You are on page 1of 16

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευματικής εσωτερικής καταγραφής

Περίοδος Α΄ Έτος 15ο Τεύχος 58ο Ιούλιος 2021


«ἰδοὺ ἕστηκα ἐπὶ τὴν θύραν καὶ τυχίες. ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΟ
κρούω» Πιο συχνά ο χτύπος στη θύρα της ψυχής ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ
Του Ιερομονάχου Ευσεβίου Βίττη έχει τη μορφή του πόνου. Αυτό μαρτυρεί
η άγια εμπειρία των ψυχών που άκουσαν Επιστήμη και
«ἰδοὺ ἕστηκα ἐπὶ τὴν θύραν καὶ κρού- τον σωτήριο χτύπο. «Παιδεία κυρίου Θρησκεία
ω» (Αποκ. γ’ 20). Στέκω στην πόρτα και ἀνοίγει μου τὰ ὦτα» (Ησ. ν’ 5), λέει ο του Αγίου Λουκά
χτυπώ. προφήτης. Πριν μέσα στο θόρυβο και Κριμαίας
Επιμένει ο Κύριος χτυπώντας ώσπου να τους αλαλαγμούς της χαράς και των οποι-
ονδήποτε θριάμβων ή επιτυχιών, μικρών
Ο αββάς Παμβώ για
ακούσει η ψυχή που ίσως κοιμάται βα-
θειά. Και πως χτυπάει; Με χίλιους τρό- ή μεγάλων, δεν άκουγα τον διακριτικό τους έσχατους χρόνους
πους. Χτυπάει με το ευαγγελικό μήνυμα χτύπο. Τα αυτιά μου ήταν βουλωμένα Μεγάλη οργή θα έλθει
που ακούγεται δια μέσου των αιώνων: από τον πολύ θόρυβο. Σαν ήρθε όμως η του γερ. Φιλοθέου
«Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ θλίψη και έπαψαν οι χαρές και τα τρα-
Ζερβάκου
πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς. γούδια, σαν τέλειωσε πια το πανηγύρι και
ἄρατε τὸν ζυγόν μου ἐφ' ὑμᾶς καὶ μάθετε ήρθε ο πόνος και η θλίψη και όλοι με Ο ζυγός της
ἀπ' ἐμοῦ, ὅτι πρᾷός εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ άφησαν και «οἱ ἔγγιστά μου καὶ οἱ ηλεκτρονικής εποχής
καρδίᾳ, καὶ εὑρήσετε ἀνάπαυσιν ταῖς πλησίον μου ἀπὸ μακρόθεν του γερ. Ιουστίνου
ψυχαῖς ὑμῶν· ὁ γὰρ ζυγός μου χρηστὸς ἔστησαν» (Ψαλμ. λζ 12), τότε στη μονα- Πίρβου
καὶ τὸ φορτίον μου ἐλαφρόν ξιά της δοκιμασίας μου και την απόλυτη
ἐστιν.» (Ματθ. ια΄ 28-30). Ελάτε κοντά σιγή, καθάρισαν τα αυτιά μου και τότε το Ο φόβος της
μου όλοι όσοι είστε κατάκοποι και φορ- διακριτικό χτύπημα ακούστηκε με ευκρί- ανθρώπινης εξουσίας
τωμένοι με βαρύτατο φορτίο στους α- νεια και η ευγενική και απαλή φωνή του
ποκαμωμένους σας ώμους. Και μάθετε μοναδικού μου επισκέπτη έφτασε ως τα
Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΕΥΧΟΥΣ :
από προσωπική σας εμπειρία πια κοντά κατάβαθα μου. Ώ, η ευλογημένη θλίψη!
μου καθώς θα είστε, ότι δεν είμαι σκλη- Ώ, ο αγιασμένος πόνος! Ποτέ μου άλλοτε
ρός και τραχύς. Αντίθετα η καρδιά μου δεν θα μπορούσα να νοιώσω τι ευεργετι-
είναι γεμάτη τρυφερότητα και ταπεινο- κό μήνυμα ήρθαν να μου φέρουν. Ναι, Επιστήμη και Θρησκεία 2
σύνη. Και σας βεβαιώνω πως θα βρείτε τώρα ακούω, ακούω τη φωνή Εκείνου Ο αββάς Παμβώ για τους 4
ανακούφιση και πλήρη επανάπαυση που δεν κουράστηκε να χτυπάει στην έσχατους χρόνους
καρδιάς κοντά μου. Μη φοβάστε. Ο πόρτα μου. Θα μπορέσω άραγε καμιά Ο βασιλιάς των δένδρων - 5
ζυγός μου είναι η ίδια η καλοσύνη και η φορά να του εκφράσω όπως θα ήθελα τη Πολιτική
όποια υποχρέωση που θα προκύψει από βαθειά μου ευγνωμοσύνη; Πάντως ένα Τα είδη της προσευχής 6
τη σχέση μας ανάλαφρη, γιατί πίσω ξέρω. Παιδεία Κυρίου ανοίγει μου τα Ώσπερ αι ημέραι τού Νώε 7
από όλα θα στέκει η αγάπη, η δική μου ώτα· κάθε φορά, που με τον πόνο αγγελι-
Μεγάλη οργή θα έλθει 8
για σας και η δική σας για μένα. οφόρο του χτυπάει τη θύρα μου, τον α-
Εκκλησία θα πει... 9
κούω όλο και πιο καθαρά και όλο πιο
Το μήνυμα αυτό παίρνει αναρίθμητες αγαπητικά… Ο ζυγός της ηλεκτρονικής 10
μορφές κατά περίπτωση. Κάθε ψυχή εποχής
έχει να μαρτυρήσει κάτι πολύ προσωπι- Αλήθεια, πόσα θα μπορούσε κανένας να Ο φόβος της ανθρώπινης 13
κό και πρωτότυπο, ανεπανάληπτο και αναφέρει! Θα έπρεπε μήνες και χρόνια εξουσίας
μοναδικό. Και απευθύνεται το μήνυμα ολόκληρα να μιλάει και να μην τελειώνει, Έχει δίκαιον ο Θεός να μας 14
αυτό όχι μονάχα με λόγια, αλλά και με κατάπληκτος κάθε φορά από τον θαυμα- τιμωρήσει
γεγονότα, απλά και καθημερινά ή ασυ- στό τρόπο της προσκλήσεως του Κυρίου Ιερές Ακολουθίες και 15
νήθιστα και συγκλονιστικά, ευχάριστα, μπρός στην ιστορία κάθε ψυχής που εκδηλώσεις του ναού
αλλά και δυσάρεστα, χαρούμενα, αλλά άνοιξε στο χτύπημα της πόρτας της και Εξουσίες - Η συνείδηση του 16
και λυπηρά, με επιτυχίες, αλλά και απο- δέχτηκε το μοναδικό Επισκέπτη της... π. Επιφανίου
Σελίδα 2 Ε Ν ∆ Ο Ν

Επιστήμη και θρησκεία. Αγίου Λουκά Αρχιεπισκόπου Κριμαίας και ιατρού.


Απόσπασμα από το βιβλίο: «Λόγοι και ομιλίες»,
«Όταν εξετάζουμε τη σύγχρονη επιστήμη όπως αυτή Τόμος Γ’ , Εκδόσεις Ορθοδόξου Κυψέλης
δημιουργήθηκε από επιστήμονες σαν τον Λαμάρκ και
τον Δαρβίνο, βλέπουμε την αντίθεση και θα έλεγα την Γιατί αυτοί οι άνθρωποι πιστεύουν μόνο στην ύλη
απόλυτη ασυμφωνία που υπάρχει μεταξύ επιστήμης και και αρνούνται τον πνευματικό κόσμο, δεν πιστεύουν
θρησκείας σε θέματα που αφορούν τα βασικότερα προ- στη μετά θάνατον ζωή, δεν δέχονται την αθανασία
βλήματα της ύπαρξης και της γνώσης. Γι' αυτό, νους της ψυχής και βεβαίως δεν δέχονται την ανάσταση
φωτισμένος και λογικός δεν μπορεί να δέχεται ταυτό- των νεκρών. Λένε ότι η επιστήμη τα καταφέρνει όλα,
χρονα και το ένα και το άλλο και πρέπει να επιλέξει ότι δεν υπάρχει στην φύση μυστικό που η επιστήμη δεν
μεταξύ θρησκείας και επιστήμης». μπορεί να ανακαλύψει. Εμείς τι μπορούμε να απαντή-
σουμε σ' αυτά;
Τα λόγια αυτά τα έγραψε 65* χρόνια πριν ένας γνω-
στός Γερμανός ζωολόγος, θερμός οπαδός του Δαρβί- Θα τους απαντήσουμε το εξής: Έχετε απόλυτο δίκαιο.
νου, ο Γέκκελ στο βιβλίο του «Τα μυστικά του κό- Δεν μπορούμε να περιορίσουμε την ανθρώπινη διάνοια
σμου» που γνώρισε μεγάλη επιτυχία και όπως φαινό- που ερευνά την φύση. Ξέρουμε ότι σήμερα η επιστήμη
ταν απέδειξε ότι η πίστη είναι ένας παραλογισμός. γνωρίζει μόνον ένα μέρος απ' αυτά που θα έπρεπε εμείς
Λέει, λοιπόν, ο Γέκκελ ότι κάθε άνθρωπος με φωτι- να ξέρουμε για την φύση. Γνωρίζουμε επίσης ότι οι δυ-
σμένη διάνοια πρέπει να διαλέξει μεταξύ επιστήμης νατότητες της επιστήμης είναι μεγάλες. Σ' αυτό έχουν
και θρησκείας και να ακολουθήσει είτε το ένα είτε το δίκαιο και δεν το αμφισβητούμε. Τι λοιπόν αμφισβητού-
άλλο. Και θεωρεί απαραίτητο να αρνηθούν αυτοί οι με εμείς; Γιατί δεν αρνούμαστε την θρησκεία όπως το
άνθρωποι την θρησκεία διότι ένας άνθρωπος λογικός κάνουν αυτοί και δεν την θεωρούμε αντίθετη προς
δεν μπορεί να αρνηθεί την επιστήμη. την επιστημονική γνώση;

Πραγματικά αυτό είναι απαραίτητο; Όχι, καθόλου, Μόνο γιατί με όλη την καρδιά μας πιστεύουμε πως
διότι γνωρίζουμε ότι πολλοί και μεγάλοι επιστήμονες υπάρχει ο πνευματικός κόσμος. Είμαστε σίγουροι
ήταν ταυτόχρονα και πολύ πιστοί άνθρωποι. Τέτοιος πως εκτός από τον υλικό κόσμο υπάρχει άπειρος και
ήταν για παράδειγμα ο Πολωνός αστρονόμος Κοπέρ- ασύγκριτα υψηλότερος πνευματικός κόσμος. Πιστεύ-
νικος που έθεσε το θεμέλιο όλης της σύγχρονης α- ουμε στην ύπαρξη των πνευματικών όντων που έχουν
στρονομίας. Ο Κοπέρνικος δεν ήταν μόνο πιστός αλλά διάνοια πολύ πιο υψηλή από ότι έχουμε εμείς οι
ήταν και κληρικός. Ένας άλλος μεγάλος επιστήμονας, άνθρωποι. Πιστεύουμε, με όλη την καρδιά μας, ότι
ο Νεύτων, πάντα όταν έλεγε τη λέξη Θεός έβγαζε το πάνω απ' αυτό τον πνευματικό και τον υλικό κόσμο
καπέλο του. Ήταν πολύ πιστός άνθρωπος. Ένας μεγά- υπάρχει Μέγας και Παντοδύναμος Θεός.
λος βακτηριολόγος της εποχής μας και σχεδόν σύγ-
Αυτό που εμείς αμφισβητούμε είναι το δικαίωμα της
χρονός μας, ο Παστέρ, που έθεσε τις βάσεις της σύγ-
επιστήμης να ερευνά με τις μεθόδους της τον πνευμα-
χρονης βακτηριολογίας, όλα τα επιστημονικά του
τικό κόσμο. Διότι ο πνευματικός κόσμος δεν ερευνά-
έργα άρχιζε με τη θερμή προσευχή στον Θεό. Πριν 10
ται με τις μεθόδους που ερευνούμε τον υλικό κόσμο.
χρόνια άφησε αυτή τη ζωή ένας μεγάλος επιστήμονας
Οι μέθοδοι αυτές είναι εντελώς ακατάλληλες για να
και συμπατριώτης μας, ο φυσιολόγος Παύλοβ, που
ερευνούμε μ' αυτές τον πνευματικό κόσμο.
ήταν δημιουργός της καινούριας φυσιολογίας του ε-
γκεφάλου. Ήταν και αυτός πολύ πιστός άνθρωπος. Θα Από πού γνωρίζουμε ότι υπάρχει ο πνευματικός κόσμος;
τολμούσε, λοιπόν, ο Γέκκελ να πει ότι αυτοί οι Ποιος μας είπε ότι υπάρχει; Αν μας το ρωτήσουν οι
άνθρωποι δεν έχουν φωτισμένη διάνοια επειδή πιστεύ- άνθρωποι που δεν πιστεύουν στη θεία αποκάλυψη θα
ουν στον Θεό; τους απαντήσουμε το εξής, «μας το είπε η καρδιά μας».
Διότι υπάρχουν δύο τρόποι το να γνωρίσει κανείς κάτι,
Τι συμβαίνει λοιπόν; Γιατί και σήμερα υπάρχουν, και
ο πρώτος είναι αυτός για τον οποίο μιλάει ο Γέκκελ και
τους γνωρίζω προσωπικά, μερικοί επιστήμονες καθη-
τον οποίο χρησιμοποιεί η επιστήμη για να γνωρίσει τον
γητές πανεπιστημίου που είναι πολύ πιστοί άνθρωποι;
υλικό κόσμο. Υπάρχει όμως και ένας άλλος τρόπος
Γιατί την θρησκεία δεν την αρνούνται όλοι οι επι-
που η επιστήμη δεν τον ξέρει και δεν θέλει να τον
στήμονες αλλά μόνο ένα μέρος τους που έχουν τρό-
ξέρει. Είναι η γνώση μέσω καρδιάς. Η καρδιά μας δεν
πο σκέψεως όμοιο μ' αυτόν που έχει ο Γέκκελ;
είναι μόνο το κεντρικό όργανο του κυκλοφοριακού συ-
στήματος, είναι και όργανο με το οποίο γνωρίζουμε τον
* Ο λόγος του Αγίου εκφωνήθηκε στη Συμφερούπολη άλλο κόσμο και αποκτάμε την ανώτατη γνώση. Είναι το
κατά την περίοδο 1946 - 1948 . όργανο που μας δίνει την δυνατότητα να επικοινωνούμε
Έντυπο πνευματικής εσωτερικής καταγραφής Σελίδα 3

με τον Θεό και τον άνω κόσμο. Σ' αυτό μόνο εμείς δια- Πρέπει λοιπόν να μας ελκύσει ο επουράνιος Πατέρας,
φωνούμε με την επιστήμη. πρέπει η χάρη του Αγίου Πνεύματος να φωτίσει την
καρδιά και το νου μας. Να κατοικήσει στην καρδιά και
Εκτιμώντας τις μεγάλες επιτυχίες και τα κατορθώματα το νου μας, μέσω αυτής της φώτισης, το Άγιο Πνεύμα
της επιστήμης, καθόλου δεν αμφισβητούμε την μεγάλη και πρέπει αυτός που αξιώθηκε να λάβει αυτό το δώρο
της σημασία και δεν περιορίζουμε την επιστημονική να αποκτήσει την αγάπη του Χριστού τηρώντας τις
γνώση. Εμείς λέμε μόνο στους επιστήμονες, «δεν εντολές του. Μόνο αυτοί που απέκτησαν το Άγιο
έχετε εσείς την δυνατότητα με τις μεθόδους σας να Πνεύμα, αυτοί που στην καρδιά τους κατοικεί ο
ερευνάτε τον πνευματικό κόσμο, εμείς όμως μπο- Χριστός μαζί με τον Πατέρα του, γνωρίζουν την
ρούμε να το κάνουμε με την καρδιά μας». ουσία της πίστεως. Οι άλλοι, οι έξω άνθρωποι, δεν
Υπάρχουν πολλά ανεξήγητα φαινόμενα τα οποία όμως την καταλαβαίνουν καθόλου.
είναι αληθινά (όπως είναι αληθινό κάποιο φυσικό φαι- Ας ακούσουμε την κριτική κατά του Γέκκελ ενός Γάλ-
νόμενο) και που αφορούν τον πνευματικό κόσμο. Υ- λου φιλοσόφου του Μπούτρου. Λέει λοιπόν το εξής ο
πάρχουν λοιπόν φαινόμενα, τα οποία η επιστήμη Μπούτρου, «Η κριτική του Γέκκελ πιο πολύ αφορά τους
ποτέ δεν θα μπορέσει να τα εξηγήσει γιατί δεν χρη- τύπους παρά την ουσία και τους τύπους τους βλέπει από
σιμοποιεί τις κατάλληλες μεθόδους. μια ματιά τόσο υλιστική και τόσο στενή που δεν μπο-
Ας μας εξηγήσει η επιστήμη πως εμφανίστηκαν οι προ- ρούν να τους παραδεχτούν ούτε οι άνθρωποι που θρη-
φητείες για την έλευση του Μεσσία, οι οποίες όλες σκεύουν. Έτσι η κριτική της θρησκείας από τον Γέκκελ
πραγματοποιήθηκαν. Μπορεί να μας πει πως ο μεγάλος δεν αναφέρεται ούτε σε μία από τις αρχές που πρεσβεύει
προφήτης Ησαΐας, 700 χρόνια πριν την γέννηση του η θρησκεία».
Χριστού προείπε τα πιο σημαντικά γεγονότα της ζωής Αυτή λοιπόν είναι η γνώμη μας σχετικά με το βιβλίο
Του, και γι΄ αυτό ονομάστηκε ευαγγελιστής της Πα- του Γέκκελ «Τα μυστικά του κόσμου», το οποίο και
λαιάς Διαθήκης; Να μας εξηγήσει την διορατική χάρη μέχρι σήμερα θεωρείται «ευαγγέλιο» για όλους αυτούς
που έχουν οι άγιοι και να μας πει με ποιες φυσικές με- που ασκούν κριτική κατά της θρησκείας, που την αρ-
θόδους απέκτησαν οι άγιοι αυτή την χάρη και πως νούνται και την βρίσκουν αντίθετη προς την επιστήμη.
μπορούσαν μόλις έβλεπαν έναν άνθρωπο άγνωστο, Βλέπετε πόσο φτωχά και ανούσια είναι τα επιχειρήμα-
αμέσως να καταλαβαίνουν την καρδιά του και να δια-
τα που χρησιμοποιούν; Μην σκανδαλίζεστε όταν α-
βάζουν τις σκέψεις του; Έβλεπαν τον άνθρωπο πρώτη
κούτε αυτά που λένε κατά της θρησκείας, αφού αυ-
φορά και τον καλούσαν με το όνομά του. Χωρίς να
τοί που τα λένε δεν καταλαβαίνουν την ουσία της.
περιμένουν από τον επισκέπτη ερώτηση έδιναν απά-
Εσείς οι απλοί άνθρωποι που δεν έχετε πολλή σχέση
ντηση σ' αυτά που τον προβλημάτιζαν.
με την επιστήμη και δεν γνωρίζετε πολλά από την
Αν μπορούν ας μας το εξηγήσουν αυτό. Ας εξηγήσουν φιλοσοφία να θυμάστε πάντα την βασικότερη αρχή,
με ποιόν τρόπο προέλεγαν οι άγιοι τα μεγάλα ιστορικά την οποία πολύ καλά την γνώριζαν οι πρώτοι χρι-
γεγονότα τα οποία με τον καιρό πραγματοποιούνταν στιανοί. Αυτοί θεωρούσαν δυστυχισμένο τον
ακριβώς όπως τα είχαν προφητέψει. Να μας εξηγήσουν άνθρωπο που γνωρίζει όλες τις επιστήμες, δεν γνω-
τις επισκέψεις από τον άλλο κόσμο και τις εμφανίσεις ρίζει όμως τον Θεό. Και αντίθετα θεωρούσαν μακά-
των νεκρών στους ζωντανούς. ριο αυτόν που γνωρίζει τον Θεό, έστω και να μην
γνώριζε απολύτως τίποτα από τα ανθρώπινα.
Δεν θα μας το εξηγήσουν ποτέ γιατί βρίσκονται μακριά
απ' αυτό που είναι η βάση της θρησκείας - από την πί- Να φυλάγετε αυτή την αλήθεια σαν το μεγαλύτερο
στη. Αν διαβάσετε τα βιβλία εκείνων από τους επι- θησαυρό της καρδιάς σας, προχωράτε ευθεία και μην
στήμονες που επιχειρούν να ανασκευάσουν τη θρη- κοιτάζετε δεξιά και αριστερά. Ας μην μας κάνουν,
σκεία θα δείτε πόσο επιφανειακά αυτοί βλέπουν τα αυτά που ακούμε κατά της θρησκείας, να χάνουμε
πράγματα. Δεν καταλαβαίνουν την ουσία της θρη- τον προσανατολισμό μας. Να κρατάμε την πίστη μας
σκείας και όμως την κρίνουν. Η κριτική τους δεν που είναι αλήθεια αιώνια και αναμφισβήτητη. Αμήν.
αγγίζει την ουσία της πίστεως, την οποία αδυνατούν
να καταλάβουν αλλά τους τύπους, τις εκδηλώσεις ...Κάποιος ἀδελφός ρώτησε τόν ἀββᾶ Ἰωσήφ:
δηλαδή του θρησκευτικού συναισθήματος. Την ου- «Ἐάν γίνει διωγμός, εἶναι σωστό νά καταφύγει κα-
σία της θρησκείας και της πίστεως δεν την καταλα- νείς στήν ἔρημο ἤ νά πάει σέ κατοικημένους τό-
βαίνουν. Γιατί όμως; Γιατί ο Κύριος Ιησούς Χρι- πους;» Καί ὁ Γέροντας ἀπάντησε: «Ὅπου ἀκοῦς
στός λέει, «οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρός με, ἐὰν μὴ ὁ ὅτι εἶναι ὀρθόδοξοι, ἐκεῖ πήγαινε καί μεῖνε κοντά
πατὴρ ὁ πέμψας με ἑλκύσῃ αὐτόν» (Ιω. 6, 44). σ’ αὐτούς»...
Σελίδα 4 Ε Ν ∆ Ο Ν

Ο αββάς Παμβώ για τους έσχατους χρόνους. Απόσπασμα από το «Μέγα Γεροντικό» τόμος Α’
Εκδόσεις Γυν. Ιερού Ησυχαστηρίου
Έστειλε κάποτε ο αββάς Παμβώ τον μαθητή του στην
πόλη της Αλεξάνδρειας, για να πουλήσει το εργόχειρό
«Το Γενέσιον της Θεοτόκου»
του. Και επειδή έκανε δεκαέξι ημέρες στην πόλη, πατέρες μας, να μη γράφουν οι καλλιγράφοι, που βρί-
όπως έλεγε, τις νύχτες κοιμόταν στον νάρθηκα του σκονται σ’ αυτή την έρημο, τους βίους και λόγους των
ναού του Αγίου Μάρκου. Έτσι είδε πως γίνεται η ακο- αγίων πάνω σε μεμβράνη** αλλά σε πάπυρο·*** γιατί
λουθία της εκκλησίας στις πόλεις, έμαθε μάλιστα και σκοπεύει η γενεά που έρχεται να σβήνουν τους βίους
μερικά τροπάρια και γύρισε πίσω πάλι στον Γέροντα. των αγίων πατέρων και να γράφουν αυτά που θέλουν
Του λέει λοιπόν ο Γέροντας του: «Σε βλέπω, παιδί μου αυτοί».
ταραγμένο· μήπως σου συνέβη κάποιος πειρασμός
στην πόλη;» Κι ο αδελφός του απαντά: «Πραγματικά Του είπε τότε ο αδελφός: «Αλήθεια, θα αλλάξουν οι
αββά, με αδιαφορία σπαταλούμε τον καιρό μας σ’ αυ- συνήθειες και οι παραδόσεις των χριστιανών και δεν θα
τήν εδώ την έρημο· ούτε κανόνες ούτε τροπάρια ψάλ- υπάρχουν ιερείς στην εκκλησία, ώστε να μπορούν να
λουμε. Γιατί, όταν βρέθηκα στην Αλεξάνδρεια, είδα γίνονται τέτοια πράγματα;»
την τάξη της εκκλησίας πως ψάλλουν και μ’ έπιασε Και ο Γέροντας απάντησε: «Εκείνο τον καιρό θα ψυ-
μεγάλη λύπη· γιατί δεν ψάλλουμε κι εμείς κανόνες και χρανθεί η αγάπη των πολλών (Ματθ. 24, 12) και θα πέ-
τροπάρια;» σει μεγάλη θλίψη· θα γίνουν επιδρομές εθνών, μετακι-
Του λέει τότε ο Γέροντας: «Αλίμονο μας, παιδί μου, νήσεις λαών, αστάθεια στους βασιλείς, ανωμαλία στους
γιατί έφθασαν οι μέρες που οι μοναχοί θ’ αφήσουν τη κυβερνήτες, οι ιερείς θα γίνουν άσωτοι και οι μοναχοί
στερεά τροφή, που υπαγόρευσε το Άγιο Πνεύμα, και θα ζουν με αμέλεια. Οι ηγούμενοι θα αδιαφορούν για τη
θα ακολουθήσουν ψαλσίματα και μελωδίες. Ποια αλή- δική τους σωτηρία αλλά και του ποιμνίου τους· θα είναι
θεια κατάνυξη και τι λογής δάκρυα μπορούν να προέλ- όλοι τους πρόθυμοι και πρώτοι στα τραπέζια και εριστι-
θουν από τα τροπάρια; Τι κατάνυξη μπορεί να έχει ο κοί· οκνηροί στις προσευχές αλλά πρόθυμοι στην κατα-
μοναχός, όταν στέκεται στη εκκλησία ή στο κελί και λαλιά, έτοιμοι για κατηγόρια· δεν θα θέλουν ούτε να
υψώνει τη φωνή του όπως τα βόδια; Την ώρα που πα- μιμούνται ούτε να ακούνε βίους και λόγους Γερόντων,
ρουσιαζόμαστε μπροστά στον Θεό, οφείλουμε με πολ- αλλά κυρίως θα φλυαρούν και θα λένε “αν ζούσαμε κι
λή κατάνυξη να στεκόμαστε και όχι με έπαρση. Σίγου- εμείς στις μέρες τους, θα αγωνιζόμασταν κι εμείς” .
ρα δεν βγήκαν οι μοναχοί στην έρημο αυτή για να πα- Οι επίσκοποι πάλι των καιρών εκείνων θα δείχνουν δου-
ρουσιάζονται στον Θεό και να παίρνουν υπερήφανη λικότητα προς τους ισχυρούς· θα βγάζουν τις αποφάσεις
στάση, να ψάλουν τροπάρια και να ρυθμίζουν μελωδί- ανάλογα με τα δώρα που θα παίρνουν και δεν θα υπερα-
ες, να κουνάνε εδώ κι εκεί τα χέρια και να μετακινούν σπίζονται τους φτωχούς, όταν θα κρίνονται· θα θλίβουν
τα πόδια. Αντίθετα, οφείλουμε με πολύ φόβο και τρό- τις χήρες και θα καταταλαιπωρούν τα ορφανά.
μο, με δάκρυα και στεναγμούς, με ευλάβεια, και με
χαμηλή και ταπεινή φωνή, που δημιουργεί κατάνυξη, Ακόμη θα εισχωρήσει και στο λαό απιστία, ασωτία, μί-
να προσφέρουμε τις προσευχές μας στον Θεό. * σος, έχθρα, ζήλεια, φιλονικία, κλεψιά, μέθη, έξαλλες
διασκεδάσεις, μοιχεία, πορνεία, φόνοι και διαρπαγές.»
Και να, σου το λέω, παιδί μου, ότι θα έρθουν ημέρες Είπε τότε ο αδελφός: «Και τι θα μπορεί να κάνει κανείς
κατά τις οποίες οι χριστιανοί θα καταστρέφουν τα βι- σε τέτοιους δύσκολους καιρούς;» Και απάντησε ο Γέρο-
βλία των αγίων Ευαγγελίων, των αγίων Αποστόλων ντας: «Παιδί μου, σε τέτοιες μέρες θα σωθεί εκείνος
και των θαυμασίων προφητών, σβήνοντας τις άγιες που θέλει και προσπαθεί να σώσει την ψυχή του και
γραφές και γράφοντας τροπάρια και λόγους ελληνι- αυτός θα ονομαστεί μέγας στη Βασιλεία των Ουρα-
κούς οπότε θα διασκορπίζεται ο νους σε τροπάρια και νών».
στις θεωρίες των Ελλήνων. Γι αυτό εξάλλου είπαν οι

* Οι μοναχοί μέχρι και τον 6ο αι. κατεδίκαζαν την χρήση ύμνων στη λατρεία και δεν χρησιμοποιούσαν την υμνογραφία, ως
παγίδα του πονηρού· γιατί διέβλεπαν τον κίνδυνο αφενός η αισθητική ομορφιά της μελωδίας να φυγαδεύει την κατάνυξη απ’
την ψυχή των προσευχομένων και αφετέρου η εκτέλεση της ψαλμωδίας να προκαλεί στον ψάλλοντα λογισμούς υπεροψίας.
** Οι λέξεις μεμβράνη, διφθέρα και περγαμηνή δηλώνουν το ίδιο αντικείμενο. Ήταν δέρματα επεξεργασμένα διαφόρων ζώ-
ων, κυρίως όμως μοσχαριού, κατσίκας, αρνιού ή προβατίνας, που χρησίμευαν ως φύλλα χαρτιού πάνω στα οποία έγραφαν. Η
σπανιότητα της μεμβράνης ανάγκαζε συχνά τους ανθρώπους να ξεπλένουν ή να αποξέουν τις γραμμένες ήδη μεμβράνες, για
να μπορούν να τις χρησιμοποιούν και πάλι ως γραφική ύλη. Έτσι δημιουργήθηκαν και οι αποκαλούμενοι παλίμψηστοι κώδι-
κες (από τις λέξεις πάλιν + ψάω = πάλι τρίβω). Με τη λείανση αυτή έσβηνε η υπάρχουσα γραφή.
*** Πάπυρος: υλικό γραφής παρασκευασμένο από το φυτό πάπυρο, που φύτρωνε παλαιότερα στην κοιλάδα του Νείλου, στη
Συρία, Μεσοποταμία και Παλαιστίνη. Ήταν υλικό που θρυμματιζόταν εύκολα και δεν άντεχε στη διαδικασία λείανσης και
δεύτερης ή και τρίτης γραφής, όπως γίνονταν με τις μεμβράνες· οπότε με τη χρήση του παπύρου θα εξέλιπε και ο κίνδυνος
άμεσης καταστροφής των γραπτών ιερών κειμένων.
Έντυπο πνευματικής εσωτερικής καταγραφής Σελίδα 5

Ο βασιλιάς των δέντρων. Πολιτική…


Τα δέντρα πήγαν να χρίσουν ένα βασιλέα να τους κυ- ...Πολλοί πιστεύουσιν ότι ο πολιτικός άνθρωπος απο-
βερνά· και είπαν στη ελιά: “Βασίλευσε σ’ εμάς!”. λαμβάνει του κόσμου τα αγαθά. Ο πολιτικός, λέγουσι,
γίνεται εις τούτον τον κόσμον ευτυχής.
Απάντησε όμως σ’ αυτά η ελιά: “Θα αφήσω το λάδι
μου, με το οποίο δοξάζουν οι άνδρες τον Θεό, και θα Γίνομαι δε πολιτικός, όταν μισώ και σχηματίζομαι
πάω να κυβερνήσω τα δέντρα;”. (προσποιούμαι) ότι αγαπώ.· όταν έχω την έχθραν εις
την καρδίαν μου και τα γλυκά και φιλικά λόγια εις τα
Και είπαν τα δέντρα στη συκιά: “Έλα και βασίλευσε σ’ χείλη μου· όταν υπάρχω εχθρός θανατηφόρος και φαί-
εμάς!”. νομαι φίλος ηγαπημένος.
Απάντησε όμως σ’ αυτά η συκιά: “Θα αφήσω εγώ τη Γίνομαι πολιτικός, όταν, ίνα αρέσω εις τους ανθρώ-
γλυκύτητα μου και τους καρπούς μου τους καλούς για να πους, λέγω το πικρόν γλυκύ και το γλυκό πικρόν· όταν
κυβερνήσω τα δέντρα;”. λέγω το σκότος φως και το φως σκότος. Όταν δια ψεύ-
Και είπαν τα δέντρα στο αμπέλι: “Έλα βασίλευσε σ’ δους ή δόλου ή δι’ άλλων διαφόρων τρόπων πλανή-
εμάς!”. σω τον αδελφόν μου και κερδίσω τους σκοπούς μου,
τότε ειμί πολιτικός· όταν άλλα στοχάζομαι και άλλα
Απάντησε όμως σ’ αυτά το αμπέλι: “Θα αφήσω το κρα- λέγω, άλλο θέλω και άλλο ζητώ, τότε ειμί πολιτικός.
σί μου, το οποίο ευχαριστεί Θεό και ανθρώπους, για να Ώστε, ίνα λαλήσωμεν την αλήθειαν φανερά, πολιτι-
πάω να κυβερνήσω τα δέντρα;”. κός εστίν ο υποκριτής, ο κόλαξ, ο δόλιος, ο ψεύστης,
Και είπαν όλα τα δέντρα στην αγκαθιά: “Έλα εσύ και ο πανούργος και πονηρός· η δε επιστήμη, η καλου-
βασίλευσε σ’ εμάς!”. μένη πολιτική και τοσούτον επαινουμένη υπό των
ανθρώπων και θαυμαζομένη, εστί τέχνη διαβολική
Απάντησε δε η αγκαθιά στα δέντρα: “Εάν πραγματικά φανερά.
εσείς με χρίετε για να βασιλεύω σε σας, ελάτε να καθίσε-
τε κάτω από τη σκιά μου· αλλιώς να εξέλθει φωτιά από Νικηφόρος Θεοτόκης
μένα και να καταφάει τις κέδρους του Λιβάνου!”. Αρχιεπίσκοπος Αστραχανίου
και Σταυρουπόλεως εν Ρωσία

Ερμηνεία Ο Θείος και ο Πολιτικός νόμος.


Όσοι έχουν πραγματικά να προσφέρουν (στον μύθο η Δύο νόμοι έχουν τεθεί γενικώς, ο ένας είναι ο φυσικός,
ελιά, η συκιά και το αμπέλι) δεν έχουν καιρό να γίνουν τον οποίο νομοθέτησε ο ίδιος ο Θεός, κι ο άλλος είναι ο
βασιλείς· προτιμούν να συνεχίσουν την δική τους εργα- νόμος που έχει τεθεί γραπτώς στις πόλεις.
σία από την οποία προκύπτει πραγματικό όφελος. Έτσι Καλό είναι να μην εναντιώνεται ο γραπτός νόμος στον
συνήθως απομένει στους άχρηστους να αποδεχθούν νόμο του Θεού, για να μη στεναχωριούνται οι πολίτες
τον ρόλο του μονάρχη, του αρχηγού. Το αγκάθι δεν με τη δικαιολογία των ξένων νόμων. Όμως αν τα αντί-
έχει να προσφέρει τίποτα καλό παρά μόνο κακό, το τρύ- θετα με το γραπτό νόμο προστάζει ο Θείος νόμος,
πημα των βελόνων του και την δι’ αυτού εύκολη μετά- πρόσεξε το λόγο του Θεού και τα νομοθετήματά Του
δοση πυρκαϊών. Το ίδιο συμβαίνει και με ορισμένους να διαλέξεις, παρά τον ανθρώπινο λόγο και τα γρα-
ανθρώπους. Οι οποίοι, παρά ταύτα, θέλουν να προ- πτά. Έχοντας απόλυτη εμπιστοσύνη στον Θεό ως νομο-
σφέρουν την «σκιά» τους, την προστασία τους δηλα- θέτη και με το δικό Του λόγο να ζείτε, ακόμη κι αν με
δή, παρά το ότι αυτή στην πραγματικότητα είναι πολλούς κινδύνους και κόπους και θανάτους και κατα-
ανύπαρκτη. φρονήσεις χρειαστείτε να ζήσετε. Διότι είναι άτοπο, αν
(Κριταί 9, 8 - 15) υπάρχουν πράγματα, που αρέσουν σε μερικούς και δεν
αρέσουν στο Θεό ή αν δύσκολα κάτι θα αρέσει στον
Ερμηνευτική απόδοση Θεό. Ο Θεός καταφρονεί αυτούς που παραδέχονται
Ιερεμίου Φούντα Μητρ. Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως αυτούς τους νόμους για να είναι αρεστοί στην κοινω-
νία και όχι στον Ίδιο.
Φρόντιζε να κάνεις στους ανθρώπους εκείνο για Ωριγένης «Κατά Κέλσου»
το οποίο στην αρχή ακόμα και θα σε βλαστη-
μούν, όμως στο τέλος θα σε ευλογούν. Ποτέ Οι κακοί άρχοντες.
όμως μην κάνεις εκείνο, για το οποίο στην αρχή Υπάρχουν και κακοί ηγεμόνες και άρχοντες, και μάλι-
θα σε ευλογούν, όμως στο τέλος θα σε αναθεμα- στα «προς τους οποίους είναι η πάλη μας, προς τις αρ-
τίζουν. χές, προς τις εξουσίες» (Εφ. στ’ 12).

Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς Ωριγένης «Αποσπάσματα εις Ιερεμίαν»


Σελίδα 6 Ε Ν ∆ Ο Ν

Τα είδη της προσευχής. Του Ιερομονάχου Ευσεβίου Βίττη


από το βιβλίο «Ομιλίες πνευματικής
Υπάρχουν δύο είδη προσευχής ως προς τα αφετηρια- οικοδομής στην Αποκάλυψη»
κά σημεία της εκκινήσεώς της. Εκδόσεις Ορθόδοξος Κυψέλη
α) Η προσευχή που πηγάζει από τα βάθη της καρ-
διάς. Τότε η ψυχή κινεί το σώμα και το θερμαίνει. «ουρανοποίησις» της γης η θεία λατρεία της Εκκλησίας
Του δημιουργεί καταστάσεις ωραίες και το αποπνευ- μας. Αποτελεί δε η λατρεία της εντολή του Κυρίου μας
ματώνει κατά κάποιο τρόπο. Η προσευχή τότε γίνεται Ιησού Χριστού συνδυασμένη με την υπόσχεση της αό-
ιερή μυσταγωγία και θεία έξαρση και βυθισμός σε ρατης παρουσίας του εκεί όπου αυτή γίνεται, μάλιστα
χώρους θείους και πνευματικούς. Ολόκληρη η ύπαρξη όταν προσφέρεται η θεία Ευχαριστία. «Οὗ γάρ εἰσι
βυθίζεται σε αυτολησμοσύνη και «θεωρεί» τον δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν
«Ηγαπημένον» και αντιθεωρείται από αυτόν προ- μέσῳ αὐτῶν» (Ματθ. ιη 20).
γευόμενη έτσι στιγμές ουράνιες μονονουχί (σχεδόν) Η κοινή λατρεία αποκλείει τον ατομισμό. Δεν μπο-
παραδείσιες και ανεπανάληπτες κάθε φορά. ρούμε να λέμε εγώ κι ο Θεός. Αυτό είναι αιρετικό. Το
β) Υπάρχουν όμως στιγμές ακηδίας, ακεφιάς, ακεφιάς σωστό και ορθόδοξο είναι· εμείς και ο Θεός. Όταν
πνευματικής, που την προκαλούν η αδιαφορία, η αμέ- επικοινωνώ με τον Κύριο, μεταπηδώ από το εγώ στο
λεια, η λήθη, η οκνηρία, η ραθυμία ή άλλοι ψυχοσω- εμείς, γιατί είμαστε ο Θεός κι εγώ. Αλλά από τη στιγμή
ματικοί παράγοντες άσχετοι προς τις καταστάσεις εκείνη συνειδητοποιώ, ότι δεν μπορώ να παραγνωρίσω
αυτές. Η ψυχή τότε γίνεται βαρύτερη από το σώμα τους αδελφούς μου. Πως μπορώ να αγαπώ τον Θεό
και δεν έχει καμμία διάθεση α προσευχηθεί. Όταν αγνοώντας τους αδελφούς μου; Και τους αδελφούς
όμως το σώμα κινηθεί, γονατίσει, πέσει μπρούμυ- μου θα τους ανακαλύψω στη θεία λατρεία που χωρίς
τα, κάνει μετάνοιες στρωτές, τότε η «κατάστασις αυτήν δεν μπορώ να είμαι χριστιανός και μάλιστα
προσευχής» δημιουργείται από έξω προς τα μέσα, ορθόδοξος χριστιανός. «Unus Christianus, nullus
από το σώμα προς την ψυχή. Christianus», δηλαδή ένας μονάχος χριστιανός, δεν
είναι καθόλου χριστιανός, λέει ο αρχαίος εκκλησια-
Επομένως όταν βρισκόμαστε σε κατάσταση πνευματι- στικός συγγραφεύς Τερτυλλιανός. Η θεία λατρεία λοι-
κής θέρμης μεγάλης και «ζέωμεν τώ πνεύματι», τότε πόν αισθητοποιεί την έννοια της Εκκλησίας ως Σώματος
όχι μόνον «τη προσευχή προσκαρτερούμεν» (Ρωμ. ιβ’ του Χριστού και η συμμετοχή σ’ αυτήν βοηθάει στη
12), αλλά και ζούμε καταστάσεις τούτ’ αυτό εκστατι- συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι αποτελεί ουράνωση
κές. Όταν όμως δεν υπάρχει αυτή η ζέσις του πνεύ- της γης.
ματος, τότε πρέπει να υποχρεώσουμε την ψυχή να
εξαρθεί και να βγει από την ακηδία και τη νοσηρή
ακινησία της κάνοντας εξωτερικές λατρευτικές Προσευχή
κινήσεις, σταυροκοπήματα, θυμίαση, γονατίσματα,
μετάνοιες μεγάλες, έγκοπες προσπάθειες που ταρα- Σε ευχαριστώ, Κύριε πολυέλεε, σε υμνώ, σε δοξά-
κουνούν και τελικά ξυπνούν την ψυχή από τον λή- ζω, γιατί μ’ έπλασες από το τίποτα. Αλλά δεν μ’
θαργο της και τη φέρνουν σε συναίσθηση και εγρή- έπλασες μονάχα μια φορά, αλλά και κάθε μέρα με
γορση πνευματική. πλάθεις από το τίποτα, επειδή και κάθε μέρα με βγά-
ζεις από τον ίσκιο του θανάτου που ξαναπέφτω.
Ας ζητούμε ταπεινά από τον Κύριο σε ώρες εξάρσεως Μέσα στον ακαταμέτρητο τον κόσμο, μέσα στη
και θείων αναβάσεων να μας βοηθάει με την αόρατη μυρμηγκιά των ανθρώπων, είμαι ένα τίποτα. Ο κάθε
παρουσία του φύλακος αγγέλου μας να ξεπερνούμε άνθρωπος είναι ένα τίποτα. Και μολαταύτα τον κάθε
τις αρνητικές καταστάσεις και να ζούμε όντως την άνθρωπο τον θυμάσαι και τον βρίσκεις και τον τρα-
προσευχή και λατρεία του Κυρίου «καθώς πρέπει αγί- βάς προς εσένα και τον ζωοποιείς από πεθαμένον,
οις» (Εφεσ. ε’ 3).
και τον ξαναπλάθει το πατρικό χέρι σου, σαν να εί-
Πρέπει όμως να αρκεσθούμε στην ατομική προσευχή; ναι ο καθένας μας μονάχα αυτός στον κόσμο.
Θα ήταν λάθος αυτό. Αγία η ατομική προσευχή. Κοι- Η κραταιά δύναμη σου βαστά όλη την κτίση κι όλες
νωνία με τον Τριαδικό Θεό η προσευχή. Αλλά πρέπει τις ψυχές σαν νάνε μια και μονάχη. Και τις κάνεις
να συμπληρώνεται και με την ομαδική προσευχή και να νιώσουνε την αθανασία σαν νάνε μια και μονάχη
πιο συγκεκριμένα με τη λατρευτική προσευχή. «Εν η καθεμιά και σε νιώθουνε πατέρα τους σπλαχνικόν,
εκκλησίαις ευλογείτε τον Θεόν» Ψαλμ. 67 , 27), συ- που δεν κουράζεται να συγχωρά και να ξαναπλάθει
νιστά ο θεόπνευστος ιερός Ψαλμωδός. Η θεία λα- τον εαυτό μας, που πεθαίνει κάθε ώρα από την α-
τρεία στη σύναξη της Εκκλησίας στη γη είναι αντί- μαρτία.
γραφο της λατρείας της Εκκλησίας του ουρανού. Εί-
ναι δώρο του ουρανού η από κοινού λατρεία μας στη Φώτης Κόντογλου
γη. Και είναι «ουράνωσις» ή απλούστερα
Έντυπο πνευματικής εσωτερικής καταγραφής Σελίδα 7

῞Ωσπερ αἱ ἡμέραι τοῦ Νῶε... ῾Υπὸ ἱεροκήρυκος


᾿Ι. Μητροπόλεως Καρυστίας - Σκύρου
᾿Ενθυμεῖσθε, ἀγαπητοί, τὴν σχετικὴν διήγησιν τῆς ἀρχιμανδρίτου Αὐγουστίνου Ν. Καντιώτου
῾Αγίας Γραφῆς; ῾Η γενεὰ ἡ ὁποία ἔζη ἐπὶ τῆς ἐποχῆς (1951)
τοῦ Νῶε, παρεσύρθη ἀπὸ τὴν δύναμιν τοῦ κακοῦ,
κατεπάτησε τὸν ἠθικὸν Νόμον, ἔπνιξε τὴν φωνὴν τῆς
ἀναρίθμητα σχολεῖα, Πανεπιστήμια καὶ ᾿Ακαδημίας,
συνειδήσεως καὶ ἔζη ὡς ἄθεος ἐν τῷ κόσμῳ.
«ἐπλήσθη ἀδικίας».
᾿Αποτέλεσμα τῆς ὑλιστικῆς αὐτῆς ἀντιλήψεως ἦτο ἡ
παγκόσμιος διαφθορά. ῾Η ἀνθρωπότης ἐπεδόθη εἰς τὴν
Αἱ ἡμέραι μᾶς κυλοῦν «ὥσπερ αἱ ἡμέραι τοῦ Νῶε!».
λαγνείαν, τὴν ἰκανοποίησιν τῶν ἁμαρτωλῶν ὀρέξεων
Οἱ κήρυκες τοῦ Θείου Λόγου, οἱ ὁποῖοι συνιστοῦν
καὶ ἐπιθυμιῶν. Πίστις, ἀγάπη, ἐλπίς, δικαιοσύνη
μετάνοιαν καὶ ἐπιστροφὴν, ἐμπαίζονται καὶ
ἐξέλιπον. ῾Η εἰκὼν τοῦ Θεοῦ ἐξηφανίσθη. ῾Η ὕλη
χλευάζονται, ὅπως ἐνεπαίζετο καὶ ἐχλευάζετο ὁ Νῶε
ἐκυριάρχησε. Κτῆνος δίπουν κατήντησεν ὁ ἄνθρωπος,
συνιστῶν μετάνοιαν εἰς τοὺς συγχρόνους του.
σάρξ χωρὶς πνευματικὴν ἰκμάδα. ῞Οπως γράφει
Ἑκατόν εἴκοσι ἔτη προθεσμίαν εἶχε δώσει ὁ Κύριος
χαρακτηριστικῶς ἡ Γραφή «ἡ γῆ ἐπλήσθη ἀδικίας».
διὰ νὰ μετανοήση ἡ γενεὰ τοῦ Νῶε. ᾿Εν τούτοις οὔτε
ἕνας μετενόησεν. ῾Η προθεσμία παρῆλθεν ἄπαρκτος
῾Η γῆ, ἡ κατοικία τοῦ ἀνθρώπου, ἔγινεν ἀκάθαρτος. Οἱ
διὰ τοὺς ἀνθρῴπους ἐκείνους.
δρόμοι, αἱ πλατεῖαι, τὰ σπίτια, τὰ βουνά, οἱ κάμποι, τὰ
πάντα ἐμολύνθησαν, ὁ κόσμος ἐβρώμισεν καὶ εἶχεν
ἀνάγκην ἑνὸς γενικοῦ καθαρμοῦ. ῾Ο κόσμος ᾿Αδελφοί μου συναμαρτωλοί! ῎Ας τὸ ἐννοήσωμεν, ὅτι
«προσώζεσε καὶ ἐσάπησε» κατὰ τὸν ψαλμῳδόν, ἦτο μία συμφώνως μὲ τὴν προφητείαν τοῦ Κυρίου, αἱ ἡμέραι
πληγή, ἡ ὁποία ἐγέμισεν ἀπὸ πῦον, ἀπὸ ἀκαθαρσίαν, μας εἶνε ὥσπερ αἱ ἡμέραι Νῶε. Δὲν πηγαίνομεν
καὶ ὁ ἱατρὸς ἔπρεπε νὰ πάρη τὸ νυστέρι ν’ ἀνοίξη τὸ καθόλου καλά. Τὰ σημεῖα τῶν καιρῶν ηὐξήθησαν, ὁ
ἀπόστημα, νὰ καυτηριάση, νὰ καθαρίση τὸν ἄνθρωπον. διεθνὴς ὁρίζων θολοῦται, μαῦρα σύννεφα
Καὶ ὁ Πάνσοφος καὶ ὁ Δίκαιος Θεὸς ἔκαμε τὴν συμπυκνώνονται, κεραυνοὶ πίπτουν, ἀστραπαὶ
ἔγχείρησιν, τὸν καθαρμόν. Τὸν ἔκαμε διὰ τοῦ φαίνονται, ἐκροαὶ πολέμων ἀκούονται, τὰ ἔθνη
κατακλυσμοῦ. Τὰ ἐκατομμύρια ἐκεῖνα τῶν ἀνάστατα, νομίζεις ὅτι ἀπὸ στιγμὴν εἰς στιγμὴν θ’
ἀνθρώπων ποὺ ἔγιναν σάρκες δὲν ἔπρεπε πλέον νὰ ἀνοίξουν οἱ καταρράκται τοῦ οὐρανοῦ διὰ νὰ ρίξουν
ζήσουν. ᾿Αρκετὰ ἐμόλυναν τὴν γῆν. ᾿Εκ τοῦ πλήθους ἐπὶ τὰς κεφαλὰς τῶν ἀνόμων, ὅλων μας, ὄχι πλέον
ἐκείνου μόνον ὁ Νῶε μετὰ τῆς οἰκογενείας του ὕδωρ, ἀλλὰ πῦρ ποὺ θὰ καίη χιλιάκις τοῦ
ἐσώθη. ᾿Εσώθη διὰ τὴν πίστιν του εἰς τὸν Θεόν. ἡλίου…’Ολίγος καιρὸς μᾶς δίδεται ὡς προθεσμία. Τὶ
᾿Εσώθη δὲ διὰ τῆς κιβωτοῦ, τὴν ὁποῖαν κατεσκεύασεν πρέπει νὰ κάμωμεν; Νὰ ἀκούσωμεν τὴν φωνὴν τῆς
κατ’ ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ. ῞Οτε ἐπρόκειτο ν’ ἀνοίξουν οἱ σωτηρίας. Ποία ἡ φωνή; Εἶνε ἡ φωνή, ἡ ὀποία εἶπε εἰς
καταρράκται τοῦ οὐρανοῦ διὰ νὰ βρέχουν 40 ἡμέρας τὸν Νῶε· «εἴσελθε σὺ καὶ πᾶς ὁ οἷκος σου εἰς τὴν
καὶ νύκτας, Κύριος ὁ Θεός εἶπε πρὸς τὸν Νῶε· «εἴσελθε κιβωτόν». ‘Η ἰδία φωνὴ λέγει τώρα καὶ πρὸς ἡμᾶς
σὺ καὶ πᾶς ὁ οἶκός σου εἰς τὴν κιβωτόν». ῾Ο Νῶε τούς χριστιανοὺς ῞Ελληνας: ῞Ελληνες! Εἰσέλθετε τὸ
εἰσῆλθε καὶ ἐσώθη. Οἱ ἐκτὸς τῆς κιβωτοῦ, ἄπαντες ταχύτερον εἰς τὴν κιβωτόν. ᾿Ιδοὺ ἔρχεται
κατεστράφησαν. ῾Η γῆ ἐκαθαρίσθη ἀπὸ τὰ αἶσχη τῶν παγκόσμιος θύελλα διὰ νὰ σαρώση τὸν κόσμον.
ἀνθρώπων. Κιβωτὸς δέ, ὅπως ἀπεδείχθη καὶ εἰς ἄλλας
περιστάσεις τῆς φυλῆς μας, εἶνε ἡ ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ
Αὐτὸ ἦτο τὸ τραγικὸν τέλος τοῦ ἀρχαίου κόσμου, ὅστις ΕΚΚΛΗΣΙΑ. Αὐτὴ εἶνε τὸ πλοῖον ποὺ ὅποιος εἰσέλθη
εἶχεν ἀποστατήσει ἀπὸ τὸν Θεόν. ᾿Αλλὰ καὶ ἡ ἐποχὴ ἐγκαίρως θὰ σωθῆ. Τὸ πλοῖον αὐτὸ ταξειδεύει 20
μας ἔχει πολλὰς ὀμοιότητας μὲ τὴν ἐποχὴν τοῦ Νῶε. αἰῶνας. Δὲν φοβεῖται τρικυμίας καὶ θύελλας. Κατάρτι
῾Ο Κύριος προφήτευσεν ὅτι θὰ καταντήσωμεν εἰς εἶνε ὁ Τίμιος Σταυρός. ῎Αγκυρα ἡ ἐλπίς. Τιμόνι τὸ
μίαν τοιαύτην ἐποχήν. «῞Ωσπερ αἱ ἡμέραι τοῦ Νῶε»! Εὐαγγέλιον, οἱ Κανόνες, ἡ διδασκαλία τῶν Πατέρων.
῾Η διαφθορὰ ἀτόμων, οἰκογενειῶν, κοινωνικῶν καὶ Καὶ πλοίαρχος ὁ ΧΡΙΣΤΟΣ, ποὺ ζῆ καὶ βασιλεύει εἰς
λαῶν ἔχει αὐξηθῆ εἰς τὸ κατακόρυφον. Εἶνε ἀδύνατον τοὺς αἰῶνας. ῾Η Κιβωτός!…
εἰς τὸν μικρὸν τοῦτον χῶρον νὰ ἀναφέρωμεν
στατιστικάς, παραδείγματα, νὰ περιγράψωμεν
λεπτομερῶς τὴν ἠθικὴν ἔκλυσιν τῆς κοινωνίας. Τόσον ᾿Αδελφέ! Τὶ κάθεσαι; Πρὶν ἀνοίξουν οἱ καταρράκται,
μόνον γράφομεν, ὅτι οὐδέποτε ἄλλοτε ὁ κόσμος πίστευσον εἰς τὸν Χριστόν, εἴσελθε σὺ καὶ ἡ
καταπάτησεν τὰς ἐντολὰς τῆς Θεότητος ὅσον οἰκογένειά σου εἰς τὴν κιβωτὸν καὶ θὰ σωθῆς. ῎Εξω
σήμερον. ῾Ως πρὸς δὲ τὴν ἀδικίαν καὶ τὴν αὐτῆς δὲν ὑπάρχει σωτηρία..
ἐγκληματικότητα ἡ ἐποχή μας ὑπερέβη τὴν ἐποχὴν τοῦ
Νῶε. Μὲ φρίκην αἱ μέλλουσαι γενεαὶ θὰ διαβάζουν τὰ
ἐγκλήματα τὰς ἁδικίας τοῦ 20 αἰῶνος. ῾Η γῆ, παρὰ τ’
Σελίδα 8 Ε Ν ∆ Ο Ν

Μεγάλη οργή θα έλθει, ιδίως δια τας ασελγείας Απόσπασμα από το βιβλίο
και τις εκτρώσεις. * «Ο Γέρων Φιλόθεος Ζερβάκος»
Τόμος Β’ Εκδόσεις Ορθοδόξου Κυψέλης
…Πιστεύω, αν θέλει και ο Θεός, να φύγω γρήγορα.
Πρέπει και να φύγω, γιατί, όπως βλέπω, ο κόσμος που κάνουν αι γυναίκες. Τόσο μεγάλο κακό στον
όλος όλον εις το πονηρόν τρέχει, σαν αμαρτωλός εις κόσμο δεν έγινε σε καμιά εποχή, να σκοτώνουν 6 -
την αμαρτία. Ακράτητοι είναι οι άνθρωποι και λαός 10 παιδιά οι μητέρες και να μην αισθάνονται καθό-
και κλήρος, σαν τα αχαλίνωτα άλογα, τρέχουν εις την λου τύψη της συνειδήσεως, που, αν είχαν λίγο ίχνος
αμαρτία· ούτε συλλογίζονται Θεόν, θάνατον, κρίσιν, μετάνοιας και συναισθήσεως, έπρεπε να ανοίξουν
ανταπόδοσιν, τίποτε – τίποτε, μόνο για την ύλη, για το τάφους και να μπουν μέσα να βασανίζονται, αλλά
σώμα, για τις ηδονές, για τις τιμές. Για την ψυχή, για αναίσθητες. Εξομολογούνται καμιά φορά, αλλά χω-
τον Θεό, για την αρετή; τίποτε. Πολύ ολίγοι είναι ε- ρίς μετάνοια. Ένα αυτό και δεύτερο η γύμνια των
κείνοι που έχουν αληθινά ενδιαφέροντα και ίσως χά- γυναικών. Περπατούν τώρα γυμνές και οι άνδρες
ριν αυτών των ολίγων κρατεί ο Θεός τον κόσμο. γυμνοί, δεν πέφτουν πίσω, αλλά περισσότερο αι γυ-
ναίκες και αυτό δεν είναι δυνατόν να το υπομένει ο
...Ο Σατανάς κάνει την τελευταίαν έφοδον και εις
Θεός. Υπέμεινε και τους επί Νώε αμαρτωλούς και
αυτά τα χρόνια που ευρισκόμεθα μεγάλη θλίψη και
τους Σοδομίτας και Γομορρίτας, αλλά δεν είχαν
μεγάλη οργή θα έρθει εις τον κόσμον... Στην εποχή
φτάσει και σε αυτό το σημείο, να περπατούν γυμνοί
του Προφήτου Ιερεμίου ο Θεός απεφάσισε να τιμωρή-
και να επιδεικνύουν τα σώματά των στους άνδρες
σει τους Ισραηλίτες πολλές φορές και ο Ιερεμίας πα-
για να τους ελκύσουν και παρασύρουν εις την αμαρ-
ρακαλούσε τον Θεό να λυπηθεί το πλάσμα του, τον
τία. Ο Θεός είναι μακρόθυμος και μια ώρα παρά Θεού
λαό του και να μην τους τιμωρήσει, για τις αμαρτίες
ως 1.000 έτη. Μακροθυμεί, αλλά η μακροθυμία του
του. Μια φορά. όμως, λέγει του Ιερεμίου θα την κατα-
έχει και όρια. «Εάν μη επιστραφήτε, λέγει, την ρομφαίαν
στρέψω την Ιερουσαλήμ. Ο Ιερεμίας τότε άρχισε να
αυτού στιλβώσει, το τόξον αυτού ενέτεινε και ητοίμασεν
παρακαλεί· Θεέ μου μη την καταστρέψεις και μη τους
αυτό και εν αυτώ ητοίμασε σκεύη θανάτου, τα βέλη αυ-
τιμωρήσεις.., αλλά ο Θεός του είπε· μη με παρακαλάς
τού τοις καιομένης εξειργάσατο» .
δεν σε ακούω, θα την παραδώσω εις τους Βαβυλωνί-
ους, που ήδη είχαν πλησιάσει την Ιερουσαλήμ. Τότε Λοιπόν ας είμεθα έτοιμοι, διότι ουκ οίδαμε την ώραν
λέει ο Ιερεμίας στον Θεό – πως είναι δυνατόν να ουδέν την στιγμή του θανάτου. Τώρα τι τιμωρία θα
μπούνε μέσα οι εχθροί που είναι ισχυρά τα τείχη; Εγώ μεταχειρισθεί, Εκείνος ξεύρει. Πάντως όμως η τιμωρία
θα ανοίξω τις πόρτες, απάντησε ο Κύριος, για να θα έλθει.. Λοιπόν έγιναν πολλά κακά και γίνονται και
μπουν. Εάν δεν την παραδώσω εγώ δεν μπαίνουν, αλ- εξακολουθούν αλματωδώς να γίνονται. Υπάρχουν και
λά εγώ θα την παραδώσω... Αύριο το πρωί θα καθί- μερικοί ολίγοι καλοί, οι οποίοι μαζί με τους άλλους,
σεις σε ένα υψηλό μέρος και θα ιδείς πως θα την πα- φοβούμαι ότι θα υποφέρουν και αυτοί, αλλά αυτοί άμα
ραδώσω... φυλάξουν την πίστη τους και την αγάπη τους προς τον
Θεό, ο Θεός δεν θα τους αφήσει και ολίγα παιδευθέ-
Και είδε έναν Άγγελο που πήγε και άνοιξε την Ανατο-
ντες μεγάλα ευεργετηθήσονται – οι άλλοι όμως θα παι-
λική θύρα και επήρε τα κλειδιά, κατόπιν στην Δυτική,
δευθούν και εδώ και θα παραπεμφθούν στο πυρ το ε-
Νότιο και Βόρειο και τα ετοποθέτησε κάτω από μια
ξώτερον. Αυτά είναι τα χάλια μας...
πέτρα, λέγοντας: Δέξου πέτρα τα κλειδιά της πόλεως
αυτής της αμαρτωλού και να τα φυλάξεις έως ότου Δεν είναι δυνατό ποτέ ο Θεός, ο οποίος πάντοτε την
επιστρέψουν οι αιχμάλωτοι και κατόπιν εφώναξε ο αμαρτία την τιμωρεί, να αφήσει τόσα κακά να γίνο-
Άγγελος· Είσελθε η δύναμις των Χαλδαίων και εμπή- νται χωρίς τιμωρίαν... Μόνον να είμεθα έτοιμοι. «Οι
καν οι εχθροί μέσα, έσφαξαν και ερήμωσαν και επή- πεποιθότες επί Κύριον, εοίκασιν όρει τω αγίω – οι ου-
ραν πολλούς αιχμαλώτους και μαζί με αυτούς και τον δαμώς σαλεύονται, προσβολαίς του βελί-
Ιερεμία… αρ» (Αντίφωνον Γ΄ των Αναβαθμών του Β΄ ήχου).
Δι’ αυτό λέει ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος ότι, Εις τον Θεόν να έχουμε την πίστη μας, την ελπίδα μας,
όταν αι αμαρτίαι των ανθρώπων είναι πολλαί και ευ- την αγάπη μας και δεν θα μας εγκαταλείψει και ας μη
ρίσκονται μέσα εις τους αμαρτωλούς και δίκαιοι ο μας χωρίσει τίποτα από την αγάπη του Χριστού.
Θεός μαζί με τους αμαρτωλούς, καμιά φορά, παίρνει
- Ο Θεός, προσευχόμενος εις τους Αγίους Πάντας δια
και δικαίους...
την σημερινήν κατάστασιν και τι πρέπει να γίνει, μου
Λοιπόν μεγάλη οργή θα έλθει. Πολλά γίνονται, ιδί- είπε να γράψω εις τους άρχοντας της Πολιτείας και της
ως δύο μεγάλα κακά, η ασέλγεια και οι εκτρώσεις Εκκλησίας να μετανοήσουν…
- Ο Θεός με απεκάλυψε ότι το μόνον δια τη σωτηρία
μας είναι η μετάνοια, και να μετανοήσουν πρώτον οι
* Τα εμπνευσμένα αυτά λόγια του Γέροντος ελέχθησαν την
8ην Μαΐου 1979, ένα έτος προ της οσίας κοιμήσεως του.
Έντυπο πνευματικής εσωτερικής καταγραφής Σελίδα 9

Ἐκκλησία θά πῆ: ὁ λαός, ὁ Λειτουργός Ἱερεύς καί ἡ


Περί μελέτης των θείων Γραφών
Ἁγία Τράπεζα, δηλαδή ἡ Θεία Λειτουργία.
...Πολλής έχομεν ανάγκην μελέτης και πολλής
αγρυπνίας, ήτοι σπουδής και προσοχής, ώστε Τή Θεία Λειτουργία δέν τήν σκέφθηκαν καί δέν τήν
να δυνηθώμεν να εννοήσωμεν το βάθος των ἔφτιαξαν ἄνθρωποι, οὔτε οἱ Ἀπόστολοι. εἶναι τό μεγά-
θείων Γραφών. λο, τό ἀσύλληπτο, τό ἀνείπωτο, τό ἀνυπέρβλητο, τό
θειότατο Μυστήριο, πού τό ἵδρυσε καί τό συνέστησε ὁ
Διότι ούτε απλώς αναγινόσκωντες, ούτε αμε-
Ἴδιος ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός τό βράδυ τῆς
λώς περιερχόμενοι δυνάμεθα να εύρωμεν το Μεγάλης Πέμπτης. Καί ἡ Ἐκκλησία τελεῖ τή Θεία Λει-
αληθές νόημα αυτών. Αλλά πρέπει και μελέτη τουργία συνεχίζοντας αὐτό τό πανάχραντο Μυστήριο.
ακριβής και προσευχή εκτενής, ίνα δυνηθώμεν
ολίγον τι να διακρίνωμεν από τα κρυμμένα Ἡ Θεία Εὐχαριστία εἶναι καί Θυσία, διότι δι᾿ αὐτῆς
συνεχίζεται ἀναιμάκτως ἡ Σταυρική Θυσία τοῦ Ἰησοῦ
νοήματα των θείων λόγων. Χριστοῦ. Σ᾿ αὐτήν συμετέχουμε ὅλοι, ὠς λαός τοῦ
Όσιος Ιερώνυμος Σιμωνοπετρίτης Θεοῦ, κληρικοί καί λαϊκοί. Ἔτσι ἡ Θεία Λειτουργία
εἶναι καί Κοινωνία τῶν πιστῶν, Κοινωνία Σώματος καί
Αἵματος Χριστοῦ.
Αρχιερείς και να ενωθούν, διότι είναι αίσχος να λένε
Σέ βιογραφία, ἡ ὁποία γράφτηκε γιά τόν πατέρα
περί της ειρήνης του σύμπαντος κόσμου και της των
Ἰάκωβο Τσαλίκη, τόν Ἠγούμενο τῆς Μονῆς τοῦ Ὁσίου
πάντων ενώσεως και αυτοί αναμεταξύ τους να έχουν
Δαυίδ, ἀπό ἕναν καθηγητή Πανεπιστημίου, πνευματικό
έχθρας… Καιρός δακρύων, αλλά πρέπει η αλήθεια να
του παιδί, ἀναφέρεται τό ἑξῆς γεγονός:
ομολογείται… Ένας Θεός κατεδέχθη να γίνει
άνθρωπος διά να ειρηνεύσει τον κόσμον και εμείς γινό- "Εἶδε καί ἄγγιξε τό Πανάγιον Αἷμα τοῦ Κυρίου".
μεθα ενάντιοι της ειρήνης! Τό μεγαλύτερο καί θαυμασιώτερο θαῦμα, πού τοῦ προ-
- Και τώρα ευρισκόμεθα εις τας παραμονάς της με- σέφερε ὁ Θεός, ἔγινε τό πρωΐ τῆς 22ας Νοεμβρίου τοῦ
γάλης οργής, πλησιάζει το τέλος της συντελείας. 1975. Συγκλονίσθηκε τόσο πολύ ἀπό τό θαῦμα αὐτό,
ὥστε ἀμέσως μετά τό κατέγραψε σέ ἕνα σημείωμα, τό
- Τον θάνατον και την δευτέραν παρουσίαν εθεωρού-
ὁποῖο βρήκαμε μετά τήν κοίμησί του σ᾿ ἕνα τετράδιό
σαν όλοι οι Άγιοι Πατέρες και Διδάσκαλοι της Εκκλη-
του. Τό σημείωμα ἀρχίζει μέ τήν παραπάνω
σίας απαραίτητα για την σωτηρίαν του ανθρώπου, και
ἡμερομηνία καί περιλαμβάνει ἀκριβῶς τά ἑξῆς: "Τήν
πολλοί από αυτά εσώθησαν…
22αν Νοεμβρίου, ἡμέρα Σάββατο, τό πρωΐ, εἰς τήν
- Οι άνθρωποι έχουν και κακά παραδείγματα από τους Ἁγίαν Προσκομιδήν, μετά τήν μνημόνευσι καί ἐν
άρχοντες της πολιτείας και της Εκκλησίας, έχουν όμως ὥρᾳ πού θά καλύψω τά Ἅγια Δῶρα, εἶδα ζωντανά -
και εκείνοι σκληρυνθεί, χειρότερα και από τους Εβραί- καί ἐν Ἁγιότητι ὁμολογῶ - ἕνα κομμάτι Αἵμα στεγνό,
ους… Όσον μπορεί κανείς ας εργάζεται αλλά να μη πού τό ἄγγιξα καί στό δάχτυλό μου. Πάνω στό δάχτυ-
εκτίθεται… λό μου ἔμεινε τό Αἵμα! Φωνάζω τόν ἀδελφό τῆς Ἱερᾶς
Μονῆς, τόν μοναχό πατέρα Σεραφείμ, τοῦ εἶπα τήν
- Καιρός παντί πράγματι, και Θεού θέλοντος και και-
ὑπόθεσι καί μοῦ εἶπε: "Ἐμεῖς, πάτερ, δέν βλέπουμε
ρού ευδοκούντος. Προσπαθείστε, ζητούντες πάντοτε
τίποτα· ἀλλά εἶδες τί εἶναι; " Κι ἐγώ ἀπάντησα ὅτι πι-
και το έλεος και την βοήθειαν και την χάριν του
στεύω καί προσκυνῶ ὅτι εἶναι ὁ Ἴδιος ὁ Θεός παρών.
Θεού… Περισσότερον θα κοιτάξωμεν την ψυχήν μας,
Εἶπα τρεῖς φορές "Κύριε, ἐλέησον. Κύριε, ἐλέησον.
και να φυλασσόμεθα από τους κινδύνους.
Κύριε ἐλέησον."
- Πάντοτε να επικαλείσθε την βοήθειαν του Θεού.
†Ἀρχιμανδρίτης Ἰάκωβος.
Να μη επιχειρείτε έργον χωρίς να επικαλεσθείτε τον
Θεόν, να σας φανερώσει, να σας αποκαλύψει, ότι Παρόμοιο θαῦμα συνέβη καί στόν πατέρα Ἀντώνιο
είναι άγιον. Και οι Άγιοι Απόστολοι προσηύχοντο Τσίγκα, ὁ ὁποῖος ὑπηρετοῦσε στόν Προφήτη Ἠλία Κα-
πρώτα και κατόπιν επήγαιναν εις το κήρυγμα, όπου στέλλας, Πειραιῶς, ὅταν ζοῦσε ὁ μακαριστός Μητρο-
τους απεκάλυπτε ο Κύριος. Το θέλημα του Κυρίου να πολίτης Πειραιῶς Χρυσόστομος Ταβλαδωράκης.
γίνει…
«Ἕνα Σάββατο πρωΐ, ἐνῶ π. Ἀντώνιος τελοῦσε τή Θεία
- Το καλύτερον είναι να κάνωμεν υπομονήν δια να Λειτουργία, ἔφθασε στόν Καθαγιασμό τῶν Τιμίων Δώ-
πάμε εις την βασιλείαν των Ουρανών, να είμεθα πάντο- ρων. Ὅπως ἧταν γονατιστός καί ἔλεγε τήν Εὐχή, τά
τε αιωνίως, χαίροντες, αγαλλόμενοι και ευφραινόμενοι, χέρια του τά εἶχε ἀκουμπισμένα ἐπάνω στήν Ἁγία Τρά-
υμνούντες και ευχαριστούντες και δοξολογούντες δια πεζα. Τήν ὥρα, λοιπόν, πού ἧταν ἔτοιμος νά σηκωθῆ,
παντός το όνομα της Αγίας Τριάδος, δια πρεσβειών της γιά νά εὐλογήση τά Τίμια Δῶρα, πέφτει ἀπό ψηλά
Παναχράντου Μητρός Αυτού και πάντων των Αγίων. (Συνέχεια στη σελίδα 12)
Σελίδα 10 Ε Ν ∆ Ο Ν

Ο ζυγός της ηλεκτρονικής εποχής. Απόσπασμα από το βιβλίο


«Ζωή Θυσιαζόμενης Αγάπης
Έχουμε ανάγκη να νοιώθουμε το αίσθημα της αγάπης,
Γέρων Ιουστίνος Πίρβου» Εκδόσεις Άθως
για να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες που μας βρίσκουν.
Ο κόσμος εξαιτίας της φτώχειας νοιώθει απογοήτευση τα παιδιά περιμέναμε το Πάσχα, να πλημμυρίσουμε τις
και καταπίεση. Τόσο απογοητευμένος και καταπιε- εκκλησίες με τα καινούργια μας ρούχα.
σμένος είναι ο καημένος ο άνθρωπος με την κατάστα-
ση που βιώνει, ώστε δεν έχει πια χρόνο να κουβεντιά- Τώρα όμως ήρθε αυτή η τάχα πιο εξελιγμένη αλλαγή
σει με τον γείτονα του. πολιτισμού. Αλλά για να δούμε, πως μας άλλαξε αυτός
ο πολιτισμός; Απογύμνωσε τον ταλαίπωρο άνθρωπο
Σκέπτομαι πως, παλαιότερα, υπήρχε τέλεια συμβίωση πρώτα από τις ωραίες του συνήθειες, του πήρε και το
στη χριστιανική κοινωνία μας. Οι εκκλησιαστικές γιορτινό του ρούχο, τη φορεσιά για τη γιορτή στην οποί-
γιορτές, οι γάμοι, οι βαπτίσεις, όλα αυτά ήταν ευκαι- α δεν έχει πια χρόνο να πάει. Έπειτα, αυτός ο πολιτι-
ρίες συμβίωσης και εκδήλωσης της χριστιανικής αγά- σμός χώρισε τον άνθρωπο από την οικογένειά του, με
πης. Όταν επρόκειτο να παντρέψεις ή να βαπτίσεις αποτέλεσμα τώρα να αποξενώνεται η σύζυγος από τον
ήταν γιορτή για όλο το χωριό, όχι μόνο για τη δική σύζυγο, ο οποίος έφυγε σε ξένα μέρη. Πάει ο καημένος
σου οικογένεια και των κουμπάρων. Γιατί πηγαίνει στην Ιταλία, τη Γαλλία, τον Καναδά, τη Γερμανία, για
στον γάμο ο χριστιανός; Πάει για να χαρεί δίπλα να κερδίσει κάποια χρήματα και να ταΐσει τα παιδιά του.
στους νεόνυμφους, αλλά και για να βοηθήσει οικονο- Ακόμα και στη Νότια Αφρική βρίσκεις τον Ρουμάνο,
μικά τη νέα οικογένεια, η οποία εισοδεύει στη χριστι- ταλαιπωρημένο, κατάκοπο και πάλι φτωχό.
ανική οικογένεια του χωριού.
Δυστυχώς αφήσαμε την οικονομική κατάσταση να
Ο γάμος αποτελούσε μια ευκαιρία εκδήλωσης χριστι- επηρεάσει τη χριστιανική μας ζωή, ακόμη και την
ανικής αγάπης, μέσω της οποίας μπορούσες να συμ- ψυχική δομή μας. Είναι θλιβερό να βλέπεις πόσο πο-
βάλεις, στο μέτρο των δυνατοτήτων σου, στο στερέω- λύ εξαρτάται η πίστη μας από το υλικό μέρος, από τα
μα της νέας οικογενείας. Το ίδιο ισχύει και για τις βα- χρήματα. Φαίνεται και στην εκκλησία, σαν να έρχονται
πτίσεις, όταν οι οικογένειες έστελναν τις ευχές και τα όλο και λιγότεροι άνθρωποι. Τα βάσανα, αντί να μας
δώρα τους στον νέο που άνοιγε μια χριστιανική οικο- συνάσσουν στις εκκλησίες, μας απομακρύνουν. Βλέ-
γένεια. Εμείς, τα παιδιά, κοιτάζαμε κρυφά από τα πα- πεις, έχει ακριβύνει η βενζίνη και δεν πάει πια ο
ράθυρα, επειδή δεν επιτρεπόταν να συμμετέχουμε στη άνθρωπος στο μοναστήρι ή στην εκκλησία.
διασκέδαση των ενηλίκων. Ακόμα και ο τρόπος δια-
σκέδασης του Ρουμάνου δείχνει αυτήν τη χαρά και τη Που είναι η πίστη μας; Αφήνουμε να μας την κλέψει
χριστιανική αλληλεγγύη. Άλλοτε αυτές οι γιορτές λέ- η ταραχή του κόσμου; Ο άνθρωπος έχει κάτι πιο πολύ-
γονταν «colacarii», που σήμαινε συγκέντρωση των τιμο από το σώμα - την ψυχή! Γιατί δεν δίνουμε αξία
δώρων. Ήταν μια ολόκληρη παραδοσιακή διαδικασία, στην ψυχή; Μα, αν πλουτίσουμε την ψυχή, δεν θα νοιώ-
η οποία εξέφραζε μια ανταλλαγή αγάπης ανάμεσα θουμε πια τη φτώχεια του σώματος. Η πίστη μπορεί να
στους χριστιανούς. μετατρέψει τον λόγο του Θεού σε ψωμί. Γιατί δεν το
πιστεύουμε αυτό;
Τώρα όμως τα πράγματα άλλαξαν. Σήμερα δεν υπάρ-
χει πια μονοπάτι προς το σπίτι του γείτονα. Ο Η χριστιανική ενότητα, η παράδοση της οικογένειας με
άνθρωπος δεν έχει πια χρόνο να σκεφτεί τον γείτονα την ιεραρχία και την αρμονία της, διατηρούσαν αυτή
του. Η φτώχια και οι μέριμνες ανάγκασαν τον καημέ- την αίσθηση της χριστιανικής αγάπης που έδινε στον
νο τον άνθρωπο να μην βλέπει πια τίποτα γύρω του. άνθρωπο τη χαρά της ζωής. Για παράδειγμα στο Μυ-
Δεν υπάρχει πια ένα κοινό γεγονός - ένας γάμος, μια στήριο του Γάμου διαβάζεται μια ευχή, που αναφέρει
βάπτιση - όπου να χαίρεται μαζί ολόκληρη η χριστια- ότι η γυναίκα πρέπει να κάνει υπακοή στον άνδρα. Υπα-
νική κοινότητα. Η εξαφάνιση αυτών των παραδοσια- κοή δεν σημαίνει ένα είδος δουλείας· η υπακοή έρχεται
κών συνηθειών δείχνει στην ουσία τη δύσκολη κατά- από μια καλή και άριστη συνεννόηση μεταξύ των δύο
σταση της χριστιανικής ζωής. συζύγων. Στην οικογένεια η σύζυγος είχε πάντα έναν
σημαντικό ρόλο. Τις μεγάλες αποφάσεις δεν τις έπαιρνε
Από μικρός ο χριστιανός μάθαινε τις χριστιανικές συ- ποτέ ο άνδρας μόνος του, αλλά από κοινού με τη σύζυγο
νήθειες και παραδόσεις. Το Πάσχα, πόσο ενδιαφέρον του. Συγκριτικά με άλλα δυτικά δόγματα που προωθούν
υπήρχε! Θυμάμαι πως έπρεπε να προετοιμάσουμε τα τον εγωκεντρισμό και τον ατομικισμό, η Ορθοδοξία
καλά μας ρούχα για τη γιορτή του Πάσχα. Έπρεπε, ανέκαθεν προωθούσε την αλληλεγγύη των ισχυρών
ήδη από την αρχή της Νηστείας, ν’ αρχίσουμε να ρά- προς τους αδύναμους με την έννοια ότι οι ισχυροί πρέ-
βουμε τα παραδοσιακά σχέδια πάνω σε υφάσματα από πει να στηρίζουν τους αδύναμους. Ο κομμουνισμός προ-
καθαρό βαμβάκι. Στο κάτω μέρος της στολής υπήρχε σπάθησε να πνίξει αυτές τις αρχές της χριστιανικής αγά-
μια φάσα περίπου δέκα εκατοστών, που έπρεπε να πης, ισοπεδώνοντας τα άτομα όπως σ’ έναν συνεταιρι-
ράψεις και να τη διακοσμήσεις όμορφα. Έπειτα υπήρ- σμό, όπου όλοι τρώμε το ίδιο φαγητό, όλοι πίνουμε το
χαν κι οι ωραίες ζώνες με τα εθνικά μας χρώματα, όλα
Έντυπο πνευματικής εσωτερικής καταγραφής Σελίδα 11

ίδιο ποτό. του ούτε που φαίνονται, είναι τόσο αδύναμος και με
τους ώμους κυρτωμένους απ’ την πολλή δουλειά που
Τώρα προσπαθούν να δημιουργήσουν μία ομοιο-
έκανε εκεί ο καημένος. Αλλά εδώ, στη χώρα του, πρέ-
μορφία μέσω της τεχνολογίας. Θέλουν να είμαστε
πει να φαίνεται ότι είναι «κάποιος» και κυκλοφορεί με
όλοι το ίδιο δηλαδή νούμερα. Είναι ακριβώς ότι
ξένα αυτοκίνητα. Δεν καταλαβαίνουν οι άνθρωποι ότι
έλεγα νωρίτερα: αυτός ο πολιτισμός, αφού μας αφαίρε-
αυτές δεν είναι αρχοντικές συνήθειες.
σε τα ρούχα μας, χώρισε τις οικογένειές μας, πήρε το
φαγητό από το στόμα μας, τώρα προσπαθεί να μας Οι μανάδες, οι γονείς, τι ρόλο παίζουν; Οι γονείς πρέ-
αδειάσει την ψυχή. πει να κατευθύνουν το παιδί από μικρό τι μπορεί να
βλέπει στην τηλεόραση, παρ’ όλο που καλύτερα θα
Η τεχνολογική πρόοδος, ως τεχνολογία, δεν έχει
ήταν να μην παρακολουθεί καθόλου. Αλλά και στην
τίποτα κακό· αλλά η λανθασμένη χρήση της προκα-
τηλεόραση υπάρχουν διαφορετικά κανάλια, μερικά με
λεί μεγάλη ζημιά. Η μεγαλύτερη ζημιά είναι ότι απο-
δηλητήριο, άλλα με χρήσιμα πράγματα. Δεν πρέπει να
μακρύνει τον Θεό από τον κόσμο, από την κοινωνία.
αφήνουμε το παιδί να διαλέγει αυτό ότι του αρέσει.
Τι ανάγκη έχει πια τον Θεό ο σύγχρονος άνθρωπος, αν
Εάν σου βάζουν μπροστά σου δύο ψωμιά - ένα με δη-
έχει στη διάθεση του την τεχνολογία; Αυτή η τεχνολο-
λητήριο και ένα χωρίς - τι κάνεις, ποιο διαλέγεις; Η
γία δίνει στον άνθρωπο τέτοια αυτοπεποίθηση, ώστε
τηλεόραση αποβλακώνει το παιδί από μικρό. Αργότε-
νομίζει ότι αυτός είναι «το Άλφα και το Ωμέγα», ότι
ρα, τι θα καταλάβει;
μπορεί να επικοινωνεί και με το φεγγάρι και με τον
ήλιο, δεν έχει πια ανάγκη τον Θεό. Πάνω από τον Θεωρώ ότι το ηλεκτρονικό σύστημα αποτελεί τον
«άνθρωπο της τεχνολογίας» δεν υπάρχει τίποτα! ύστατο ζυγό που επιβάλλεται στον άνθρωπο, ώστε
αυτός να μην κινείται πια καθόλου, ούτε δεξιά, ούτε
Αυτός ο πολιτισμός θέλει τον άνθρωπο να μην έχει
αριστερά. Να κρατά τον άνθρωπο δέσμιο, όσο γίνε-
ανάγκη πια τον Θεό. Μήπως δεν μοιάζει ο
ται πιο δεμένο με την ταΐστρα του, σαν ένα αλυσοδε-
«τεχνολογικός άνθρωπος» με τον άθεο σοσιαλιστή; Η
μένο ζώο, το οποίο δεν τρώει παρά το χόρτο που του
απομάκρυνση από τον άξονα της αγάπης σπρώχνει τον
δίνει ο ιδιοκτήτης του.
άνθρωπο στον αθεϊσμό.
Σκοπός της παγκόσμιας διακυβέρνησης,τούτη την
Η πολιτισμική πρόοδος δεν αποτελεί εμπόδιο στον
ώρα, δεν είναι άλλος από την διάλυση του ανθρώπου
δρόμο προς την πίστη, αναμφίβολα δεν είναι εμπόδιο.
και τη διάλυση της επαφής μεταξύ των ανθρώπων.
Ο πολιτισμός και η πίστη ήταν πάντα μαζί! Εάν διατη-
Εάν κάποια πολιτικά συστήματα καθυποτάσσουν τα
ρούνταν οι χριστιανικές αρχές, θα υπήρχε αληθινή
δικαιώματα των ανθρώπων, αυτό το δικτατορικό ηλε-
πρόοδος στον πολιτισμό. Ενώ μια άθεη κοινωνία έχει
κτρονικό σύστημα θα βάλει σε ζυγό την ψυχή, θα κα-
πάρα πολλά κενά. Αυτό το κατάλαβαν οι κομμουνι-
ταδυναστεύει τη σκέψη του ανθρώπου.
στές και άλλαξαν τακτική. Αυτοί ήθελαν έναν κατανα-
γκασμό και μια απομόνωση του ανθρώπου, ώστε να Κάποιοι θέλουν να γίνουμε μόνο νούμερα, όπως οι
μην έχει επαφή με τους άλλους πολιτισμούς, να μην κρατούμενοι. Προσπαθούν να διαλύσουν τις σχέσεις
κοιτάζει προς την αυλή των δυτικών. Μετά άλλαξαν μεταξύ των ανθρώπων και τη σχέση του ανθρώπου
τακτική και άρχισαν να στέλνουν τα παιδιά τους στο με τον Θεό. Είναι μια προσπάθεια να γίνει η κοινωνία
εξωτερικό, να μάθουν δύο ξένες γλώσσες. Ο άνθρωπος “ρομπότ”. Σιγά - σιγά θα εξαφανιστεί απ’ αυτήν ο κα-
όμως επέστρεψε από το εξωτερικό όχι μόνο με την νονικός άνθρωπος και θα μείνουν μόνο τα ρομπότ που
επιστήμη, αλλά και με πάρα πολλά «στραβά» απ’ αυ- ελέγχονται από τάχα «ανωτέρους» ανθρώπους, εκεί-
τόν τον δυτικό κόσμο, «στραβά» που άρχισε να τα νους που διευθύνουν τον κόσμο. Ο σημερινός πολίτης
καλλιεργεί μέσα στην ίδια την οικογένειά του. μας είναι τυφλωμένος, δεν καταλαβαίνει την κατάστα-
ση στην οποία βρίσκεται και δέχεται σαν ζώο την προ-
Το μεγαλύτερο κακό που δανείστηκε από εκεί ήταν
σωπική του διάλυση.
η έκτρωση. Οι μητέρες άρχισαν να εκτροχιάζονται, να
βγαίνουν από τον δρόμο τους. Πολύ πιο Πρέπει εμείς να διαλύσουμε εκ των προτέρων αυτό
«πολιτισμένες» τώρα κάθονται περισσότερο μπροστά το ηλεκτρονικό σύστημα, να κάνουμε ότι είναι δυνα-
στην τηλεόραση, στο «Ιντερνέτ», για να συμμετέχουν τόν για να μην δεχτούμε αυτήν τη νέα ηλεκτρονική
υποτίθεται στον μοντέρνο κόσμο κι έτσι απομακρύν- τάξη πραγμάτων, αυτόν τον “πολιτισμό” της εικόνας
θηκαν από τον ρόλο τους και την γυναικεία φύση. και των οπτικών μέσων στο διαδίκτυο.
Ιδού, πως διασπάται η οικογενειακή και η εθνική ζωή! Παρατηρούμε την απομείωση της αξίας του ανθρώπου,
Πως άλλαξε τον καημένο τον άνθρωπο «το εξωτερι- ο οποίος ολισθαίνει από πρόσωπο σε όνομα και τέλος,
κό»; Επιστρέφει αυτός στη χώρα μας, μετά από τεσσε- σε αριθμό. Ο άνθρωπος όμως μοιάζει στον Θεό, είναι
ράμισι χρόνια στη Δύση, μ’ ένα αυτοκίνητο τελευταίας πλασμένος κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν Του και δια-
τεχνολογίας, για να τον κοιτάζουν οι γείτονες: Κοίτα τι θέτει έμφυτα μέσα του όλα τα αποθέματα, ώστε να μην
αυτοκίνητο έφερε ο Γρηγόρης. Είδες βρε Γιάννη; Αυτοί πέσει στην ύπουλη παγίδα. Ας μην πουλήσουμε την
βλέπουν το αυτοκίνητο, αλλά δεν βλέπουν ότι τα μάτα ελευθερία μας και το δικαίωμα μας να μοιάζουμε
Σελίδα 12 Ε Ν ∆ Ο Ν

στον Ύψιστο Θεό! (Συνέχεια από τη σελίδα 9)

Ο αξιοπρεπής άνθρωπος, ο ελεύθερος άνθρωπος, έχει


μιά σταγόνα Αἷμα ἐπάνω στό χέρι του· καί μάλιστα
άλλη στάση απέναντι στις κοινωνικές αδικίες του ενός
τόν πιστίλισε κι ὅλας!
ή του άλλου συστήματος. Γι’ αυτόν τον λόγο οι δυνά-
στες προτιμούν τους ηλιθίους, τους ιδιωτεύοντες, αν- Τό εἶδε καί τρόμαξε! Σηκώθηκε ἔντρομος, τό κοίταζε,
θρώπους τους οποίους μπορούν εύκολα να αποβλακώ- τόν κατέλαβε ἕνα φοβερό ἱερό δέος, ἕνας τρόμος, ἕνας
νουν. Αρχίζουν από τη νεολαία. Άλλωστε με το να φόβος, μιά ἔκπληξις, μία ἔκστασις, πολλά ἀνάμικτα συ-
αποβλακώνουν το παιδί μέσω της τηλεόρασης και ναισθήματα, ἀκατάληπτα βέβαια γιά νά μπορῆ νά τά
μέσω της παιδείας - η οποία του «σερβίρει» τη σχολι- περιγράψη ὁ πατήρ Ἀντώνιος. Σηκώθηκε ἐπάνω, δέν
κή ύλη που αυτοί διαλέγουν, λογοκρίνοντας ένα μεγά- ἤξερε τί νά κάνη! Ἔγλυψε τό Αἵμα τοῦ Χριστοῦ..., τά
λο μέρος της αληθινής ιστορίας των λαών - η γνώση εἶχε χάσει. Ἡ Χάρις ὅμως τοῦ Ἁγίου Θεοῦ ὔστερα ἀπό
γίνεται ελεγχόμενη. Γνωρίζουμε από την εποχή του αὐτό τό θαῦμα, τόν ὡδήγησε νά δῆ τό Ἅγιο Ποτήριο καί
Γκεοργκίου - Δεζ , το ρητό: «Εσείς δεν επιτρέπεται να διεπίστωσε ὅτι ἦταν ἄδειο! εἶχε ξεχάσει νά βάλη μέσα
σκέπτεστε. Το κόμμα σκέπτεται για σας. Αυτό σας νοι- κρασί. Κοιτάζει τό Σῶμα, βλέπει πράγματι ὅτι κι αὐτό
κοκυρεύει και σας δίνει ότι χρειάζεστε. Εμείς είμαστε ἦταν ἀτρύπητο. Δεν εἶχε, δηλαδή, ὁλοκληρώσει τήν
εκείνοι που σας οδηγούμε και σας προσφέρουμε τον Πρόθεσι.
άρτον ημών τον επιούσιον». Ὁ ψάλτης ἐξω συνέχιζε “Σέ ὑμνοῦμεν, Σέ
Θυμάμαι ένα κεφάλαιο από το έργο “Οι αδελφοί Κα- εὐλογοῦμεν…” Τοῦ ἔκανε νόημα νά συνεχίση (δέν εἶχε
ραμαζώφ”, όπου μένει έκπληκτος κανείς για το πόσο κόσμο, ἦταν Σάββατο), πῆρε τήν Ἁγία Λόγχη, τρύπησε
μοιάζουν κάποιες θεωρίες. Στο μυθιστόρημα αυτό, ο τόν Ἅγιο Ἄρτο καί εἶπε: “εἵς τῶν στρατιωτῶν λόγχῃ τήν
Πάπας εμφανίζεται εκθαμβωτικά μεγαλοπρεπής στο πλευράν Αὐτοῦ ἔνυξε καί εὐθέως ἐξῆλθεν αἵμα καί
ύψος ενός εξώστη ενώ κάτω, στην άκρη του δρόμου, ὕδωρ”. Γέμισε τό Ἅγιο Ποτήριο, ἔβαλε τό κρασί, ἔβαλέ
περπατά με δυσκολία αδύναμος και τραυματισμένος ο τό νερό, κανονικά, τό εὐλόγησε, τό σταύρωσε καί ἀφοῦ
Ιησούς Χριστός ο Αιχμάλωτος. τά τελείωσε ὅλα αὐτά, γονάτισε, ξαναδιάβασε τήν Εὐχή
τοῦ Καθαγιασμοῦ, σηκώθηκε ὄρθιος, εὐλόγησε τά Τίμια
Ο Μέγας Ιεροεξεταστής, στο ομώνυμο κεφάλαιο του
Δῶρα καί ὁ Πανάγιος Θεός μετέβαλε τόν ἄρτο καί τόν
έργου, φωνάζει να συλλάβουν γρήγορα τον Αιχμάλω-
οἵνο - ὅπως γίνεται σέ κάθε Θεία Λειτουργία - σέ Σῶμα
το και να Τον βάλουν στη φυλακή. Κατόπιν απευθύ-
καί Αἵμα Χριστοῦ. Μετά τόν Καθαγιασμό καί τό τέλος
νεται σ’ Αυτόν: «Γιατί ήρθες λοιπόν τώρα να μας ενο-
τῆς Θείας Λειτουργίας, κατέλυσε τό ἅγιο Ποτήριο καί
χλήσεις;...». Του λέει ότι δεν έχει πια κανέναν ρόλο:
τό καθάρισε τελείως.
«Όλα τα μεταβίβασες στον Πάπα κι όλα πα’ να πει τα
έχει τώρα ο Πάπας...», «Γιατί ποιος άλλος μπορεί να Πῆγε, λοιπόν, ἀμέσως μετά τή Θεία Λειτουργία τοῦ
κυριαρχεί πάνω στους ανθρώπους, αν όχι εκείνος που Σαββάτου καί τά διηγήθηκε στόν τότε Μητροπολίτη
κυριαρχεί τη συνείδησή τους και που κρατάει στα χέρια Χρυσόστομο. Τοῦ πῆρε ὁ Μητροπολίτης τό χέρι καί τό
το Ψωμί τους;...» και, τελικά, Τον διώχνει «Πήγαινε μύρισε. Εὐωδίαζε ὁλόκληρο μέ μία ἄρρητη εὐωδία! Τό
και μην ξανάρθεις πια… καθόλου μην έρθεις… ποτέ, πῆρε καί ἄρχισε νά τό φιλάη, νά τό φιλάη, πολλές φο-
ποτέ!». ρές.
- Δεσπότη μου! λέει ὁ πατήρ Ἀντώνιος.
Να πως η παπική αντίληψη βλέπει τον Χριστό. Εξάλ-
λου απ’ αυτήν προήλθαν και τα αιρετικά τους δόγμα- - Δέν φιλῶ τό χέρι σου, εἶπε, πού κι αὐτό πρέπει νά τό
τα για το «Αλάθητο του Πάπα», όπως το «Filioque» φιλάη κανείς, ἀφοῦ εἶσαι Λειτουργός τοῦ Ὑψίστου. Δέν
και άλλες επινοήσεις τους, ώστε να δημιουργηθεί ένα ἔχει σημασία ἄν εἶσαι ἐσύ ἱερεύς κι ἐγώ ἐπίσκοπος.
αυτόνομο και δικτατορικό σύστημα στην Εκκλησία, Ἀλλά ἐγώ ἔπιασα πάνω στό χέρι σου τό Αἷμα τοῦ Θεοῦ,
μέχρις ότου “εξαφανίσουν” τον Χριστό από τον κό- τό Αἷμα τοῦ Θεοῦ!!!
σμο. Δεν υπάρχει πια ο Θεός, ισχυρίζονται, αλλά ο Θυμᾶμαι ὅτι μετά τήν κοίμησι τοῦ πατρός Ἀντωνίου τό
άνθρωπος· και ασφαλώς, γι αυτούς ο πάπας είναι ο διηγήθηκε σέ μένα. Καί ὅπως ἧταν πολύ ἐκφραστικός ὁ
ανώτερος άνθρωπος. Βλέπετε πόσο πολύ μοιάζουν ἐπίσκοπος, σηκώθηκε ὄρθιος καί ἔλεγε:
μεταξύ τους οι θεωρίες αυτές: ουμανιστική, μηδενι-
στική, παπική και κομμουνιστική. - Πάτερ Στέφανε, τό ΑΙΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ!!!, καί
ἄρχισε νά κλαίη!
Έτσι λοιπόν, ο άνθρωπος έμεινε άδειος, απογυμνωμέ-
νος και φορτωμένος μέριμνες και τις αμαρτίες του, Αὐτά εἶναι ἡ Θεία Λειτουργία!
δίχως το φωτεινό ένδυμα της Χάριτος του Θεού. Αλλά
αυτός δεν είναι πια ούτε σαν τον Αδάμ, γυμνός μέσα
στον Παράδεισο, αλλά έχει ενδυθεί το ζοφερό ένδυμα π. Στέφανος Αναγνωστόπουλος από το βιβλίο
των ψευδοθεών. «Εμπειρίες κατά τη Θεία Λειτουργία»
Έντυπο πνευματικής εσωτερικής καταγραφής Σελίδα 13

Ο φόβος της ανθρώπινης εξουσίας. Απόσπασμα από το βιβλίο


«Ο Φόβος κατά τους Πατέρες»
Ο φόβος μετά την πτώση των πρωτοπλάστων έγινε Εκδόσεις Ετοιμασία
σύντροφος του ανθρώπου ανεπιθύμητος και βαρύς. Κι
αυτό, γιατί ο φόβος ενεργεί και καταδυναστεύει τον άνθρωπο. Και επειδή ακριβώς έγινε διακονητής και
άνθρωπο ως ακόρεστος εξουσιαστής καταπιέζοντας δούλος, λέει ο Απόστολος, επρόκειτο πλέον να καμφθεί
τον αδύναμο στην πίστη και αναγκάζοντάς τον να ανα- ενώπιόν Του «πᾶν γόνυ ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ
ζητήσει «προστάτες» ή ποικίλες άλλες διεξόδους δια- καταχθονίων, καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσηται ὅτι Κύ-
φυγής από την τυραννία του. ριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ πατρός». (Φιλ. 2, 10
Κάθε είδος φόβου αποδυναμώνει και κλέβει την -11)
αξιοπρέπεια του «κατ’ εικόνα» Θεού πλασμένου Ο Αναστάς Κύριος, στον Οποίο εδόθη πάσα εξουσία
ανθρώπου, έτσι ώστε αυτός να χάνει την ελεύθερη στον ουρανό και στη γη (Ματθ. 28,18), χαρίζει στα πι-
βούλησή του, την οποία πολλές φορές εκποιεί εκού- στά παιδιά Του την εξουσία ώστε αυτά να γίνουν τέκνα
σια σε ποικίλους εξουσιαστές προκειμένου να προ- Θεού (Ιωαν. 1,12), ακολουθώντας τα δικά Του ίχνη (Α’
στατευθεί και να επιβιώσει ως ψυχοσωματική Πετρ. 2,21).
ύπαρξη και κοινωνική οντότητα.
Εκείνος χαρίζει τη δύναμη να μη φοβάται ο πιστός στο
Έτσι ο φόβος εξελίσσεται σε χρήσιμο και αποδοτικό εξής· να πατάει πάνω στα φίδια και τους σκορπιούς
εργαλείο στα χέρια των αναξίων και διεφθαρμένων (Λουκ. 10,19) της διαφθοράς και της κακίας.
εξουσιαστών. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο υπήκοος κα-
ταντάει υποτελής και απλή μονάδα της μάζας, ασήμα- Εκείνος ενισχύει όποιον Τον ακολουθεί και υποτάσ-
ντη ανθρώπινη ύπαρξη, ευάλωτη και τελικά εύκολα σεται στο άγιο θέλημα Του, λέγοντας «μὴ φοβοῦ· μό-
διαχειρίσιμη προσωπικότητα. νον πίστευε» (Λουκ. 8,50), ώστε να μην υπάρξει πλέον
στη ζωή του κανένας άλλος φόβος εκτός από τον φό-
Όταν η εξουσία ανομεί και παρεκτρέπεται, τότε έχει βο του Θεού· τον φόβο εκείνον που θα τον διακατέχει
εύχρηστο μέσο επιβολής τον φόβο και τις άμεσες ή και θα τον προστατεύει στο εξής από την αμαρτία
έμμεσες απειλές που εξαπολύει προς τους υφισταμέ- και τη στέρηση της αγάπης Του (Λουκ. 12 4-5).
νους της. Γιατί έτσι, υποκλέπτει ποικιλότροπα την ε-
λευθερία του ανθρωπίνου προσώπου και την υποκαθι- Η εξουσία η οποία εκφράζεται ως αντίθεος και κακοποι-
στά με τον φόβο και την ανάγκη του να εξασφαλίσει ημένος θεσμός και ως εξωτερική καταδυνάστευση των
κάλυψη από κάποιο δυνατό προστάτη. Κι αυτό συχνά ισχυροτέρων προς τους υποτελείς ή ως καταπιεστική
το κατορθώνει ο εκφραστής της εξουσίας με, επιβολή ιδεών, αυθεντίας και ανωτέρω γνώσεων, έχει
έννομα και λογικοφανή επιχειρήματα. εμφανείς, πολυάριθμες και πολυποίκιλες εκδηλώσεις.

Στην Παλαιά Διαθήκη ο «κατ’ εικόνα» Θεού πλασμέ- Αναφέρουμε δύο περιπτώσεις άσκησης εξουσίας που
νος άνθρωπος έλαβε εξουσία από τον Δημιουργό του προκάλεσαν στους ανθρώπους φόβο και υπαρξιακή α-
επάνω στη φύση, επάνω στον συνάνθρωπο, σύζυγο πειλή: Η πρώτη αφορά στον φόβο τη δυναστική εξουσία
(Γεν. 3,16) και τέκνα (Λευίτ. 19,3). Η εξουσία , όμως, που συναντούμε στον λαό των Αιγυπτίων, οι οποίοι
αυτή ήταν μέριμνα, στοργή, προστασία και κυρίως, ήταν ειδωλολάτρες εξουσιαστές. Η δεύτερη αναφέρεται
διακονία αγάπης και ταπεινώσεως. Αλλά η πτώση των στη ζωή και τους πειρασμούς του προφήτη Ηλία από
Πρωτοπλάστων αντέστρεψε τα πράγματα και συνετέ- τους συμπατριώτες του.
λεσε στην εμπαθή κατάχρηση της διακονίας αγάπης, α) Η απαγόρευση του Φαραώ προς τις μαίες να μην
οδηγώντας την στην έκπτωση και στην παράχρηση της κρατούν στη ζωή και να μην περιθάλπουν τα νεογέννη-
δωρεάς του Θεού. Μετέτρεψε, δηλαδή, τον θεματοφύ- τα άρρενα βρέφη των Εβραίων ήταν υπερβολικά σκλη-
λακα μιας εξουσίας πνευματικής, τον διάκονο και φρο- ρή και καταλυτική για τις συνειδήσεις εκείνων, οι ο-
ντιστή της κτίσεως και των δημιουργημάτων του ποίες έπρεπε να την εκτελέσουν. Γιατί σ’ αυτήν την πε-
Θεού, σε κακόβουλο δυνάστη και αδίστακτο εξουσια- ρίπτωση ο φόβος που ενέπνεε η εντολή του Φαραώ
στή τους. ήταν κατά κάποιο τρόπο για τις μαίες επιλογή ζωής ή
Στην Καινή Διαθήκη ο ενανθρωπήσας Θεός - Λόγος θανάτου. Τις υποχρέωνε, δηλαδή, να υποτάσσονται
έζησε επί της γης και έδρασε ως νέος Αδάμ, ως θεμα- καταπιέζοντας και νεκρώνοντας τη φωνή της συνει-
τοφύλακας μιας μοναδικής εξουσίας. Οι Ιουδαίοι τον δήσεώς τους. Εξαίρεση αποτέλεσε η θυγατέρα του Φα-
ρωτούν «ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς, καὶ τίς σοι ραώ, η οποία διέσωσε το βρέφος Μωϋσή. Αυτή αψήφη-
ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην;» (Ματθ. 21,23). Εκείνος σε την εντολή, ενδεχομένως με το θάρρος που της πα-
απαντά ότι η δική Του εξουσία δεν μοιάζει με εκείνη ρείχε η συγγενική σχέση με τον Φαραώ - πατέρα της
που μέχρι τότε γνώριζαν, αλλά ότι Αυτός λειτουργεί (Εξ. 1, 15-22).
την αποστολή Του ως ο «διακονῶν»· και ότι έχει έλθει
για να γίνει δούλος και να δώσει τη ζωή Του για τον (Συνέχεια στην επόμενη σελίδα)
Σελίδα 14 Ε Ν ∆ Ο Ν
(Συνέχεια από τη προηγούμενη σελίδα )
Έχει δίκαιον ο Θεός να μας τιμωρήσει.
β) Ο φόβος αγγίζει ακόμα και τους αγίους προφήτες,
όπως για παράδειγμα τον προφήτη Ηλία. Το έτος 1965 ο π. Δημήτριος (Γκαγκαστάθης) πραγ-
ματοποίησε ένα προσκύνημα εις την Αίγινα και επε-
Ο προφήτης Ηλίας παρακινήθηκε από Θείο ζήλο και σκέφθη την Μονήν του Δαφνίου. Ιδού οι εντυπώσεις
σκότωσε τους ειδωλολάτρες ιερείς του Βάαλ, επειδή του:
αυτοί παρέσυραν τους Ισραηλίτες και τους οδηγούσαν … Έγινε μουσείον ο οίκος του Θεού και οίκος εμπο-
να εγκαταλείψουν την πίστη τους στον αληθινό Θεό ρίου και πηγαίνει όποιος θέλει να ιδεί και να βεβη-
και να προσκυνήσουν τα είδωλα. Το γεγονός αυτό ε- λώσει… Δώσαμε οι Χριστιανοί τα όπλα εις τους α-
ξόργισε τη βασίλισσα Ιεζάβελ, η οποία λάτρευε τα εί- θέους να μας κτυπούν και να μας λέγουν: Τι! Πι-
δωλα, και γι’ αυτό απείλησε τον Προφήτη με θάνατο. στεύουν και αυτοί που εκμεταλλεύονται τους άγιους
Ο Ηλίας τότε, έφυγε έντρομος προς την Ιουδαία και χώρους; Τίποτε δεν είναι θα λέγουν. Είμαι αυτόπτης
κατέληξε στο όρος Χωρήβ, για να κρυφθεί και να γλυ- μάρτυς. Μπήκα με πολλούς ξένους και έβλεπαν τον
τώσει τη ζωή του από το μένος της (Γ’ Βασ. 19, 1-3). Παντοκράτορα και άλλους αγίους που ευρίσκονταν
Στις περιπτώσεις που ως τώρα αναφέρθηκαν σχετι- εις τους θόλους και τους τοίχους και γελούσαν. Τους
κά με τον φόβο που γεννιέται από την καταδυνά- περιέπαιζαν, σαν να τους έλεγαν: Βλέπετε πως σας
στευση του ανθρώπου, ως ύπαρξης γενικά ή ειδικό- κατάντησαν οι Χριστιανοί; Σας επούλησαν δια τον
τερα ως συνείδησης, παρατηρεί κανείς ότι ο φόβος χρυσόν. Δεν βλέπουν τον Χριστόν, και όπου μπή-
της εξουσίας είναι γεννήτορας και άλλων παθών. Η κεν ο τουρισμός, έφυγεν ο Θεός και μπαίνουν δαί-
αντιπάθεια, ο θυμός, η αποστροφή, η υποκρισία, η μονες, όλα τα αισχρά υποκείμενα και ακάθαρτα.
εσωτερική απομόνωση ή η αναγκαστική υποταγή Είναι να κλαίει κανείς. Όταν επήγαινα πόσον συγκι-
είναι καταστάσεις που μπορούν να κατακλύσουν τις νητικόν και περίλυπον μου εφάνη το προαύλιον και
φοβισμένες υπάρξεις και να προσφέρουν γόνιμο τα δωμάτια που έμεναν οι πατέρες του τότε καιρού,
έδαφος για την καλλιέργεια των παθών. που σηκώνονταν και μακράν του θορύβου επιτελού-
σαν την Θ. Λειτουργία και κατέβαινε το Άγιο Πνεύ-
Υπάρχει, βέβαια, και η υγιής πλευρά του θέματος. μα. Τι χαρούμενος και ευλογημένος ήταν αυτός ο
Άνθρωποι που έτρεφαν μέσα τους βεβαία πίστη και ιερός χώρος, και τώρα, μόλις μπαίνεις εις το προαύ-
ειλικρινή αγάπη προς τον Θεό, όχι μόνο δεν έζησαν λιο έχουν το ταμείον με εισιτήριον 5 δραχμών. Χω-
καταστάσεις φόβου ενώπιον διαφόρων εκπροσώπων ρίς αυτό δεν σου επιτρέπουν να πηγαίνεις εις τον
της εξουσίας, αλλά, αντίθετα, είχαν ειρηνική και καρ- βυζαντινόν Ναόν. Μπαίνεις μέσα και βλέπεις έναν
ποφόρα συνεργασία μαζί τους. Αυτοί χωρίς να προδώ- να σκουπίζει τα αποτσίγαρα και διάφορα που πετά-
σουν τις αρχές τους, αλλά και χωρίς να ζουν την υπο- ζουν οι τουρίσται και οι θεαταί και οι άθρησκοι από
ταγή τους ως κατάρα, κατόρθωσαν να υπερβούν την διάφορα κράτη. Είναι δράμα η υπόθεσις. Δεν ημπο-
απειλή του δυνάστη τους και να γίνουν όχι μόνον ανε- ρώ να ξεχάσω, όταν ευρισκόμουν κάτω από τον
κτοί από αυτόν αλλά αγαπητοί εκπρόσωποι και συνερ- τρούλο και μου κοιτούσεν ο Παντοκράτωρ λυπη-
γάτες του. Μια τέτοιου είδους σχέση κυβερνήτη και μένος, ωσάν να μου έλεγε: Βλέπεις σε τι χάλια με
υποτελούς ήταν αυτή του προφήτη Δανιήλ με τους βα- κατάντησαν οι μεγάλοι, Πατριάρχαι, Αρχιεπίσκο-
σιλείς της Βαβυλώνας, όπου ο Προφήτης και ο λαός ποι, Αρχιερείς και ο λαός; Τι ήλθατε, να δείτε και
του ήταν υπόδουλοι. να θαυμάσετε, ή να λυπηθείτε για την κατάντια
Ο Δανιήλ, μετά από τους πειρασμούς και τις δοκι- του Ναού μου; Αυτή είναι η ευπρέπεια που με κά-
μασίες που υπέστη από τους εκπροσώπους της εξου- νετε; Και εγώ σύμφωνα με την εργασίαν σας θα
σίας, ζώντας με οδηγό του το θέλημα του Θεού και σας δώσω την αξίαν.
μόνον αυτό, χωρίς να κάνει καμιά απολύτως υποχώ- … Έχει δίκαιον ο Θεός να μας τιμωρήσει, και πάλιν
ρηση στο θέμα της πίστης του, αλλά και χωρίς να δεν ημπορώ να ξεχάσω τον Παντοκράτορα. Βαρύ
φοβηθεί για τις συνέπειες της απείθειάς του, βίωσε πένθος μου επλάκωσε την ψυχήν μου. Ο Θεός να
την αληθινή ελευθερία και αξιώθηκε να αναδειχθεί ελεήσει όλον τον κόσμον και να φωτίσει τους μεγά-
ανάμεσα στους άρχοντες και εξουσιαστές του και να λους παράγοντας, για να επανέλθει και πάλιν ο
συγκυβερνήσει με αυτούς. έρημος οίκος του Θεού εις την προτέρα του θέσιν.
Αμήν.
Κατά τον ίδιο τρόπο και οι μαίες των Αιγυπτίων αν
και λάτρεις των ειδώλων, υπακούοντας στη φωνή Τα γράφω δια ενθύμιον 16 Μαΐου 1965.
της συνείδησής τους, απέδειξαν ότι ο σεβασμός προς
τον Θεό νικά τον φόβο της εξουσίας των ανθρώπων Από το βιβλίο
(Εξ. 1, 15-17). «Παπά - Δημήτρης Γκαγκαστάθης 1902 - 1975»
Εκδόσεις «Ορθόδοξος Κυψέλη»
Έντυπο πνευματικής εσωτερικής καταγραφής Σελίδα 15

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ

Κατά το διάστημα από 01/8 έως 13/8 ΕΤΗΣΙΑ ΙΕΡΑ ΠΑΝΗΓΥΡΙΣ


μετά την ακολουθία του Εσπερινού
(18:00) θα τελούνται οι Παρακλήσεις 26 - 27 ΙΟΥΛΙΟΥ 2021
εις την Υπεραγία Θεοτόκο.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΟΡΤΗΣ

Από 16/08 και κάθε Τρίτη μετά την


ακολουθία του Εσπερινού τελείται η Δευτέρα 26 Ιουλίου 2021
Παράκληση του Αγίου Παντελεήμονος (Παραμονή Εορτής)

19:00 Μέγας Πανηγυρικός Εσπερινός


χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μη-
Κάθε Παρασκευή μετά την ακολου- τροπολίτου Πειραιώς Φαλήρου και Δραπε-
θία του Εσπερινού τελείται η Παρά- τσώνας κ.κ. Σεραφείμ
κληση των Αγίων Κυπριανού 21:00 Λιτάνευση της ιεράς εικόνος του Αγί-
και Ιουστίνης . ου Παντελεήμονος.
22:30 Ιερά Αγρυπνία

Το μυστήριο της Ιεράς Εξομολογή- Τρίτη 27 Ιουλίου 2021


σεως τελείται από τους ιερείς του
Ιερού Ναού κατόπιν συνεννοήσεως 07:00 Όρθρος και Πανηγυρική Θεία Λει-
( τηλ. 2104615704 ) τουργία, ιερουργούντος του Σεβασμιωτάτου
Μητροπολίτου Πειραιώς Φαλήρου και Δρα-
πετσώνας κ.κ. Σεραφείμ
19:00 Μεθεόρτιος Εσπερινός μετ’ Αρτοκλα-
Κάθε Σάββατο τελείται σίας και Ιεράς Παρακλήσεως.
Θεία Λειτουργία.

Ἡ δύναμη τοῦ ψαλτηρίου ἐρχόνταν ὁ δαίμονας, ποὺ μούγκριζε σὰν ἀγριόχοιρος


στὸ αὐτὶ μου.
«Ἂν θὰ μὲ ρωτούσατε νὰ σᾶς πῶ, τὶ κατάλαβα τόσα
χρόνια στὴν ἔρημο, θὰ σᾶς ἀπαντοῦσα μὲ μιὰ λέξη: τὴν Εἰδικὰ, ὅταν ἔλεγα τὸν στίχο, «Ἀναστήτω ὁ Θεός…» καί
δύναμη τοῦ ψαλτηρίου. τὸν στίχο ποὺ λέει, «Ἐσὺ εἶσαι Κύριος καὶ Θεὸς μου».
Λυσσοῦσε, μὲ ἔπιανε ἀπὸ τὸν λαιμό, μὲ ἔπνιγε.
Ἂν ξεκινοῦσα τὴν ζωὴ μου τώρα, ἕνα θὰ πάσχιζα νὰ Μπέρδευε τὰ λόγια μου, γιὰ νὰ μὴν τὸ πῶ. Τόσο πολὺ
κάνω, νὰ ἀποστηθίσω τὸ ψαλτήρι. Αὐτὸ εἶναι ἡ
καιγόταν…».
γονικὴ μήτρα τῆς νοερᾶς προσευχῆς. Αὐτὸ εἶναι τὸ
εὔφορο χῶμα, ὅπου εὐδοκιμεῖ ὁ σπόρος τῆς εὐχῆς. Γέρων Θεόδωρος Σπηλαιώτης
Αὐτὸ μαστίζει τοὺς δαίμονες. «Ὁ ἀσκητὴς τοῦ Ἁγιοφαράγγου»
Ὅταν διάβαζα, στὶς ἀγρυπνίες μου, τὸ ψαλτήρι,
Σελίδα 16
ENDON Όταν ο Απόστολος λέει: ότι οι ε- οποία κάποιος δημότης διεφθαρμέ-
Περιοδική ενημερωτική έκδοση του ξουσίες του κόσμου είναι ταγμένες νος, αφού ξαφνικά απέκτησε κάποια
Ιερού Ναού Αγίου Παντελεήμονος από τον Θεό, άρα λοιπόν κάθε κατάνυξη, πήγε και εκάρη, και φό-
Δραπετσώνας άρχοντας και βασιλιάς και επί- ρεσε το μοναχικό σχήμα, όμως δεν
σκοπος, αναδεικνύεται από τον έπαυσε καθόλου να κάνει τις πονη-
ISSN: 2653 - 9330 Θεό; ρές πράξεις του. Συνέβη λοιπόν να
πεθάνει ο επίσκοπος της πόλεως,
Διευθυντής εκδόσεως Απάντηση
π. Γεώργιος Θεοδωρόπουλος
οπότε εμφανίζεται σε κάποιον άγιο
Αρχισυντάκτης Όταν ο Θεός λέει στον Νόμο· θα άνδρα άγγελος Κυρίου λέγοντάς
Στέφανος Φ. Σωτηρόπουλος σας δώσω άρχοντες, όπως τους θέ- του· Πήγαινε και προετοίμασε την
λει η καρδία σας, είναι φανερό, ότι πόλη, να χειροτονήσουν επίσκοπο
Στοιχεία επικοινωνίας για παρατηρήσεις, άλλοι μεν από τους άρχοντες και έναν από την πόλη. Αφού λοιπόν
σχόλια, προτάσεις, συνεργασίες τους βασιλείς αναδεικνύονται από έφυγε, έκανε αυτά που του διατά-
Ι. Ν. Αγίου Παντελεήμονος τον Θεό, και άλλοι πάλι, όντας ανά- χθηκαν. Και αφού χειροτονήθηκε
Αγίου Παντελεήμονος 12 ξιοι, αναδεικνύονται κατά παραχώ-
Τ. Κ. 186 48 Δραπετσώνα
αυτός που προαναφέρθηκε από τους
ρηση, ή θέληση του Θεού, αντίστοι- δημότες, ή μάλλον ο δημότης
Τηλέφωνο: 2104615704 χα προς τον ανάξιο λαό της δικής άρχισε με το νου του να φαντάζεται
Τηλεομοιότυπο: 2104615759 τους αναξιότητας. Και άκουσε για και να αλαζονεύεται. Και εμφανί-
Ηλ. διεύθυνση: periodikoendon@yahoo.gr το θέμα αυτό μερικές διηγήσεις. στηκε σ’ αυτόν άγγελος του Κυρίου
Διαδικτυακό ιστολόγιο :
http://www.periodikoendon.blogspot.gr Όταν έγινε βασιλιάς ο Φωκάς, ο και είπε· Γιατί αλαζονεύεσαι άθλιε,
τύραννος και άρχισε να κάνει εκεί- που ενώ ήσουν ανάξιος της ιεροσύ-
Διαδικτυακό ιστολόγιο Ιερού Ναού :
νες τις αιματοχυσίες με εκείνον τον νης, έγινες επίσκοπος; Αλλά αυτή η
http://www.agios-panteleimon.blogspot.gr πόλη τέτοιου επισκόπου είναι άξια.
δήμιο Βονάσον, κάποιος μοναχός
στην Κωνσταντινούπολη, άνθρωποςΓι αυτό, όταν δεις κάποιον ανάξιο
∆ιανέμεται από τον
άγιος, που είχε μεγάλο θάρρος προς
και πονηρό βασιλιά, ή άρχοντα, ή
Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήμονος
τον Θεό, αντιδικούσε μαζί Του, λέ-
επίσκοπο, να μην απορήσεις, ούτε
∆ραπετσώνας
γοντάς Του με απλότητα. Κύριε, να κατηγορήσεις την πρόνοια του
Εισφορές προαιρετικές. γιατί ανέδειξες τέτοιον βασιλιά;
Θεού, αλλά μάλλον μάθε και πί-
Έπειτα , καθώς αυτό το έλεγε επί
στευε ότι ανάλογα προς τις αμαρ-
αρκετές ημέρες, ήρθε σ’ αυτόν μια
τίες μας, σε τέτοιους τυράννους
Στείλτε μας την ηλεκτρονική σας φωνή από τον Θεό που έλεγε· Διότι
παραδινόμαστε και ούτε με τον
διεύθυνση, για να έχετε το δεν βρήκα χειρότερον! τρόπο αυτόν απομακρυνόμαστε
περιοδικό Ε Ν ∆ Ο Ν σε .pdf από τα κακά.
αρχείο, στον υπολογιστή σας. Υπήρχε και άλλη πόλη παράνομη
κατά τη Θηβαΐδα, η οποία έκανε Αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου
πολλά στυγερά και απρεπή, στην «Ερωταποκρίσεις»

Ἡ συνείδηση τοῦ π. Ἐπιφανίου καί κρυστάλλινη: “Ὄχι Πολυνείκη


μου, ν’ ἁγιογραφήσουμε τό
Ἕτος 1972. Ἔχω ἐπιστρέψη ἀπ’ τήν
ἐκκλησάκι μας μέ ‘χρήματα
Ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός Ν. Ἀφρική – ὅπου ἐκείνη τήν ἐποχή
αἵματος’ κι ἐκμεταλεύσεως” καί
μεταξύ άλλων σημείων, όσα θα οἱ φυλετικές διακρίσεις κυριαρχοῦν
συνέχισε, “δέν φταῖς ἐσύ παιδάκι
ακολουθήσουν ολίγον προ της – μετά ἀπό δύο χρόνια παραμονῆς
μου γιά τό καθεστώς πού κυβερνᾶ
συντελείας του κόσμου και περί μου ἐκεῖ. Τήν περίοδο ἐκείνη,
τή Ν. Ἀφρική, ἀλλά τά χρήματα τά
ων αναφέρουσιν οι Ιεροί Ευαγγε- ἔχοντας ὁλοκληρωθῆ οἱ οἰκοδομικές
ὁποῖα κέρδισες σ’ αὐτή τή χώρα
λισταί, τους είπε ακόμη και εν ἐργασίες, προχωρᾶ ἡ ἁγιογράφιση
προέρχονται ἀπό καταπίεση πού
άλλο από εκείνα τα οποία δεν στό ἐκκλησάκι τοῦ Ἁγ. Ἐπιφανίου
ἀσκοῦν οἱ λευκοί στούς μαύρους.
είναι γραμμένα αλλά διεσώθη εκ σέ κτήμα τῆς οἰκογενείας μας, στό
Στήν ἐν λόγῳ χώρα πληρώνεται ‘τό
παραδόσεως και το οποίον ανέ- Βουρνάζι Μεσσηνίας, μέ τή φροντί-
χρῶμα’ κι ὄχι ἡ ἀξία. Συγχώρεσέ
γνωσα εις αρχαίον βιβλίον. Όταν δα τοῦ π. Ἐπιφανίου. Ἐρχόμενος
με ἄν σέ πίκρανα, ἀλλά αὐτό
ίδητε τα ανωτέρω σημεία και ἀπ’ τήν Ν. Ἀφρική ἔφερα μαζί μου
μαρτυρεῖ ἡ συνείδηση μου”.
όταν γίνωσιν αι γυναίκες άνδρες καί ἀρκετά χρήματα. Σκέφθηκα κι
και οι άνδρες γυναίκες, τότε να ἐγώ, ἕνα μέρος τῶν χρημάτων νά τό
γνωρίσητε ότι πλησιάζει το τέ- διαθέσω γιά τήν ἁγιογράφιση τοῦ Πολυνείκης & Θεοφανία
λος. ναϋδρίου, καί τήν ἀνωτέρω σκέψη Θεοδωροπούλου στό περιοδι-
μου τή μοιράσθηκα μέ τόν π. κό Ἐνοριακή Εὐλογία, τεῦχος 115
Γέρων Φιλόθεος Ζερβάκος Ἐπιφάνιο. Ἡ ἀπάντηση του σταθερή