You are on page 1of 21

ΕΚΦΡΑΣΗ – ΕΚΘΕΣΗ

Σκοπός
Ο τρόπος που χειριζόμαστε τη γλώσσα δείχνει και αναδεικνεύει την καλλιέργειά μας,
αποτελεί δείκτη παιδείας και πολιτισμού, εκφράζει την ίδια την προσωπικότητά μας.
Πάνω σ’ αυτή τη φιλοσοφία στηρίζεται η διδακτική μας προσπάθεια στο μάθημα της
έκφρασης – έκθεσης. Στηρίζεται όχι απλά σε μια εξετασιοκεντρική λογική αλλά στην
ουσιαστική προσπάθεια δημιουργικής επαφής με την ελληνική γλώσσα, τα γραμματικά
και συντακτικά φαινόμενά της, το λεξιλογικό πλούτο της και τις δυνατότητες έκφρασης
μιας σύνθετης σκέψης και επιχειρηματολογίας μέσω αυτής.

Διδακτικοί στόχοι
1. Η εξοικείωση του μαθητή με την τεχνική της οργάνωσης του λόγου μέσα από βασικά
βήματα-στάδια: α) παράγραφος, β) συνοχή – ενότητα – αλληλουχία παραγράφου και
κειμένου, γ) δομή αποδεικτικού κειμένου: πρόλογος-κύριο μέρος / νοηματικές
ενότητες-επίλογος, δ) χαρακτηριστικά άμεσου επικοινωνιακού λόγου.
2. Η δυνατότητά του να προχωρά σε μια πλατιά και σφαιρική ανάλυση των θεμάτων και
να αναπτύσσει έναν πλούσιο και αξιόλογο προβληματισμό: βασικές κατευθύνσεις και
θεμελιώδεις κοινωνιολογικοί προσανατολισμοί στη σκέψη του.
3. Η ικανότητά του να πυκνώνει ένα κείμενο, να το αποδίδει δηλαδή περιληπτικά με
κριτική και αφαιρετική σκέψη.
4. Ο πλούτος και η ευχέρεια γλωσσικής έκφρασής του με τη χρήση συνωνύμων και
αντωνύμων, την εκμάθηση βασικού δοκιμιακού λεξιλογίου ανά θεματική ενότητα, την
κατανόηση και την ερμηνεία γραμματικών και συντακτικών φαινομένων.
5. Η εξάσκησή του σε όλα τα γλωσσικά επίπεδα μέσα από διαγωνίσματα, γραπτές
εργασίες και ασκήσεις, συνθετικές εργασίες και έρευνες.

Μέσα
Η επίτευξη των παραπάνω στόχων απαιτεί ουσιαστική βοήθεια του μαθητή με
γνωστικό υλικό, φυλλάδια ενισχυτικά αλλά και πρόσθετα των σχολικών εγχειριδίων.
Κύριο στοιχείο τους πρέπει να είναι η μορφή εκείνη που προδιαθέτει θετικά το μαθητή
για την ανάγνωση και τη μελέτη τους. Θα παρουσιάσουμε κάποια δείγματα αυτών των
φυλλαδίων με βάση τους παραπάνω διδακτικούς στόχους.

1ος διδακτικός στόχος
ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ - ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ
Η έκθεση ιδεών συνίσταται από επιχειρήματα δηλαδή τεκμηριωμένες,
αποδεδειγμένες, αιτιολογημένες ιδέες. Το κάθε επιχείρημα εξαντλείται, συνήθως, σε
ξεχωριστή παράγραφο. Έτσι, η κάθε παράγραφος είναι ένα είδος κειμένου, μικρού βέβαια
σε έκταση, τόσου όμως όσο χρειάζεται για να παρουσιαστεί, να αιτιολογηθεί και να
ολοκληρωθεί η ιδέα που επιλέξαμε να χρησιμοποιήσουμε στην έκθεση μας.
Η παράγραφος- επιχείρημα πρέπει πρώτα απ' όλα να είναι «επιτυχημένη», ώστε να
αναπτύσσει επαρκώς και να αποδεικνύει μια πλευρά του θέματος. Για να εξασφαλίσουμε
την επιτυχία μιας παραγράφου πρέπει να κινηθούμε πάνω σε ένα μοντέλο σωστού
σχεδιασμού.

ΔΟΜΗ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ

Α. θεματική περίοδος: στην αρχή παρουσιάζεται συνοπτικά και συγκεκριμένα η κύρια
ιδέα της παραγράφου. Αυτή είναι η θεματική περίοδος, που αμέσως ξεκαθαρίζει το
«σκοπό» και το «θέμα» της παραγράφου.

Β. Λεπτομέρειες: οι ειδικές λεπτομέρειες διασαφηνίζουν, αναπτύσσουν, υποστηρίζουν,
τεκμηριώνουν τη θεματική περίοδο.

Γ. Κατακλείδα: η πρόταση - κατακλείδα, αν και δεν είναι πάντοτε απαραίτητη,
ολοκληρώνει την παράγραφο. Είναι ένα τελικό συμπέρασμα πάνω στην κύρια ιδέα της
παραγράφου, ένα τελευταίο σχόλιο του γράφοντος, που "κλείνει" ομαλά την περίοδο.
ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ»

Παράδειγμα:
Στην εποχή μας η οικογένεια άρχισε να παραιτείται από τις παραδοσιακές της
λειτουργίες της (θεματική περίοδος). Το οικογενειακά οργανωμένο "σπίτι" ήταν επί
αιώνες το κέντρο όπου ικανοποιούνταν οι βασικές ανάγκες της ζωής τον ανθρώπου· όχι
μόνο ο έρωτας και η τεκνογονία, η αγωγή των παιδιών και η ψυχαγωγία, αλλά και το
μαγείρεμα, το νοικοκυριό και η περίθαλψη στην αρρώστια και στα γηρατιά. Σήμερα στις
εξελιγμένες κοινωνίες τα πράγματα έχουν αλλάξει ριζικά. Από τότε που η γυναίκα
εργάζεται βιοποριστικά έξω από το σπίτι, οι πλείστες από τις ανάγκες που αναφέραμε
ικανοποιούνται χωρίς την οικογένεια. Τα παιδιά από τους πρώτους μήνες της ζωής
παραδίδονται στους βρεφονηπιακούς σταθμούς, έπειτα στη φροντίδα του νηπιαγωγείον
και αργότερα τον σχολείου. Το εστιατόριο αντικαθιστά τη σπιτική κουζίνα. Και η
περίθαλψη γίνεται πλέον στο νοσοκομείο και στους οίκους ευγηρίας. Όσο για την
ψυχαγωγία, οι περισσότεροι τη χαίρονται σήμερα έξω από την οικογένεια
(λεπτομέρειες – σχόλια). Η απομάκρυνση, λοιπόν, της οικογενείας από τον
παραδοσιακό της ρόλο αποτελεί αναμφισβήτητο γεγονός (περίοδος – κατακλείδα).

ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ»

Μαθαίνω να ενεργώ με τέτοιον τρόπο. ΜΕ ΟΡΙΣΜΟ: Η θεματική περίοδος υποβάλλει στον αναγνώστη το ερώτημα «Τι είναι. που αποτελούν διαφορετικά είδη μάθησης: 1.. Παράδειγμα: «Στην έκθεση της Διεθνούς Επιτροπής της UNESCO για την εκπαίδευση στον 21 ο αιώνα τονίζεται ότι η δια βίου εκπαίδευση πρέπει να στηρίζεται στους παρακάτω τέσσερις πυλώνες. τότε η παράγραφος μπορεί να αναπτυχθεί με παραδείγματα ή με επεξηγήσεις. Ο αναλυτικός περιγραφικός ορισμός χρειάζεται ερμηνεία εννοιών με ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗ. ώστε να αναπτύσσω την προσωπικότητά μου και να μπορώ να ενεργώ με μεγαλύτερη αυτονομία και περισσότερη κρίση και προσωπική υπευθυνότητα(.» ή «Τι εννοεί μ’ αυτό. ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: Αν η θεματική περίοδος χρειάζεται διευκρίνιση. η οικογένεια έχει συναισθηματικό. Έτσι. κατανοώντας τους άλλους και έχοντας επίγνωση των κοινωνικών αλληλεξαρτήσεων – συμβάλλοντας στην πραγματοποίηση κοινών δράσεων και στη διευθέτηση των συγκρούσεων-. ένας θεσμός-κύτταρο και θεμέλιο της κοινωνίας». της αμοιβαίας κατανόησης και ειρήνης. 3. ΤΡΟΠΟΙ / ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ 1. Αντικειμενικός σκοπός όμως της οικογένειας είναι η τεκνοποίηση και η διαπαιδαγώγηση του νέου ανθρώπου. Παράδειγμα: «Οικογένεια είναι η ένωση και η συμβίωση δυο ανθρώπων διαφορετικού φύλου. αναπαραγωγικό.. ΜΕ ΔΙΑΙΡΕΣΗ: Η θεματική περίοδος αποκαλύπτει τα στοιχεία (είδη-μορφές) από τα οποία αποτελείται ένα αντικείμενο ή μια ιδέα. Μαθαίνω πώς να αποκτώ τη γνώση. (από το κείμενο των Απολυτήριων Εξετάσεων της Γ΄ Λυκείου του 2000) 3. ΔΙΑΔΟΧΙΚΟΥΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥΣ. αφού μέσω αυτής διαιωνίζεται η κοινωνία τόσο βιολογικά όσο και ηθικά. Παράδειγμα: ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ. ώστε να αποκτώ όχι μόνο επαγγελματική κατάρτιση αλλά και γενικότερα τη δυνατότητα να αντιμετωπίζω διάφορες καταστάσεις και να εργάζομαι αρμονικά σε ομάδες. κοινωνικοποιητικό σκοπό. πολιτισμικά.. με σεβασμό στις αξίες του πλουραλισμού. συνδυάζοντας ικανοποιητικά μια ευρύτατη γενική παιδεία με τη δυνατότητα εμβάθυνσης σε ορισμένα θέματα. 4. Είναι. οπότε χρειάζονται όλα εκείνα τα στοιχεία που καθιστούν σαφή τη μορφή και το περιεχόμενο της οριζόμενης έννοιας.)».». ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ .. που διαβιούν υπό κοινή στέγη και έχουν συναποδεχθεί ότι θα αντιμετωπίζουν από κοινού τα προβλήματα. 2. ΑΣΚΗΣΗ: «Δημοκρατία» _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ 2. Από αυτήν τη λειτουργία της η οικογένεια καθίσταται καίριος θεσμός. Μαθαίνω να συμβιώνω. με άλλα λόγια. Μαθαίνω να ζω με τέτοιον τρόπο.

Με τις συνθήκες όμως που διαδραματίστηκε το κεφαλαιώδες αυτό γεγονός της σύγχρονης ευρωπαϊκής ιστορίας δεν είναι απίθανο να το προκάλεσε μια ελλιπής και πλαστογραφημένη πληροφόρηση». ενώ η γυναίκα είναι η νοικοκυρά και το κοινωνικά ετερόνομο άτομο. για να ξεσπάσει. _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ __ ______________________________________________________________________ 4. Πρόκειται για το τηλεγράφημα που έστειλε από το Εμς. για να τον κατατοπίσει σχετικά με τις συζητήσεις που είχε με το Γάλλο πρεσβευτή Μπενεντέτι. Βίσμαρκ.». ΜΕ ΣΧΕΣΗ ΑΙΤΙΟΥ-ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΣ: Στη θεματική περίοδο διατυπώνεται η αιτία που οδηγεί σε ένα αποτέλεσμα.«Η πληρότητα της πληροφόρησης είναι μια από τις μορφές της ακρίβειάς της. ο βασιλιάς της Πρωσσίας Γουλιέλμος ο Α΄ στον υπουργό εξωτερικών της χώρας. πως ο άντρας είχε την πρωτοκαθεδρία. αφού όμως το ανέπτυξε και το αλλοίωσε. Παράδειγμα: «Ο σημερινός σύζυγος και πατέρας δε θέλει να σκεφτεί τον εαυτό του σε ίση θέση με τη γυναίκα του και να συνεργαστεί μαζί της για τα κοινά προβλήματα του σπιτιού τους. Ο διάλογος ήταν ανύπαρκτος. ώστε να έχει έναν προσβλητικό τόνο για τη Γαλλία. είτε ακρωτηριάζοντας την αφήγηση ενός γεγονότος είτε κατασκευάζοντάς το από την αρχή ως το τέλος. Ο Βίσμαρκ δημοσίευσε το τηλεγράφημα. Λέγεται ότι το τηλεγράφημα αυτό υπήρξε η αφορμή. ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . Το καλύτερο παράδειγμα για τη σημασία που έχει η πληρότητα μιας είδησης είναι το τηλεγράφημα του Εμς. Ο γαλλοπρωσσικός πόλεμος του 1870-71 θα είχε ίσως βρει μια άλλη αφορμή.» _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _________________________________________________ 5. που ήταν η εξουσία. ΑΣΚΗΣΗ: «γιατί οι νέοι καταφεύγουν στα ναρκωτικά. η οποία τον είχε καταπιέσει και ακόμα του είχε κάνει βίωμα ζωής. Μπορεί κανείς να δημιουργήσει μια ψεύτικη είδηση με την ίδια ευκολία. αφού ο νοικοκύρης αποφάσιζε για την τύχη των μελών της μονοκρατορικής οικογενειακής επικράτειας». είναι νοικοκύρης. το 1870. μέσα σε μια λειτουργική αυστηρότητα του οικογενειακού του περιβάλλοντος. και ίσως να κατέληγε πάλι στην πρωσσική νίκη. για να κηρύξει η Γαλλία τον πόλεμο εναντίον της Πρωσσίας. Αυτό συμβαίνει γιατί πριν λίγα χρόνια ο τωρινός σύζυγος και πατέρας έζησε σαν παιδί. Δεν τολμούσε ν’ aντιμιλήσει στο γονιό. ΜΕ ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ: Αν η θεματική περίοδος μας παρακινεί να ρωτήσουμε το «Γιατί. ΑΣΚΗΣΗ: «Η δυτικοευρωπαϊκή κοινωνία είναι μια ανεπτυγμένη κοινωνία».

ηλεκτρικό ρεύμα. δυο άλλες μηχανές. ΜΕ ΑΝΑΛΟΓΙΑ: Η θεματική περίοδος είναι διατυπωμένη ως παρομοίωση ή μεταφορά. ΑΣΚΗΣΗ: «Η έξαρση της βίας και της εγκληματικότητας διαταράσσει την κοινωνική συνοχή». Το μόνο κοινό μεταξύ των σοφιστών και του Σωκράτη ήταν ότι αυτός και εκείνοι διαπίστωσαν ότι η παραδεδομένη μόρφωση και παιδεία δεν ήταν αρκετή για τη εποχή τους». Το ηλεκτρικό ψυγείο ή ο ηλεκτρονικός υπολογιστής. τέλειος σ’ αυτό. τόσο αναγκαία. ενώ οι σοφιστές υποστήριζαν τις πολλές γνώμες για το ίδιο πράγμα. δεν έχει τη δυνατότητα να μυηθεί και να γοητευτεί από τις άλλες γνώσεις που θα τον καθιστούσαν άνθρωπο με ευρύτητα πνεύματος. _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _________________________________________________ 7. χρησιμοποιούν ηλεκτρική ενέργεια. Το αυτοκίνητο λ. ενώ ο Σωκράτης υπήρξε ένας άμισθος δάσκαλος και ερευνητής της αλήθειας. καίγοντας ή διασπώντας χημικές ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . Όμως χάνει την ολότητα. ΑΣΚΗΣΗ: «Η τηλεόραση ενημερώνει αλλά και χειραγωγεί το άτομο». _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ _________________________________________________ 6. πράγματα και ιδέες. ΜΕ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΗ: Η θεματική περίοδος μας παρακινεί να επισημάνουμε τις ομοιότητες και τις διαφορές ανάμεσα σε πρόσωπα. Κι ο οργανισμός βρίσκει την αναγκαία για τις λειτουργίες του ενέργεια με ανάλογο τρόπο. Γίνεται ένας πνευματικά μονόπλευρος. Σιγά-σιγά διαπιστώνει ότι γνωρίζει μόνο τον τομέα της επαγγελματικής απασχόλησής του. εξειδίκευση οδηγεί τον άνθρωπο στην πνευματική μονομέρεια. μονοδιάστατος άνθρωπος». Επίσης και στον τρόπο της ζωής υπάρχει ριζική αντίθεση μεταξύ σοφιστών και Σωκράτους. Παράδειγμα: «Ο οργανισμός καταναλώνει ενέργεια όπως και μια μηχανή.Παράδειγμα: «Το τραγικό είναι ότι η. Ο Σωκράτης ζήτησε τη μία και καθολική έννοια. Ο επίδοξος επιστήμονας αρχίζει να ασχολείται με ένα μόνο κομμάτι της γνώσης που έχει κατακτήσει η ανθρώπινη σκέψη. τη μία και καθολική αλήθεια. Οι σοφιστές ήταν έμποροι γνώσεων. Γίνεται βέβαια. ή η θεριζοαλωνιστική μηχανή εξασφαλίζουν την αναγκαία για τη λειτουργία τους ενέργεια καίγοντας βενζίνη.χ. Παράδειγμα: «Ένα χάσμα χωρίζει το Σωκράτη από τους σοφιστές.

Επιπλέον. η οποία εκφράζει την κύρια ιδέα και μας βοηθά να συγκεντρώνουμε την προσοχή μας σ’ αυτήν χωρίς παρεκκλίσεις. από περιοδικό) Πρέπει πάντως να τονιστεί ότι ο πιο ασφαλής τρόπος δημιουργίας παραγράφου για μας είναι με την κλασική σειρά: θεματική περίοδος – λεπτομέρειες . Η πολιτική διάσταση των «Ευμενίδων» του Αισχύλου. Η λειτουργία του ποιητή συνίσταται.κατακλείδα. (φράσεις από το κείμενο του Θ. φανερό ότι η διαφήμιση είναι επικίνδυνη και πρέπει να καταργηθεί. Η ένταξη του θεάτρου σε θρησκευτικό πλαίσιο και η συνακόλουθη μοναδικότητα της θεατρικής παράστασης προϋποθέτουν –και ταυτόχρονα εξηγούν. Μπορεί όμως να τοποθετηθεί και στη μέση ή στο τέλος της. Στους Βατράχους του ο μεγάλος κωμικός της αρχαιότητας υποστηρίζει ότι ο τραγικός ποιητής είναι δάσκαλος του λαού. Στην παρακάτω παράγραφο ο συγγραφέας παραθέτει πρώτα τις λεπτομέρειες που υποστηρίζουν την τελική πρόταση. Η αλληλουχία πετυχαίνεται: ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . ιδέες μια λογική και φυσική σειρά. προβάλλει πρότυπα κατανάλωσης και ζωής καθώς και αξίες που εύκολα μεταβάλλουν τον καταναλωτή σε θύμα. στην οποία εκφράζεται η κύρια ιδέα του. Έτσι. επομένως. Είναι. αν όλες οι προτάσεις-λεπτομέρειές της σχετίζονται με την κύρια ιδέα της.000 θεατές. Β. να μας εκπλήσσει το γεγονός ότι το αθηναϊκό θέατρο είχε τη δυνατότητα να φιλοξενήσει 17. λοιπόν. λοιπόν. και αυτό σημαίνει ότι διαμορφώνει το ήθος και οξύνει τη διανοητική και κριτική ικανότητα των πολιτών. όπως προηγουμένως είδαμε (σελ.ενώσεις. αποδίδοντας σε διάφορα προϊόντα ιδιότητες ικανές να φέρουν ευτυχία στους ανθρώπους. λοιπόν. αφού και στις δυο περιπτώσεις για τη λειτουργία τους καταναλώνεται ενέργεια που παράγεται από τη διάσπαση χημικών ενώσεων». Λιανού. Η διαφήμιση και ο ρόλος της) Στην επόμενη παράγραφο η θεματική περίοδος τοποθετήθηκε στη μέση. Ο μηχανισμός αυτός της παραγωγής ενέργειας λέγεται καταβολισμός. και δείχνει καθαρά τη σχέση που έχουν μεταξύ τους. ένα σεβαστό δηλαδή ποσοστό του πληθυσμού της πόλης. Όσοι. ΕΝΟΤΗΤΑ Μια παράγραφος έχει ενότητα. στη διαπαιδαγώγηση και την ευαισθητοποίηση του κοινού σε προβλήματα της εποχής του με τη βοήθεια του μύθου. ελέγχουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μπορούν να επιβάλλουν ιδεολογίες και ηγέτες  επομένως. Ιακώβ. και σχετικές με το θέμα. θα καταλάβουμε γιατί το αρχαίο θέατρο είχε πολιτική σημασία. ) συνήθως μπαίνει στην αρχή της παραγράφου. Οι μάζες που εθίζονται να υπακούουν σε διαφημιστικά μηνύματα είναι ευκολότερο να υπακούσουν και σε μηνύματα πολιτικού η ιδεολογικού χαρακτήρα. Είναι φανερό πως ο καταβολισμός είναι φαινόμενο κοινό και για τους οργανισμούς και για ορισμένες μηχανές. Αν τώρα συνδυάσουμε αυτή την αθρόα προσέλευση των θεατών με μια μαρτυρία του Αριστοφάνη από την τελευταία δεκαετία του 5ου αιώνα. η διαφήμιση συντελεί στη χειραγώγηση του λαού. Αυτό σημαίνει ότι η προσοχή μας πρέπει να επικεντρώνεται στην επιτυχή σύνθεση της θεματικής περιόδου. (Δ. ΕΝΟΤΗΤΑ – ΑΛΛΗΛΟΥΧΙΑ . Η θεματική περίοδος. ΑΛΛΗΛΟΥΧΙΑ Η αλληλουχία δίνει στις επαρκώς ανεπτυγμένες.τη μεγάλη λαϊκή συμμετοχή στις εκδηλώσεις αυτές δεν πρέπει. Ι. οδηγεί τον πολίτη στην άπληστη κατανάλωση και με σκοπό το κέρδος του υποβάλλει μια σειρά από αντιλήψεις για τη ζωή και τις ανθρώπινες σχέσεις.ΣΥΝΟΧΗ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ / ΚΕΙΜΕΝΟΥ Α.

... ανακεφαλαίωση: συγκεφαλαιώνοντας. ειδικά..  έμφαση: είναι αξιοσημείωτο ότι. κείμενα ακολουθείται η λογική σειρά. αντίθετα. για παράδειγμα.. μόνο εφόσον υπάρχει σύνδεση μέσα στις προτάσεις και ανάμεσα σ’ αυτές.... Τη σύνδεση αυτή μπορούμε να την πετύχουμε: α) με τη χρήση συνδετικών ή διαρθρωτικών λέξεων και εκφράσεων που διασφαλίζουν τη συνοχή του κειμένου... Η διέγερση μεταβιβάζεται με τα νεύρα στον εγκέφαλο. παρ’ όλα αυτά.. επίλογος) και των υποτμημάτων (παράγραφος: θεματική περίοδος. γι’ αυτό το λόγο. λ. Στα περιγραφικά η ύλη διευθετείται τοπικά. στο οποίο αναγκαστικά καταφεύγει κανείς για μια αποτελεσματική ανάγνωση του κειμένου. ξεχωριστά. ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ Μια σειρά από προτάσεις αποτελούν κείμενο.. καταρχάς. γιατί. έπειτα. Η παρακάτω παράγραφος αποτελείται από προτάσεις που έχουν διευθετηθεί κατά χρονολογική σειρά. πιο πέρα.  επεξήγηση: δηλαδή με άλλα λόγια.. χ. αξίζει να σημειωθεί ιδιαίτερα.  χρονική σχέση: ύστερα. πρέπει να τονιστεί ότι. παράλληλα. διότι. επομένως. χ. σειρά εξυπηρετεί συνδέσεις και συσχετίσεις σε αφηγηματικά κείμενα. αν και. με τη σαφή διάκριση των τμημάτων (πρόλογος. προκαλεί αλλοιώσεις στην ουσία του και τότε ως αντίδραση παράγεται μέσα στη συνείδησή μας τούτο ή εκείνο το αίσθημα. Παπανούτσος.  παράδειγμα: π... εντούτοις.  αντίθεση – εναντίωση: αλλά. επιπλέον. χ. Στα διασαφητικά. συμπερασματικά.. έπειτα η διέγερση μεταβιβάζεται με τα νεύρα στο αντίστοιχο όργανο με τη μορφή εντολής. κύριο μέρος. συγχρόνως..  αίτιο – αποτέλεσμα: επειδή. θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή σας. όμως. λεπτομέρειες..δεύτερο. Για να σχηματιστεί ένα αίσθημα.. συνεπώς. τέλος. όταν δηλαδή η ερμηνεία / κατανόηση ενός στοιχείου της πρότασης εξαρτάται από την ερμηνεία κάποιου άλλου. άλλωστε.. επίσης. για να γίνω σαφέστερος.. επεξηγηματικά. από την άλλη πλευρά.... πάντοτε. ας σημειωθεί / προστεθεί ακόμη ότι – δεν πρέπει να λησμονούμε ακόμη ότι.  διάρθρωση του κειμένου: το άρθρο / κείμενό μου χωρίζεται σε τρία μέρη: στο πρώτο. Κατά την εκτέλεση μιας θεληματικής κίνησης έχουμε την αντίστροφη πορεία: αρχικά προκαλείται ορισμένη αλλοίωση της ουσίας του εγκεφάλου. πράγματι. αποδεικτικά κτλ. με όσα είπα προηγουμένως εννοούσα. περισσότερο. έτσι. αμέσως. πρέπει ορισμένο φυσικό γεγονός να ερεθίσει το αντίστοιχο αισθητήριο όργανο. προηγουμένως. θα σας το παρουσιάσω με άλλο τρόπο.. εντωμεταξύ... Στην παρακάτω παράγραφο η σύνδεση των περιόδων διασφαλίζεται κυρίως με διαρθρωτικές λέξεις: Συνήθως προϋποθέτουμε ότι ένας διανοούμενος πρέπει να είναι ένας άνθρωπος ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . Ψυχολογία) Γ. .  απαρίθμηση – πρόσθεση επιχειρημάτων: πρώτο. . επιλογικά. με τη σωστή διάταξη η χρονολογική π.  συμπέρασμα. (Ε... αργότερα. Π. κατακλείδα) του κύριου μέρους. και τότε τούτο εκτελεί την κίνηση που επιθυμούμε.. επιπρόσθετα. εκτός απ’ αυτό. ωστόσο.. λοιπόν.

Οι δυο παράγραφοι θα μπορούσαν να συνδεθούν και με τον εξής τρόπο: η περίοδος – κατακλείδα της πρώτης παραγράφου να τοποθετηθεί στην αρχή της επόμενης (συνεκτικότητα). Στο παρακάτω απόσπασμα παραγράφου η σύνδεση της πρώτης και δεύτερης περιόδου επιτυγχάνεται με την παράλειψη της λέξης «διανοούμενος» που ήδη αναφέρθηκε. να είναι καλλιεργημένος ή να κατέχει μια ειδικότητα. ↓ Σήμερα. Οικείωση και Αλλοτρίωση. Αυτό συμβαίνει. Οικείωση και Αλλοτρίωση.. δεν είναι ο ειδικός μιας τέχνης.τι αφορά τους άλλους αλλά και σ’ ό. Για να μη χαθεί μέσα στην αοριστία – την ανεύθυνη θεωρητικολογία – ο διανοούμενος σήμερα χρειάζεται πάνω απ’ όλα μιαν υπεύθυνη περισυλλογή.μορφωμένος. ότι είναι ένας άνθρωπος. ακόμη κι αν οι γυναίκες τους εργάζονται τις ίδιες ώρες με αυτούς. που ανοίγεται προς το όλον κινδυνεύοντας όμως να χαθεί μέσα στην αοριστία. Π. όλο και περισσότερες γυναίκες έχουν τη δυνατότητα να εργαστούν εκτός του σπιτιού. όπως του προσφέρονται.. Αυτό συμβαίνει. αλλά τα περνά μέσ’ από τη δοκιμασία της δικής του διάνοιας – είναι με άλλα λόγια ένα πνεύμα κριτικό όχι μόνο σε ό. Ξεχωρίζοντας από τους πολλούς δεν είναι ένας επαϊων. Έτσι παρατηρείται αυτό το παράδοξο φαινόμενο οι σημερινές γυναίκες να είναι απελευθερωμένες και ταυτόχρονα θύματα εκμετάλλευσης. Σήμερα. αλλά αυτός. (Κώστα Μιχαηλίδη. Πανελλήνιες 2001 Γ΄ Λυκείου) Με τους ίδιους τρόπους. Όμως κάθε μορφωμένος δεν είναι και διανοούμενος. ενώ της δεύτερης με την τρίτη με την επανάληψη της λέξης «χαθεί».. ακόμη κι αν οι γυναίκες τους ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . όμως βρίσκονται επιφορτισμένες με αρκετές δουλειές μέσα στο σπίτι και έξω απ’ αυτό. συνδέονται μεταξύ τους και οι παράγραφοι. επειδή η νοοτροπία των ανδρών δεν αλλάζει τόσο γρήγορα όσο γρήγορα μεταβάλλονται οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. ↓ Η σύνδεση της πρώτης με την δεύτερη παράγραφο γίνεται με συνεκτικότητα. Επίσης. Η θέση του διανοούμενου μοιάζει κατά πολύ μ’ εκείνη του Σωκράτη. Οι άνδρες εξακολουθούν να θεωρούν τις οικιακές εργασίες αποκλειστικά γυναικείες. η φράση «επιφορτισμένες με αρκετές δουλειές» δηλώνεται με συνώνυμο όρο στην αρχή της δεύτερης παραγράφου: «φόρτος εργασιών». με άλλη συνώνυμη λέξη. με επίρρημα. (Κώστα Μιχαηλίδη. Γιατί ο διανοούμενος είναι. Οι άνδρες εξακολουθούν να θεωρούν τις οικιακές εργασίες αποκλειστικά γυναικείες. όλο και περισσότερες γυναίκες έχουν τη δυνατότητα να εργαστούν εκτός του σπιτιού. που διανοείται και αυτό σημαίνει. δηλαδή συνοχή και συνεκτικότητα. επειδή η νοοτροπία των ανδρών δεν αλλάζει τόσο γρήγορα όσο γρήγορα μεταβάλλονται οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. που δε δέχεται τα πράγματα. με νοηματική συγγένεια: μια έννοια – κλειδί της πρώτης παραγράφου (ανδρική νοοτροπία) επαναλαμβάνεται στην αρχή της δεύτερης. τη μητρότητα. δηλαδή τη νοηματική συνάφεια και συγγένεια που υπάρχει ανάμεσα στις προτάσεις και στις παραγράφους. όπως δηλώνει και η λέξη.  η επανάληψη μιας λέξης / φράσης  η παράλειψη μιας λέξης / φράσης που ήδη αναφέρθηκε  η αντικατάσταση μιας λέξης με αντωνυμία. ένας άνθρωπος. Αυτός ο γυναικείος φόρτος εργασιών δεν οφείλεται μόνο στην ανδρική νοοτροπία αλλά και στην ίδια τη γυναικεία φύση.τι αφορά τον εαυτό του. Από τον διανοούμενο δεν περιμένει κανείς απλώς να έχει πλούσιες γνώσεις. όμως βρίσκονται επιφορτισμένες με αρκετές δουλειές μέσα στο σπίτι και έξω απ’ αυτό. χ. Πανελλήνιες 2001 Γ΄ Λυκείου) β) με τη συνεκτικότητα.

Έτσι. δεν ευθύνεται μόνο αυτή για το γυναικείο φόρτο εργασιών αλλά και η ίδια η γυναικεία φύση. με την αρωγή της ψηφιακής τεχνολογίας. δεν μπορούν να θεωρηθούν άλλοθι. όπως όνειρα πολυτελούς ζωής. Αυτή είναι η νοοτροπία που χαρακτηρίζει σήμερα την πλειονότητα των ανδρών. Τι να πει κανείς για άθλιες ψυχαγωγικές εκπομπές ηδονισμού και γυναικείας εκποίησης. αλλά κάποια υπερβαίνουν και τα όρια της πιο νοσηρής φαντασίας.. προσφερόμενη μέσω ρεπορτάζ. Τηλεπαιχνίδια ήδη επιβάλλουν το «Μεγάλο Αδελφό» όχι μόνο στη ζωή δώδεκα έγκλειστων εθελοντών αλλά και στη δική μας καθημερινότητα. ψυχολογικά και σωματικά. στο γυναικείο φόρτο εργασιών συντελεί και η ίδια η γυναικεία φύση. νίκες του φτωχού ενάντια στο πλούσιο αφεντικό. Αυτό συμβαίνει.εργάζονται τις ίδιες ώρες με αυτούς. έρωτες πλουσίων με όμορφες φτωχές κοπέλες. Έτσι παρατηρείται αυτό το παράδοξο φαινόμενο οι σημερινές γυναίκες να είναι απελευθερωμένες και ταυτόχρονα θύματα εκμετάλλευσης. Πρόκειται ίσως για το πλέον ακραίο παράδειγμα έκπτωσης ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . Αναλώσιμα άσματα προβάλλονται κατά κόρον ως αντιπροσωπευτικά ψυχαγωγικών προτιμήσεων της νεολαίας. Έτσι παρατηρείται αυτό το παράδοξο φαινόμενο οι σημερινές γυναίκες να είναι απελευθερωμένες και ταυτόχρονα θύματα εκμετάλλευσης. τα οποία επηρεάζουν άμεσα και εμάς και γενικότερα την κοινωνία και τον πολιτισμό της. ταινιών και σειρών. Αποφασίσαμε ως σχολική κοινότητα να σας αποστείλουμε την επιστολή αυτή.. Το καινούριο που κομίζουν οι εκπομπές τύπου «Μεγάλου Αδελφού» δεν είναι μόνο το γεγονός ότι τόσοι άνθρωποι δέχονται να ξεγυμνωθούν. ενώ προβάλλονται μουσικά και κινηματογραφικά είδωλα. Επιπλέον. ορίζουν την τύχη των εκούσιων τροφίμων. Άλλος τρόπος σύνδεσης των δυο παραγράφων με διαρθρωτική λέξη: ↓ Σήμερα. θεωρούμε χρέος μας ως ενεργοί και σκεπτόμενοι πολίτες να στηλιτεύσουμε τα αρνητικά της φαινόμενα. μπροστά σε εκατομμύρια αγνώστους. Η τηλεόραση -κυρίως η ιδιωτική. ακόμη κι αν οι γυναίκες τους εργάζονται τις ίδιες ώρες με αυτούς. επειδή η νοοτροπία των ανδρών δεν αλλάζει τόσο γρήγορα όσο γρήγορα μεταβάλλονται οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. Εγχώριοι και ξένοι «καλλιτεχνικοί κύκλοι» δημιουργούν ανούσιες σειρές και ταινίες για τα τρία μεγάλα ιδιωτικά κανάλια και την κρατική τηλεόραση. χιλιάδες τηλεθεατές σπρώχνονται κάθε μέρα στον πνευματικό πάτο έπειτα από γερές δόσεις φαντασιώσεων κάθε είδους. Η τεράστια δύναμη επιρροής της τηλεόρασης είναι καθοριστική για τον υποβιβασμό του πολιτιστικού επιπέδου του μέσου πολίτη. η μητρότητα.. μόδιστροι. Τα παραδείγματα ψυχαγωγικών υποπροϊόντων είναι αναρίθμητα. όμως βρίσκονται επιφορτισμένες με αρκετές δουλειές μέσα στο σπίτι και έξω απ’ αυτό. Οι άνδρες εξακολουθούν να θεωρούν τις οικιακές εργασίες αποκλειστικά γυναικείες. για να καταθέσουμε τις απόψεις μας σχετικά με τη σημερινή λειτουργία της τηλεόρασης. εκμεταλλευόμενα την οικονομική δυσπραγία του. Τα ελάχιστα μορφωτικά και ψυχαγωγικά προγράμματα κάποιας ποιότητας. αστρολογικές προβλέψεις για βάσανα και επιτυχίες των πρωταγωνιστών. Κυριαρχεί η βία. παραγκωνισμένα στις ζώνες χαμηλής θεαματικότητας.. αστρολόγοι. Με δεδομένη την κυρίαρχη θέση της στον τομέα της ψυχαγωγίας και της ενημέρωσης... η μητρότητα. όλο και περισσότερες γυναίκες έχουν τη δυνατότητα να εργαστούν εκτός του σπιτιού. ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Αξιότιμοι κύριοι του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης. όπως τα καλλιστεία… Τηλεοπτικά παιχνίδια και εγχώριες παραγωγές μετατρέπουν το μέσο τηλεθεατή σε τζογαδόρο. Βέβαια. Το καινούριο έγκειται στο ότι εκατομμύρια τηλεθεατές παρακολουθούν τον εθελοντικό κατ’ οίκον περιορισμό μερικών ανθρώπων και.σε όλους σχεδόν τους τομείς των δραστηριοτήτων της διαφθείρει και ερεθίζει τα ένστικτα των πολιτών και συστηματικά υποβαθμίζει την πολιτιστική ταυτότητα και αισθητική αυτού του τόπου. παραμορφωμένη και απογυμνωμένη από τα πολιτικά και οικονομικά αίτιά της.

μεταξύ άλλων. Κρίνεται απαραίτητο να έχουμε εκείνες τις πνευματικές και ηθικές αντιστάσεις που θα μας επιτρέπουν να απορρίπτουμε όλες εκείνες τις εκπομπές που διαφθείρουν και υποβαθμίζουν τον πνευματικό και ψυχικό μας κόσμο. οι οποίοι έρχονται με τη σειρά τους να αξιολογήσουν στάσεις και συμπεριφορές και να ορίσουν την τύχη τους.ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ Για την ανάπτυξη ενός θέματος της σύγχρονης κοινωνικής. Ένα πλήθος ανθρώπων δέχεται να ξεγυμνωθεί σωματικά και ψυχικά μπροστά σε εκατομμύρια αγνώστους. θα μας επιτρέψετε να τονίσουμε και τη δική σας ευθύνη στην τήρηση των κανόνων αυτών. πολιτικά και διεθνή γεγονότα. ενώ τα πτώματα κυνηγιούνται από το φακό μέχρι το νεκροτομείο. του θρησκεύματος ή της φυλής. Η ηθική ακεραιότητα και η επαγγελματική ευσυνειδησία αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την υψηλή δημοσιογραφική αποστολή της διαφώτισης και της υγιούς ψυχαγωγίας. την κουλτούρα από την υποκουλτούρα. Αλλά και στον ενημερωτικό τομέα η κατάσταση δεν είναι καλύτερη. Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε και την απαράδεκτη ιεράρχηση των ειδήσεων. Στόχος των ειδήσεων γίνεται πολλές φορές ο εκφοβισμός και ο πανικός των πολιτών και επιστρατεύεται γι’ αυτό και η ανάλογη μουσική υπόκρουση. την αυτοκυριαρχία και τον αυτοέλεγχο. γιατί θεωρούμε ότι ως αρμόδιοι μπορείτε να ενεργήσετε άμεσα και αποτελεσματικά προς την κατεύθυνση που θα επιθυμούσαμε. Πιστεύουμε ότι με τις παρατηρήσεις μας ενισχύουμε και εμπλουτίζουμε τον προβληματισμό σας για τη λειτουργία της τηλεόρασης. ώστε να μην παρασυρόμαστε από τα εύπεπτα ψυχαγωγικά προγράμματα. αφού προτάσσονται εύπεπτες πληροφορίες που αφορούν την ιδιωτική ζωή διάσημων προσώπων και υποβαθμίζονται σημαντικά κοινωνικά. αλλά στη μέσω εντυπωσιασμού διαμόρφωση πολιτικοκοινωνικών αντιλήψεων στους πολίτες που τους μαζοποιούν και τους παθητικοποιούν με τον αποπροσανατολισμό τους από τα ουσιώδη προβλήματα. ο μαθητής αναζητά συνήθως: ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . που κολακεύει τα πιο ταπεινά ένστικτα. το σεβασμό στην ιδιωτική ζωή των πολιτών. Έτσι. οι δημοσιογράφοι επιβάλλεται να τηρούν τους κανόνες δημοσιογραφικής δεοντολογίας που επιβάλλουν. τα άμοιρα θύματα και οι συγγενείς τους τυγχάνουν ασύστολης τηλεοπτικής εκμετάλλευσης με τη μορφή ζωντανών συνεντεύξεων. Είναι ανάγκη στη σύγχρονη κοινωνία της πληροφορίας να διαθέτουμε παιδεία και ανεπτυγμένη κριτική σκέψη. Αποδεδειγμένοι ή όχι εγκληματίες προσφέρονται βορά στα εθισμένα αδηφάγα μάτια μιας πνευματικά υποβαθμισμένης κοινής γνώμης. οφείλει πρώτα και κύρια να αντιδράσει άμεσα ο δημοσιογραφικός κόσμος. κυρίως κλασικής μουσικής ταινιών τρόμου. Με εκτίμηση 2ος διδακτικός στόχος ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ . Η ευθύνη όμως δεν ανήκει μόνο στους δημοσιογράφους αλλά και σε εμάς τους τηλεοπτικούς δέκτες. πολιτικής και οικονομικής ζωής. Αυτός είναι και ο κύριος στόχος μας με την επιστολή αυτή. Απέναντι σε όλα αυτά τα αρνητικά και εκφυλιστικά φαινόμενα που καταγράψαμε. Εδώ. ώστε να αναγκάσουμε τους διαχειριστές της ενημέρωσης και της ψυχαγωγίας να αναβαθμίσουν τα προγράμματά τους. Και η πολιτεία και η πολιτική απαθείς ή και ανίκανες να παρέμβουν. το ποιοτικό από το ευτελές. θα περάσουμε το δικό μας ηχηρό μήνυμα απόρριψης και καταδίκης του τηλεοπτικού εκφυλισμού. ώστε να διακρίνουμε το ουσιώδες από το επουσιώδες. αναφέρονται με το όνομα της εθνότητας. τους φραγμούς στην προβολή βίας και άσεμνων σκηνών. συνδιαμορφώνουν μια κοινωνία άκρως δεκτική ακόμη και στα πλέον παρακμιακά φαινόμενα. Πρέπει να έχουμε τη δύναμη να κλείνουμε την τηλεόραση ή να αλλάζουμε κανάλι. Στο αστυνομικό ρεπορτάζ. Ο ανθρώπινος πόνος γίνεται τηλεοπτικό θέαμα. Στα πλαίσια αυτά. την αντικειμενικότητα και την απεξάρτησή τους από πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα. που άλλωστε έγκειται στην αρμοδιότητά σας. Τηλεοπτικοί διευθυντές με την αρωγή δημοσιογράφων σχεδιάζουν δελτία ειδήσεων που αποσκοπούν όχι στην αντικειμενική πληροφόρηση. κι όταν ο στόχος είναι η έμμεση καλλιέργεια ρατσιστικών αντιλήψεων.του σύγχρονου πολιτισμού.

.κλπ. αναπαραγωγή.....Τεχνολογία ... σεβασμός. μνήμη. κράτος. ελευθερία.Ε.οικογένεια. ένστικτο. εντιμότητα... κρίση. μέτρα.. Β.) 2. ελευθερία. φορείς παιδείας και κοινωνικοποίησης. πολιτικοποίηση. Ψυχή: συναίσθημα..... παιδεία..) • Οικονομικό • Τεχνολογικό • Πολιτιστικό (επιστήμες. υλικά και πνευματικά επιτεύγματα.πολιτική. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 1. υλικός τομέας: Πνευματικός τομέας: . . 3.... συμμετοχή στα κοινά. κοινωνική οργάνωση.. Η διερεύνηση των παραπάνω απαιτεί μια πλούσια επιχειρηματολογία που μπορεί να αναζητηθεί από τα παρακάτω γενικά πεδία: • Ατομικό (πνευματικό – ηθικό . δικαιοσύνη..... αλληλεγγύη / αποξένωση... συμμετοχή στα κοινά... β.. διαιώνιση..... φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας..επαγγελματικός χώρος. σχολείο (άμεσοι φορείς παιδείας και κοινωνικοποίησης) . .τη σημασία / την αξία ή την αρνητική επενέργεια μιας έννοιας..... . αυτοσεβασμός..... σκέψη....... Ηθικές αξίες και αρχές (κώδικας που ρυθμίζει τη συμπεριφορά του ατόμου τόσο προς τον εαυτό του όσο και στους άλλους): αυτογνωσία..) ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Α..... τέχνες.Μ. Έμφυτες τάσεις: αυτοσυντήρηση.ψυχικό) • Κοινωνικό (ανθρώπινες σχέσεις...) • Οικολογικό (σχέση ανθρώπου και φυσικού περιβάλλοντος. μέτρα.. ..τις συνέπειες / τα αποτελέσματα .. Πολιτικό .τις προτάσεις / τους τρόπους αντιμετώπισης ενός προβλήματος. νόμοι.παιδεία ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» .. κομματικοποίηση. κράτος.. κοινωνικότητα.. αυτοπειθαρχία. .. δημιουργία. αντίληψη.....) • Πολιτικό (πολιτεία.... νόμοι.. εργασία . ↓ Τεχνικός.. ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ Σώμα: υλική υπόσταση α. κοινωνικοί θεσμοί. Κοινωνικό . φαντασία... Πνεύμα: νους. αξιοπρέπεια. Πολιτισμικό: ανάπτυξη των υλικών και πνευματικών συνθηκών της κοινωνικής ζωής.διαπροσωπικές σχέσεις (φιλία. ιδιοτέλεια. αγάπη....πολιτεία.. λογική. τα αίτια ή τους παράγοντες που συντελούν στη δημιουργία ενός φαινομένου ή προβλήματος .Μ. .....

.. φτώχεια. επίδειξη κρατικού αυταρχισμού. εθνική συνείδηση. ηθική αναλγησία. Κοινωνικές: συγκρούσεις. αυταρχισμός εξουσίας. μαζοποίηση και αποξένωση στις μεγαλουπόλεις.).. Rochedieu. κρίση ανθρωπίνων σχέσεων. έθιμα. παρά την αισιοδοξία εκείνων που υποστήριξαν με θέρμη το αντίθετο... επιστήμες .. Πολιτικές: άκρατη αστυνόμευση. αγωνία. Κοινωνικά: ανταγωνιστικές σχέσεις. πρόβαλαν μερικές παρατηρήσεις που δυστυχώς πολύ λίγο προσέχτηκαν από τους άλλους συνέδρους.. καχυποψία.. σχέση υλικών και πνευματικών αναγκών με περιβαλλοντικές και φυσικές συνθήκες.. φιλοσοφία . θρησκεία .. αγγίζει άμεσα τη συγκινησιακή σφαίρα της ψυχής και το βάθος της προσωπικότητας... από την εκπληκτική ανάπτυξη που παρουσιάζουν σήμερα ο τύπος.. υλιστικό πνεύμα. ανασφάλεια. Μ.κλπ. Έτσι αποκτά μυστηριώδη δύναμη απάνω στο θυμικό του ανθρώπου και μπορεί να έχει βαθιά επίδραση στον ψυχικό του κόσμο. Οικονομία. Κατά τις συζητήσεις της Γενεύης δύο ειδικοί.. αγαθά . σήμερα και κατακλύζουν τις αισθήσεις μας οι «εικόνες» που υποκριτικά προσφέρονται ως δήθεν αντικειμενικά τεκμήρια (images hypocritement documentaires). Οικονομικά: ανεργία. Τον κίνδυνο των «εικόνων» τόνισε και ο κ.. ο κίνδυνος αυτός πραγματικά υπάρχει. Φυσικό: σχέση ανθρώπινης ζωής και φυσικού χώρου... παραμερίζοντας την κρίση και τη συνειδητή βούληση.. βίαιη αντιμετώπιση μειονοτήτων. είπε. φαινόμενα παθογένειας. καθησυχάζει. απληστία. εναρμονίζει εσωτερικές τάσεις συγκρουόμενες κτλ. το ραδιόφωνο.) – αλλά και κακή (υποβάλλει έμμονες ιδέες. κυριαρχία αδυναμιών και παθών όπως μίσος.. Μήπως ήταν υπερβολή να τεθεί εφέτος με κάποιαν ανησυχία το ερώτημα τούτο στις «Διεθνείς Συναντήσεις» της Γενεύης. είπε ο κ. ανισότητες. Η προσωπική μου γνώμη είναι ότι. οι καθηγητές Edmond Rochedieu και Rene Schaerer.. . Παράδειγμα: ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΙΤΙΩΝ ΤΗΣ ΒΙΑΣ – ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Ατομικά: ατομικισμός. Schaerer. τέχνες . Μ. διεγείρει. Πνευματικά: φανατισμός.. 4.. επομένως και ο πνευματικός μας πολιτισμός.. παραδόσεις. απολυταρχισμός. φανατίζει κτλ.. 3ος διδακτικός στόχος ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Είναι τάχα δυνατόν να κινδυνεύει η παιδεία. ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ ΤΗΣ ΒΙΑΣ – ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Ατομικές: άγχος. κι έτσι σιγά σιγά χάνουμε τη διάθεση και την ικανότητα να παρατηρούμε την ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . η τηλεόραση.... Η «εικόνα» που με τα σύγχρονα τεχνικά μέσα προσφέρεται έντονα και αλλεπάλληλα στην κατ’ αίσθηση αντίληψη.. Αφθονούν. Καλή (παραμυθεί. Πρώτα μας συνηθίζουν να ικανοποιούμαστε με τα προσφερόμενα έτοιμα duplicata.. ο κινηματογράφος.. αντικοινωνικότητα.. Η ζημιά που προκαλούν είναι διπλή.. ιστορία.. Πολιτικά: παραβίαση της ισονομίας. Ε. φθόνος..

ατομικής και συλλογικής  να καθαρίσουμε την αίσθηση του ωραίου με τη συνεχή και προσωπική επαφή προς τις δημιουργίες της αυθεντικής Τέχνης – ιδού τα μέσα με τα οποία μια φωτισμένη εκπαίδευση θα μπορέσει να δώσει στην αυριανή ανθρωπότητα τη δύναμη και την επιδεξιότητα να αντιμετωπίσει χωρίς πολύ μεγάλες απώλειες τις προόδους μιας τεχνικής που προχωρεί με βήματα γίγαντα.Για να καταλήξουμε σε μια θετική πρόταση. Εντοπίζουμε το νοηματικό κέντρο του κειμένου ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . κινηματογράφος και ραδιόφωνο προμηθεύουν σε μεγάλες ποσότητες αυτού του είδους τη μασημένη τροφή στο Κοινό τους). Με ποιες προϋποθέσεις είναι δυνατόν να θεμελιωθεί και με ποιους τρόπους μπορεί να γίνει αποτελεσματική μια τέτοια εκπαίδευση – αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Πώς θα αμυνθούμε απέναντι στους κινδύνους για τους οποίους μιλούμε. Αθήνα 1980. 313-15) ΣΤΑΔΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1. το ραδιόφωνο και την τηλεόραση. το καλό και το κακό είναι συνήθως συνυφασμένα το ένα με το άλλο. έπρεπε να περιμένουμε ότι θα επακολουθούσαν άλλο τόσο σημαντικές ζημιές. φυσικό και αναπόφευκτο είναι να ατροφήσει η καθαρά διανοητική λειτουργία που δουλεύει με την αφαίρεση και το λογισμό. που απότομα πραγματοποιείται σε μια περιοχή. Αλλά υπάρχει το ζήτημα: άραγε τα μέσα αυτά από την ίδια τη φύση τους δεν προσφέρονται εύκολα σε μια τέτοια. δηλαδή κακή. να εργαστούν για να την αποκαταστήσουν το γρηγορότερο. να τονώσουμε τη συνείδηση του αγαθού με το βάθεμα του νοήματος της αρετής. Όταν αναπτύσσεται υπέρμετρα η τάση προς το κατ’ αίσθηση αντιληπτό. Επομένως από τη στιγμή που πραγματοποιήσαμε σημαντικές προόδους με την τελειοποίηση των τεχνικών μέσων στον τομέα της διάδοσης των ιδεών. το ωφέλιμο και το επιζήμιο. πιο ανεξάρτητη απέναντι σ’ εκείνους που θα αναλάβουν να την πληροφορήσουν. Έπειτα δημιουργούν ένα είδος πλασματικής. εκδ. δεν πρέπει. όταν ένας άλλος εργάζεται για μας και προσφέρει στην αντίληψή μας έτοιμα τα «παρασκευάσματά» του (τύπος. Μια μόρφωση στερεή που θα κάνει την αυριανή ανθρωπότητα πιο απαιτητική. ούτε ενεργεί αποτελεσματικά για να αντισταθμίσει τις αναπόφευκτες συνέπειες των τελειοποιήσεων που ραγδαία πραγματοποιούνται στη σφαίρα της εφαρμοσμένης επιστήμης. νομίζω. Έπειτα. χρήση. Και τούτο εύκολα διατυπώνεται σύντομα και απλά: Είναι άδικο να καταριόμαστε τις προόδους της τεχνικής. να λησμονούμε ότι σύμφωνα μ’ ένα ανοικτίρμονα νόμο που διέπει τη ζωή και την ιστορία του ανθρώπου. Η εκπαίδευση καλείται να συμπληρώσει το νόημά του εξασφαλίζοντας σ’ αυτόν μιαν άλλη διάσταση: τη διάσταση του βάθους. το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να προσπαθήσουμε να ξυπνήσουμε αυτές τις δυνάμεις. αλλά ο τρόπος που τα μεταχειριζόμαστε έχει δυσμενείς για την παιδεία μας συνέπειες. Όταν η πρόοδος. να τις κινητοποιήσουμε.τι πρέπει να οικτίρουμε είναι το γεγονός ότι μια άλλη δύναμη του πολιτισμού. Ίκαρος. μια τάση αποδοχής. όπου «βολευόμαστε» τόσο καλά. Υπάρχει όμως στη Βιολογία μια αρχή («ομοιόσταση» την ονομάζουν) που λέει ότι κάθε ζωντανός οργανισμός έχει στη διάθεσή του δυνάμεις έτοιμες. Η πρόθεση του συγγραφέα είναι να καταδείξει τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει η παιδεία από τα τεχνικά μέσα.Θα μπορούσε βέβαια να φέρει κανείς την αντίρρηση ότι στην περίπτωση αυτή όχι τα ίδια τα τεχνικά μέσα. Εφήμερα-Επίκαιρα-Ανεπίκαιρα.. δονκιχωτισμός).εξωτερική πραγματικότητα. ώστε χάνουμε την αίσθηση της πραγματικής ζωής (μποβαρισμός. Παπανούτσος.Π. που πρέπει χωριστά να εξεταστεί. το κέρδος και η απώλεια. να την καθοδηγήσουν και να τη διασκεδάσουν με τον τύπο. δεν προχωρεί εξίσου γρήγορα. Εδώ μόνο το τελικό μας συμπέρασμα ακόμη χωράει. Στην περίπτωση που μας απασχολεί ένα μόνο θετικό μέτρο θεραπείας του κοινού νομίζω ότι υπάρχει: η μ όρφ ω ση τω ν ν έω ν . μια βολική παθητικότητα μπαίνει στη θέση της πρωτοβουλίας και της προσπάθειας και σιγά σιγά το πνεύμα γίνεται ανάπηρο. για να προλάβουμε την καταστροφή. 13 Οκτωβρίου 1955 (Ε. απειλεί την ισορροπία του συνόλου. Ό. ψεύτικης ζωής. τον κινηματογράφο.. – Τέτοιες δυνάμεις υπάρχουν και στον πολιτισμό μας. Η τεχνική δίνει στον πολιτισμό τη διάσταση του πλάτους. όταν κλονίζεται η ισορροπία του. η μόρφωση του λαού. Να οπλίσουμε τη διάνοια με την ανάπτυξη των κριτικών της δυνάμεων. σελ.

↓ Πλαγιότιτλος: Οι επιπτώσεις της εικόνας στη διανοητική λειτουργία του ανθρώπου Δ. Β. . 3. Με την εικόνα χάνουμε τη διάθεση και την ικανότητα να παρατηρούμε την εξωτερική πραγματικότητα .Αίσθηση του ωραίου μέσω της επαφής με την αυθεντική τέχνη ↓ Πλαγιότιτλος: Η μόρφωση των νέων ως μοναδικό μέσο θεραπείας ΣΤ. . Απόδοση των παραπάνω κύριων στοιχείων με δικές μας σύντομες φράσεις: . Ε.Ατροφεί η διανοητική λειτουργία του ανθρώπου . Με τις προσφερόμενες απεικονίσεις της πραγματικότητας μας αφαιρεί τη διάθεση ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . του τύπου. Η εικόνα υποβιβάζει την κρίση του ατόμου και το χειραγωγεί . . ↓ Πλαγιότιτλος: Αίτημα να συμβαδίσει η πρόοδος της εκπαίδευσης με την πρόοδο της τεχνικής. Ο κίνδυνος αυτός υπάρχει. . ↓ Πλαγιότιτλος: Οι δυνάμεις του πολιτισμού που αποκαθιστούν την κλονισμένη ισορροπία. Σημειώσεις κατά παράγραφο: Α.Βάθεμα του νοήματος της ατομικής και συλλογικής αρετής . Η εικόνα αγγίζει άμεσα τη συγκινησιακή σφαίρα της ψυχής και το βάθος της προσωπικότητας. παραμερίζοντας την κρίση και τη συνειδητή βούληση.Η μόρφωση των νέων ως μόνο θετικό μέτρο θεραπείας . Η εκπαίδευση δίνει τη διάσταση του βάθους. → οι κίνδυνοι της παιδείας από την ανάπτυξη των τεχνικών μέσων και η αντιμετώπισή τους. . Υπάρχουν δυνάμεις στον πολιτισμό μας για να αποκαταστήσουν την ισορροπία και να αποτρέψουν την καταστροφή. Η τεχνική δίνει στον πολιτισμό τη διάσταση του πλάτους . Ο κίνδυνος της παιδείας και γενικά του πολιτισμού από την ανάπτυξη των τεχνικών μέσων. . ώστε χάνουμε την αίσυηση της πραγματικής ζωής. . της τηλεόρασης. ↓ Πλαγιότιτλος: Η δύναμη της εικόνας και η αρνητική επίδρασή της στην προσωπικότητα του ανθρώπου Γ. 2.Οπλισμός της διάνοιας με ανάπτυξη των κριτικών της δυνάμεων .Επέρχεται μια βολική παθητικότητα και το πνεύμα γίνεται ανάπηρο. Δημιουργεί η εικόνα ένα είδος πλασματικής ζωής. του κινηματογράφου του ραδιοφώνου.

Αναλύει τη δύναμη της εικόνας που προσφέρεται από τα τεχνικά μέσα. αναλύει. περιγράφει. Θα στηρίζεται στην καλλιέργεια της κριτικής ικανότητας. στην ατομική και συλλογική αρετή και στην αίσθηση του ωραίου μέσω της επαφής με την αυθεντική τέχνη. στην αίσθηση του ωραίου μέσα από την αυθεντική τέχνη . Ρηματικές εκφράσεις για την αξιοποίησή τους στην περίληψη: τονίζει. Β. προσθέτει. Τονίζει ότι οι δυνάμεις του πολιτισμού μπορούν να αποκαταστήσουν την κλονισμένη ισορροπία με μοναδικό μέσο θεραπείας τη μόρφωση των νέων. Η άμυνά μας σ’ αυτά οι δυνάμεις του πολιτισμού . Η μόρφωση των νέων είναι το μοναδικό μέσο θεραπείας . στην ατομική και συλλογική αρετή. Η σύνθεση των παραπάνω φράσεων με ενεργητική σύνταξη: υποκείμενο ο συγγραφέας ↓ Στο κείμενο αυτό ο συγγραφέας εντοπίζει τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει η παιδεία από την ανάπτυξη των τεχνικών μέσων. θέτει το ερώτημα. (εκτενής περίληψη → χρήση πλαγιότιτλων και σημαντικότερων λεπτομερειών) Συνοπτική περίληψη → χρήση μόνο των πλαγιότιτλων: ↓ Στο κείμενο αυτό ο συγγραφέας εντοπίζει τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει η παιδεία από την ανάπτυξη των τεχνικών μέσων. Οι απεικονίσεις δημιουργούν μια πλασματική ζωή. επισημαίνει το αίτημά του να συμβαδίζει η πρόοδος της εκπαίδευσης με την πρόοδο της τεχνικής. υποστηρίζει. Αίτημα να συμβαδίσει η πρόοδος της εκπαίδευσης με την πρόοδο της τεχνικής 4. συμπεραίνει. παρατηρεί. Υποστηρίζει ότι αυτή πρέπει να στηρίζεται στην καλλιέργεια της κριτικής ικανότητας. αφού με τις προσφερόμενες απεικονίσεις της τού αφαιρεί τη διάθεση να κρίνει την πραγματικότητα και δημιουργεί μια πλασματική ζωή με απώλεια της αίσθησης της πραγματικότητας. Αδυνατίζει και καθίσταται ανάπηρο το πνεύμα με μια άνετη παθητικότητα που αντικαθιστά την κρίση. συμπληρώνει. Επισημαίνει ότι η άμυνά μας σ’ αυτό τον κλονισμό της ισορροπίας είναι οι δυνάμεις του πολιτισμού μας με μοναδικό μέσο θεραπείας τη μόρφωση των νέων. αναφέρει. απορεί κλπ. επισημαίνει. εντοπίζει. Καταλήγει με το αίτημα να συμβαδίσει η πρόοδος της εκπαίδευσης με την πρόοδο της τεχνικής. Τρόποι δημιουργίας του κειμένου της περίληψης: Α. Αναφέρει ότι η εικόνα των μέσων αυτών υποβιβάζει την κρίση του ανθρώπου και τον χειραγωγεί. καταλήγει. να την κρίνουμε . οδηγούν σε απώλεια της πραγματικής ζωής . θίγει το (πρόβλημα / θέμα). . τον κίνδυνο από αυτήν και ιδιαίτερα τις επιπτώσεις της στη διανοητική λειτουργία του ανθρώπου. στηρίζει-ενισχύει το συλλογισμό του. Τονίζει ότι αδυνατίζει και καθίσταται ανάπηρο το ανθρώπινο πνεύμα με την άνετη παθητικότητα που αντικαθιστά την κρίση. Τέλος. αντικρούει. υπογραμμίζει. εκθέτει τον προβληματισμό. διατυπώνει τη γνώμη. Μετατροπή της ενεργητικής σύνταξης σε παθητική: ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» .

καταλήγει. αναφέρει. βιοποριστικές ανάγκες. διαμόρφωση προσωπικότητας. άμιλλα. όπως τονίζει. αφού με τις προσφερόμενες απεικονίσεις της του αφαιρεί τη διάθεση να κρίνει την πραγματικότητα και δημιουργεί μια πλασματική ζωή με απώλεια της αίσθησης της πραγματικότητας. Η εικόνα των μέσων αυτών υποβιβάζει την κρίση του ανθρώπου και τον χειραγωγεί. αλλά.. αντίθετα) που διασφαλίζουν τη συνοχή του κειμένου. κοινωνική συνείδηση. ηθικοπνευματική διάπλαση. ευσυνειδησία. ευδοκίμηση στο επάγγελμα. ψυχική ισορροπία. Ενωμένη Ευρώπη. ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . να συμβαδίσει η πρόοδος της εκπαίδευσης με την πρόοδο της τεχνικής. ικανότητα αρμονικής συνεργασίας σε ομάδες. ωριμότητα. αναπαλλοτρίωτο δικαίωμα. αφού με τις προσφερόμενες απεικονίσεις της τού αφαιρεί τη διάθεση να κρίνει την πραγματικότητα και δημιουργεί μια πλασματική ζωή με απώλεια της αίσθησης της πραγματικότητας. επίτευξη – εκπλήρωση σκοπών και επιθυμιών • παγκοσμιοποίηση. ↓ Αυτός ο τρόπος έχει το πλεονέκτημα ότι κάνει το κείμενο αυτοτελές και μας απαλλάσσει από την ενεργητική ή και την παθητική σύνταξη. Παρατηρούμε και τις διαρθρωτικές λέξεις του κειμένου (από την άλλη. κοινωνική καταξίωση. δεξιότητα. επίδραση των ΜΜΕ. «πληροφοριακή επανάσταση».. Η άμυνα σ’ αυτό τον κλονισμό της ισορροπίας είναι οι δυνάμεις του πολιτισμού μας με μοναδικό μέσο θεραπείας τη μόρφωση των νέων. δημιουργία. Επισημαίνεται ότι η άμυνά μας σ’ αυτό τον κλονισμό της ισορροπίας είναι οι δυνάμεις του πολιτισμού μας με μοναδικό μέσο θεραπείας τη μόρφωση των νέων. επίσης. εισαγωγή της τεχνολογίας. επισημαίνει. Αυτή πρέπει να στηρίζεται στην καλλιέργεια της κριτικής ικανότητας. συνεργασία. στην ατομική και συλλογική αρετή και στην αίσθηση του ωραίου μέσω της επαφής με την αυθεντική τέχνη.. ιδιοσυστασία. κοινωνική αποστολή. διαρκής επιμόρφωση – ταχύτητα οικονομικών και κοινωνικών αλλαγών. έτσι. τεχνογνωσία. εντιμότητα. άνοιγμα των αγορών. ψυχική πλήρωση. ελεύθερη επιχειρηματική δραστηριότητα. επομένως και από τη συνεχή αναζήτηση ρηματικών τύπων. σύμφωνα με το συγγραφέα του κειμένου. μονότονο. Είναι αναγκαίο. Γ. τηλεργασία. προσόντα. ελεύθερη αγορά. αυτογνωσία. Τονίζεται ότι το ανθρώπινο πνεύμα αδυνατίζει και καθίσταται ανάπηρο με την άνετη παθητικότητα που αντικαθιστά την κρίση. οικογενειακή και σχολική επιρροή. αλληλεγγύη. Αναφέρεται ότι η εικόνα των μέσων αυτών υποβιβάζει την κρίση του ανθρώπου και τον χειραγωγεί. 4ος διδακτικός στόχος ΧΡΗΣΙΜΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ (συμπλήρωμα στο λεξιλόγιο του σχολικού βιβλίου της Β΄ Λυκείου) • κοινωνικός ρόλος. λειτούργημα. που η κατάχρησή τους κάνει το ύφος μας στεγνό.Στο κείμενο αυτό ο εντοπίζονται οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει η παιδεία από την ανάπτυξη των τεχνικών μέσων. είναι σημαντικοί. ενώ. Το ανθρώπινο πνεύμα αδυνατίζει και καθίσταται ανάπηρο με την άνετη παθητικότητα που αντικαθιστά την κρίση. Αυτή πρέπει να στηρίζεται στην καλλιέργεια της κριτικής ικανότητας. χειρωνακτική εργασία – διανοητική και πνευματική εργασία. οικονομικός φιλελευθερισμός. ηλεκτρονικό εμπόριο. αυτοματοποίηση της παραγωγής. στην ατομική και συλλογική αρετή και στην αίσθηση του ωραίου μέσω της επαφής με την αυθεντική τέχνη. Συμπεραίνεται ότι είναι αναγκαίο να συμβαδίσει η πρόοδος της εκπαίδευσης με την πρόοδο της τεχνικής. κλίσεις – ενδιαφέροντα. μόχθος. Άλλος τρόπος σύνταξης του κειμένου της περίληψης: Οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει η παιδεία από την ανάπτυξη των τεχνικών μέσων. σύνδεση εκπαίδευσης και παραγωγής. κατά το συγγραφέα.

κοινωνική ένταξη και επανένταξη. σύγκρουση ρόλων (σύζυγος – μητέρα – νοικοκυρά – εργαζόμενη). ανδρική κυριαρχία. • ανεργία. μερική απασχόληση. κορεσμός επαγγελμάτων. πρωτογενής – δευτερογενής – τριτογενής τομέας της παραγωγής. κοινωνικός ρατσισμός – αποκλεισμός και περιθωριοποίηση.δια βίου εκπαίδευση • αλλοτρίωση. πολύπλευρη προσωπικότητα. εκφυλισμός της επαγγελματικής συνείδησης. μονοτονία – ανία. απομόνωση. αισθητική αγωγή.• εξειδίκευση. μαρασμός φαντασίας. ανορθόδοξος επαγγελματικός προσανατολισμός. άνιση αμοιβή και άνισες δυνατότητες επαγγελματικής ανέλιξης. απόκτηση αυτοπεποίθησης.ακραία εξειδίκευση. πρώην τοξικομανείς και φυλακισμένοι κτλ. απόκτηση προσόντων και δεξιοτήτων • ανισότητα της γυναίκας. αίσθημα κατωτερότητας και μειονεξίας. έλλειψη ανταγωνιστικότητας εθνικών προϊόντων. μονοδιάστατη σκέψη. αποκέντρωση. απαξίωση της οικιακής εργασίας / υλική και ηθική αναγνώριση του οικιακού έργου. κράτος πρόνοιας. έμψυχη υπολογιστική μηχανή. οικονομική ύφεση – απουσία επενδύσεων. άκρατος ωφελιμισμός. κοινωνικός ρατσισμός. κράτος πρόνοιας. ανθρωπιστική παιδεία . συνδρομή των οικογενειακών μελών στο οικιακό έργο. δικαίωμα στη διαφορετικότητα.άνισος και σκληρός ανταγωνισμός. αξιοκρατία. βραχυπρόθεσμος – μεσοπρόθεσμος και μακροπρόθεσμος πολιτικός σχεδιασμός. παραγωγικότητα. απαλλαγή από προκαταλήψεις και στερεότυπα • άτομα με ειδικές ανάγκες.. μονότονη επανάληψη. κριτική σκέψη. αίσθηση πλήρους αδυναμίας και εγκατάλειψης / ισοπολιτεία. αξιοποίηση των νέων μορφών εργασίας με τις νέες τεχνολογίες (π. υποαπασχόληση. αστυφιλία – υδροκεφαλισμός της πρωτεύουσας. αλτρουϊσμός. παγκοσμιοποίηση / περιθωριοποίηση των ανέργων. τεχνοκρατικός προσανατολισμός. αξιοκρατία. αίσθηση δημιουργικότητας και συνεισφοράς 5ος διδακτικός στόχος ΠΡΟΤΥΠΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ Για την ημέρα της γυναίκας αξίζει να σταθούμε στην αλήθεια μιας γυναίκας που δεν γιορτάζει ποτέ. ποιότητα αγαθών. κοινωνικές ανισότητες. παραοικονομία. Η γυναίκα πρόσφυγας. σεμινάρια – κατάρτιση – εξοικείωση με τη νέα «κοινωνία της πληροφορίας». ετεροαπασχόληση.χ. ψυχρή τεχνοκρατία. ψυχρή αναλγησία εργοδοτών. ανατροπή προκαταλήψεων. «επαγγελματικός αποπροσανατολισμός». εγκληματικότητα. σχετική και απόλυτη φτώχεια. υπερωριακή απασχόληση. φαινόμενο της πολυθεσίας. πνευματική μονομέρεια. τηλεργασία). φοροδιαφυγή. ανάπτυξη δεξιοτήτων και προσόντων. οργανική αλληλεγγύη. άγχος. αποβιομηχανοποίηση. ευέλικτα ωράρια και ευέλικτες μορφές εργασίας. ειδικά σεμινάρια και προγράμματα. ψυχολογικά προβλήματα. πολυεθνικές εταιρείες. κοινωνικός αποκλεισμός. πνευματικά – χειρωνακτικά επαγγέλματα. ανασφάλεια. αυταρχισμός εξουσίας / εκσυγχρονισμός παραγωγής. ταχύτητα και ακρίβεια. αποξένωση – αποσύνδεση του εργαζόμενου από το προϊόν της εργασίας – μηχανοποίηση – τυποποίηση– εξάρτημα της μηχανής . αλματώδης ανάπτυξη επιστημονικών τομέων. αναπόδραστη ανάγκη / τυποποίηση και μηχανοποίηση εργασίας. αθέμιτος . τηλεργασία. μικρομεσαίες επιχειρήσεις. επιστημονική οργάνωση της παραγωγής. ματαιοδοξία. ανύπαρκτη βιομηχανική υποδομή. πνευματική απονέκρωση. ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . ψυχική φθορά. αυτοματοποίηση της παραγωγής. παραδοσιακά ανδροκρατούμενα επαγγέλματα. Η σιωπηλή πλειονότητα ενός κατατρεγμένου σε όλη την υφήλιο πληθυσμού. εμπορευματοποίηση της εργασίας. εγγενής βιολογικός καταναγκασμός γυναικείου φύλου – κύηση. αντιανθρωπιστική χρήση της επιστήμης / σφαιρική καλλιέργεια. αγορά εργασίας. απειλή της απόλυσης.

κοινωνική ομάδα ή πολιτική παράταξη. Από τα 22 εκατομμύρια προσφύγων στη Γη. Σε αυτόν τον εξαναγκασμό οι γυναίκες είναι διπλά χαμένες. Ερευνητικά δεδομένα φανερώνουν πως μια στις δύο γυναίκες πρόσφυγες υποφέρει από κατάθλιψη. κακοποιήσεις και εκμεταλλεύσεις πάσης φύσεως. ενώ η πλειονότητά τους υποφέρει από το σύνδρομο ενός μετατραυματικού στρες (ΡΤSD). Ένας πληθυσμός που η ζωή του κυμαίνεται ανάμεσα σε δύο πόλους: «Άσυλο»-« Απέλαση». Ο εξ ορισμού «δίχως χαρτιά» πρόσφυγας κινδυνεύει να ταυτισθεί με τον λαθρομετανάστη. Οι 3. το 80% είναι γυναίκες. η σύγχυση ανάμεσα στις έννοιες των «αιτούντων άσυλο» «μεταναστών προσφύγων». Η 11η Σεπτεμβρίου επιδείνωσε το ήδη ολισθηρό έδαφος. στερήσεις. Εκεί όπου τις περιμένουν οι νέες συνθήκες κοινωνικού αποκλεισμού: Γλωσσικοί φραγμοί. Χαοτικές και ανοίκειες συνθήκες διαβίωσης σε καταυλισμούς. σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. θρησκεία. Συνεπώς. (Family Reunification Directive JΗΑ Council meeting of Feb. Έχοντας οι περισσότερες υποστεί διώξεις. Απομόνωση.000 από αυτές ζουν στη χώρα μας. Ο αποχωρισμός από την οικογένεια αποτελεί ένα μείζον πρόβλημα. Πολιτισμικό σοκ σε μια άγνωστη χώρα με άγνωστους ανθρώπους. Ανέχεια. διαιωνίζουν το ευάλωτο της κατάστασής τους και την ευθραυστότητα της προϊστορίας τους στον νέο τόπο «υποδοχής». αλλά και θύματα της ρητορείας και των εύκολων λόγων που αρθρώνονται για να τις υπερασπισθούν. Στο Ευρωκοινοβούλιο οι μεταρρυθμίσεις που ψηφίζονται για το καθεστώς των υπηκόων τρίτων χωρών διαπνέονται από τη μέριμνα της καταστολής και του ελέγχου. Όμως το ευρωπαϊκό τοπίο δεν είναι και τόσο ευνοϊκό. Όπως λέμε «Ζωή» και «Θάνατος». Ωστόσο. Ο σεβασμός των διεθνών συμβάσεων είναι ένα πρώτο κανονιστικό βήμα για την τιθάσευση της ρητορείας.000 ατόμων. Ο πρόσφυγας δεν έχει άλλη επιλογή από το να εγκαταλείψει τον γενέθλιο τόπο. Η πίεση που ασκούν τα ισχυρά μεταναστευτικά ρεύματα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση γεννά δυσπιστία και φόβο απέναντι στον απειλητικό ξένο. Και ο βασανιστικός χρόνος που δεν περνά μέχρι να εκδικασθεί το αίτημά τους. Πώς να γίνει πράξη το άρθρο 1 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την Εξάλειψη κάθε Μορφής Διάκρισης εις Βάρος των Γυναικών. «Πρόσφυγας είναι ο άνθρωπος με δικαιολογημένο φόβο διώξεως επειδή ανήκει σε συγκεκριμένη φυλή. ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . είναι σημαντικό το ότι μόλις πριν από λίγες μέρες έγινε δεκτή υπό την ελληνική προεδρία η οδηγία για την οικογενειακή επανένωση που επί τρία χρόνια ταλάνιζε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Τι όμως να γίνει για όλες αυτές τις γυναίκες που κουβαλούν το τραυματικό ίχνος ενός απειλητικού παρελθόντος σε έναν εξίσου απειλητικό νέο τόπο. 27&28). «Να προλάβει να ζήσει προτού πεθάνει». «Δικαιολογημένος φόβος» και «δίωξη». Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο. Η σωματική αλλά και η ψυχική υγεία πάσχει. Οι γυναίκες δεν είναι μόνον θύματα βίας και εκμετάλλευσης. Υφίστανται την πίεση της προσφυγικής συνθήκης και επιπλέον πρόσθετες πιέσεις. ενώ η Ελληνική Αντιπροσωπεία υπερβαίνει σε ζήλο και μόχθο τον εαυτό της. Ιδού το μεγάλο στοίχημα της γυναίκας - πρόσφυγα. εθνικότητα. Εξαιρετικά σημαντικός είναι ο ρόλος της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες. βρίσκεται μακριά από τη χώρα καταγωγής του και εξαιτίας του φόβου αυτού δεν επιθυμεί να τύχει της προστασίας αυτής της χώρας». οι δυο λέξεις-κλειδιά που φανερώνουν μιαν αλήθεια η οποία εύκολα παρακάμπτεται: «Ουδείς γίνεται πρόσφυγας με τη θέλησή του». ενώ ο επικείμενος ολέθριος πόλεμος στο Ιράκ θα προκαλέσει την προσφυγοποίηση έως και 2. «λαθρομεταναστών» αποβαίνει συνήθως εις βάρος του πρόσφυγα. η έννοια του πρόσφυγα έτσι όπως καθιερώθηκε στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1951 προσλαμβάνει μια εντελώς συγκεκριμένη σημασία. μια στις τέσσερις από αγχώδη νεύρωση.000. βιασμούς.

Να σχολιάσετε την τελευταία σειρά του κειμένου σε 5 – 6 σειρές. νομική και κοινωνική συμπαράσταση. α) Να γράψετε ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις εξής λέξεις του κειμένου: αξιόπιστη.. ΤΑ ΝΕΑ. Είναι μηνύματα σύντομα και περιεκτικά. να γράψετε ένα κείμενο που θα εκφωνηθεί σε σχολική εκδήλωση για το ρατσισμό που υφίσταται σήμερα η γυναίκα. την απογοήτευση). έναν με αναφορική και έναν με ποιητική λειτουργία της γλώσσας. Θα μπορούσε κανείς εδώ να δοκιμάσει να προτείνει την αλήθεια του αυτονόητου. αυτά τα μηνύματα που διακινούνται κατά εκατομμύρια μέσω των κινητών τηλεφώνων. όπως τροφή. άλλοι τα αντιμετωπίζουν ως τα σλόγκαν των κινητών που αντικατέστησαν τα ποιηματάκια του ημερολογίου…Πολλοί μιλούν για τηλε- ποίηση και άλλοι διεκδικούν τη δική τους. περίθαλψη. β) «Εξαιρετικά σημαντικός είναι ο ρόλος της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες»: Να σχολιάσετε τη συντακτική σειρά των όρων της πρότασης αυτής. με 160 χαρακτήρες το πολύ. για την οποία σημαντική αναμένεται να είναι η συμβολή της ελληνικής προεδρίας. συγκεκριμένη. Δείχνουν παράξενα στην όψη. πρόσβαση σε αγαθά πρώτης ανάγκης. Απαραίτητη προϋπόθεση: η εναρμόνιση των διαδικασιών ασύλου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. να αναφερθείτε και σε άλλες μορφές κοινωνικού ρατσισμού (500 – 500 λέξεις). Με αφορμή το άρθρο που σας δόθηκε. δημιουργώντας ή καταστρέφοντας σχέσεις. 11-3-2003 Η Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 1. αλλά και χάριν ημών των ιδίων.…να τύχει της προστασίας αυτής της χώρας»: Να αναγνωρίσετε τον τρόπο ανάπτυξης της παραγράφου και να γράψετε τα συστατικά του μέρη. Να αποδώσετε περιληπτικά το άρθρο που σας δόθηκε σε 120 – 130 λέξεις. θύματα. οι ισχυροποιημένες μη κυβερνητικές οργανώσεις να παρέχουν στοιχειώδη υποδοχή. πλαισιωμένα από περίεργες «φατσούλες» (σημεία στίξης που ανασύρονται για να σχεδιάσουν συναισθήματα –τη χαρά. α) Να δώσετε δυο τίτλους για το κείμενο. στέγη. που. τη λύπη. διεκδικούν τη δική τους δυναμική. 4. Δεν είναι μόνον χάριν αυτών. Να υπάρξει μια αξιόπιστη πληροφόρηση για την κατάστασή τους και να γίνουν σχετικές εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού. σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . καθώς και εκείνων που ανήκουν σε ακόμη πιο ευάλωτες ομάδες (π. προγράμματα ένταξης και προστασία κατά τον επαναπατρισμό όταν αυτός γίνεται δυνατός. δυνατά και εκφραστικά. ιδιαίτερη λογοτεχνική αξία. ηλικιωμένες). γράφουν τη…λογοτεχνία των κινητών. Τι εξυπηρετεί αυτή. ένδυση και ιατρική περίθαλψη. 2. Γραμμένα ανάμεικτα. ισχυροποιημένες. Οριοθετούν μια νέα εποχή στη γραπτή επικοινωνία. Αξίζει τον κόπο. με ελληνικούς και λατινικούς χαρακτήρες. 6. ευνοϊκό.χ. ασυνόδευτα κορίτσια. Το κράτος. Στην κατάρτιση των προγραμμάτων που τις αφορούν να συμμετέχουν ενεργά οι ίδιες. όπως: Να αναγνωρισθούν οι ιδιαίτερες ανάγκες των γυναικών προσφύγων. «Ωστόσο. ψυχικά άρρωστες. δυνατός. οι τοπικές αρχές. απαραίτητη. ανάπηρες. 5. β) Να γράψετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις εξής λέξεις του κειμένου: πλειονότητα. αριθμούς σε ρόλο γραμμάτων. Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ Α. 3. έχουν κατακτήσει και καθιερώσει δικούς τους κώδικες επικοινωνίας. Φωτεινή Τσαλίκογλου. Επίσης. ΚΕΙΜΕΝΟ Ορισμένοι τα ονομάζουν τηλε-γκράφιτι. μόχθο..

Λογοτεχνικός διαγωνισμός δεν έχει διοργανωθεί ακόμη. «είναι κι αυτό ένα καινούργιο σύνδρομο της ψηφιακής τεχνολογίας: στην εποχή του σλόγκαν και της συμπυκνωμένης θυμοσοφικής διάθεσης. «Online». Keegan. (5 μονάδες) ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . ο οποίος και κέρδισε το έπαθλο των 1500 δολαρίων ΗΠΑ. Τα ίδια επτάμισι χιλιάδες μηνύματα διάβασε και ο V. Η επανάσταση έχει ξεκινήσει και στην Ελλάδα (η οποία έρχεται πρώτη στην Ευρώπη σε αριθμό μηνυμάτων που ανταλλάσσονται μέσω κινητών). «Οι εκρηκτικές διαστάσεις της ψηφιακής τεχνολογίας είχαν αρχικά ως αποτέλεσμα ακόμη κι ένας λεξιπλάστης –ενίοτε σε βαθμό λεξιλάγνου –λαός όπως εμείς οι Έλληνες να μεταλλαχθούμε σε λαό λεξιπένητα. Ήρθε ως αντίδοτο σ’ αυτή την απέραντη μοναξιά της σιωπής το ψηφιακό μήνυμα μέσω τηλεφώνου. μέσω του δικτύου κινητής τηλεφωνίας. Και ίσως αυτά να λειτουργήσουν ως εφαλτήριο. Κάποιοι. αλλά λογοτεχνία. Όπως λέει ο κ. ώστε να γεννηθούν και πάλι άνθρωποι που περνούν στο συλλογικό μας υποσυνείδητο με τα γνωστά αποφθέγματα της λαϊκής σοφίας». φιλοσοφώντας…: «Δικές μας οι επιλογές να κάνουμε την οργή πάθος αγάπης ή απλά πάθος» «Ξαφνικά τα τραγούδια γίναν οι εχθροί σου…Όλες σου οι αισθήσεις είναι σε συναγερμό. παράλληλα με την εξάπλωση των δικτύων τηλεοπτικών αναμεταδόσεων. καθηγήτρια φιλόλογος στη Φλώρινα. όμως κάθε παρέα εφήβων ή ενηλίκων γνωρίζει πως με τους 160 χαρακτήρες μπορούν να γραφτούν λέξεις και συναισθήματα που δύσκολα θα τολμούσε κανείς να εκφράσει σε κάποιον κατά πρόσωπο. Όσο παράξενα κι αν γράφονται. καθηγητής επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. όσο κι αν πολλοί γελούν με τη διεισδυτική τους διάθεση. οι σύγχρονες συλλογές ή τα σχολικά λευκώματα γράφονται πια στις οθόνες των κινητών. β) Ο συλλογισμός του κειμένου είναι παραγωγικός ή επαγωγικός. Να αιτιολογήσετε των απάντησή σας. Γ. αντίθετα σε βοηθάει να πονέσεις ακόμα περισσότερο» «Όλες οι μεγάλες ομορφιές είναι καμωμένες από πόνους» «Όταν τα βλέμματα συναντάνε τις ψυχές. τα όνειρα φορούν τα πιο γλυκά παραμύθια και τα λόγια τις πιο χρήσιμες σιωπές». προσπαθούν να συγκεντρώσουν τα πιο λογοτεχνικά. Βρισκόμαστε στην αρχή μιας επανάστασης στη λογοτεχνία αλλά και στην επικοινωνία». Πιπερόπουλος γνωρίζει καλά τον κίνδυνο που έκανε την εμφάνισή του τις πρώτες τρεις δεκαετίες της μεταπολεμικής περιόδου. Κι έτσι. (πηγή: εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ». α) Ποιος ο κύριος τρόπος πειθούς στην τελευταία παράγραφο του κειμένου και γιατί τον χρησιμοποιεί ο συγγραφέας του άρθρου. είναι λογοτεχνία. αρχισυντάκτης του ειδικού τεχνολογικού ένθετου της «Guardian». ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Α. Ιδιότυπη. που κάποτε τη μοιραζόμασταν από τα στιχάκια των ημερολογίων τοίχου. (25 μονάδες) Β1. είναι κάπως παρήγορο το φαινόμενο η σοφία της ημέρας. ο Hetty Huges. Και για το λόγο αυτό. 10-11-2001) Β. Η κριτική επιτροπή (αποτελούμενη από γνωστούς Βρετανούς ποιητές και λογοτέχνες) διάβασε συνολικά 7400 τηλε-ποιήματα για να βρει αυτό που ξεχώριζε. για να επιβεβαιώσει την άποψή του πως «η τηλε-ποίηση είναι μια από τις νεώτερες μορφές λογοτεχνίας. πριν από μερικούς μήνες. Άννα Βακάλη. οργάνωσε. Νικητής αναδείχθηκε ένας 22άχρονος φοιτητής Πανεπιστημίου. Η βρετανική εφημερίδα «The Guardian» υποστηρίζει πως έχει όλα τα προσόντα να χαρακτηριστεί λογοτεχνία. είναι δυνατό να μας προκύψουν ανώνυμοι αυθεντικοί συνθέτες ελπιδοφόρων και ζουμερών μηνυμάτων. με αφορμή μια συζήτηση που κάνατε για τη χρήση των κινητών τηλεφώνων. βαθιά και ευαίσθητα από τα μηνύματα που ταξιδεύουν στην Ελλάδα και την Ευρώπη. τον πρώτο στον κόσμο ποιητικό διαγωνισμό για μηνύματα. Να παρουσιάσετε περιληπτικά το άρθρο που σας δόθηκε στην παρέα σας. που γράφεται με λέξεις ή με εικόνες». όσο «συμπιεσμένες» κι αν είναι οι φράσεις για να χωρέσουν στη θέση των 160 χαρακτήρων. όπως η κ. να κυκλοφορεί ίσως σε εκατομμύρια ανθρώπους μέσα από τις δυνατότητες του ψηφιακού μηνύματος. Ο κ. Το μνημονικό σου δε σε προδίδει. Κι όσο κι αν είναι αμφίβολο.φλερτάροντας. Πιπερόπουλος.

Στην τάξη σας συζητάτε το συγκεκριμένο άρθρο και αναλαμβάνετε να παρουσιάσετε στους συμμαθητές σας. αποφθέγματα. λεξιλάγνος. β) Να γράψετε τα ουσιαστικά των δεύτερων συνθετικών των παραπάνω λέξεων και να βρείτε ένα συνώνυμο για το καθένα. (4 μονάδες) Β5. λεξιπένητα: α) Να σχηματίσετε δυο καινούργιες σύνθετες λέξεις με το πρώτο συνθετικό των λέξεων αυτών. σε ένα κείμενο 500 λέξεων. λεξιπλάστης. εφαλτήριο. (6 μονάδες) Γ. «Ήρθε ως αντίδοτο σ’ αυτή την απέραντη μοναξιά της σιωπής το ψηφιακό μήνυμα μέσω τηλεφώνου»: Να αναπτύξετε σε 60-70 περίπου λέξεις αυτόν το συλλογισμό. Να σχηματίσετε προτάσεις με τις ακόλουθες λέξεις: εκρηκτικές.Β2. αυθεντικοί. (50 μονάδες) ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΜΑΝΕΣΗ» . Να δώσετε έναν τίτλο για το συγκεκριμένο άρθρο. Για να γίνετε πειστικός χρησιμοποιείτε παραδείγματα και άλλα στοιχεία-τεκμήρια που αποδεικνύουν τις θέσεις σας. (4 μονάδες) Β3. κι άλλες θετικές συνέπειες της ψηφιακής και ηλεκτρονικής τεχνολογίας στη ζωή των ανθρώπων. (10 μονάδες) Β4.