MINISTERSTVO ZA OBRAZOVANIE I NAUKA BIRO ZA RAZVOJ NA OBRAZOVANIETO

NASTAVNA PROGRAMA PO

ISTORIJA
za II godina
GIMNAZISKO OBRAZOVANIE

Skopje, dekemvri 2005

1. IDENTIFIKACIONI PODATOCI 1.1. Naziv na nastavniot predmet: ISTORIJA

1.2. Vid na srednoto obrazovanie: reformirano gimnazisko obrazovanie 1.3. Godina na izu~uvawe na nastavniot predmet: vtora

1.4. Broj na ~asovi na nastavniot predmet: Broj na ~asovi nedelno: 2 ~asa Broj na ~asovi godi{no: 72 ~asa 1.5. Status na nastavniot predmet: zadol`itelen

2. KARAKTERISTIKI NA PROGRAMATA Pri izgotvuvaweto na programata po istorija se imaa predvid slednite nasoki: - usoglasenost so programata po istorija za osnovnoto obrazovanie; - logi~ka i hronolo{ka povrzanost na sodr`inite, pred s#, od aspekt na istoriskiot razvoj;

2

- logi~na povrzanost sekade kade toa e mo`no, t.e. istoriskite sodr`ini da se povrzat so sodr`inite od drugite nastavni predmeti vo koi istorijata ima zna~ajna primena; - zastapenost na istoriski sodr`ini koi im ovozmo`uvaat na u~enicite istoriski znaewa preku koi }e go osoznaat svojot identitet i }e pridonesat za budewe na istoriskata svest; - soodvetna hronolo{ka povrzanost (tematska povrzanost po godini, obem i barawa - so izbornite predmeti). Programata opfa}a pro{ireni istoriski znaewa {to davaat {iroki mo`nosti i dobra osnova u~enicite da se osposobat da go prodol`at obrazovanieto, da razvivaat sposobnosti i drugi osobini koi im se potrebni za ponatamo{niot uspeh vo profesijata i `ivotot. Temite i sodr`inite za ovaa vozrast se prodlabo~eni, pro{ireni i sitematizirani i gi odrazuvaat barawata na sovremenoto vospitanie i obrazovanie, soobrazeni so dene{noto vreme i so op{tite civilizaciski dostignuvawa. Programata se temeli na istoriski nastani, procesi i pojavi od op{tata, svetskata i nacionalnata istorija, koi pretstavuvaat osnovni vrednosti za razbirawe na kulturniot i civilizaciskiot razvoj na ~ove{tvoto. Programata im ovozmo`uva na u~enicite da gi osoznaat osnovnite karakteristiki na sekoj istoriski period, socijalnite, kulturnite, religioznite i etni~kite specifi~nosti, vrz osnova na nau~no fundirani sodr`ini, primeneti na adekvatna nau~no zasnovana periodizacija i terminologija. Programata e edinstvena za site u~enici i na site nastavni jazici i taa pokraj obrazovnata ima golemo zna~ewe i vospitna funkcija vo izgraduvaweto na humanisti~kite, moralnite i estetskite vrednosti na li~nosta i podgotvuvawe na mladite za podocne`niot `ivot i rabota vo duhot na mirot, sorabotkata, me|unarodnoto po~ituvawe i razbirawe. Programata e fleksibilna i razvojna i go obvrzuva nastavnikot kako prakti~ar da go napu{ti tradicionalniot priod na rabota i namesto takviot didakti~ki pristap da koristi poefikasni nastavni formi, metodi i postapki i preku aktivna rabota da ovozmo`i osovremenuvawe na nastavniot proces. Nastavnikot preku o~ekuvanite izlezni celi i celosnata sopstvena kreativnost podgotvuva svoe avtenti~no godi{no i tematsko planirawe za realizacija na ovaa nastavna programa. Na krajot od ovaa nastavna programa za sekoja tema oddelno dadeni se konkretni izlezni celi so {to u~enicite treba da postignat odreden kvantum na znaewa za istorijata od razvieniot i docniot sreden vek, noviot vek do krajot na Prvata svetska vojna. Nastavnata programa celosno e vo funkcija na podgotovka na u~enicite za polagawe na dr`avnata i na u~ili{nata matura.

3

. po~it i lojalnost za pripadnost kon Republika Makedonija. da go po~ituva nacionalniot integritet i suverenitet na sekoja dr`ava.da vsaduva qubov i po~it kon kulturata i kulturnoto nasledstvo. 3. duhovniot i kulturniot razvitok vo Svetot. .da razviva sposobnosti za kriti~ko mislewe za svetskite i evropskite nastani i da gi povrzuva so makedonskata istorija. Evropa i Makedonija. . Operativni celi na predmetot U~enikot: . CELI NA NASTAVNIOT PREDMET Celi na nastavata po istorija vo gimnaziskoto obrazovanie e u~enicite da usvojat su{tinski. 4 . kako i da go prodlabo~i interesot za ponatamo{no izu~uvawe na istoriskite nastani i procesi.da usvoi znaewa za zna~ajnite pojavi. .3. . trajni i nau~no potvrdeni znaewa za minatoto i sega{nosta.da razviva ~uvstvo. . izgraduvawe na vrednosen sistem na odnesuvawe sprema svojot narod i dr`ava. politi~kiot.1. sistematizirani. op{testvenite pojavi i procesi vo me|unarodnite odnosi. sprema drugite narodi i dr`avi kon ona {to pretstavuva civilizacisko dostignuvawe vo svetot.da pridonesuva za me|uetni~koto razbirawe vo Republika Makedonija. Op{ti celi na predmetot U~enikot: . . da pridonese za kriti~koto mislewe i budewe na istoriska svest.da pravi sinteza na kulturniot i duhovniot razvitok vo site periodi od op{testvenata razvienost. nastani i procesi od op{tata i nacionalnata istorija. 3.da gradi sopstven stav i ubeduvawe.da se zapoznava vo kontinuitet so ekonomskiot. . po~it me|u makedonskiot narod.2.da razviva svest za makedonskiot nacionalen identitet. nacionalnostite i drugite narodi vo svetot.da go spoznava razvojot.

4. .da razviva kriti~ko mislewe. . koristewe na karta. analiza i sinteza na istorodnite i razli~nite istoriski dvi`ewa.sposobnost za upotreba na istoriski tekst. . potrebni se predznaewa od nastavniot predmet istorija od prethodnata godina. 5 .da razviva sposobnost za razbirawe i po~ituvawe na razli~nite veri.. kulturi vo svetot i vo dr`avata.da razviva sposobnost za logi~ko razbirawe.da razviva istoriska svest i da se vospituva za mir i demokratija. . . odnosno postignuvawe na postavenite celi.da gi otkriva pri~insko-posledi~nite odnosi i da gi razlikuva povodot i posledicite. .sposobnost za komunikacija i mislovno izrazuvawe. POTREBNI PRETHODNI ZNAEWA Za uspe{no sledewe i sovladuvawe na sodr`inite po istorija. povrzuvawe.

da odreduva koi se pri~inite za pojavata na noviot pogled na svetot.da gi opi{uva uslovite vo koi se pojavil humanizmot i renesansata i nivnoto zna~ewe. organizira trkalezna masa na tema koga proizvodite stanuvaat stoka. Golemite geografski otkritija 6 .da demonstrira izgled na gradovite (vnatre{en i nadvore{en izgled).Da objasnuva za pri~inite za otkritijata. . . Kreira tehni~ki pronajdoci.da objasnuva kako doa|a do pojava i sozdavawe na srednovekovnite gradovi. go objasnuva odnosot kon domorodnoto naselenie. Srednovekovni gradovi . . ^ita sodr`ini od literaturata i pretstavnicite na humanizmot (Boka~o. .geografija.da e sposoben da gi prezentira Didakti~ki nasoki Pravi maketa na srednovekoven grad. crta karti na geografskite otkritija. Sobira sliki od periodot na humanizmot i renesansata.makedonski jazik.da nabrojuva za novite tehni~ki pronajdoci.`ivot i razvoj Br. OBRAZOVEN PROCES 5.da crta srednovekoven grad. . sobira sliki. .likovna umetnost.da gi objasnuva pri~inite koi dovele do borbi pome|u gra|anite i feudalcite. . . . Petrarka i drugi). . portreti od srednovekovni gradovi. Humanizam i renesansa 3.na ~asovi Konkretni celi U~enikot: .5. izrabotuva karta na geografskite otkritija. karta na Toskaneli. 2. kompas. karavela. Struktuirawe na sodr`inite za u~ewe Tema I: Svetot i Evropa vo raniot i docniot sreden vek do krajot na XVIII vek Sodr`ina 1.1. Korelacija me|u temite i me|u predmetite Predmeti: .

4. Reformacija . . .da objasnuva za karakteristikite na kulturata vo sredniot vek. . Prika`uva sliki od ma~ewata koi gi sproveduvala Katoli~kata crkva preku inkvizicijata (vrhovniot sud) protiv nejzinite protivnici . 5. Na ~asot se ~ita istoriski tekst.da ja odreduva su{tinata na u~eweto na Wutn. Kep~er. a po mo`nost se prika`uvaat dijafilmovi za likovnata umetnost i voop{to kulturata vo sredniot vek.da go sfati u~eweto na Martin Luter i negovite sledbenici. . filozofite.da objasnuva kakva bila reakcijata na Katoli~kata crkva kon ovaa dr`ava. noviot kontinent Amerika.protestantite. . kulturnite i etni~kite promeni vo novootkrienite zemji. francuskite prosvetiteli.da odreduva za pri~inite koi dovele do pojava na reformacijata. Kopernik.prvite pomorski pati{ta za otkrivawe na Indija.da objasnuva za posledicite od geografskite otkritija. @ivotot i kulturata vo razvieniot i docniot sreden vek 7 .

da gi odreduva uslovite vo koi se sozdale i izdignale novite dr`avi na Balkanot kako rezultat na slabeeweto na Vizantija. 3. {ireweto i zacvrstuvaweto na islamot kako dr`avna religija. . . .da opi{uva za pri~inite koi dovele do slabeewe i propa|awe na Vizantija. . Razrabotuva tekst za bitkata na Marica 1371 god. Balkanskite zemji i Vizantija od HII do sredinata na HV vek 2. Albanskoto kne`evstvo od XI do XIII vek Izgotvuva karta na vizantiskite vladeewa vo vreme na Justinijan. . na ~asovi Konkretni celi U~enikot: . .Tema II: Balkanot vo razvieniot sreden vek Sodr`ina Br.Da razbere za procesot na sozdavawe na albanskite feudalni vladeteli. .geografija. .da objasnuva za posebnostite na albanskoto op{testvo vo raniot sreden vek.da objasnuva kakvo bilo op{testvenoto i dr`avnoto ureduvawe. Osmanliska dr`ava 8 .umetnost. Didakti~ki nasoki Korelacija me|u temite i me|u predmetite Predmeti: . go objasnuva kulturnoto vlijanie na Vizantija vrz drugite narodi.Kne`evstvoto .Albanija.maj~in jazik.despotot Arta.Da se locira teritorijata i naselenieto na Osmanskata dr`ava. Se upatuvaat u~enicite na seopfatno pretstavuvawe na islamot kako dr`avna religija. . 1. se ~itaat delovi od Kuranot od istoriski tekst. Izgotvuva karta na prvite navleguvawa na Balkanot.

9 . BAL[AJ. GROPOD i dr.4.objasnuva za prvite osmanski navleguvawa i osvojuvawa na Balkanot.objasnuva za pri~inite {to dovele do feudalna rascepkanost na balkanskite zemji i sozdavaweto i nivnoto deluvawe na albanskite kne`evstva (ARTA.). Albanskite kne`evstva vo XIV vek i potpa|awe pod osmanliska vlast . TROPIJA. .

da znae za teritoriite i osnovnite karakteristiki na: Prilepskoto kralstvo.Da gi opi{uva napadite na Kataloncite na vizantiskite vladenija vo Makedonija. Makedonija vo prvata polovina na XIV vek Gi odbele`uva na karta teritoriite na koi se formirani novite samostojni dr`avi po propa|aweto na Du{anovoto carstvo. . . Stres. . .da gi opi{uva srpsko-vizantiskite borbi za vladenijata vo Makedonija . 10 . 3.da se zapoznava so op{testvenopoliti~kata polo`ba vo Makedonija do po~etokot na 13 vek. Serskata dr`ava.da znae za srpskoto zavladuvawe na Makedonija.Quben Lape. Stres so Srbija.da znae za vladeeweto na srpskiot car Du{an vo Makedonija. 2. .Tema III: Makedonija vo razvieniot sreden vek Sodr`ina 1.Da gi objasnuva uslovite i pri~inite koi dovele do formirawe na samostojni dr`avi po propa|aweto na Du{anovoto carstvo. dr`ava- Didakti~ki nasoki Korelacija me|u temite i me|u predmetite Se odbele`uvaat na karta Predmeti: zemjite vo koi vladeele Hrs. Slav. Makedonija vo XIII vek Br. .geografija. na ~asovi Konkretni celi . . Samostojni dr`avi vo vtorata polovina na XIV vek Za podobro da se pretstavi polo`bata vo Makedonija se obrabotuva istoriski tekst “Bitkata kaj Rovin” .likovna umetnost.da objasnuva kako doa|a do otcepuvawe na krupnite feudalci od centralnata vlast. odnosot na .

5. umetnost. .Da opi{uva za uslovite i pri~inite za brzoto zazemawe na Balkanskiot Poluostrov. Pa|awe na Makedonija pod osmanliska vlast . @ivotot i kulturata vo Makedonija od XI do krajot na XIV vek 11 .ta na Draga{ite vo Isto~na Makedonija.Da gi prepoznava kulturnite priliki vo Makedonija: arhitektura. Izrabotuva istoriski album za zna~ajnite nastani od duhovnata i materijalnata kultura od toj period.da sogleduva za odnosite na osmanliite kon naselenieto i postojnite vladeteli. grade`ni{tvo. . so materijal-ni ostatoci. 4.

Didakti~ki nasoki Koristi dijafilmovi za osovite karakterisiki na timarsko-spahiskiot sistem.Soborot vo Le`a i sozdavaweto na Albanskata liga 1444 godina.osloboduvawe na sredna Albanija. Vostanieto na Skender-beg i sozdavawe na albanskata dr`ava (1443-1451) 12 . 2. . Organizacija na Osmanliskata dr`ava i vospostavuvawe na timarospahiskiot sistem Br.umetnost.da objasnuva za pri~inite na prvite buni i ajdutstvoto kako aktiven vooru`en i organiziran otpor. .Da se navede vra}aweto na Skender-beg vo Kroja i kne`evstvoto Kastrioti.geografaija.da objasni za osloboditelnoto vostanie vo 1443 godina. Kolonizacijata i islamizacijata vo Makedonija. . .da objasnuva za osnovnite karakteristiki na timarsko-spahiskiot sistem. .Da sporeduva vidovi na otpor protiv osmanliskata vlast.da znae za na~inite na kolonizacija i islamizacija na balkanskite zemji. Otpori protiv osmanliskata vlast Go pretstavuva likot na ajdut `ena. etni~kite i verskite promeni koi bile rezultat na osmanskite zavojuvawa. -da sogleduva na ekonomskite. na ~asovi Konkretni celi .makedonski jazik. Korelacija me|u temite i me|u predmetite Predmeti: . . . .Tema IV: Balkanot i Makedonija pod osmanliska vlast od XV vek do krajot na XVIII vek Sodr`ina 1. . 3.

Da gi registrira pobedite na Skenderbegovata vojska (vtoroto i tretoto opkru`uvawe na Kroja).4. . .da znae za albanskite i balkanskite sobiri i zaedni~kata borba protiv osmanliite. Albanija po smrtta na Skender-beg do 1503 i zna~eweto na epohata na Skenderbeg 6. Polo`bata na Albancite pod osmanliska vlast od XVI do sredinata na XVII vek 13 .ponatamo{nite vojuvawa na Skender-beg do negovata smrt.da osoznae za inicijativite za obnovuvawe na dr`avata na Skender-beg.da osoznae za u~estvoto na Albancite vo vostanijata vo HVI vek i vtorata polovina na HVII vek.Da ja sfati epohata na Skender-beg kako strateg i diplomat. . . .odnosite na Skender-beg so drugite evropski dr`avi. Osmanlisko-albanskite borbi (1452-1468) . . 5.Da objasni za {ireweto na timarskiot sistem i organizacijata na osmanskata administracija. .vra}aweto na naslednicite na Skender-beg i definitivno potpa|awe pod osmanska vlast. .

Sveti Naum.umetnost. .Skopje. izbuvnuvaweto na vostanieto. Se vr{at povremeni i najaveni test proverki na postigawata na u~enikot. prodorot na avstriskite vojski na jug. . .makedonski jazik.Da ja objasnuva Avstro-osmanskata vojna.geografija. . . .da ja objasnuva polo`bata pred vostanieto.7. Izgotvuva maketi na Kameniot most . 8. Predmeti: . Izrabotuva poster so site zna~ajni spomenici za kulturata na Balkanot i Makedonija od 15-18 vek.Da objasnuva za odnosot na osmanskata vlast kon Ohridskata arhiepiskopija. .stavot na Albancite i nivnoto u~estvo pod vodstvoto na Petar Bogdani i Toma Raspasari za voenite operacii vo avstriskata vojska.da objasnuva za zna~eweto na arhiepiskopijata za za~uvuvaweto na hristijanstvoto i kulturata vo Makedonija i po{iroko. Sliki: Ohrid.Da objasni za probivot na avstriskata vojska na Balkanot i proglasot na Leopold do balkanskite narodi. u~estvoto na balkanskite narodi vo vojnata. Karpo{evo vostanie 9. Rezultatite se predmet na analiza na paralelkata. tekot i posledicite od vostanieto. a vo taa nasoka i na albanskiot narod za davawe poddr{ka na avstriskata vojska. Albancite za vreme na Avstroturskata vojna (1683-1690) . Ohridska arhiepiskopija 14 .da gi istaknuva pri~inite za ukinuvaweto (1767 godina). ^ita i analizira tekst “Ohridska arhiepiskopija” od istoriska ~itanka. .

15 . kni`evnost. @ivotot i kulturata vo balkanskite zemji i Makedonija od XV do XVIII vek .10. .Da gi prepoznava i vrednuva kulturnite dostigawa kaj balkanskite narodi vo site oblasti (grade`ni{tvo.da objasnuva za kulturnite dostigawa koi predizvikale promeni i vo na~inot na `iveewe. literatura. arhitektura. umetnost). prosveta.

2.da nabrojuva za nau~no-tehni~kite otkritija i nivnata primena vo sekojdnevniot `ivot.Da objasnuva za uslovite i formiraweto na SAD. . pa|aweto na Bastilija. . Crta karta na teritorijata kade se sozdadeni SAD. Upotrebuva dijafilm za zna~eweto na Deklaracijata. upotrebuva dijafilm za vojnata me|u Severot i Jugot.da objasnuva za posledicite od industriskata revolucija. ekonomskiot podem. . Industriskata revolucija i podem na gra|anstvoto Br. Sozdavawe i izdignuvawe na SAD 16 .da gi identifikuva pozitivnite vlijanija vo stopanskiot razvitok. . crta nekoi od novite tehni~ki izumi. . ~ita tekst za po~etokot na industriskata revolucija. Korelacija me|u temite i me|u predmetite Predmeti: .makedonski jazik.da ja objasnuva Deklaracijata za pravoto na ~ovekot i gra|anite. Obrabotuva tekst za revolucijata od 1848/49 godina.da go istaknuva zna~eweto na revolucijata. . Francuskata revolucija i polo`bata vo Evropa po prvata polovina na HIH vek 3. go pretstavuva na karta sozdavaweto na novite dr`avi obedineta Germanija i Italija.Tema V: Svetot i Evropa od XVIII vek do Prvata svetska vojna Sodr`ina 1. . na ~asovi Konkretni celi . .Da gi objasnuva uslovite i pri~inite za izbuvnuvawe na revolucijata. Didakti~ki nasoki Go istaknuva interesot za primena na tehni~kite izumi vo proisvodstvoto.da objasnuva za dr`avnoto i politi~koto ureduvawe.geografaija.da istaknuva za prerasnuvaweto na SAD kako nova svetska sila. .

So primena na grafoskop gi objasnuva reformite vo Rusija vo vreme na Petar Veliki. obidot za izlez na topli moriwa. . Rusija do prvata svetska vojna 17 .promenite {to nastanale po revolucijata 1848/49 godina borbata za gra|anski nacionalni prava. .da ja istaknuva ulogata na Golemite sili vo Isto~nata kriza.Da objasnuva koi pri~ini dovele do revolucija. 5.Da objasnuva za sproveduvaweto na reformite i zacvrstuvaweto na Rusija so poseben osvrt na ekonomskiot razvitok. Evropa vo vtorata polovina na HIH i po~etokot na HH vek . ukinuvaweto na kreposni{tvoto vo Rusija.da objasnuva za vnatre{nata i nadvore{nata politika so poseben osvrt na balkanskite narodi. . .4.

objasnuva za sozdavaweto na Crna Gora i vrskite so evropskite zemji posebno so Rusija.geografija.Da gi prepoznava pri~inite koi dovele do slabeewe na imperijata vo op{testveno-ekonomskiot i politi~kiot sistem. 2.da objasnuva za vlijanijata koi dovele do nacionalno budewe na balkanskite narodi koi bile vo sostav na imperijata. . Grcija. Srbija i Crna Gora od XIX vek do Prvata svetska vojna 18 . Didakti~ki nasoki Crta karta promeni na Balkanot po Balkanskite vojni.maj~in jazik. Osmanliskata dr`ava vo XIX i po~etokot na HH vek Br. . Priznavawe ednakvi prava na hristijanite so muslimanite.Da objasnuva za pojava na srpskoto nacionalno . Korelacija me|u temite i me|u predmetite Predmeti: . . . Crna Gora.da znae za pri~inite koi dovele do pojava na srpskoto nacionalno osloboditelno dvi`ewe koe dovelo do formirawe na srpskata dr`ava. .Tema VI: Balkanot od krajot na XVIII vek do Prvata svetska vojna Sodr`ina 1. vrskite na balkanskite dr`avi so Rusija.osloboditelno dvi`ewe koe dovelo do formirawe na srpskata dr`ava. ~ita istoriski tekst za Gilhanskiot hati{erif od 1839 godina.umetnost. Bugarija i Albanija. na ~asovi Konkretni celi . . pravi hronolo{ka tablica na nacionalno osloboditelnite dvi`ewa vo Srbija.

.Da se navedat pri~inite {to dovele do formiraweto na Prizrenskata liga.sozdavawe i dejstvuvawe na Skadarskiot. . Grcija i Bugarija vo XIX vek do po~etokot na Prvata svetska vojna . Beratskiot i Janinskiot pa{alaci. .Da znae za pri~inite koi dovele do pojava na gr~koto nacionalno dvi`ewe koe dovelo do formirawe na gr~kata dr`ava.Da objasni za feudalnata anarhija vo Albanija.Da napravi osvrt za albanskite vostanija protiv tanzimatot.da ja analizira programata na Prizrenskata liga.vostanieto na Dervi{ Cara.3. . 4. Albanskite pa{aluci 5.da objasnuva za sozdavaweto i razvojot na Bugarija i vrskite so evropskite zemji. . Sozdavawe na Prizrenskata liga 19 .vooru`enite vostanija kako sostaven del na nacionalniot preporod. razvojot i dr`avnoto ureduvawe. . Tanzimatot i vostanijata na Albancite od 1832 do 1849 godina 6. . .

Albanskoto nacionalno dvi`ewe 1881-1911 20 . 8. Privremenata vlada na Ligata i nejzinoto raspa|awe 1881 9.da znae za komitetot za sloboda na Albanija.7. . . . .Da se objasnat odlukite na Berlinskiot kongres za Albanija.Da objasni za privremenata vlada i nejzinoto dejstvuvawe i postignuvawa. .da objasni za stavot na Prizrenskata liga kon odlukite na Berlinskiot kongres kako i vlo{uvaweto na albansko-turskite odnosi.Da objasni za prodol`uvawe na otporot na dvi`eweto za vtonomija (soborot vo Pe}).vooru`enite borbi za odbrana na teritorijalnata celovitost i pojava na dvi`eweto za avtonomna Albanija.Izgotvuva i crta karta na teritorijata koja bila opfatena so borbi vo tekot na vojnata. mladoturskoto dvi`ewe i Albancite. gi demonstrira odlukite koi bile doneseni na mirovnite pregovori i posledicite od niv za Makedonija. .za albanskite kongresi (1908-1910) i albanskite vostanija (1909-1911). Stavot na Ligata kon odlukite na Berlinskiot kongres . . .da analizira za zna~eweto na Prizrenskata liga.

.vladeeweto na princ Vid vo Albanija. . .za formiraweto na albanskata alijansa i po~etokot na Prvata balkanska vojna i probivawe na balkanskite vojski vo Albanija.Da objasni za vlo{uvaweto na odnosite so mladoturcite i izbuvnuvawe na vostanijata vo maj i avgust 1912 godina.da znae za pri~inite na vnatre{nite konflikti i Me|unarodnata komisija za kontrola. Sealbanskoto vostanie i sozdavawe na Albanskata dr`ava .Septemvriskoto vostanie vo 1913 godina. .10. . Albanija i Albancite od 1913 do Prvata svetska vojna 21 .polo`bata na Albancite pod srpskoto. . crnogorskoto i gr~koto vladeewe.prograluvawe na Albanija za nezavisna dr`ava.Da objasni za rabotata na Valonskata vlada i me|unarodno priznavawe na albanskata dr`ava na Londonskata konferencija (1913). . 11.

13. .Da objasnuva za pri~inite za sozdavawe na Balkanskiot sojuz me|u balkanskite dr`avi. Prerodbata i kulturata na Albancite do Prvata svetska vojna . umetnost. kultura. karakterot na vojnite.da znae za po~etokot na albanskata prerodba i za prvite prerodbenici i kulturno-nacionalni tvorci: kni`evnost.da znae za organizacija i dejnosta na albanskite dru{tva vo dijasporata. .da objasnuva za operaciite vo Prvata i Vtorata balkanska vojna.12. . . Balkanskite vojni (1912-1913) 22 . .da rezimira za odlukite koi bile doneseni i posledicite od niv.Da gi sogleda zalo`bite za prosvetuvawe na albanski jazik.

se obrabotuva tekst za Negu{koto vostanie. zadu{uvaweto na vostanieto. razrabotka na tekst za obidot na skopskiot Korelacija me|u temite i me|u predmetite Predmeti: .objasnuva za po~etokot i tekot na vostanieto. . Razlove~ko vostanie 3. Portret na najpoznatite makedonski vojvodi od 19 vek. na ~asovi Konkretni celi .Da ja opi{uva polo`bata na naselenieto vo Makedonija i odrazot na reformite vo Makedonija. .Tema VII: Makedonija od krajot na XVIII vek do Prvata svetska vojna Sodr`ina 1. kako se re{ilo makedonskoto pra{awe na Berlinskiot kongres. . Makedonskoto (Kresnensko) vostanie 4. tekot i posledicite od vostanieto.geografija.Da opi{uva za pri~inite za vostanie (vnatre{ni i nadvore{ni). Sanstefanskiot mir.Da objasnuva za pri~inite za krevawe na Razlove~koto vostanie. . Didakti~ki nasoki Crta karta na Makedonija na Negu{koto vostanie.likovna umetnost. 2.Dijapozitivi za polo`bata na Ohridskata arhiepiskopija. obrabotka na vostanieto na ~elo so Dedo Iqo. Makedonija vo prvata polovina na XIX vek Br.da gi objasnuva anga`irawata na Golemite sili na Balkanot i Makedonija. . posledicite od nego.Da opi{uva za polo`bata vo Makedonija vo Isto~nata kriza. . . Izrabotuva karta na koja se vneseni mestata kade se odigrale pogolemite sudiri na vostanicite. .makedonski jazik.da objasnuva za po~etokot i tekot na vostanieto. Makedonija vo politikata na golemite sili i balkanskite dr`avi vo vtorata polovina na HIH vek 23 .da objasnuva za pri~inite za Negu{koto vostanie. . . Gi demonstrira i prou~uva pri~inite za svikuvawe na Carigradskata konferencija.

osvrt za dejstvuvaweto na organipretstavuvaat op{to zaciite vo Bugarija. . odliki {to go krasele Goce Del~ev kako ~ovek.istaknatite karakterni rija i Rusija. organizaciona posta. borbata na makedonskiot narod za sloboda i samostojna dr`avnost. Propagandite vo Makedonija i borbata za obnova na Ohridskata episkopija .Ilindensko vostanie. .5. Dijapozitivi: se opi{uva razlikata vo odnos na koncepcijata sprema makedonskoto osloboditelno delo me|u makedonskata socija. [vajca. .formirawe. .Da nao|a pri~ini za formiraweto na crkovno-u~ili{nite op{tini. se . “Republikata vo plamen”. Goce 24 . Obrabotka na tekst za aktivnosta na makedonskite emigracii vo stranstvo. Makedonskite organizacii i dru{tva vo emigracija 7. 6. razlikite me|u cengodina. Istaknati dejci na MRO mitropolit Teodosij za obnova na Ohridskata arhiepiskopija.karakterot i posledicite od deluvaweto na propagandite na sosednite dr`avi. tralistite i vrhovistite. razvojot na MRO 1893-1903 godina. Srbija. istoriska ~itanka. vuva golema opasnost za ma. Karta . . Petar Pop Arsov. makedonski komitet.zo{to vrhovizmot pretstavenost i razvoj na MRO.Osvrt za organizacionata postaDijapozitivi: TMRO 1903 venost.da ja istaknuva ulogata na MRO vo kedonskiot narod.da objasnuva za dejnosta na katoli~kata.da ja objasnuva borbata za obnova na Ohridskata arhiepiskopija. protestantskata i romanskata propaganda vo Makedonija. od poistaknatite dejci na TMRO. Dame Gruev.Da objasnuva za formiraweto na listi~ka grupa i vrhovniot makedonskata emigracija. .Da objasnuva za dejnosta na nekoi igran film “Ilinden 1903”. MRO 1893-1903 8.

. 25 . Ilindenskoto vostanie Crta karta na Makedonija na koja se pretstaveni reonite i glavnite vostani~ki centri. Razrabotka na tekst “Stavot na organizacijata sprema propagandite na Rilskiot kongres”. Crta karta na Balkanskiot Poluostrov po Balkanskite vojni.Del~ev. Manifestot na Jane Sandanski. 10.da objasnuva za vlijanieto na bugarskata politika vrz VMK i negovite akcii.da znaat za tekot na vostanieto i borbite na drugite revolucionerni okruzi vo Makedonija. dijapozitivi. kako makedonska emigrantska organizacija vo Bugarija. . 9. go prou~uva motivot {to Makedoncite go projavile od Petrograd na ~elo so Dimitrie ^upovski. istoriski atlas. . Pere To{ev. \or~e Petrov. Kru{evskata republika (Manifestot) kako najvisok dostrel vo istorijata na makedonskiot narod. . nivnoto mesto i uloga vo makedonskoto nacionalno-osloboditelno dvi`ewe. MRO i odnosite so Vrhovniot makedonski komitet .Da znaat za odr`uvaweto na Smilevskiot kongres i negovite odluki. .da gi sfa}a pri~inite za vostanieto. sliki. Razrabotka na tekst: “Makedonija vo vremeto na Mladoturskata revolucija”.da objasnuva za odlukite na Solunskiot kongres. odlukata za vostanie i raznoglasijata. Razrabotuva tekst od “Memorandumot na Dimitrie ^upovski”.da pravi osvrt za po~etokot na vostanieto vo Bitolskiot okrug. . Pravi hronolo{ki pregled na pova`ni nastani od ovoj period.Zapoznavawe so formiraweto na VMK.

crkov- 12. . Polo`bata vo Makedonija i MRO po vostanieto (1903-1908) .Da rezimira za mestoto na Makedonija vo zavojuva~kata politika na balkanskite zemji sojuznici. Makedonija vo balkanskite vojni i posledicite od niv 14.da objasni za borbata na Makedoncite za narodnata prosveta. . obidot za otvorawe na Pedago{kata {kola vo Skopje. Prerodbata i kulturata kaj Makedoncite 26 .da objasnuva za u~estvoto na Makedoncite vo revolucijata.Da istaknuva za me|unarodnata aktivnost na makedonskata kolonija vo Petrograd. . polo`bata po vostanieto.da objasnuva za u~estvoto na Makedoncite vo balkanskite vojni i posledicite za Makedonija i makedonskiot narod od niv. . Makedonija od 1908-1912 13. klubovi.11. . vooru`enite propagandi i posledicite od niv.Da opi{uva za posledicite vo Makedonija i Ilindenskoto vostanie.da gi objasnuva Mircste{kite reformi. izbori. . pojavata na politi~kite partii.Da opi{uva za promenite {to nastanale kako rezultat na Mladoturskata revolucija vo Makedonija. Ulogata i stranskiot faktor. .

Aktivnosti na nastavnikot Nastavnikot e odgovoren za organizacijata i realizacijata na nastavniot proces. korelacisko-integrativniot. da gi vodi kon smislovno-receptivno i smislovno-aktivno u~ewe i postojano treba da gi korigira mehani~ko-receptivnoto i mehani~ko-aktivnoto u~ewe. Mu se prepora~uva zasiluvawe na problemsko-tvore~kiot metodski sistem. koordinator.da znae za po~etocite na pe~atarskata dejnost vo Makdonija. Vo nastavniot proces nastavnikot treba da bide: organizator. inicijator. Aktivnosti na u~enikot U~enikot treba da bide pottiknat na kontinuirano aktivno sledewe na nastavata so aktivno slu{awe koe podrazbira negova reakcija so soodvetno postaveni pra{awa. . tematski i operativno (fondot na ~asovite i nivnata raspredelba dozvoluva kreativnost i elasti~nost na nastavnikot vo realizacijata na celite). no i preku kriti~ko u~ewe i razmisluvawe pri koe u~enikot }e se obiduva 27 . Toj e zadol`en da ja isplanira nastavata globalno. voda~ i naso~uva~ za razmena na iskustva i sl. Nastavni metodi i aktivnosti na u~ewe Nastavnikot mo`e da gi primenuva site verificirani metodi i tehniki na u~ewe vo soglasnost so definiranite celi.da osoznae za dostignuvaweto na umetnosta. Nastavnikot treba da inicira kompletno samostojna aktivnost na u~enicite. Nastavnikot go pottiknuva. po mo`nost. 5. OD PRILO@ENITE 56 NASTAVNI SODR@INI.2. PROFESORITE VO SVOETO GODI[NO I TEMATSKO PLANIRAWE ZADOL@ITELNO TREBA DA REALIZIRAAT 42 SODR@INI.nata literatura i narodniot jazik. U~enikot treba so prethodna podgotovka da ja sledi nastavata. analiti~ko-interpretativniot i. odnosno motivira znaeweto kako osnovna aktivnost za usvojuvawe novi sodr`ini. . odgovori i komentari vo vrska so nastavnite sodr`ini. kulturata i grade`ni{tvoto vo Makedonija.

temelni za negoviot ideen `ivot.1992 godina. 5..u~ebnik po istorija. Nastavni sredstva U~ebnici i u~ebni pomagala za u~enicite: . balkanskite narodi i evropskata i svetskata istorija na HH vek i realizirawe na funkcionalnite celi na site podra~ja so akcent vrz pogolema samostojna rabota na u~enicite (koi gi podrazbiraat znaewata. .odbrani tekstovi od . Organizacija i realizacija na nastavata Predmetot istorija podrazbira podelba na ~asovi za usvojuvawe na novi nastavni sodr`ini i gi obrabotuva na 11 temi od najnovata istorija na makedonskiot narod.3. 28 . U~enikot preku najrazli~ni aktivnosti da usvojuva opredeleni znaewa.svojot li~en stav da go izrazi.4. U~ebnici i u~ebni pomagala za u~enikot Dopolnitelna literatura za nastavnikot: . umeewa i sposobnosti. . Skopje. 1981 godina.Quben Lape.prilozi za nastavata po istorija vo osnovnoto i srednoto obrazovanie .II tom. umeewata i sposobnostite..IV tom .. funkcionalnite i vo oddelnite celi na podra~jata).Istorija na makedonskiot narod . da go argumentira i da go brani so pomo{ na usvoenite znaewa i predznaewa.Skopje.Dokumenti za borbata na makedonskiot narod za samostojnost i nacionalna dr`ava” . definirani vo op{tite. Nastavni sredstva i pomagala Nastavnikot }e koristi nastavni sredstva i pomagala {to se opredeleni so Normativot za nagledni sredstva po istorija. . 5.Istorijata na Makedonskiot narod” . 2001 godina.Institut .

da gi analizira karakteristikite na humanizmot i renesansata i da znae za najzna~ajnite pretstavnici vo taa epoha. Tema I: Svetot i Evropa vo razvieniot i docniot sreden vek do XVIII vek U~enikot da gi sporeduva anti~kite i srednovekovnite gradovi (na~inot na nivnoto sozdavawe. Preku razli~ni tehniki za rabota so istoriski tekstovi i ilustrativen materijal od periodot na razvieniot i docniot sreden vek i noviot vek do Prvata svetska vojna. proveruvawe. Proveruvaweto na znaewata na u~enicite treba da se vr{i vo site fazi na nastavniot proces (pri realizacijata na nova sodr`ina. da gi analizira pri~inite koi dovele do borba na gradovite za samouprava. 29 . sistematizirawe. da gi objasnuva karakteristikite na kulturata vo sredniot vek i zna~eweto na pojavata na nau~nicite koi gi negirale religioznite tolkuvawa na prirodata i svetot. da gi sporeduva novootkrienite pomorski pati{ta po koi plovele golemite moreplovci. Vo ramkite na sledeweto i ocenuvaweto }e se primenuvaat razli~ni postapki (usno proveruvawe. O^EKUVANI POSTIGAWA NA U^ENIKOT Na~inot na proveruvawe i ocenuvawe sekoga{ treba da ima stimulativen karakter.6. referati. povtoruvawe. da pravi samostojna analiza na istoriskite tekstovi i istoriski ilustracii. istra`uvawe). da gi objasnuva pri~inite za golemite geografski otkritija i uslovite koi gi ovozmo`ile istite. testovi na znaewa. izrabotka na seminarski trudovi. da motivira i da se temeli na kontinuirana i sistematska rabota. da tolkuva istoriski dokumenti i da gi vrednuva razli~nite interpretacii. kako i aktivnosti koi u~enikot gi poka`uva vo tekot na ~asot). izgledot preku tekstovi i ilustracii). pismeno. ve`bawe.

da go osoznae na~inot na `iveewe i obi~aite na lu|eto vo sredniot vek vo Makedonija. da osoznae za sozdavaweto na samostojni feudalni dr`avi na Prilepskoto makedonsko kralstvo.Tema II: Balkanot vo razvieniot sreden vek do XV vek Da osoznae za op{testveno-ekonomskite i politi~kite priliki vo Vizantija i da gi sfati pri~inite za nejzinoto slabeewe i opa|awe na mo}ta na vizantiskata dr`ava. da se zapoznae za osnovnite karakteristiki na kulturata. Sres i Aleksej Slav. da se zapoznae so nastanuvaweto na Osmanliskata dr`ava. 30 . literaturata. ulogata na islamot i procesot na {irewe na Osmanliskata dr`ava. da ja sfati polo`bata na Makedonija pod tu|inska vlast (vizantiska i srpska vlast). grade`ni{tvoto i drugite materijalni ostatoci. Tema III: Makedonija vo razvieniot sreden vek Da go osoznae procesot na samostojno vladeewe na makedonskite feudalni vladeteli Dobromir Hris. da go razbere procesot na sozdavawe na albanskite feudalni vladeewa i osobenosti na toga{noto albansko op{testvo. da osoznae za albanskite kne`evstva na Topite. Serskata dr`ava i dr`avata na Jovan i Konstantin Draga{. za ulogata na Krali Marko kako za{titnik na makedonskiot narod i vazal na osmanliite. Bal{i}ite i Kne`evstvoto Arta. da znae za Mari~kata bitka i posledicite za Makedonija. umetnosta. da znae za bitkata na Roviw i pa|aweto na Makedonija pod osmanska vlast. da razbere za dr`avnoto ureduvawe.

da gi analizira pri~inite.Tema IV: Balkanot i Makedonija pod osmanska vlast od XV do krajot na XVIII vek Da gi objasnuva osnovnite karakteristiki na timarospahiskiot sistem. da ja objasnuva Avstroosmanliskata vojna i u~estvoto na balkanskite narodi vo vojnata. da go objasnuva odnosot na osmanliskata vlast kon Ohridskata arhiepiskopija i pri~inite za nejzinoto ukinuvawe. da ja tolkuva Deklaracijata za pravata na ~ovekot i 31 . da gi opi{uva pri~inite za krevaweto na vostanieto na Skender-beg. posledicite i zadu{uvaweto na vostanieto na Skender-beg. da gi analizira pri~inite i posledicite od Francuskata revolucija. umetnosta i pojavata na islamskata kultura vo Makedonija. etni~kite i verskite promeni koi bile rezultat na osmanskite osvojuvawa. da go vrednuva mestoto na Ohridskata arhiepiskopija za za~uvuvawe na hristijanskata religija i kultura vo Makedonija i po{iroko. tekot i posledicite od Karpo{evoto vostanie. da gi znae na~inite na kolonizacija i islamizacija na balkanskite zemji. da napravi pregled za razvojot i specifikite na razvojot na prosvetata. da go objasnuva tekot. da gi sfati obi~aite i na~inot na `ivotot na obi~niot ~ovek na Balkanot i Makedonija vo ovoj period. da analizira tekstovi od epskata i drugata literatura posvetena na toj period. da gi analizira ekonomskite. da gi znae vidovite na otpor protiv osmanskata vlast. Tema V: Svetot i Evropa od XVIII vek do Prvata svetska vojna Da osoznae za industriskata revolucija i podemot na gra|anstvoto.

da gi opi{uva naporite za organizirawe na crkovno-u~ili{na dejnost i borbata za obnovuvawe na Ohridskata arhiepiskopija. da go objasnuva formiraweto na SAD. nacionalno-osloboditelnoto dvi`ewe i procesot na formiraweto na dr`avata Albanija. da gi analizira vlijanijata na nacionalnoto budewe kaj balkanskite narodi vo osmanliskata dr`ava. Tema VII: Makedonija od krajot na HVIII vek do Prvata svetska vojna Da gi objasnuva pri~inite.gra|aninot. tekot i posledicite od Razlove~koto i Kresnenskoto vostanie. da ja opi{uva socijalno-ekonomskata polo`ba na albanskite pa{alaci. da znae za formiraweto na MRO i nejziniot razvoj do Ilindenskoto vostanie. da ja analizira vnatre{nata i me|unarodnata polo`ba na Makedonija vo vreme na Isto~nata kriza. da gi analizira pojavite i procesite vo Evropa vo vtorata polovina na XIX vek i vo po~etokot na HH vek. celite i posledicite od deluvaweto na stranskite propagandi vo Makedonija. da go objasnuva zna~eweto na oddelnite istaknati dejci na MRO. sozdavaweto na Prizrenskata liga i nejzinoto raspa|awe. dr`avnoto i politi~koto ureduvawe i prerasnuvaweto na SAD vo svetska sila. da ja objasnuva Golemata isto~na kriza i ulogata na golemite sili. gi opi{uva sostojbite vo Rusija i nejzinata balkanska politika do Prvata svetska vojna. da gi analizira na~inite. Tema VI: Balkanot od krajot na XVIII vek do Prvata svetska vojna Da gi prepoznava pri~inite koi dovele do slabeewe na Osmanskata dr`ava. da gi analizira 32 .

za umetnosta i grade`ni{tvoto vo ovoj period. da go analizira Kru{evskiot manifest. inicira dijalog.1. da gi objasnuva promenite i situacijata vo Makedonija za vreme na Hurietot i u~estvoto na Makedoncite vo politi~kiot `ivot za vreme na vlasta na Mladoturcite. pottiknuva. demonstrira. 7. da gi objasnuva odlukite za krevaweto na Ilindenskoto vostanie. motivira. naso~uva diskusija. da ja analizira osvojuva~kata politika na balkanskite dr`avi kon Makedonija. Osnovni karakteristiki na nastavata Pokraj uslovite propi{ani so Zakonot za sredno obrazovanie nastavnikot kako: . . pravi vrski me|u poimite. go opredeluva vremetraeweto na aktivnostite i dr. formulira problemi. definira. sozdavaweto na Kru{evskata Republika.. pofaluva. da gi opi{uva posledicite za makedonskiot narod od Ilindenskoto vostanie. da znae za po~etokot i tekot na vostanieto. objasnuva. go potencira va`noto i univerzalnoto. soop{tuva. nivnoto sojuzni{tvo i neprijatelstvo vo tekot na dvete balkanski vojni i posledicite od ovie vojni za Makedonija i makedonskiot narod. KADROVSKI I MATERIJALNI PREDUSLOVI ZA REALIZACIJA 7. da ja demonstrira borbata za narodna prosveta. crkovna literatura i naroden jazik. . 33 .partner vo pedago{kata komunikacija: dava mislewe. postapki. pravi korelacija so znaewata od oblasta na drugite predmeti.odnosite na MRO so VMK. formulira pra{awa.predava~: soop{tuva informacii. da znaat za po~etocite na pe~atarskata dejnost vo Makedonija.organizator na nastavata: planira aktivnosti.

1..Institut za istorija. Datum na izrabotka: dekemvri 2005 godina 8. nastavnikot mo`e da koristi: .2. Po~etok na primena na nastavnata programa: _______________________ 9.Institut za istorija. . zavr{eni studii po istorija na Filozofskiot fakultet . 7. Standard za nastaven kadar Nastavnicite vo gimnaziskoto obrazovanie treba da imaat zavr{eno soodvetno visoko obrazovanie.specijalizirana u~ilnica.2. 8.istoriski kabinet.klasi~na u~ilnica.3.ocenuva~: objektivno gi evalvira aktivnostite na u~enikot vo oblasta na znaeweto. Standard za prostor i oprema Za uspe{na realizacija na nastavnata programa. DATUM NA IZRABOTKA I NOSITELI NA NASTAVNATA PROGRAMA 8. PROFIL NA NASTAVEN KADAR: Filozofski fakultet . 34 . kako i na odnesuvaweto na u~enikot. 7. .

Gimnazija “Josip Broz . rakovoditel 2.Institut za nacionalna istorija .Filozofski fakultet.Gimnazija “Orce Nikolov” .Dr`aven univerzitet vo Tetovo . SOSTAV NA RABOTNATA GRUPA: 1. d-r Metodija Manojlovski . d-r Kosta Axieski .Skopje 10.Institut za istorija . Elena Lakinska .Skopje 3.Ministerstvo za obrazovanie i nauka . ____________ od ______________ godina. d-r Ramiz Abduli . @ivko Stepanoski . d-r Halim Purelku . d-r Sefedin Elezi .Tetovo 8.Skopje 6.Institut za nacionalna istorija .Skopje 7. prof. ODOBRUVAWE NA NASTAVNATA PROGRAMA Nastavnata programa po istorija za II godina na reformiranoto gimnazisko obrazovanie ja odobri (donese) _________________________________________________________ so re{enie br. 35 . Isamedin Zejadin .Skopje 11. prof.10.Tetovo 9. prof. d-r Todor ^epreganov .Tito” .Skopje 4. d-r Nebi Dervi{i .Skopje 5. prof. Institut za istorija .Biro za razvoj na obrazoanieto.Dr`aven univerzitet vo Tetovo .Filozofski fakultet .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful