You are on page 1of 5

Çingiz Hüseynov

(Baku, 20 Nisan 1929)

Çingiz Hüseynov, 20 Nisan 1929'da Bakü'de Eserleri SSRİ halkları ve diğer halkların dillerine
doğmuştur. Babasının adı Hasen'dir. Orta öğ- tercüme edilmiştir. Kendisi de iyi bir mütercimdir.
renimini Bakü'de tamamladıktan sonra Azer- Türkiye, Belçika, İngiltere, Fransa ve diğer ül-
baycan Devlet Üniversitesi'nin Filoloji Fakültesi'ne kelerde bir çok defa bulunmuştur.
kaydolmuş, ikinci sınıftan sonra Lomonosov adına 1979 yılında Filoloji İlimler doktoru, 1980 yı-
yapılmış Moskova Devlet Üniversitesi'ne nak- lında profösörü olmuştur.
ledilmiş ve buradan mezun olmuştur (1952). SSRİ Başlıca eserleri: Menim Bacım, Bv 1962; Eri-
İlimler Akademisi'nin Şerqşünaslıq Enstitüsü'nde yen Heykel, B., 1964; Çetin Yoxuş, B., 1969; Nov-
yüksek lisans yapmış, önemli araştırmalarda bu- ruzgülü, B., 1969; Adım Demedi, B., 1973; Adalar,
lunmuştur. Sonra SSRİ Yazıcılar İttifaqı'nda milli B.,1980...
edebiyatlar üzerine araştırmacı (1955-1972), Sov. Kaynakça:
İKP MK nezdinde İçtimai Elmler Akademisi'nde 1. Azerbaycan Sovet Edebiyyatı Tarihi. 2 cilt
Sosyalist Medeniyyetler Bölümünün müdür yar- te, cilt 2, Bakı, 1967.
dımcısı (1972) görevlerinde bulunmuştur. 1955 yı- 2. Azerbaycan Sovet Edebiyyatı Tarihi, Bakı,
lında ilk eseri yayınlanmıştır. Bundan sonra da 1988.
edebi çalışmalarla düzenli olarak meşgul olmuştur. 3. Edebi Proses -1976-80, Bakı, 1978-1990.
Eski SSRİ Ölçülerinde ilmi-insani fikrin ve 4. Sosialist realizmi müasir merhelede, Bakı,
1960'h yıllar nesrinin tanınmış yazarlarındandır. 1987.

ADINI DEMEDİ
(Çingiz üiseynov. Adım demedi. Bakı, 1973, s. 97-105)

"Qız, ne qız1 Qaşlar kaman, gözler olardı. Deyesen, merhumun qohumuydu7. Dalğa-
qara, burun hind fındığı, sine Semerqend dalğa axan baxışı ile meni bürüdü. Gözleri bulaq8
kağızı1..." kimi°qayna yırdı.
Xalq edebiyyatından Avtobus telesineden10 eyri-üyrü dar kü-
çelerle11 gedib ox kimi düz, enli-gurultulu yola
Böyründe2 qalın qara zolağı3 olan avtobusa4 çıxdı ve sür'elini artırdı.
minib qonşumuzu son mekana aparanda5 yanımda Qonşum dodaqlannı qulağıma tutdu: "Gör
qara saqqallı, cavan6 bir kişi oturdu. Men yaşda nece12 telesir!" dedi. - Saqqalı ipek kimi yumşaq

1. kağıdı 2. bağrında, ortasında 3. kuşağı, çizgisi 4. otobüs 5. götürdüğümüzde ö genç, delikanlı 7. akrabasıydı 8. pınar 9. gibi 10.
acele etmeden, hızlanmadan 11. sokaklarla 12. nasıl
idi. Başımı terpetdim1. Azca susub qonşum kre- İkimiz de arvadına baxdıq. Baxışlarımız ar-
matoriden2 dedi. Qedim3 dövrlerden misallar vadında loqquşdu. Hipnozcuya baxdım ve mene
çekdi. Dedi ki, eramızdan çox-çox evvel yüksek nedense ele27 geldi ki, özünü güçle saxlayır ki, bol-
medeniyyele malik olan yunanlar da yandırırdilar. luca gülmesin menim xeyallarıma; ay parası ki-
Homerden bir-iki misal çekdi, hind larixinden miydi yanımdaki...
dedi. Süfremize çay geldi.
- Tarixçisinizmi? - soruşdum. Hipnozcunun arvadı işini telesineden28 ve ele
Menden azca aralanıb qara gözlerini qırp- selİae29 ile görürdü ki, nelbeki-fincanları masaya
madan üzüme sancdı, bir müddet susub: ele30 ince zövqle düzürdü ki, deyerdin dayan, ta-
- Yox, tarixçi deyilem. - Ve sözünü kesdi. Ne o, maşa ele, lezzet apar31.
sene tini dedi, ne de men soruşdum. Yene yanımda oturmuşdu. Qulağına şirin söz
Bize düz4 on beş deqiqe vaxt verilmişdi. Sa- demek keçdi üreyimden32. Herden33 şe're benzer
atlar evvelceden bölünmüşdü. Növbe5 bizim idi. mısraları düzürem yan-yana. Özü34 de iki dilde.
Elave işıqlar yandırıldı, Iente6 yazılmış kederli mu- Baxır şeraite. İsteseniz qıfıl qafiyelerle bağlaram
siqi çalındı. Saqqallı qulağıma pıçıldadı7: "Bet- lap ingilis nüsralarım. Vallah te'rif deyil. Bu defe
hovendir"... de keder-sevincin qarışığından qiğılcım yarandı
Oayıdanbaş yene yanımda oturdu ve yene qelbimde, qonşuma baxıb İki misra dedim. Qanla
keçen defeki kimi diqqelle üzüme8 baxıb dedi: eşqi qafiyelendirdim. Yaman35 xoşuma geldi. Ya-
- Bir defe o zirzemiye9 enmişdim. Sün'i qebre! naqlarına qizarlı çökdü. Özüne gelmemiş iki misra
- Axı, senetiniz10 nedir? - teeecüb-maraq qa- da dedim. Gözellikle arzunu qoşdum qa-
rışmışdı sualımda. nadlartek36, xeyallarıma. Tamam eridi.
Hemsöhbetim xeyala daldı, sonra diqqetle Sohbetimizin şirin çağında kim ise "Qarovııl
gözlerimin düz11 içine baxib birce12 söz dedi: döngesi" dedi, Üzümü 37 söz gelen terefe dön-
- Hipnozçuyam. derdim: "Nece38, nece?". Danışan3*5 merhumun qo-
Telesik13, heç özüm14 de bilmirem niye: humlarından40 idi.
- Hipnoz mene qetiyyen te'sir etmir, - dedim. - Qarovul döngesinde olurduq, - deye qohum
- Gözleriniz qaradır, - pıçıldadı15, - sizden mene sarı41 yox42, hipnozcuya sarı döndü, sanki
yaxşı16 hipnozcu çîxar... İndi17 de gec deyil. suali o vermişdi.
- Hipnozçulııq gözel senetdir. - Bu ki bizim köhne43 evimize yaxmdır, -
- Adamlara lazım. dedim, - nöyüt44 dükanının yanındamı?
"Ne me'nada?"- sualimi gizletmeye çalışsam - Köhne poçt45 küçesini deyirsiniz... He, orada.
da duydu: - İndi46 adı başqadır, - deye hipnozcu dillendi
- Hipnozla müalice18 me'nasmda, - dedi. ve heç kim, hetta men özüm de buna teeccüb et
Ölenler yemek-içmekle dolu masa etrafında medim.
oturdular. Adam çox, yer ise darısqal19 idi. Ne - Biz, ye'ni merhum bacım, sizin qeşeng47 qon-
cür20 oldusa, hipnozcunun arvadı yanımda oturdu. şunuzun atası, - hipnozcunun arvadıni gösterdi, -
Gelenlere yer verildikçe daha yaxın, Sanki ya- hamımız48 orada olurduq... İndi qırx ilden49 çoxdur
pişnuşdı mene bu yay21 axşamında. Gah buz par- ki, çıxmışıq o evden.
çası idi, gah da yanar ocaq. Hipnozcu üz- - Belke50 ata51-anamı da tanıyırdınız?
beüzümde22 oturub hamını23 diqqetle süzür, ipek - Ola biler, - dedi ve mende yamanca maraq
saqqahmn ucundan yapışıb bize baxırdı. Birden oyatdı52. - Gözel bir qadın yaşayırdı hemin53 köhne
elini döş cibine alıb cib24 defteri çıxartdı: poçtküçesinde.
- "Sen xoşuma gelirsen", nedir? - soruşdu, - Belke anan50 devirsiniz?
- Paho, siz esil yerlim kimi25 danışırsınız26! - Ne adı yatkındadır, ne de yaşadığı ev deqiq
- Biz azerbaycanlıları sevirik. yadımdadır. Amma çox gözel idi.
Arvadı da bu fikri tesdiqleyib: -Anam da...
- "Men", "sen", "o", - dedi. Yaxşı ez - Qardaşım o qadına yaman vurulmuşdu, hey
berlemişd i. ondan danışırdı54, saatlarla tinde55 durub yohmu
- Bu sözleri size kim öyredib? - deye ar- gözlerdi.
vadından soruşdum. - Men de deyirem axı, - hipnozcunun arvadı
- Çox bilersiniz, tez qocalarsınız, - dedi. Ve mene ele isti-isti56 baxdı ki, xoş hissler dalğa-dalğa
elave etdi. - Dostluğumuzun şerefine! - Qedehini sineme yayıldı, - deyirem axı, göresen mende azer-
qedehime vurmaq istedi, amma yas yeri olduğunu baycanlılara olan xüsusi mehebbet kimdendir?
xatırlayıb dayandı. Mence, könülsüz. Deme, atamdan keçib!..

1 salladım, kıpırdattım 2. morgdan 5. sıra, nöbet 6. süslü 7. fısıldadı 8- yüzüme 9. tünele, yeraltına 10. mesleğiniz 11. direk, doğru 12. bir
tek, sadece bir 13. acele, hızlıca 14. kendim 15. fısıldadı î6. güzel 17. şimdi, şu an 18. tedavi 19. dar, çok dar 20. tarz,şekil 21. yaz 22.
yüzüme dönük, yüz yüze 23. herkesi 24. cep 25 gibi 26. konuşuyorsunuz 27. uyle 28. acele etmeden 20. düzgün, düzenli 30. seyret, izle
31. lezzet-zevk al 32. yüreğimden, içimden 33. arada bir, bazen 34. kendi 35. çok müthiş 36. kanatlar gibi 37. yüzülmü 38. nasıl 3'».
konuşan 40. akrabalarından 41. ...e doğru 42. değil 43. eski 44. nohut 45. posta sokağını 46. şimdi 47. biiyök48. hepiniz49. yoldan 50.
belki 51. baba52. ilgi uyandı53. aynı 54. konuşuyordu 55. kenarda, bucakta 5b. sıcak-sıcak
Baxışım titrek oda1 benzedi. Alov dalgası Oturdu da, amma azca aralı ki, gözlerimi gör-
geldi de, keçdi de, çünki hipnozcu mene baxıb sün, gözlerini görüm. Şe'rin dadı dodaqlarından si-
sanki barınağımı şanını qırmızı gözüne basdl. Ayı- linmemişdi.
lan kimi2 oldıım. - He, kesdi küçede25 qardaşımın yolunu. Elin
Bilinirdim, sohbet menden gedir, yoxsa hip- de bıçaq parladı. Qardaşım da qenberden 2b ya-
nozcu arvadıran atasından3. pışdı. Bir-birine baxa-baxa yaxınlaşdılar, üç-dörd
- Bizi xalaya salarsan, el çek ondan, - deyerdik. addımlıqda dayandılar, men de sesimi çıxarmadan
- Eri biler, biabır4 olarıq... küçe qapısının ağzında durmuşdum, qorxurdum
Yox, mene aid deyildi bu sözler, diksindirse ki, çığırsam, qardaşım ses gelen terefe döner ve re-
debe'zen. qibi bıçaqla üstüne atılar... He, dayandılar iki-üç
addımlıqda bir müddet baxdılar bir-birine, sonra
- Qardaşım da cavab evezine5 neçe pudluqb
gözlenilmeden o, bıçağını, bu da qenberi kenara
daşj qaldırıb döşüne endirerdi...
alıb yapıldılar bir-birinin yaxasından!..
Sözler sanki hisslerime qüvvet verirdi. - Eh, men de deyirem dalaşacaqlar xencer-
- Manlyor7 kimi teqdim edib özünü8, he biçaqla!
yetlerine" girdi, ikinci mertebeye qalxdı, güya ki,
- Qalardın onda atasız27! - Bibisi28 dedi.
teze çekilmiş elektrik xettini yoxlayaraq balkon
meheccerine10 dırmaşdı, bir eli ile balkon di - Ya da arvadim alıb qaçardı! - Yene Lina dedi.
reyinden yapışıb, o biri elinde kelbetin11, mef- - Ne o, ne bu xeyrine olardı. - Bunu hipnozcu
tillerde12 qurdalandı, qızm balkona çıxdığinı görüb tez tapıb29 dedi ki, fikrimizi cemleşdirsin30, ora-
düşdü. "İşığınız nece yanır?" - soruşdu. O da güle- bura axmağa qoymasın.
gülc başını terpetdi13. Qalın hörüyü14 döşüne sü- - Onu da deyim ki, hemen o toqquşmadan31
rüşdü... - Bibisi15 elel6 uzaq yollar izine düşmüşdü sonra qardaşım bir daha o kişinin arvadına sarı32
ki, onu üzü beri döndermek qeyri-mümkün idi. baxmadı, dedi ki, "merd adamın arvadına pis
He, qardaşım qizı ilk defe görende onun çad- gözle baxmaq merd adama yaraşmaz33!"
rasiz17, başı açıq gezdiyine teeccüblenmişdi. Qızın Hipnozcuya baxdım. Gülümsünürdü. "Aha,
gülümsemesinden qardaşım üreklendi: "Çadra eyhamdır34!.." düşündüm, amma vurdum özümü35
yok, molodest!" - dedi qıza. Qız "çadra" deyib onu bilmemezliye. "Ne primîtiv36 eyhamdır!.." keçdi
ayaqları altına atıb nece tapdaladiğını18 gösterdi ve fikrimden. Hetta inciyen kimi37 oldum. Lina bunu
sohbetin şirin yerinde eri çixdı, arvadına ne ise duydu, mene göz eledi ki, yeni incimeyim, sohbet,
dedi, qardaşıma da hirsli-hirsli1'1 baxdı... axı, uzaq keçmişden gedir, atasından-filan.
Danışan20 susdu, Bilmirem, nece oldu, amma sohbet teze38 çığır
- Ele bu?! - deye hipnozcunun arvadı soruşdu açdı:
ve birden "Bıy..." deyib oturdu, elini elime ya- - He, bunu heç kim gözlemirdi, - deye bibi dil
pişdırdı: - Tez olun, fikirlesin arzunuz yerine ye lendi. Me'lum oldu ki, kişi ile arvadı er-arvad
tecek! Çünki iki adaşın arasında oturmuşunuz. deyil, bacı-qardaşdırlar!..
Heqiqeten adaşlar arasında oturmuşdum - o - Atamın bexti açıldı ki! - Bu sözler Linanın,
da, bu da Lina; Hem hipnozcunun arvadı, hem de "menimkinin", ağzından quş olub çıxdı ve hekaye
ev qonşusu. tezelendi-
İndi21 arzum ne ola bilerdi? Ele tezelendi ki, unutdurdu bizi bir-birimize.
Havada ehtiraslı sözler gezirdi. Meni ellimin taİeyi39 alıb apardı40, onu - atasının
- Yox, yox tekçe mene devirsiniz! - tapşırıb22 eşq sergüzeşti. Ve ehtiras havası çekilmedi ki, çe-
oynacj yerişle metbexe23 keçdi ve tez de qayıdıb24 kilmedi bu evden, çünki men vardım xeyallarımla,
qapı ağzında durdu ki, mene baxsın. Hipnozcu: hipnozcunun arvadı vardı, hipnozcunun özü, bir
- Görün hele neler oldu! - deyib marağımı ar qmlan telden on teze41 tel yaranırdı42 ve başımız
tırdı. üste, belelikle43 duygular tündleşir44, rehmetliyin
ruhunda qarışırdı, toylu yaslı...
- He, yamanca vuruşma oldu hemen kişi ile
atan arasında. Qapıda durma, gel otur, danışım.

1. ateşe 2. gibi 3. babasından 4. edepsiz, hayasız 5. cevap olarak b. Rus ağırlık ölçüsü 7. manyetör gibi 8. kendini 9. bahçelerine 10.
trabzanına, korunmasına 11. kerpeten 12- kellerle 13- salladı, kıpırdattı 14. saç örgüsü 15. halası 16. öyle 17. peçesiz 18. nasıl
çiğnediğini 19. kızgın-kızgın 20. konuşan 21 simdi 22. ilave edip 23. mutfağa 24. geri dönüş 25. sokakta 2b. köşebasında 27. babasız
28. halası 29. bulup 30. toplasın, birleştirsin 31. çarpışmadan 32. ...e doğru 33. yakışmaz 34. işarettir 35. kendini 36- basit, ilkel 37. gibi
38. yeni 39. talihi, bahtı 40. götürdü 41. yeni 42. çıkıyordu 43.böylelikle 44. yoğunlaşıyor
II müşaviresine gedirdi.
"Çox sehrkar idi, bütün efsunları1 bilirdi..." Özümü saxlaya bilmedim:
Xalq edebiyyatından - Qetiyyen ola bilmez bu! Nece34 ye'ni oğlanla
- ... Meni qucaqladi, sevine-sevine: "Bacı- düşdü? Yox ve yox!
qardaşdılar! - dedi. - Ba-cı!.." Açığım tutdu2. Qar- Hipnozcunun arvadı da dillendi:
doşımın sevinmeyi toxundu mene: refiqem3 der- - Göresen, araları ne qeder yaxm idi? - ma-
dinden yamb küle dönür, bu ise... Özüm-özüme4 raqlandı.
dedim: sen deyen olmayacaq, men deyen olacaq! - Inanmıram ki, bizim qız...
Ele5 etdim ki, üçümüz de bulvara'1, denizde çim-
meye7 geldik. Denizde taxladan uzun körpü8 sa- - Eee... - Hipnozcunun arvadı sözümü kesdi. -
lınmışdi, çimmek üçün xüsusi yer ayrılmışdı, duş Egqdir/ ey, eşq! Partlayış! Alov! - Bunları deye-
da var idi ki, mazutag bulananlar yuyuna10 bil- deye durub yanımda oturdu. Sel alib apardı35
sinler. Yolumuzu bazardan saldıq, pomidor-çörek meni, ağzım qurudu.
aldıq, qıpqırmızı iri pomidorların11 dadı indi12 de Hipnozcu sanki daire atıb36 çıxartdı meni
damağımdadır, pomidor yeyende deniz qoxusu sudan:
burnuma deyir, dodağımı yalayıb ele bilirem ki, - Olmuş ehvalatdır. İstersen, be'zileriynen seni
deniz suyundan sordur13. Bütün günü körpüde ke- sonra tanış elerem.
çirdik, doyunca çimdik, isti14-qızmar taxtalar üs- Teeccüble hipnozcuya baxdım.
tünde; uzanıb özümüzü güne verdik... Kişiler15 ve
qadınlar ayrı çimirdiler, ele etdim ki, qardaşımla - Unda qulaq as, dalışına37! - teleb edirmiş
kimi38 dedi.
reifiqem açıq denizde görüşür, ikisi de çox uzağa
üzürdüler. Mence, o günü qardaşımda refiqeme - Meşeye3<) qaçdıq. Onları axtarmağa40. Ve tap-
maraq oyandı, belkelfe de mene ele gelirdi, ne dıq ! Canımda yamanca42 güdmek hevesi var idi.
41

bilim... Refiqem denizden çıxıb yanımda, taxta üs- Oturub şirin-şirin danışırdılar43... Adice sohbet!
tünde uzananda xumarlanan gözleri ile meni Qardaşımdan çıxmayan iş! Be'zen susub dağlara
süzüb uzaqlara baxır, neyise düşüne-düşüne gü- baxırdılar. Biz ise neyise gözleyirdik. Hey göz-
lümsünür, xeyallara dalirdı, be'zen gözlerini yıı- leyirdik ki, Aleksey qızı qucaqlayıb öpecek.
murdu ki, baxan gizli isteklerinden xeberdar ol- Tekçe44 onu görürdük ki, qızm eli oğlanın elin
masın. O yayı17... dedir. Vessalam!,. Esil platonik mehebbet. Refiqem
Hadiseler menden uzaqlaşmağa başladı. Li- azca sakitleşse de qalmadı, ele45 hemen46 günü Ba
naya baxdım. Onda da maraq azalmışdı. Bü- kıya yola düşdü.
mirdim, sohbet hansı yaydan gedir, men öz yay - Amma, mence qoymadmız getmeye, üçü de
alemimdeydim, Lina ile. Hadiseler birden döndü. sizde qaldı, - deye Lina bibisinin47 sözünü kesdi.
- O yayı anamla Şimali Qafqazda keçirirdik, - Elemi?
qardaşım da bir aylığa biz qaldığımız kende18 gelib - İndi48 yadıma düşür ki, anam danışıb49 mene
dincelmeliydi10. Teleqram2ü alib onu qarşüamağa bu ehvalah...
çıxdım. Ve kimi görsem yaxşıdır? Refiqemi! Evvel - He, düz50 deyirsen... yaddaşım xarab olub...
o düşdü, meni gören kimi ağladı, qucaqlayıb ya- Anamın bu ölümü... - Bibi51 alnını ovdu. - Qoy-
nıqlı-yanıqlı qulağıma: "Men bedbextem!" - Pı- madıqgetsin. Lamiye...
çildadı21. Dönüb qardaşımı gördüm: elinde ca- - Lamiye?! - dik atıldım yerimden. Te-
madan 22 endi, amma mene sarı 23 gelmedi, eccübüm52 sonsuz idi.
camadanı yere qoyub, elini vaqondan düşen24 ta- - Ne oldu size?
nımadığım bir qachna uzatdı, enmeyine kömek25 - Bes53 deyirdiniz adını bilmirsiniz?!
etdi. Qadına diqqetle baxıb heyretlendim: hemen o
- Menmi? Ola bilmez. Adı lap54 yaxşı55 ya-
uzun hörüklü26 qız idi! Qonşumuz! Heç ne anlaya
dmıdadır. Heç o adı unuda bileremmi?
bilmirdim. Qardaşım onunla birge27 gelirse, bes28
refiqem niye onlarladır? Refiqem29 yalnız "sonra- - Axı, dediniz...
sonra" deyir, qardaşım ne suallarımı eşidir, ne de - Görünür, yadından çıxnuşdı, indi birden ya
teeccübümü30 görürdü. Bizden iki-üç addımlıqda dına düşdü, bele56 hallar olur, - deye hipnozcu da-
hemen o qızla arxamızca gelir, heç neye, heç kime xilen gülümsünerek mene baxdı.
fikir vermirdiler. Me'lum oldu ki, qardaşım re- - He, qızın adı Lamiye idi... Niye bele he
fiqemi özü31 ile getirmiş, yolda qatarda32 hemin33 o yecanlandınız?
qızı görmüşdür, qız Şerq qadınlarının Ümumittifaq

1.büyüler i 2. sinirlendim, sinirim tuttu 3, eşim, refikam 4. kendi kendine 5. öyle 6. sahile, plaja 7. yüzmeye 8. köprü 9. mazota, zifte 10.
yıkanabilsinler 11. çörek, ekmek 12. şimdi 13. tuzludur 14. sıcak 15. erkekler 16.belki 17. yaz mevsimini 18. köye 19. dinlenmeliydi 20.
telgraf 21. fısıldadı 22. çanta 23. ...e doğru 24. inen 25. yardım 26. örgülü, saçı Örgülü 27. birlikte, beraber 28. peki, pekiyi 2". refikam,
eşim 30. şaşkınlığını 31. kendi 32. trende 33. aynı 34. nasıl 35. götürdü 3b. daire çizip 37. arkasına 38. gibi 39. ormana 40. aktarmaya 41.
bulduk 42. şiddetle 43. konuşuyordular 44. sadece, birlikte 45. öyle 46. aynı 47. halasının 48. şimdi 4'3. konuşup 50. doğru 51. hala 52.
şaşkınlığım 53. peki, pekiyi 54. çok 55. güzel, iyi 56. böyle
- Men onun haqqında çox eşitmişem... Ay seni - Eşq tamamlanmadı!
dünya. Görün ne kiçikdir1 bizim bu dünyamız. Lina ile sanki birleşmişdik.
Qonşumuz idi, anamın refiqesi. - Onda danışın19, Lina da eşitsin, men de, -
- Gördünmü? Demedimmi sizi görüşdüre bi- dedim ve Linanın çoxdan beri toxunmaq istediyim
lerem? qollarından tutub yanimdaca oturtdum.
- Kiminle? Lamiye ilemi? He? - "Aha! - dü - Yox, yox! - Bibi e'tiraz etdi. - Her şey da-
şündüm. _ Tutmuşam seni! Axı, Lamiye çoxdan nışdiğim kimi bitdi. Ve bu haqda besdir.
köçmüşdü bu dünyadan". - Atamın qam da, deyir, men de deyirem ki,
- Tebii ki, onunla yox. Niye bu suali verirsiniz tamamlanmadı!.. - Baxın... - Hipnozcunun arvadı
mene? Meğer Lamiye sağdır?.. Men mecazi özünü20 mene tutub gözlerini yumdu. - Qanımın
me'nada dedim. axmını duyuranı, ele bil ne dediyini eşidirem...
-Ye'ni?.. Qamm uğuldayır, isti-isti21 bedenimde yayılır, üre-
- Ye'ni deyek ki, qardaşı ile!.. yimi döyündürür, hisslerimi şire ile doldurur...
Belke22 de bu, atamın deyil, ulu babamın eh~
"Aha! - fikirlerdim. - İndi ki, Lamiye tanışım tiraslarıdır mende... GÖresen izi-tozu itmiş23 uzaq
çıxdı, demeli, qardaşını da, Dursun kişini ta~ ecdadım kim idi? Ondan mende neler qalıb?
ruyıram... Zalim oğlu ne tez mentiqini işletdi?.." Budur yarıvehşi ecdadım... İndi24 ki, men varanı,
- Adını da deye bilerem! - Hipnozcu tenteneli demeli, milyon il bundan evvel, insan emele ge
e'Ian etdi ve bir müddet susub, tam sakitlikle dedi: lenden ta indiyedek, belke lap dünya ya-
-Dursun kişi. ranandan25, helelik26 menimle biten canlı bir xett
Tamam qurudum. uzanır, bir ucu mendedir, o ucu ise itib-bahr keç-
Amma bibi heç teeccüb etmedi. Birce2 yanıqh3 mişlerde... Yarıvehşi ecdadım, elinde daş toppuz,
bir "ah" - çekdi, sanki bu adla keçmişin etirini eyninde27 mamont28 derisi, ocağını qorııyur, ar-
dada bildi. Tekrar eledi: "Dursun kişi". Sonra vadını qoruyıır, onun da qanı menimkindendir,
davam etdi: onun da qanı qelbini eşqle doldurtıb... Ondan
- Hee. Üçü de bizde qaldı... Sonra oturduk4 mene bir zerre ehtiras keçib, men de onun kimi
qizi müşavireye, çünki vaxt idi, biz ise qaldıq. - seve bilerem...
Aleksey, refiqem... Sonrası asan idi, biri od5 olsa - - Belke nıamontla nece vuruşduğunıı da gö
kifayetdir; o birisi de alovlanacaq6.. Oğlanı yan- rürsen? - Hipnozcu dedi.
dırmağa ne var ki, o da refiqem ola!.. Dediyim - Yox, mamontu görmürem,.. Yalnız ec
kimi7 de oldu... - Bibi8 esnedi. – O ilin9 payızında10 dadımı... Deyir, halaldır sene qanını... Bir söz de
evlendiler ve atasına11 oxşar12 menim bu gözel- deyir, amma tapşuır29 ki, yalnız uldtızlara30 deyim,
göyçek13 qardaşım qızı dünyaya geldi... - Ve ezberden misralarımı dedi. Qanla mehebbet
- Axı, nece14 ola bilerdi ki, qardaşınız belece15 qafiyeli misraları. Düzü31, yadımdan çıxmışdı. Ha-
qayıdıblb evlensin?! Bes Lamiye? radasa32 oxunmuş kimi gelirdi mene. Çiynine şal
Lina da qolıımdan tutub qalxdı, menimle ya- yalanda deyesen baxdı mene, sanki ne ise pı-
naşı çiyin-çiyine17 durdu: çıldadı33. Balkon qapısmm açıldığını eşitdim.
- Men de, baxmayaraq ki, dünyaya gel- Hipnozcu getmek istediyimi duydu, ucadan34:
memişdim onda, sevginin bu eür18 ta - Eşq tamamlanmadı! - dedi.
mamlanmasını istemezdim! Amma meni saxlamaq çetin idî.
Hipnozcu meni oturtmağa çalışdi: - Yox ve yox! - dedi hipnozcuya bibi. Sesinde
esebilik duydum.

1. küçükdür 2. bir tek 3. yakıcı 4. geçirdik 5. ateş b. alevlenecek 7. gibi 8. hala 9. yılın 10. sonbaharında 11. babasına 12. benzer
13. güzel-güzel 14. nasıl 15-böylece 16. geri dönüp 17. omuz-omuza 18. şekil 19. konuşan" 20. yüzünü 21. sıcak-sıcak 22. belki 23.
kaybolmuş 24. şimdi 25. yaratılandan 26. bîr-müddei 27. sırtına 28.efsanevi hayvan, mamut 2°. ilave eder, ekler 30. yıldızlara 31.
doğrusu 32. neredeyse 33. fısıldadı 34. yüksek sesle, yüceden