Penanaman Padi Secara Tradisional di Kedah Sistem Penanaman Padi Sistem penanaman padi cara tradisional di Negeri Kedah

dapat di kelaskan kepada dua musim iaitu: 1. Musim Bersawah 2. Musim Menuai

Musim Bersawah Masyarakat petani tradisional mula turun ke sawah apabila tibanya musim hujan. K etika ini mereka akan sibuk menyiapkan segala kelengkapan yang berkaitan dengan persawahan dan ju ga memastikan petak-petak sawah mereka di takungi air hujan secukupnya. Dalam mengerjakan sawah, peralatan persawahan tradisional seperti tenggala, peny isir (sisir), cangkul, tajak, tenggiling dan lain-lain digunakan. http://memori-kedah.net/imgthumb/3_6_1_pic_02_s.jpg

Alat teknologi persawahan tradisional yang digunakan untuk membersihkan rumput pada batasbatas petak sawah dan juga di tapak semaian. http://memori-kedah.net/imgthumb/3_6_1_pic_01_s.jpg

Alat teknologi persawahan tradisional yang digunakan untuk menarik kapar di dalam petak sawah ke tepi dan juga untuk menarik badai batang pasang semasa penyediaan tapak semaian.

http://memori-kedah.net/imgthumb/3_6_1_pic_03_s.jpg

Alat teknologi persawahan tradisional yang digunakan selepas kerja-kerja menggala (bajak) sawah bertujuan untuk menghalus, merata dan memecah ketulanketulan tanah serta membersihkannya dari rumput rampai. http://memori-kedah.net/imgthumb/3_6_1_pic_04_s.jpg

Alat teknologi persawahan tradisional yang digunakan untuk menggala (bajak) sawah dengan ditarik oleh seekor kerbau.

1. Penyediaan Tapak (Petak) Semaian Setelah siap segala peralatan yang diperlukan, para petani akan turun beramai-ra mai ke sawah masing-masing untuk memulakan kerja-kerja seperti menggala (membajak) dan member sih petakpetak sawah untuk dijadikan tapak semaian. Tapak semaian merupakan tempat menyem ai benihbenih padi untuk dijadikan semai (anak padi sebelum dipindah/ditanam di dalam pe tak-petak sawah yang disediakan). Penyediaan tapak sawah memerlukan penelitian yang rapi. Tanahnya mestilah betulbetul lembut dan bersih daripada sebarang jenis tumbuhan air di dalamnya. Bagi merata dan melinci nkan permukaaan tanahnya, sejenis alat yang di namakan "Pembadai" digunakan. Pembadai ini kebias aannya ialah sebatang pokok pisang yang dipotong mengikut keperluan dan dibuang kulitnya dan kemudian ditarik dengan penyisir kecil (sisir kapar). Keadaan tanah yang lembut akan memudahkan k erja-kerja mencabut semai.

Keri, Tajak dan Sisir Kapar Keri dan Tajak digunakan untuk menajak tanah supaya batas sawah

Tenggala Untuk membajak sawah Diperbuat daripada kayu halban .

Alat ini terbahagi kepada dua iaitu Tenggala Perlis dan Tenggala Cina. Kebiasaannya 44 hari. ianya terus ditaburkan ke dalam petak-petak semaian yang disediakan dan dibiarkan tumbuh men jadi semai (anak padi) selama jangka masanya 30 hingga 44 hari untuk tempoh cukup matangnya . kemudian direndam ke dalam air selama 3 hari 3 malam. 2. Sabit Untuk memotong rumput-rumput yang tumbuh di atas batas sawah. Penyediaan Benih Padi Benih padi yang terpilih akan diisi ke dalam guni (karung). Setelah benih tersebut bercambah.Petak semai merupakan tempat pembiakan benih padi untuk dijadikan semai (anak padi) sebelum dipindahkan ke petak sawah yang disediakan.menjadi rata. benih padi tersebut diangkat dan disejat ke dala m bakul yang jarang disebut sebagai "bakul lau". kemudian ditutup dengan guni dan dibiarkan selama 3 hari 3 malam untuk proses percambahan mata tunas dan akar. Manakala sisir kapar digunakan untuk mencakar tanah supaya menjadi lebih rata. Tenggalatenggala ini ditarik oleh seekor kerbau dan ada yang ditarik oleh dua ekor kerbau atau lembu. Penyediaan Petak Semaian (Bekas Semai) Kerja-kerja penyediaan petak semaian (bekas semai) sedang dijalankan. . jenis keras. Selepas direndam. Sabit ini diperbuat daripada besi.

Biasanya kerja-kerja yang dijalankan dengan kuasa lembu memerlukan 2 ekor lembu kerana tenaga lembu tidak sekuat tenaga kerbau. Fungsi alat tenggala ini ialah untuk membalikbalikkan tanah sawah. Dal am menjalankan kerja-kerja ini selalunya tenaga kerbau digunakan tetapi ada ketikanya tenaga le mbu digunakan. bekas-bekas lain seperti tin tidak boleh digunakan untuk mengisi benih oleh kerana dipercayai boleh menghilangkan semangat padi. merata dan memecahkan ketulan-ketulan tanah serta membersihkannya daripada rumpu . Ia diperbuat daripada mengkuang yang dianyam rapi. ketulan-ketulan tanah semasa me nggala akan dibiarkan selama beberapa hari berendam air. Mengerjakan Sawah Sementara menantikan anak padi (semai) cukup tempoh matang. petani-petani akan t erus menjalankan kerja-kerja membajak dan membersihkan petak-petak sawah. Unt uk menghalus.Penimba Air Diperbuat daripada tong minyak dan berhulukan kayu panjang serta berkaki tiga. bertujuan untuk melembutkannya. Biasanya tenggal a ini dibuat daripada kayu-kayu terpilih yang senang dibentuk iaitu lazimnya kayu halban. Menggala (Membajak) Sawah Peralatan persawahan tradisional yang digunakan ialah tenggala. 2. 3. Ia akan digunakan untuk menimba air masuk ke dalam petak semaian. Bagi peladangpeladang. Bakul Mengkuang Digunakan untuk membawa biji benih padi ke tapak semaian semasa hendak menabur. Menyisir (Sisir) Setelah selesai kerja-kerja menggala (membajak). Kerja-kerja yang seringkali dilakukan oleh mereka ialah: 1.

sejenis alat persawahan tradisional yang disebut sebagai penyisir atau sisir dig unakan.t rampai. Ada tiga jenis penyisir iaitu: .

Penyisir Besi Penyisir ini berbentuk serupa dengan penyisir kayu. Ianya diperbuat daripada bes i semuanya kecuali pemegangnya sahaja dibuat daripada kayu. Penyisir Kayu Penyisir ini dibuat daripada kayu cengal. iii. merata dan memecah ketulanketulan tanah serta membersihkannya daripada rumput rampai. Ia akan bertindak sebagai penarik tenggala. Ianya dibuat daripada kayu dan matanya daripada batang nibong atau pinang. halban atau kayu beruas dan mata atau giginya dibuat daripada batang pokok pinang atau pokok nibong yang diraut halus.i. ii. Menggala (Membajak Sawah) Kerja-kerja mengggala (bajak) sawah sedang dilakukan oleh seorang petani dengan menggunakan tenggala yang ditarik oleh seekor kerbau. Sisir Besi Peranan dan fungsinya seperti sisir kayu iaitu untuk menghalus. . Penyisir Kapar / Sisir Kapar Penyisir ini berbentuk T. Kerbau Boleh dianggap sebagai jentera dalam proses membajak sawah.

Cara penggunaannya sama seperti kerja-ker ja menggala (membajak) dan menyisir kerana kerbau digunakan untuk menariknya. Kebiasaannya. Panjangnya antara 5 hingga 7 kaki .Sisir Kapar Untuk menarik kapar di dalam petak sawah. Alat yang digunakan ialah tenggiling. peralatan ini digunakan untuk menarik kapar di tempat-tempat yang tidak boleh dimasuki oleh kerbau. Selain membuang kapar ia juga dapat meratakan tanah sawah. Tempat-tempat tersebut ialah kawasan dalam dan penjuru petak sawah. Menggiling Tanah Kaedah ini merupakan peringkat terakhir dalam penyediaan petak-petak sawah. C. Setelah selesai semua kerja-kerja seperti menggala (membajak). Sisir kapar lebih kecil daripada sisir besar. menyisir (sisir) dan menggiling. Kegunaannya ia lah untuk meratakan tanah sawah dan melembutkannya bagi memudahkan kerja-kerja penanaman p adi dijalankan. air akan ditakung semula dalam petak-petak sawah untuk proses penanaman padi. Ianya diperbuat daripada batang kayu yang dipotong mengikut ke perluan dan berbentuk seperti belimbing segi. Tenggiling ini terbahagi kepada dua jenis iait u "Tenggiling Belangkas" dan "Tenggiling Belimbing". Tenggiling Untuk memecahkan tanah yang Diperbuat daripada kayu yang berbentuk seperti belimbing segi.

.

Alat ini juga dikenali sebagai pengandar rumput Pengandar Semai Pengandar akan digunakan untuk mengangkut semai dari tapak semaian ke sawah. 4. Kerbau diperlukan untuk menjalankan Tenggiling. dan bergaris pusatnya 6 inci.berketul dan meratakan tanah selepas disisir. Mencabut Semai Kerja-kerja mencabut semai sedang dilakukan oleh kaum wanita Semai-semai Semai-semai yang telah diketulkan di himpun. Memindahkan Anak Padi (Semai) Dari Tapak Semaian Anak padi (semai) yang sudah cukup umur (tempoh) akan dicabut dan dijadikan "Cap " atau "unti" (ketul). Proses meratakan tanah belum begitu baik tanpa menggunakan tenggiling. Semai-semai yang telah siap dijadikan ketul akan dipindah (angkut) ke petak-peta k sawah oleh kaum lelaki dengan menggunakan pengandar/salang yang diperbuat daripada buluh atau di tarik menggunakan palung (sampan kecil). Biasanya kerja-kerja ini dilakukan oleh kaum wanita secara berderau (go tong-royong). Selalunya ia . Ketul-ketul semai akan diatur di petak-petak sawah bagi memudahkan kerja-kerja menanam padi dijalankan. kemudian diangkat ke petak-petak sawah yang disediakan untuk proses menanam padi Pengandar semai Alat teknologi persawahan tradisional ini digunakan untuk mengangkut/memindahkan ketulketul semai dari petak semaian ke petak-petak sawah untuk ditanam.

.diperbuat daripada batang kayu yang keras.

Dal am proses ini anak padi (semai) yang cukup tempoh matang akan dipindahkan ke dalam petak-petak sawa h yang disediakan. Menanam Padi Kerja-kerja ini dijalankan oleh kaum wanita secara berderau (gotong royong). Terendak Digunakan sebagai tudung kepala sewaktu bekerja di sawah untuk berlindung daripada cahaya matahari Diperbuat daripada buluh yang disulam begitu menarik sekali. Sementara di bahagian hujung besi terdapat cabang seperti kuku kambing. Biasanya dipakai oleh wanita. Diperbuat daripada besi dan berhulukan kayu. Manakala hujungnya daripa da besi yang dicabangkan sedikit untuk memudahkan semai diletak sebelum ditanam ke tanah. Cara penanamannya dijalankan dengan empat atau lima jalur yang dipan ggil "tekap". Kerja-kerja menanam padi ini dijalankan dengan menggunakan tangan atau "Kuku" Ka mbing iaitu sejenis alat yang pemegangnya diperbuat daripada kayu. . Menanam padi Kerja-kerja menanam padi dengan menggunakan tangan sedang dijalankan Menanam Padi Menanam padi cara lama dilakukan oleh kaum wanita dengan menggunakan alat Kuku Kambing Kuku Kambing Ia digunakan untuk menanam padi.5.

.

Kaedah ini seringk ali dilakukan ke atas pokok padi yang rebah. A. Dalam masyarakat petani tradisional. beberapa kaedah tradisi telah digunakan seperti mengetam. Mengiau padi Kaedah ini dijalankan dengan menggunakan "pisau pengiau". Menjaga Padi Kerja-kerja penjagaan padi sedang dilakukan. Kerja-kerja ini dijalanka n oleh kaum wanita secara berderau (gotong-royong). Musim Menuai 1. mengiau dan mengerat. Mengerat/Memotong Padi Kaedah ini dijalankan dengan menggunakan pisau mengerat. "Orang-orang" atau "Selayut" akan dipacak di tepi-tepi s awah bertujuan untuk menakutkan binatang seperti tikus dan burung daripada memusnahkan padi yan g telah masak. C. musim ini dikenali juga sebagai musim me ngerat atau mengiau. menyulam (menggantikan anak padi yan g mati). Kerja-kerja ini dija lankan berterusan sehinggalah padi masak. Teknik penggunaannya s ama seperti mengetam iaitu memotong tangkai (tengkok) pokok padi. Mengetam Kaedah ini menggunakan sejenis alat yang dibuat daripada kayu dan mempunyai mata di atasnya yang dikenali sebagai "renggam". B. penjagaan air dan serangan penyakit padi. merumput. Musim ini kebiasaannya jatuh pada musim kemarau. Alat ini digunakan untuk memotong tangk ai padi yang masak untuk dijadikan gemai (gemal) padi. Kaedah ini merupakan satu proses untuk mendapatkan buah padi.6. Bagi mendapatkan hasil padi. . Penjagaan Kerja-kerja ini meliputi membaja. Menyulam Anak Padi Kerja-kerja menyulam (mengganti) anak padi sedang dijalankan. Batang pokok padi akan dipotong dan kemudiannya dihimpun untuk dijadikan "kedap". tikus dan burung.

.

Gambar menunjukkan kerja-kerja membuat gemai-gemai padi sedang dilakukan. Renggam Diperbuat daripada besi dan berhulukan kayu. Terdapat beberapa cara yang digunakan. . Menggunakan Kerbau Kaedah ini digunakan sekiranya petani-petani mempunyai bilangan petak-petak sawa h yang banyak. Mengikut kaedah ini. Antaranya: A. gemai-gemai padi akan dihimpun da n diletakkan di atas tikar dan selepas itu kerbau tersebut akan berjalan berulangk ali di atasnya sehinggalah buah padi terlerai. Mengerat padi Kerja-kerja mengerat padi sedang dijalankan.2. Kerja-kerja ini dijalankan setelah selesai kerja-kerja mengetam dan mengiau padi dijalankan. Lazimnya kerja-kerja ini dijalankan pada waktu malam hingga ke dinihari secara gotong royong (berderau). Menghirik (Mengirik) Proses ini merupakan satu kaedah tradisional untuk meleraikan buah padi daripada tangkainya. Gemai (Gemal) padi Tangkai-tangkai padi diketam akan dihimpun dan dijadikan gemai. Ia akan digunakan untuk mengetam buah padi yang akan dijadikan benih.

Mengikut kaedah ini. Kesimpulannya walau apa kaedah yang digunakan adalah bertujuan untuk meleraikan buah padi daripada tangkainya. gem ai-gemai padi akan dilonggokkan di atas tikar pada satu tempat. B. Di sa mping itu terdapat juga di setengah-setengah tempat kaum wanita melakukan kerja-kerja ini dengan menggunakan kaki. Mengetam padi Kerja-kerja mengetam padi sedang dijalankan Pisau mengerat Diperbuat daripada besi dan matanya bergerigi serta berhulukan kayu. Ia juga digunakan untuk mengangkat pokok padi yang rebah sebelum proses menuai. Kemudian para petani secara be ramai-ramai akan memukul gemai-gemai tersebut dengan "dong" sehinggalah buah padi terlerai. Ia akan digunakan untuk menuai padi yang berkeadaan rebah Cekam Ia diperbuat daripada ranting kayu yang bercabang dan diasah tajam.Pengiau Hulunya diperbuat daripada ranting kayu yang bengkok dan melengkung manakala mata pisau mengerat dipasak masuk ke ranting tersebut . Bentuknya melengkung seperti huruf C dan ia digunakan untuk mengerat padi. Menggunakan Kayu (Dong) Ianya diperbuat daripada kayu dan berbentuk melengkung. .

Kedap-kedap padi akan dipukul ke da lam tong padi dan buah padi akan terlerai masuk dan terhimpun di dalam tong tersebut. . Memukul (Membanting) Padi Proses ini juga merupakan satu kaedah untuk memisahkan buah padi daripada tangka inya.Dong Alat ini digunakan semasa kerja-kerja menghirik (mengirik) dijalankan bertujuan untuk meleraikan buah padi daripada tangkai. Tong padi dan Layar digunakan untuk memukul padi Kedap padi Gambar ini menunjukkan kedapkedap padi diikat sebelum dipukul ke dalam tong. Buah padi ke mudiannya akan diisikan ke dalam guni (karung). Dalam proses ini sebuah tong padi yang di lengkapi dengan sehelai layar yang diperbuat daripada tikar dan sebuah tangga kecil di dalamnya berserta dengan kayu (buloh) yang mencekangkan l ayar yang di kenali sebagai "turus layar" akan digunakan. 3.

Kedua-dua jenis alat pengangkutan ini menggunakan ten aga kerbau untuk menariknya. Mengangkut Padi Buah-buah padi yang telah diisi ke dalam guni kemudiannya akan diangkut dengan m enggunakan "anok" atau kereta kerbau. Menghuroi (Menguroi) Alat yang digunakan untuk proses ini ialah nyiru jarang yang diikat (gantung) pa da tiga batang buluh sebagai penyangga untuk berdiri. . Proses ini dijalankan bertujuan untuk membersih kan buah padi daripada daun-daun padi kering (kambu) dan hampa bagi mendapatkan buah padi yang bersih.Memukul padi Kerja-kerja memukul padi sedang dijalankan 4. Anor (Anok) dan Kereta Kerbau Merupakan alat pengangkutan padi yang digunakan dengan bantuan tenaga kerbau untuk membawa hasil padi ke rumah 5.

Menghuroi padi Kerja-kerja menghuroi padi sedang dijalankan Nyiru Jarang Ia juga merupakan anyaman buluh tetapi jarang dan mempunyai kaki yang bercabang tiga. Nyiru jarang digunakan untuk membersihkan padi. Nyiru Kerap Digunakan untuk menampi padi .Proses ini dijalankan di kawasan tanah lapang dengan menggunakan bantuan angin. Cakar Bara Diperbuat daripada kayu dan ia digunakan untuk mencakar padi dijemuran. Menjemur padi Padi-padi yang telah dibersihkan (dihuroi) akan dijemur sehingga kering sebelum disimpan di dalam jelapang padi. Buah padi yang telah siap dihuroi akan dijemur sehingga betul-betul kering supaya tidak rosak s emasa disimpan.

Menyimpan Padi Buah-buah padi yang telah kering dan bersih kemudiannya akan diisikan atau diang kut ke dalam bekas padi (jelapang) manakala gemai-gemai padi pula akan diisi ke dalam kepok ( kerubung) yang diperbuat daripada buluh yang selalunya di letakkan berhampiran bekas padi. Dibuat daripada buluh. 6. bagi mengeluarkan hampa padi. Kipas Pengangin Dan Penguroi Padi Untuk mengasingkan antara hampa dengan padi yang elok untuk dibuat benih.Menganginkan padi dengan menggunakan Nyiru Kerap bagi mengasingkan padi berisi dengan hampa padi. Jelapang Padi Alat ini digunakan untuk menyimpan buah-buah padi yang telah dibersihkan (dihuroi) Kepok Alat ini berbentuk bulat. Ianya digunakan untuk menyimpan ketul-ketul padi (gemai padi) .

Penghasilan Beras Penghasilan beras secara tradisional dijalankan dengan menggunakan lesung hindik (lesung kaki). Diperbuat daripada buluh atau kayu. pengisar dan penampi padi. Panjang mata pengisar lebih kurang 4 inci (10 cm). Mata pengisar daripada kayu bakau dibelah nipis lebih kurang 3-4 mm. Lesung hindik kaki dan lesung tangan Alat-alat ini digunakan untuk menumbuk buah padi bagi menghasilkan beras.7. . Beras yang dihasilkan bercampur dengan antah . Proses menumbuk padi dengan lesung tangan Lesung Kisar Untuk Mengisar padi. Raga buluh dibuat untuk mengisi tanah busut yang telah dicampur garam dan dihentak dengan kuat untuk menahan mata pengisar. sekam dan lain-lain. lesung tangan.

Angin yang dihasilkan melalui kipas tersebut akan menerbangkan kulit biji padi yang lebih ringan dari biji beras. Disinilah wujud proses pengasingan di mana biji beras akan keluar daripada corong pertama (besar) manakala kulitnya keluar melalui corong kedua (kecil) 8.Penampi Padi Penggunaan alat ini bertujuan untuk memisahkan biji beras dari kulitnya selepas ditumbuk dan dikisar setelah memusingkan kipas di dalamnya. padi yang telah ditumbuk dan dikis ar juga boleh dipisahkan biji beras dan kulit dengan kaedah menampi menggunakan nyiru atau badang yang diperbu at daripada buluh dan berbentuk bulat. Melalui kaedah ini kulit biji padi akan keluar dan yang tinggal di dalam nyiru tersebut ialah beras. Menampi Selain menggunakan kaedah mesin menampi padi. . Menampi Beras yang telah siap ditumbuk atau dihasilkan melalui proses penghasilan beras tradisi kemudiannya ditampi dengan menggunakan sejenis alat penampi yang dikenali sebagai "nyiru tel or buaya" yang diperbuat daripada buluh untuk mengasingkan antah. sekam dan dedak beras bagi me nghasilkan beras bersih.

Antara Bahasa Yang Digunakan Oleh Petani Dengan Kerbau Semasa Mengerjakan Sawah Padi 1. Paling Chah . Tajak 5.Maknanya menyuruh kerbau berjalan 2. Chah .Maknanya menyuruh kerbau berhenti 5. Diam . Palong 8. Tenggala Perlis dan Tenggala China 2. Sisir Panjang (Sisir Kapar) 7. Paling Sok . Sok .Maknanya menyuruh kerbau pusing ke kiri Peralatan-Peralatan Tradisional Tanaman Padi A. Serot . Tenggiling .Maknanya menyuruh kerbau undur ke belakang 6. Ha'ih . Cangkul 4.Maknanya menyuruh kerbau ke arah kanan 3. Sisir Besi 6.Maknanya menyuruh kerbau kearah kiri 4. Alat-alat Untuk Tanaman Padi 1.Maknanya menyuruh kerbau pusing ke kanan 7. Kuku Kambing 3.

Alat-alat Untuk Menuai/Selepas Menuai 1. Guni/Tali/Jarum . Pengangin Padi/Tikar Mengkuang 5. Sabit (Berbagai Jenis) 4. Tong Pukul Padi.9. Pencakar/Pencakar Bara B. Ketam (Renggam) 3. Tangga dan Layar 2. Terendak 10.

Beca 3. Kandar 7. Berbagai jenis Gebok 3. Lesong Tangan/Halu 2. Basikal 2. Pengisar Beras D. Anok 6. Berbagai jenis Tempayan E. Bakul Junjung 5.C. Alat Penyimpanan Padi/Beras 1. Alat Pengangkutan Padi Pengangkutan darat: 1. Lesong Kaki/Hindik 3. Kereta Tolak 4. Kereta Lembu Pengangkutan Air: . Alat Proses Padi 1. Nyiru Penampi Padi/Penampi Beras 4. Kepok/Jelapang Padi 2.

Alat Penyimpanan/Sukat Padi dan Beras 1. Kilo 3. Kati 4. Cupak 6. Kepoi Disusun dari : http://memori-kedah. Pikul 2. Sampan/Perahu kecil F.net . Kopi 8. Leng 7.1. Gantang 5.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful