Verzet tegen Europese versie van Amerikaanse aardgasrevolutie...

http://www.fd.nl/artikel/22048005/verzet-tegen-europese-versi...

Verzet tegen Europese versie van Amerikaanse aardgasrevolutie groeit
30 april 2011, 1:00 uur | Het Financieele Dagblad

Door: Bos, J. Jeroen Bos Gas- en oliemaatschappijen zoeken heden ten dage in grote delen van Europa naar schaliegasreserves. Zij hopen een Europese versie te ontketenen van de Amerikaanse onconventionele gasrevolutie. De Europese bodem bevat grote hoeveelheden schaliegas. Als die gewonnen worden, kan dat de energiesituatie ingrijpend veranderen. Denk aan verminderde afhankelijkheid van Russisch aardgas. Maar het publieke en politieke verzet tegen het boren naar schaliegas groeit. Daardoor kan de Europese gasrevolutie wel eens in de kiem worden gesmoord. Hoe anders is dat in de Verenigde Staten. Daar was het winnen van schaliegas, dat afkomstig is uit zeer dichte kleisteenlagen, tien jaar geleden nog een marginale activiteit. Maar inmiddels komt 23% van de binnenlandse gasproductie uit schalie. Waar de VS dachten van buitenlandse import afhankelijk te worden, zijn zij nu vrijwel zelfvoorzienend in hun gasbehoefte. Schaliegas wordt daar met recht een 'game changer' genoemd. De Amerikaanse gasrevolutie kwam niet uit de lucht vallen. De aanwezigheid van schaliegas was al lange tijd bekend. Het ontbrak echter aan de technische middelen om het te winnen. Schaliegas en andere vormen van onconventioneel gas zitten in weinig poreuze aardlagen die moeten worden gebroken om het eruit te krijgen. Voor dat breken - 'fracking' in jargon - wordt horizontaal door de betreffende aardlaag geboord. Vervolgens wordt onder hoge druk een mengsel van water, zand en chemicaliën ingespoten om haarscheurtjes in het gesteente te maken, waardoor het gas kan gaan stromen. In de VS wordt deze methode op grote schaal toegepast. Ook Europa beschikt over aanzienlijke reserves schaliegas, zij het op een bescheidener schaal dan de VS. Het zou gaan om ongeveer zes keer de huidige Europese reserves aan normaal aardgas. De cijfers fluctueren echter nogal omdat het Europese onderzoek nog in de kinderschoenen staat. Polen en Frankrijk hebben de grootste schaliegasreserves. Ook in Noorwegen, Oekraïne en Zweden zit naar verwachting veel in de bodem. Dat is een aanlokkelijk perspectief voor gas- en oliemaatschappijen. In een golf van landjepik hebben zij de afgelopen jaren op grote schaal licenties aangevraagd om veelbelovende locaties te mogen onderzoeken op de aanwezigheid van met name schaliegas. De meeste licenties zijn afgegeven in Polen en Frankrijk. Maar ook in Duitsland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk wordt naar schaliegas gespeurd. Nog nergens in Europa wordt het gas op commerciële basis gewonnen. In Nederland heeft de regering het Britse Cuadrilla toestemming gegeven voor twee proefboringen in de Brabantse plaatsen Boxtel en Haaren. De lokale overheid in Boxtel heeft inmiddels al een bouwvergunning voor een boorput afgegeven. Maar in Haaren stuit de uitgifte van zo'n vergunning op verzet van burgers en drinkwaterbedrijf Brabant Water. Tegenstanders vrezen dat de gebruikte chemicaliën in het grondwater komen. Elders in Europa speelt ook de angst voor geluidsoverlast en mogelijke aardschokken. Daarnaast willen mensen gewoon geen boortorens in het landschap zien, maar om schaliegas te winnen zijn juist relatief veel boorinstallaties nodig.

1 of 3

30/04/11 11:17

Verzet tegen Europese versie van Amerikaanse aardgasrevolutie...

http://www.fd.nl/artikel/22048005/verzet-tegen-europese-versi...

De Amerikaanse documentaire Gasland speelt een belangrijke rol in het aanjagen van verzet tegen de winning van schaliegas. De film, die dit jaar was genomineerd voor een Oscar, schetst een alarmerend beeld over de winning van schaliegas in de Verenigde Staten. Gasland gaat niet alleen in op verontreiniging door chemische middelen, maar ook op het gevaar van weglekkend methaan. In een sleutelscène van de film houdt een inwoner van Pennsylvania een aansteker bij een lopende waterkraan, waarna het water in de fik vliegt. Mede dankzij de onrust die Gasland veroorzaakte, heeft Frankrijk recentelijk een moratorium ingesteld voor proefboringen naar schaliegas. Ook de Duitse deelstaat Noord-Rijnland-Westfalen heeft een stop afgekondigd. En in de deelstaat Saksen stuit Exxon Mobil op fel verzet van actiegroep Schönes Lünne, die boringen rond het gelijknamige dorpje wil tegengaan. Het is opvallend dat het verzet juist nu groeit, want het winnen van onconventioneel gas is niet nieuw. Al tientallen jaren wordt op allerlei plekken gas uit dichte aardlagen gewonnen door die te 'fraccen'. In Nederland is dat bijvoorbeeld onder Ameland gebeurd. Het ging daarbij om zogenoemd tight gas. Dat zit in dezelfde soort ondergrond als normaal aardgas, maar die is iets minder poreus. Daarom werd er gefract. Dat werd gezien als een logisch verlengstuk van de normale gaswinning. Pas redelijk recentelijk wordt daar het label onconventionele winning op geplakt. Die term is vooral in zwang gekomen sinds het werkterrein is uitgebreid naar schaliegas. Dat zit in kleisteenlagen en is moeilijker te winnen. Maar nu dat steeds vaker op een winstgevende manier lukt, worden tot voor kort waardeloos geachte gebieden plots interessant voor olie- en gasmaatschappijen. Die uitdijende activiteitendrang leidt vooral in West-Europa tot frictie met omwonenden. Om de winning van schaliegas in Europa van de grond te krijgen, zullen betrokken partijen meer moeten doen aan voorlichting van het publiek. Bijvoorbeeld over de mix van chemicaliën die bij het fraccen wordt gebruikt. De fabrikanten houden de samenstelling van de mix nu uit concurrentieoverwegingen geheim. Daarmee staat de deur wagenwijd open voor angstverhalen, speculatie en kritiek. Ook is er meer onderzoek nodig om de boortechnieken milieuvriendelijker te maken. Wat in de relatief dunbevolkte VS kan, is in grote delen van Europa onmogelijk. 'We zullen de milieu-impact moeten terugbrengen', erkende Berend Scheffer van Energiebeheer Nederland (EBN) vorige week tijdens een congres voor de Nederlandse gasindustrie. 'Vooral in de VS wordt daar al veel onderzoek naar gedaan. Men kijkt bijvoorbeeld hoe het gebruik van chemicaliën en water kan worden verminderd.' Ook de TU Delft bereidt een onderzoeksagenda voor rond onconventioneel gas. Toch erkennen veel deskundigen dat het moeilijk zal zijn het vertrouwen van burgers te winnen. Daarvoor is de techniek te ingewikkeld en zijn de wetenschappelijke rapporten te complex. Voor de gemiddelde bewoner wordt het dan geen kwestie van begrijpen, maar van wel of niet geloven. En dat zijn moeilijk te winnen gevechten. Om lokale steun te winnen, organiseren gas- en oliemaatschappijen volop informatiebijeenkomsten. De vraag is hoeveel dat uithaalt. Een vergelijking met de mislukte poging om CO2 op te slaan onder de gemeente Barendrecht dringt zich op. Ook daar zagen we achterdochtige burgers en werd er gedebatteerd over technieken die alleen specialisten kunnen begrijpen. Uiteindelijk woog het idee 'niet in mijn achtertuin' het zwaarst. Voorstanders van schaliegas benadrukken ook de economische kant van de zaak. Als er nu niet wordt geïnvesteerd in onderzoek en proefboringen, raken Nederland en Europa achterop bij de rest van de wereld, waar dit wel met overtuiging wordt opgepakt. Europees gas is al flink duurder dan in de VS, wat ten koste gaat van de concurrentiepositie. Bovendien raakt het conventionele gas in West-Europa op, waardoor de afhankelijkheid van Russisch gas toeneemt. Als de gasrekening dan nog verder oploopt, krijgen we volgens de voorstanders spijt dat de Europese schaliegasrevolutie niet eerder is ingezet. Jeroen Bos is redacteur van Het Financieele Dagblad Still uit de documentaire 'Gasland'. In een sleutelscène van de film houdt een inwoner van Pennsylvania een aansteker bij een lopende waterkraan, waarna het water in brand vliegt. Beeld: Gasland

2 of 3

30/04/11 11:17

Verzet tegen Europese versie van Amerikaanse aardgasrevolutie...

http://www.fd.nl/artikel/22048005/verzet-tegen-europese-versi...

Copyright (c) 2011 Het Financieele Dagblad
Gerelateerde artikelen

20-04 04-04 19-03 18-03 16-03

Zoeken naar gas 'Volkswoede bedreigt de obligatiemarkten' Onconventioneel gas maakt Europa niet alleen onafhankelijker maar ook veiliger Beurs durft weer te stijgen, maar met angstig oog op Japan Energiemarkten verstoord door dreigende kernramp

Meta-data

Katern/Bijlage Pagina Rubriek Auteur(s) Landen/Regio's Trefwoorden

Het Financieele Dagblad, zaterdag 30 april 2011 Analyse (pag. 24) Analyse Bos, J. EU landen; VS Gasgebouw; oliemarkt

Op dit artikel kan niet meer gereageerd worden.

3 of 3

30/04/11 11:17

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful