You are on page 1of 4

Sejarah Tingkatan 3 - Bab 6

BAB 6 : PERUBAHAN PENTADBIRAN KE 14. Sir Charles Arden Clarke - Gabenor British pertama
ARAH BERKERAJAAN SENDIRI DI di Sarawak.
SARAWAK DAN SABAH (2) Gerakan Antipenyerahan Sarawak
1. Penyerahan Sarawak kepada British dibantah oleh
(1) Sarawak diserah kepada British orang Melayu dan Iban.
1. Charles Vyner Brooke perkenalkan Perlembagaan 2. Masyarakat Melayu diketuai oleh Datu Patinggi
1941 sempena Perayaan 100 Tahun Pengambilan Abang Haji Adbdillah (ketua datu-datu masyarakat
Sarawak. Melayu dan kaum Melayu terpelajar)
2. Tidak dapat dilaksanakan krn Jepun serang Sarawak. 3. Bantahan tersebut disertai oleh
Sarawak selepas kekalahan Jepun i. Persatuan Kebangsaan Melayu Sarawak (PKMS),
1. British memperkenalkan Pentadbiran Tentera ii. Barisan Pemuda Melayu Sibu (BPM),
2. Kembalikan ketenteraman & pemulihan ekonomi iii. Barisan Pemuda Sarawak (BPS)
3. Sarawak di bawah Pentadbiran Tentera British iv. Persatuan Dayak Sarawak (PDS)
sehingga 1 Julai 1946.
Sebab Sarawak diserahkan kpd kerajaan British (a) Faktor Gerakan Antipenyerahan Sarawak
1. British berusaha ambil pentadbiran Sarawak 1. Perlembagaan 1941
2. Charles Vyner Brooke membuat keputusan untuk i. Penyerahan Sarawak bertentangan dengan
menyerahkan Sarawak kepada kerajaan British. Perlembagaan 1941 yang menjanjikan kerajaan
3. Faktor Charles Vyner Brooke menyerahkan sendiri kepada Sarawak.
Sarawak kepada kerajaan British. ii. Usaha mendapatkan kemerdekaan menjadi
i. Desakan daripada Kerajan British sukar apabila Sarawak diserahkan kpd British.
a. British desak keluarga Brooke menyerahkan 2. Tipu Muslihat
Sarawak supaya pelaburan mereka lebih i. Charles Vyner Brooke membuat keputusan
terjamin. sendiri tanpa berunding dengan ketua-ketua
ii. Pertikaian Keluarga bumiputera dan pemimpin tempatan.
a. Charles tidak dapat mentadbir kerana umurnya 3. Anthony Brooke Tidak Dilantik
sudah lanjut. i. Barisan Pemuda Melayu meminta Anthony
b. Beliau uzur Brooke ditabalkan sebg Raja Sarawak yg baru.
c. Beliau ingin bersara. ii. Dengan memulihkan pemerintahan Brooke,
d. Tidak ada waris untuk menggantikannya. penduduk Sarawak boleh menuntut
e. enggan memberi kepada anak saudaranya, kemerdekaan dengan mudah.
Anthony Brooke
iii. Masalah Kewangan (b) Penentangan dan reaksi British
1. Glongan antipenyerahan hantar surat bantahan,
a. Sarawak alami kemusnahan akibat perang. kawat dan telegram kepada kerajaan British.
b. Charles Vyner Brooke tidak mempunyai 2. British tidak mengendahkan bantahan tersebut.
sumber kewangan untuk membangunkan 3. Setiap kampung dikerah buat poster dan sepanduk.
semula negeri Sarawak selepas perang. 4. Kaum wanita terlibat dalam demonstrasi menentang
4. Rundingan Charles Vyner Brooke dengan British - penyerahan.
persetujuan serahkan Sarawak kepada British. 5. Kaum ibu PKMS pimpinan Cikgu Lily Eberwein ke
5. Charles Vyner Brooke menghantar wakilnya, kawasan pedalaman utk dapatkan sokongan Iban.
Gerard T.MacBryan untuk dapatkan tandatangan 6. Puan Syarifah Hajah Sipah Tuanku Othman,
daripada ketua-ketua bumiputera dan pemimpin Dayang Fauziah dan Cikgu Abol - mewakili kaum
tempatan dalam Majlis Tertinggi Sarawak. ibu BPM menentang penyerahan Sarawak
6. Gerard T.MacBryan guna tipu muslihat untuk 7. British mendapati gol. antipenyerahan Sarawak
mendapatkan tandatangan pemimpin tempatan. terdiri drp kalangan kakitangan kerajaan khususnya
7. Charles isytiharkan keputusan persetujuan Majlis guru Melayu.
Tertinggi Sarawak serahkan Sarawak kpd British. 8. British mengeluarkan notis Pekeliling No.9.
8. Pengumuman mendapat bantahan Melayu & Iban. 9 Pekeliling No.9 memberi amaran kepada kakitangan
9. Pejabat Tanah Jajahan minta Charles Vyner Brooke kerajaan supaya tidak melibatkan diri dalam gerakan
mendapatkan persetujuan penyerahan Sarawak antipenyerahan.
secara perundangan dan demokrasi. 10. Pekeliling menambahkan kemarahan terhadap pihak
10. Charles Vyner Brooke merujuk perkara tersebut British.
kepada Majlis Negeri. 11. Seramai 338 orang kakitangan kerajaan meletakkan
11. Majlis Negeri meluluskan Rang Undang-Undang jawatan.
Penyerahan Sarawak atau Cession Bill dengan 18 12. Sebilangan besar terdiri daripada guru Melayu.
undi menyokong penyerahan dan 16 undi 13. Tindakan itu menyebabkan 22 sekolah kerajaan
menentang. terpaksa ditutup.
12. Usul penyerahan Sarawak - disokong oleh ahli 14. Seramai 56 orang pelajar Maktab Perguruan Melayu
bukan bumiputera. Sarawak meninggalkan pengajian mereka
13. Pada 1 Julai 1946, Britishisytiharkan Sarawak 15. Tunjuk perasaan terbesar di Kuching - membantah
sebagai Jajahan Mahkota British. perlantikan Gabenor Sarawak
1 Panitia Sejarah
SMK Kamil, Pasir Puteh
Sejarah Tingkatan 3 - Bab 6

16. Gerakan penentangan semakin hebat apabila  kesihatan


Barisan Pemuda Melayu (BPM) Sibu mengadakan  kawal perbelanjaan di kawasan yang
perhimpunan (dihadiri 250 perwakilan bumiputera dipertanggungjawabkan
dari seluruh cawangan BPM)
17. British menganggap gerakan antipenyerahan bersifat  kutip cukai kepala & cukai lain.
sementara. 3. Tahun 1956;
18. British giatkan usaha melemahkan gerakan  Pindaan dibuat berhubung dengan jumlah
antipenyerahan dgn memecahbelahkan perpaduan keahlian Majlis Negeri dan Ahli Majlis
kaum. Tertinggi dalam Perlembagaan Negeri Sarawak.
19. British galakkan penubuhan Young Malay  Pindaan perlembagan berkuatkuasa pd April
Association (YMA). 1957.
20 YMA sokong penyerahan Sarawak kpd British.  Ahli Majlis Negeri dan Ahli Majlis Tertinggi
21. YMA ambil ahli baru drp golongan antipenyerahan. ditambah menjadi 10 orang ahli .
22. British melaga-lagakan orang Melayu dengan orang
Dayak agar kedua-dua pihak bertelagah. (4) Penubuhan Parti politik di Sarawak
23. British memburuk-burukkan pejuang gerakan i. Parti Negara Sarawak (PANAS)
antipenyerahan dengan menuduh perjuangan mereka i. Pengasas- Datu Patinggi Abang Haji Mustapha.
hanyalah untuk mengekalkan hak istimewa orang ii. Wujudkan keharmonian di kal semua kaum
Melayu Sarawak. iii. Tuntut pendidikan percuma bg sekolah rendah.
24. Gerakan antipenyerahan semakin lemah akibat
propaganda British. iv. Pertingkatkan kedudukan politik, ekonomi dan
25. Golongan muda dalam BPM Sibu bertemu secara sosial bumiputera.
sulit lalu menubuhkan kumpulan yang dikenali ii) Parti Bersatu Rakyat Sarawak (SUPP)
sebagai Rukun Tiga Belas. i. Pengasas - Ong Kee Hui dan Stephen Young.
26 Kumpulan Rukun Tiga Belas dianggotai ahli BPM ii. Wujudkan perpaduan dan kesetiaan di kalangan
yang radikal. rakyat Sarawak.
27. Mereka bersumpah menghapuskan pegawai Eropah iii. Menyatupadukan kaum di Sarawak
dan pemimpin Melayu yang bersubahat menyokong iii) Persatuan Cina Sarawak (SCA)
penyerahan Sarawak kepada kerajaan British. i. Pengasas - William Tan.
28. Rosli Dhobi menulis sajak dalam Utusan Sarawak ii. Perpaduan orang Cina
menggunakan nama samaran Lidros. iv) Parti Kebangsan Sarawak (SNAP)
29. Pada 1949, Gabenor Sarawak kedua, Sir Duncan i. Pengasas - Stephen Kalong Ningkan.
Stewart mengadakan lawatan rasmi ke Sibu. ii. Memperjuangkan hak orang Iban
30. Rosli Dhobi menikam Duncan Stewart iii. Mendapatkan kemerdekaan bagi Sarawak
31. Peristiwa pembunuhan Duncan Stewart memberi v) Parti Pesaka Anak Sarawak (PESAKA)
kesempatan kepada British untuk guna kekerasan i. Pengasas - Temenggung Jugah.
32. Rosli Dhobi, Morshidi Sidek, Awang Rambli dan ii. Membantu orang Dayak mencapai perpaduan
Bujang Suntong dijatuhi hukuman gantung sampai dan menjamin hak mereka dalam perlembagaan
mati. vi) Barisan Rakyat Jati Sarawak (BARJASA)
33. Anggota Rukun Tiga Belas yang lain dijatuhi i. Pengasas - Datu Tuanku Haji Bujang bin
hukuman penjara. Tuanku Othman.
34. British mengharamkan Persatuan Melayu Sarawak. ii. Tuntut hak istimewa penduduk bumiputera.
35. British melumpuhkan gerakan antipenyerahan. iii. Pertingkatkan taraf hidup bumiputera Sarawak.
36. British jadikan Sarawak tanah jajahannya sehingga
tahun 1963. iv. Wujudkan keharmonian di kalangan rakyat.
v. Menyelamatkan rakyat supaya tidak
(3) Langkah berkerajaan sendiri di Sarawak terpengaruh dengan fahaman komunis.
1. Tahun 1946; vi. Tuntut bahasa Melayu jd bahasa kebangsaan.
i. pentadbiran Sarawak disusun semula 2. Pada Nov 1962, Perikatan Sarawak dibentuk.
ii. Sarawak dibahagikan kepada lima bahagian. Terdiri daripada
iii. Setiap bahagian diketuai seorang Residen. i. Persatuan Cina Sarawak (SCA)
ii. Barisan Rakyat Jati Sarawak (BARJASA)
iv. Setiap bahagian dibahagikan kpd beb daerah. iii. Parti Kebangsaan Sarawak (SNAP)
v. Setiap daerah diketuai oleh Pegawai Daerah.
iv. Parti Negara Sarawak (PANAS)
2. Tahun 1947
v. Parti Pesaka Anak Sarawak (PESAKA)
i. British membentuk Majlis Termpatan. 3. Parti Perikatan hadapi pilihan raya 1963 dan
ii. Memberi peluang kepada ahli-ahli yang dilantik memenangi 138 kerusi.
mengambil bahagian dlm pentadbiran tempatan.
iii. Fungsi Majlis Tempatan menguruskan (5) Sabah diserahkan kepada kerajaan British
 pelajaran rendah, 1. Selepas Perang Dunia Kedua, Sabah ditadbir oleh
 bekalan air, Pentadbiran Tentera British.
 jalan raya, 2. Pentadbiran Tentera British kembalikan keamanan

2 Panitia Sejarah
SMK Kamil, Pasir Puteh
Sejarah Tingkatan 3 - Bab 6

3. Pentadbiran Tentera British tamat -15 Julai 1946.


4 British menandatangani perjanjian dengan Syarikat
Borneo Utara British (SBUB).
5. Borneo Utara jadi tanah jajahan British - 15 Julai
1946.
6. Penyerahan Sabah tidak mendapat tentangan hebat
drp penduduk tempatan kecuali waris sultan Sulu
yang menganggap Sabah miliknya.
7. Pertubuhan yang ada - Persatuan Kebangsaan
Melayu Labuan (PKML) dan Barisan Pemuda
(BARIP) hanya berjuang memperbaiki keadaan
politik dan ekonomi. (7) Penubuhan parti politik di Sabah
8. Faktor Sabah Diserahkan kepada Kerajaan British. Ketara selepas pengumuman gagasan Persekutuan
i. Desakan Pelabur/Pemodal Eropah Malaysia oleh Tunku Abdul Rahman.
a. British ingin jaga kepentingan i) Pertubuhan Kebangsaan Kadazan Bersatu (UNKO)
warganegaranya & melindungi pelaburan  Pengasas - Donald Stephens.
ii. Mengeksploitasi Sumber Bahan Mentah  Menjaga kepentingan dan memelihara hak
a. Sabah pembekal sumber bahan mentah sperti orang Kadazan Dusun.
kayu balak, kelapa kering, tembakau dan ii) Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (USNO)
hasil tradisional.  Pengasas - Tun Datu Mustapha bin Datu Harun.
b. Sabah - tempat pasaran barangan  Memperjuangkan hak kaum Bumiputera
keluaran Britain. Muslim.
iii. Menjamin Kedudukan dan Keselamatan  Bahasa Melayu sebagai bahasa Kebangsaan.
a. British dapat menjamin kedudukan dan  Agama Islam sebagai agama rasmi.
keselamatan mereka di Asia Tenggara kerana  Menukar nama Borneo Utara kepada Sabah.
Sabah terletak di jalan perdagangan iii) Pasok Momogun
Singapura dan Hong Kong.  Pengasas - Orang Kaya-kaya Sedomon dan
G.S. Sundang.
(6) Langkah ke arah berkerajaan sendiri di Sabah  Melindungi kepentingan penduduk di kawasan
i) Tahun 1950 pedalaman Sabah.
a. British memperkenalkan perlembagaan baru. iv) Persatuan Cina Sabah (SCA) (Gabungan Parti
b. Majlis Kerja dan Majlis Undangan ditubuhkan. Bersatu dan Parti Demokratik)
c. Wakil-wakil anak negeri diberi peluang  Pengasas - Khoo Siak Chiew dan Peter Chin.
melibatkan diri dalam pemerintahan negeri  Melindungi hak orang Cina.
melalui pelantikan mereka secara tidak rasmi 2. Perikatan Sabah ditubuhkan untuk mengambil
dalam Majlis Undangan. bahagian dalam pilihan raya pada tahun 1962.
d. Melatih penduduk tempatan menjadi pemimpin. 3. Parti politik dalam Perikatan Sabah ialah USNO,
e. Pemimpin utama - Donald Stephens dan Tun UNKO, Pasok Momogun dan SCA.
Datu Mustapha Datu Harun.
ii) Tahun 1952 (8) Rumusan
a. Pilihan Raya Majlis Tempatan 1. Peristiwa pembunuhan Gabenor British
diadakan untuk memilih perwakilan secara merupakan kemuncak kebencian penduduk
demokrasi. tempatan terhadap British
iii) Tahun 1960 2. Pertubuhan bersifat politik, ekonomi dan sosial
a. Pihak British meminda Perlembagaan untuk ditubuhkan oleh orang Melayu, Dayak dan Cina
menambah jumlah bilangan pemimpin kaum untuk memelihara kepentingan kaum masing-
bumiputera sebagai ahli tidak rasmi dalam masing.
Majlis Undangan. 3. Di Sabah, gerakan kebangsaan agak perlahan.
b. Semua ahli yang dilantik bukan dipilih oleh 4. Gagasan Pembentukan Malaysia merancakkan
rakyat melalui pilihan raya, penubuhan parti politik.
c. Mereka dilantik oleh Gabenor British.
iv) Tahun 1962
a. British memperkenalkan Pilihan Raya
Majlis Undangan.

3 Panitia Sejarah
SMK Kamil, Pasir Puteh
Sejarah Tingkatan 3 - Bab 6

4 Panitia Sejarah
SMK Kamil, Pasir Puteh