PAKAIAN TRADISIONAL ETNIK

BAJU KURUNG TELUK BELANGA

Baju kurung Teluk Belanga juga lebih dikenali sebagai baju kurung atau baju kurung Johor. Baju ini boleh dipakai oleh kaum lelaki dan wanita. Dari segi sejarahnya, baju ini mula dipakai pada zaman pemerintahan Sultan Johor, iaitu Almarhum Sultan Abu Bakar yang bersemayam di Teluk Belanga, Singapura pada sekitar tahun 1800-an. Justeru itulah ia dipanggil Baju Kurung Teluk Belanga dan ia juga merupakan pakaian kebangsaan orang Melayu Johor. Sejak itu pemakaian baju ini telah berkembang ke negeri-negeri lain di Tanah Melayu. Baju kurung merupakan pakaian kebangsaan rakyat Malaysia dan banyak dipakai dalam majlis-majlis rasmi.

iaitu dengan lipatanlipatan yang letaknya di rusuk kanan atau kiri. songket atau sutera. iaitu sehelai kain sarung yang pada asalnya digunakan sebagai kain kelubung untuk menudung kepala dan berlindung dari cahaya matahari apabila keluar berjalan. alas lehernya lebar dan mempunyai tiga kocek iaitu di dada kiri. Kain dagang luar ini dikenakan di pinggang seperti kain samping lelaki dengan ombakombaknya di bawa ke rusuk kiri dan disaukkan pada lengan atau dipegang dengan tangan. iaitu sehelai selendang pendek yang bertekat dengan kelingkan emas biasanya akan disangkutkan ke bahu apabila si pemakai mengenakan baju kurung dengan kain dagang luar ini. Kain ini pula diikat dengan ikatan yang bernama ombak mengalun. . Kepala kain sarung lazimnya diletakkan ke belakang apabila dipakai dengan baju kurung ini. baju kurung pada hari ini tidak lagi dipakai dengan kain-kain tradisional sebegini yang lazimnya hanya digunakan oleh masyarakat Melayu zaman dahulu. di dada kanan dan di bahagian bawah hadapan baju. a) Baju yang dipakai oleh lelaki labuhnya adalah separas punggung. Potongan lehernya bulat dan berbelah di depan. Kain mantul.Baju Kurung Teluk Belanga adalah labuh. Pada masa dahulu. wanita Johor memadankan baju kurung dengan kain dagang luar. Pada sekeliling tebukan lubang leher itu. b) Kaum lelaki memakai baju ini dengan seluar panjang samada seluar Acheh atau Seluar panjut Kaum wanita pula memadankannya bersama kain samada kain dari jenis batik. Walaubagaimanapun. manakala baju kurung yang dipakai oleh kaum wanita pula labuhnya hingga ke lutut dengan satu kocek di dada kiri atau pun tanpa kocek. jahitan tulang belut digunakan bagi mengemas dan memperkukuhkan lagi leher baju tersebut. dan potongannya longgar kerana dirusuknya berpesak dan di bawah lengannya pula diletakkan kekek. Baju kurung teluk belanga yang dipakai oleh kaum lelaki dan wanita pada dasarnya adalah sama kecuali.

Bahagian badannya mengikut potongan badan dan melebar ke bawah bermula dari bahagian punggung.BAJU KEBAYA Baju kebaya dipakai oleh wanita Melayu. Kerongsang ini dikenali sebagai ibu dan anak kerongsang. Bahagian hadapannya pula berbelah dan berkolar sampai ke kaki baju. Kerongsang yang besar dan di atas sekali dipanggil ibu dan dua lagi yang kecil dan dipakai bawah kerongsang ibu dipanggil anak. Bahagian yang berbelah ini disemat dengan tiga kerongsang berasingan atau yang berangkai dengan rantai halus. Baju kebaya yang asal direka labuh hingga ke paras lutut ataupun lebih. . Ada dua teori tentang asal baju kebaya. Tangannya panjang dan lebar. Satu lagi mengatakan pakaian seumpama ini dibawa oleh Portugis ke Melaka. maka sebab itulah kebaya telah lama dipakai di Melaka. bukan sahaja oleh wanita Melayu tetapi juga oleh wanita Cina Peranakan (Baba) dengan sedikit perbezaan dalam potongan dan gaya memakainya. Satu mengatakan perkataan 'kebaya' itu berasal daripada perkataan Arab habaya yang bermaksud pakaian labuh yang berbelah di hadapan.

baju kebaya sesuai diperbuat daripada kain kapas dan baldu atau sutera (bagi yang berada) dan dipadankan dengan kain sarung. malah turut dipasangkan kerongsang di bawah kancingnya yang berbutang itu. baju kebayanya diperbuat daripada songket dan sepasang dengan kain sarungnya. baju kebayanya yang dikenali sebagai baju Riau Pahang mempunyai leher berkolar dan berkancing seperti baju kurung cekak musang tetapi bahagian hadapannya juga berbelah seperti baju kebaya yang lain. kebayanya tidak berkolar.Kebaya ada pelbagai gaya. Selendang hanya dikenakan apabila keluar rumah. Di Perak pula lengan kebayanya sangat lebar berbanding dengan kebaya di negeri-negeri yang lain. Bagi pengantin pula. Contohnya di Selangor. Di Pahang pula. Selendangnya juga diperbuat daripada songket. Baju kebaya sesuai untuk pakaian harian dan juga pakaian pengantin. Bagi pakaian harian. .

Kancing yang paling terkenal ialah kancing emas yang dipanggil garam sebuku dan kancing berbatu permata yang dikenali sebagai kunangkunang sekebun. samping dan selendang juga boleh dipakai bersama. Butang emas atau emas berbatu permata digunakan sebagai pengancingnya. Kolar tersebut hanya selebar satu jari dan kedudukannya menegak. seluar panjang dan seluar bambu. Pada bahagian hadapan kolar ada bukaan panjang yang berkancing. Leher baju kurung cekak musang ada kolar. . Biasanya ada satu kancing pada kolar dan dua atau tiga lagi kancing pada bukaannya.BAJU KURUNG CEKAK MUSANG Baju kurung cekak musang adalah sama dengan baju kurung Teluk Belanga kecuali pada bahagian lehernya. Jika mahu. Seluar yang selalu digunakan ialah kain seluar panjang. Baju kurung cekak musang wanita boleh dipakai dengan seluar atau kain sarung. Lebih segak lagi apabila bertanjak atau bersongkok. Baju kurung cekak musang lelaki pula dipakai dengan seluar dan bersamping.

Ianya dikenakan bersahaja. Baju ini dipadankan dengan kain batik sarung atau pelikat yang diikat ke depan dengan motif kepalanya di hadapan. ketika bekerja di rumah sebagai pakaian harian.BAJU KURUNG KEDAH Baju kurung Kedah dipercayai berasal dari selatan Thailand di mana wanitanya kini memakai baju berleher potongan bujur sireh. Baju kurung Kedah selalunya diperbuat daripada kain kapas yang berbunga kecil ataupun kain nipis yang jarang dan keras. .

BAJU MELAYU Baju Melayu merupakan pakaian lelaki Melayu dan ia terdiri dari dua jenis iaitu Baju Kurung Teluk Belanga ataupun Baju Cekak Musang. Pemakai Baju Melayu kelihatan lebih berseri apabila ia mengenakan samping dan songket. Selain itu ia juga amat sesuai dipakai pada Hari Raya dan juga majlis-majlis rasmi. Pada acara-acara biasa seperti kenduri-kendara dan Sembahyang Jumaat. ia dipakai bersama kain pelekat atau kain tenun sutera. kenduri-kendara dan juga bagi menunaikan Sembahyang Jumaat. Baju ini biasanya dipakai semasa menghadiri majlis-majlis perkahwinan. .

lelaki golongan istana dan golongan berada memakai seluar yang besar dan longgar yang dikenali sebagai kain seluar. . Kain seluar yang panjang pula adalah separas betis dan digunakan ketika keluar rumah atau ke majlis rasmi.CELANA Pada masa dahulu. Poket dibuat pada bahagian hadapan sebelah kiri seluar (bukan pada kekeknya). melipat ke hadapan (box-pleat) dan menggulungnya atau mengikatnya dengan tali pinggang. Bahagian yang paling banyak bunga songketnya ialah bahagian hujung kaki dan bukaan poket. Seluar panjang juga lebar bahagian pinggangnya. Kain seluar dipakai seperti memakai samping. Kain seluar diperbuat daripada sutera yang berwarna-warni dari kain songket emas atau perak. Empat bahagian yang di tengah berfungsi sebagai kekek supaya selesa dipakai. Kain seluar dilengkapi dengan satu poket. Pada kelepet pinggang seluar panjang ada lubang kecil bagi memasukkan pita atau tali pinggang yang digunakan untuk memanjut seluar ini. Kaki dan pinggang kain seluar sangat lebar. Satu lagi seluar yang kerap dipakai ialah seluar panjang atau seluar panjut. Kain seluar ada yang pendek dan ada yang panjang. seluar Aceh atau seluar Lambok. Kain seluar terdiri daripada lapan bahagian yang dicantumkan. Kain seluar yang pendek hanya separas lutut dan biasanya dipakai untuk bersantai di rumah.

Kain sarung diperbuat daripada benang kapas dan sutera. Biasanya kain sarung songket hanya dipakai apabila ada majlis rasmi atau sebagai pakaian pengantin. Pada bahagian sisi kaki seluar panjang ada bukaan yang dipasangkan butang. . Kaki seluar panjang menirus ke bawah. Biasanya lima atau enam butang digunakan. Ada juga kain sarung yang diperbuat daripada tenunan songket. Panjang seluar ini mencecah buku lali.Seluar panjang terdiri daripada empat bahagian sahaja kerana seluar panjang tidak berkekek seperti kain seluar. KAIN SARUNG Kain sarung Melayu terdiri daripada sebidang kain lebar yang dicantumkan kedua-dua hujungnya.

Kaum lelaki memakai kain sarung dengan baju Melayu. Cara pentama dipanggil dagang luar. . Dalam cara ini. Kepala kain diletakkan di atas kepala. Cana yang kedua dipanggil kain tudung. Ada dua sebab mengapa kain itu dipakai di belakang. tali pinggang atau pita kain digunakan untuk mengikatnya. Jika kain sarung dipakai bersama-sama seluar. Dalam cara ini. kaki kain sarung disingkatkan hingga ke paras lutut dan menjadi samping. pertama. Kepala kain atau bahagian yang pada kain itu dihalakan ke belakang. Kaum wanita mengikat sarung dengan pelbagai cara. tidak termasuk ke lipatan kain (pada bahagian depan) dan kedua. Kaum wanita juga memakai sehelai lagi kain sarung di atas bajunya. box-pleat) dan digulung. Kepala kain dihalakan ke belakang. kain sarung dipakai meyelubungi kepala. Kain sarung dilipat ke hadapan (dari sisi kiri dan kanan. Kaum wanita memakai sarung bersama-sama baju kurung atau baju kebaya. Kain sarung ini dipakai dengan tiga cara. dikenali sebagai ombak mengalun. Tujuannya ialah untuk melindungi si pemakai daripada cuaca panas. Kain sarung diikat atau dililit di pinggang. Untuk mengemaskan atau memastikan kain sarung tidak terlucut. Iaitu dengan cara membuat satu lipatan yang ditindan ke hadapan badan. Cara yang ketiga pula dipanggil kain selempang. kain sarung dikedut menjadi gelungan dan diselempangkan di bahu. kain sarung dikumpul di sisi badan dan disauk dengan tangan. Dalam cara ini. Kepala kain diletakkan di hadapan badan. Kaki kain dilepaskan hingga ke buku lali. supaya kelihatan sopan apabila membelakangkan orang di mana kepala kain yang cantik itu menjadi tarikan kepada orang yang membelakangkan. atau dengan lipatan-lipatan kecil yang dikumpulkan pada salah satu sisi badan. untuk memastikan bahagian itu terserlah.

Kini samping yang lebih pendek.SAMPING Samping mirip seperti kain sarung. kakinya hingga ke paras lutut lebih digemari kerana lebih ringkas dan lebih selesa dipakai. di Johor misalnya. di atas baju dan seluar. Samping dipakai oleh kaum lelaki Melayu bersama-sama baju Melayu dan seluar panjang. Bahagian kaki samping dilepas hingga ke lutut atau betis. Samping yang dipakai dengan cara ini dipanggil kain samping dagang dalam. Samping diikat di pinggang di sebelah luar. Di sesetengah tempat. . Pada asalnya samping lelaki adalah panjang hingga ke buku lali dengan bahagian hadapannya disingkatkan bagi menampakkan seluar di bahagian dalamnya. samping dipakai oleh kaum lelaki di sebelah dalam di bawah baju kurung Teluk Belanga mereka. bezanya cuma samping lebih pendek daripada kain sarung.

samping juga dipakai dengan pelbagai gaya supaya lebih menarik.Samping dipakai dengan cara melipat sisi kiri dan sisi kanannya supaya bertindan di tengahtengah di hadapan badan (box-pleat). Jika tali pinggang digunakan. Kemudian bahagian yang bertindan itu digulung atau dikemaskan dengan tali pinggang ataupun bengkong. mengikatnya dengan tali pinggang atau bengkong. Antaranya ialah dengan cara melipat-lipatnya di sisi badan dan menyimpulnya dengan simpulan seperti tanduk atau bunga. Selain daripada cara yang disebutkan di atas. pending dipasangkan menjadi kepala tali pinggang supaya nampak lebih kemas dan lebih hebat. .

diselempang di bahu kemudian melintasi badan dan diikat di pinggang. Selendang biasa diperbuat daripada tenunan sutera yang sudah menjalani proses ikat dan celup atau dikenali dengan nama kain limar. Selendang biasa dipakai dengan menyangkutkannya di atas satu bahu ataupun kedua-dua bahu. menutupi kepala dan bahu. Kadang-kadang selendang ini juga disongket atau disulam dengan bunga emas. selendang biasa dipakai oleh kaum wanita sebagai kain kemban semasa mengenakan pakaian Cik Siti Wan Kembang. . Tujuan upacara ini ialah supaya bayi yang dikandung selamat dilahirkan.SELENDANG Selendang biasa adalah lebih kecil dan lebih nipis daripada selendang panjang. Bagaimanapun corak selendang biasa lebih digemari kerana lebih ringkas dipakai. Sisi selendang biasa dikemaskan dengan tenunan benang emas. Selendang biasa juga turut digunakan dalam upacara lenggang perut iaitu upacara yang dibuat ketika wanita mengandung tujuh bulan. Di Kelantan. disangkut di bahu dengan hujung yang di belakang diselempangkan di belakang badan dan disangkutkan pada tangan (hujung yang satu bagi dilepaskan dihadapan badan) dan pelbagai cara lagi.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful