Ekolo{ka kriminalistika

Sodr`ina:

1. Voved ................................................................... ............... str. 2 2. Me|unarodni principi za za{tita na `ivotnata sredina 2.1. Principi OON ............................................ na str. 4

2.2. Principi na ostanati organizacii ................ str. 7 3. Principi vo prevencijata i borbata protiv ekolo{kiot kriminalitet ............................................. str. 9 3.1. Principi na istragata ....................................... str. 10 na

3.2. Utvrduvawe povrzanost ................................. str. 10

3.3. Ulogata na organite za sproveduvawe na zakonot ................................................... ................... str. 11 4. Zaklu~ok ............................................................... ................ str. 12

Pravni principi za za{tita na `ivotnata sredina

...... kone~no zapo~na da doa|a da to~kata na sfa}awe deka okolinata i sekoj fragment od nea e sostaven i su{tinski del od taa zaednica. 1.Ekolo{ka kriminalistika 5.... za da se za{titi `ivotnata sredina bi im nanele odreden finansiski tro{ok.......... literatura str.. se postavuva u{te edno pra{awe: “Dali svesta na edna oddelna dr`ava e poinakva od svesta na oddelni indivitui koi bi ja `rtvuvale `ivotnata sredina za ostvaruvawe na profit?” So drugi zborovi . Me|utoa.....dali dr`avata bi imala dolno voqa da donese nacionalni legislativni normi koi. vodej}i se prvenstveno od svesta i potrebata za za{tita na sebe si i na svojata zadnica.. Poradi toa. se utvrdi deka e nu`na formalna i normativna za{tita na `ivotnata sredina......... bidej}i sekoga{ vo taa “kolektvna svest”.......Voved ^ovekoviot civilizaciski razvoj.. taka i na del od nejzinite gra|ani? Ovaa Pravni principi za za{tita na `ivotnata sredina 2 .. fakt e deka motivot za ostvaruvawe na pobrz. 13 Koristena ... Potoa.... polesen i pogolem profit e premnogu mo}en za da za{titata na `ivotnata okolina se ostavi edinstveno na ~ovekovata kolektivna svest.... kako na samata dr`ava... }e ima individui koi }e bidat podgotveni da ja `rtvuvaat `ivotnata okolina za ostvaruvawe na toj profit......

i }e se otvori patot kon evrointegracijata. vklu~uvaweto na me|unarodnata zaednica vo kreiraweto na normatina legislativa za za{tita na `ivotnata sredina postavi nov problem . so {to celata me|unarodna zaednica se vklu~i vo negovoto re{avawe. o Vrednosniot sistem. Seto ova e od osobena va`nost za Republika Makedonija. me|u koi: o politi~kiot sistem-premin od ednopartiski na politi~ki pluralizam o ekonomski sistemprestruktuirawe na ekonomskiot sistem preku napu{tawe na op{testvenata sopstvenost i dominacijata na privatnata sopstvenost. a "samata tranzicija pravej}i gi tie promeni opfa}a brojni sferi na op{testvento `iveewe. me|unarodnata zaednica se re{i za{titata na `ivotnata sredina da ja svede. Ekolo{ka kriminalistika. Skopje 2007 godina. dodeka konkretnata regulacija ja ostavi vo racete na nacionalnoto zakonodavstvo. poradi samiot fakt {to na{eto op{testvo ve}e podolg period se nao| a vo sostojba na tranzicioni promeni. a da ne navleze seriozno vo suverenitetot na samata dr`ava? Poradi toa. Gorenavedenoto ne vodi kon celta na ovoj tekst . i nivna primena od ekolo{ko-kriminalisti~ki aspekt. str. 1 D-r Marina Mali{ Sazdovska.do koj stepen mo`e da se vme{a me| unarodnata zaednica. Toa zna~i deka na{ata dr`ava mora {to e mo`no pobrzo da gi prifati i sprovede obvrskite nametnati od me|unarodnata zaednica koi se odnesuvaat na za{titata na `ivotnata sredina. kako i zamena na plnskoto so pazarnoto op{testvo.naveduvawe i analiza na osnovnite me|unarodni principi za za{tita na `ivotnata sredina.76 Pravni principi za za{tita na `ivotnata sredina 3 .promena na vrednosnata orientacija na op{testvoto"1. vo najgolem del na postavuvawe na op{ti pravni principi kon koi treba da se pridr`uvaat oddelnite dr`avi. so {to poefikasno }e se nadmine tranzicioniot proces. Me|utoa.Ekolo{ka kriminalistika pretpostavka go podigna ova pra{awe na me|unarodno nivo.

Vo Preambulata na ovoj dokuent. Osnoven dokument na OON. e Deklkaracijata na Obedinetite Nacii za ^ovekovata Okolina od 1972 godina2. Stockholm. e poradi toa {to site drugi legislativni instrumenti za za{tita na `ivotnata sredina. 1972. vo ovoj del od tekstot re{ivme da gi prezentirame prvenstveno principite od OON. OON prvpat ~ovekot go gledaat 2 ili se rezultat tokmu na The United Nations Conference on the Human Enviorument 21-st Plenary weeting. Me|unarodni principi za za{tita na `ivotnata sredina 2.1. Pravni principi za za{tita na `ivotnata sredina 4 . Principi na OON Pri~inata poradi koja. nacionalni i me|unarodni. koj predstavuva svoevidna ramka i temel na koj se nadograduvaat site podocne`ni.Ekolo{ka kriminalistika 2. proizleguvaat principite na OON. june.

vo ovaa Deklaracija se navedeni vo dvaeset i {est osnovni principi za za{tita i odnesuvawe kon ~ovekovata okolina. ( princip 21). taka I za idnite generacii.kreirawe.konkretni principi... no i kreira~ na na svojata okolina.. pa duri i na samoto pravo na `ivot...).3. . kako . so toa {to detalite gi ostavaat na .osloboduvaweto od toksi~ni substanci i osloboduvaweto na toplina vo kvantitet ili koncentracija koja go nadminuva kapacitetot na prirodata da se spravi so niv. i sposobnostite za toa .. Ponatamu.. se deklarira deka . Va`no e da se napomene deka ovoj tekst e osnovata od koja podocna }e se oformat . zagaduva~ot pla}a.. .. 1972.. Declaration of the UN on the Human Euviorument. Tie dol`nosti.. 2. Narednite principi na~elno gi reguliraat na~inite na re{avawe na ovie pra{awa. e urgentna potreba i `elba na lu|eto od celiot svet i dol`nost na site Vladi (t.. Naredniot zna~aen ~ekor koj go pravi OON vo poleto na za{titata na `iovotnata sredina e Svetskata Povelba za Prirodata od 3 Principle 6.. deka sekoja Vlada pri ekonomskoto planirawe mora da vodi smetka za so~uvuvaweto na prirodata. me| udrugoto e posveteno na faktot deka prirodnite resursi. Imeno... od Preambulata).. Stockholm. na okolinata go uviduvaat kako mo`no zagrozuvawe na ~ovekovite prava i slobodi. kako takvi se iscrplivi i deka pri nivnoto koristewe mora da se vodi smetka kako za sega{nite.. Osnovnoto vnimanie.Ekolo{ka kriminalistika kako . mora da bide napraveno na na~in za da se osigura deka nema da bide napraveno na na~in za da se osigura deka nema da bide pri~ineta seriozna i ireparabilna {teta na ekosistemite. Poradi toa. so obvrska da ne predizvikuvaat {teta na sredinata vo svojata ili vo drugi dr`avi. i deka od ovie procesi (koristewe na resursite i ekonomsko planirawe). i sl. (t.su{testvo.za{titata i unapreduvaweto na ~ovekovata okolina . 1...vnatre{noto pravo . }e obezbedat ednakvi {ansi za benefit na celoto ~ove{tvo (Principi 2-5).princip na odr`liv razvoj. se posvetuva vnimanie na menaxiraweto so odpadot. Pravni principi za za{tita na `ivotnata sredina 5 .

Ekosistemite i organizmite. populaciskite nivoa na site `ivotni formi. Deklaracijata od Rio6. 3. potrebnata sredina }e bide odr`uvana. spored samata Preambula. so {to ima mnogu pogolema pravna sila. no ne na na~in na koj }e se zagrozi integritetot na drugite ekosistemi so koi tie koegzistiraat.n. UN General Assembly Resolution 37/7. Prirodata }e bide obezbedena od degradacija predizvikana od vojuvawe ili drugi neprijatelski aktivnosti. divi ili doma{ni.vospostavuvawe i oddr`uvawe me|unaroden mir. e podignata na nivo na Rezolucija na OON. e toa {to ova e prv dokument koj detalno ja razbratuva implementacijata na ovie principi (Glava III od Povelbata). 1982. mo`ebi i najzna~aen ~ekor e t. 28 October. koja predstavuva. vospostavuvawe na prijatelski odnosi pome|u naciite i me|unarodna sorabotka vo re{avawe na problemite od me| unaroden karakter. Sledniot. 2. General Assembly Couference 151/26. koja iako ne e tolku precizna kako Deklaracijata od 1972 godina. 4. Ponatamo{en fakt koj ja pravi ovaa Povelba tolku zna~ajna. vodnite i atmosferskite resursi koi gi koristat lu|eto. August 1992. Rio de Janeiro. i zatoa. Pravni principi za za{tita na `ivotnata sredina 6 . }e bidat koristeni na takov na~in so koj }e se postigne i odr`i optimalna odrr`liva produktivnost. Vo toj kontekst naveduva samo pet osnovno principi za postapuvawe vo prirodata: 5 1.Ekolo{ka kriminalistika 1982 godina4. OON za{titata na prirodata ja povrzuva so svojata osnovna cel . IBID 6 United Nations Declararation on Enviorunment end Development. Genetskata varjabilnost na zemjata nema da kompremirana. kako i zemjenite. mora vo najmala mera da bide dovolna za niven opstanok. specijalna za{tita }e bide na unikatni oblasti koi prezentiraat razli~ni tipovi na ekosistemi ili `ivotna sredina na retki ili zagrozeni vidovi. Posebno e interesen faktot {to u{te so samata Preambula na ovaa povelba. nadograduvawe i 4 5 World Charter for Nature. Siote oblasyi na zemjata }e bidat podlo`ni na ovie principi. 5. Prirodata }e bide po~ituvana i nejzinite esencijalni procesi nema da bidat naru{eni.

Principi na ostanati organizacii Pri~inata poradi koja vo ovoj del od tekstot nema da posvetime vnimanie na dokumentite od drugi me|unarodni vladini organizacii. so toa {to. vo su{tina se povtoruva obvrskata za vospostavuvawe odr`liv razvoj. Novina vo ovoj slu~aj e Izve{tajot 7 za ovaa Deklaracija. 1999. 2. soglasno OON. Vo su{tina. i deka bilo koj spor. Ostanatiot del se odnesuva na sorabotka pome|u dr`avite vo re{avaweto na pra{awata za za{tita na `ivotnata sredina i odr`liv razvoj..Ekolo{ka kriminalistika doprecizacija na principite sodr`ani vo Deklaracijata od 1972 godina. kade {to ima direktni upatstva kako Dr`avite . na koja se nadovrzuva kone~nata i finalna normativna regulacija na principot . taa se pro{iruva ne samo na site dr`avi. t. tie gi sodr`at principite na 7 Non-legally binding statemont and report of principles for a global consensus on the management and conservation of the enviorument and sustainsledevelment. u{te vo prviot princip se deklarira deka samiot ~ovek predstavuva centar na za{titata na odr`liviot razvoj. samiot mir e nedeliv od za{titata na okolinata i nejziniot razvoj (Princip 25).zagaduva~ot pla}a. Unatid Nations Department of Economic and Social Affairs. Potoa. potoa deka. stanuva zbor za dvaeset i sedum principi koi ja obrabotuvaat istata materija i istite generalni principi. tuku i na lu|eto kako individui (Princip 5). a so toa i na `ivotnata sredina. Pravni principi za za{tita na `ivotnata sredina 7 . no na mnogu podetalen i precizen na~in.~lenki. e mnogu va`na novina od viktimolo{ki aspekt. Na primer. posvetuvaj}I posebno vnimanie na zemjite vo razvoj (Princip 6). vo Principot 16..2. Ponatamu. vo vrska so materijata na koja se odnesuva ovaa Deklaracija }e bide re{en soglasno Povelbata na OON. e toa {to vo najgolema mera. Drugi novini vo ovaa Deklaracija se deka posvetuva vnimanie na namaluvawe na siroma{tijata na nivo na cel svet. nivnite Vladi da gi implementiraat i sprovedat ovie principi.e. kompenzacijata za `rtvite na zagaduvaweto i druga {teta vrz `ivotnata sredina. navedeno vo Principot 13.

}e bidat analizirani dokumenti koi se odnesuvaat na ovaa materija. 6. 3. San Jose. Pristap do praven proces .Ekolo{ka kriminalistika OON. Princip na odr`uvawe i odr`liva upotreba . bidej}i NVO sektorot. mora da se vodi smetka i za benifitot na idnite generacii. Poradi toa.vo su{tina ovoj princip e ist kako I predhodno navedeniot princip za optimalna odr`liva produktivnost za koristewe na resursite vo Povelbata za Prirodata na OON od 1982 godina. Costa Rica. Predhodni ekolo{ki procenki . Princip na ekolo{ki standardi i monitoring . vo preden plan ja stava tokmu za{titata na sredinata.obvrska za vospostavuvawe standardi i monitoring na nacionalno nivo za kvalitetot na sredinata i koristeweto na resursite.osnovno ~ovekovo pravo na sekoj ~ovek e deka `ivee vo sredina adekvatna za nivnoto zdravje. 4.predviduva mo`nost za za{tita za site lu|e na koi zna~ajno }e vlijae planiranata aktivnost. 1996. koi vo svojata organizaciona struktura imaat posebna grupa eksperti koi se zanimavaat so pra{awa od oblasta na ekolo{koto pravo. a ~ie poteklo e od NVO sektorot. Inter-generaciska ednakvost . Predmet na analiza }e bidat ovie dokumenti. osobeno toj del koj se zanimava so za{tita na `ivotnata sredina. Princip na osnovno ~ovekovo pravo . 5.se bara detalna procenka na bilo koja aktivnost koja zna~ajno mo`e da vlijae na prirodata. adaptirani na nivnite individualni specifiki i karakteristiki. WCED. Pravni principi za za{tita na `ivotnata sredina 8 .pri koristewe na sredinata i nejzinite resursi. Najdobra i najdetalna analiza na principite za za{tita na `ivotnata sredina imaat ponudeno Svetskata Komisija za Sredinata i Razvojot (WCED). 8 Summary of proposed legal principles for enviorumental protection and sostaible development. a ne suverenitetot na dr`avata. Vo nivniot pregled na predlo`enite pravni principi za za{tita na `ivotnata sredina i odr`liv razvoj 8. tie gi naveduvaat i analiziraat slednite principi: 1. 2.

Avstralija vo 2004 godina. zakoni koi bea vo sila od ovaa oblast se KZ na RM (glava HHI).koja se odnesuva na zemjenite resursi navedeni se site osum zakoni koi se odnesuvaat na taa tema. taka na primer vo 5-tata izjava. 8. }e vodi smetka za nejzinata odr`livost.C. Bez da navleguvame vo detalna analiza na sekoj od ovie devetnaeset principi. Pravni principi za za{tita na `ivotnata sredina 9 . ESPA 841-F00-003.sekoja dr`ava pri planiraweto i implementiraweto na bilo koja razvojna aktivnost. 11 Do 2006g. toa ne e na{ osnoven problem. D. i }e pru`i pomo{ na drugi dr`avi vo toj proces. kako na primer. Washington. Odr`liv razvoj i pomo{ . so detalna analiza za nivnata implementacija i strukturite vo vlasta odgovorni za toj proces. Problemot se sostoi vo podelbata na nadle`nost za pmplementirawe na principite sodr`ani vo ovie zakoni. 10 Enviormental Protection Autority of australia. 2004. objavi 5 oficijalni Izjavi10 od vlastite za za{tita na sredinata vo koi detalno se analiziraat site pravni instrumenti i nivnata aplikacija i implementacija vo Avstraliskiot nacionalen sistem vo odnos na razli~ni mediumi i resursi. Ponatamu. nie nemame vkupno osum zakoni koi se odnesuvaat na celata oblast na za{tita na `ivotnata sredina11. Principles for the Ecological Restoration of Aqatic Resourses. Me|utoa. Position Statements 1-5 Sidney. Generalna obvrska za sorabotka me|u dr`avite vo sproveduvaweto na ovie principi. postojat organizacii koi se zanimavaat I svojot fokus go postavuvaat tokmu na eden medium. [to se odnesuva do na{ata nacionalna legistlativa. [to se odnesuva do drugi komparativni nacionalni legistlativi od oblasta na ekolo{koto pravo. {to vodi kon 9 USEPA. }e napomeneme samo deka najgolemo vnimanie posvetuvaat na predviduvaweto i menaxiraweto na posledicite od koristeweto na vodata i vodnite resursi. posebni zemjite vo razvoj. Zakonot za @ivotna Sredina. USWPA (Agencija za za{tita na vodite na Soedinetite Dr`avi). Zakon za upravuvawe so otpad. Zakon za za{tita na prirodata i Zakonot za Kvalitet na vozduhot.Ekolo{ka kriminalistika 7. ~ii principi se usvoeni od oficijalnata administracija na SAD za za{tita na sredinata9. 2000. Enverumentalprotection and Ecological Sustanabiliti.

3. najnovite dela od ovaa oblast. vo ramkite na predmetot Ekolo{ka Kriminalistika. Mali{-Sazdovska. vo studentskata god.onie krivi~ni dela koi se regulirani odnosno inkriminirani vo Glava HHII od Krivi~niot Zakonik na Republika Makedonija. osnovnite pravni principi. str. 2007. 2006 12 13 Pravni principi za za{tita na `ivotnata sredina 10 . {to do mnogu skoro. ovaa problematika be{e samo povr{no obrabotena vo makedonskata kriminalisti~ka literatura. a so toa i do visoka temna brojka na ekolo{kiot kriminalitet. 26 The role of the judges and the prosecutor in fighting enviormental crimes and their cooperation with the activity carried out by the enviormental inspectors. Jadranka Ivanova. D-r M. Rakovoditel na oddelenieto za pravni pra{awa pri Inspektoratot za `ivotna sredina. Head of Department for Legislaiton.. No.Ekolo{ka kriminalistika brojni pravni praznini (de facto).Principi vo prevencijata i borbata protiv ekolo{kiot kriminalitet Osnovniot problem e. 2006/07. go definiraat ekolo{kiot kriminalitet kako . Spored nea. kako gostin predava~ be{e g-a Jadranka Ivanova. i predstavuvaat krivi~ni dela protiv `ivotnata sredina . za za{titata na `ivotnata sredina.12 Na predavaweto koe be{e odr`ano na ovaa tema na Policiskata Akademija.  Identifikacija na zagadenata materija. „Ekolo{ka Kriminalistika”.1. Ohrid. koga se primenuvaat na poleto na borbata i spre~uvaweto na ekolo{kiot kriminalitet se naso~eni kon tri poliwa i toa13: 3. Principi na istragata:  Identifikacijaa na mo`ni opasnosti. no i prekr{ocite od oblasta na za{titata na `ivotnata sredina predvideni vo drugi zakonski propisi. Skopje.

pra{awa povrzani so op{toto zdravje. lokacija. tip na medium. fizi~ki i hemiski karakteristiki. IZVOR 3.Ekolo{ka kriminalistika  Identifikacija na potencijalnata zagadena materija i procenka na rizik.menaxirawe so rizik. zemawe primeroci. predviduvawe ponatamo{ni merki.  Determinirawe na prirodata i pro{iruvaweto na kontaminantot (zagaduva~ot). • Utvrduvawe na karakteristrikite na celta .recptot: utvrduvawe na tipot na receptot (animatni ili inanimatni strukturi). od krucijalna va`nost e sproveduvawe na slednite ~ekori i utvrduvawe na nivnata povrzanost: • Utvrduvawe na karakteristikite na izvorot: poteklo i na~in na {irewe. interakcija potencijalen Pravni principi za za{tita na `ivotnata sredina 11 . • Utvrduvawe na karakteristikite na patekata na zagaduvawe: dol`ina. procesi koi vlijaat i na koncentracijata transfer na na kontaminantot. kontaminantot.2. Utvrduvawe na povrzanost PATEKA NA ZAGADUVAWE CEL POVRZANOST Vo ovaa faza.  Zemawe vo predvid na posledicite .  Evidencija i procenka na naodite i procenkata na rizik.

bez razlika dali se vr{i od strukturi na MVR ili drugi vladini entiteti e mnogu slo`ena.3.Ekolo{ka kriminalistika 3. 4. Precizno utvrduvawe na ulogata na organite za sproveduvawe na zakonot od ovaa oblast. no i krucijalna.  Kontrola na rizikot od zagaduvaweto. Nivnata cel e edinstveno tie principi da bidat sfateni kako esencijalni vrednosti na celata ~ovekova civilizacija. Zaklu~ok Zaklu~no. kako posebna kriminalisti~ka disciplina. uka`uvaat na toa deka na istite tie principi ne treba da se gleda kako na zakoni.  Utvrduvaweto. identifikacija i gonewe na odgovorniot entitet za zagaduvaweto.  Menaxirawe na rizikot od zagaduvaweto. Toa nikoga{ ne ni bila osnovnata cel na tie koi gi kreirale. pa prodol`uvaj}i so ekolo{kata kriminalistika. kako na obvrzuva~ki normi. zapo~nuvaj}i od ekolo{koto pravo. Ovaa uloga. kako pravna granka.  Otstranuvawe na posledicite od zagaduvaweto. taka i za neutralizirawe ili minimizirawe na posledicite od delata od oblasta na ekolo{kiot kriminalitet i se sostoi od:  Procenka na rizikot od zagaduvaweto. va`no e da se spomene deka celata ovaa materija. ~ie kr{ewe nosi i sankcija. a `ivotnata kako sostaven Pravni principi za za{tita na `ivotnata sredina 12 . sega ve}e analizirani od aspekt na pravnite principi koi se vo samoto jadro na ovie dve nauki. kako za procesot na progon.

Pravni principi za za{tita na `ivotnata sredina 13 .Koristena literatura 1. Edinstveno ostanuva otvoreno pra{aweto. Stockholm. 1972. Head of Department for Legislaiton.Sazdovska. kolku vreme }e pomine. The United Nations Conference on the Human Environment. ima rok na traewe.Ekolo{ka kriminalistika i nedelliv del od tie vrednosti. Ohrid. koj e iscrpliv. 2006 3. (2007). 4. 21-st Plenary Meeting. Skopje. Ekolo{ka kriminalistika. 1982. World Charter for nature. od ne{to od koe mo`eme da kreirame profit i zadovolstvo. UN General Assembly. Resolution 27/7. The role of the judges and the prosecutor in fighting enviormental crimes and their cooperation with the activity carried out by the enviormental inspectors. i kolku od toj resurs }e ostane dodeka ovie op{ti principi ne se pretvorat vo li~ni vrednosti na sekoja individua? 5. 2. sama po sebe prtstavuva pove}e od zbir na resursi. I samata `ivotna sredina so site nejzini elementi e resurs. D-r Marina Mali{ . Jadranka Ivanova. bidej}i taa. i kako takov.

9. WCED. 8. D. General Assembly Conference 151/26. 6. Summary of proposed legal principles for enviorumental protection and sostaible development. Washington. 1996. 7. 1999. Rio de Jeneiro. 2004. Principles for the Ecological Restoration of Aqatic Resourses. USEPA. Enverumentalprotection Ecological Sustanabiliti.C. Unatid Nations Department of Economic and Social Affairs. ESPA 841-F-00-003.Ekolo{ka kriminalistika 5. Non-legally binding statemont and report of principles for a global consensus on the management and conservation of the enviorument and sustainsledevelment. UN Declaration on Environment and Development. 1992. Costa Rica. 2000. Position Statements 1-5 Sidney. Enviormental Protection Autority and of australia. San Jose. Pravni principi za za{tita na `ivotnata sredina 14 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful