog. marahil ay makapal man ang ulap na nakakubkob sa ating bayan. ay gayon sa convento. sapagka't sa kabaita'y labis. ó makapukaw kayá ñg madidilag na pagiisip. at nangbubulag ng matalinong isip. ang karañgalan ñg babaying kabiak ñg pusó at karamay sa tuá ó hirap ñg buhay: kung dalaga. at pagpipitagan sa Maykapal. na dí nagsasaya sa daing ng naruruhagi. pagibig sa kapuá.. kundí naman sa tibay ñg pusó. at iniyukó ang loob. iginapus. na napapanaginip. sa inang linalang ng fraile. ay pipilitin ding mataos ñg masantin na sikat ñg araw. pag isang dalaga bagang sukat ipagmalaki ñg bayan. lalong laló na kayong mga babai. patibayin ang loob sa ano mang hirap. matapat at timtimang loob. Dios na ama ng lahat. sa tuing . panatag sila't habang ang iba'y alipin. Dí kami manglulumo kapag kayo'y katulong namin. kundí ang babaing si gayon. sapagka at karaniwang sabi sabi ñg mga kastilá at pari na nangagaling diyan ang karupukan at kamangmañgan ñg babaying tagalog. samantalang likó ang pagpapalaki sa batá. maliwanag na pagiisip. sa iba't iba pang nakapagñgañgalit.Maghunos dilí ngá tayo at imulat natin ang mata. ipinalilimbag at ipinagsisigawan halos. Dios na dí masakim sa salapí. kayá ñgá kanilang binulag. Malaki ngang hindí bahagyá ang katungkulang gaganapin ng babai sa pagkabihis ng hirap ng bayan. kayá pinagsisikapan naming makaabot sa inyo ang ilaw na sumisilang sa kapuá ninyo babayi. Ito ang nasang lagì sa panimdim.. at kung sabagay maraming maisusurot sa mata ñg ibang babai ang babaying tagalog.. walang matamis na buñga sa punlang maasim. Makapangyarihan ang Europa at Amerika dahil duo'y ang mga babai'y malaya't marunong. na makabuhay baga at makapanghinapang sa mahiná ó maruruwagang lalaki. Dios na dí nasusuhulan. at parí pagbalik sa Espanya'y walang unang ipinamamalabad. na walang kinikilingan. Dios na dí tumatabá sa dugó ng mahirap. sa pagka't kayo ang nagbubukas ng loob ng tao. patapañgin ang pusó sa ano mang pañganib. palibhasa'y siya ang Dios ñg katotohanan. dilat ang isip at malakas ang loob. Gisingin at ihandá ang loob ng anak sa balang mabuti at mahusay na akalá: pagmamahal sa puri. ñg babaing marupok ang loob. talastas na walang isinisilid araw araw sa inyong pagiisip kundí ang sadyang pang bulag sa inyong bukal na liwanag. at sisikat kahit banaag lamang .. ay ma-aalipin din naman ang lahat ng mga anak. sabay ang halakhak.. at pagdamutang basahin. pagpitaganan ñg iba. at anaki'y sa ibang lupá ay walá. alipustá at tawa. Alam na kapus kayong totoo ñg mga librong sukat pagaralan. Ito ang dahilan ng pagkalugamí ng Asia. ang babayi sa Asia'y mangmang at alipin.

isang marangal na loob na di papayag magka anak ng alipin? Pukawin sa loob ang sigla at sipag. at makasalanan na kaya baga ang lahat ng babaying tagalog. iba pang sinulat ng mga pari.. Datapua't lisanin ko ang bagay na ito.. na ang karamihan ng malí ay gawá ñg kamusmusan. Ang anak ay walang pangtakip sa hina ñg loob kundi ang alaala sa ina. kung walang isdang munti'y walang isdang malaki.. humati sa pañganib. pagibig sa kapua sa tinubuang bayan. ay nalathala ang mga kasalanang ikinumpisal ng babai na di ilinilihim ng mga pari sa mga dumadalaw na Kastila. at sa pagtupad ñg ukol. pagdating sa Espanya. sapagkat ugaling iwaksi ang kalasag ñg talong natakbo ó inuwi kaya ang bangkay sa ibabaw ñg kalasag.maiisip. Sa librong ipinalimbag ni Dn.. Ugaling dati'y kapag nanliligaw ang nagaaral na binata ay ipinañgañganyayang lahat. ipinalimbag agad. at tumutulong sa kataksilan ñg iba sa pagka't kung walang natakbo'y walang manghahagad. na siya raw ay nanuluyang minsan sa Kapangpañgan. ó manunuluyang kastilá. May isang kastilang nagayo'y mataas na tao na. at aglahiin ang hinagpis. Sinibaldo de Mas. kumai't natulog. at alalahaning lagi na walang hirap na di mababata ñg bayaning puso. Kung maging asawa na.. Ulituliting matamisin ang mapuring kamatayan saalipustang buhay. Ang mga babai sa Esparta'y sukat kunang uliran at dito'y ilalagda ko ang aking halimbawa: Nang iniaabot ñg isang ina ang kalasag sa papasahukbong anak. Bakit kaya baga di humiling ang dalaga sa iibigín. at ang hukbo .. at kung magkaminsan pa'y dinadagdagan ng mga kayabañgan at karumihang hindi mapaniniwalaan . Gayon din ang unang pahili ng pari sa nadalaw na kastila. ay ang kanyang mga masusunuring dalagang tagahalik ng kamay. nagtitiis ñg tampal. sapagka't dí ako paring confesor. nalunok na apdo. sa pamanang kaalipustaan at kaalipinan. at huwag isuko ang pagkadalaga sa isang mahina at kuyuming puso. Nabalitaan ñg isang ina na namatay sa laban ang kanyang anak.. isang pusong lalaking makapag-ampon sa kahinaan ng babai. Ang katapangtapañga'y kapag napakasal ay nagiging duag. Sa tuing maririnig ó mababasa ang mga bagay na ito'y itinatanong namin kung Santa Maria kaya ang lahat ng babaying kastila. at dahilan dito. dunong. palakasin ang loob ng lalaki. na tila baga ang dalaga'y walang maisasabog kundi ang kasamaan. aliwin ang dusa.. Di ko maulit dito ang mga di ikinahiyang sinabi ng isang fraile kay Mas na di nito mapaniwalaan .. at ang maginoong babaying nagpatuloy ay gumayon at gumayon sa kanya: ito ang iginanti sa napakatamis na loob ng babayi .. nasunod sa lalong hunghang na utos. ang duag na datihan ay nagwawalanghiya. Itabi ko ito at ituloy sambitin ang katungkulan ñg babai. ñguni kong sakali't magsumbatan at maglatlatan ng puri'y . dapat nilang kilanlin ang tunay na lagay upang ding maganapan ang sa kanila'y inia-asa.. Sa mga bayang gumagalang sa babaing para ñg Filipinas. Mulatin ang mata ñg anak sa pagiiñgat at pagmamahal sa puri... at walang papait pang pamana. na makapaninirá ñg puri ng iba. ay dapat tumulong sa lahat ng hírap.. pinakai't pinatuloy natin sa habang panahong siya'y lumiguyliguy sa Filipinas . puri't salapi. kababaan ñg loob ó kabulagan kayang kalalañgan din nila. ñg isang marañgal at mapuring ñgalan. at iba pang kahalo ang ñgiti at makahulugang kindat .. na tila walang ina-antay kundi ang magasawa para maipahayag ang sariling kaduagan. at sa. labis na kabaitan. maginoong asal. ay ito lamang ang sinabi: "ibalik mo ó ibalik ka." ito ñga umuwi kang manalo ó mamatay ka. mahal na pakiramdam..

paghahangad na paniwalaa't pakingang pikit-mata. sapagkat kung pabayaan mo ang inyong kapuá ay pababayaan ka rin naman. dí binigyan ñg isip para pabulag. ang bulag na taga sunod sa isip ng iba. ñg mga Esparta ay hindí inianak para mabuhay sa sarili. Kung ganoo'y magpasalamat tayo sa Dios!" ang wika at napa sa simbahan. ang pulá ñg isa ay kayo lamang na taga Esparta ang nakapangyayari sa lalaki. Ang mga ugaling ito'y karaniwan sa kanila. bayan at lahat. Ang ika-lima. mag mulaymulay ang lahat. pinagkaisahang kuluñgin siya doon at patain ñg gutum. Habang nanatili ang ganitong mga isipan at ganitong mga babai ay walang kaaway na nakatungtong ñg lupang Esparta. at dí hiniyasan ñg katuiran at ñg . pagpapasampalataya. Ang ikaapat. ñguní at mahirap baliin ang isang bigkis na walis. kayá ñga't iginalang ng buong Grecia ang babaing Esparta. Dí nilalang ñg Dios upang maalipin. asawa. Minsa'y nagtagó sa simbahan ang isang napatalong harí nila. ay tumulong sa ibang magtagó ñg kanila. Mangyari pa. ay ibinalita ñg isa na namatay daw sa pagbabaka ang tatlong anak niya. ay kami lamang ang nagaanak ñg lalaki. Ang tao'y inianak na paris-paris hubad at walang talí. Ñg papaderan na ang pinto'y ang ina ang unang nag hakot ñg bato. Ang ika-anim. ay makapagbibigay ñg tandá sa akin. kahit maiklí man. ñguni at ang anak ay bumalik na buhay. ang isa isang tingting ay madaling baliin. sapagkat kung ano ang isip ay ganoon ang tao: taong walang sariling isip. "Ang ipinagiging taksil ñg ilan ay nasa kaduagan at kapabayaan ñg iba. anak. kundí sa habito. kungdi para sa kanyang bayan. dapat alisin sa kanya ang kapangyarihan sa bahay. kundi nanalo ó natalo tayó?²Nanalo ang sagot ñg bayani. at walang babaing taga Esparta na nakatanaw ñg hukbo ng kaaway. ay hindí dapat magpalaki ñg anak. Ñguní at kung ang tanda'y magalang sa pinagdaanang hirap." Ang ikalawa. Ang iniaalipustá ng isa ay nasa kulang ñg pagmamahal sa sarili at nasa labis ñg pagkasilaw sa umaalipustá. Ang ibig magtagó ñg sarili. paghalili kayá sa Dios. Kung ang babaing tagalog ay dí magbabago. ang sagot ñg babai. Sa lahat ñg babai. yukó ang ulo at halukipkip ang kamay. Sa isang sumasalubong na ina sa mga umuwing galing sa laban. Malayó ako sa. ang pinagdaan kong buhay hain sa ikagagaling ng bayan.ay natalo. ñguni't ang hiling ko'y magisip. Ang kamangmañga'y kaalipinan. ay parang hayop na susunod-sunod sa talí. Hindi umiimik kundi nagpasalamat dahil ang kanyang anak ay maligtas sa pulá. usigin at salain kung sakalí sa ngalan ng katuiran itong pinaninindigang mga sabi: Ang una-una. kungdí gawing pasibulan lamang. sa takot sa galit sa bayan. sapagka't kung dili'y ipag kakanulong walang malay.²"hindi iyan ang tanong ko ang sagot ñg ina. Ang tao. Dí ko inaasahang paniwalaan ako alang-alang lamang sa aking sabi: maraming taong dí natingin sa katuiran at tunay. nagluksa ang ina ñg siya'y makita. sa putí ñg buhok ó kakulangan kayá ng ngipin. pag didiosdiosan. Ang ikatlo. ay taong walang pagkatao.

novena. at di bihirang magtanim ang kaaway ng damong pansirá. ugaling upa sa sino mang mañgahas sa ating bayan magsabi ng tunay. at tingnan kung hindí ang inyong pagkakristiano ay paris ng inaalagang gatasang hayop. upang ding maituloy ang nasimulan ninyong paglakad. Tingnan ninyong mabuti kung iyan ang utos ng Dios ó ang pangaral ni Cristong panglunas sa hirap ñg mahirap. namulat siya sa pananaw na ang kababaihang Pilipino ay katuwang sa layunin para sa ikagagaling ng bayan. Liniñgin ninyong magaling kung ano ang religiong itinuturó sa atin. lasapin bago lunukin. kuintas. ang pagpapaliwanag ñg isip at paggamit ñg matuid sa anomang bagay. na dí pinatatabá alang alang sa pagmamahal sa kaniya. inilalarawan niya ang katangian ng . malasin ang ating kalagayan. malinis na kalooban at matuwid na pag-iisip. inihihiyaw at isinusurot araw-araw sa inyong loob. BUOD: Sa kanyang liham sa mga kadalagahan ng Malolos na sinulat ng 1889. Magbulay-bulay tayo. pagisipin muná.kabanalang nakatuon sa kabutihang-asal. 1889.maulol ñg iba. at ang ibig paniigin ang kanyang ibig sa matuid at katampatan. ó paris ng pinatatabang baboy kayá. kundí maipagbili ng lalong mahal at ng lalong masalapian. "Tubó ko'y dakilá sa puhunang pagod" at mamatamisin ang ano mang mangyari. at mata. Ang ika-pito. ipinahahayag ni José Rizal ang kanyang papuri at paggalang sa katapangang ipinamalas ng mga ito sa pagsusulong ng karapatan sa edukasyon ± isang di-karaniwang hakbang sa maraming kababaihan sa kanyang panahon. Kaugnay nito. kundí ang kikitili'y piliin. larawan. kandilá. taiñga. ang pinapatuñguhan ñg lahat ng sermon. Alalahanin ninyo ang lahat ñg sa inyo'y itinuturó. Batay sa kanya. ang nasa ilalim ng lahat ng misa. Matupad nawá ang inyong nasang matuto at harí na ñgang sa halaman ñg karunuñgan ay huwag makapitas ñg buñgang bubut. kasama sa binhí sa gitná ñg linang. Ayon kay Rizal. Binibigyang-diin ni Rizal ang tungkulin ng kababaihan ± bilang dalaga at asawa ± sa pagbangon ng kanilang dignidad at halaga sa lipunan. Ito ang matindin nasá ñg inyong kababayang si JOSÉ RIZAL Europa. ang bumubulag sa iba. Ang palalo'y ang napasasamba. sapagka't sa balat ñg lupá lahat ay haluan. ang mithiin ng mga kadalagahan ng Malolos para sa karunungan ay patunay ng pagkamulat sa tunay na kahulugan ng kabanalan . corea at iba't iba pang iginigiit. milagro. Hindí kapalaluan ang dí pagsamba sa kapuá tao. pangaliw sa dusa ñg nagdudusa. at tayo'y mag isip isip. Kung itong ilang buhaghag na sabi'y makatutulong sa ibinigay sa inyong bait. at hanapin ninyo ang puno at dulo at saka iparis ninyo ang religiong sa malinis na religion ni Cristo. kalmen.

Bahagi rin ng liham ang pagpapa-alala ni Rizal sa lahat na gamitin ang isipang kaloob ng Diyos. Ipinapayo ni Rizal na gamitin ang halimbawang ito upang maitaguyod ang isang anak na marangal at magtatanggol sa bayan. Si Señora Guadalupe Reyes ang nagsilbing guro ng mga kadalagahan. Pinupuna ang mga hindi kanais-nais na gawain ng mga prayle. MGA TALA: Ika-17 ng Pebrero 1889 nang isulat ni Jose Rizal ± gamit ang wikang Tagalog ± ang liham na ito habang ginagawa ang anotasyon sa aklat ni Morga. Ang payo ni Rizal ay "mulatin ang mata ñg anak sa pagiiñgat at pagmamahal sa puri. pumayag na rin ang pamahalaan na maitatag ang paaralan. . gayundin ang pagiging mulat ukol sa tunay at huwad na relihiyon. limang araw matapos ipaalam sa kanya ni Marcelo H. hindi sinang-ayunan ni Padre Felipe Garcia. Ayon sa pagsasalaysay. pagibig sa kapua sa tinubuang bayan. Sa kabila ng pagtutol. Isinulat niya ito sa London. bagama't tumagal lamang ito ng tatlong buwan. Ulituliting matamisin ang mapuring kamatayan sa alipustang buhay".kababaihan sa Europa at bilang halimbawa ay pinakita ang babaing Sparta bilang huwaran ng pagiging mabuting ina." Layunin nila na mag-aral ng wikang Español sa ilalim ni Teodoro Sandiko. hindi dagliang sumuko ang mga kadalagahan sa kanilang layunin. ang kura paroko. Gayunpaman. del Pilar ang isang mahalagang pangyayari sa bayan ng Malolos. Patuloy silang nanawagan at nang lumaon. isang propesor sa Latin. ang petisyon. at sa pagtupad ñg ukol. ika-12 ng Disyembre 1888 nang may 20 kadalagahan ng Malolos ang naghain ng petisyon kay Gobernador-Heneral Weyler upang magtayo ng isang "panggabing paaralan. Naging dahilan ito upang hindi rin pumayag ang gobernador-heneral na maitatag ang paaralan. upang matukoy ang katotohanan at hindi maging alipin ninuman.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful