THEMADOSSIER BIBLIOTHEEK VLISSINGEN

Bedevaart naar Santiago de Compostela

Inleiding
Al eeuwenlang lopen pelgrims naar het graf van de apostel St. Jacobus de Meerdere in Santiago de Compostela. Santiago de Compostela is een stad in het noordwesten van Spanje. Santiago, dat Sint Jakobus betekent (Sant-Iago), ligt in de comarca Santiago in de provincie La Coruña in Galicië. De stad heeft circa 100.000 inwoners, waaronder 35.000 studenten, en is de zetel van het Galicische bestuur. Volgens een legende zou het graf van de apostel Jakobus, een van de discipelen van Jezus, zich hier bevinden. Zijn stoffelijk overschot zou, nadat hij in Palestina was onthoofd, in een stenen boot zijn gelegd waarin twee van zijn discipelen meereisden. De boot bereikte vanzelf de Galicische kust, waarna het dode lichaam werd begraven aan de voet van berg Libredón. Over het graf verrees een machtige basiliek. De stad heet officieel kortweg Santiago, maar er zijn nog veel meer steden die zo heten. Compostela is een bijnaam, die vooral wordt gebruikt als men de stad als bedevaartsoord beschouwt. De gecombineerde naam 'Santiago de Compostela' kan dan ook worden vertaald als: 'Santiago, bijgenaamd Compostela'. Meestal wordt gezegd dat de bijnaam komt van Campus Stellae (Sterrenveld), vanwege de ster die volgens de overlevering het gebeente van Jakobus op deze plaats heeft aangewezen. Een andere verklaring is dat de naam naar een begraafplaats verwijst (denk aan ons woord 'compost'). Santiago de Compostela is naast Jeruzalem en Rome één van de belangrijkste christelijke bedevaartsoorden. Pelgrims uit heel Europa eindigen hier hun voettocht. Deze voettocht noemt men de Camino de Santiago (De weg naar Santiago). De pelgrims op weg naar Santiago zijn herkenbaar aan de sint-jakobsschelp, het teken van de heilige Jacob. De schelp wordt gedragen met de sluiting naar boven.

Meer lezen

Kranten, tijdschriften en folders
The Way: Martin Sheen en zoon in Santiago de Compostela Op: Spanjevandaag.com, 13-11-2010 The Way (‘De Weg’) gaat over de pelgrimsroute naar Santiago de Compostella. Hoofdpersoon van de film is een 70-jarige Amerikaanse arts (gespeeld door Martin Sheen), die naar Spanje reist om de as van zijn zoon op te halen. Hij kwam om het leven tijdens de pelgrimage naar Santiago.

Volledige tekst

Vrijkaartje voor de hemel / Sander Groen In: AD Reiswereld, 09-05-2009 Tienduizenden gelovigen én heidenen trekken te voet naar Santiago de Compostela. De beloning: een stempel op een perkament en een knuffel met een heilige van klatergoud. Daarvoor doorstaan de pelgrims stormen en stortbuien, bloedblaren en allerlei ontberingen. Waarom ook alweer? De man achter de 25-jarige fietsroute naar Santiago de Compostela Op: Fietsroutes.web-log.nl, 05-01-2009 Eén ding hebben de fietsende Santiago-gangers bijna allemaal gemeen: in het venster van hun stuurtas zit een routegids van Clemens Sweerman. Volledige tekst

Volledige tekst

Fietsend mijn harde schijf leegmaken In: Trouw, 18-10-2008 Na zijn afscheid als commandant der Strijdkrachten, maakte Dick Berlijn (58) in de zomer van 2008 een fietstocht naar het Spaanse bedevaartsoord Santiago de Compostela. Alleen. Te voet naar Santiago de Compostela / Dominique Soenens In: Trend, 12-06-2008 Santiago de Compostela: de naam klinkt mythisch en legendarisch. Voor bedevaarders en niet-bedevaarders, maar ook voor Hugo Morael. De gepensioneerde reclamemaker is al van kleins af in de ban van de bedevaartsplek. Met Hape Kerkeling naar Santiago In: VA-Magazine, nr.2, 2007 In Düsseldorf een gesprek met de Duitse tv-presentator - komiek Hape Kerkeling over zijn pelgrimswandeling naar Santiago de Compostela. “Als ik alleen al aan die voettocht dacht, had ik zin om veertien dagen uit te rusten.” De Pelgrimsweg naar Santiago de Compostela In: News Express van de Spaanse Dienst voor Toerisme, juni 2010, nr, 45 De “Camino de Santiago” (Pelgrimsroute naar Santiago de Compostela) is een route die bedevaarders van over de hele wereld volgen tot in Santiago de Compostela om er de relikwieën van apostel Jakobus de Meerdere te vereren. De weg is echter meer dan een pelgrimsroute, ze is een symbool voor de culturele eenheid van Europa. Camino Santiago de Compostela Persoonlijk reisverslag van Dennis Heijink, die in juli 2006 deze tocht heeft gelopen. Pelgrimage naar Santiago Verslag door Ds. Henk ten Napel van een fietstocht van Rolde naar Santiago de Compostela (21 mei 2003 tot 25 juni 2003). Als geestelijk en spritueel kompas dient het grote dichtwerk van Dante Alighieri, ‘De Goddelijke Komedie’. Volledige tekst (is pdf) Volledige tekst Volledige tekst Volledige tekst

Volledige tekst (is pdf)

Volledige tekst (is pdf)

Vlissingen, halte aan de Camino el Mar? / A.H.van Dijk In: de Jacobstaf, nr. 44 1999 De toenemende belangstelling voor de Heilige Jacobus de Meerdere en de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela, gaat over de grenzen van godsdiensten en levensbeschouwingen heen. Zo is het onderwerp ook binnen de protestantse gemeenschap van Vlissingen gaan leven. Vlissingen is van oudsher een vissersplaats. Met de discipel Jacobus, afkomstig uit een familie van vissers aan het Meer van Galilea, voelt men dus wel een zekere verwantschap. Meer artikelen

Volledige tekst (is pdf)

Beeld- en geluid
De wandeling Hella en haar gasten zijn weer terug van hun minipelgrimage naar Santiago de Compostela. Wat vonden Wende Snijders, Midas Dekkers, Hans Kazan en Javier Guzman van de route? En gaan ze zelf nog een keer terug? Bron: De Wandeling (KRO), 12-11-2010 Fietsen naar Santiago de Compostela 2009 Op 27 juni 2009 vertrokken papa Eddy en dochter Maureen vanuit Rijssen per fiets naar Santiago de Compostela. Ze fietsten 2660 km in 26 dagen. Tijdens deze tocht zamelden ze €1010,00 in voor Stichting Danielle. Bron: YouTube.com, 20-12-2009 Santiago de Compostela Voorlichting over de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela. Bron: TV Walcheren, 28-07-2008

Santiago de Compostela 2008 Foto-impressie van een fietstocht van Borne (NL) naar Santiago in 30 dagen van 14/4 tot 14/5 2008 via ChartresTours-Dax-Pamplona-Burgos-Leon-Villafranca-SantiagoCabo Fisterra. Bron: YouTube, 25-06-2008

Camino de Santiago Een beknopte inleiding tot het lopen van de Camino de Santiago. Bron: YouTube, 21-07-2006 (Engelstalig)

The Way of St James, not a path of roses De meeste pelgrims laten zich verrassen op hun weg naar Santiago; na zich te hebben geïnformeerd over de route, hostels, trekking technieken en de beste wandelseizoen en het klimaat, vinden ze zichzelf terug in een nieuwe dimensie die zelden wordt verklaard door de meeste reisgidsen. Een uitreksel uit een documentaire over de essentie van deze beroemde route. Bron: YouTube, 11-05-2006 (Engelstalig) De geschiedenis van een tocht Documentaire van Hans Keller en Cees Nooteboom over een al duizend jaar bestaande pelgrimsroute naar Santiago de Compostela in het noordwesten van Spanje. Over deze tocht is ook een reisnovelle verschenen. Bron: NOS, 1986 Piet's Pelgrimage Ds. Piet Vellekoop doet radioverslag van zijn ervaringen tijdens de voettocht naar het pelgrimsoord Santiago de Compostela in Spanje. Bron: Schepper & Co Radio, 18-08-2009

Beluister radio-uitzending

Boeken en dvd’s
Ik ben er even niet / Hape Kerkeling De auteur, in Duitsland bekend als entertainer, cabaretier en tvpresentator, doet in dit boek verslag van zijn voettocht en bedevaart vanaf de Frans-Spaanse grens naar Santiago de Compostela.

Onderweg naar Santiago / Mireille Madou Beschrijving van de kunsthistorische monumenten op de bedevaartsroute naar Santiago de Compostela. Verder zijn legenden en mirakelverhalen toegevoegd. Zowel voor de pelgrim als voor de toerist, die ter plaatse dan wel achteraf zich wil verdiepen, is het een stimulerend boek.

Pelgrimeren / Karin Snoep en Nelleke Bos Impressies en ervaringen betreffende de tocht naar de Noord-Spaanse bedevaartsplaats. Geordend naar een zevental verdiepende thema's (beslissing - afscheid - onderweg - ontmoetingen - loslaten - verdieping terugkeer) met allerlei historische wetenswaardigheden, citaten en gedichten. Al met al een inspirerend, maar vooral smaakmakend boek om de pelgrimstocht te maken. Te voet naar Santiago de Compostela / Paco Nadal De auteur die eerder de meest recente standaardgids voor de bekende route (Camino Francés) schreef, verdiepte zich in de kustroute (Camino Norte) met veel natuurschoon, kustplaatsjes en een frisse bries uit zee. Een volwaardig alternatief voor de hete, stoffige en vooral drukke hoofdroute.

Trappen tot Santiago : verslag van een pelgrimstocht per fiets / Guus en Nel Schipper Guus en Nel Schipper fietsten in de zomer van 1998 van Wemeldinge (Zeeland) naar het Spaanse pelgrimsoord Santiago de Compostela. Het reisverslag zit goed in elkaar: beschrijvingen van het afzien en genieten in weer en wind, achtergrondinformatie over de gebouwen die bezocht worden, ontmoetingen, overpeinzingen, er zit genoeg afwisseling in dit boek. Van dezelfde auteurs verschenen ook 'Terugkeer naar Santiago' en zeer recent ‘Een jakobsschelp op een stuurtas’. Pelgrimeren naar de Morendoder : onderweg naar Jacobus van Compostela / Gied ten Berge en Wantje Fritschy Het eerste deel van dit boek is een reisbeschrijving van een fietstocht naar Santiago de Compostela vanaf Utrecht. Dagelijkse belevenissen worden afgewisseld met momenten van bezinning. Ontmoetingen onderweg leiden bij de auteur tot betekenisvolle inzichten. De echtgenote van deze schrijver heeft drie weken meegefietst en naar aanleiding daarvan het tweede gedeelte van het boek geschreven. Dat bestaat uit een studie naar de persoon van Jacobus van Compostela. Voor geïnteresseerden in de diepere betekenis achter de pelgrimstocht.

Praktisch pelgrimeren / Joop van der Meulen In dit boekje worden zestig vragen beantwoord die gesteld kunnen worden ter voorbereiding op een pelgrimtocht naar het beroemde Spaanse pelgrimsoord Santiago de Compostela. De informatie begint op een heel basaal niveau (kan ik op de fiets en zo ja, wat voor soort fiets?). Daarmee richt het boekje zich op de beginnende pelgrim die zich op de puur praktische aspecten van de tocht oriënteren wil. De uitvoering van het boekje is zeer eenvoudig.

Wandelgids Franse St. Jacobsroute : van Le Puy tot de Pyreneeën / Heinrich Wipper Na een korte inleiding over het wandelen op de Franse St. Jacobsroute in het algemeen en vervolgens toegespitst op de route van Le Puy naar de Frans/Spaanse grens volgen nog drie hoofdstukken met algemene informatie. Daarna volgen in dertig etappes de routebeschrijvingen met globale aanduidingen van de zwaarte (niveau), de tijdsduur en de lengte. Indien mogelijk wordt ook een alternatieve route beschreven. Aan het einde van de dagetappe staat aanvullende informatie voor overnachtingsmogelijkheden. Een compact en handig gidsje om mee te nemen in de rugzak met voldoende informatie voor een plezierige tocht. Zie ook: Wandelgids Spaanse St. Jacobsroute (praktische wandelgids van de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela vanaf de Pyreneeën). St. Jacobs Fietsroute: Haarlem-Tours (Loire) / Clemens Sweerman Deel 1 van het driedelige fietsgidsje Haarlem - Santago de Compostela. Na een uitnodigende en uitgebreide inleiding met tips ter voorbereiding van de tocht volgt de eigenlijke routebeschrijving. Op de rechterpagina staat op uitsneden van Michelinkaarten (schaal 1:150.000) de route in paars aangegeven. In aparte kaders wordt de route tot in detail uitgeschreven, met mogelijkheden voor overnachting. Op de tegenoverliggende pagina worden kort maar nauwkeurig de relevante bezienswaardigheden vermeld. In de tekst wordt ook gewezen op de alternatieve routes bij Antwerpen en Parijs. Een lijst met campings en andere overnachtingsmogelijkheden completeert het gidsje. Zie ook: deel 2 en deel 3. Meer boeken

Websites
Pelgrimsroute naar Santiago de Compostela Wikipedia-artikel over de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela (Jacobsweg) (Spaans: Camino de Santiago). In eerste instantie wordt daaronder de zogenaamde Camino Francés verstaan, de middeleeuwse verkeersas in Noord-Spanje, die loopt van de Pyreneeën naar het graf van Jacobus. Deze route loopt langs de steden Pamplona, Estella, Logroño, Burgos, León, Astorga en Ponferrada. Er zijn ook andere routes vanuit alle hoeken van Europa en zelfs Noord-Afrika naar Santiago. Vanuit Nederland zijn de routes in Frankrijk van belang.

Nederlands Genootschap van Sint Jacob

Op deze website staat informatie over de pelgrimswegen naar Santiago de Compostela en ervaringen van mensen die deze reis hebben gemaakt. Daarnaast informatie over het lidmaatschap van het Genootschap. Het Genootschap levert documenten (o.a. pelgrimspas) die de tocht vergemakkelijken en geeft het blad ‘de Jacobsstaf’ uit. Dit genootschap helpt mensen die de tocht willen maken. Praktische en historische informatie, getuigenissen, tochtgenoten, etc. Over de tocht naar Santiago de Compostela zijn de talloze boeken geschreven. Op deze website recenseert ervaringsdeskundige Jeroen Gooskens een groot aantal titels. Ook verslagen van zijn eigen reizen. Erik van den Berg, VPRO redacteur bij /Geschiedenis, liep de pelgrimstocht naar Compostela. Deel één van een historisch reisverslag in zeven stappen. Deze religieuze website bevat naast de geschiedenis van Santiago de Compostela veel achtergrondinformatie over legendes, rituelen, reisroutes, de kathedraal, maar ook over pelgrims en bedevaarten. Encyclopedische achtergrondinformatie over Jacobus de Meerdere. ‘Fietsen Eén Twee Drie' heeft een overzicht gemaakt van zowel sites, die verslag doen van een fietstocht, als van sites met meer algemene informatie over de bedevaartstocht naar Santiago de Compostela. Tweevoeter.nl geeft informatie over pelgrimspaden, waar onder Santiago de Compostela. Overzicht van de reisboekhandel Pied a Terre over allerlei routes en kaartmateriaal niet alleen voor wandelaars naar Santiago, maar ook naar Rome en Jeruzalem. De Sint Jacobskerk te Vlissingen maakt sinds 1998 weer onderdeel uit van de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela. Pelgrims kunnen hier een stempel verkrijgen in hun paspoort. De Broederschap, verbonden aan de Sint Christoffelkathedraal te Roermond, biedt een refugio aan pelgrims op weg naar Santiago de Compostela. Met informatie voor pelgrims en over de Jacobskapel. Editie 2-2007 van VA-Magazine / Vruchtbare Aarde bijna geheel in het teken van de pelgrimsweg naar Santiago de Compostela. In aansluiting op de inhoud een selectie links om te helpen uw eigen weg te vinden.

Vlaams Genootschap van Santiago de Compostela

Compostela.nl

Het pad is het doel

De geschiedenis van Santiago de Compostela

Jacobus de Meerdere

Fietsroutes naar Santiago de Compostela

Tweevoeter

Pied a Terre

Grote of Sint Jacobskerk

Broederschap van de Heilige Jacobus de Meerdere

Links over de Jacobsweg

Startpagina Santiago de Compostela

Allerlei sites en video’s betreffende de Camino en het pelgrimeren. Verzameling links naar vele routes en reisverslagen. Verwijspagina naar verschillende (ook commerciële) webpagina’s over Santiago de Compostela.

Eigenstart-pagina Santiago de Compostela Santiago de Compostela beginthier

Bibliotheek Vlissingen, samengesteld op 25 maart 2011

Disclaimer
Dit themadossier (samengesteld door Bibliotheek Vlissingen) heeft niet tot doel diepgaande wetenschappelijke informatie te verstreken. Na totstandkoming van het dossier zijn de opgenomen informatie en verwijzingen aan veroudering onderhevig. Het kan voorkomen dat links naar websites niet meer werken. De samenstellers van dit dossier hebben getracht naar zo betrouwbaar mogelijke informatie te verwijzen. Niettemin kunnen zij geen aansprakelijkheid aanvaarden voor onjuistheden die mogelijk in de informatie en/of publicaties voorkomen. Informatie die van essentieel belang is voor de gebruiker dient door de gebruiker altijd op juistheid te worden geverifieerd. Beslissingen van de gebruiker op basis van informatie in dit dossier zijn voor zijn eigen rekening en risico. Meer themadossiers: www.vlissingen.nl/themadossiers of op Scribd.