Centralna banka Bosne i Hercegovine

2009

Godišnji izvještaj Centralne banke Bosne i Hercegovine

Centralna banka Bosne i Hercegovine

4

STATISTIČKE TABELE SADRŽAJ 9 11 13 13 16 16 17 21 22 25 30 36 39 45 46 49 49 49 56 60 65 68 71 73 74 78 78 79 80 82 84 85 86 90 92 93 101 154 154 156 161 162 163 5 . 10.8.Centralna banka Bosne i Hercegovine Uvodna riječ guvernera Pravni status i odgovornost Centralne banke Bosne i Hercegovine 1.2. Krediti 8. Građevinarstvo 1.3. Struktura bilansa banaka 8. Devizne rezerve 3. Najvažniji događaji u 2009. Rukovodstvo i struktura CBBiH 10. 1.2.2.2. FINANSIJSKI SEKTOR 8. Vladin vanjski dug 1.6. Cijene 1.4. EKONOMSKA KRETANJA U 2009.1. Ekonomska kretanja u BiH 1.4.2.7.2.6. Publikacije i web stranica 10.2. Profitabilnost banaka 8. DODATAK 10. FINANSIJSKI IZVJEŠTAJI 10. Skraćenice 11. Sprovođenje monetarne politike 2. Kapital banaka 8.2. Strane investicije u bankarski sektor 8.2.2.3. Direktne strane investicije 1.9.3. Zaposlenost i plate 1.4.10. Institucionalni okvir bankarskog sektora 8. Monetarni trendovi 2. Kvalitet aktive banaka 8.9. Platni bilans 1.2.2. Ostali dijelovi finansijskog sektora 9.5.1. Bruto domaći proizvod 1. MONETARNA POLITIKA I DEVIZNE REZERVE 2.3.4. Međunarodno okruženje 1. Vladine finansije 1. Industrijska proizvodnja 1.8. MEĐUNARODNA SARADNJA I EVROPSKE INTEGRACIJE 8.2. Karakteristike bankarskog sektora 8. INTERNA REVIZIJA 7.5.1. Realni i nominalni efektivni kurs 2.10. CENTRALNA BANKA BOSNE I HERCEGOVINE KAO BANKARSKI I FISKALNI AGENT 6. Instrumenti monetarne politike: obavezna rezerva 2.7. UPRAVLJANJE GOTOVINOM/POSLOVANJE TREZORA 5.2.1. Kamatne stope 8. PLATNI PROMET CBBiH I KOMERCIJALNIH BANAKA 4.1.2.

Centralna banka Bosne i Hercegovine 6 .

dr. sjednici Upravnog vijeća Centralne banke Bosne i Hercegovine. guverner 7 .izvještaj o stanju privrede. Godišnji izvještaj Centralne banke Bosne i Hercegovine za 2009. koji sadrži ove izvještaje.03. Zakona o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine (“Službeni list Bosne i Hercegovine” broj I/97) propisana je obaveza Centralne banke Bosne i Hercegovine da u roku od tri mjeseca nakon završetka finansijske godine podnese Parlamentarnoj skupštini Bosne i Hercegovine tri dokumenta: .2010.izvještaj o svom poslovanju tokom godine i . Kemal Kozarić. U skladu s navedenim članom urađen je Godišnji izvještaj Centralne banke Bosne i Hercegovine za 2009. . održanoj u Sarajevu 31. razmatran je na 4.Centralna banka Bosne i Hercegovine Članom 64.finansijski izvod ovjeren od revizora.

Centralna banka Bosne i Hercegovine 8 .

Ipak. te preuzelo svoju ulogu i nastavilo sigurno voditi našu instituciju. Novo Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine je jednoglasno izabralo novog (starog) guvernera na novi mandatni period. ali da je prisutan rast nekvalitetnih kredita (NPL – non performing loans) koji su dostigli 5. augusta izabrano novo Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine. U nezavidnom okruženju. Zabilježen je znatan budžetski deficit na svim novoima vlasti u BiH. završe uspješno. a jedan od potpisnika bila je i Centralna banka Bosne i Hercegovine. Milenko Krajišnik i dr.1 milijardu KM. Vasilj Žarković. koju je.2%. ipak. a devizne rezerve su ostale stabilne i iznosile su na kraju godine 6. Jedan od značajnijih događaja za bankarski. 9 dr. a čine ga tri ministra finansija.Centralna banka Bosne i Hercegovine Uvodna riječ guvernera Godina iza nas bila je. uglavnom. Početna nervoza je savladana. Kemal Kozarić. dr. teško finansirati. izgledao je još teži. Zajedno s agencijama za bankarstvo Republike Srpske i Federacije Bosne i Hercegovine. te sa sigurnošću možemo konstatirati da je bankarski sektor u BiH visoko likvidan. te da osiguramo finansijsku stabilnost u cjelosti je ispunjena. Fikret Čaušević.7% i iznosi 24. a što smo od početka krize u BiH koristili tri puta.92%. Naša misija da održimo monetarnu stabilnost. dr. sa ograničenim brojem monetarnih instrumenata. Naš zadatak. kojom su se komercijalne banke. pod uticajem ekonomske krize koja je imala određene posljedice i na finansijski i na realni sektor i na sve građane u Bosni i Hercegovini. dr. na duži rok. a znak povjerenja u bankarski sektor bio je povrat dijela podignutih depozita u banke tokom 2009. Formiran je i Komitet za finansijsku stabilnost kojim predsjedava guverner Centralne banke Bosne i Hercegovine. uspjeli smo održati bankarski sektor likvidnim. Prošla godina bila je posebno važna za Centralnu banku Bosne i Hercegovine. zabilježen je pad kreditnog rasta. vrijednom 1. Bankarski sektor je ostao stabilan i izuzetno je važno da su banke uspješno odgovorile na sve zahtjeve svojih klijenata za isplatu depozita. Centralna banka Bosne i Hercegovine počela je s testovima na stres za sve komercijalne banke kako bi se pratilo stanje u kojem se nalazi bankarski sektor. nezaposlenost je povećana za 0. bio je potpisivanje Bečke inicijative. Kemal Kozarić guverner . u sastavu: dr. što je bio razlog da Fiskalno vijeće BiH jednoglasno donese odluku o novom stand-by aranžmanu. jedinog instrumenta monetarne politike koji nam je na raspolaganju. jer je 11. Naravno. Evidentan je pad izvoza od 17% i pad uvoza od 26%. Ovaj dokument potpisan je na incijativu Međunarodnog monetarnog fonda i Evropske banke za obnovu i razvoj. vlasti su se obavezale i na niz teških reformi koje bi trebale uticati na smanjenje javne potrošnje. Željko Šain.2 milijarde EUR. kroz ovaj aranžman. dva direktora agencija za bankarstvo i direktor Agencije za osiguranje depozita Bosne i Hercegovine. ali i finansijski sektor u cjelini. obavezale da će ostati kreditno aktivne i adekvatno kapitalizirane u našoj zemlji. politikom stope obavezne rezerve. inflacija je tokom cijele godine bila ispod 2%. čije ispostave djeluju u BiH. To je pomoglo vlastima u BiH da 2009.1%. u kojem nakon niza godina znatnog rasta prvi put bilježimo negativan rast (odnosno pad) BDP-a od -3.

također.78 miliona KM. Mila Gadžić. Gordana Ković i dr. I ovom prilikom želim zahvaliti kolegama čiji je mandat završen na njihovom doprinosu dosadašnjim rezultatima Centralne banke Bosne i Hercegovine. da zadržimo stabilnost finansijskog sektora. iza nas je izuzetno naporna godina. Dragan Kulina. Na kraju. Uprave CBBiH i svim uposlenicima CBBiH na profesionalnoj angažiranosti i izuzetnom doprinosu u postizanju dobrih rezultata. Radomir Božić i glavni interni revizor dr. ostvarila profit u iznosu od 95. te je u 2009. Sve ove promjene donijele su novi kvalitet. nastavimo s konzistetnom i odgovornom monetarnom politikom na principima valutnog odbora. Izabran je i novi Revizorski komitet koji čine Kasim Omičević. Naša namjera je da i u 2010.47 miliona KM na račun obaveza prema budžetu BiH. došlo do promjena. 10 . puna izazova. ali sa zadovoljstvom možemo konstatirati da smo na sve izazove odgovorili na najbolji mogući način. novi entuzijazam i ideje i siguran sam da će Centralna banka Bosne i Hercegovine i u narednom periodu zadržati izuzetno visok nivo profesionalizma i kvaliteta u obavljanju zadataka. te je izabran novi viceguverner nadležan za bankarstvo dr. Djelujući u složenom okruženju. a 57. Centralna banka Bosne i Hercegovine postigla je zavidan finansijski rezultat. U svakom slučaju. želim zahvaliti svim članovima Upravnog vijeća Centralne banke Bosne i Hercegovine. te nastavimo s razvojem naših kapaciteta u upravljanju rizicima. od čega će 38.Centralna banka Bosne i Hercegovine U Upravi CBBiH je.31 milion KM biti usmjeren na račun generalne rezerve Centralne banke Bosne i Hercegovine.

Republike Srpske. Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine je organ Centralne banke Bosne i Hercegovine nadležan za utvrđivanje monetarne politike i kontrolu njenog provođenja. Centralna banka Bosne i Hercegovine je potpuno nezavisna od Federacije Bosne i Hercegovine.Aneksom 4. a u cilju objektivnog sprovođenja svojih zadataka. . juna 1997. 1/97.da postigne i očuva stabilnost domaće valute (konvertibilna marka) tako što je izdaje. 14/03. 1 “Službeni glasnik BiH”.da učestvuje u radu međunarodnih organizacija koje rade na utvrđivanju finansijske i ekonomske stabilnosti.Centralna banka Bosne i Hercegovine Pravni status i odgovornost Centralne banke Bosne i Hercegovine U skladu sa Ustavom . . . nadležnih za izdavanje bankarskih licenci i superviziju banaka. u skladu sa ovlaštenjima utvrđenim Zakonom o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine. . osnovana Zakonom o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine koji je usvojio Parlament Bosne i Hercegovine 20. odnosno jedan euro iznosi 1. Osnovni ciljevi i zadaci Centralne banke Bosne i Hercegovine. . . uz puno pokriće u slobodnim konvertibilnim deviznim sredstvima. Od 1. Centralna banka Bosne i Hercegovine svoju djelatnost obavlja preko Upravnog vijeća Centralne banke Bosne i Hercegovine.da održava odgovarajuće platne i obračunske sisteme. te zastupa Bosnu i Hercegovinu u međuvladinim organizacijama o pitanjima monetarne politike. u skladu sa aranžmanom poznatim pod nazivom valutni odbor. prema fiksnom kursu: jedna konvertibilna marka za jednu njemačku marku.da izdaje propise i smjernice za ostvarivanje djelatnosti Centralne banke Bosne i Hercegovine. Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini. . odnosno depozite entiteta i njihovih javnih institucija na osnovu zajedničke odluke entiteta. te bilo koje javne agencije i organa. 1 i počela je s radom 11. organizaciju i strategiju Centralne banke Bosne i Hercegovine. augusta 1997. januara 2002.511292 eura. Guverner je glavni izvršni funkcioner zadužen za svakodnevno poslovanje Centralne banke Bosne i Hercegovine. utvrđeni Zakonom o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine jesu: . 76/06 i 32/07 11 . Uprave CBBiH i osoblja. konvertibilna marka je vezana za euro prema kursu jedna konvertibilna marka za 0. kao i depozite komercijalnihbanaka.955830 konvertibilnih maraka. 29/02. u okviru ovlaštenja utvrđenih Zakonom o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine. Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine se sastoji od pet članova koje imenuje Predsjedništvo Bosne i Hercegovine i između svojih članova bira guvernera koji je ujedno i predsjedavajući.da drži službene devizne rezerve i upravlja njima na bezbjedan i profitabilan način. 9/05. Centralna banka Bosne i Hercegovine je institucija Bosne i Hercegovine. 13/03.da definira i kontrolira provođenje monetarne politike Bosne i Hercegovine.da koordinira djelatnosti agencija za bankarstvo entiteta.da prima depozite od institucija na nivou Bosne i Hercegovine.

Za kontrolu rizika u Centralnoj banci Bosne i Hercegovine guverner.Centralna banka Bosne i Hercegovine Uprava CBBiH koju čine guverner i tri viceguvernera (koje imenuje guverner. uz odobrenje Upravnog vijeća Centralne banke Bosne i Hercegovine. imenuje glavnog internog revizora i zamjenike glavnog internog revizora. kao glavnog izvršnog funkcionera. tri glavne jedinice sa sjedištem u Sarajevu. Poslovanje Centralne banke Bosne i Hercegovine ostvaruje se preko Centralnog ureda sa sjedištem u Sarajevu. uz odobrenje Upravnog vijeća Centralne banke Bosne i Hercegovine) na zahtjev guvernera. 12 . Mostaru i Banjoj Luci i dvije filijale sa sjedištem na Palama i u Brčko Distriktu. operativno provodi aktivnosti Centralne banke Bosne i Hercegovine i usklađuje aktivnosti organizacionih jedinica.

globalna ekonomija je ponovo počela da bilježi blagi rast. najviše zahvaljujući privatnim investicijama. EKONOMSKA KRETANJA U 2009. a sve s ciljem podsticanja ekonomske aktivnosti. finansijska tržišta su polako počela da se oporavljaju. godinom. Vlade širom svijeta su preduzimale razne mjere kako bi spriječile da njihove ekonomije dožive totalni kolaps. uz rast nezaposlenosti koja je na kraju godine bila na rekordnom nivou u posljednjih nekoliko decenija od 9. Tako je FED cijelu godinu zadržao referentnu kamatnu stopu u rasponu od 0-0.1 Međunarodno okruženje ■ Svijet Nakon nezapamćene recesije globalnih razmjera koja se prenijela i u 2009. Smanjenje realnog BDP-a u prvoj polovini 2009.3%.25%. privatnih investicija i lične potrošnje. u drugoj polovini je došlo do rasta.7% na godišnjem nivou. Vlade su kreirale velike fiskalne podsticajne programe u različitim oblicima. koji su djelomično bili nadoknađeni pozitivnim uticajem potrošnje savezne vlade. kada je zabilježen njegov rast od 0.4% u 2009. U zadnjem kvartalu 2009.4%. a ECB veći dio godine je zadržala referentnu kamatnu stopu na nivou od 1%.Centralna banka Bosne i Hercegovine 1.50%. izvoza. Dok je u prvoj polovini godine postojao pad. Banka Engleske je veći dio godine zadržala referentnu stopu na rekordno niskom nivou od 0. a koji uključuju pružanja garancija za plasmane kredita realnom sektoru ekonomije. Tek u drugoj polovini 2009. Centralne banke širom svijeta su reagovale brzo i preduzimale su hitne mjere smanjivanja referentnih kamatnih stopa. u 2009. izvozu i ličnoj potrošnji. globalna ekonomija je proživljavala svoje najteže periode od 1930-ih. 1. što ukazuje da je ekonomija na izlasku iz recesije s pozitivnim izgledima za budućnost.4%. prvenstveno odražava negativan doprinos direktnih stranih investicija. Što se tiče cjenovnih kretanja. zabilježen je rast BDP-a od 5. Centralne banke su posezale za nekonvencionalnim mjerama s ciljem ubrizgavanja dodatne likvidnosti i podsticanja kreditne aktivnosti. zabilježena je deflacija koja je u prosjeku iznosila 0. u poređenju sa 2008. 13 . U SAD-u je realni BDP smanjen za 2. a finansijski uvjeti na tržištu su ukazivali na prve znakove stabilizacije. Nakon nezapamćenog pada u globalnoj aktivnosti (najvećeg od perioda II svjetskog rata).

ECB je odlučila zadržati referentnu kamatnu stopu na rekordno niskom nivou od 1%. a što je uticalo na globalna deflatorna kretanja. i globalni rast potražnje za naftom na svjetskom tržištu. BDP je realno pao za 4. najviše zahvaljujući boljim finansijskim uvjetima koji su uslijedili nakon intervencija vlada širom svijeta. a u EU27 BDP je pao za 4.8% u zoni eura i 0. Međutim. dosegla nivo od 0. što predstavlja pogoršanje u poređenju sa 2008. U julu 2009.7%.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 1.9% u EU27. BDP realno porastao za 0. Međunarodna organizacija za energiju objavila je da će potražnja za ovim energentom nastaviti s daljim rastom i u 2010. Cijena sirove nafte na svjetskom tržištu je tokom 2009.9%. što je najniže od 2004. naglašeno oscilirala. U toku 2009. u zoni eura zabilježena je deflacija od 0.5%. i u decembru 2009. U EU27 stopa nezaposlenosti je rasla tokom godine. u zoni eura zabilježena stopa nezaposlenosti od 9.0% u zoni eura. dok je tokom 2008.2 dolara po barelu. koja je postepeno prerasla u inflaciju. u decembru 2009.1%. 14 . tako da je u decembru 2009. zabilježena je na nivou od 9. i u decembru 2009. što ukazuje na ekonomski oporavak.9%. cijena je bila 75. te je u februaru pala na nivo od 44. prvenstveno SAD-a i Kine.2 dolara po barelu. kao rezultat velike korelacije cijena sirove nafte i njene potražnje. kada je iznosila 8%.1: Referentne stope svjetskih centralnih banaka ■ Evropska Unija Evropa je počela da pokazuje prve znakove oporavka od finansijske krize u drugom tromjesečju 2009. Uvjeti na tržištu rada su bili dosta loši u EU.

2: Cijena sirove nafte i godišnje stope inflacije Izvori: Eurostat. pad realnog BDP-a je bio 16% u baltičkim državama. a u baltičkim državama i do 20%. 6% u Centralnoj Evropi i oko 4% u zemljama Jugoistočne Evrope. ali drugi krug posljedica počinje se ogledati kroz slabu domaću potražnju. kada je realni BDP u prosjeku na godišnjoj osnovi pao za 7. Od svih tranzicionih zemalja.7%. a dok je u Srbiji pad BDP-a iznosio 3. Pad ekonomske aktivnosti u zemljama Jugoistočne Evrope bio je najizraženiji u drugom kvartalu 2009. povećanu stopu nezaposlenosti i pogoršane fiskalne pozicije. U ostalim državama. Izvor: BIS 15 .3: Glavni ekonomski indikatori za zemlje Jugoistočne Evrope u 2009. Bureau of Labor Statistics ■ Zemlje u okruženju Direktni uticaji krize na finansijska tržišta u našem regionu polako su iščezli. smanjenje profita korporacija. Grafikon 1.9%. Hrvatska je zabilježila pad realnog BDP-a od 5.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 1.3%. samo su Albanija i Poljska ostvarile pozitivan rast BDP u 2009.

što je imalo višestruke negativne posljedice u BiH. znatno je smanjena usljed pada uvoza robe u većem obimu u odnosu na izvoz u 2009. Inflatorni pritisci su se smanjili najviše kao rezultat pada ukupne ekonomske aktivnosti. te smanjenje cijena metala.2. ipak blago narasla usljed povećanih fiskalnih deficita. smanjenje potražnje za izvozom. Deficit tekućeg računa u većini zemalja Jugoistočne Evrope je prepolovljen. Generalno gledajući. kao što je to bila situacija u Mađarskoj. Prvi znakovi preljevanja ekonomske recesije pojavili su se krajem 2008.1 Bruto domaći proizvod Poslije višegodišnje ekonomske ekspanzije i relativno visokih stopa rasta. Poljskoj i Rumuniji. i početkom 2009. Makedoniji. 1. koja je bila prisutna u prethodnim godinama. Domaća ekonomija je nailazak ove krize dočekala sa ozbiljnim fiskalnim deficitom i vrlo osjetljivom vanjskom pozicijom zemlje i nezavršenim procesom tranzicije. a posljedice na domaću ekonomiju odrazile su se u prvoj polovini 2009. Upravo to se reflektiralo i na domaću ekonomiju. jer nisu bile izložene deprecijaciji deviznog kursa krajem 2008. a najveći razlog za to je pad uvoza zbog pada globalne potražnje i koji je zabilježio pad u rasponu od 27% do 39% i naglašeno smanjenje kapitalnih priliva. Ekonomska kretanja u BiH 1. U drugoj polovini 2009. inflacija je opala brže u državama koje imaju režim fiksnog deviznog kursa. Glavna tri kanala za transmisiju krize za sve zemlje sa tržištima u nastajanju bili su: naglo smanjenje kapitalnih priliva. Međutim. pojavila se deflacija na godišnjoj osnovi u Bosni i Hercegovini.Centralna banka Bosne i Hercegovine Inflacija se u većini zemalja Jugoistočne Evrope znatno smanjila tokom 2009. te nije bilo prostora da se poduzmu poticajne fiskalne mjere. Neto izvoz je na taj način ublažio pad BDP-a u 2009. fiskalna pozicija je bila vrlo napregnuta i glavni fokus je bio na izmirenju ranije preuzetih obaveza. Bugarskoj. Negativna vrijednost neto izvoza. Domaća lična potrošnja je stagnirala pod uticajem porasta nezaposlenosti i usporavanjem rasta plata. Sloveniji. Investicije su znatno smanjene uslijed mnogo nižih kapitalnih priliva. pa se bilježi smanjenje uvoza kapitalnih proizvoda za 39%.2. 16 . uprkos padu javnih prihoda. imala izraženu kontrakciju uzrokovanu globalnom recesijom. a i obim domaće proizvodnje kapitalnih proizvoda je niži za 18%. domaća ekonomija je u 2009. Vladina potrošnja je.

BDP je pretrpio znatno smanjenje zbog opadanja aktivnosti u prerađivačkoj industriji (čiji je udio u BDP-u oko 11. U okolnostima globalne ekonomske krize nedovoljno rekonstruirana industrija.2%. Relativno povoljna kretanja u energetici i poljoprivredi imala su pozitivan doprinos bruto dodatoj vrijednosti i spriječili su da ekonomski pad u protekloj godini ne bude veći. Kako dodata vrijednost industrijske proizvodnje učestvuje sa 17. 1.7 procenata u ukupnoj bruto dodatoj vrijednosti (BDV). gasom i vodom poraslа za neznat17 . ali će oporavak biti relativno usporen zbog pada investicija i usporenog oporavka vanjske potražnje.2. Nominalna vrijednost bruto domaćeg proizvoda se procjenjuje na 23. pokazuje da je proizvodnja u rudarstvu pala za 2.8%.5%). a u skladu s navedenim konstatacijama. obim industrijske proizvodnje u 2009. Posmatrajući s proizvodne strane. Posmatrano u odnosu na druge zemlje s rastućim tržištima u Evropi.950 milijardi KM. i 2009.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 1. pokazivala je znakove ozbiljnog usporavanja. ali i zbog znatno nižih aktivnosti u finansijskom posredovanju i trgovini.3%. naročito na početku. prerađivačkoj industriji za 4. s obzirom da je većina cijena bila na istom nivou u 2008. zatim u građevinarstvu. domaća ekonomija je zabilježila relativno blagi pad.6%. Analiza strukture indeksa industrijske proizvodnje u BiH. prvi put je zabilježio pad za 3. može se smatrati relativno pouzdanim indikatorom kretanja ukupnih privrednih aktivnosti u BiH. dok je proizvodnja i snabdijevanje električnom energijom.2 Industrijska proizvodnja ■ BiH Poslije višegodišnjeg dinamičnog industrijskog rasta. uzimajući u obzir da se ukupni deflator praktično nije mijenjao. da bi sa krajem godine industrijska aktivnost ipak bila intenzivirana.4: Nominalni BDP i stope rasta realnog BDP-a Na osnovu ovakvih kretanja procjenjuje se da je ekonomski pad iznosio oko 3.

4 RS 92.2 Istovremeno. Brod.4 83. BiH C-rudarstvo D-prerađivačka industrija E-el.3%.1: Indeksi industrijske proizvodnje (2008=100) 2009.6 procentnih poena (posljedica pada proizvodnje u 2009). dok su u RS oscilacije stope rasta nešto blaže i variraju sedam procentnih poena oko njene prosječne vrijednosti (posljedica niske stope rasta u 2007). Pri tome.7 FBiH 96. gas i voda UKUPNO INDUSTRIJA 97.9%). Uočljivo je da su u dva entiteta zabilježeni različiti trendovi.9 95. 18 . 2 Privatizirana Rafinerija nafte i naftnih derivata B.Centralna banka Bosne i Hercegovine nih 0. u preostalih 10 podpodručja zabilježen je pad obima proizvodnje. u vađenju ruda metala za čak 27.0 U okviru rudarstva.0%. energija. a u RS od 15.7 88. U okviru prerađivačke industrije samo u četiri od 14 podpodručja ostvaren je rast obima proizvodnje.6% i hemikalija za 34. ■ FBiH i RS U FBiH u posljednjih pet godina ostvarena je prosječna stopa rasta industrijske proizvodnje od 3.4 100.5 135. u FBiH stopa rasta varira 7.9%.1%. a u dva podpodručja ostvarene su visoke stope rasta proizvodnje (proizvodnja koksa i derivata nafte za 398. te vađenju ostalih ruda i kamena pad proizvodnje za 18. dok je u RS ostvaren rast. Grafikon 1. u vađenju ugljena.2 95.5%. lignita i treseta na nivou BiH zabilježen je pad obima proizvodnje za 2.2%.5: Godišnje stope rasta industrijske proizvodnje 2005.9 119. Tabela 1. a počela s radom krajem 2008. jer ukupna industrijska proizvodnja u FBiH ima naglašen pad.1 96.1 107.-2009.

U FBiH.9%.0%. pokazuje da je u oba entiteta zabilježena visoka stopa pada industrijske proizvodnje u prvom mjesecu posmatrane godine. respektivno.1%.5% (izdavačka djelatnost) do 12. osim mašina i opreme. proizvodnja medicinskih. Pad proizvodnje veći od 10% zabilježen je u četiri podpodručja (proizvodnja baznih metala. lignita i treseta zabilježen je pad obima proizvodnje za 2. kancelarijskih mašina i računara (-60. proizvodnji proizvoda od gume i plastičnih masa. dorada i bojenje krzna.1% i 4. osim namještaja.9%. preciznih i optičkih instrumenata. proizvodnji namještaja. Izuzetno visoke stope pada proizvodnje zabilježene su u podpodručjima koja obuhvataju proizvodnju motornih vozila. Analiza strukture indeksa industrijske proizvodnje pokazuje da je u svim područjima koja konstituiraju indeks industrijske proizvodnje.3%. te proizvodnju ostalih saobraćajnih sredstava (-45. proizvodnja odjevnih predmeta. vađenju ruda metala pad za 20. u 2009.6% i proizvodnji prehrambenih proizvoda i pića za 6.6: Godišnje stope rasta po područjima industrijske proizvodnje u FBiH U okviru rudarstva u vađenju ugljena. u 2009.2%.6%.6%. a što je posljedica sezonskih faktora. proizvodnji električnih mašina i aparata. U okviru prerađivačke industrije u 17 od 22 podpodručja zabilježen je pad obima proizvodnje. i to proizvodnji tekstila za 9. u FBiH se bilježi prosječna mjesečna stopa pada industrijske proizvodnje od 0.2%).Centralna banka Bosne i Hercegovine Kretanje indeksa industrijske proizvodnje. Grafikon 1. reciklaži. ostaloj prerađivačkoj industriji. 19 . proizvodnji ostalih proizvoda od nemetalnih minerala. 17. Najmanji pad proizvodnje zabilježen je u dva podpodručja. prikolica i poluprikolica (-70. Pri tome.2%. u odnosu na 2008. štavljenje i obrada kože). gasom i vodom ostvaren pad proizvodnje za 3. proizvodnji drveta i proizvoda od drveta. U samo pet podpodručja bilježi se rast obima proizvodnje i to u rasponu od 0. prerađivačku industriju i snabdijevanje električnom energijom. a obuhvataju rudarstvo. proizvodnji mašina i uređaja. Također je zabilježen pad veći od 20% u: proizvodnji metalnih proizvoda. ostvaren je pad obima industrijske proizvodnje za 11.8%). a u RS prosječna mjesečna stopa rasta industrijske proizvodnje od 0.8% (proizvodnja duhanskih proizvoda). kada se posmatra tekući mjesec u odnosu na prethodni mjesec. te vađenju ostalih ruda i kamena pad za 11.4%).

izdavačka djelatnost.234. proizvodnji duhanskih proizvoda (38. mašina i aparata. prediva i tkanina). U osam podpodručja u kojima je ostvaren rast proizvodnje. proizvodnja proizvoda od gume i plastike.1%. proizvodnji osnovnih metala. odnosno 4. preradi i proizvodnji od drveta i plute. a koji se odvija u kontinuitetu. proizvodnja proizvoda od ostalih minerala. Pored toga. reciklaža) zabilježen je pad obima proizvodnje veći od 20%.1%). a visok pad od preko 30% zabilježen je u proizvodnji drugih el. energijom.7%). TV i komunikacijske opreme (manji obim proizvodnje za 56. izuzetno visoke stope rasta proizvodnje ostvarene su u proizvodnji ostalih saobraćajnih sredstava (stopa rasta 1. preciznih 3 Jedna grana više nego u FBiH.2%) i proizvodnji koksa i derivata nafte (1. odnosno za 30. zabilježen je u proizvodnji radio. odnosno za 7. TV i komunikacione opreme.9%. dorada i bojenje krzna. gasom i vodom ostvaren rast obima proizvodnje za 35. u tri podpodručja (proizvodnja ostalih mašina i uređaja.7: Godišnje stope rasta po područjima industrijske proizvodnje u RS U okviru rudarstva u vađenju ugljena (kamenog i mrkog). u odnosu na 2008. u 2009. te u proizvodnji medicinskih. lignita i treseta ostvaren je rast obima proizvodnje za 8. a odnosi se na proizvodnju radio. proizvodnja tekstila.5%.3% (proizvodnja kancelarijskih i računarskih mašina). dok je pad proizvodnje veći od 10% zabilježen u četiri podpodručja (proizvodnja odjevnih predmeta.Centralna banka Bosne i Hercegovine U RS. dok je u područjima koja se odnose na prerađivačku industriju i snabdijevanje el.6%. U preostala dva podpodručja u okviru prerađivačke industrije bilježi se pad proizvodnje za 4. I pored činjenice da je u prerađivačkoj industriji u cjelini ostvaren visok prosječan rast obima proizvodnje. Grafikon 1. 20 .3%. u većini podpodručja (u 15 od 23)3 zabilježen je pad proizvodnje.6% (proizvodnja kože i predmeta od kože). proizvodnji metalnih proizvoda. Najveći pad proizvodnje.331.4%). proizvodnji namještaja i sl.0%. dok je u vađenju ruda metala i vađenju ostalih ruda i kamena zabilježen pad za 33.5%). a zatim i u proizvodnji hemijskih proizvoda (150. Analiza strukture indeksa industrijske proizvodnje pokazuje da je u području koje se odnosi na rudarstvo zabilježen pad proizvodnje za 6. ostvaren je rast obima industrijske proizvodnje za 19. osim mašina.1%. proizvoda.

vrijednost izvršenih građevinskih radova je 725. predstavlja važnu djelatnost koja učestvuje sa 5. što predstavlja navedeni godišnji pad od 8. koja je prolazila kroz proces tranzicije ali i proces obnove i rekonstrukcije zemlje. u 2009.8 miliona KM ili 50. Usprkos problemima koji su pratili proces privatizacije bh. u odnosu na treći kvartal. znatno je porastao nivo stranih investicija.8%. te manji rast u proizvodnji celuloze. 1.0% U FBiH u 2009.6 miliona KM ili 49. a u RS 11.Centralna banka Bosne i Hercegovine i optičkih instrumenata (12. a na visokogradnju 361. je 715. se usljed recesije bilježi pad vrijednosti izvršenih građevinskih radova i to u FBiH za 28.2%.2. Posmatrano na kvartalnom nivou u oba entiteta u četvrtom kvartalu.3 Građevinarstvo Građevinarstvo u bh. Tako se u periodu od 2005.6%. proizvodnji motornih vozila i prikolica (0. 4 Izvor podataka Zavod za statistiku FBiH 21 . ili 17. ekonomije u 2007.1%). te proizvodnji hrane i pića (0. zabilježen je rast obima industrijske proizvodnje (u FBiH 3. ili 36.2%. 4 U RS vrijednost izvršenih radova u 2009. Grafikon 1.4 miliona.4 miliona KM i manja je za 285. ekonomiji. papira i proizvoda od papira (1. do 2008.1%. a u RS za 8.0 miliona KM.1%. a u RS za 97.4%.4% u bruto dodatoj vrijednosti. i 2008. Od ukupne vrijednosti izvršenih radova na niskogradnju se odnosi 363. a vrijednost radova u visokogradnji manja je za 74. Rast stranih ulaganja povoljno je uticao i na djelatnost građevinarstva.9 miliona KM i manja je za 62.0%.6. – 2009. Pri tome je vrijednost radova u niskogradnji manja za 210.5 miliona KM.3%).7%).8: Vrijednost izvršenih radova u FBiH i RS 2005. bilo da je riječ o gradnji objekata visoke gradnje ili infrastrukturnoj izgradnji. ekonomije.9%.3%).2%) što bi mogao biti indikator početka laganog oporavka bh. vrijednost izvršenih radova u ovoj djelatnosti u FBiH povećala za 79. Za razliku od prethodnih godina kada su bilježene visoke stope rasta vrijednosti izvršenih građevinskih radova.

prije svega nafte. Naime. Ovo ima za posljedicu znatan pad cijena energenata (prije svega nafte) i hrane. ali je. prosječne cijene u decembru 2009. niža nego u EU i EMU.2. u svim ostalim zemljama stope inflacije više su nego BiH. Estonija i Litva). u odnosu na prosječne cijene u 2005. U drugom polugodištu u BiH cijene neznatno variraju uz tendenciju laganog rasta. veće su za 16. u BiH se u prvoj polovini 2009. Ovakvo kretanje cijena tokom godine uvjetovalo je da prosječna godišnja inflacija u 2009. Tokom 2009. zabilježi pad cijena (deflacija) za 0. također. inflacija bila jednaka 0. u decembru 2009.8%).-2009. pod uticajem globalnog pada cijena. pod uticajem globalne ekonomske krize dolazi do usporavanja ukupnih ekonomskih aktivnosti i pada tražnje na svjetskim tržištima. odnosno da se u 2009.6 osim Makedonije gdje se bilježi viša stopa deflacije (0. U ovakvim okolnostima inflacija u BiH u 2009. u odnosu na 2008. niža je nego u uporedivim ekonomijama. 5 6 Rast cijena nafte i hrane u 2008. bude negativna. tako da je. posmatrano na godišnjem nivou.1%.4.4%.9: Inflacija u BiH 2005. u gotovo svim razvijenim ekonomijama bilježi se pad cijena koji povremeno prijeti da preraste u globalni deflacioni pritisak. bilježi se i rast cijena. Zahvaljujući činjenici da se u trećem. bilježi znatan pad cijena. Cijene U 2009. odnosno blaga inflacija. U poređenju sa zemljama okruženja.0%. odnosno cijene su bile na istom nivou kao i u decembru 2008. koje monetarnu politiku baziraju na valutnom odboru (Bugarska. a posebno četvrtom kvartalu bilježe prvi znaci oporavka vodećih svjetskih ekonomija. 5 Istovremeno. bila 7. pa je u junu zabilježena najveća deflacija od 1. Grafikon 1.Centralna banka Bosne i Hercegovine 1. odnosno 2008.8% na godišnjem nivou.4%. u najvećoj mjeri je uticao na inflaciju u BiH koja je u odnosu na 2007. tako da se cijene ovih dobara na svjetskim tržištima vraćaju na približno isti nivo prije njihove eskalacije u 2007. Zemlje okruženja su zemlje bivše SFRJ 22 .

Centralna banka Bosne i Hercegovine

Tabela 1.2: Inflacija u izabranim evropskim zemljama (u %)
Zemlja BiH Estonija Bugarska Litva BJR Makedonija Slovenija Hrvatska Crna Gora Srbija EMU 16 EU 27 XII 2009. / XII 2008. 0,0 -1,7 0,6 1,3 -1,6 1,8 1,9 1,5 6,6 0,9 1,4 2009. /2008. -0,4 -0,1 2,5 4,5 -0,8 0,9 2,4 3,4 8,4 0,3 1,0

Kretanje mjesečne stope inflacije u BiH pokazuje da se tokom prvih pet mjeseci 2009, kako je već napomenuto, bilježi mjesečni pad cijena za po 0,1% (izuzetak je april kada su cijene pale čak za 1,2%). U drugoj polovini godine, odnosno od juna do decembra, cijene neznatno rastu (izuzetak je august kada su cijene pale za 0,2%). Najveći mjesečni rast cijena u ovom periodu od 0,7% bilježi se u julu i novembru, dok se u ostalim mjesecima bilježi rast cijena za po 0,1%.
Grafikon 1.10: Mjesečne i godišnje stope inflacije u 2008. i 2009.

Struktura indeksa potrošačkih cijena u 2009. pokazuje da je najviši prosječan pad cijena zabilježen kod prevoza (pad cijena za 9,9%) i odjeće i obuće (pad cijena za 3,9%). Pored toga, zabilježen je pad cijena hrane i bezalkoholnih pića za 0,9% i cijena koje se odnose na obrazovanje za 0,2%. Kada se pad cijena prevoza, odjeće i obuće, te hrane i bezalkoholnih pića isključi iz indeksa potrošačkih cijena, odnosno da su ove cijene na godišnjem nivou mirovale, prosječna inflacija u 2009. približno bi bila 1,5%. Prema tome, usljed pada cijena prevoza prosječne cijene u 2009. pale su za 1,4 procentna poena, usljed pada cijena hrane i bezalkoholnih pića za 0,3 pp, a usljed pada cijena odjeće i obuće za 0,2 pp.
23

Centralna banka Bosne i Hercegovine

Grafikon 1.11: Komponente inflacije po glavnim grupama proizvoda

Na drugoj strani, najveći rast cijena bilježi se kod alkoholnih pića i duhana i to za 9,8% (povećane stope akciza), te restorana i hotela gdje je zabilježen rast cijena za 4,9%. Umjereniji rast cijena zabilježen je kod proizvoda i usluga koje se odnose na stanovanje, vodu, električnu energiju, gas i druge energente i to za 3,9%, rekreaciju i kulturu za 3,2%, te ostala dobra i usluge za 2,3%. Rast cijena ostalih komponenti koje čine indeks potrošačkih cijena kretao se u rasponu od 0,8% do 1,5%. Prema tome, kretanje cijena hrane i nafte, na svjetskom tržištu, a kako je to u prethodnom tekstu napomenuto, direktno je uticalo na kretanje cijena u BiH i samim tim na stopu inflacije u 2008, ali isto tako i na stopu deflacije u 2009. Posmatrano po entitetima, kretanja cijena su bila harmonizirana, pa su u FBiH u 2009. potrošačke cijene u prosjeku manje za 0,3%, a u RS za 0,4%.

24

Centralna banka Bosne i Hercegovine

Grafikon 1.12: FBiH i RS - Mjesečni indeksi potrošačkih cijena (CPI)

Mjesečno kretanje cijena između oba entiteta je bilo sinhronizirano u 2009, s tim da je oscilacija nešto jače izražena u RS. U oba entiteta u decembru 2009. u odnosu na novembar cijene su porasle za po 0,1%. Pri tome su prosječne cijene u decembru 2009. u odnosu na prosječne cijene u 2005. u FBiH veće za 16,3%, a u RS za 16,0%. 1.2.5 Zaposlenost i plate Prema Anketi o radnoj snazi7 u 2009. ukupno radnosposobno stanovništvo u BiH je oko 2,6 miliona stanovnika i u odnosu na prethodnu godinu bilježi se pad za oko 55 hiljada, ili 2,1%. Od tog broja oko 1,5 miliona, ili 56,4% stanovnika je neaktivno stanovništvo, a oko 1,1 milion, ili 43,6% je radnoaktivno stanovništvo, što pokazuje da se struktura radnosposobnog stanovništva neznatno promijenila u odnosu na 2008. U neaktivno stanovništvo se svrstavaju osobe do navršene 15. godine života i radnosposobne osobe koje se ne izjašnjavaju niti da su zaposlene niti da su nezaposlene, dok radnoaktivno stanovništvo čine zaposlene i nezaposlene osobe.8 Tabela 1.3: Struktura radnosposobnog stanovništva u BiH
2006. u 000 1 1.1 1.2 Radnosposobno stanovništvo Neaktivno stanovništvo Aktivno stanovništvo 2.733 1.556 1.177 u% 100% 56,90% 43,10% 2007. u 000 2.725 1.529 1.196 u% 100% 56,10% 43,90% 2008. u 000 2.649 1.486 1.162 u% 100% 56,10% 43,90% 2009. u 000 2.594 1.463 1.131 u% 100% 56,40% 43,60%

7

8

Entitetski zavodi za statistiku, zajedno sa Agencijom za statistiku BiH, već četiri godine provode Anketu o radnoj snazi u skladu s metodološkim pravilima i načelima Međunarodne organizacije rada (ILO) i zahtjevima Eurostata, čime je obezbijeđena međunarodna uporedivost podataka u oblasti statistike rada. U tabelama su dati i podaci iz Ankete o radnoj snazi za 2006, 2007. i 2008.

25

Centralna banka Bosne i Hercegovine

Prema anketi u BiH u 2009. bilo je zaposleno oko 859 hiljada stanovnika, dok je u 2008. bilo zaposleno oko 890 hiljada stanovnika. Ovakvo kretanje broja zaposlenih uzrokovalo je smanjenje stope zaposlenosti za 0,5 procentnih poena i ona u BiH u 2009. iznosi 33,1%.9 Stopa zaposlenosti u RS iznosi 37,2%, u FBiH je 30,9%, dok je u Brčko Distriktu najmanja i iznosi 27,0%. Pri tome je procenat zaposlenih u 2009. u poređenju sa 2008. u FBiH manji za 0,9 procentnih poena, u RS za 0,1 pp, dok je u Brčko Distriktu procenat zaposlenih veći za 1,9 pp. Tabela 1.4: Stope aktivnosti stanovništva po entitetima (u%)
2006. BiH FBiH RS 1 1.1 1.2 Stopa aktivnosti Stopa zaposlenosti 2007. DB BiH FBiH RS 2008. DB BiH FBiH RS 2009. DB BiH FBiH RS DB

43,1 43,1 43,3 37,6 43,9 42,3 47,0 39,0 43,9 42,4 47,0 36,8 43,6 41,6 47,4 38,1 29,7 29,1 30,9 23,7 31,2 29,2 35,1 23,4 33,6 31,8 37,3 25,1 33,1 30,9 37,2 27,0

Stopa nezaposlenosti 31,1 32,4 28,5 37,1 29,0 31,1 25,2 40,0 23,4 25,0 20,5 31,9 24,1 25,7 21,4 29,2

Broj nezaposlenih u BiH u 2009. je 272.339 osoba, tako da je stopa nezaposlenosti u 2009. 24,1% i viša za 0,7 procentnih poena nego stopa nezaposlenosti u 2008. Stopa nezaposlenosti je najviša u Brčko Distriktu i iznosi 29,2%, u FBiH je 25,7%, dok je u RS najmanja i iznosi 21,4%. Pri tome je procenat nezaposlenih u 2009. u poređenju sa 2008. u FBiH veći za 0,7 procentnih poena, u RS za 0,9 pp, dok je u Brčko Distriktu procenat nezaposlenih manji za 2,7 pp. Struktura zaposlenih prema područjima djelatnosti pokazuje da je 21,2% osoba koje rade zaposleno u poljoprivredi, 31,5% u nepoljoprivrednoj djelatnosti, a 47,3% u uslužnim djelatnostima. 10 Tabela1.5: Struktura zaposlenih prema području djelatnosti u BiH (u %)
Djelatnost Poljoprivredne Nepoljoprivredne Uslužne djelatnosti Ukupno 2006. 20,5 30,8 48,7 100 2007. 19,8 32,6 47,6 100 2008. 20,5 32,5 47,0 100 2009. 21,2 31,5 47,3 100

U 2009, prema ovim podacima, povećano je učešće zaposlenih u poljoprivredi za 0,7 procentnih poena i uslužnim djelatnostima za 0,3 procentna poena. Smanjenje učešća zaposlenih u nepoljoprivrednim djelatnostima (odnosi se na industriju i građevinarstvo) za jedan procentni poen i rast zaposlenih u poljoprivredi pokazuje da je bh. u velikoj mjeri poljoprivredno orijentirana ekonomija. Inače, rast zaposlenih i visok procenat zaposlenih u uslužnim djelatnostima karakterističan je za razvijene zemlje, gdje doseže čak 2/3 zaposlenih.
9 10 Stopa zaposlenosti se izračunava tako da se broj zaposlenih podijeli s radnosposobnim stanovništvom i pomnoži sa 100; Stopa nezaposlenosti se izračunava tako što se broj nezaposlenih podijeli sa aktivnim stanovništvom (radnom snagom tj. zaposlenim + nezaposlenim) i pomnoži sa 100. Grupe područja djelatnosti (NACE Rev 1.1): poljoprivredne (A, B), nepoljoprivredne (C, D, E, F), uslužne (G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q)

26

Centralna banka Bosne i Hercegovine

Postojeći administrativni podaci su nepouzdani i ne omogućavaju izračunavanje korektne stope nezaposlenosti, jer ne postoje podaci o ukupnom broju radnoaktivnog stanovništva. Prema ovim podacima, u koje nije uključena siva ekonomija, broj zaposlenih u BiH u decembru 2009. bio je 694.410 osoba. Od toga, u FBiH zaposleno je 426.197 osoba, u RS 252.026 osoba, a u Brčko Distriktu 16.187 osoba. U odnosu na decembar 2008, broj zaposlenih osoba u RS, FBiH i Distriktu Brčko smanjio se za 7.391, 4.934 i 55 osoba, respektivno. Znatno smanjenje broja zaposlenih uglavnom je posljedica ukupnog usporavanja ekonomskih aktivnosti u zemlji, a koje se događa u okolnostima globalne krize. Istovremno, broj nezaposlenih na osnovu evidencija zavoda za zapošljavanje je 510.534 osobe, ali se pretpostavlja da je znatno precijenjen. Struktura zaposlenih prema administrativnim podacima po djelatnostima u decembru 2009. pokazuje da je u prerađivačkoj industriji (D) zaposleno 19,7%, a u djelatnosti u koju je svrstana trgovina na veliko i malo i popravak motornih vozila i motocikla, te predmeta za ličnu upotrebu i domaćinstvo (G) zaposleno je 18,5% i da se učešće ovih djelatnosti u ukupnom broju zaposlenih u odnosu na decembar 2008. smanjilo za 0,7 procentnih poena, odnosno 0,5 procentnih poena. Zatim slijedi djelatnost u koju je svrstana javna uprava i odbrana te obavezno socijalno osiguranje (L) sa 10,2% i obrazovanje (M) sa 8,4% zaposlenih i učešće ovih djelatnosti u ukupnom broju zaposlenih povećalo se za 0,5 procentnih poena, odnosno 0,6 procentnih poena. U četiri navedene djelatnosti zaposleno je 56,9% ukupnog broja zaposlenih u BiH. U ostalim djelatnostima zaposleno je od 0,1% (ribarstvo - B) do 6,7% (zdravstvena i socijalna zaštita - N).

27

Centralna banka Bosne i Hercegovine

Grafikon 1.13: Struktura zaposlenih po djelatnostima u 2009.

A B C D E F G

Poljoprivreda, lov i šumarstvo Ribarstvo Rudarstvo i vađenje kamena Prerađivačka industrija Snabdijevanje električnom energijom, gasom i vodom Građevinarstvo Trgovina na veliko i na malo; popravak motornih vozila i motocikla, te predmeta za ličnu upotrebu i domaćinstvo Hoteli i restorani Prevoz, skladištenje i komunikacije

J K L N O

Finansijsko posredovanje Poslovanje nekretninama, iznajmljivanje i poslovne usluge Javna uprava i odbrana; obvezno socijalno osiguranje Zdravstvena zaštita i socijalna zaštita Ostale društvene, socijalne i lične uslužne djelatnosti

M Obrazovanje

H I

U 2009. za razliku od 2008, kada su plate imale rekordan rast, bilježi se znatno umjereniji rast neto plata. Naime, na nivou BiH prosječna neto plata u 2009. iznosila je 790 KM i veća je od prosječne neto plate ostvarene u 2008. za 38 KM ili 5,1%. Usljed deflacije realni rast prosječne neto plate je nešto viši od njenog nominalnog rasta i iznosi 5,5%.

28

Centralna banka Bosne i Hercegovine

Grafikon 1.14: Godišnje stope rasta realnih neto plata u BiH

U 2009. prosječna neto plata u FBiH iznosila je 792 KM, u RS 788 KM i u Brčko Distriktu 730 KM. U FBiH, RS i Brčko Distriktu prosječna neto plata, u poređenju sa 2008, veća je za 5,4%, 4,4% i 6,6%, respektivno. Realni rast prosječne neto plate usljed deflacije nešto je veći od njenog nominalnog rasta i u FBiH je 5,7%, a u RS 4,7%. Stope kretanja prosječnih neto plata u entitetima, od 1998. do 2008, pokazuju da je prisutan trend izjednačavanja, a da je u 2009. u FBiH prosječna neto plata veća nego u RS za 4 KM ili 0,5%. Nivo prosječnih neto plata prema djelatnostima pokazuje da su u 2009. postojale znatne razlike među djelatnostima, što je posljedica različite obrazovne strukture, ali i profitabilnosti djelatnosti. Omjer najniže i najviše prosječne plate među djelatnostima u 2009. je 1:2,45 i došlo je do blagog ujednačavanja u odnosu na 2008. kada je omjer bio 1:2,49. Po pravilu, u djelatnosti finansijskog posredovanja i u 2009. ostvarena je najveća prosječna neto plata u iznosu od 1.263 KM i veća je od prosječne neto plate u BiH za 473 KM ili 59,9%. Prosječna plata veća od 1.000 KM ostvarena je još samo u dvije djelatnosti (snabdijevanje električnom energijom, gasom i vodom u iznosu od 1.109 KM; javnoj upravi i odbrani; obaveznom socijalnom osiguranju u iznosu od 1.113 KM). Veće plate od neto prosječnih plata ostvarene su u zdravstvenoj i socijalnoj zaštiti (N), u prevozu, skladištenju i komunikacijama (I), obrazovanju (M), te u rudarstvu i vađenju rude (C), i to u iznosu od 998 KM, 912 KM, 854 KM i 804 KM, respektivno. Na drugoj strani, u građevinarstvu je ostvarena najmanja prosječna neto plata u iznosu od 515 KM i manja je od prosječne neto plate u BiH za 275 KM, ili 34,8%. Niske prosječne neto plate ostvarene su u djelatnosti hotela i restorana (521 KM), trgovini na veliko i na malo (537 KM) i prerađivačkoj industriji (548 KM). 11

11

Djelatnosti vidjeti u grafikonu 1.13

29

dok se. Međutim. predviđa se da će konsolidirani fiskalni deficit iznositi preko 5% BDP u 2009. prosječna penzija je manja u FBiH za 5 KM (1.2%) i u Brčko Distriktu za 8 KM (2. ostvaren je u rudarstvu i to u visini od 8. Razlozi su.2%).0%. politika izbalansiranih prihoda i rashoda je napuštena. u poljoprivredi. kretanje javnih prihoda i rashoda tokom 2009. i 2007. hoteli i restorani).15: Prosječne neto plate u BiH po djelatnostima11 Najviši nominalni rast prosječne neto plate u 2009. Usprkos poduzimanju višekratnih mjera štednje i rebalansa budžeta. bila pogoršana i pod naglašenim negativnim pritiscima. socijalnim i ličnim uslužnim djelatnostima (6.9% (građevinarstvo. u RS 333 KM i Brčko Distriktu 318 KM. te u ostalim društvenim. Na drugoj strani. s jedne strane. sugerira da je došlo do znatnog pogoršanja ukupne fiskalna pozicije zemlje. prosječna penzija u decembru 2009. kada je bila prisutna fiskalna konsolidacija i čak ostvarivanje suficita.4%).Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 1. a posljedica je prije svega rasta javnih prihoda (uvođenje PDV-a u 2006) ali i relativno odgovornog trošenja vlada u ovom periodu. s druge strane. a zatim i u 2009. u FBiH iznosila je 343 KM. a u ribarstvu za 1. djelatnosti koja obuhvata javnu upravu i odbranu i obavezno socijalno osiguranje (6. U odnosu na decembar 2008. 30 . lovu i šumarstvu zabilježen je pad prosječne neto plate za 2. Usvajanje neophodnog zakonodavstva i početak rada Nacionalnog fiskalnog vijeća početkom 2009. trebalo je da obezbijedi kvalitetnije vođenje koordinirane fiskalne politike u BiH. u RS za 1 KM (0. Za razliku od perioda između 2003. više ne bilježi tako veliki rast prihoda od indirektnih poreza. gasom i vodom (6.0%.2.5% (finansijsko posredovanje) do 5. usljed ranijih odluka o socijalnim davanjima i povećanja plata u javnoj upravi. U ostalim djelatnostima ostvarena je stopa rasta neto plata u rasponu od 1.6 Vladine finansije Fiskalna situacija u zemlji je tokom 2009.5%). u 2008.6%). Istovremeno. u rastućoj tekućoj vladinoj potrošnji. Visoke nominalne stope rasta neto plata ostvarene su u snabdijevanju električnom energijom.1%).5%. 1.

Pri tome. ili 9.9%. reducirani i prilagođeni realno očekivanim prihodima.16: Indirektni porezi (i sredstva sa JR) i neto PDV-a po mjesecima 2006. prikupljeno je neto sredstava po osnovu PDV-a manje za 291. odgovarajuća parlamentarna tijela usvojila su budžete entiteta i budžet institucija BiH za 2010. odnosno za 9. po osnovu ukupnih akciza naplaćeno je više za 6.2009.9 miliona KM. entiteta kao i budžet institucija BiH za 2010. a što je u odnosu na 2008. a klasificirane su u skladu s pomenutom metodologijom. moguće je analizirati fiskalna kretanja za devet mjeseci 2009. Devetomjesečni podaci o budžetskoj potrošnji preliminarnog su karaktera. Iako je rashodovna strana uglavnom dobro kontrolirana. prikupljeno i distribuirano 4. podrazumijeva značajno smanjenje javne potrošnje. Ovo podrazumijeva praćenje i evidentiranje promjena (na strani prihoda i rashoda) koje su nastale u posmatranom periodu.3%. Koncepcija budžeta za 2010.6 miliona KM. odnosno smanjiti budžetski deficit za 2010.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 1. bez općina i javnih preduzeća za ceste. odnosno 47. a na ime putarina više za 32. Istovremeno. Krajem 2009. tako da su budžeti u oba bh. U cilju očuvanja makroekonomske stabilnosti i fiskalne konsolidacije zaključen je stand-by aranžman s MMF-om. dok je po osnovu carina zabilježen pad prihoda za 305. jer je preko jedinstvenog računa u 2009.1% novčanih sredstava. pripremljena je na osnovu podataka od 47 izvještajnih jedinica (različiti nivoi vlasti i fondovi).0%.5%. ■ Vladine finansije za period I-IX 2009. 12 Statistika vladinih finansija za devet mjeseci 2009. manjak prihoda je uzrokovao rast deficita. S obzirom na raspoloživost podataka12. pri čemu se nastoji zaustaviti rast. jer se potrošnja različito raspoređuje po kvartalima. .5 miliona KM. tako da se na osnovu njih može donijeti samo aproksimativan zaključak o ukupnoj godišnjoj budžetskoj potrošnji. 31 .44 milijarde KM. pad ukupnih neto indirektnih poreza i sredstava na jedinstvenom računu za 489. odnosno njeno svođenje što je više moguće u realne okvire.

1%.1 milion KM (5. Prihodi po osnovu doprinosa učestvuju sa 39. Prihod od poreza učestvuje u ukupnom prihodu sa 49. ili 11. Istovremeno.3%. Istovremeno.0% (učestvuje u ukupnim rashodima sa 21. zabilježen je bruto deficit u iznosu od 100. Kako je u ovom periodu neto nabavka nefinansijskih sredstava iznosila 149. Ova stavka čini najveći dio ukupnih rashoda i to 39.6 miliona KM ili 1. Grantovi i ostali prihodi su iznosili 705. dječiju zaštitu.6% u ukupnom prihodu. u poređenju sa istim periodom 2008.5%. U ovom periodu rashodi po osnovu kamata veći su za 8.1%. Na strani rashoda stavka koja se odnosi na kompenzaciju zaposlenih – najveći dio čine isplaćene plate – u sektoru vlade veća je za 133.7 miliona KM ili 7. a davanja na ime subvencija veća su za 3. boračka davanja. ostvareni prihodi su iznosili 6. a učestvuje u ukupnim rashodima sa 29. te ostale isplate socijalne pomoći pojedincima. a rashodi 6.4 miliona KM ili 1.9%.0%. na nivou BiH zabilježen je neto deficit u iznosu od 249.7%) nego u istom periodu 2008.7 miliona KM. U posmatranom periodu u sektoru vlade. naknade za nezaposlene. U poređenju sa istim periodom prethodne godine.7%). prihodi su manji za 232.8 miliona KM. pomoć izbjeglicama.5%.3%. Na strani prihoda po osnovu poreza prikupljeno je 3.9 miliona KM. 13 14 Nisu uključene lokalne vlade i javna preduzeća za ceste Socijalna davanja uključuju: isplate penzija i invalidnina.0 miliona KM. 32 . a učestvuju u ukupnim prihodima i primicima sa 10. što je više za 134.74 milijarde KM. dok je prethodne godine u istom periodu bio ostvaren neto suficit u iznosu od 182. stavka koja se odnosi na troškove korištenja robe i usluga veća je za 109.67 milijardi KM. dok je u istom periodu prethodne godine bio ostvaren bruto suficit od 399.3 miliona KM.0 miliona KM.8%.84 milijarde KM.37 milijardi KM i to je manje ostvarenog prihoda po osnovu poreza za 403.7 miliona KM ili 8.Centralna banka Bosne i Hercegovine • Konsolidirani izvještaj za BiH Prema konsolidiranom izvještaju13 za BiH na nivou generalne vlade u periodu I-IX 2009. dok je stavka vezana za socijalna davanja14 veća za 47.3 miliona KM. na nivou BiH.3%. dok su rashodi veći za 266.8 miliona KM i rasli su po stopi od 4. po osnovu doprinosa je ostvareno 2.2 miliona KM i veći su za 36.9 miliona KM ili 3.9 miliona KM (-10.3%) u poređenju sa istim periodom 2008.

5%.3%.15 i pokazuje kako tekuće fiskalne transakcije vlade utiču na njen neto dug.6 miliona KM. u FBiH očekuje se u visini od oko 560 miliona KM (obračunatim u skladu s metodologijom MMF-a16 i uključenim pismom namjere domaćih vlasti iz marta 2010). bruto suficit manji je za 11.8%. U poređenju sa istim periodom prethodne godine.5 miliona KM i veći su za 94.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 1. • Institucije BiH Operativni izvještaj institucija BiH pokazuje da je u posmatranom periodu ostvaren bruto suficit u iznosu 125.3%.6 miliona KM. ukupna plaćanja kamata se oduzimaju od ukupnih troškova. da bi se izračunao primarni saldo. U okviru rashoda najveću stavku čine plate zaposlenih u iznosu od 473. Prihodi su iznosili 816. U BiH primarni deficit u periodu I-IX 2009. te je zbog toga veoma značajan pri procjenjivanju održivosti fiskalnog deficita.3 miliona KM i neto suficit u iznosu od 89. Međutim.4 miliona KM ili 8.1 milion KM (68.7 miliona KM ili 17.7 miliona KM ili 18. iznosi 19.5 miliona KM ili 15. konceptualno bi trebalo oduzeti samo neto plaćanja kamata od strane vlade (plaćanja po osnovu kamata umanjena za primljene kamate).3%. Uključujući i projekte koje su finansirali strani donatori 33 . u poređenju sa istim periodom prethodne godine. veći su za 83. a neto suficit za 18.1 milion KM ili 11.4% ukupnih rashoda) i u odnosu na isti period prethodne godine iznos isplaćen na ime plata je porastao za 73.17: Konsolidirani prihodi. Iako podaci za prvih devet mjeseci ukazuju na niži deficit. do rasta dolazi zbog intenziviranja trošenja javnih rashoda u četvrtom kvartalu. dok je u istom periodu prethodne godine primarni suficit iznosio 472.8 miliona KM i. 15 16 Generalno. rashodi i primarni suficit na nivou BiH Primarnim ili nekamatnim saldom (suficit ili deficit) precizno se mjere efekti tekuće budžetske politike putem izostavljanja plaćanja kamate iz konvencionalnih mjera fiskalne neravnoteže.1 milion KM. • Federacija BiH Projicirani ukupni konsolidirani deficit za 2009. Pri tome su rashodi iznosili 691.

Od tog iznosa u penzionom fondu je ostvaren neto deficit od 101. Druga po veličini je stavka koja se odnosi na kompenziranje zaposlenim u vladinom sektoru i iznosi 981.6% u odnosu na prethodnu godinu).0 puta u poređenju sa istim periodom prethodne godine. U okviru rashoda.5 miliona KM.1 puta.Centralna banka Bosne i Hercegovine Prema operativnom konsolidiranom izvještaju u FBiH u periodu I-IX 2009. a davanja na ime subvencija za 145.8% u odnosu na prethodnu godinu). U okviru prihoda najveća stavka su prihodi ostvareni po osnovu poreza i iznose 1.0% u odnosu na isti period prethodne godine. Istovremeno.87 milijardi KM (manje za 276. što je više za 12.4 miliona KM. za nabavku robe i plaćanje usluga u posmatranom periodu utrošeno je 907.3%. a što je u odnosu na isti period prethodne godine više za 56.9 miliona KM.6%.4 miliona KM. Ostvareni konsolidirani prihodi su iznosili 4. Istovremeno. Ostali prihodi i grantovi iznose 353. Grafikon 1.1 milion KM ili 6. najveća stavka se odnosi na socijalna davanja i iznosi 1. evidentiran je neto deficit od 53.2 miliona KM. Vanbudžetski fondovi su poslovali s neto deficitom u iznosu od 132.0%.9 miliona KM i u fondu za zdravstveno osiguranje neto deficit iznosi 9. U ovom periodu rashodi po osnovu kamata veći su za 48. Druga stavka po veličini (učestvuju u ukupnim prihodima 44. u fondu za zapošljavanje neto deficit od 20.0 miliona KM ili 8.6%.78 milijardi KM (manje za 48.7 miliona KM ili 1. dok su rashodi iznosili 4.6%. ili 7.0 miliona KM ili 2.0 miliona KM.7 miliona KM ili 4.0 miliona KM ili 10. ili 4.0 miliona KM.81 milijardu KM i veći su za 53.0 miliona. ili 4. ostvaren je bruto suficit u iznosu 13.6 miliona KM.03 milijarde KM i manji su za 107.7 miliona KM ili 2.7%.5 miliona KM ili 3.04 milijarde KM i u poređenju sa istim periodom prethodne godine manji su za 199.18: Prihodi i rashodi Vlade FBiH i kantona i konsolidirani neto suficit(+)/deficit(-) 34 .6 miliona KM i veći su za 23.2 miliona KM ili 12. i veći je od neto deficita ostvarenog u istom periodu prethodne godine za 40.2 miliona KM i manji je za 92.9%) jesu doprinosi i iznose 1.7%.

81 milijardu KM i manji su za 91. u poređenju sa istim periodom prethodne godine. fondu za zapošljavanje neto deficit je 7.6%). Pri tome. dok su rashodi iznosili 2. u penzionom fondu neto deficit iznosi 97.8 miliona KM.7% u odnosu na prethodnu godinu). (obračunatim u skladu s metodologijom MMF-a17 i uključenim pismom namjere domaćih vlasti iz marta 2010).7 miliona KM ili 4. sa uključenim sredstvima u iznosu od 410 miliona KM sa escrow računa.0% u odnosu na isti period prethodne godine.2 miliona KM.0%. dok je u istom periodu prethodne godine bio ostvaren neto suficit u iznosu od 34.3%.9 miliona KM i manji su za 107.0 miliona KM i fondu dječije zaštite deficit je 5. Istovremeno. Prema operativnom konsolidiranom izvještaju u RS u periodu I-IX 2009. u RS očekuje se u visini od oko 700 miliona KM.3%. 17 Uključujući i projekte koje su finansirali strani donatori i sredstva sa escrow računa 35 .3%. Kako je neto nabavka nefinansijskih sredstava iznosila 26. U okviru prihoda najveća stavka su prihodi ostvareni po osnovu poreza i iznose 841. • Republika Srpska Projicirani ukupni konsolidirani deficit za 2009.3%. Istovremeno. na strani prihoda. u fondu zdravstva neto deficit je 23.29 milijardi KM i manji su za 102.3 miliona KM. za 55. dok je u istom periodu prethodne godine bio ostvaren bruto suficit u iznosu od 102.9 miliona KM ili 11. Pri tome.6 miliona KM ili 10. (više za 90.5 miliona KM i manji su za 73.3 miliona KM ili 15.4%.4 miliona KM ili 11.6 miliona KM ili 7. ostvareni prihodi su iznosili 933.7 miliona KM. Ostali prihodi i grantovi iznose 131. ili 3. u poređenju sa istim periodom prethodne godine. jesu doprinosi i iznose 837.Centralna banka Bosne i Hercegovine Na nivou Vlade FBiH ostvareni neto suficit iznosi 101.4 miliona KM.3 miliona KM. zabilježen je bruto deficit u iznosu od 264.5 miliona KM.5 miliona KM.07 milijardi KM i veći su za 275. u ovom periodu zabilježen je neto deficit u iznosu od 290. Ostvareni prihodi u ovom periodu iznosili su 1.0 miliona.8%. Druga stavka po veličini. a davanja na ime subvencija su manja za 12.6%). U okviru rashoda najveća stavka se odnosi na socijalna davanja i iznosi 874.8 miliona KM.7 miliona KM i veći je.8 miliona KM. što je više za 43.8%.8%.5 miliona KM ili 9.2 miliona KM. a zabilježeni rashodi su iznosili 1. a evidentirani rashodi su iznosili 802. na nabavku robe i plaćanje usluga potrošeno je 454.2 puta. dok je prethodne godine bio ostvaren neto suficit iznosio od 59.1 milion KM ili 7.3 miliona KM. ili 16.1 milion KM (manje za 145.6%. ostvareni prihodi su iznosili 1.5 miliona KM ili 19. što je više za 72.31 milijardu KM i manji su za 188.1 milion KM. zabilježen je neto deficit u iznosu od 22.5 miliona KM ili 11. Pri tome.2 miliona KM i manji su za 25.5 miliona KM ili 14.9 miliona KM ili 2. Na ime kompenzacije zaposlenim u vladinom sektoru u posmatranom periodu utrošeno je 494. na nivou kantona.4 miliona KM i veći su za 78.6 miliona KM (12.7 miliona KM. U ovom periodu rashodi po osnovu kamata veći su za 32.

a rashodi su iznosili 1. u odnosu na isti period prethodne godine. tako da na kraju godine stanje vanjskog duga iznosi 5.6% u odnosu na stanje na kraju 2008.7 miliona KM. Glavni razlog za ovo veliko povećanje jeste aktiviranje opcionog duga prema Londonskom klubu u decembru 2009. iznosi 21. Pri tome.4% učešća.5%). i prema tome zaduženost je veća za 22.19: Prihodi i rashodi Vlade RS i konsolidirani neto suficit (+)/deficit (-) Na nivou Vlade RS zabilježeni neto deficit iznosi 157. a osnovni razlog za to su koncesionalni uvjeti pod kojima su kretiti povučeni poslije rata.7 Vladin vanjski dug U 2009. u iznosu od 436.9% učešća.1 milijardu KM. ostvareni prihodi su iznosili 969. dok je u istom periodu prethodne godine bio ostvaren neto suficit u iznosu od 87.10 milijardi KM i veći su za 95.IBRD sa 10. 1.4 miliona KM (14.2 miliona KM.5% učešća i krediti Svjetske banke .2.5% učešća.7%. U strukturi kreditora u ukupnom stanju vanjskog duga može se primijetiti najviše učešće kredita Svjetske banke .Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 1.IDA sa 28. Vladin vanjski dug.5%). vanjska zaduženost BiH prilično se povećala.3 miliona KM i manji su za 164. 36 .0 procentnih poena više nego što je to bio slučaj prošle godine. prema BDP-u. što je za 5.5 miliona KM i novo zaduživanje kod MMF-a u iznosu od 388.9 miliona KM (9. Londonskog kluba sa 12. Zatim slijedi dug prema kreditorima iz Pariskog kluba sa 15.7 miliona KM.

2%. CUP = Currency Unit Pool. odnosio 18 SDR = Special Drawing Right. a zatim slijede vlada i vladine agencije sa 9. U strukturi povjerilaca najveći iznos prispjelog i otplaćenog duga u 2009. SDR18 sa 33. obračunske jedinice MMF i Svjetske banke bazirane na kursu glavnih svjetskih valuta 37 .8% i ostale valute sa 9.20: Javni vanjski dug opšte vlade po kreditorima Neangažovana sredstva na kraju 2009.6%. U pogledu valutne strukture vanjskog duga najzastupljenije su valute: euro sa 45.8 miliona KM ili 61.0 miliona KM ili 38.8% te privatni kreditori sa 0. Analizom i proteklih perioda može se primijetiti da je euro valuta u kojoj je BiH najviše zadužena i pokazuje stalni trend rasta učešća u posmatranim periodima. a otplata kamata 95.8% neangažovanih sredstava.4%. Grafikon 1.1%.8 miliona KM.21: Struktura valutne zaduženosti (u %) Obaveze servisiranja vanjskog duga BiH utvrđene su budžetom institucija BiH i međunarodnih obaveza za 2009.4%. pri čemu je otplata glavnice oko 150.9%. iznose 1. vanjski dug je servisiran u vrijednosti od 245.71 milijardu KM. pri čemu najvećeg javnog kreditora predstavljaju međunarodne i regionalne organizacije sa 89. američki dolar sa 11. U 2009.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 1.

4 miliona KM. i to oko 38. Ovo je. ekonomiju.7 miliona KM i EBRD 43. rezultat programirane dinamike otplate duga. Nivo zaduženosti BiH još se kreće u granicama umjerene zaduženosti. kao i privatne kreditore u vrijednosti od 22. problemu zaduženosti treba se posvetiti dosta pažnje i naročito racionalizirati potrebe zaduživanja.2 miliona KM. a najniži u januaru (2. s obzirom da je pitanje zaduženosti jako važno za bh. i 2007. junu i decembru. a osnovni razlog je što nije bila aktivirana otplata opcionog duga prema Londonskom klubu. a i otplata kod novih kredita EBRD-a otplata glavnice se veže za nivo povučenih sredstava. Analizom godišnjih vrijednosti primjetno je da je trend servisiranja kamate u 2009. kao ni da u ukupan iznos duga nisu uračunata ugovorena.22: Servisiranje vanjskog duga (u hiljadama KM) Međutim. naravno. Sredstva za otplatu vanjskog duga ovim međunarodnim institucijama predstavljala su 41.Centralna banka Bosne i Hercegovine se na Svjetsku banku . realiziran je u decembru (19. uplaćeno je sredstava u iznosu od 245. niži u odnosu na 2008. Najveći intenzitet otplate vanjskog duga u 2009. Ne treba zaboraviti da navedeni podaci uključuju samo vladin dug bez duga privatnog sektora.5% ukupnih sredstava za servisiranje vanjskog duga u 2009. ali na osnovu dostupnih podataka i raspoloživih vremenskih serija može se generalno zaključiti da su najveće otplate duga skoncentrirane u februaru.6%). znatniji iznosi sredstava u strukturi servisiranja vanjskog duga odnose se i na vladu i vladine organizacije. Grafikon 1.IBRD 58. 38 . Pored međunarodnih institucija.7 miliona KM za otplatu vanjskog duga.9%). ali još neangažirana sredstva čije je povlačenje uvjetovano i odloženom implementacijom projekata.5 miliona KM. Od planiranih 365. te predstavlja nešto drugačiju situaciju u odnosu na prethodnu godinu.8 miliona KM. te će obuzdavanje prekomjernog zaduživanja i namjene posuđenih sredstava biti jedno od ključnih pitanja u vezi s makroekonomskom stabilnosti u sljedećim godinama.

8 -117.7 1.807.4 433.373.865.8 Platni bilans Domaća ekonomija je i tokom 2009. a stavka prihoda za 161.113.7 4.261.3 -8.6: Platni bilans Bosne i Hercegovine (u milionima KM) Godina: I .6).4 26. u neto pozitivnom su iskazu. Usluge 3.378.916. pa se razlikuje od statistike vanjske trgovine koju objavljuje Agencija za statistiku BiH.3 3.5 736. nego naglašenog smanjenja domaćeg uvoza.255.3 963.048.6 3.6 3.974.5% BDP-a.81 milijardu KM ili 7. -1.2 miliona KM. Finansijski račun 2.2 6.513.2 787.9 1.1 -7.5%) i svrstava BiH u grupu malih otvorenih ekonomija.7 690.6%. pri čemu najveći doprinos ukupnom smanjenju izvoza usluga je zbog smanjenja privatnih 19 Trgovinski bilans na platnobilansnoj osnovi uključuje neophodna prilagođenja obuhvata i vrijednosti.3 -6.1 671. Bilans trgovine uslugama se smanjio za 203.1 2008.733.1 699.0 2009.4 -16.2. Tekući transferi II .9 1.1 402.101.720. Bilans usluga se smanjio u najvećoj mjeri zbog smanjenja usluga izvoza i to transportnih usluga.8 -11.2 649. što je posmatrano u odnosu na 2008. -2.777.472. Direktne investicije 2. Ostale investicije 2.9 509.661.297.927.1 3.1. Analizom proteklog perioda (tabela 1.Tekući račun (1+2+3+4) 1.77 milijardi KM odnosno 29.9 3.662.034. iznosi 1. zbog veoma velikog smanjenja obima trgovinske razmjene. može se primijetiti da BiH kontinuirano bilježi znatan deficit na tekućem računu19.252.5 1. smanjenje za 51. Portfolio investicije 2.5 2007.9 1. Manji vanjskotrgovinski deficit nije rezultat poboljšanja plasmana bh.4 5.8 -9.505.2 3.206.906. bio naglašen.711.5 2.748.3 3.2.028.Centralna banka Bosne i Hercegovine 1.046. Prihod 4.3 -37.147.944.244.7 4.7 721. proizvoda na tržištima inostranih partnera.1 347.0 1.0 -11.4%.66 milijardi KM.434.8 -173.3 -0.3. Rezervna imovina III .7 1.5 -12. Vanjski debalans BiH je i u 2009.Neto greške i propusti 2005.4 2.7 443. iznosi 6.197. Do korekcije deficita tekućeg računa dolazi. Trgovinski deficit na kraju 2009. iako je bitno manji u odnosu na ranije godine.1 -6.432.775.2 82. -3.5 1. trgovinski deficit je smanjen za 2.2 260.Kapitalni i finansijski račun (1+2) 1.888. 39 .4 -11.640. a posmatrano u odnosu na 2008.252. Roba Izvoz Uvoz 2.5 292.2 1. odnosno u apsolutnim brojkama za 1.4. pri čemu osnovni razlog smanjenja obima trgovinske razmjene predstavlja sadašnja ekonomska situacija.0 Sve ostale komponente tekućeg računa u 2009. Deficit tekućeg računa u 2009.5 2.93 milijarde KM.246.1 264. Tabela 1.8 1. zadržala visoku otvorenost (jer odnos vanjskotrgovinske razmjene i veličine ekonomije iznosi 75.5 -14.933.7 902.5 -1.3 2. -2.8 393.227. -1.2 1.9 -745.4 2006.0 1.8 457.2 -1.1 872. ali ipak sa nižim vrijednostima nego što je to bio slučaj prošle godine.2 5.402.1 6.9 miliona KM.9 -1.320. Kapitalni račun 2. usluga putovanja i ostalih usluga.781.

Tekući transferi na kraju 2009.4 miliona KM. oko 19. a sa druge strane najveći doprinos pozitivnom iskazu stavke pasive ostalih investicija rezultat je povlačenja novih zajmova vladinog sektora u 2009. kada je bila značajna dominacija stranih direktnih investicija i to zbog uspješno realiziranih privatizacijskih sporazuma. posmatrano u odnosu na tokove iz 2008. opet dolazi do blagog smanjenja deviznih rezervi od 82. Deficit tekućeg računa nije znatnije uticao na smanjenje međunarodnih rezervi. Ukupni neto prihodi umanjili su se zbog smanjenja prihoda na stavkama: investicioni dohodak i kompenzacija zaposlenim.5 miliona KM. dok stavka ostalih investicija predstavlja 37. privrednog razvoja i rasta. 52. a ostatak od 1. Analizom stavke ostalih investicija može se primjetiti da se u 2009.4% ili 124. i na kraju godine iznose šest mjeseci uvoza robe.4% sredstava.9%. nastavlja trend iz 2008.43 milijarde se odnosi na bilans finansijskog računa. analizom osnovnih stavki ostalih investicija može se zaključiti da je najveće smanjenje aktive ostalih investicija rezultat smanjenja aktive komercijalnih banaka u 2009.7% u odnosu na prethodnu godinu.5%) i doprinosi smanjenju deficita tekućeg računa.78 milijardi suficita s kapitalnog i finansijskog računa. Osnovni razlozi poboljšanja trgovinskog deficita u BiH svakako su u smanjenju obima trgovinske razmjene. iznose oko 3. pa samim tim predstavlja i refleksiju usporenja bh.30 milijardi KM i smanjenjeni su za 477.0 miliona KM se odnosi na kapitalne transfere. Ovakva participacija direktnih stranih investicija i ostalih investicija predstavlja trend koji je prisutan i u prethodnim godinama. međunarodne rezerve su čak porasle. Prema tome. 40 .78 milijardi KM. što je znatno više od empirijskih preporučenih vrijednosti od tri mjeseca. Za deficit se može reći da je visok. Svakako da je bitan faktor u finansiranju deficita tekućeg računa i stavka direktnih stranih investicija koja u finansijskom i kapitalnom računu predstavlja dodatnih 38. a osnovno pitanje koje se treba razmotriti zajedno s visokim deficitom na tekućem računu jeste da li se deficit finansira na održiv način. dakle aktiva ostalih investicija je i dalje u neto negativnom iskazu ali u dosta manjoj vrijednosti nego što je to bio slučaj u 2008. U BiH oko 98. Od ukupnih priliva na kapitalni račun. Ova stavka već tradicionalno pokriva veliki dio trgovinskog deficita (49.7 miliona KM. U relativnom odnosu prema mjesecima uvoza. Na kapitalnom i finansijskom računu od 1.4% se odnosi na transfere za javne projekte koji uključuju i investicije u infrastrukturu. Izuzetak predstavlja 2007. ali i u manjoj vrijednosti svih platnobilansnih stavki. deficit tekućeg računa u BiH može se objasniti okolnostima i stepenom tranzicije.4% ili 430. zdravstvo i ostale razvojne projekte i takvi projekti bi trebali predstavljati osnovu za budući rast.8 miliona KM ili 12. Ukratko.Centralna banka Bosne i Hercegovine putovanja na koje se odnosi 61. jer u 2009.5% ili 347. U sklopu finansijskog računa najznačajnije stavke se odnose na direktne investicije i ostale investicije.2% deficita tekućeg računa u 2009. finansiralo se putem 1. Detaljnijom analizom ove stavke može se primijetiti da je osnovni razlog smanjenja neto priliva nastao zbog smanjenja priliva prihoda ostalih sektora (što uključuje doznake iz inostranstva i penzije) koji su niži za 11.

pokrivenost iznosi 41. ali ovo poboljšanje nije rezultat poboljšanja plasmana bh. nego drastičnog smanjenja uvoza. proizvoda na tržištima inostranih partnera.24: Izvoz. smanjen za oko 2. dok se uvoz smanjio za oko 24. izvoz iznosi 5.5 milijardi KM.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 1. Posmatrano u odnosu na 2008. izvoz se smanjio za 17.8 milijardi KM ili 28.6%. Ukoliko detaljnije analiziramo stavku trgovine20. iznosi 44. posmatrano u odnosu na 2008. 2009.8% dok u 2008. u odnosu na prethodnu godinu. Grafikon 1.2%. Pokrivenost uvoza izvozom u 2009.8%. uvoz i trgovinski deficit (u milijardama KM) Izvor: Tabela 26 20 Trgovinski bilans na platnobilansnoj osnovi uključuje neophodna prilagođenja i zbog toga se razlikuje od statistike vanjske trgovine koju objavljuje Agencija za statistiku BiH.23: Bruto devizne rezerve / uvoz Trgovina Evidentno je da je vanjskotrgovinska razmjena poboljšana u 2009. Što znači da je deficit. a ovaj dio analize odnosi se na trgovinske podatke Agencije za statistiku BiH 41 . a uvoz 12.4 milijarde KM.2%.

1% 53.5% 18.7% 18. 42 . Moldavija. U odnosu na prošlu godinu učešće ovih osam zemalja se povećalo sa 77% na oko 80% učešća u trgovinskoj razmjeni s BiH.9% 26.0%).4% 8.7% 59. a što je posljedica liberalizacije trgovine kroz sporazum SAA.3%) i proizvodi hemijske industrije (6.3% 12.7% Uvoz 2007. Velika Britanija (22.9% uvoza).2%. 2006.0% 6.1% 15. Njemačka (419. zemlje JIE su nešto manje učestvovale u strukturi uvoza. Tabela 1.5. Španija.1% 20.4% 6.6% 17.0% 7.6 miliona KM).7% 57. Crna Gora) ** od 2007.5%). Češka. Rumunija. Grčka. obuća.0% 49.0% 7.9% 9. Danska.8% 16.0% i Kina 3.3% izvoza i 75.0% 29.1% 15.4% 18.2% 17. Njemačka 14.6% 10.4% 17.8% 9. Latvija.2 miliona KM. uključuju podatke i za Crnu Goru i Kosovo U geografskoj distribuciji trgovinskog deficita najveće učešće imaju: Hrvatska 18.4% 10. Srbija.7% 7.2% 54.4% 12. 2009. 10. šeširi i kape (6.0 miliona KM) i Bugarska (12. 9. najzastupljenije su sljedeće grupe proizvoda: bazni metali (18.0% 13.1% 6. 2005.5% 13. Francuska. u odnosu na 2008.0% 10.3% 55.2% 32. od čega najviše u razmjeni s Rusijom 510.9% 7.9% 12.8% 13.0% 2006. Švedska. proizvodi mineralnog porijekla (15.8% 48.2% 11. Hrvatska. Srbija 13. 9.7% 14.1% 7. Bugarska.2% 9. a zatim slijede Poljska (51.1% 28. a u godinama prije 2007. drvo i proizvodi od drveta (7.1% 13. Poljska.3% izvoza i 76. Njemačka.5% 11.1%). Italija 12.9% 53.7: Uvoz i izvoz BiH Ukupno EU 27. Na uvoznoj strani.2% 10. Italija.4% 12.8% 37. 21 EU 27 uključuje sljedeću grupu zemalja: Austrija.0% 47.7% 12. mehanički i električni uređaji (11.4% 37. U strukturi izvoza u 2009. podaci se odnose samo na Srbiju.4% 2008. 2008. Ali se na drugoj strani trgovinski deficit i produbio. što je bio slučaj i u prethodnim godinama (u 2008. Estonija. Kod izvoza došlo je do blage redistribucije kroz porast učešća zemalja u regionu (JIE) u odnosu na smanjenje registrovano kod EU27. Trgovinski deficit.Centralna banka Bosne i Hercegovine U pogledu geografske zastupljenosti vanjska trgovina BiH i dalje je skoncentrirana na zemlje u okruženju i članice EU 2721 (na koje se ukupno odnosi 92. Slovenija i Slovačka. Velika Britanija. 9. Austrija 5.6% 14.2% 8. zemlje u okruženju i članice EU27 predstavljale su 92.9% 17. aparati. a zatim slijede: Turska (527.1% * Jugoistočna Evropa (Albanija.2% 13. Holandija.3% 5.3% 27.6%). Slovenija 7. Litva. Portugal.8%. i to za 713.7% 9.7%. Belgija. Irska.8% 13.1% 23. dok su zemlje Evropske Unije povećale svoje učešće u odnosu na 2008. BJR Makedonija.8 miliona KM).6%. mašine.9% 2009.8 miliona KM).1% 17. 9. Malta. od čega Italija Njemačka Slovenija JIE* od čega Hrvatska Srbija Ostale zemlje Izvoz 2005.9% uvoza).0% 23. Mađarska. namještaj (9.1% 12.2% 19.1% 14.9%).9% 28. najviše se smanjio s Hrvatskom.6% 12.7 miliona KM.9% 35.2 miliona KM) i Srbija (243.7% 11.1% 38. Luksemburg.1% 24.8% 11. Kipar. Uočava se znatno smanjenje učešća baznih metala i porast izvoza proizvoda mineralnog porijekla.0%. Finska.0 miliona KM). 2007. Rusija 5.0%.6% 54.2%).

Grupe proizvoda koje su najviše zastupljene u strukturi uvoza u 2009.4 procentna poena) i transportna sredstva oko jedan procentni poen. Zatim slijedi grupa: mašine. u odnosu na prethodnu godinu.3%). proizvodi hemijske industrije (10.2%).2%).2 procentna poena) gdje željezo i čelik predstavljaju oko 3. Grupa proizvoda koja je doprinijela ukupnom povećanju izvoza u iznosu većem od jednog procentnog poena jeste grupa mineralna goriva i mineralna ulja sa 1. prehrambene prerađevine (11. Struktura uvoza data je u sljedećem grafikonu. aparati. jesu: proizvodi mineralnog porijekla (16. mehanički i električni uređaji (14.9%).Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 1.6%.7%). pri čemu su najizraženija smanjenja registrirana kod sljedećih grupa proizvoda: bazni metali (11.25: Struktura izvoza (u milionima KM) Izvor: Tabela 29 Ukupno smanjenje izvoza u 2009.1%). proizvodi hemijske industrije (1.4 procentna poena. 43 .1 procentnih poena.5 procentnih poena). bazni metali (8. mašine. transportna sredstva (6.5 procentnih poena i aluminij i proizvodi od aluminija 4. drvo i proizvodi od drveta (1.6 procentnih poena). aparati i mehanički uređaji (2. iznosi 17.5%) i proizvodi biljnog porijekla (4. proizvodi od željeza i čelika 3.0 procentna poena.

18.3 procentna poena.5% 10.8% 1.6% 3.5 procentnih poena).8 procentnih poena.6% ukupnog uvoza.9% 4.8% 1.3% 3.5% 2.7% 10.6% 2. alkohol i ocat Razni prehrambeni proizvodi Žitarice Duhan i prerađene zamjene duhana Eterična ulja. grupe proizvoda koje su najviše uticale na kreiranje trgovinskog deficita u 2009.6% 2. u okviru čega najvećim dijelom učestvuju proizvodi od željeza i čelika sa oko 3. 21.8% 9.0% 1.6% 8.8: Struktura trgovinskog deficita Podgrupe proizvoda Mineralna goriva. 15.8% 2.3% 1.4% 8.4% 10. ili 75.2% 2. Prema tome.1% 11.2 procentna poena).7% 3.7 procentnih poena.5% 3.3% 5. aparati i mehanički uređaji i transportna sredstva (vozila osim šinskih).3% 2009.3% 4.6% 2.4% 5.8% 2007. 16.9% 11.8% 44 .2% 3. Zatim slijedi grupa: proizvodi mineralnog porijekla (5.8% 8.2% 3.6% 2.6% 9.4% 2.1% 2.7 procentna poena) i transportna sredstva (2.5% 1.7% 2. parfemi i kozm. Tabela 1. 21. što se može vidjeti i iz tabele u tekstu.6% 11.0% 5. mašine. a željezo i čelik sa 1.6 procentnih poena.5% 2006. aparati i mehanički uređaji (4. Nije bilo grupa proizvoda koje bi doprinijele ukupnom povećanju uvoza u iznosu većem od 1%.1% 2.7% 7.6% 8.7% 11. jesu: mineralna goriva (uglavnom ostala naftna ulja).0% 10. proizvodi 2005. Dakle ukupno smanjenje uvoza rezultat je smanjenja gorenavedenih grupa proizvoda koje iznosi 18.3 procentna poena.0% 2008.1% 1. nafta Mašine aparati i mehanički uređaji Vozila osim šinskih vozila Električni strojevi Plastične mase Farmaceutski proizvodi Pića. u okviru čega najviše učestvuju mineralna goriva i mineralna ulja sa 4.2% 1.1% 6.4% 2.4% 2.0% 2.9 procentna poena).1% 5.8% 4.26: Struktura uvoza (u milionima KM) Izvor: Tabela 29 Sljedeće grupe proizvoda najviše su doprinijele smanjenju uvoza: bazni metali i proizvodi (5. te grupe mašine.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 1. Kod grupe transportna sredstva najvećim dijelom učestvuje podgrupa: vozila osim šinskih i to sa 2.

a nalaze se u prilogu statističkih tabela.9 Direktne strane investicije Tokom 2009.8%.1%. možemo konstatirati da je u posmatranom periodu više djelatnosti registriralo nastavak priliva direktnih stranih investicija. primjetan je nastavak priliva direktnih stranih ulaganja u BiH koji iznosi 382 miliona KM.8% direktnih stranih ulaganja tokom posmatranog perioda. došlo je do znatnog odliva direktnih stranih investicija po osnovu djelatnosti «finansijsko posredovanje» (izuzev osiguranja i penzijskih fondova). direktne strane investicije predstavljaju 2. što predstavlja najniži zabilježeni omjer u posmatranom periodu za koji postoje dostupni podaci. i to u vrijednosti od oko 122. Ove dvije djelatnosti predstavljaju 41. vrijednosti direktnih stranih investicija po procjenama CBBiH jesu u ukupnom neto prilivu od oko 699. i to za 50. Ipak.3 miliona22 KM. dok je kod jedne zemlje zabilježen i znatan odliv direktnih stranih investicija. Tokom 2009. Što se tiče direktnih stranih ulagača tokom devet mjeseci 2009. prikupljeni su podaci o tokovima direktnih stranih investicija za prvih devet mjeseci 2009.2. za 50.5 miliona KM. Najveću vrijednost direktnih 22 Privremeni podatak 45 . Grafikon 1. u 2009. pri čemu su naizraženije djelatnosti proizvodnje ostalih proizvoda od nemetalnih minerala i trgovina na malo.4% ukupnih priliva direktnih stranih investicija u prvih devet mjeseci 2009.Centralna banka Bosne i Hercegovine 1. tako da nisu uključeni u vrijednosti tokova direktnih stranih investicija za 2009. primjetan manji priliv direktnih stranih ulaganja nego što je to bio slučaj u istom periodu 2008. tokom 2009. osim trgovine motornim vozilima i motociklima. Prema tome.7 miliona KM. Iznosi zadržanih zarada se prikupljaju samo na godišnjem nivou. Posmatrano po djelatnostima.9% bruto društvenog proizvoda. Po osnovu redovnog istraživanja koje je provela CBBiH na kvartalnoj osnovi. Analizom prikupljenih podataka može se uočiti da je u prvih devet mjeseci 2009. što predstavlja smanjenje u odnosu na 2008. te samim tim nisu ni uporedivi s podacima koji su dati za prethodne godine. Ovih deset ulagača objašnjava 98. ukupno deset zemalja uložilo je preko 377. primjetan je manji priliv direktnih stranih investicija u BiH u odnosu na 2008.27: Direktne strane investicije Ukoliko direktne strane investicije posmatramo u odnosu prema BDP-u.

dakle. deprecijacija dolara prema KM iznosi 15% (G 1. koji je tokom godine ukupno deprecirao za 8.Centralna banka Bosne i Hercegovine stranih ulaganja tokom posmatranog perioda predstavlja kapital iz Slovenije sa 33. Tokom 2009.8%. aprecijacija KM prema srpskom dinaru iznosi 9.10 Realni i nominalni efektivni kurs Nominalni kurs KM u 2009. Sve promjene koje pokazuje kurs KM rezultat su promjene kursa eura. a naizraženija je prema kineskom juanu (14. ipak najviše je izražen trend deprecijacije dolara prema KM.2%.4%) i ruskoj rublji (13. Nominalni kurs hrvatske kune tokom 2009. s tim da je samo u decembru zabilježena aprecijacija dolara prema KM.2.9%). evidentna je aprecijacija KM prema većini glavnih trgovinskih partnera. obilježile su znatne varijacije koje su naročito bile izražene u posljednja dva kvartala. bio je uglavnom stabilan. a zatim slijede Rusija sa 28.29). Grafikon 1. 46 . 1.28: Nominalni kurs KM prema odabranim valutama (2005=100) U poređenju decembra sa istim mjesecom 2008.2% i Njemačka sa 18. ove tri zemlje u suštini čine 80.0% ukupnih tokova direktnih stranih ulaganja tokom prvih devet mjeseci 2009. Dakle. a prvenstveno u vrijednosti američkog dolara. Posmatrano u odnosu na baznu godinu. sidrene valute KM u odnosu na valute naših glavnih trgovačkih partnera.0%. dok je srpski dinar znatnije oslabio u odnosu na nivo iz prošle godine.0% učešća. i u decembru u odnosu na isti period prošle godine.

a oko 4.2%. Na osnovu kretanja realnog kursa srpskog dinara. u decembru 2009. s tim da indeks realnog efektivnog kursa u prvim mjesecima 2009. primijetan raspon između REER-a i NEER-a koji iznosi 1. Sličan trend kretanja kao kod NEER-a primijetan je i kod REER-a. Analizom decembarskih vrijednosti indeksa može se primijetiti da je u 2009.7% u 2009. glavnih trgovinskih partnera za odgovarajući period.7% u odnosu na baznu godinu. ali i povećanje cjenovne konkurentnosti domaće ekonomije na tržištu glavnih trgovinskih partnera. i do smanjenja indeksa nominalnog efektivnog kursa u posljednjem kvartalu 2009. dakle 2005. analizom kretanja REER-a može se primijetiti da se tokom posmatranog perioda REER kreće u rasponu od +0 do –2 procentna poena. može se konstatirati da u odnosu na baznu godinu.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 1. bilježi deprecijaciju. tako da možemo konstatirati da se prema Hrvatskoj ostvaruje relativni paritet kupovne moći. a decembarske vrijednosti indeksa veće su za 8. da je KM realno deprecirala prema srpskom dinaru za 10.9 procentnih poena i predstavlja razlike u inflaciji i nominalnom kursu između BiH i glavnih trgovinskih partnera. 47 .1 procentnih poena ispod prosjeka za 2008. Povećanje indeksa realnog efektivnog kursa označava pad realne vrijednosti KM. a od petog mjeseca 2009. Za kretanja realnog kursa srpskog dinara interesantno je primijetiti da je mnogo stabilnije u odnosu na 2008. aprecijaciju.29: Nominalni (NEER) i realni (REER) efektivni kurs KM (2005=100) Analiza podataka pokazuje da dolazi do blagog povećanja indeksa NEER-a u prvih sedam mjeseci 2009. REER je bio 29 baznih poena ispod nivoa u novembru. hrvatske kune i eura. Dakle. S obzirom da je naše interesovanje fokusirano na moguću neuravnoteženost realnog efektivnog kursa BiH. Na grafikonu 1. nema većih oscilacija koje bi mogle sugerirati neuravnoteženost.30 primjetan je isti smjer kretanja indeksa. a aprecirala prema euru za 6. a oko jedan procentni poena ispod prosjeka za 2008. Možemo primijetiti da prema Hrvatskoj nema većih promjena u kretanju realnog kursa. Nominalni efektivni kurs (mjeren kroz valute dvanaest glavnih trgovinskih partnera BiH). ali na znatno nižem nivou. Ovo smanjenje u posljednjem kvartalu predstavlja indikator aprecijacije KM prema valutama grupe bh. U decembru 2009. bio je za 15 baznih poena ispod nivoa u novembru.

30: Realni kurs KM (2005=100) 48 .Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 1.

23 Neto devizne rezerve CBBiH uključuju strane valute. umanjene za obaveze Centralne banke Bosne i Hercegovine prema inostranstvu. primarnog novca u bosanskohercegovačkoj ekonomiji. zagarantirana je puna konvertibilnost domaće valute u rezervnu valutu – euro i obrnuto. a time. kurs nacionalne valute.1 Sprovođenje monetarne politike U Bosni i Hercegovini. CBBiH vrši emisiju i povlačenje novca kupovinom i prodajom konvertibilnih maraka u zamjenu za strane valute. s tim da ostali ekonomski subjekti novčana sredstva u domaćoj valuti dobijaju preko komercijalnih banaka. neto devizne rezerve CBBiH23 u svakom trenutku moraju u potpunosti da pokriju njene monetarne obaveze u konvertibilnim markama. Transakcije kupovine i prodaje konvertibilne marke CBBiH vrši s komercijalnim bankama i s državnim institucijama koje imaju depozite kod CBBiH. Centralna banka Bosne i Hercegovine nema mogućnosti monetizacije fiskalnog deficita. 49 . odnosno povlačenja. Osnovna svrha pravila jeste uspostavljanje kredibiliteta Centralne banke Bosne i Hercegovine i izbjegavanje eventualnih gubitaka zbog donošenja nekonzistentnih odluka nosilaca ekonomske politike. čime se obezbjeđuje stabilnost cijena u ekonomiji. Osnovna pravila valutnog odbora sadržana su u Zakonu o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine.2 Monetarni trendovi ■ Prodaja i kupovina KM Transakcije prodaje i kupovine KM Centralne banke Bosne i Hercegovine direktno utiču na količinu novca u opticaju i to je jedini mehanizam emisije. jer veličina tog salda direktno utiče na kretanje monetarne baze i ostalih monetarnih agregata. salda računa rezervi komercijalnih banaka kod CBBiH i ostali depoziti po viđenju kod CBBiH. konvertibilne marke. Razlika između prodaje i kupovine KM – saldo prodaje i kupovine – predstavlja jedan od najznačajnijih pokazatelja monetarnih kretanja. i u ostale strane valute. kao rezervnu ili sidrenu valutu. Drugo. Treće.Centralna banka Bosne i Hercegovine 2. MONETARNA POLITIKA I DEVIZNE REZERVE 2. Prvo. kao režim monetarne politike. niti mogućnost kreditiranja bilo kog ekonomskog subjekta i ne vrši funkciju krajnjeg kreditora radi prevazilaženja problema vezanih za likvidnost komercijalnih banaka. Odsustvo kreditiranja bilo kog sektora u ekonomiji proizilazi iz osnovnih pravila valutnog odbora i jedna je od pretpostavki na kojima počiva njegova održivost. zlato ili vrijednosne papire izdate u inostranstvu i denominirane u stranoj valuti. primjenjuje se valutni odbor koji se zasniva na fiksnom deviznom kursu i zakonom eksplicitno utvrđenim pravilima. posredno. Devizni kurs predstavlja fiksiranu nominalnu varijablu za koju se vezuju inflaciona očekivanja javnosti.95583 KM. 2. koje bi mogle štetiti osnovnim makroekonomskim kretanjima u zemlji. fiksiran je u odnosu na euro. koje čine sve novčanice i kovani novac u opticaju. u srazmjeri 1 EUR = 1.

prodaja KM je pala za 735. Ova sredstva su odobrena na račun držanja SDR-a Centralne banke Bosne i Hercegovine kod MMF-a. jer je u decembru budžetima entiteta izvršena raspodjela ovih sredstava u iznosu od 298. Uravnotežen iznos kupovine i prodaje KM u 2009.9%.9 miliona KM. U trećem kvartalu 2009. ili za 14. U poređenju s prethodnom godinom.6 miliona KM. a na ime Specijalne alokacije 9. odnosno 262. 2009. odnosno za 23. u okolnostima globalne ekonomske krize. zabilježeno je sljedeće kretanje salda prodaje i kupovine KM.8 miliona KM. 9. odnosno ukupno 140. 2009. indirektno se reflektirao i na bh. Bosni i Hercegovini je odobreno 125. Grafikon 2. ekonomiju. CBBiH je ostvarila negativan saldo prodaje i kupovine KM u iznosu od 281.9 miliona KM. Na ime Opšte alokacije SDR-a od strane MMF-a na dan 28.4 miliona SDR-a. rezultirao je neznatnim negativnim saldom od 36. 8.1: Kupovina i prodaja KM Izvor: Tabela 17 Posmatrano po kvartalima. Pozitivan saldo u ovom kvartalu prvenstveno je rezultat priliva deviznih novčanih sredstava na osnovu prve tranše stand-by aranžmana u iznosu od 182 miliona SDR-a. posebno na njen finansijski sektor.8 miliona KM.7 miliona eura). Usporavanje kapitalnih priliva iz inostranstva i povlačenje depozita iz domaćih komercijalnih banaka koji su djelimično doprinijeli negativnom saldu prodaje i ku24 Sredstva po osnovu stand-by aranžmana povučena su na sljedeći način: 1 milion u SDR-u i 181 milion SDR-a konvertirano u eure (201.4 miliona SDR-a. CBBiH prodala je domaće valute u vrijednosti 4. odobreno je 15 miliona SDR-a.9%. a kupovina za 1.Centralna banka Bosne i Hercegovine U 2009.9 miliona KM. CBBiH je ostvarila pozitivan saldo prodaje i kupovine KM u visini od 435. U četvrtom kvartalu ostvaren je pozitivan saldo od 72.20 milijardi KM. U prvom i drugom kvartalu 2009. a kupovina je iznosila 4. 50 .33 milijarde KM. ali i uslijed smanjenja osnovice i uvođenja diferencirane stope obavezne rezerve.2 miliona KM i posljedica je raspodjele sredstava po osnovu opšte i specijalne alokacije SDR-a.24 ■ Monetarni agregati Uticaj finansijske krize u 2008.23 milijarde KM. Negativne vrijednosti salda u ovom periodu bilježe se uslijed smanjenja ekonomske aktivnosti.

4% 19.2% 7.3% 12. osim dijela novčane mase koji se odnosi na gotovinu.0% 11.2% 28. U skladu s tim.1: Monetarni agregati kao % od BDP-a 2005.9 procentnih poena više u odnosu na prethodnu godinu. zabilježila pad u iznosu od 55. 2009. prevashodno. 2007.9% 6.3% 29.4% 16.3% 12.0% 51. bilo da je riječ o gotovini izvan monetarnih vlasti bilo gotovini izvan banaka.0% 16.1% 27.2% 12.1% 56.1% 12.0% 6.6% 8.6% 18.7 miliona KM. a koja obuhvata oročene i štedne depozite u stranoj valuti.1 51 .4 miliona KM.2 miliona KM.0% 15.2% 5.1% 13.1% 10. također su pali u iznosu od 1.3% 14. Tabela 2. zahvaljujući činjenici da je BDP u 2009.Centralna banka Bosne i Hercegovine povine KM i smanjenje tempa rasta kreditne aktivnosti banaka rezultirali su znatno sporijim rastom novčane mase u odnosu na prethodne godine.0% 17.6% 29.9% 29.7% 54. za razliku od prethodne godine kada je bila zaustavljena tendencija velikog rasta monetarnih agregata u odnosu na BDP. Pri tome. u 2009.5 procentnih poena. Pad monetarne baze rezultat je smanjenja gotovine izvan monetarnih vlasti u iznosu od 284.1% 25. 2008. ponovo se bilježi ubrzanje procesa monetizacije ekonomije i to.9 miliona KM i ublažili pad ovoga monetarnog agregata.2% 7. za 2.4% 10.6 procentnih poena. što je primarno uvjetovano smanjenjem u prva dva kvartala. 51.1% 14. M2 QM Oročeni i štedni depoziti u domaćoj valuti Depoziti po viđenju u stranoj valuti Oročeni i štedni depoziti u stranoj valuti M1 Gotovina izvan banaka Depoziti po viđenju u domaćoj valuti M0 Gotovina izvan monetarnih vlasti Depoziti banaka kod monetarnih vlasti 2006.4% 27.0% 16.0% 56. što je za 2. odnos M2 prema bruto domaćem proizvodu25 na kraju 2009.2% 24.9% 23. vidjeti poglavlje 1. 25 Procjena. monetarna baza je u 2009. iznosio je 54. tako da je monetarni agregat M2 u poređenju s prethodnom godinom rastao sporije za 1.0% 29.2% 28.6% 9.3% 9. Ostali depoziti po viđenju kod monetarnih vlasti koji imaju relativno mali udio u monetarnoj bazi.2%.0% 14.1% Pod uticajem negativnog salda prodaje i kupovine KM.0% 25.3%.8% 11.7% 26.2. pao za oko 3. zabilježen je kod komponente novčane mase u okviru kvazi novca. Primijetno je da je kod većine komponenti u strukturi novčane mase došlo do blagog rasta tog odnosa.2% 7. Usporavanje rasta novčane mase nastavilo se i u 2009.1% 7. najveći rast učešća u BDP-a.4% 6.7% 7.6% 14.5% 14. Međutim.2% 11.1% 7.2% 23. dok su depoziti banaka kod monetarnih vlasti porasli za 230.0% 24.

u prvom polugodištu bilježi se prosječna 52 .Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 2. odnosno za 2. imala je pozitivnu kontribuciju u visini od 4. S druge strane. Naime. u 2009. novčana masa se povećala za 298.4%. zabilježen je pad gotovine izvan monetarnih vlasti po godišnjoj stopi od 11.0%. nastavila se i u 2009.2%. što je za 1. Posmatranu godinu karakteriziraju oscilacije u kretanju iznosa novčane mase koje su kvalititativno različite u prvom u odnosu na drugo polugodište.3%. Godišnja stopa rasta depozita banaka kod monetarnih vlasti bila je 7.0%. Doprinos gotovine izvan monetarnih vlasti navedenom kretanju monetarne baze bio je negativan u visini od 5.0%.3: Godišnje stope rasta M0 i doprinosi komponenti Tendencija usporavanja tempa rasta novčane mase iz prethodne godine. zabilježen je pad monetarne baze po godišnjoj stopi od 1.6 procentnih poena niži rast nego u 2008. doprinos ostalih depozita po viđenju kod monetarnih vlasti nije uzet u obzir. Naime. Zbog zanemarljivog uticaja. depoziti banaka kod monetarnih vlasti. Grafikon 2. Druga komponenta. u 2009. kako je već napomenuto.7 miliona KM.2: Agregat M0 i sastavne komponente Izvor: Tabela 7 U relativnim pokazateljima.

dok je prosječna mjesečna stopa rasta novčane mase u 2009. a u drugom polugodištu prosječna mjesečna stopa rasta novčane mase od 0. 53 .4% (uslijed pada monetarne baze M0 i monetarnog agregata M1). odnosno za 5. Pad multiplikacije novca uvjetovan je. depoziti po viđenju u domaćoj valuti porasli su za 187. Kako se u četvrtom kvartalu 2009. zabilježila je pad u iznosu od 291. QM i M2 . nivo depozita po viđenju u domaćoj valuti vratio na nivo s početka 2008. kao druga komponenta.8% (usljed konstantnog rasta monetarnog agregata QM tokom godine). što je bilo prisutno do četvrtog kvartala 2008.4: M1.3 miliona KM na godišnjoj osnovi. odnosno pad po stopi od 12.8 indeksnih poena.Centralna banka Bosne i Hercegovine mjesečna stopa pada od 0.2%. Naime.0421 i pala je za 0. odnosno 1.7%. U strukturi monetarnog agregata M1. oko 0. Suprotno tome.godišnje stope rasta (sezonski prilagođeno) Izvor: Tabela 7 Monetarni agregat M1 zabilježio je pad od 104. gotovina izvan banaka. Pri tome je vrijednost monetarnog multiplikatora za M2 porasla sa 2.3 miliona KM. može se smatrati indikatorom smanjenja nivoa transakcija kroz platni promet bankarskog sektora. pad depozita po viđenju u posljednjem kvartalu 2008. ekonomiji u datim okolnostima globalne ekonomske krize. a odraz je usporavanja privredne aktivnosti u bh.1%. a čija vrijednost je stagnirala sve do trećeg kvartala 2009. padom monetarnog agregata M1. Vrijednost multiplikatora navedenog agregata u posmatranoj godini bila je 1. Na ovaj način ponovo je uspostavljen trend promjene strukture monetarnog agregata M1 u korist depozita po viđenju.3010.7%. i prvom kvartalu 2009. prije svega. ekonomije (u četvrtom kvartalu bilježi se i lagani rast industrijske proizvodnje u oba entiteta). a djelimično je korigiran navedenim negativnim kretanjem monetarne baze.0 miliona KM. ovo može biti još jedan od indikatora laganog početka oporavka bh. Grafikon 2.2264 na 2.

Najmanje učešće (15. zabilježen je rast od 249. po godišnjoj stopi od 12. ili 3. Kod depozita stanovništva zabilježen je rast u iznosu od 455.5 miliona KM (-13.6%) imali su depoziti privatnih nefinansijskih preduzeća.5 miliona KM. dok je kod druge dvije kategorije depozita (stanovništva i ostali depoziti) zabilježen rast. Nasuprot tome.1%. tokom 2009.2%. dok su depoziti po viđenju u stranoj valuti zabilježili pad od 70. Ovakvo kretanje dvije komponente kvazi novca pokazuje vraćanje povjerenja domaće javnosti u bankarski sistem. kod ostalih depozita zabilježen je rast za 264. ili 4.0 miliona KM. Za razliku od prethodne godine kada je zabilježen pad ukupnih depozita u iznosu od 162. iznosili su 12. odnosno 6.8 procentnih poena.5% u ukupnim depozitima domaćeg bankarskog sektora. odnosno za 2. i ovi depoziti su glavni generatori ukupnog rasta depozita. Takvo kretanje posljedica je smanjenja depozita vlade za 302. dok treća komponenta (depoziti po viđenju u stranoj valuti) bilježi pad. na oročene i štedne depozite u stranoj valuti otpada najveći procenat kvazi novca (54.3 miliona KM. zabilježili su oročeni i štedni depoziti u stranoj valuti i oni su nosioci ne samo rasta kvazi novca već i novčane mase posmatrane u cjelini.2 miliona KM. zabilježen je rast učešća za 1. odnosno rast po stopi od 8. stopa rasta manja je za 4.19 milijardi KM.8%. 54 . oročeni i štedni depoziti u domaćoj valuti porasli su za 55. kvazi novcem (oročeni i štedni depoziti u domaćoj i stranoj valuti).8 miliona KM.0% i u poređenju s prethodnom godinom.9 miliona KM.5: Agregat M1 i sastavne komponente Izvor: Tabela 7 Kvazi novac. a u skladu s njihovim kretanjima. odnosno za 11.4%.9 procentnih poena i na kraju posmatrane godine bilo je 16.0 miliona KM (-8. zabilježio je rast od 403. Ukupni depoziti bankarskog sektora na kraju 2009. QM. Pri tome.1%. Kod kategorije ostalih depozita. tokom godine bilježe rast. u 2009.5%. učešće depozita vlade smanjilo se za 2.8 procentna poena i oni učestvuju u ukupnim depozitima u visini od 21.5 miliona KM.7%.7%). Dvije manje likvidne komponente novčane mase obuhvaćene monetarnim agregatom. tako da na kraju 2009.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 2.3%.6 miliona KM. ovi depoziti učestvuju sa 46. Ovakvo kretanje depozita stanovništva uticalo je na rast učešća u strukturi depozita za 2.0%) i depozita nefinansijskih privatnih preduzeća za 168. Rast od 418. Istovremeno.1%). Inače.8 procentna poena.

sektorska struktura Izvor: Tabele 12 i 13 U pogledu valutne strukture depozita uočljivo je da je u 2009. odnosno za 1. Grafikon 2.9 miliona KM.5 miliona KM. Ovakvo kretanje uticalo je da učešće depozita u domaćoj valuti ponovo premaši učešće depozita u stranim valutama i signalizira rast povjerenja u domaću valutu.7: Depoziti kod banaka . činio veći dio.0% ukupnih depozita. nasuprot padu neto domaće aktive za iznos od 52. rezultat povećanja neto strane aktive za 351. za razliku od prethodne godine.6: Depoziti kod banaka . porastao je i to za 307. donosno 51.0%. odnosno za 5. Naime.2 miliona KM. iznos depozita u stranim valutama pao za 57. može se zaključiti da je porast novčane mase u 2009.4 miliona KM. iznos depozita u domaćoj valuti.0%. iznos depozita u domaćoj valuti u toku 2009.2%. s druge strane. u navedenom iznosu od 298. na strani aktive. dok depoziti u stranim valutama čine preostalih 49.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 2. 55 .7 miliona KM. dok je.valutna struktura Analiziranjem tokova novčane mase iz monetarnog pregleda.

ekonomije kroz povlačenje depozita u stranim valutama i kroz konverziju gotovine i depozita u domaćoj valuti u gotovinu u stranim valutama. Ovo je u znatnoj mjeri ugrozilo likvidnost bankarskog sektora. Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine promptno je djelovalo u nastojanju da poboljša ukupnu likvidnost i krajem 2008.6 miliona KM. Diferencirana stopa obavezne rezerve na depozite komercijalnih banaka počela se primjenjivati od 1. koje su se ogledale u obezbjeđenju potrebne gotovine u stranim valutama (prije svega euru). Pad odbitnih stavki na godišnjem nivou ublažio je pad neto domaće aktive za navedeni iznos. Posljedice globalne finansijske krize krajem 2008. te rasta neto strane aktive sektora komercijalnih banaka u iznosu od 434.6 miliona KM. a strana pasiva je također pala u iznosu od 562.3 Instrumenti monetarne politike: obavezna rezerva Obavezne rezerve predstavljaju jedini instrument monetarne politike koji Centralnoj banci stoji operativno na raspolaganju za realiziranje ciljeva ekonomske politike. pad neto domaće aktive rezultat je pada kreditnih plasmana komercijalnih banaka u posmatranom periodu u iznosu od 143. 56 . 2. a zatim su sve nove kreditne linije koje komercijalne banke povuku iz inostranstva isključene iz osnovice za obračun obavezne rezerve.8: Struktura novčane mase Izvor: Tabela 7 Rast neto strane aktive rezultat je smanjenja neto strane aktive CBBiH u iznosu od 83.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 2. manifestirale su se u bankarskom sektoru bh. Na drugoj strani. pa je na sve obaveze s ročnošću do jedne godine ostala stopa 14%.4 miliona KM). tako da je CBBiH poduzela niz mjera u nastojanju da pomogne bankama u prevazilaženju problema vezanih za likvidnost. koje predstavljaju odbitne stavke pri izračunavanju neto domaće aktive.6 miliona KM. dok je stopa na obaveze s rokom dužim od jedne godine smanjena sa 14% na 10%. i početkom 2009. Pored poduzetih operativno-tehničkih mjera. smanjilo stopu obavezne rezerve sa 18% na 14%. januara 2009.8 miliona KM (strana aktiva bankarskog sektora pala je za 127.1 milion KM i pada ostalih stavki na strani pasive od 90.

Komercijalne banke svoje rezerve likvidnosti drže na računima rezervi kod CBBiH u formi viškova rezervi. (36. ili 0.Centralna banka Bosne i Hercegovine Cilj ove odluke bio je da se iz obavezne rezerve oslobode dodatna likvidna sredstva za komercijalne banke i da se stimulira kreditna aktivnost u nastojanju da se pozitivno utiče na ukupnu privrednu aktivnost u zemlji. na tržištu ostvari Centralna banka Bosne i Hercegovine na depozite investirane do mjesec dana. a naknada na iznos sredstava iznad obavezne rezerve. Centralna banka Bosne i Hercegovine je promijenila stope naknade koje isplaćuje komercijalnim bankama na prosječan iznos novčanih sredstava koje banke drže na računima rezervi kod Centralne banke Bosne i Hercegovine. obračunski period) na računima rezerve bio je 3.9% u odnosu na posljednji obračunski period u 2008. Upravno vjeće je na sjednici održanoj 16. umjesto dotadašnjih 1%. Rezervni računi na kojima banke drže novčana sredstva kod CBBiH ujedno predstavljaju i transakcione račune preko kojih banke vrše dnevne transakcije u platnom prometu i transakcije kupovine i prodaje KM sa CBBiH. 57 . na koje dobijaju naknadu koja je jednaka ponderisanoj ili aritmetičkoj sredini kamatnih stopa koje. Grafikon 2.5%. a drugom mjerom iz osnovice za obračun obavezne rezerve isključeni su depoziti vlada namijenjeni za razvojne programe. naknada na obaveznu rezervu isplaćuje se po stopi od 0.1 milion KM. tj.10 milijardi KM i manji je za neznatnih 27. aprila 2009.9: Ukupne rezerve na RR i stopa obavezne rezerve Novčana sredstva na računima rezervi (RR) sastoje se od obavezne rezerve (OR) i viška rezervi. maja 2009. u periodu održavanja obavezne rezerve. Držanje novčanih sredstava iznad obavezne rezerve na računima rezervi kod CBBiH za komercijalne banke predstavlja jedan od osnovnih načina upravljanja likvidnošću. Pri tome. Prvom mjerom stopa obavezne rezerve na depozite oročene na period duži od jedne godine smanjena je sa 10% na 7%. Do tada naknada na višak rezervi plaćana je po stopi koja je bila jednaka prosječnoj kamatnoj stopi koju je u istom obračunskom periodu na tržištu ostvarila Centralna banka Bosne i Hercegovine na svoje prekonoćne depozite. donijelo dvije dodatne mjere koje su stupile na snagu 1. U skladu s tim. Iznos novčanih sredstava koje su banke držale na kraju 2009. po stopi koja je jednaka ponderisanoj ili aritmetičkoj sredini kamatnih stopa koje u istom periodu održavanja na tržištu ostvari Centralna banka Bosne i Hercegovine na depozite investirane do mjesec dana. stanje računa na kraju svakog radnog dana predstavlja osnovu za obračunavanje održavanja obavezne rezerve. 4.26 26 Na osnovu odluke od 10. na višak rezervi. Iako su poduzete aktivnosti imale pozitivne rezultate. bar u segmentu koji se odnosi na tekuću likvidnost. 2009.

dok je u četvrtom kvartalu pala za isti iznos. predstavlja znatan podsticaj za držanje rezervi likvidnosti na računima rezervi.5 miliona KM.5%.6 miliona KM. Ovaj iznos. odnosno za 33. a u četvrtom kvartalu pao za 36. Pored toga.69 milijardi KM. Na kvartalnoj osnovi najveći pad iznosa obavezne rezerve dogodio se u prvom i drugom kvartalu kada je zabilježen pad od 412.Centralna banka Bosne i Hercegovine Približno jednak nivo te stope. Takvo kretanje osnovice rezultat je mjera koje je poduzimala CBBiH u nastojanju da se oslobode dodatna likvidna sredstva komercijalnim bankama. odnosno 9. na ove. i 2009. predstavlja iznos oslobođenih novčanih sredstava komercijalnim bankama u 2009. smanjenja osnovice i uvođenja diferencirane stope obavezne rezrve početkom 2009. kako je već navedeno. za 808.0%.1 milion KM. Pad iznosa obavezne rezerve posljedica je. što je identično padu osnovice na godišnjem nivou. U trećem kvartalu osnovica je porasla za 322. osnovica za obračun obavezne rezerve iznosila je 15. zabilježen je i pad iznosa novčanih sredstava koji banke drže na ime obavezne rezerve kod CBBiH.0%.10: Likvidnost komercijalnih banaka po obračunskim periodima u 2008. Kada se kvartalno posmatra kretanje iznosa osnovice na koju se računa obavezna rezerva. U posmatranoj godini zabilježen je pad osnovice za obračun obavezne rezerve u iznosu od 1. s tržišnom stopom prinosa koja igra ulogu oportunitetnog troška.0 miliona KM. 58 . Grafikon 2. U skladu s kretanjem osnovice. aproksimativno. za banke praktično bezrizične plasmane. U trećem kvartalu iznos sredstava obavezne rezerve porastao je za 39. koja je dodatno reducirana u drugom kvartalu 2009. u nastojanju da se poboljša likvidnost banaka i podstakne kreditna aktivnost.55 milijardi KM. Na kraju 2009. odnosno 399. i to je u skladu s kretanjem osnovice u ovim periodima. ali i uslijed uvođenja diferencirane stope obavezne rezerve.9 miliona KM. u drugom kvartalu smanjena je stope obavezne rezerve na depozite oročene na period duži od jedne godine sa 10% na 7.55 milijardi KM. vidi se da je u prva dva kvartala osnovice pala za 1. ali je i posljedica prisutnog povlačenja depozita iz komercijalnih banaka u prvom kvartalu 2009.3 miliona.

što je za 1.6 miliona KM. veći dio osnovice odnosi na strane valute.8%. od maja 2009. 59 . u nedostatku kvalitetnih zajmotražilaca i kvalitetnih investicionih projekata banke radije drže slobodna sredstva na računima rezervi nego da se izlažu riziku kroz pozajmljivanje klijentima.7%. Navedeni indikator ukazuje da je likvidnost bankarskog sektora u cjelini i dalje visoka.6 miliona KM. Osnovica u stranim valutama pala je po godišnjoj stopi od 9. iz osnovice za obračun obavezne rezerve isključuju se depoziti vlada namijenjeni za razvojne programe).1%.6 miliona KM. naknada na obaveznu rezervu iznosila je 11. dok je u posljednjem kvartalu zabilježen je pad viška rezervi za 88.2%. plasirale svoja slobodna sredstva veoma oprezno. Učešće osnovice u domaćoj valuti u ukupnoj osnovici iznosilo je 36. Samo jedna banka u 10. a osnovice u domaćoj valuti pala je po godišnjoj stopi od 8.3%. CBBiH je tokom 2009. Implicitna stopa obavezne rezerve koja se izračunava kao odnos ukupnih novčanih sredstava na računima rezervi komercijalnih banaka kod CBBiH i osnovice na koju se računa obavezna rezerva.Centralna banka Bosne i Hercegovine Višak rezervi u 2009. može se zaključiti da se. osnovica u stranim valutama zabilježila je pad veći za jedan procentni poen od pada osnovice u domaćoj valuti. kao rezultat navedenih mjera vezanih za obaveznu rezervu koje je CBBiH poduzimala tokom 2009. uglavnom uredno ispunjavale obaveznu rezervu. depoziti i krediti koje komercijalne banke povuku iz inostranstva. a naknada na višak rezervi 6. Ukoliko se posmatra valutna struktura osnovice za obračun obavezne rezerve na kraju 2009. Od toga.0 miliona KM. tako da im je zaračunata kaznena kamata. odnosno za 110. obračunskom i jedna banka u 11.8% zabilježen je u 24.3%. obračunskom periodu. Rast viška rezervi zabilježen je u prva tri kvartala i to za 869.2 miliona KM. isključuju se iz osnovice novopozajmljena sredstva. obračunskom periodu nije ispunila obaveznu rezervu. povećao se za 781. Ovo upućuje na zaključak da su banke u 2009.6 miliona KM) gotovo identičan iznosu povećanja viška rezervi.6 procentnih poena više u odnosu na kraj prethodne godine. Nije teško uočiti da je iznos smanjenja novčanih sredstava koja banke drže na ime održavanja obavezne rezerve (808. a što je u skladu s mjerama CBBiH vezanim za izuzimanje sredstava iz osnovice za obračun obavezne rezerve (od novembra 2008. Inače najveći procenat implicitne stope rezerve u visini od 20. Komercijalne banke su u 2009. komercijalnim bankama isplatila naknadu na sredstva na računima rezervi u ukupnom iznosu od 17. a učešće osnovice u stranim valutama 63. iznosila je 19. Naime. odnosno da su respektirale sve aspekte kreditnog i ostalih rizika. Ovakvo kretanje implicitne stope u skladu je s navedenim promjenama vezanim za reguliranje obavezne rezerve i držanjem viška rezervi komercijalnih banaka. Inače. na kraju 2009.4 miliona KM. kao i u prethodnoj godini.

te uplate 140.1 milion KM. Odjeljenje odlučuje u koje će banke i instrumente ulagati sredstva. Kamatni rizik. Tako CBBiH preko 99% ukupnog portfolija deviznih rezervi drži u instrumentima denominiranim u euru.4%. deviznom riziku i riziku likvidnosti. Rizik likvidnosti kontrolira se investiranjem deviznih rezervi u depozite s kratkim dospijećem. zabilježile pad u iznosu od 83. Investicioni komitet.9%. tokom prvog i drugog kvartala bilježi se pad deviznih rezervi usljed negativnog salda kupovine i prodaje KM. Finansijski instrumenti koji zadovoljavaju kriterij likvidnosti obuhvataju sredstva na tekućim računima. tako da su u prvom polugodištu devizne rezerve pale za 608.3%. Pod uticajem kretanja salda prodaje i kupovine KM bruto devizne rezerve CBBiH su u 2009. referentnih portfolija (benchmark portfolios) i održavanjem kratkog trajanja (duration) ukupnog portfolija deviznih rezervi. Ovo podrazumijeva da uz održavanje visoke likvidnosti deviznih rezervi i prihvatljivu izloženost rizicima. Odjeljenje za bankarstvo mora poslovati u skladu sa smjernicama koje je donijelo Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine i u skladu s detaljnijim pravilima koje je odredio Investicioni komitet. u trećem kvartalu devizne rezerve su porasle za 747. kontrolira se primjenom tzv. CBBiH upravlja deviznim rezervama polazeći prvenstveno od principa likvidnosti i sigurnosti investiranja. donosi operativna pravila za Odjeljenje za bankarstvo. kamatnom. i pada neto slobodnih deviznih rezervi u iznosu od 61.4. Posmatrano po kvartalima. tržišnom.Centralna banka Bosne i Hercegovine 2. također i o ročnosti depozita i drugih ulaganja i o tome izvještava Investicioni komitet.5 miliona KM i to usljed uplate MMF-a prve tranše sredstava po osnovu stand-by aranžmana. Nasuprot tome. odnosno rizik pada vrijednosti portfolija deviznih rezervi zbog neželjenog kretanja kamatnih stopa. CBBiH ograničava izloženost kreditnom riziku ulaganjem u obveznice država i centralnih banaka najvišeg kreditnog rejtinga.6 miliona KM.7 miliona KM. ili po stopi od 1. depozite po viđenju i prekonoćne depozite kod ino banaka. Vrijednost bruto deviznih rezervi na kraju godine iznosila je 6. u iznosu od 182 miliona SDR-a. Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine odobrava smjernice kojim se određuje tip i nivo rizika koji je CBBiH spremna da preuzme i oblast u kojoj se menadžmentu daje ovlast prosuđivanja. 60 . CBBiH nastoji ostvariti što povoljnije prinose na plasirane devizne rezerve. vodeći računa o datim ograničenjima vezanim za ulaganja u svaku pojedinu zemlju.5 miliona SDR-a po osnovu Opšte i Specijalne alokacije SDR-a kod MMF-a. slijedeći te smjernice. Smanjenje bruto deviznih rezervi posljedica je pada monetarne pasive u iznosu od 22. ili 10.0 miliona KM.212. U okviru ovih parametara. Minimiziranje ovog rizika CBBiH vrši držanjem deviznih rezervi pretežno u sidrenoj valuti (euro) prema kojoj je kurs konvertibilne marke fiksiran. te oročene depozite kod ino banaka u kratkom roku. Portfolio deviznih rezervi izložen je prije svega kreditnom. odnosno 0. te plasiranjem depozita isključivo u centralne banke EMU i BIS. Devizne rezerve U CBBiH odluka o investiranju deviznih rezervi donosi se na tri nivoa.7 miliona KM. Za CBBiH valutni rizik predstavlja mogućnost gubitka zbog promjene vrijednosti devizne aktive i devizne pasive uslijed nepovoljnog kretanja kurseva valuta u kojima se drže devizne rezerve u odnosu na nacionalnu valutu.

učešće depozita kod nerezidentnih banaka smanjeno je sa 75.6%) i ovo pokazuje da je u 2009. odnosilo se 56.3 miliona KM i zlato učestvuje u bruto deviznim rezervama sa 1. Zbog toga je osnovni zadatak upravljanja deviznim rezervama u CBBiH obezbjeđivanje odgovarajućeg iznosa novčanih sredstava u stranim valutama koji će pokriti monetarne obaveze. 61 . prekonoćni depoziti. Ovakva organizacija portfolija deviznih rezervi usmjerena je na smanjivanje ukupnog rizika portfolija putem diverzifikacije i povećanje prinosa od investiranja deviznih rezervi. ili 30. Znatan pad je zabilježen i kod stavke ostalo. tako da se garantira fiksirani devizni kurs prema rezervnoj valuti.28 Usljed ranije navedenih transakcija.0%.4 miliona KM. Pored toga. dok su investicije u vrijednosne papire porasle za 1.6 miliona KM ili 95. u ukupnoj količini od 42. vrijednost likvidnog portfolija deviznih rezervi smanjena je za 1.5%.0% ukupnog portoflija. u posmatranoj godini. došlo do znatne promjene strukture ukupnog portfolija držanja deviznih rezervi.7 miliona KM i njihovo učešće u ukupnom portfoliju je relativno beznačajno.430.352.0% bruto deviznih rezervi.430. Također je zabilježen pad u držanju gotovine i to za 104.1%. koja je smanjena za 47. a što je logična posljedica smirivanja tenzija koje su pratile bankarski sektor BiH u 2008.4%. došlo do znatnih promjena u strukturi držanja deviznih rezervi. Ugovor o preuzimanju i konvertovanju zlata.3%. Vrijednost zlata na kraju godine. Naime. U skladu s tim. ponovo se bilježi pad bruto deviznih rezervi CBBiH. iznos SDR-a se znatno mijenjao tokom godine i na kraju 2009. bitna promjena u strukturi deviznih rezervi dogodila se u prvom kvartalu kada je CBBiH preuzela monetarno zlato u vrijednosti od 57.1% na 53.2 unce. zaključen između CBBiH i Ministarstva finansija i trezora BiH. depoziti po viđenju. Tako su depoziti kod nerezidentnih banaka.Centralna banka Bosne i Hercegovine Pod uticajem kretanja salda prodaje i kupovine KM u četvrtom kvartalu 2009. neto devizne rezerve Centralne banke Bosne i Hercegovine u svakom trenutku moraju u potpunosti da pokriju monetarne obaveze u konvertibilnim markama.1 milion KM (odnosno za 109. te oročeni depoziti do godine dana. učešće vrijednosnih papira je 2. i oni čine 44. Na likvidni portfolio deviznih rezervi na kraju 2009.8 miliona KM ili 49.0 miliona KM (odnosno za 30.2%). a što je uvjetovano navedenom prekompozicijom ulaganja deviznih rezervi u korist investicionog portfolija. a drže se najvećim dijelom kod centralnih banaka i BiS-a. je oko dva mjeseca. iznosi 63. na kraju 2009. Prosječna ponderirana kamatna stopa na ukupne depozite do jedne godine koji se drže kod ino – banaka u posmatranoj godini iznosila je 1.27 U skladu s pravilima valutnog odbora koja su sadržana u Zakonu o CBBiH. i to u iznosu od 222. CBBiH je držala SDR-a u vrijednosti od 5.58 milijardi KM. Likvidni portfolio čine gotovina u trezoru. odnosno strukture aktive deviznih rezervi.9 miliona KM prodatih po osnovu SDR-a dobije se iznos koji pokazuje da je pad deviznih rezervi determiniran kupovinom i prodajom KM u četvrtom kvartalu. pali za 1. u likvidni portfolio uključeno je držanje SDR-a kod MMF-a. Pri tome je u toku 2009.6 miliona KM. Pokriće monetarne pasive CBBiH neto deviznim rezervama omogućava održavanje stabilnosti i potpune konvertibilnosti nacionalne valute. a od aprila 2009. Ukupni portfolio deviznih rezervi podijeljen je na dva uža portfolija: likvidni i investicioni portfolio.1 puta veće nego na kraju 2008. 27 28 Kada se iz kumulativnog salda prodaje i kupovine KM isključi 298.39%. Prosječno oročenje depozita u 2009. usljed rasta cijene na svjetskom tržištu. i monetarno zlato. Pored toga. U poređenju s prethodnom godinom.

CBBiH u investicionom portfoliju drži državne obveznice Francuske u visini od 39. Njemačke 35. 62 . kamata na vrijednosne papire u investicionom portfoliju deviznih rezervi. a od aprila 2009. U poređenju s prethodnom godinom. Ulaganja u vrijednosne papire (državne obveznice) čija ročnost dospijeća ne prelazi tri godine čine investicioni portfolio deviznih rezervi.58%. smjernicama o investiranju deviznih rezervi. dozvoljeno je investiranje samo u vrijednosne papire četiri evropske zemlje sa AAA rejtingom (prema rejtingu Agencije Fitch) i to Njemačke.07%. dogodila se u upravljanju investicionim portfolijom.63%.11: Devizne rezerve CBBiH Izvor: Tabela 24 Neto slobodne devizne rezerve posljedica su dobiti od investiranja deviznih rezervi.6 miliona KM doznačen je u aprilu 2009.0% ukupnih deviznih rezervi CBBiH. Također. Krucijalna promjena u 2009. a s ciljem osiguranja i zaštite od kreditnog rizika. U nastojanju da se što više diverzifikuje kreditni i suvereni rizik. jačanja sigurnosti držanja deviznih rezervi. a s druge strane. U ovom smislu. u iznosu od 119. i u vrijednosne papire s dospijećem do tri godine. kapitalnih dobitaka/gubitaka investicionog portfolija. se odnosilo 44. za koju je maksimalno pojedinačno učešće do 70% portfolija i Francuske za koju ovo ograničenje iznosi 50% portfolija. Dio dobiti ostvarene u 2008. budžetu institucija BiH. povećalo učešće investicionog portfolija sa 25% na 50%. Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine je. CBBiH je otpočela sa investiranjem u državne obveznice u julu 2006.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 2. ali je većina držanja koncetrirana unutar zone eura (predstavljeno na sljedećem grafikonu).73%. vrijednost portfolija je porasla za 95. Francuske. angažiranjem vanjskih menadžera za upravljanje aktivom. te Austrije u visini od 7. Holandije 17. značajna pažnja posvećuje se i ravnomjernoj geografskoj disperziji deviznih rezervi. radi obezbjeđenja stabilnosti prinosa. Na kraju 2009. s jedne strane. dobitaka/gubitaka po osnovu otvorene devizne pozicije CBBiH i dividendi na akcije BIS-a u vlasništvu CBBiH. a koje se ostvaruju po osnovu kamata na kratkoročne depozite i SDR. jer za razliku od prethodnih godina kada su vanjski menadžeri (asset managers) upravljali ovim portfolijom. Holandije i Austrije. izuzev Njemačke. ograničeno je maksimalno učešće dužničkih instrumenata jedne države do 30% vrijednosti portfolija.95% i na investicioni portfolio na kraju 2009. i to u cilju. CBBiH počinje samostalno da investira u vrijednosne papire s dospijećem od jedne godine. u 2009. Na kraju prvog kvartala.

Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 2. a u okviru investicionog portfolija na državne obveznice koje dospijevaju u roku od tri godine. Kamatna stopa na depozite ugovara se isključivo kao fiksna stopa. donose se odluke o ročnoj strukturi finansijskih instrumenata u koje se investiraju devizne rezerve.13: Prosječne godišnje stope prinosa na devizne rezerve CBBiH 63 . Grafikon 2. u skladu s vlastitim procjenama tražnje domaćih komercijalnih banaka za stranom valutom (uzimajući u obzir i smjernice koje se odnose na minimalna likvidna sredstva kojim CBBiH mora da raspolaže) i na osnovu praćenja kretanja tekućih kamatnih stopa na relevantnim finansijskim tržištima.12: Geografska struktura portfolija deviznih rezervi CBBiH Zaštita od kamatnog rizika ostvarena je time što je investiranje u sklopu likvidnog portfolija ograničeno na period do godine dana. U okviru tih ograničenja.

Centralna banka Bosne i Hercegovine U 2009.1% i u poređenju s prethodnom godinom stopa prinosa je manja za 2. pad međubankarskih kamatnih stopa)29 može smatrati da su prinosi ostvareni u 2009. adekvatni tržišnim uvjetima.83% na 1.61% 64 . Uspješno upravljanje CBBiH portfolijom deviznih rezrvi uticalo je da se u uvjetima nepovoljnih kretanja na finansijskom tržištu u zoni eura (snižavanje referentnih kamatnih stopa. prosječna stopa prinosa na portfolio deviznih rezervi CBBiH iznosila je 2. EURIBOR na depozite oročene na 12 mjeseci pao je sa 4.2 procentna poena. 29 U 2009. u odnosu na 2008.

smanjen je broj transakcija među banakama i broj naloga unutar banaka i realizirano je 63. a u vrijednosti 19%. Tokom godine. U ukupnom broju transakcija. smanjena je i vrijednost naloga unutar banaka i u 2009.775. nasuprot 31% naloga plasiranih između banaka kroz platne sisteme CBBiH. U ukupnoj vrijednosti transakcija. CBBiH je nastavila da poboljšava procedure za kontinuirano funkcioniranje u vanrednim uvjetima. Omjer između interbankarskih i intrabankarskih naloga je ostao približno isti.884.550 KM kroz naloge unutar banaka (97.035. u platnom prometu u BiH došlo je do smanjenja i u broju (12%) i u vrijednosti transakcija (8%) u odnosu na 2008.328 transakcija unutar banaka (66.432 KM u 2008).502 u 2008). iznosi 81%. 65 . 69% je realizirano unutar banaka. 58% je realizirano unutar banaka.Centralna banka Bosne i Hercegovine 3.1: Vrijednost transakcija RTGS-a i žirokliringa U 2009. Udio transakcija RTGS-a u ukupnim transakcijama iznosi 2 %. rad platnih sistema se odvijao u skladu sa operativnim pravilima i nije bilo odstupanja niti vanrednih situacija koje bi ugrozile sigurnost ili stabilnost sistema. Omjer između interbankarskih i intrabankarskih naloga je ostao skoro isti. Udio transakcija žirokliringa u ukupnim transakcijama iznosi 98%. Kao i u slučaju broja transakcija. nasuprot 42% naloga plasiranih između banaka kroz platne sisteme CBBiH. dok udio u vrijednosti u 2009. Grafikon 3.613. PLATNI PROMET CBBiH I KOMERCIJALNIH BANAKA U toku 2009. je realizirano 88.500.369.

gotovine u iznosu od 3.539 kartica više nego 2008.188).260.898 29.299.Bamcard. Osam banaka je izdavalo građanima jedinu domaću karticu . transakcija 2.61% 100.360 KM (3.141.467. Ukupan broj pristupnih tačaka Registru znatno se povećao na 1.39% 97. i to: Glavna jedinica Sarajevo 7. zainteresirani mogu dobiti izvještaje i preko glavnih jedinica CBBiH i Glavne banke RS CBBiH.67 % svih transakcija). U sistemu je učestvovalo pet banaka.366 i Glavna banka Republike Srpske Centralne banke Bosne i Hercegovine 1.624.992. što govori o sve većoj potražnji za informacijama iz registra. čija je vrijednost bila 43. i to: Balkan investment bank. Od ukupne vrijednosti transakcija.609 puta (tokom 2008.285 eura u 2008). blokiranih 41.457.109. kada ih je bilo 1. Međutim. Organizacione jedinice CBBiH u protekloj godini izdale su ukupno 10. 26 pružalo klijentima kartičarske usluge globalnih brendova: MasterCard.283.89% 100.056 i ugašenih 184. Putem ovih kartica u zemlji i inostranstvu realizirano je transakcija u vrijednosti od 4. putem ATM-a podignuto je. Krajem 2009. Poslovne banke koriste najviše pristupnih mjesta – 1.384.860 KM ili 29.919 naloga (3.1.669 28.093 64.00% Deset banaka je učestvovalo sa 69. Glavna jedinica Mostar 1.346. ■ Kartičarstvo u BiH u 2009. mikrokreditne organizacije – 341 i lizing kuće 54.063 naloga u 2008. U Registru je ukupno 436.096 izvoda iz Jedinstvenog registra transakcionih računa. Procredit banka. American Express i Diners.678 puta).1: Pregled izvršenih transakcija preko RTGS i žirokliring sistema   RTGS Žirokliring Ukupno: Broj transakcija 692.98 % u ukupnom broju RTGS i žirokliring interbankarskih transakcija i ima tendenciju pada u odnosu na prošlu godinu (prošle godine deset banaka je ostvarilo 71.039.773.500 KM 2008).764.295 transakcijskih računa.023.938. Pavlović Internacional bank.402. a na POS aparatima je realizi- 66 . u BiH je od ukupno 30 komercijalnih banaka.). od toga 200.297 KM ili 74%. Visa.00% Vrijednost u KM 52. pristupalo se 1.874. Kroz sistem klirinškog načina obračuna međunarodnih plaćanja sa Srbijom plasirana su ukupno 4.68%).13% u odnosu na prošlu godinu (78.758. Jedinstvenom registru računa CBBiH putem Interneta pristupilo je 86 korisnika.876 12.343.346.897 aktivnih računa. što je povećanje za 1. što u zemlji što u inostranstvu.536 (za razliku od 2008.631.968 Učešće u ukupnoj vrijednosti 81.Centralna banka Bosne i Hercegovine Tabela 3.460.174.11% 18. .918. što je za 161.567 Učešće u ukupnom br. Centralnom registru kredita za pravne subjekte i fizička lica u toku 2009.971 eura (27.678.4%. Osim pribavljanja podataka iz Jedinstvenog registra transakcijskih računa putem Interneta. Volksbanka Banja Luka i Volksbanka Sarajevo. učešće prvih deset banaka ima tendeciju rasta u ukupnoj vrijednosti transakcija sa 81. Ukupan broj izdatih kartica je do kraja decembra prošle godine iznosio 1.

Centralna banka Bosne i Hercegovine

rano 1.243.058.063 KM ili 26%, od čega se 604.410.688 KM odnosi na dizanje gotovine, a 638.647.375 KM na plaćanje robe. Prosječna vrijednost jedne transakcije bila je 141 KM, i za 8 KM je manja nego 2008, kad je iznosila 149 KM. Prosječni godišnji promet po jednoj kartici je u 2009. iznosio 2.779 KM, što je povećanje od 483 KM u odnosu na 2008. Na ATM i POS uređajima u inostranstvu, karticama bh. banaka podignuto je gotovine u iznosu od 95.022.452 KM, a plaćeno robe u iznosu od 115.644.890, što u odnosu na 2008. predstavlja nemali rast potrošnje u inostranstvu. Karticama banaka iz inostranstva, na ATM i POS uređajima bh. banaka ostvaren je promet u visini od 697.360.107 KM. Od navedenog iznosa na gotovinu se odnosi 559.587.319 KM, a 137.772.788 KM predstavlja vrijednost robe i usluga plaćenih karticama banaka iz inostranstva. U poređenju sa 2008, u protekloj godini su strani građani češće koristili svoje kartice. U radu s karticama, osjetno je nastojanje banaka da povećaju broj ATM i POS uređaja i u 2009. je bilo 1.355 ATM uređaja i 16.259 POS terminala. Samo tri banke ne obavljaju poslove elektronskog bankarstva. U 2009. je bilo 19 hiljada poslovnih subjekata korisnika elektronskog bankarstva (14 hiljada u 2008), te više od 33 hiljade fizičkih lica (18 hiljada u 2008) i evidentno je da relativno mali broj građana koristi Internet bankarstvo. Komercijalne banke u BiH su u protekloj godini obavljale posao preko razgranatog sistema filijala i ekspozitura. Ukupno banke imaju 394 filijale (više za dvije u odnosu na 2008) i 420 ekspozitura ili agencija (za dvije manje nego u 2008).

67

Centralna banka Bosne i Hercegovine

4. UPRAVLJANJE GOTOVINOM/POSLOVANJE TREZORA
■ Stanje i kretanje gotovog novca u opticaju Stanje gotovog novca u opticaju na dan 31. 12. 2009. u BiH iznosilo je 2.267.734.115,10 KM, što je za 11,15% manje nego na kraju 2008. Za razliku od prethodnih godina, u 2009. je primijetan pad novca u opticaju, što je posljedica uticaja globalne ekonomske krize, ali i povrata novca deponenata u komercijalne banke. U opticaju, odnosno izvan trezora Centralne banke Bosne i Hercegovine, bilo je 38.350.727 komada novčanica u vrijednosti od 2.164.649.955,00 KM i 190.650.720 komada kovanica u vrijednosti 103.084.160,10 KM. Tabela 4.1: Apoenska struktura KM novca u opticaju na dan 31. 12. 2009.
APOEN KM Novčanice 200 100 50 20 10 5 Kovanice 5 2 1 0,50 0,20 0,10 0,05 04.01.2006. 28.06.2000. 28.06.2000. 09.12.1998. 09.12.1998. 09.12.1998. 04.01.2006. Ukupno kovanice Ukupno novčanice i kovanice 5.946.364 8.193.442 30.648.959 22.195.221 41.155.410 57.244.768 25.266.556 190.650.720 229.001.447 29.731.820,00 16.386.884,00 30.648.959,00 11.097.610,50 8.231.082,00 5.724.476,80 1.263.327,80 103.084.160,10 2.267.734.115,10 1,31 0,72 1,35 0,49 0,36 0,25 0,06 4,55 100 15.05.2002. 27.07.1998. 27.07.1998. 27.07.1998. 22.06.1988. 22.06.1998. Ukupno novčanice Datum puštanja u opticaj Komada 1.736.561 10.930.796 10.463.938 5.699.623 7.893.950 1.625.859 38.350.727 opticaj na dan 31.12.2009. Vrijednost 347.312.200,00 1.093.079.600,00 523.196.900,00 113.992.460,00 78.939.500,00 8.129.295,00 2.164.649.955,00 Učešće u opticaju u % 15,32 48,20 23,07 5,03 3,48 0,36 95,45

Ukupna količina novčanica u opticaju u 2009. smanjena je za 10.012.848 komada u odnosu na 2008. Posmatrano po apoenima, svi apoeni novčanica zabilježili su smanjenje. Ukupna količina kovanica u opticaju u 2009. povećana je za 10.111.341 komad u odnosu na 2008. Posmatrano po apoenima, svi apoeni kovanica su zabilježili povećanje. U toku 2009. puštene su u opticaj dodatne količine novčanica apoena 50 KM i dodatne količine kovanica apoena od 1 KM i 20 feninga (izdanja 2009).

68

Centralna banka Bosne i Hercegovine

Najveći obim gotovinskih transakcija u platnom prometu obavlja se novčanicama apoena 100 i 50 KM, pa je stoga i najveće apsolutno i relativno učešće tih apoena u novčanicama u opticaju. Tabela 4.2: Pregled opticaja gotovine, uništenih novčanica i falsifikata u periodu 2005.-2009.
u KM Godina 2005. 2006. 2007. 2008. 2009. Gotovina u opticaj (kraj godine) 1.907.182.940 2.154.234.164 2.439.709.153 2.552.431.902 2.267.734.115 Uništene novčanice 82.025.000 93.830.269 279.167.134 867.449.706 573.411.726 Vrijednost otkrivenih falsifikata 66.285 51.202 44.166 49.831 111.590

Centralna banka Bosne i Hercegovine vrši kontinuirano povlačenje pohabanih i oštećenih novčanica, koje se uništavaju u skladu s važećim propisima. Uništavanjem oštećenih novčanica Centralna banka Bosne i Hercegovine radi na poboljšanju kvaliteta novca u opticaju. Tokom 2009. nastavljen je povećan povrat pohabanih i oštećenih novčanica i kovanica iz organizacionih dijelova u Centralni ured gdje je uništeno novčanica i kovanica u vrijednosti od 573.414.228,95 KM. U toku 2009. uništeno je 17.830.379 komada oštećenih novčanica ukupne vrijednosti 573.411.726,00 KM i 3.755 komada oštećenih kovanica ukupne vrijednosti 2.502,95 KM. Uzrok velike količine pohabanih i oštećenih novčanica je što se u opticaju nalaze veliki broj novčanica starih i po deset godina. ■ Snabdijevanje gotovim novcem Snabdijevanje komercijalnih banaka gotovim novcem vršeno je putem trezora glavnih jedinica i filijala CBBiH, lociranih u Sarajevu, Banjoj Luci, Mostaru i Brčkom, uz striktno poštivanje aranžmana currency boarda. Komunikacija vezana za snabdijevanje komercijalnih banaka gotovim novcem obavlja se isključivo putem platforme elektronskog međubankarskog tržišta novca. Posebna pažnja poklanja se mjerama sigurnosti prilikom transporta novca u i iz izdvojenih trezora, a komunikacija vezana za transporte se obavlja zaštićenim kanalima. CBBiH ulaže znatna sredstva u nabavku novih mašina za preradu gotovog novca u cilju poštivanja currency boarda, poboljšanja efikasnosti rada i kontrole kvaliteta novca u opticaju. U cilju kvalitetnijeg održavanja mašina za preradu novca, CBBiH je krajem 2009. uspostavila vlastiti servis za održavanje i servisiranje.

69

Centralna banka Bosne i Hercegovine

■ Vještačenje novčanica i zaštita od krivotvorina U 2009. postupkom vještačenja sumnjivih primjeraka novčanica i kovanica registrirano je 6.761. komad krivotvorenih novčanica i kovanica KM, u ukupnoj vrijednosti 111.590 KM. Tabela 4.3: Registrirane krivotvorene novčanice i kovanice KM u 2009.
Apoen Komada Učešće u % Vrijednost
Novčanice 200 100 50 20 10 5 Ukupno novčanice Kovanice 5 2 1 Ukupno Sveukupno kovanice

14 0,43 2.800

160 4,86 16.000

789 23,97 39.450

1.863 56,61 37.260

375 11,39 3.750

90 2,73 450

3.291 100

2.052 59,14

202 5,82 404

1.216 35,04 1.216

3.470 100

6.761 -

99.710 10.260

11.880 111.590

U 2009. u Centralnoj banci BiH registrirana je 3.291 krivotvorena novčanica KM. Što se tiče apoenske strukture krivotvorenih novčanica KM u 2009. i u prethodne dvije godine, najzastupljenije su krivotvorene novčanice u apoenu od 20 KM (1.863 komada ili 56,61%), a zatim slijede krivotvorene novčanice od 50 KM (789 komada ili 23,97%), te 10 KM (375 komada ili 11,39%). U 2009. u Centralnoj banci BiH registrirano je 3.470 krivotvorenih kovanica KM, što je više nego u prethodne četiri godine zajedno. Kada je u pitanju apoenska struktura kovanica u 2009, najzastupljenija je kovanica od 5 KM (2.052 komada ili 59,14%). Kovanica u apoenu 1 KM je bilo 1.216 ili 35,04%, a u apoenu 2 KM, 202 kovanice ili 5,82%. S ciljem usavršavanja službenika koji rade s gotovim novcem, CBBiH nastavlja praksu edukacije kako o obilježjima i elementima zaštite KM tako i unapređenju u obavljanju tih poslova kroz seminare i izmjene samih uputstava koji reguliraju tu materiju.

70

Na osnovu Zakona o indirektnom oporezivanju tokom 2009. CBBiH je redovno. nastavljeno je efikasno vođenje jedinstvenog računa Uprave za indirektno oporezivanje (UIO) za prikupljanje prihoda od indirektnih poreza. Znatni transferi vezani za povlačenje prve tranše stand-by aranžmana i alokacije SDR-a od MMF-a i naknadna alokacija tih sredstava prema računima vlada entiteta realizovani su pouzdano i bez zastoja. izvršavani su poslovi u vezi s kreditima i donacijama po ugovorima koje je zaključilo Vijeće ministara Bosne i Hercegovine s međunarodnim finansijskim institucijama (EIB. 71 . obavlja svakodnevno. CBBiH je u skladu sa zaključenim ugovorima nastavila djelovati kao bankarski i fiskalni agent Agencije za bankarstvo Federacije BiH i Agencije za bankarstvo RS. ■ Kreditni rejting Bosne i Hercegovine CBBiH je u svojstvu fiskalnog agenta Ministarstva finansija i trezora BiH nastavila voditi proces koordinacije u izradi i praćenju kreditnog rejtinga. po nalogu UIO. Ta operacija se. s računa rezervi UIO izvršavala prenose sredstava na račune UIO kod komercijalnih banaka koje su izvršavale povrate poreza. a zatim su se oni po nalogu UIO alocirali na račune Ministarstva finansija i trezora BiH (servis ino-duga. U martu 2009. U skladu sa zaključenim Agentskim sporazumom između CBBiH i Ministarstva finansija i trezora BiH. Sa Agencijom za osiguranje depozita BiH. te investiranje deviznih sredstava.Centralna banka Bosne i Hercegovine 5. nastavljen je rad na investiranju sredstava u vrijednosne papire prema sporazumu Agencije za osiguranje depozita s vanjskim menadžerom za portfolio. Evropska zajednica. te raspoređivanje tih sredstava po nalogu UIO prema entitetima i Distriktu Brčko. obaveze prema MMF-u i budžet BiH). prema kojem će usluge za izradu kreditnog rejtinga plaćati iz svojih sredstava. U junu 2009. komercijalne banke na dnevnoj osnovi dostavljale su na jedinstven račun CBBiH sve prikupljene prihode. Po ovom aranžmanu. račune entitetskih ministarstava finansija i Vlade Brčko Distrikta. Ministarstvo finansija i trezora BiH potpisalo je ugovor s međunarodnom agencijom za rejting Moody’s Investors Service. također. otpočeo je i proces prikupljanja sredstava uplaćenih po osnovu putarine na račun UIO. tokom 2009. CENTRALNA BANKA BOSNE I HERCEGOVINE KAO BANKARSKI I FISKALNI AGENT U skladu sa ugovorima između CBBiH i Ministarstva finansija FBiH i CBBiH i Ministarstva finansija RS izvršavaju se poslovi bankarskog i fiskalnog agenta. i dr) i poslovi platnog prometa u zemlji i inostranstvu.

Perspektive za dalju integraciju u EU i velika podrška međunarodne zajednice u sprečavanju destabilizirajućih faktora. u organizaciji CBBiH u novembru 2009. ■ Međunarodna agencija za rejting Standard & Poor’s Također. Stabilan izgled rejtinga balansira između slabih ekonomskih izgleda i političkih tenzija koje su prisutne s jedne. Negativno je ocijenjeno da je suvereni kreditni rejting BiH i dalje pod pritiskom velikog i kompleksnog političkog sistema. predstavljaju pozitivan uticaj na dodijeljeni suvereni kreditni rejting BiH. Nakon završenih misija. (u februaru i novembru) održane su dvije misije međunarodne agencije za rejting Moody’s Investors Service s relevantim međunarodnim i domaćim institucijama u BiH. kako finansijskih tako i političkih. 72 . B2 sa stabilnim izgledima. Nakon završene misije аgencija Standard & Poor’s u decembru 2009. Osim toga. Moody’s Investors Service potvrdio je da rejting BiH ostaje isti. dala je saopštenje za javnost kojim je potvrdila da rejting BiH ostaje isti. Pozitivno je ocijenjeno da je BiH dala prioritet servisiranju vanjskog duga i da monetarna politika i dalje djeluje na principu aranžmana valutnog odbora. koji se pokazao kao dobar mehanizam u ekonomskim turbulencijama posmatranog perioda. i pritisaka za servisiranjem umjerene zaduženosti BiH i finansijske podrške MMF-a i EU s druge strane. srednjem nivou finansijske snage vlade i visokom nivou osjetljivosti na rizike. Ovakav rejting BiH zasniva se na niskoj ekonomskoj i institucionalnoj snazi države. stand-by aranžman je pomogao da se ublaže rizici nastali u finansijskim tokovima i omogući očuvanje potencijala za rast u BiH. te bi uspješno izvršenje stand-by aranžmana trebalo dovesti do poboljšanja koja su neophodna za fiskalnu fleksibilnost. održana je godišnja misija međunarodne agencije za rejting Standard & Poor’s s relevantim međunarodnim i domaćim institucijama u BiH. B+ sa stabilnim izgledima.Centralna banka Bosne i Hercegovine ■ Međunarodna agencija za rejting Moody’s Investors Service U organizaciji CBBiH u toku 2009.

Interna revizija procjenu rizika vrši prema kriterijima Metodologije procjene rizika u Centralnoj banci Bosne i Hercegovine.Centralna banka Bosne i Hercegovine 6. finansijsko poslovanje. Aktivnosti interne revizije u 2009. međunarodnih računovodstvenih standarda i međunarodnih standarda finansijskog izvještavanja. te da obezbijedi pouzdanost i integritet finansijskih i poslovnih informacija. mjerenje. osiguranju kontinuiteta u praćenju. koja kroz kreirani model. Interna revizija kontinuirano radi na profesionalnom usavršavanju svojih kadrova kroz razne vidove obuka iz oblasti interne revizije. zaštitu imovine uz dosljednu primjenu zakonskih propisa. bile su usmjerene na izvršavanju dužnosti definiranih Zakonom o Centralnoj banci BiH. sagledava adekvatnost postojanja i funkcioniranja sistema internih kontrola. trezorsko poslovanje. O izvršenim revizijama sačinjeni su pisani izvještaji s prijedlogom mjera za otklanjanje uočenih propusta u procesu rada i slabosti u funkcioniranju sistema internih kontrola. 73 . Unapređenje funkcije interne revizije ostaje trajni zadatak Centralne banke Bosne i Hercegovine kroz usmjeravanje njene aktivnosti na kontinuiranom praćenju i procjeni rizika i ocjeni adekvatnosti uspostavljenih internih kontrola u cilju unapređenja metoda za upravljanjem rizicima. poštujući kriterije i principe definirane Međunarodnim standardima interne revizije i kodeksima profesionalne prakse i etike. identificiranju i procjenjivanju rizika. uvođenjem novih softverskih rješenja u proces obavljanja revizije. izvršila reviziju poslovnih procesa i aktivnosti Centralne banke Bosne i Hercegovine. Izvještaje je razmotrio Revizorski komitet i usvojeni su na sjednici Upravnog vijeća Centralne banke Bosne i Hercegovine. primjene međunarodnih standarda revizije. Edukacija se obavlja preko profesionalnih međunarodnih asocijacija i institucija. interna revizija unapređuje tehniku i metode rada. računovođa i revizora na državnom i regionalnom nivou. INTERNA REVIZIJA Funkciju interne revizije u Centralnoj banci Bosne i Hercegovine obavlja Ured glavnog internog revizora. Obavljajući redovne aktivnosti. organiziran kao samostalna organizaciona jedinica Centralne banke Bosne i Hercegovine. daje preporuke za unapređenje i nadzire njihovu primjenu. boljem i efikasnijem upravljanju rizicima. i to: upravljanje deviznim rezervama. uputstava. dajući prioritet procesima visokog nivoa rizika. akata poslovne politike i ostvarenje strateških ciljeva i planova Centralne banke Bosne i Hercegovine za 2009. Osnovni cilj rada interne revizije je da svojom aktivnošću doprinese unapređenju kvaliteta rada i poslovanja. profesionalnih udruženja internih revizora. realizaciji poslova i zadataka utvrđenih Planom poslovanja Centralne banke Bosne i Hercegovine i godišnjim Planom interne revizije za 2009. praćenje i kontolu rizika poslovnih procesa Centralne banke Bosne i Hercegovine. Interna revizija je tokom 2009. u skladu s Planom interne revizije za 2009. transakcije na računima rezervi komercijalnih banaka i sistem fizičke i tehničke sigurnosti. omogućava identificiranje. procesi kupovine i prodaje konvertibilne marke. procedura.

uspostavljanje i vraćanje povjerenja stranih investitora. BIS-u i ECB-u. Francuske. Centralna banka Bosne i Hercegovine. sistem javne administracije i proces donošenja budžeta. . Prethodni pregovori o ovom aranžmanu rezultirali su usvajanjem programa kojim su dogovoreni ključni ciljevi i okvirne politike i mjere koje je potrebno sprovesti za uspješno izvršenje strukturnog prilagođavanja. Fiskalni savjet BiH. Japana. a pri tome nastaviti javna ulaganja i pripremiti adekvatne socijalne programe. . Njemačke. Holandije. reformirati sistem nenamjenskih socijalnih davanja. Pakistana i Grčke. koja je tom prilikom istakla da je monetarna stabilnost bila ključni faktor koji je ublažio posljedice globalne krize.01 milijardi SDR-a (1. 2009. Izvršni odbor MMF-a 8. u svrhu ostvarenja navedenih ciljeva.privlačenje stranih investicija. U kontekstu globalne finansijske krize naročito je intenzivirana saradnja s međunarodnim finansijskim institucijama. U 2009.2 milijarde eura). uspostaviće stalnu komisiju za finansijsku stabilnost. jačanja i stabilnosti finansijskog sistema.konsolidiranje javnih finansija u smislu fiskalne održivosti na srednji rok. CBBiH je primila u posjetu mnogobrojne ambasadore: Velike Britanije. CBBiH je bila aktivno uključena u sklapanje novog stand-by aranžmana s MMF-om. 7. CBBiH posjetila je i članica Evropskog parlamenta i predsjedateljica u delegaciji Evropskog parlamenta za odnose s zemljama Jugoistočne Evrope. . CBBiH je nastavila redovnu razmjenu i dostavu statističkih podataka MMF-u. . odobrio je stand-by aranžman Bosni i Hercegovini u iznosu od 1. Italije. Danske. Vlasti BiH su se.Centralna banka Bosne i Hercegovine 7. agencije za bankarstvo Federacije BiH i Republike Srpske i Agencije za osiguranje depozita BiH.održavanje adekvatne likvidnosti i kapitalizacije bankarskog sektora. Doris Pack. Austrije. obavezale da će: smanjiti javnu potrošnju. Ključni ciljevi programa jesu: . Tokom 2009. Sa ciljem izgradnje.jačanje finansijskog sektora za prevenciju i upravljanje krizama. potpisivanjem Memoranduma o razumijevanju. a što predstavlja 600% kvote Bosne i Hercego- 74 . a Fiskalno vijeće Bosne i Hercegovine (u kom CBBiH ima ulogu posmatrača) obratilo se generalnom direktoru MMF-a Pismom namjere za zaključivanje aranžmana. te donijeti odgovarajuće mjere za prevenciju i ublažavanje posljedica krize.očuvanje sistema funkcioniranja Centralne banke Bosne i Hercegovine po principima valutnog odbora. MEĐUNARODNA SARADNJA I EVROPSKE INTEGRACIJE ■ Međunarodna saradnja Centralna banka Bosne i Hercegovine (CBBiH) nastavila je aktivnosti na unapređenju i jačanju saradnje i s međunarodnim institucijama i na bilateralnoj osnovi s drugim centralnim bankama.

i 15 miliona SDR-a u septembru 2009. na ime Specijalne alokacije (ukupno 140. CBBiH je učestvovala u pripremi Koordinacionog sastanka evropskih banaka («Bečka incijativa») u 2009. Italija. Saradnja podrazumijeva koordinaciju u rutinskim supervizorskim procedurama. Bosni i Hercegovini je na ime Opšte alokacije odobreno 125. Poljska.8 miliona SDR-a. Prva tranša stand-by aranžmana u iznosu od 182. Fenomen eurizacije razmatran je i u kontekstu globalne finansijske krize. EIB. 75 . U decembru 2009. članovi Fiskalnog vijeća BiH. MMF i Svjetske banke. EBRD. EIB. poput EBRD. Sve naredne tranše stand-by aranžmana uvjetovane su kriterijima izvršenja i strukturalnih odrednica tokom kvartalnih pregleda. 7. Sa naslijeđenim alokacijama od članstva bivše SFRJ.4 miliona SDR-a). svim zemljama članicama MMF-a. Makedonija i Srbija). Ovom inicijativom je osiguran dogovor o nastavku prisustva stranih banaka u BiH. Narodna banka Austrije (OENB) s posebnom pažnjom prati dešavanja u regiji centralne i istočne Evrope sa aspekta evropskih integracija. vlasti zemalja . Kontinuirano se odvijala saradnja s međunarodnim finansijskim i razvojnim institucijama u BiH.Centralna banka Bosne i Hercegovine vine. BiH. Rumunija i Slovačka) i zemljama potencijalnim kandidatima i zemljama kandidatima (Albanija. U junu 2009. USAID-a u vezi s njihovim programima za razvoj u BiH. CBBiH i entitetskih agencija za bankarstvo u Bosni i Hercegovini.4 miliona SDR-a u augustu 2009. entitetske agencije za bankarstvo. u MMF-u (tokom 1970-ih i 1980-ih godina bile su dvije alokacije). u ukupnom iznosu oko 250 milijardi američkih dolara. ECB i Evropske komisije. Mađarska. 2009. prema visini njihovih kvota. U cilju stabilizacije bankarskog sistema. Hrvatska. Odbor guvernera Međunarodnog monetarnog fonda (MMF-a) donio je 7. održana je prezentacija rezultata istraživanja OENB-a o upotrebi eura u zemljama članicama EU (Bugarska. predstavnici Svjetske banke.domaćina zapadnoevropskih bankarskih grupacija (Austrija. Slovenija i Njemačka). Guverner je predstavljao CBBiH na godišnjim skupštinama ovih institucija i ukazivao na potencijale za investiranje u Bosnu i Hercegovinu. odluku o odobrenju treće alokacije SDR-a. augusta 2009. kumulativna ili ukupna alokacija SDR-a za BiH sada iznosi 160. te mogućnost blagovremenog obavještavanja i dostavljanja relevantnih informacija u pogledu značajnih supervizorskih pitanja vezano za prekogranične ispostave. Česka. a na kom su još učestvovali MMF. a monitoring obaveza preuzetih potpisivanjem «Bečke inicijative» preuzela je CBBiH putem provođenja testova na stres i praćenjem nivoa izloženosti stranih bankarskih grupacija uz saradnju entitetskih agencija za bankarstvo. potpisan je Memorandum o razumijevanju i saradnji u oblasti nadzora nad poslovanjem banaka između Agencije za bankarsku regulativu i superviziju Republike Turske.6 miliona SDR-a realizirana je 10.

iskustvima u analizi finansijske stabilnosti i upravljanju rizicima i podsticanje nastavka sukcesije u domenu finansijskog naslijeđa bivše zajedničke države. Bosna i Hercegovina i Evropska komisija su potpisale Finansijski sporazum za godišnji program pomoći IPA 2008 za BiH u iznosu od 74. prevashodno u realiziranju obaveza iz glave VII SSP-a (Pravda. zakonodavstva sa acquis communautaire predstavlja jedan od ključnih zadataka. Evropska komisija je usvojila dokument „Strategija proširenja i ključni izazovi 2009/2010” u kom je data ocjena napretka u svakoj od zemalja kandidata i potencijalnih kandidata za članstvo u EU. postignut je određen napredak. sloboda. ■ Uloga i aktivnosti CBBiH u procesu evropskih integracija Budući da je Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) potpisan u 2008. godine. 76 . utvrđivanju nadležnosti i nužnoj institucionalnoj podršci (Službene novine BiH. U implementaciji SSP-a i prioriteta dokumenta Evropsko partnerstvo.-2011. i Izvještaja o napretku BiH. što podrazumijeva redovnu saradnju s Direkcijom za evropske integracije Vlade BiH i s predstavnicima resornih ministarstava. U okviru Protokola o poslovnoj saradnji s Narodnom bankom Srbije. predstavnici CBBiH su tokom 2009. Također je usvojen „Izvještaj o napretku BiH u 2009. sigurnost). br. imenovan je voditelj projekta u ime CBBiH. 20 od ukupno 27 zemalja EU je ratificiralo sporazum do kraja 2009. dogovoren je nastavak intenzivnije saradnje uključujući razmjenu informacija o stanju u bankarskom sistemu. odobren je projekat CBBiH sa ECB pod nazivom ‘’Program tehničke saradnje sa Centralnom bankom Bosne i Hercegovine’’.” u kom je Evropska komisija potvrdila izuzetnu reputaciju CBBiH i odala priznanje na brzom poduzimanju adekvatnih mjera u vremenu krize.Centralna banka Bosne i Hercegovine ■ Regionalna saradnja Prilikom posjete Hrvatskoj narodnoj banci u martu 2009. Do okončanja procedure ratifikacije SSP-a primjenjivaće se odredbe Privremenog sporazuma. CBBiH je u skladu sa odlukom Vijeća ministara o formiranju radnih grupa za usklađivanje pravnih propisa BiH sa acquisem imenovala svoja dva predstavnika.8 miliona eura. Ostvarena je direktna saradnja i razmjena iskustva s ciljem uspostavljanja trajne koordinacije između dvije banke. U procesu približavanja BiH Evropskoj Uniji. U skladu sa Odlukom o uspostavljanju funkcije voditelja projekta u ministarstvima i drugim tijelima uprave Bosne i Hercegovine. CBBiH je kontinuirano sarađivala i s Delegacijom EU u BiH. CBBiH je učestvovala u izradi Ekonomsko-fiskalnog programa 2009. usklađivanje zakonodavstva BiH s pravnim sistemom Evropske Unije i što kvalitetniji proces harmonizacije bh. boravili u studijskoj posjeti partnerskim odjeljenjima Narodne banke Srbije. U okviru finansijskog instrumenta IPA 2008. 5/09). U aprilu 2009. U 2009.

U 2009. bankarske supervizije. 3) ekonomske analize i istraživanja. Cilj projekta je usmjeren na jačanje Odjeljenja za upravljanje ljudskim resursima kroz modernizaciju i povećanje efikasnosti upravljanja ljudskim kapaciteta. regionalnim Vijećem za saradnju. U saradnji sa ECB-om. CBBiH je jedna od ključnih institucija BiH uključena u regionalni projekat pomoći u oblastima jačanja finansijskog sektora. 77 . te predstavnicima Delegacije EU. 4) finansijska stabilnost. 2) statistika portfolio investicija.Centralna banka Bosne i Hercegovine Kroz uspješnu i intenzivnu saradnju sa ECB-om tokom 2009. 5) pravni standardi acquis communautaire i EU integracije. implementiran je Twinning light projekat za CBBiH iz sredstava IPA 2007. pod nazivom ‚’Izgradnja kapaciteta upravljanja ljudskim resursima Centralne banke Bosne i Hercegovine’’. u saradnji s Deutsche Bundesbank i Češkom narodnom bankom. 6) IT. entitetskim agencijama za bankarstvo. finansijskih regulatora u zemljama kandidatima Zapadnog Balkana. dogovoreno je da projekat sa ECB-om u saradnji sa partnerskim centralnim bankama doprinese unapređenju u oblastima: 1) statistika kamatnih stopa.

Iznos osiguranog depozita od 20. Drugom mjerom se iz osnovice za obračun obavezne rezerve isključuju depoziti vlada namijenjeni za razvojne programe. FINANSIJSKI SEKTOR 8. čime je zadržano povjerenje u bankarski sistem. bankarski sektor u BiH i pored izraženih posljedica svjetske ekonomske krize uspio je da održi stabilnost i uspješno odgovori zahtjevima klijenata. Entitetske agencije za bankarstvo donijele su odluke o minimalnim standardima za upravljanje tržišnim rizicima još u 2007. a ni broj banaka koje su članice programa osiguranja (24 komercijalne banke). Hypo Alpe Adria.000 KM za fizička lica. a kojima se uređuje osnivanje. U 2009. ali je njihova primjena prolongirana za 31. Uvedena je nova metodologija za računanje operativnih rizika. čime je bankama oslobođeno oko 262 miliona KM.1 Institucionalni okvir bankarskog sektora Bankarski sektor u BiH reguliran je entitetskim zakonima o bankama. što se realizira kroz saradnju sa entitetskim agencijama za banakstvo i zasniva se na redovnoj razmjeni podataka i konsultacijama o bankarskom sektoru i pitanjima finansijske stabilnosti. agencije za bankarstvo sredinom godine donijele su Odluku o privremenim mjerama za reprogram kreditnih obaveza fizičkih lica u bankama. u Beču je potpisan Memorandum o razumijevanju pod imenom “Bečka inicijativa” sa predstavnicima šest bankarskih grupacija (Raiffeisen International. dogovoreno je da provodi CBBiH u saradnji sa entitetskim agencijama za bankarstvo i uz podršku MMF-a. kojom se rigoroznije kalkuliraju ovi rizici. koji definiraju ciljeve. upravljanje i supervizija komercijalnih banaka u BiH. prema izmjeni zakona o osiguranju depozita u bankama u BiH iz 2008. CBBiH je donijela dvije mjere kojim je oslobođen dio sredstava sa ciljem finansiranja realnog sektora. Turkish Ziraat Bank). koji su u velikoj mjeri harmonizirani. U cilju ublažavanja negativnih efekata globalne finansijske krize. Sparkasse bank. 78 . a trebale su stupiti na snagu 31. poslovanje. Volksbank International. Naknadno je “Bečkoj inicijativi” pristupilo još tri banke (Procredit group. Intesa Sanpaolo International. decembar 2010. te zakonima o agencijama za bankarstvo. Ovim sporazumom su se obavezale da će banke u BiH zadržati nivo izloženosti i nastaviti svoje aktivnosti kao i prije finansijske krize. nezavisnost. maja 2009. čime je klijentima omogućeno da nastave poslovne aktivnosti i što lakše prevaziđu problem likvidnosti. Ove mjere su stupile na snagu 1. decembra 2008. Sve aktivnosti u vezi sa ispunjavanjem obaveza preuzetih potpisivanjem ovog sporazuma. Izmjenom ovih odluka krajem godine data je mogućnost i pravnim licima za reprogram kredita. Da bi komercijalnim bankama omogućila veći potencijal za kreditne aktivnosti. Uni Credit Bank Austria. prema Zakonu o CBBiH. U cilju podrške bankarskog sistema domaćoj ekonomiji u junu 2009.Centralna banka Bosne i Hercegovine 8. NLB group) koje djeluju u BiH. CBBiH ima koordinacijsku ulogu u bankarskoj superviziji. nadležnost i odgovornost. Prvom mjerom stopa obavezne rezerve na depozite oročene na period duži od jedne godine smanjena je sa 10% na 7%. kojim banka može na zahtjev dužnika izvršiti reprogram svih njegovih kreditnih obaveza. nije mijenjan u toku 2009.

097 17. ročnoj i deviznoj usklađenosti se nije mijenjala.000. Agencija za bankarstvo joj je ukinula licence . Tabela 8.157.2% 79.2% 4.997 100.7% 6.320 9. U 2009.8% 20.003. Dana 31.9% 20. poslovalo je 30 komercijalnih banaka30.) i izgubile su samo 1.4% 15. jula 2009. decembra 2009.598 100.7% 56.706.0% 4.330 11. nije bilo promjena u broju banaka (11 banaka) koje imaju dozvolu za obavljanje poslova skrbništva nad vrijednosnim papirima.406 1.1. Podaci za banke u većinskom državnom vlasništvu obuhvataju potraživanja po osnovu stare devizne štednje. u hiljadama učešće u u hiljadama učešće u u hiljadama učešće u u hiljadama učešće u KM ukupnoj aktivi KM ukupnoj aktivi KM ukupnoj aktivi KM ukupnoj aktivi Ukupna aktiva Prema veličini Najveće 3 Najvećih 5 Najvećih 10 Prema vlasništvu Strane Domaće Državne 14. ali ne i svih podataka ostalih finansijskih institucija.234.8% 80. 2008.237.122. 30 Razvojna banka FBiH d.125. kao i na kraju 2008.0% Napomena: Podjela je izvršena prema nekonsolidovanim bilansima komercijalnih banaka.8% 4.764.243 43. a ni druga regulativa o likvidnosti.7% 10. i najvećih pet banka kontroliraju više od polovine ukupne aktive bankarskog sektora (tabela 8.016 90.d. čije je dostavljanje još uvijek na dobrovoljnoj bazi.2 Karakteristike bankarskog sektora Bankarski sektor i dalje dominira finansijskim sistemom u Bosni i Hercegovini.326 12. koji se nalazi u statističkom dodatku.4% 60.480 46.164 40.3% 4.403.632 90. 8.859 13. a u julu 2008.Centralna banka Bosne i Hercegovine Centralni registar kredita (CRK) pri CBBiH omogućava pouzdaniju procjenu kreditnog rizika i uključuje podatke svih komercijalnih banaka. 2009.0% 20. Una banka Bihać i Hercegovačka banka Mostar. U narednom periodu očekuje se da će to biti zakonska obaveza.310.6% učešća u ukupnoj aktivi. 2007.5% 7. U 2009.264 860.0% 22.359 1.182 882.488 1.221.0% 22. dvije banke su imale privremenu upravu.5% 4.655 13.504.109.283.375 91.3% 79. Koncentracija bankaskog sektora je ostala gotovo na istom nivou kao i u 2008.67 miliona eura).796 399.820.704.309.0% 4.2% 10. ABS banka Sarajevo je promijenila ime u Sparkasse Bank Sarajevo od 15.928 91.3% 2.627.827.031.1: Aktiva bankarskog sektora 2006.5% 59.155 1. a uključena je u sve statističke podatke.2% 59. Sarajevo je definirana posebnim zakonom kao posebna finansijska institucija .332 16.602.222 46. 79 . Minimalan iznos osnivačkog kapitala banke nije se promijenio i iznosi 15 miliona KM (7.7% 78.719 100. čime je došlo do smanjenja broja komercijalnih banaka.2% 18.967 100.6% 8.185.055.132 17. te se stoga vrijednost ukupne aktive ne podudara s konsolidovanim bilansom komercijalnih banaka u BiH.504. tabela T09.681 1.

8 21.Centralna banka Bosne i Hercegovine Komercijalne banke u većinskom stranom vlasništvu dominiraju bankarskim sistemom u BiH i njihov udio je iznosio 90.3 27.2: Glavni pokazatelji bankarskog sektora u BiH 2005.9 8.6 9.8 17.7 6.7 17.6 -3.9 16. Trend rasta bankarskog sektora.3 miliona KM.4 2007. Banke u domaćem privatnom vlasništvu sa učešćem od 4.4 9.7%.8 2.7 32.8 Izvor: Agencije za bankarstvo FBiH i RS (konačni nerevidirani podaci za 2009) i CBBiH (konačni podaci za 2009) BDP za 2009.2 -15.70 milijardi KM.1 3.9 -13. 80 . iznosila je 20.5 -1. U sljedećoj tabeli je dat pregled strukture bilansa komercijalnih banaka u BiH.3 1.4 16.8 24. ili 1.5% u ukupnoj aktivi bankarskog sistema i banke u državnom vlasnitvu sa 4.2 2. procjena CBBiH.3 9.1 0.7 17. (godišnji rast u %) Nekvalitetna aktiva banaka.2 2006. zaustavljen je u 2009.7 0. koji je bio prisutan u prethodnim godinama. (godišnji rast u %) Krediti. U sljedećoj tabeli dat je pregled indikatora bankarskog sektora koji će biti detaljnije analizirani u narednim poglavljima. % bilansne sume Stopa adekvatnosti kapitala Povrat na prosječnu aktivu (ROAA).8 -8. 30 85. 32 89. procenat procijenjenog BDP-a Aktiva. 32 76. Ukupna aktiva svih banaka na kraju 2009. Tabela 8.2 7.3 Struktura bilansa banaka Usporavanje kreditnih aktivnosti komercijalnih banaka u BiH rezultiralo je smanjenjem aktive u 2009.8 0.3 -12.2 3. % Povrat na prosječan dionički kapital (ROAE).9 23. BDP za period 2005-2008 revidiran od strane Agencije za statistiku BiH.5 -11. Broj licenciranih banaka Aktiva.3 0. kontroliraju vrlo mali segment tržišta da bi imale uticaj na tržišna kretanja. što predstavlja smanjenje od 341. kategorije C-E Neto strana aktiva. % ukupne aktive Osnovni kapital. 8.6 2008. % 33 70.8 28.3 8.1 0. usljed višestrukih posljedica ekonomske krize.3 9.62% u odnosu na kraj 2008. 30 86.8 8.3 2009.8% u ukupnoj aktivi bankarskog sistema u 2009.1 26.1 0.4 4.

635 10.159.607 3.846.872.069.047 98.629. Na strani pasive najveće učeće se odnosi na domaću pasivu (depozite rezidenata) oko 58.615 2007.131 127.829 2.8% u odnosu na stanje na kraju 2008.153 3.813.664.631.2%.328.458 4.291.116 2. 14.976 3.468 1 1.555. 20.446.535 3.970.319.282.403 14. što nam ukazuje da komercijalne banke ne povlače nova sredstva finansiranja iz inostranstva.395.754.006. Aktiva (1)+ (2)+ (3) (1) Strana aktiva Kratkoročna Dugoročna (2) Domaća aktiva Potraživanja od sektora vlade Potraživanja od nevladinog sektora Kratkoročna Dugoročna (3) Rezerve Pasiva (4)+ (5)+ (6)+ (7) (4) Strana pasiva Kratkoročna Dugoročna (5) Domaća pasiva Sektor vlade Nevladin sektor Depoziti po viđenju Oročeni i štedni depoziti Ostalo (6) Računi kapitala (7) Ostala pasiva Izvor: CBBiH 2006.7% i kapital 15.3%.1%.324 4.467 2.068.394.013 -270.763 3.196.016.578 2.145 3. od čega smanjenje dugoročne strane pasive iznosi 474.715 5.798. a i da se izvršava otplata prispjelih obaveza. U odnosu na prethodnu godinu.450 763. 21.150.239.770 3.391 5.825.786. Međutim.356 18.100.4 miliona KM.949.081 1.512 11.382 9.486.316 576.525 12.573 93.2 miliona KM ili 5.632 3.349 1 2. još uvijek je prisutna ročna neusklađenost između potraživanja i depozita.161 50. smanjena je i strana aktiva za 127.366.78 milijardi KM sa negativnim predznakom zbog veće strane pasive u odnosu na stranu aktivu.9%.747.307.874.619 10.361 2.459 46.282 403.458 1.155.180 2.845 101.798 4.282 19.629 8.732 664.557 3.959 5.567 2.299 3.004.667 9.149.923 7.089.5%.829 5.645.957 20.519.609 9. ili 13.348.405.906 2.448 -189.104.093. domaća aktiva je smanjena za 451.965 5.978 5.624.4).096 4.153 6.631. Pored ovoga.530.185 3.874.875 12.770 5. neto strana aktiva smanjenja je u apsolutnom iznosu za 434.350 14. dok je domaća pasiva povećana za 255.676 264.269 13.821.706.833 3.971 68. dok je učeše strane aktive 14. 81 .914 12.062.876.022.707.541. Na kraju 2009.553 11.Centralna banka Bosne i Hercegovine Tabela 8.917 14.976.048.519.3: Struktura bilansa komercijalnih banaka u hiljadama KM 2005.698.611.032.650 6.170.465.501 21.061.610 11.097. Neto strana aktiva komercijalnih banaka iznosila je 2.589 2.382 9. a većinom se odnosi na smanjenje kratkoročne strane aktive.6 miliona KM.309.2 miliona KM (više detalja u poglavlju 8.8 miliona KM.341 11.859 11.471 -273.3 miliona KM.456 2008.410 7.544. Ukupni kapital banaka bio je veći za 174.951.465.157 28.706.031.771 1 2.233.548.969 4.080 7.756 7.494.048.720.088 2.511 350.314 14.791 5.587 2.438 U strukturi aktive nije došlo do znatnijih promjena i dominira učeše domaće aktive sa 68.111 9.575 4.559.656 -397. dok strana pasiva učestvuje sa 27.207 2009.774 408.570 2. Razlog ovakvom smanjenju je uglavnom smanjenje strane pasive za 562.712.189.242 3.587 3.853 10.458 2.071.8 miliona KM.096. 19.272 1.357 3.614 4.624.206.326 3.841 -204.332.698.707 3.

Centralna banka Bosne i Hercegovine Domaća pasiva je povećana u apsolutnom iznosu za 255. i to je nastavak trenda koji je počeo krajem 2008. Ukupni krediti svih sektora na kraju 2009. Istovremeno je došlo i do zaoštravanja kreditnih uvjeta i rasta kamatnih stopa.1 milion KM. 8. dok je godišnja stopa rasta na kraju 2008. kao i obim aktivnosti domaćih privatnih preduzeća. Od ostalih izvora finansiranja. Ukupna potraživanja od nevladinog sektora su niža za 3. iznosili su 14.1%) u odnosu na kraj 2008. zatim na domaćinstva (44.4 Krediti Tokom 2009. dok je kod vladinog sektora zabilježeno smanjenje depozita od 302.2 milionа KM. povećano je i neredovno servisiranje obaveza klijenata. 82 . što je uticalo na smanjenje potražnje za novim kreditima.25%). što je niže za 455. u posmatranom jednogodišnjem periodu. smanjen je nivo kreditnih aktivnosti komercijalnih banka u BiH.7%). Grafikon 8.9%. čiji je udio povećan tokom 2009. najveći dio se odnosi na privatna nefinansijska preduzeća (47.sektorska struktura (na kraju godine) Izvor:Tabela 14 Posmatrano prema strukturi potraživanja. bila 20.1: Ukupni krediti . čiji je udio smanjen u 2009. Pored ovoga. imamo obveznice u iznosu od 13. u 2009.1 milion KM i ograničene depozite u iznosu od 5. te su banke veću pažnju dale izloženosti kreditnom riziku.7 miliona KM (3. došlo je do smanjenja potraživanja u svim sektorima. pa je na kraju godine zabilježen pad potraživanja. u odnosu na 2008.5 miliona KM.8% na kraju 2009. u odnosu na kraj 2008. Na sektor vlade se odnosi mali dio (oko 2%) ukupnih potraživanja. U 2009. Ovo povećanje se uglavnom odnosi na povećanje depozita nevladinog sektora 557.10 milijardi KM. Usljed globalne ekonomske krize potrošnja je smanjena.8 miliona KM.

4%.6% kredita odnosi na pokretanje vlastitog biznisa.30 milijardi KM.59 milijardi KM.4% na potraživanja po kreditnim karticama i ispod 1% za kupovinu automobila. Prema strukturi plasiranih kredita stnovništvu31. 31 Na osnovu pregleda sedam velikih banaka u BiH 83 .5% kredita na kupovinu ili izgradnju novih i kupovinu postojećih stambenih jedinica. dok se 4. što čini 63% ukupnih potraživanja ovom sektoru. zatim oko 24. i u decembru 2009. na godišnjem nivou najveće smanjenje je zabilježeno kod dugoročnih kredita domaćinstvima.7% u ukupnim kreditima ovom sektoru. u 2009.3% iznosa kredita se odnosi na potrošački nenamjenski. Kako je u decembru 2008.9% u odnosu na kraj prethodne godine.66 milijardi KM.2: Krediti privatnim preduzećima Ukupna potraživanja od sektora domaćinstava na kraju 2009. iznose 6. Godišnja stopa rasta u decembru je iznosila 1. iznose 6. ova vrsta kredita imala najvišu do tada zabilježenu godišnju stopu rasta od 42.6 miliona KM na kraju 2009.2 miliona KM ili 1. Na kraju 2009. (na grafikonu su prikazani u grupi ostalo). u odnosu na 2008. je znatno smanjena i niža je za 47. čiji je udio 88. Posmatrano prema ročnoj strukturi.7 procentnih poena u decembru 2009. i viša su za 9. Posmatrano prema ročnoj strukturi. što predstavlja smanjenje od 391. najveći procenat. a 2. 67. što je niže za 73. intenzivnije smanjenje je zabilježeno kod kratkoročnih kredita privatnim preduzećima.1% u odnosu na kraj 2008.8 miliona KM ili 5.19 milijardi KM na kraju godine. Dugoročni krediti privatnim preduzećima imali su nešto umjereniji rast tokom 2009. u odnosu na prethodne godine i iznose 4. što je niže za 18. Potraživanja od nefinansijskih javnih preduzeća iznosila su 647.4% u odnosu na kraj 2008.6%.Centralna banka Bosne i Hercegovine Ukupna potraživanja od privatnih nefinansijskih preduzeća stagnirala su tokom 2009. ovi krediti iznose 5.1 milion KM ili 1. Grafikon 8.5 procentnih poena u odnosu na decembar 2008.

85% ukupne aktive u 2009. na 3.87% u 2009.09% na 3. čiji je prikaz dat na sljedećem grafikonu. Učešće nekvalitetnih kredita u ukupnim kreditima poraslo je sa 3.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 8.4 miliona KM na kraju 2009. kategorisane kao C. kategorisane kao C. Nekvalitetna aktiva se najvećim dijelom (98. D. kredita koji imaju kašnjenja u otplati i negativno utiču na kreditni portfolio banaka. D.3: Krediti stanovništvu 8.8% u odnosu na 2008.09% u 2008. Ukupna vrijednost nekvalitetnih kredita klasifikovanih u kategorije C. na 5.92%. sa 2.1%) sastoji od nekvalitetnih kredita.4 miliona ili 54.5 Kvalitet aktive banaka Kvalitet aktive banaka se znatno pogoršao kao posljedica slabljenja kreditne sposobnosti zajmoprimaca. a koji mogu biti potencijalni gubici u narednom periodu. E) poraslo je sa 2. 84 . D. Učešće nekvalitetne aktive banaka (NPA.16% u 2008. tj. E). Vrijednost nekvalitetnih kredita čini 3. Do najvećeg pogoršanja kvaliteta aktive došlo je kod banaka u stranom vlasništvu. E iznosi 792. što predstavlja povećanje od 358.92% u 2009. došlo je i do porasta rezerviranja. Porastom nekvalitetne aktive banaka (NPA.

Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 8. 88. Investitori iz Austrije dominiraju sa učešćem od 63.9% ukupnog dioničkog kapitala.64 milijarde KM na kraju 2009. Smanjenje je zabilježeno samo kod investitora iz Hrvatske za 0.4%.5% dioničkog kapitala je bilo koncentrirano u bankama s većinskim stranim vlasništvom i 94. što je 97. Na kraju 2009. što u odnosu na 2008. Dionički kapital banaka iznosio je 2. predstavlja povećanje od 84.99 milijardi KM. što predstavlja smanjenje od 1. ali je još uvijek znatno viša od zakonskog minimuma (12%).5% aktive bankarskog sektora.9 miliona KM ili 4. dok je privatni dionički kapital banaka na kraju 2009.7 miliona KM ili 0. Stopa adekvatnosti kapitala iznosila je 16. u odnosu na kraj 2008. dok su stope adekvatnosti kapitala kod banaka u državnom vlasništvu i u privatnom domaćem vlasništvu nešto više. 32 Konačni nerevidirani podaci Agencija za bankarstvo 85 . iznosio 1.2%.21 procentni poen u odnosu na kraj 2008.4%.4: Učešće nekvalitetnih kredita u ukupnim kreditima i rezerviranja za NPA 8.6 Kapital banaka Neto kapital banaka32 iznosio je 2.1% na kraju 2009. U državnom vlasništvu je bilo 2. i niža je za 0.3 procentna poena u 2009. što predstavlja povećanje za 0.02% ukupnog dioničkog kapitala.8 procentnih poena u odnosu na kraj 2008.04 milijarde KM. Najniža stopa adekvatnosti kapitala bila je kod banaka u većinskom stranom vlasništvu i iznosila je 15.1% u odnosu na kraj prethodne godine.

Također u ovom periodu povećana je 86 . koji je počeo u 2008.6: Prosječne aktivne kamatne stope komercijalnih banaka Izvor: Tabela 14 ■ Kamatne stope na kredite u KM Kamatne stope na kredite u KM blago su osicilirale tokom 2009. Prosječna kamatna stopa na kratkoročne kredite u KM privatnim preduzećima iznosila je 8.5: Struktura kapitala nerezidenata u komercijalnim bankama po zemljama Izvor: CBBiH 8. Ovakav trend je nastavljen do zadnjeg kvartala 2009. aktivne kamatne stope komercijalnih banaka u BiH nastavile su trend rasta. usljed turbulencija na finansijskim tržištima.10% u decembru 2009.7 Kamatne stope Od početka 2009. što je više za 68 baznih poena u odnosu na decembar 2008. nakon čega je došlo do blagog smanjenja ovih kamatnih stopa. Grafikon 8.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 8.

74%. a nakon toga dolazi do blagog smanjenja. a u decembru 2009. ■ Kamatne stope na oročene i štedne depozite u KM U toku 2009. u odnosu na 2008. Kamatne stope na kredite u stranoj valuti nisu od posebnog značaja. i kamatne stope na ovu vrstu kredita dosta su varirale tokom godine. Prosječne kamatne stope na dugoročne kredite u KM s valutnom klauzulom nastavile su trend rasta još iz 2008.79% na kraju 2009. iznosile su 7. kamatne stope na oročene i štedne depozite bile su nešto više u odnosu na prethodnu godinu.7% od ukupno plasiranih dugoročnih kredita u 2009. nije bilo bitnijih promjena u kamatnim stopama na depozite po viđenju u KM.06% u decembru 2009). do oktobra 2009.81% za stanovništvo.78% za privatna preduzeća i 8.71% u decembru 2009). odnosi na takve kredite. jer komercijalne banke u BiH plasiraju vrlo malo kredita u stranoj valuti (učešće ispod 1%). Kod prosječnih kamatnih stopa na kratkoročne kredite u KM s valutnom klauzulom nisu zabilježene znatnije promjene u toku 2009.Centralna banka Bosne i Hercegovine i prosječna kamatna stopa na kratkoročne kredite u KM stanovništvu za 65 baznih poena i iznosi 9.6% u decembru 2009. ■ Kamatne stope na kredite u KM s valutnom klauzulom Dugoročni krediti uglavnom se plasiraju s valutnom klauzulom. i povećana je za 61 bazni poen na odnosu na decembar 2008. dok je ista za stanovništvo iznosila 3. uz blaže oscilacije. Tako je prosječna kamatna stopa na oročene i štedne depozite za privatna preduzeća iznosila 3. u KM s valutnom klauzulom i u stranoj valuti. a za dugoročne kredite povećane su za 110 baznih poena (15. dok je za privatna preduzeća njihov udio povećan tokom 2009. Najveće učešće u ukupno plasiranim kreditima imali su kratkoročni krediti u KM privatnim preduzećima (preko 55%) u 2009.26% za stanovništvo.62% za privatna preduzeća i 9. Kamatne stope na kredite po kreditnim karticama bile su nešto više tokom 2009. Udio ovih kredita u ukupno plasiranim kreditima stanovništvu još uvijek je mali.57% i smanjena je 87 . ■ Kamatne stope na depozite po viđenju U toku 2009. jer se 87. pa su za kratkoročne kredite povećane za 27 baznih poena (11. Prosječna kamatna stopa na dugoročne kredite u KM s valutnom klauzulom privatnim preduzećima smanjena je tokom godine za 81 bazni poen na 7. a ista za stanovništvo smanjena je za ukupno 64 bazna poena i iznosi 9. Udio dugoročnih kredita u KM je vrlo mali u ukupno plasiranim kreditima (ispod 5%). i iznosile su 8. u odnosu na 2008.56% na kraju 2009.

iznosi 4.7: Prosječne pasivne kamatne stope komercijalnih banaka Izvor: Tabela 10b ■ Kamatne stope na oročene i štedne depozite u stranoj valuti Prosječna kamatna stopa na oročene i štedne depozite privatnim preduzećima u stranoj valuti rasla je tokom 2009.7 procentnih poena. u KM s valutnom klauzulom. što je za četiri bazna poena više u odnosu na kraj 2008.18%. što je za dva bazna poena niže u odnosu na godinu dana ranije. Grafikon 8. Ove kamatne stope su tokom godine imale i više vrijednosti da bi se smanjile na kraju godine. dok je u drugoj polovini ova razlika bila dosta stabilna. što je više za 72 bazna poena u odnosu na decembarski nivo 2008. Pasivne kamatne stope su izračunate kao ponderisani prosjek kamatnih stopa na depozite po viđenju i oročene i štedne depozite privatnim preduzećima i stanovništvu u KM. što je bilo uzrokovano uglavnom višim rastom aktivnih kamatnih stopa u odnosu na pasivne kamatne stope. prosječna kamatna stopa na oročene i štedne depozite stanovništva u stranoj valuti bila je dosta stabilna i u decembru 2009.59 procentnih poena. što je više za 20 baznih poena u odnosu na kraj 2008. U isto vrijeme. U toku 2009. 88 . razlika između aktivnih kamatnih stopa komercijalnih banka u BiH i pasivnih kamatnih stopa u koje su uključeni samo oročeni i štedni depoziti iznosila je 4. Razlika33 između aktivnih i pasivnih kamatnih stopa komercijalnih banka u BiH imala je rastući trend u prvoj polovini 2009. U decembru je razlika između aktivnih i pasivnih kamatnih stopa iznosila 7. 33 Aktivne kamatne stope su izračunate kao ponderisani prosjek kamatnih stopa na kratkoročne i dugoročne kredite privatnim preduzećima i stanovništvu u KM. u KM s valutnom klauzulom i u stranoj valuti. u stranoj valuti i po kreditnim karticama. i u decembru je iznosila 4.23%.Centralna banka Bosne i Hercegovine za četiri bazna poena u istom periodu.

20 procentnih poena u decembru 2009. Grafikon 8. što je više za 245 baznih poena u odnosu na kraj 2008.24% u decembru 2009. tako da je 12-mjesečni EURIBOR smanjen za 221 bazni poen tokom 2009. i iznosio je 1. Razlika između aktivnih kamatnih stopa komercijalnih banaka u BiH i 12-mjesečnog EURIBOR-a iznosila je 7.8: Raspon između aktivnih i pasivnih kamatnih stopa Grafikon 8. 89 . uslijed globalne ekonomske krize.Centralna banka Bosne i Hercegovine Kamatne stope u zoni eura rekordno su smanjene u 2009.9: Prosječne aktivne kamatne stope Ova razlika pokazuje da smanjenje kamatnih stopa ECB-a nema uticaj na smanjenje aktivnih kamatnih stopa u BiH i slična iskustva imaju gotove sve evropske zemlje koje nisu članice EMU.

predstavlja smanjenje za 87. Prema tome. prikupljeni su podaci o tokovima direktnih stranih investicija u banke za 2009. Posmatrano u odnosu na prethodnu godinu po osnovu vlasničkog udjela registrira se smanjenje i to za 72. posmatrano u odnosu na prethodnu godinu. U 2009. vlasnički udio je bio značajan u ukupnim tokovima direktnih stranih investicija u banke i to sa oko 45. U grafikonu koji slijedi dat je pregled tokova direktnih stranih investicija u banke BiH. Ovaj iznos tokova direktnih stranih investicija uključuje i vrijednost zadržanih zarada.8. ali ipak predstavljaju samo 3. ukupni tokovi direktnih stranih ulaganja u banke sastoje se od vlasničkih udjela. registrira se smanjenje tokova direktnih stranih investicija u banke i to za 133.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 8. 90 .0%. zadržanih zarada i ostalog kapitala pri čemu je odliv direktnih stranih investicija iz banaka najizraženiji po osnovu ostalog kapitala i to u vrijednosti od oko 212. Zadržane zarade u 2009.1 milion KM.0%. su pozitivne. Posmatrano u odnosu na 2008. što.9%. je negativan i predstavlja neto odliv direktnih stranih investicija od oko 143. Ukupan iznos tokova direktnih stranih investicija u BiH banke u 2009. Tokom posmatranog perioda može se primijetiti da učešće vlasničkog kapitala i zadržanih zarada u ukupnim tokovima direktnih stranih investicija u banke ima dominantnu ulogu izuzev u 2005.10: Prosječne pasivne kamatne stope Izvor: IFS 8.0% učešća.2% ukupnih tokova direktnih stranih investicija u banke.0 miliona KM. Strane investicije u bankarski sektor Redovnim kvartalnim istraživanjem koje je provela CBBiH u 2009.

4 miliona KM. Ukupno smanjenje priliva direktnih stranih investicija uključujući i vrijednost zadržanih zarada. tu poziciju po osnovu tokova direktnih stranih investicija je preuzela Slovenija. banke u 2009. Odmah iza Slovenije po vrijednosti investiranja kapitala u bh. možemo konstatirati da je došlo do ukupnog smanjenja priliva kapitala iz Austrije. nalaze se Hrvatska i Švicarska. Ove negativne vrijednosti nisu evidentne samo u ukupnom iskazu za 2009. nego i u svakom pojedinačnom kvartalu tokom 2009.6 miliona KM ili 167.11: Tokovi direktnih stranih investicija u banke Možemo konstatirati da je od 2009. i po osnovu zadržanih zarada i po osnovu ostalog kapitala. Dakle u 2009. sa uključenim iznosom zadržanih zarada. i to u iznosu od 17. iznose oko 25. prilivi direktnih stranih investicija u bankarski sektor iz Slovenije. a najveći odliv direktnih stranih investicija zabilježen je u trećem kvartalu i to u iznosu od 77. registrira značajne odlive direktnih stranih investicija po osnovu ostalog kapitala. Posmatrano po kvartalima. ukoliko posmatrano ukupne neto tokove direktnih stranih investicija. najveći priliv direktnih stranih investicija u banke zabilježen je u drugom kvartalu 2009. je promijenjena. Prema tome. te su vlasnički udjeli zajedno sa zadržanim zaradama znatno umanjeni. onda ukupna vrijednost neto tokova direktnih stanih investicija u bh. Hrvatska i Luksemburg. Analiza po zemljama stranih investitora. glavni investitori u bankarski sektor bili su Austrija.Centralna banka Bosne i Hercegovine Grafikon 8. banke. dok učešće ostalog kapitala iskazuje čak i negativne vrijednosti. U 2008. poziciju glavnog investitora zauzimala je Austrija. uključujući i vrijednost zadržanih zarada34. Do 2009.8% posmatrano u odnosu na tokove iz 2008. 34 Procjena CBBiH 91 . Dakle ukratko. ali i smanjenje priliva kao rezultat manje vrijednosti iznosa vlasničkih udjela i zadržanih zarada u 2009.3 miliona KM.1 milion KM. iznosi 162. situacija znatno izmijenjena. Dakle i pozicija glavna tri investitora u 2009. ukazuje na to da dolazi do promjene strukture investitorske pozicije u bankarskom sektoru u 2009. a u 2009.

Smanjenje vrijednosti ovog koeficijenta uzrokovano je smanjenjem dobiti.54 procentna poena u odnosu na 2008.08% u 2009.81%. dok ostali kapital predstavlja 25. i znatno je smanjena u odnosu na prethodnu godinu. te iznosi 2.Centralna banka Bosne i Hercegovine Analizom druga dva ulagača po veličini priliva direktnih stranih investicija u bankarski sektor u 2009. nije registrirala prilive investicija u bh. a iz Švicarske povećani.41 milijardu KM. banke. Grafikon 8. smanjeno. Inače Švicarska u 2008. dakle 74.8%. odnosno ukupno stanje je smanjeno za 11.5 miliona KM. Najviše vrijednosti ROAE zabilježene su kod banaka u domaćem privatnom vlasništvu (2. Povrat na prosječnu aktivu ( ROAA)37 iznosio je 0. najveći dio sredstava odnosi se na vlasnički udio.3%). za ukupno 65.3%. U strukturi stanja direktnih stranih investicija. možemo primijetiti da su prilivi investicija iz Hrvatske također smanjeni i to za 82. dok su kod banaka u većinskom stranom vlasništvu bile znatne niže (0. Pored pada profitabilnosti. zaključno sa 2009. Povrat na prosječni dionički kapital (ROAE)36 iznosio je 0.33 procentna poena u odnosu na 2008.9 Profitabilnost banaka Ukupna dobit35 nakon odbitka poreza u bankarskom sektoru iznosila je 17.12: Stanje direktnih stranih investicija u bankama (u milionima KM) 8. U grafikonu koji slijedi dat je pregled stanja direktnih stranih investicija u bankama u BiH za period od 2005. Analiza stanja direktnih stranih investicija ukazuje na činjenicu da je i ukupno stanje direktnih stranih investicija u banke na kraju 2009. što predstavlja smanjenje za 0.6%.2%. Uslijed smanjenja neto prihoda nakon poreza u 35 36 37 Konačni nerevidirani podaci agencija za bankarstvo Neto prihod nakon poreza Isto 92 .2% posmatrano u odnosu na stanje iz 2008. što predstavlja smanjenje od 3.7%).4 miliona KM u 2009. zabilježen je povećan broj banaka s gubitkom (devet banaka) u odnosu na 2008. pri čemu značajan iznos ostalog kapitala predstavljaju zaduživanja i to oko 22.

993 31 2009. Iako se na svjetskom tržištu kapitala ukazuju znakovi oporavka.12.404. 275.462 18 2. ali nešto znatnije kod banaka u domaćem privatnom vlasništvu. 31. 31.685.459.158.340 477.2008.257 7.090 506.747.2009.079 219. 31.679 (u ‘000 KM) 1) 31. 742.274.518.554 50.12.179 7. 2008.Centralna banka Bosne i Hercegovine odnosu na prethodnu godinu.756. SASE Pokazatelj 2005.850 3.717 1. 2007.084 70.085 Broj trgovanih vrijednosnih 64.970 183 2007. u poređenju s berzama u regionu i šire.493 81.213 191 2008.2005.13: Profitabilnost bankarskog sektora 8.12.10 Ostali dijelovi finansijskog sektora ■ Tržište kapitala Tokom 2009.641 11. 2006.465 787.682 7.632 papira2) (u ‘000) Broj transakcija (u ‘000) 116 78 159 39 26 Tržišna kapitalizacija1) 6.730 3.2006.153 191 Promet (u ‘000 KM) 555.354 654. 2005. 2) Podaci Banjalučke berze za 2006.787 15.140 7.773 17.116 19. i 2007. 2009.543 93 .108 360. 278.469.12.4: Berzansko poslovanje Sarajevska berza.98 procentnih poena u odnosu na prethodnu godinu. takav oporavak još nije registriran u BiH i tržišta su i dalje u stagnaciji. za 0. 388. koeficijent povrata na prosječnu aktivu je smanjen kod svih banaka. 180.582 765. 31. tržište kapitala u BiH bilježi najlošije rezultate po osnovu prometa ostvarenog na berzama SASE i BLSE i vrijednosti indeksa.808.2007.874. su korigirani Izvor: SASE i BLSE u hiljadama KM Banjalučka berza. Grafikon 8. BLSE 2006. Tabela 8.12.

9% i 15. a na BLSE za 41.3%). tržišna kapitalizacija na SASE smanjila se za 8. Na kraju godine BIFX39 je iznosio 1. 38 39 Emitenti koji ulaze u sastav SASX-10 moraju ispunjavati sljedeće uvjete: da spadaju u red 10 emitenata s najvećom tržišnom kapitalizacijom i da se njihovim dionicama trgovalo minimalno na 2/3 od mogućih dana trgovanja u periodu od zadnje redovne revizije indeksa.Centralna banka Bosne i Hercegovine Pad trgovanja na berzama je bio veći na sarajevskoj berzi (SASE) nego na banjalučkoj berzi (BLSE).3% ukupnog prometa na SASE.839 indeksnih poena. U odnosu na 2008. odnosno 181 indeksni poen ili 14.7%.3%. Promet na segmentima slobodnog tržišta je kao i u prethodnim godinama višestruko veći od prometa na berzanskoj kotaciji.9%. U istom periodu.9%.7%.9%. respektivno. na SASE promet je smanjen za 54.1%. odnosno 298 indeksnih poena ili 13.14: Promet i berzanski indeksi na SASE U skladu s regionalnim trendovima došlo je do znatnog pada berzanskih indeksa. iznosio je na kraju godine 29. što predstavlja smanjenje ovog pokazatelja od 1. na SASE nije bilo blok-transakcija. Vrijednost SASX-1038 na kraju godine iznosila je 1. broj obavljenih transakcija na SASE smanjio se za 34.9% manje u odnosu na početak 2009. a na SASE je i prethodne godine većina transakcije bila na redovnom prometu.053 indeksnih poena. U isto vrijeme. Na BLSE je došlo do znatnog smanjenja vrijednosti blok-transakcija u odnosu na 2008. tako da udio blokovskih poslova u ukupnom prometu iznosi 10. dok je na BLSE promet smanjen za 34. Grafikon 8. za razliku od prethodne godine kada je na BLSE naglasak bio na blokovskim poslovima.4%. (za 83. broj trgovanih vrijednosnih papira na SASE povećao se za 14. u odnosu na 2008. a 27% na BLSE.4%. U 2009. dok se na BLSE smanjio za 83. 94 .7%. Pokazatelj tržišne kapitalizacije izražen u procentima BDP-a na SASE i BLSE. dok je na BLSE zabilježen rast od 1. Posmatrajući promet po berzama u 2009.2% na SASE i povećanje od 1% na BLSE u odnosu na 2008. BIFX je indeks koji prati kretanje kurseva privatizacijskih investicijskih fondova kotiranih na SASE.7% manje nego na početku godine. Na obje berze (SASE i BLSE) redovan promet dominira u odnosu na blokovske poslove. Redovan promet je činio 78.

2% u odnosu na početak 2008.582 indeksnih poena na kraju godine i bilježi pad od 5. ukupna aktiva IF-a iznosila je 1. što znači da je ostao na istom nivou kao i na početku godine.2 miliona KM ili 33. Grafikon 8.028 indeksnih poena. poslovali na nivou početka 2005.307 indeksnih poena ili 76. u BiH ukupno je poslovalo 28 investicijskih fondova. Zakon o investicijskim fondovima FBiH usvojen je krajem 2008. s negativnim trendom koji se nastavio i u 2009. iznosila je 1.15: Promet i berzanski indeksi na BLSE ■ Investicijski fondovi U 2009. Zakonska regulativa je trebala dati poticaj osnivanju novih fondova i razvoju tržišta kapitala ali globalna ekonomska kriza je imala veliki uticaj na aktivnosti IF-a. 40 41 BIRS je berzanski indeks Republike Srpske u čiji sastav ulaze dionice 20 emitenata. FIRS je skraćena oznaka za indeks investicijskih fondova Republike Srpske u čiji sastav ulaze dionica 13 fondova. U isto vrijeme. Na kraju 2008. 95 . tako da su krajem 2008. što je za 597.Centralna banka Bosne i Hercegovine Vrijednost BIRS-a40 na kraju 2008. FIRS41 je iznosio 1. U strukturi aktive najveće smanjenje je zabilježeno u stavci dionice i drugi kapital.9% manje nego na kraju 2007. od toga 11 u FBiH i 17 u RS-u.16 milijardi KM. i stupio na snagu početkom 2009.

na kupovinu vozila odnosi se oko 60% ukupnih ugovora. što je manje za 471.553.792.409 ugovora42 u vrijednosti od 216.89% 24 30.342 1.990 -33.826 1.601 9. osam registriranih u FBiH i jedno regostrirano u RS. i time su u velikoj mjeri harmonizirani uvjeti u cijeloj zemlji.398 1.44% 34.115.758.5 miliona KM ili 68.504. Zakon o lizingu u FBiH je usvojen krajem 2008.164.5 : Investicijski fondovi u BiH u hiljadama KM 2005.182 13.753.201 1.185 12.36% ■ Lizing društva U BiH djeluje devet lizing društava. Broj investicijskih fondova u BiH AKTIVA Valuta i depoziti Vrijednosni papiri osim dionica Dionice i drugi kapital Drugi računi potraživanja Aktiva ukupno Rast aktive u odnosu na prethodnu godinu PASIVA Drugi računi dugovanja Dionice i drugi kapital Ukupna pasiva Rast pasive u odnosu na prethodnu godinu Izvor: CBBiH. Prema rapoloživim podacima ukupna aktiva lizing društava u BiH smanjena je za 3. Najveći pad vrijednosti se odnosio na nekretnine u 2009.7 miliona KM u 2009. 24 40.124 1. u odnosu na 2008. a nadzor nad lizing društvima su preuzele entitetske agencije za bankarstvo. 42 Podaci za sedam lizing društava koja su članovi Udruženja društava za lizing u BiH. U proteklim godinama ovaj sektor je imao nešto ubrzaniji rast koji je zaustavljen u 2009.182 13.870 1.762.693 1. U toku 2009. na opremu 25 % i nekretnine 15%.060 1.438 -13.164.5% nego u 2008.689.60 milijardi KM na kraju 2009.161 17.139.071 1.595 1. i počeo je s primjenom u 2009. 96 .987 -33. i iznosi 1.896 27.5 miliona KM.526. Sklopljeno je ukupno 4.592 1.836 1.792.762. uslijed globalne ekonomske krize i u sektoru lizinga dosta je usporen rast koji je počeo u 2008.133 1.191 1.314 1.89% 25.816 1.124 1.990 7. Vrijednost finansiranja u lizingu znatno je pala u odnosu na prethodne godine.438 -13. 26 45. Statistika finansijskog sektora prema shemi MMF 2006.981 1.727. U pogledu namjene finansijskih ugovora u 2009.138 7.896 34.766 2.Centralna banka Bosne i Hercegovine Tabela 8. 26 34.553.36% 2007.44% 2008.

Osiguravjuća društva iz RS u prvoj polovini godine ostvarila su ukupnu premiju od 56.893 53.223 1.739 234.267 31.400 951.31% 1.095 28.487.532 682.482 20. 97 .779 61. 6 15.565 12. 8 97.044 1.469 1.688.37% 2007. djelovalo je 27 društava za osiguranje u BiH.476.6 miliona KM.697 1. u ukupnom iznosu 338.931 26.9 miliona KM.455 6.614 529.622 1. od čega se na neživotna osiguranja odnosi 277.903.703 1.7 miliona KM. od čega na neživotna osiguranja se odnosi 53. isti broj kao i prethodne godine.509 682.347 39.046.1 milion KM.073 619.623 132.054 90.903. a na životna osiguranja 61.614 785.37% ■ Osiguravajuća društva U 2009.034 318 148. jer se životna osiguranja mogu tretirati kao oblik štednje. U FBiH osiguravajuća društva su ostvarila ukupnu premiju za 2009.848 387. Osiguravajuća društva kao dio ukupnog finansijskog sistema imaju znatan udio na finansijskom tržištu. Statistika finansijskog sektora prema shemi MMF 2006.779 61.039 1.477 1.31% 2008.046.673 45.934 1.182 10.388 378.893 53.Centralna banka Bosne i Hercegovine Tabela 8.271.6: Lizing kompanije u BiH u hiljadama KM 2005. Broj lizing kompanija u BiH AKTIVA Valuta i depoziti Krediti Dionice i drugi kapital Nefinansijska aktiva Aktiva ukupno Rast aktive u odnosu na prethodnu godinu PASIVA Krediti Drugi računi dugovanja Dionice i drugi kapital Ukupna pasiva Rast pasive u odnosu na prethodnu godinu Izvor: CBBiH.6 miliona KM.72% 1.688.72% 6 13.461. a na životna 3. 8 45.565 12.2 miliona KM.

i smanjena je za 81.504 434.227 309.590 156.4 miliona KM u 2008.879 170.491 Prema podacima CBBiH.815 5.983 276.971 79.884 183.695 61.044 174. 24 210.355 297.448 -9.09% 2008.789 857.127 3.373 14.355 857.153 270.204 77.448 -9.710 74.185 708. vrijednost ukupne aktive osiguravajućih društava iznosila je 776.224 184.224 39.858 776.442 630.489 77.123 630. Broj osiguravajućih društava u BiH AKTIVA Valuta i depoziti Vrijednosni papiri osim dionica Krediti Dionice i drugi kapital Drugi računi potraživanja Nefinansijska aktiva Aktiva ukupno Rast aktive u odnosu na prethodnu godinu PASIVA Depoziti Vrijednosni papiri osim dionica Krediti Tehničke rezerve osiguranja Drugi računi dugovanja Dionice i drugi kapital Ukupna pasiva Rast pasive u odnosu na prethodnu godinu Izvor: CBBiH.Centralna banka Bosne i Hercegovine Tabela 8.36% 4 2 192 2 15.851 21.211 49.442 12.422 343.689 65.851 21.49% 24 163.531 271. 5% u odnosu na 2007.491 15.318 193.807 708.286 181. 26 281. 27 256.442 12. Statistika finansijskog sektora prema shemi MMF 2006.888 112. 98 .852 72.519 41 33.36% 2007.174 418.4 miliona KM ili 9.856 776.717 237.49% 521 35 12.7: Osiguravajuća društva u BiH u hiljadama KM 2005.299 54.748 55.149 5.09% 3.

5 miliona KM ili 97. iznose 825.0% pravnim osobama. Ukupni krediti su smanjeni za 206. Prema sektorskoj strukturi.7 miliona KM ili 3.0% ukupnih kredita plasirano je fizičkim osobama. 882. MKO najveće učešće imaju krediti na koje se odnosi preko 80% ukupne aktive.2% je manja u odnosu na stanje na kraju 2008. usljed neredovnog servisiranja obaveza dužnika.4%.9 miliona ili 18.Centralna banka Bosne i Hercegovine ■ Mikrokreditne organizacije Mikrokreditne organizacije43 u BiH pod nadzorom su entitetskih agencija za bankarstvo i u 2009. a na kratkoročne kredite koji uključuju i dospjela potraživanja. Osnovni izvor sredstava MKO u BiH jesu obaveze po uzetim kreditima koji na kraju 2009. a 27.9 miliona KM ili 90. odnosi se 87.3 miliona KM ili 9.07 milijardi KM na kraju 2009. U strukturi aktive. na dugoročne kredite se odnosi 822. u odnosu na kraj 2008.7% ukupne pasive MKO.6% na kraju 2009. u odnosu na kraj 2008. Posmatrano prema ročnoj strukturi.5% na kraju 2009.7 miliona KM ili 76. Bilansna suma MKO u BiH iznosi 1. i za 11. poslovalo je ukupno 25 MKO (18 u FBiH i sedam u RS). 43 Podaci agencija za bankarstvo FBiH i RS 99 . Rezerve za kreditne gubitke su znatno više na kraju 2009.

Centralna banka Bosne i Hercegovine 100 .

PRIPREMLJENI U SKLADU SA MEĐUNARODNIM STANDARDIMA FINANSIJSKOG IZVJEŠTAVANJA I IZVJEŠTAJ NEZAVISNOG REVIZORA 101 .Centralna banka Bosne i Hercegovine 9. FINANSIJSKI IZVJEŠTAJI CENTRALNA BANKA BOSNE I HERCEGOVINE FINANSIJSKI IZVJEŠTAJI ZA GODINU KOJA JE ZAVRŠILA 31. DECEMBRA 2009.

Centralna banka Bosne i Hercegovine 102 .

Centralna banka Bosne i Hercegovine 103 .

Centralna banka Bosne i Hercegovine 104 .

786 199.464) 24 25 NETO DOBIT Prateće napomene su integralni dio ovih finansijskih izvještaja.920) (3.722 131.316) (3.196) (10.124 7.970 (17.843) (200) (35.382) (7. 95.565 (54.374) 220.197) (5.675 7. u 000 KM 274.641) (325) (37.314 37.478 568 429 430 116 236.423 105 .643) 2008.380 603 (1. u 000 KM 100. porezi i doprinosi Administrativni i režijski troškovi Amortizacija Ostali operativni troškovi Troškovi rezervisanja Ukupni operativni troškovi 32 12 33 34 26 27 28 29 30 31 2009.191 7.069) 355 3.087) (10.887 (15.429 (16.Centralna banka Bosne i Hercegovine Bilans uspjeha Napomene PRIHOD OD KAMATE Prihod od kamate na depozite i slični prihodi TROŠKOVI KAMATA Kamate na depozite NETO PRIHOD OD KAMATE Neto realizovani dobici – finansijska imovina raspoloživa za prodaju Prihod od provizija Dividende Neto gubici / dobici od kursnih razlika Prihod od donacija Ostali prihodi OPERATIVNI PRIHODI Plaće.656) 83.

639 232.423 60.211 2009.634 106 . u 000 KM 95.786 2008. u 000 KM 199.147) 33. 36 (35.Centralna banka Bosne i Hercegovine Izvještaj o sveobuhvatnoj dobiti Napomena NETO DOBIT Ostala sveobuhvatna dobit Neto (gubici) / dobici iz revalorizacije finansijske imovine raspoložive za prodaju u tekućoj godini UKUPNA SVEOBUHVATNA DOBIT TEKUĆE GODINE Prateće napomene su integralni dio ovih finansijskih izvještaja.

777.167.136 1.552.322 1.041 3.220 3.197 5.095 2.075 107. 42 538.906 3.13. marta 2010.295.267.803 33.425 499.000 448.738 212.212.448 409.305.643 354 60.567.497 27.734 3.360 42 3.453 25.803 (2.2. godine 107 .144.080 6.320 0 0 172 172 3.813 6.268.091.175.940 63.432 3.350.497 27.789 3.000 409.813 6.511 14. 31.792 911 122.249 30.Centralna banka Bosne i Hercegovine Bilans stanja AKTIVA Strana aktiva Strana valuta u gotovini Kratkoročni depoziti kod inostranih banaka Specijalna prava vučenja u MMF-u Finansijska imovina raspoloživa za prodaju Monetarno zlato Obveznice držane do dospijeća Domaća aktiva Žiro računi Ostala aktiva Materijalna i nematerijalna sredstva Ostala ulaganja UKUPNA AKTIVA PASIVA Gotov novac u opticaju Domaći depoziti Depoziti banaka Depoziti Vlade i drugih rezidenata Odgođeni prihod Ostala pasiva Kapital i rezerve Upisani kapital Generalne rezerve Rezerve od donacija Kapital u dionicama Procijenjene vrijednosti rezervi UKUPNA PASIVA I KAPITAL VANBILANSNE STAVKE Vrijednosni papiri. Napomene 2.013 27.13.449 3. 42 7 8 9 10 11 12 13 31/12/2009 u 000 KM 6.360 31/12/2008 u 000 KM 6.067) 6. 43 2. 43 15 16 17 18 19 20 21 22 23 2.724 1.268.796 389 1.2. finansijski derivati i sredstva trećih lica koja se drže kod inostranih banaka Ukupna bruto pozicija BiH u MMF-u Prateće napomene su integralni dio ovih finansijskih izvještaja.095 641.375.146 62. 43 5 6 3.026 23.286 25.193 25.443 266 266 3.300.437.346 27.030 502.233 4.350.063 Finansijske izvještaje odobrilo je Upravno vijeće i za njega potpisuje: ________________ dr Kemal Kozarić Guverner Sarajevo.

399 (1.458.586 (59.034 37 2.463) 4. u 000 KM 95.654) 0 (119.748 (202) (213) 810.321.786 3.124) (74) (281) 61.723 (689.074.192) (57.Centralna banka Bosne i Hercegovine Izvještaj o novčanim tokovima Napomene NETO NOVČANI TOKOVI OD OPERATIVNIH AKTIVNOSTI: Neto dobit Amortizacija Dobici od prodaje finansijske imovine raspoložive za prodaju Prihodi od donacija – nenovčani oblik Prihodi od donacija – novčani oblik Neto novčani tokovi od operativnih aktivnosti prije promjena na poslovnoj imovini i obavezama Promjene na poslovnoj imovini i obavezama: Smanjenje kratkoročnih depozita (Povećanje) / smanjenje ostale aktive (Smanjenje) / povećanje gotovog novca u opticaju Povećanje / (smanjenje) domaćih depozita Promjene u donacijama Smanjenje ostale pasive Neto novčani tokovi od operativnih aktivnosti NOVČANI TOKOVI OD INVESTICIJSKIH AKTIVNOSTI: Povećanje materijalnih i nematerijalnih sredstava.864) 1.559 298 112.478 485. u 000 KM 2008.636.034 175.700 771.654) (805.712 (4.675) (46) (384) 194.842) (1. 2009. neto Prihod od prodaje finansijske imovine raspoložive za prodaju Povećanje finansijske imovine raspoložive za prodaju Povećanje monetarnog zlata Prihod od obveznica držanih do dospijeća Povećanje obveznica držanih do dospijeća Neto novčani tokovi od investicijskih aktivnosti NOVČANI TOKOVI OD FINANSIJSKIH AKTIVNOSTI: Transfer dobiti u državni budžet (Smanjenje) u rezervama od donacija Neto novčani tokovi od finansijskih aktivnosti Neto smanjenje novca i novčanih ekvivalenata Novac i novčani ekvivalenti na početku godine Novac i novčani ekvivalenti na kraju godine DODATNE INFORMACIJE UZ IZVJEŠTAJ O NOVČANIM TOKOVIMA: Naplaćene kamate Plaćene kamate Naplaćene dividende Prateće napomene su integralni dio ovih finansijskih izvještaja.663.496.272) (1.103) 111 (576) 103.864 603 317.603) 469.973 565 108 .548 56.197 (37.506 (167) (284.373 (2.630) 0 0 0 (660.504 199.497 3.998.458.652.209) (119.952) 1.966) (616.423 3.698) 262.917) (49) (59.830 (2.265.382 (7.448) 3.259 19.

497 27.453 Na dan 1. 109 .423 (79.211 33.803 0 0 0 0 (49) 0 0 0 0 0 0 33.786 0 (57. januar 2009.654) 0 0 0 95.147) 502.546 27.472) 0 0 u 000 KM Generalne rezerve Rezerve od donacija u 000 KM Kapital Procijenjene u vrijednosti dionicama rezervi u 000 KM u 000 KM Dobit za godinu u 000 KM Ukupno u 000 KM 386.314) (57.769 0 0 0 0 0 0 0 330.147) (2. februara 2005.211 499.803 0 0 0 0 27.080 0 0 0 (35.654) (49) 33.906 3. decembra 2009.497 0 0 409.067) 79. i 2008.355 199.137 3. Centralna banka Bosne i Hercegovine Raspodjela ostvarenog čistog profita u poslovanju Banke za 2009. koji je usvojen na sjednici Parlamenta Bosne i Hercegovine 22.000 448.423 0 (119.Izvještaj o promjenama u kapitalu Upisani kapital u 000 KM 25.803 (131) 0 199.786 (38. godinu je izvršena saglasno Zakonu o izmjenama i dopunama Zakona o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine. Raspodjela dobiti (Napomena 35) Raspodjela dobiti u državni budžet (Napomena 35) Promjene u Procijenjenim vrijednostima rezervi Na dan 31.472) (35.000 0 0 0 0 25.220 0 0 38.286 95. Dobit u 2009. godine. Raspodjela dobiti (Napomena 35) Raspodjela dobiti u državni budžet (Napomena 35) Promjene u rezervama od donacija Promjene u Procijenjenim vrijednostima rezervi Na dan 1.000 0 0 0 0 0 25. Dobit u 2008. januara 2008. Prateće napomene su integralni dio ovih finansijskih izvještaja.769) (119.314 0 0 0 3.

U okviru glavne jedinice u Banjoj Luci djeluje filijala u Palama. godine.da učestvuje u radu međunarodnih organizacija koje rade na učvršćivanju finansijske i ekonomske stabilnosti zemlje. Uprava operativno rukovodi poslovanjem Banke. Centralna banka Bosne i Hercegovine je počela sa radom 11.Centralna banka Bosne i Hercegovine 1.da prima depozite od državnih i javnih institucija Bosne i Hercegovine i depozite od komercijalnih banaka. . Upravu Banke čine guverner i tri viceguvernera. Osnovni ciljevi i zadaci Centralne banke Bosne i Hercegovine (”Banke”) jesu: . usvoji i kontroliše provođenje monetarne politike Bosne i Hercegovine putem izdavanja domaće valute (konvertibilne marke) uz puno pokriće u slobodno konvertibilnim deviznim sredstvima. Najviši organ Banke je Upravno vijeće koje je nadležno za utvrđivanje monetarne politike i kontrolu njenog provođenja.da koordinira djelatnosti agencija za bankarstvo nadležnih za izdavanje bankarskih licenci i superviziju banaka. u skladu sa Zakonom o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine. koje imenuje guverner uz odobrenje Upravnog vijeća. juna 1997. augusta 1997. Mostaru i Banjoj Luci i filijale u Brčko Distriktu. 110 . .da definiše. Banka posluje preko Centralnog ureda. . uz odobrenje Upravnog vijeća. godine. imenuje glavnog internog revizora i tri zamjenika. . . . . saglasno Općem okvirnom sporazumu za mir u Bosni i Hercegovini. koji je usvojila Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine 20. . tri glavne jedinice sa sjedištem u Sarajevu. organizaciju i strategiju Banke.da zastupa Bosnu i Hercegovinu u međunarodnim organizacijama o pitanjima monetarne politike.da izdaje propise i smjernice za ostvarivanje djelatnosti Banke. u skladu sa Zakonom o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine. U skladu sa Zakonom o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine guverner.da drži i upravlja službenim deviznim rezervama Banke na siguran i profitabilan način.da uspostavi i održava odgovarajuće platne i obračunske sisteme. Osnovne informacije Centralna banka Bosne i Hercegovine osnovana je u skladu sa Zakonom o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine.da sprovodi monetarnu politiku u skladu sa Zakonom o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine.

) viceguverner (od 11. avgusta 2009. avgusta 2009.Centralna banka Bosne i Hercegovine Tokom 2009. Osnove za izradu Finansijskih izvještaja i izvještajna valuta Osnove za izradu Finansijskih izvještaja Finansijski izvještaji izrađeni su u skladu sa Zakonom o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine i u skladu sa Međunarodnim standardima finansijskog izvještavanja.) član (od 11. avgusta 2009. juna 2009.) Ljubomir Kovačević član (do 10.) član (do 10.1.) član (od 11.) Ured glavnog internog revizora Dragan Kulina Vasilj Žarković Jasmina Novalija Angela Medić Krstinja Tošović glavni interni revizor (od 11. avgusta 2009. juna 2009. avgusta 2009) glavni interni revizor (do 10. Ureda glavnog internog revizora i Revizorskog komiteta čine: Upravno vijeće Kemal Kozarić Manojlo Ćorić Vasilj Žarković Mila Gadžić Željko Šain Milenko Krajišnik Mehmed Jahić Fikret Čaušević predsjedavajući član (do 10. 111 . avgusta 2009. avgusta 2009.) član (do 24.) član (od 11. avgusta 2009. avgusta 2009.) član (do 30.) član (do 10. avgusta 2009.) 2. Uprave. 2. avgusta 2009. avgusta 2009.) član (od 11. avgusta 2009.) zamjenik glavnog internog revizora zamjenik glavnog internog revizora zamjenik glavnog internog revizora Revizorski komitet Kasim Omičević Mila Gadžić Mira Bradara Gordana Ković Novo Plakalović član član (od 11.) Uprava Kemal Kozarić Feriha Imamović Ankica Kolobarić Ljubiša Vladušić Radomir Božić guverner viceguverner viceguverner viceguverner (do 10.) član (od 11. Finansijski izvještaji izrađeni su po principu historijskog troška modificiranog za određenu finansijsku imovinu koja se prikazuje po fer vrijednosti. godine članove Upravnog vijeća. avgusta 2009.

).). • Izmjene MRS 32 “Finansijski instrumenti: Prezentacija” i MRS 1 “Prezentacija finansijskih izvještaja” – Povrativi instrumenti i obaveze proistekle po osnovu likvidacije (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. izdata od Komiteta za tumačenje međunarodnog finansijskog izvještavanja. januara 2009. MRS 19. MRS 34. MRS 28. januara 2009. MRS 23. maja 2009.). januara 2009. januara 2009.). • Izmjene MSFI 4 “Ugovori o osiguranju” i MSFI 7 “Finansijski instrumenti: Objavljivanja” – Unaprijeđenje objavljivanja vezano za finansijske instrumente (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. • IFRIC 13 ‘’Programi očuvanja lojalnosti kupaca (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1.). MRS 36. januara 2009. oktobra 2008. januara 2009. godine (MRS 1. zajednički poduhvat ili pridruženo društvo (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1.). MRS 40. • Izmjene različitih standarda i tumačenja koja su rezultat projekta godišnjeg kvalitativnog poboljšanja MSFI objavljene 22. MRS 41) prvenstveno kroz otklanjanje nekonzistentnosti i raščišćavanje teksta (većina izmjena biće na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. MRS 16. MRS 20. • Izmjene MSFI 1 “Prva primjena MSFI” i MRS 27 “Konsolidovani i odvojeni finansijski izvještaji” – Trošak ulaganja u zavisno društvo. • IFRIC 15 “Ugovori o izgradnji nekretnina” (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. su: • MSFI 8 „Operativni segmenti“ (na snazi za godišnje periode koji počinju 1. januara 2009. ili nakon toga). • Izmjene MSFI 2 “Isplate po osnovu dionica” – Uslovi sticanja prava i otkazivanja (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. 112 .Centralna banka Bosne i Hercegovine Usvajanje novih i revidiranih Standarda Standardi i tumačenja na snazi u tekućem periodu Sljedeće izmjene postojećih standarda. MRS 38. MRS 10. januara 2009. te tumačenja. MRS 29.). januara 2009. jula 2008. juna 2009. MRS 8. MSFI 5.). • Izmjene IFRIC 9 “Ponovna procjena ugrađenih derivata” i MRS 39 “Finansijski instrumenti: Priznavanje i mjerenje” – Ugrađeni derivati (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 30. • MRS 23 (revidirani) “Troškovi pozajmica” (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1.). MRS 27.).januara 2009.). • IFRIC 16 “Hedžing neto investicija u inostranim operacijama” (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. izdatih od Odbora za međunarodne računovodstvene standarde. Usvajanje spomenutih izmjena postojećih standarda i tumačenja nije značajno uticalo na finansijske izvještaje Banke. MRS 31. • MRS 1 (revidirani) “Prezentacija finansijskih izvještaja” – Revidirana prezentacija (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1.periode koji počinju na ili nakon 1. MRS 39.).

). Banka predviđa da usvajanje ovih standarda. • IFRIC 19 ‘’Ukidanje obaveza instrumentima kapitala” (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1.). MRS 18. januara 2011.). IFRIC 9. izmjena i tumačenja neće imati materijalan uticaj na finansijske izvještaje Banke u periodu inicijalne primjene. MRS 39. Banka je izabrala da ne usvoji ove standarde.).). februar 2010. jula 2009. jula 2009. MRS 36. • MSFI 3 (revidirani) “Poslovne kombinacije” (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1.). MRS 38.).).). • Izmjene MRS 39 “Finansijski instrumenti: Priznavanje i mjerenje” – Prihvatljive hedžing stavke (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. • Izmjene MSFI 1 ‘’ Prva primjena MSFI” – Dodatni izuzeci u slučaju prve primjene (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. MRS 7.). 113 . januara 2011. IFRIC 16) prvenstveno kroz otklanjanje nekonzistentnosti i raščišćavanje teksta (većina izmjena biće na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. MRS 17. • Izmjene MSFI 2 “Isplate po osnovu dionica” –Transakcije isplate unutar Grupe po osnovu dionica podmirene u novcu (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. januara 2009. jula 2009. MSFI 5.). • Izmjene različitih standarda i tumačenja koja su rezultat projekta godišnjeg kvalitativnog poboljšanja MSFI objavljene 16. jula 2009. MSFI 8. • Izmjene MRS 27 “Konsolidovani i odvojeni finansijski izvještaji” (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. • IFRIC 18 “Prenos sredstava komitentima” (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. godine (MSFI 2. januara 2010. • Izmjene MRS 32 ‘’Finansijski instrumenti: Prezentacija’’ – Računovodstveni tretman za izdavanje prava (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. jula 2009. sljedeći standardi i tumačenja standarda su objavljeni i nisu još u upotrebi: • MSFI 9 ‘’Finansijski instrumenti’’ (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. jula 2010. januara 2010. • Izmjene IFRIC 14 ‘’MRS 19 – Limiti na definisana davanja. MRS 1. januara 2009.).). januara 2013. aprila 2009.). • Izmjene MRS 24 ‘’Transakcije s povezanim stranama” – Jednostavniji zahtjevi objavljivanja za pravna lica povezana s vladama i pojašnjenje definicije povezane strane (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. izmjene i tumačenje prije nego oni stupe na snagu. • IFRIC 17 “Prenos nenovčanih sredstava vlasnicima Društva” (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. minimalni zahtjevi finansiranja i ostale interakcije’’ – Pretplate minimalnih zahtjeva finansiranja (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1. • MSFI 1 (revidirani) “Prva primjena MSFI” (na snazi za godišnje periode koji počinju na ili nakon 1.Centralna banka Bosne i Hercegovine Standardi i tumačenja koji su objavljeni a nisu još u upotrebi Na dan izdavanja ovih finansijskih izvještaja.

Službeni kurs prema euru (EUR) određen je Zakonom o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine u iznosu 1. 3. po definisanom kursu. i to u ekvivalentima od hiljadu KM. Preračunavanje stranih valuta Transakcije iskazane u stranoj valuti preračunate su u KM u skladu sa kursom koji se primjenjivao na datum transakcije. kao i na iskazane prihode i rashode tokom izvještajnog perioda. Sažetak značajnih računovodstvenih politika Osnove prezentovanja Sastavljanje Finansijskih izvještaja u skladu sa MSFI zahtijeva od Uprave da daje procjene i izvodi pretpostavke koje utiču na iskazane iznose imovine i obaveza. 3. prema kojem se domaća valuta izdaje samo uz kupovinu konvertibilne devizne valute sa punim pokrićem u neto stranoj aktivi.955830 KM = 1 EUR. te se stvarni iznosi mogu razlikovati od procijenjenih.Centralna banka Bosne i Hercegovine 2. Banka je dužna da bez restrikcija kupuje i prodaje KM za EUR.konvertibilne marke.3. Prema Zakonu.2. 3. Procjene se baziraju na informacijama koje su bile dostupne na datum Bilansa stanja. Zakonom o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine je definisano operativno pravilo ”valutni odbor” za izdavanje domaće valute . Prihodi i rashodi od provizija i naknada Provizije i naknade se uglavnom sastoje od naknada od i na domaće i inostrane platne transakcije za finansijske instrumente koje Banka izdaje. Prihodi i rashodi od kamata Prihodi od kamata se iskazuju po načelu vremenske osnove. Prihod od kamata se suspenduje kada se ustanovi da nije izvjestan. odnosno prima.1.2.4. koja diskontuje procijenjeni budući novčani tok tokom očekivanog operativnog vijeka finansijskog sredstva do njegovog neto knjigovodstvenog iznosa. Suspendovana kamata se iskazuje kao prihod kada se naplati. 3. Dobit ili gubitak po preračunavanju odobrava ili zadužuje Bilans uspjeha. Kamate na depozite se pripisuju glavnici. Provizije i naknade za ove transakcije priznaju se u periodu izvršenja usluga. Aktiva i pasiva koje su iskazane u stranim valutama se preračunavaju u KM po važećem kursu koji se primjenjuje na datum Bilansa stanja. u odnosu na ostatak glavnice i primijenjenoj efektivnoj kamatnoj stopi. unutar teritorija Bosne i Hercegovine. te objavu nepredviđene imovine i nepredviđenih obaveza na datum Finansijskih izvještaja. 3. Izvještajna valuta Finansijski izvještaji prikazani su u državnoj valuti Bosne i Hercegovine – konvertibilnoj marki (KM). 114 .

0% do 20. a koje obuhvataju i nenovčane donacije.5% 15. Donacije Donacije za sredstva.0% 20. Porezi Zakon o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine oslobađa Centralnu banku Bosne i Hercegovine plaćanja svih poreza i doprinosa na njena sredstva.5% Materijalna i nematerijalna sredstva čine sredstva nabavljena iz vlastitih sredstava Banke i novčanih i nenovčanih donacija.0% 1. Depoziti kod inostranih banaka Depoziti kod inostranih banaka prikazani su po trošku sticanja i umanjeni za eventualna smanjenja vrijednosti.3% do 4. Ovo oslobađanje se ne odnosi na plaćanje poreza i doprinosa na lični dohodak i drugih poreza na plaće.0% 10.9. 3.Centralna banka Bosne i Hercegovine 3. imovinu i prihode. Donirana materijalna i nematerijalna sredstva priznata su u Bilansu stanja po procijenjenoj fer vrijednosti koju bi ta sredstva ostvarila na aktivnom tržištu.0% do 12. 3. 115 .7.8. Pripadajuća pasiva za izdati gotov novac u opticaju je evidentirana u Bilansu stanja. operacije i transakcije. 3. Amortizacija se računa po linearnoj metodi.6. 3.0% 11. evidentirane su kao odgođeni prihod koji se priznaje kao prihod u Bilansu uspjeha srazmjerno troškovima koji su nastali (uključujući amortizaciju tokom perioda korištenja tih sredstava). Koriste se sljedeće stope u obračunu amortizacije: Softver Druga nematerijalna sredstva Zgrade Oprema Namještaj Vozila 20. Gotov novac u opticaju Centralna banka Bosne i Hercegovine upravlja izdavanjem i povlačenjem domaćih novčanica i kovanica.5. Materijalna i nematerijalna sredstva Materijalna i nematerijalna sredstva upisana su po trošku sticanja i umanjena su za akumuliranu amortizaciju.

godine počela da drži monetarno zlato kao dio svojih deviznih rezervi.12. koji predstavlja pravičnu vrijednost plaćenih naknada uključujući troškove sticanja u vezi sa investicijom. devizni depoziti po viđenju.11. godine. marta 2009. 3. sa izuzetkom kamate kalkulisane po metodu efektivne kamatne stope i gubitaka od smanjenja vrijednosti. decembra 2009. Računovodstvo prema datumu trgovine i datumu transakcije Kupovina i prodaja finansijske imovine se priznaje na osnovu datuma transakcije. U slučaju prodaje sredstva ili je sredstvo amortizovano. koji predstavlja pravičnu vrijednost plaćenih naknada uključujući troškove sticanja u vezi sa investicijom. ako je to potrebno.10. a za potrebe revalorizacije vrijednost se utvrđuje prema posljednjoj cijeni jedne unce zlata (Oz) preuzete sa Reuters-a. Pravična vrijednost monetarnog zlata se iskazuje u američkim dolarima (USD). 3. Monetarno zlato Banka je 31. specijalna prava vučenja u MMFu i devizni depoziti sa preostalom ročnošću do tri mjeseca. Zlato se inicijalno priznaje po trošku sticanja. Dobici i gubici koji proizlaze iz promjena pravične vrijednosti priznaju se direktno u kapitalu u procijenjenim vrijednostima rezervi. vrijednosni papiri čija se pravična vrijednost može pouzdano utvrditi ponovo se obračunavaju po pravičnoj vrijednosti. Dobici i gubici koji proizlaze iz promjena pravične vrijednosti priznaju se direktno u kapitalu u procijenjenim vrijednostima rezervi.Centralna banka Bosne i Hercegovine 3. primjenjujući srednji kurs CBBiH na dan 31. Dividende po ovim sredstvima se priznaju u Bilansu uspjeha kada Banka uspostavi pravo da prima uplate. Finansijska sredstva raspoloživa za prodaju Vrijednosni papiri klasifikovani kao raspoloživi za prodaju inicijalno se priznaju po trošku sticanja. 116 . Finansijska sredstva i obaveze Finansijska sredstva su klasifikovana kao finansijska sredstva raspoloživa za prodaju (AFS) i finansijska sredstva držana do dospijeća (HTM) . Novac i novčani ekvivalenti Novac i novčani ekvivalenti za potrebe Izvještaja o novčanim tokovima definišu se kao gotovina u KM i stranim valutama. Nakon inicijalnog priznavanja. denominiranih u stranoj valuti se određuje u toj valuti i preračunava se po važećoj kursnoj stopi na dan Bilansa stanja. kumulativna dobit ili gubitak koji je prethodno bio priznat u procijenjenim vrijednostima rezervi se uključuje u Bilans uspjeha za taj period. Nakon inicijalnog priznavanja. Fer vrijednost finansijskih sredstava raspoloživih za prodaju. zlato se ponovo obračunava po pravičnoj vrijednosti.

Prihod na ova sredstva se priznaje na bazi efektivnog prinosa. Ostale aktivne i pasivne stavke koje se odnose na MMF. Procjene i pretpostavke se stalno preispituju. ili u periodu izmjene i budućim periodima ukoliko utiču na tekući i buduće periode. te daje procjene i pretpostavke koje utiču na iznose imovine i obaveza. 5.13. 3. račun br.233 212. Stvarni iznosi mogu se razlikovati od procijenjenih. Značajne računovodstvene procjene i pretpostavke Kod primjene računovodstvenih politika.449 107. koji se ne mogu izvesti iz ostalih izvora. opisanih u Napomeni 3.449 31/12/2008 212. 2 MMF-a. a koje pripadaju ili koje su odgovornost Bosne i Hercegovine.233 117 . godine između Bosne i Hercegovine i MMF-a.Centralna banka Bosne i Hercegovine Finansijska sredstva držana do dospijeća Državne obveznice sa fiksnim ili određenim plaćanjima i fiksnim datumom dospijeća koje Banka ima čvrstu namjeru i mogućnost da drži do njihovog dospijeća klasifikovane su kao finansijska sredstva držana do dospijeća. Strana valuta u gotovini Stranu valutu u gotovini predstavlja: (u 000 KM) Gotovina u trezorima UKUPNO 31/12/2009 107. Bilans stanja Banke sadrži sljedeće stavke koje se odnose na članstvo Bosne i Hercegovine u MMF-u: držanje specijalnih prava vučenja (”SDR”). (vidjeti Napomenu 42) 4. Ova sredstva se evidentiraju prema amortiziranom trošku koristeći metodu efektivne kamatne stope umanjeno za gubitke od smanjenja vrijednosti. Uprava donosi odluke. evidentirane su na posebnom povjerilačkom fondu u okviru vanbilansne evidencije. Izmjene knjigovodstvenih procjena priznaju se u periodu izmjene ukoliko se odnose na taj period. obračunata kamata na držanje SDR-a. Finansijski aranžman BiH sa MMF-om Na osnovu finansijskih aranžmana sačinjenih krajem 2002. 1 i račun br. Procjene i pretpostavke zasnivaju se na prijašnjim i ostalim relevantnim faktorima.

904 68.206.346 4.300.65% do 4.273 1.70% tokom 2009.796 118 .10%).074 220 4.156 121 4. godine (2008: od 1.100.903 207.20% do 1.709.195.929 1.074 Kamatne stope na depozite po viđenju su iznosile od 0.125 470.00% do 1.074 63. Analiza oročenih depozita i depozita po viđenju kod inostranih banaka na osnovu valute: (u 000 KM) Valuta UKUPNO PO VALUTAMA UKUPNO EUR USD Ostalo 31/12/2009 Oročeni Depoziti depoziti po viđenju 3.677.073.056.627 4.65% do 5.120 637.450 1.709.483.206.206.342 3.897 604.377 3.Centralna banka Bosne i Hercegovine 6.90% tokom 2009.709. Analiza kratkoročnih depozita kod inostranih banaka na osnovu vrste banke u koju su investirani: (KM’000) Centralne banke Komercijalne banke UKUPNO 31/12/2009 3. Kratkoročni depoziti kod inostranih banaka Ovu poziciju čine oročeni depoziti i depoziti po viđenju uvećani za obračunatu kamatu na depozite kod inostranih banaka. Kamatne stope na oročene depozite su iznosile od 0.197 31/12/2008 3.156 31/12/2008 1.855 104.939 94.722 Analiza oročenih depozita kod inostranih banaka na osnovu datuma dospijeća: (u 000 KM) Dospijeće Do mjesec dana Od jednog do dva mjeseca Od dva do tri mjeseca Od tri do četiri mjeseca Od četiri do dvanaest mjeseci UKUPNO 31/12/2009 1.673 553. godine (2008: od 1.10%).041 31/12/2008 Oročeni Depoziti depoziti po viđenju 4.061.598 0 0 4.981 0 0 3.777.306 766.156 88.

709.673 1.535 422.896 471.445 1.692 303.030.197 0 302 302 4.915 0 1.011 1. 1.665 0 1. Njemačka Oročeni depoziti Depoziti po viđenju Ukupno 5.684 1.026 89.206. Švicarska Oročeni depoziti Depoziti po viđenju Ukupno 6.583.041 3.544 4.420 9.497.300.967 78.019 944.156 94.454 1.915 Geografska analiza 31/12/2009 31/12/2008 119 .722 4.420 115. Francuska Oročeni depoziti Depoziti po viđenju Ukupno 3.079.547 48.910 94.029. Luksemburg Oročeni depoziti Depoziti po viđenju Ukupno 2.464 1.127 224.648 13.796 0 9.074.265 4. Holandija Oročeni depoziti Depoziti po viđenju Ukupno 4.777.497.651 497.074 68.659 483. Belgija Oročeni depoziti Depoziti po viđenju Ukupno OROČENI DEPOZITI UKUPNO DEPOZITI PO VIĐENJU UKUPNO UKUPNO 0 0 0 3.026 0 115. Velika Britanija Oročeni depoziti Depoziti po viđenju Ukupno 7.299 450.583.443 943.535 0 450.665 1.862 1.Centralna banka Bosne i Hercegovine Geografska analiza kratkoročnih depozita kod inostranih centralnih i komercijalnih banaka može se izvršiti na sljedeći način: (u 000 KM) Br.

Vrijednost monetarnog zlata se iskazuje u američkim dolarima (USD).79 437. decembra 2009.12.567. koje izdaju vlade stranih država. kreditnog rejtinga AAA (S&P.182 52.25% do 6.50% tokom godine (2008: od 2. Njemačka 3.52 299.040 32.957 21.) 120 . Finansijska imovina raspoloživa za prodaju Banka je 17.271.763 1.495 KM po Oz. Francuska 2.316 unci zlata (Oz) po vrijednosti od 1.50% do 7. primjenjujući srednji kurs CBBiH na dan 31.651 17.50%). Država 1.11 274.532. što predstavlja 42.434 22. (vidjeti Napomenu 3.94 140.717 1.) Struktura vrijednosnih papira raspoloživih za prodaju je sljedeća: (u 000 KM) Vrijednosni papiri Obračunata kamata na vrijednosne papire UKUPNO 31/12/2009 31/12/2008 1.150 8.304 10.00 Br. Portfolio se može sastojati od kratkoročnih i dugoročnih vrijednosnih papira sa fiksnom kamatnom stopom. jula 2006.177 33.00 31/12/2008 u 000 KM % 428.542 33.305. koje na dan 31.567.366. godine. Fitch i Moody’s). a za potrebe revalorizacije vrijednost monetarnog zlata se utvrđuje prema posljednjoj cijeni jedne unce zlata (Oz) preuzete sa Reuters-a. decembra 2009.322 hiljade KM. Geografska analiza vrijednosnih papira raspoloživih za prodaju može se izvršiti na sljedeći način: 31/12/2009 U 000 KM % 823.52 139. (vidjeti Napomenu 3.320 100.940 100.603 35. Riječ je o visoko kvalitetnim instrumentima sa visokim stepenom utrživosti i likvidnosti. godine iznosi 63. počela sa investiranjem u vrijednosne papire nominirane u EUR. Austrija UKUPNO 8. Holandija 4.305.940 1.320 Kamatne stope na vrijednosne papire iznosile su od 1.87 1. Monetarno zlato Banka drži monetarno zlato u banci u Švicarskoj kreditnog rejtinga AAA.Centralna banka Bosne i Hercegovine 7.12. Na datume Bilansa investirani iznos odnosio se samo na dugoročne vrijednosne papire.50 330.75 1.

02 206. Banka investira u kratkoročne i dugoročne državne obveznice koje su klasifikovane kao držane do dospijeća.Centralna banka Bosne i Hercegovine 9. februara 2009.18 1.541 0 1. (vidjeti Napomenu 3.14 245.) Struktura obveznica držanih do dospijeća je sljedeća: (u 000 KM) Obveznice Diskont i obračunata kamata na obveznice UKUPNO 31/12/2009 31/12/2008 1.50% tokom godine.443 100. Geografska analiza obveznica držanih do dospijeća može se izvršiti na sljedeći način: 31/12/2009 U 000 KM % 643.00 31/12/2008 u 000 KM 0 0 0 0 0 Br.178 6. Holandija 4.117 17. Obveznice držane do dospijeća Od 20.167. Domaća aktiva Žiro računi u iznosu od 266 hiljada KM na dan 31. Austrija UKUPNO % 0 0 0 0 0 10. 121 .12. Francuska 3.66 72. decembra 2009. (2008: 172 hiljade KM) su salda koja drži Centralna banka Bosne i Hercegovine za isplatu KM.167.426 21.163. Država 1.00% do 5.902 0 3.722 55.443 0 Kamatne stope na ove obveznice iznosile su od 3. Njemačka 2.

917 25. Akumulirana amortizacija na dan 1/1/2008.682 0 (12) 0 15.238 10.670 877 241 (1) 1.787 555 228 0 783 1.571 23. Amortizacija za 2008.106 13.193 31/12/2008 1.260 5.462 732 429 421 149 3.691 3.656 562 426 242 140 3. Neto vrijednost na dan 31/12/2008. Ostala aktiva Struktura pozicije ostale aktive prikazana je u sljedećoj tabeli: (u 000 KM) 31/12/2009 Krediti zaposlenima Numizmatičke zbirke Potraživanja od rezidentnih banaka Ostala razna aktiva Aktivna vremenska razgraničenja UKUPNO 1.846 1. Novonabavljeno Rashod i prodaja Transferi Nabavna vrijednost na dan 31/12/2008. 12.157 15.466 1.553 19.532 549 0 11.382 (502) 28.Centralna banka Bosne i Hercegovine 11.393 (526) 268 21.004 632 38 (3) 0 667 261 72 (3) 330 337 783 214 0 (548) 449 0 0 0 0 449 50.971 1. odnosi se na neto potraživanje za sredstva plasirana u vidu kredita zaposlenima.346 122 . Materijalna i nematerijalna sredstva (u 000 KM) Softver i druga nematerijalna sredstva Zemljište i zgrade Oprema i namještaj Vozila Ostalo Investicije u toku UKUPNO Nabavna vrijednost na dan 1/1/2008.800 158 0 280 12. odnosno 2008.292 (498) 15.466 2. 11. kao što je opisano u Napomeni 38.decembra 2009. prodaja i transferi Akumulirana amortizacija na dan 31/12/2008.081 1. Otpis.117 14.026 Iznos od 1.462 hiljade KM i 1.992 (541) 0 51.656 hiljada KM na dan 31.598 189 0 0 1.

211) 0 53. Ostala ulaganja Struktura ostalih ulaganja je sljedeća: (u 000 KM) 31/12/2009 Dionice Banke za međunarodna poravnanja (BIS) Dionice SWIFT-a UKUPNO 27.592 1.803 10 27.754 11. Amortizacija za 2009.474 21.831 1.162 15.197 (2.865 28.917 5.238 423 0 93 12.260 2.795 783 234 (318) 699 1.916) 28.075 51. prodaja i transferi Akumulirana amortizacija na dan 31/12/2009.571 3.670 193 (32) 0 15.803 10 27.787 335 (327) 0 1.357 14. na dan Zemljište i zgrade Oprema i namještaj Vozila Ostalo Investicije u toku UKUPNO 12. Neto vrijednost na dan 31/12/2009.140 (2.159 (3. (vidjeti Napomenu 22) 123 .075 (235) (214) 2.828 5. Akumulirana amortizacija na dan 1/1/2009. Otpis.117 242 (2) 1.077 (2. Novonabavljeno Rashod i prodaja Transferi Nabavna vrijednost na dan 31/12/2009.081 511 0 11.013 Banci je dodijeljeno pravo korištenja poslovne zgrade u ulici Maršala Tita br.075 0 0 0 0 2.Centralna banka Bosne i Hercegovine Softver i druga nematerijalna sredstva Nabavna vrijednost 1/1/2009.884 1.592) 121 20.813 31/12/2008 27.813 Dobivene dionice od BIS banke predstavljaju vrijednosne papire za koje ne postoji aktivno tržište.712 15. 25 čiji je vlasnik Bosna i Hercegovina.572) 14.852 25.106 2. 13.096 667 56 (25) 0 698 330 70 (24) 376 322 449 2.

625.796 1.081 6.Centralna banka Bosne i Hercegovine 14.993. Nominalna vrijednost 0.263 5. Vrijednost u 000 KM 1.266.699. 605 hiljada KM stavljeno je u opticaj izvan Bosne i Hercegovine.552. Gotov novac stavljen u opticaj – početno stanje 1/1 (Smanjenje) / povećanje gotovog novca u opticaju tokom godine Gotov novac stavljen u opticaj – ukupno .432 Od valute stavljene u opticaj u ukupnom iznosu od 2.447 21. Kom.387 29.231 11.50 1 2 5 1 5 10 20 50 100 200 UKUPNO Vrijednost u 000 KM 1. 124 .922 11.267.432 (284.226 228.841.20 0.880 10. Gotov novac u opticaju Gotov novac u opticaju se može analizirati na sljedeći način: (u 000 KM) 2009.442 5. januara 2010.05 0.432 KM Kom.001.138 2.312 2.410 22.845 2.129 78.195.098 30. decembrom 2009.938 10.531.950 5.698) 2.768 41.977 3. januara 2009.930. 2.godine.079 31. godine.197 1.225 4.463.439.576 79.080 347.996 39.225 7.092 5.959 8. godine novčanice apoena 1 KM prestale su biti zakonsko sredstvo plaćanja.115.556 57.003. a povučene su iz opticaja završno sa 31.734 2008.552.004 17.648.364 0 1.734 31/12/2008.221 30. a bit će povučene iz opticaja do 31.158.732 0 8.754 3.795.155. marta 2010.623 10.193.561 229.608. Od 1.940 113.267.599.649 16.736.417 52. martom 2009.946.139.966.921.495 31.965 696.648.271 13.580 15.260 7.stanje 31/12 2.724 8.552.godine.734 hiljade KM sa 31.954 Od 1.094 1.902.099.709 112.267.826 22.960 8.859 7.579.661 132.723 2. 31/12/2009. godine novčanice apoena 5 KM prestaju biti zakonsko sredstvo plaćanja.460 3.893. Kovanice Kovanice Kovanice Kovanice Kovanice Kovanice Kovanice Novčanice Novčanice Novčanice Novčanice Novčanice Novčanice Novčanice 25.093.314 427.10 0.992 523.244.063 23.

139.650 hiljada KM se odnosio na depozite 31 banke (na dan 31.369.144. Kamata na depozite domaćih komercijalnih banaka je obračunata u skladu sa Zakonom o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine. Na dan 31. za poravnanje platnih zaduženja i za transakcije između komercijalnih banaka i Centralne banke Bosne i Hercegovine. Depoziti Vlade i drugih rezidenata Struktura depozita Vlade i drugih rezidenata prikazana je u sljedećoj tabeli: (u 000 KM) 31/12/2009.851 4.375. Depoziti domaćih komercijalnih banaka Depozitni računi – blokirana sredstva Računi rezervi organizacionih dijelova Centralne banke Bosne i Hercegovine Ostale obaveze prema komercijalnim bankama UKUPNO 3.690 7. i 2009.15%).003 3. decembra 2009.364 384 30. stopa obavezne rezerve i način utvrđivanja kamatne stope na obračun na iznos obaveznih rezervi i na višak iznad obaveznih rezervi su se mijenjali tokom 2008.894 8.643 31/12/2008.792 Depoziti Vlade i drugih rezidenata su beskamatni. osim depozitnog računa po MMF transakcijama. godine ukupan iznos od 3.986 16 62.146 31/12/2008. 18. Depoziti za budžet institucija BiH Ostali depoziti vlada Depoziti ostalih rezidenata Depozitni račun po MMF transakcijama UKUPNO 47.227 266 1. (vidjeti Napomenu 25) 125 .747 5. godine. decembra 2008.650 4.139.Centralna banka Bosne i Hercegovine 15. Osnovica za obračun troškova kamate na ove depozite.75% (2008: od 1.354 4. godine je iznosila od 0. (vidjeti Napomenu 25) 16.227 172 0 3. godine ukupan iznos od 3.20% do 1.250 Depoziti domaćih komercijalnih banaka služe za ispunjavanje obaveza prema obaveznim rezervama.851 hiljadu KM se odnosio na depozite 31 banke). Depoziti banaka Strukturu depozita banaka prikazuje sljedeća tabela: (u 000 KM) 31/12/2009. a kamatna stopa tokom 2009. 3.00% do 4.369.

000 hiljada KM. Odgođeni prihod Odgođeni prihod predstavlja donacije primljene u novcu i materijalnim i nematerijalnim sredstvima i priznaje se sistemski u Bilansu uspjeha kroz period korištenja donacije.654 725 955 325 763 0 3 122. Početno stanje 1/1 Nove primljene donacije Prihodi od donacija Umanjenje Stanje 31/12 911 33 (355) (235) 354 2008. (u 000 KM) 2009. Ostala pasiva Struktura ostale pasive data je u sljedećoj tabeli: (u 000 KM) 31/12/2009 Obaveze po osnovu raspodjele dobiti u državni budžet Dobavljači MMF-ovi računi broj 1 i 2 Obaveze po osnovu rezervisanja Nastale obaveze i ostala pasiva Obaveze prema uposlenim radnicima Ostale obaveze prema ostalim nerezidentima UKUPNO 57.Centralna banka Bosne i Hercegovine 17. 1. 126 .425 19.030 31/12/2008 119.230 111 (430) 0 911 18. Upisani kapital Cjelokupan Nominalni kapital iznosi 25.472 881 863 468 304 42 0 60.

godine. Status rezervi od donacija je regulisan Odlukom Upravnog vijeća Centralne banke Bosne i Hercegovine uz odobrenje Predsjedništva Bosne i Hercegovine. Generalne rezerve Generalne rezerve predstavljaju akumulirane dobiti Banke od početka njenog rada.314 hiljada KM. godini rezerve od donacija nisu korištene). juna 1998. godine iznosi 3. decembra 2009.220 hiljada KM. decembra 2008.Centralna banka Bosne i Hercegovine 20. godine su iznosile 409. Kapital u dionicama Ovaj iznos predstavlja investiciju Banke kod Banke za međunarodna poravnanja (BIS) primljenu bez troška sticanja u skladu sa Sporazumom o sukcesiji bivše Jugoslavije. uključujući i raspodjelu dijela čiste dobiti za 2009. godinu u ukupnom iznosu od 79. su iznosile 3.497 hiljada KM. godinu u iznosu od 38.906 hiljada KM. Generalne rezerve na dan 31. rezerve od donacija su na osnovu odluka Upravnog vijeća korištene u iznosu od 49 hiljada KM za finansiranja nastavka procesa vezanog za izradu kreditnog rejtinga Bosne i Hercegovine. Rezerve od donacija na dan 1. a shodno Odluci Vijeća ministara Bosne i Hercegovine o izradi kreditnog rejtinga Bosne i Hercegovine i finansiranju od strane Banke (u 2009.546 hiljada KM. 11. 21. U 2008. godine iznose 448. 22. Generalne rezerve na dan 31. godine u iznosu od 4. decembra 2009. Rezerve od donacija Rezerve od donacija su novčane donacije primljene od Vijeća ministara Bosne i Hercegovine 12. Pravo raspolaganja rezervama od donacija je u nadležnosti Upravnog vijeća Centralne banke Bosne i Hercegovine.000 hiljada KM. (vidjeti Napomenu 13) 127 .769 hiljada KM. augusta 1997. januara 2008. uključujući i raspodjelu dijela čiste dobiti za 2008. Stanje rezervi od donacija na dan 31.

u ukupnom iznosu od 35. decembra 2009.211 hiljada KM dan 31.353 55. Kamate na depozite Centralne banke Bosne i Hercegovine Kamate na finansijsku imovinu raspoloživu za prodaju Neto kamata na obveznice držane do dospijeća Kamata na SDR kod MMF-a Kaznene kamate primljene od domaćih komercijalnih banaka UKUPNO 57.194 0 18 0 274.452 43 12 100.147 hiljada KM na dan 31. decembra 2008.955 36.nerealizovani dobici. 219. Procijenjene vrijednosti rezervi Promjene Procijenjenih vrijednosti rezervi čine: . koji se priznaju direktno u kapitalu.508 6. Prihod od kamate na depozite i slični prihodi Prihod od kamate na depozite i slični prihodi sastoje se od: (u 000 KM) 2009. kada se efekti promjena pravične vrijednosti iskazuju direktno u procijenjenim vrijednostima rezervi.970 2008. (vidjeti Napomenu 36) .Centralna banka Bosne i Hercegovine 23. u ukupnom iznosu od 33.565 128 . godine. dok se sredstvo ne proda. (vidjeti Napomenu 36) 24. po osnovu ponovnog obračuna pravične vrijednosti ostalih ulaganja i finansijske imovine raspoložive za prodaju.nerealizovani gubici po osnovu obračuna pravične vrijednosti monetarnog zlata i finansijske imovine raspoložive za prodaju. godine.

a na višak iznad obaveznih rezervi po kamatnoj stopi koja odgovara prosjeku kamatnih stopa koje je Banka ostvarila na overnight depozite. Troškovi kamata na osnovu depozita komercijalnih banaka Troškovi kamata na depozitni račun po MMF transakcijama UKUPNO 17. oktobra 2008. aprila 2009.00 7.00 Do 1.00 10. a od 1.50%. godine ne ulaze u osnovicu za obračun obavezne rezerve. Sva sredstva pozajmljena od inostranih banaka poslije 31. Stopa obaveznih rezervi u izvještajnim periodima se mijenjala i iznosila je: (u %) U periodu 1/1 – 10/10/2008 U periodu 11/10 – 31/12/2008 U periodu 1/1 – 31/12/2009 (kratkoročni depoziti i pozajmljena sredstva) U periodu 1/1 – 30/4/2009 (dugoročni depoziti i pozajmljena sredstva) U periodu 1/5 – 31/12/2009 (dugoročni depoziti i pozajmljena sredstva) 18. maja 2009.Centralna banka Bosne i Hercegovine 25. a na višak iznad obaveznih rezervi po kamatnoj stopi koja se utvrđuje na osnovu prosjeka kamatnih stopa koje je u istom periodu na tržištu ostvarila Banka na depozite investirane do mjesec dana. Od 1.355 19 54. od 1. na iznos obaveznih rezervi obračunavana je kamata po kamatnoj stopi od 1.00%. godine iz osnovice su isključena sredstva koja entitetske vlade plasiraju u razvojne projekte. Depozitni račun po MMF transakcijama je jedini depozit nebankarskih subjekata Bilansa stanja Banke na koji se obračunava kamata. godine Odlukom Banke obračunava se kamata na depozitni račun po MMF transakcijama po kamatnoj stopi koja odgovara prosjeku kamatnih stopa koje je Banka ostvarila na overnight depozite.639 17 17. na iznos obaveznih rezervi obračunava se kamata po kamatnoj stopi od 0.00 14. U cilju blagovremenog osiguranja sredstava za izmirenje obaveza Bosne i Hercegovine po MMF transakcijama. Troškovi kamata na depozite Osnovicu za obračun kamata na depozite komercijalnih banaka čine ukupni depoziti komercijalnih banaka u obračunskom periodu.00 14. januara 2004.656 2008. 54.374 129 . (u 000 KM) 2009. aprila 2009.

763 715 7. Prihodi od provizija od domaćih komercijalnih banaka Usluge za Vladu BiH i druge nebankarske rezidente UKUPNO 6. Realizovane dobiti – finansijska imovina raspoloživa za prodaju Realizovani gubici – finansijska imovina raspoloživa za prodaju NETO DOBICI 37. 6.675 27.124 2008. Prihod od provizija Prihodi od provizija mogu se podijeliti prema sektorima: (u 000 KM) 2009.615 (4.478 28.380 2008. 12. Dividende Banka ostvaruje dividende samo na ulaganja kod BIS banke: (u 000 KM) 2009. 568 568 130 . (vidjeti Napomenu 3. Dividende od ulaganja Banke kod BIS UKUPNO 603 603 2008.12.818 562 7.Centralna banka Bosne i Hercegovine 26.573 (449) 37. Neto realizovani dobici – finansijska imovina raspoloživa za prodaju Efekti promjena pravične vrijednosti prodate finansijske imovine se priznaju kao realizovana dobit ili gubitak u Bilansu uspjeha u periodu prodaje.940) 7.) (u 000 KM) 2009.

Centralna banka Bosne i Hercegovine 29. porezi i doprinosi (u 000 KM) 2009. a troškovi terete Bilans uspjeha u periodu u kojem su nastali. Plaće Porezi i doprinosi UKUPNO 10. (u 000 KM) 2009. Plaće. 32.196 Banka nema druge penzione aranžmane osim državnih penzionih sistema u Bosni i Hercegovini. 1.069) 2008. Prema sistemima.996 15.723) (1. decembra 2009. godini).326 5. Prihodi od kursnih razlika Troškovi od kursnih razlika NETO GUBICI / DOBICI 3. (vidjeti Napomenu 17) 31. godini (neto dobicima od kursnih razlika u 2008. prihode od prodaje numizmatičkih zbirki i ostale razne prihode. godine Banka je imala 336 uposlenih radnika (31. Na dan 31. 131 . godine imala je 326 uposlenih radnika).087 2008. kamate na stambene kredite uposlenim radnicima. 9.200 5. Prihod od donacija Ova stavka predstavlja priznati prihod na donacije primljene većinom od USAID-a u novčanom i nenovčanom obliku kao kompenzaciju troškova. decembra 2008. što je evidentirano u Bilansu uspjeha. poslodavac je dužan obračunati tekuće doprinose u procentu od bruto plaća i porez na plaće.428 (999) 429 30.761 16. Neto gubici / dobici od kursnih razlika Preračunavanje stranih valuta u KM rezultiralo je neto gubicima od kursnih razlika u 2009. Ostali prihodi Ostali prihodi obuhvataju emisionu dobit.654 (4.

evidentira se kao rezervacija sa odgovarajućom obavezom. U skladu sa MRS 19 Banka vrši aktuarska vrednovanja na svaki datum Bilansa. Odredbama citiranog zakona definisani su kriteriji raspodjele čistog profita. februara 2005.Centralna banka Bosne i Hercegovine 33. koji je usvojen na sjednici Parlamenta Bosne i Hercegovine 22. Urađeni obračuni. Raspodjela dobiti Raspodjela ostvarenog čistog profita Banke za 2009. Sadašnja vrijednost budućih otpremnina. Troškovi rezervisanja Banka isplaćuje otpremnine prilikom odlaska u penziju u visini šest prosječnih plaća uposlenog u prethodnoj godini. Početno stanje 1/1 Isplaćene otpremnine Oprihodovanje Nove rezervacije Stanje 31/12 325 (47) (10) 200 468 2008. izvršena je saglasno Zakonu o izmjenama i dopunama Zakona o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine. određuju troškove rezervisanja za 2009. 0 0 0 325 325 Banka nema drugih definisanih planova u vezi isplate svojim uposlenim radnicima poslije datuma penzionisanja. 35.175 2. godinu u iznosu od 200 hiljada KM (2008: 325 hiljada KM).516 1. Troškovi proizvodnje i dizajna novčanica i kovanica Troškovi transakcija sa inostranim bankama UKUPNO 4.466 7. (u 000 KM) 2009. kako bi napravila rezervisanja za buduće novčane odlive bazirane na ugovornim obavezama.327 5. mjerena pomoću aktuarske metode projicirane kreditne jedinice. godine. ukoliko za- 132 . i 2008. Ostali operativni troškovi Ostali operativni troškovi uključuju navedene vrste troškova: (u 000 KM) 2009. 5. po kojima Banka usmjerava 60% ostvarenog profita fiskalnim organima Bosne i Hercegovine. koji su potvrđeni od strane licenciranog aktuara.641 34.843 2008.

odnosno iznos od 38.523 434. godinu u iznosu od 119. – Nakon raspodjele dobiti Upisani kapital i generalne rezerve Odnos .upisani kapital i generalne rezerve / monetarna pasiva 5. godinu iznos upisanog kapitala i generalnih rezervi bio je ekvivalentan iznosu od 6. Ovaj odnos.906 7.472 hiljade KM raspoređeno je državnom budžetu.314 2009. 60% čistog profita za finansijsku 2008.654 hiljade KM raspoređeno državnom budžetu.786 57. Saglasno odluci Upravnog vijeća. 60% čistog profita za finansijsku 2009.314 hiljada KM usmjeren je u generalne rezerve Banke. – Prije raspodjele dobiti (u 000 KM i u %) Monetarna pasiva (gotov novac u opticaju i domaći depoziti) Upisani kapital i generalne rezerve Odnos .705.00% ukupnog iznosa monetarne pasive. godinu iznosio je 7.220 8.472 38. . a u skladu sa zakonskim rješenjima. a 40%. godinu u iznosu od 57. 2009.upisani kapital i generalne rezerve / monetarna pasiva (u 000 KM i u %) 473. prije raspodjele ostvarenog profita za finansijsku 2009. 133 .62%. a u skladu sa zakonskim rješenjima.29 Prije raspodjele ostvarenog profita za finansijsku 2008.62 2009. odnosno iznos od 79.Centralna banka Bosne i Hercegovine dovolji kriterij da iznos upisanog kapitala i generalnih rezervi bude ekvivalentan iznosu od 5.Raspodjela dobiti NETO DOBIT PRIJE RASPODJELE RASPODJELA DOBITI U DRŽAVNI BUDŽET RASPODJELA DOBITI U GENERALNE REZERVE (u 000 KM) 95. tako da je saglasno odluci Upravnog vijeća. a 40%.20% ukupnog iznosa monetarne pasive.769 hiljada KM usmjeren je u generalne rezerve Banke.

211 (3.176.Centralna banka Bosne i Hercegovine 36.719 (35.742) (37.449 94.041 5. Ostala sveobuhvatna dobit Struktura ostale sveobuhvatne dobiti prikazana je u sljedećoj tabeli: (u 000 KM) 2009.124) (40.719 0 5.034 134 . novac i novčani ekvivalenti se sastoje od: (u 000 KM) 31/12/2009 Devizni depoziti sa rokom dospijeća do tri mjeseca Strana valuta u gotovini Devizni depoziti po viđenju Specijalna prava vučenja u MMF-u Gotovina u KM u organizacionim dijelovima Banke UKUPNO 2.458.652.722 389 172 3.586 31/12/2008 3.724 266 2. Procijenjene vrijednosti rezervi – finansijska imovina AFS Dobici/gubici tokom godine Smanjenje/povećanje – reklasifikacija u Bilans uspjeha Ukupno ostala sveobuhvatna dobit – finansijska imovina AFS Procijenjene vrijednosti rezervi – monetarno zlato Dobici/gubici tokom godine Smanjenje/povećanje – reklasifikacija u Bilans uspjeha Ukupno ostala sveobuhvatna dobit .147) 0 0 0 33. Novac i novčani ekvivalenti Za potrebe Izvještaja o novčanim tokovima.211 37.866) 2008.518 212.monetarno zlato UKUPNO OSTALA SVEOBUHVATNA DOBIT ZA GODINU 5. 40.233 68.445.886 (7.675) 33.106 107.

u vidu beskamatnog kredita u ukupnom iznosu od 38 hiljada KM sa rokom otplate 10 godina i sa namjenom finansiranja obrazovanja. a za plasmane preko 20 hiljada KM. decembra (u 000 KM) Godišnja kamatna stopa Prosječan rok otplate kredita (u godinama) Zarađena kamata (u 000 KM) Također.751 hiljadu KM.00% 14. januara 2001.241 hiljada KM. a 566 hiljada KM na poreze i doprinose). 2. januara 2001. 2. Transakcije sa povezanim licima U periodu 2003.218 1.99% 14. decembra 2009. i 2008: 2009.17 61 2008. Ukupne naknade članovima upravljačke strukture u 2009. Sljedeća tabela prikazuje plasman i uslove ovih transakcija u 2009. godini ukupan iznos od 1.151 1. po posebnim odlukama Upravnog vijeća izvršen je plasman sredstava u 2004. preko računa rezervi koje komercijalne banke imaju kod Banke.12 68 Ukupno plasirano do 31. od 5. 39.807 hiljada KM odnosi se na plaće i ostale naknade u iznosu od 1. 135 . a što je regulisano odgovarajućim aktima. decembra 2008: 27 hiljada KM). godine. od čega se 1. Neto potraživanje na dan 31.Centralna banka Bosne i Hercegovine 38. godine kliring u KM-u za lokalne komercijalne banke obavlja se posredstvom RTGS (Real Time Gross Settlement) i (Bulk) Giro Clearing sistema u okviru Banke. jamstvo i hipoteka. Također. distribucija konvertibilne marke u cijeloj državi obavlja se posredstvom izdvojenih trezora Banke. decembra (u 000 KM) Neto potraživanje na dan 31. iznosi 23 hiljade KM (31. Izvršavanje kliringa i distribucija konvertibilne marke Od 5. a u skladu sa aktima kojima se regulišu način i uslovi odobravanja ovih sredstava.2006.185 hiljada KM odnosilo na plaće i ostale naknade.629 3. . i 2005. Instrumenti obezbjeđenja sigurnosti povrata navedenih plasmana sredstava su jamstvo za plasmane do 20 hiljada KM. godini iznosile su 1. a 566 hiljada KM na poreze i doprinose (u 2008. Domaći platni promet izvršavaju komercijalne banke sa licencom koje su učesnici međubankarskog sistema poravnanja. godina Banka je vršila plasmane sredstava kroz oblik stambenih kredita uposlenim radnicima.439 4.

848. investiranje na kraći rok sa fiksnom kamatnom stopom u inostrane banke sa visokim kreditnim rejtingom su osnovni principi upravljanja rizikom likvidnosti. kamatnim i kreditnim rizikom.479 57. Nekamatonosni instrumenti Instrumenti sa varijabilnom kamatnom stopom Instrumenti sa fiksnom kamatnom stopom UKUPNO 31.708.654 0 0 119.746.472 0 0 0 0 0 0 0 0 2. Tabela uključuje novčane tokove kamata i glavnica.Centralna banka Bosne i Hercegovine 40.285 1.915 5.746. Rizik likvidnosti Rizik likvidnosti povezan je sa mogućnošću blagovremenog i efikasnog izmirenja obaveza.823 136 . srednji i kratki rok.472 0 0 57. Upravljanje rizikom Upravljanje rizikom i procjena obima prihvatljivog rizika je kontinuirani proces i konstitutivni element poslovne strategije Banke. decembra 2008. Držanje deviznih rezervi u konvertibilnoj valuti po režimu fiksnih kurseva.589.951 Od 3 do 12 mjeseci Od 1 do 3 godine Preko 3 godine Ukupno 2. decembar 2008. i 2009. Analiza je izvedena iz nediskontovanih novčanih tokova finansijskih obaveza baziranih na najranijem očekivanom datumu dospijeća. Nekamatonosni instrumenti Instrumenti sa varijabilnom kamatnom stopom Instrumenti sa fiksnom kamatnom stopom UKUPNO 2.395.936 2. 40.318 713.169 119.1.337.936 2.622. Banka nema derivate kao finansijska sredstva ili finansijske obaveze na dan 31. Uprave. Analiza rizika likvidnosti Sljedeće tabele prikazuju preostala ugovorna dospijeća Banke za njene nederivativne finansijske obaveze. Revizorskog komiteta i Investicionog komiteta Banke osigurava se kompletnost u upravljanju rizicima. Banka upravlja rizikom likvidnosti investirajući većinom u kratkoročne depozite kod inostranih banaka i u vrijednosne papire sa dospijećem do tri godine.425. Obavljajući poslovnu funkciju Banka je izložena finansijskim i poslovnim rizicima. Također.971 1.695 5.971 1.915 5. Konačna odgovornost kontrole rizika likvidnosti leži na Upravi koja je kreirala odgovarajući okvir za upravljanje likvidnošću na dugi. decembar 2009. Instrumentima poslovne politike i kontrolnim mehanizmima preko nivoa Upravnog vijeća Banke. godine.622. konstantno se nadgledaju stvarni i projicirani budući novčani tokovi.695 5. a u skladu sa potrebama.764.707. (u 000 KM) Do 3 mjeseca 31.813 1.654 0 0 0 0 0 0 0 0 2.972 713.729.425. deviznim.

961 3.941 200. pošto Banka nije izložena derivatnim finansijskim instrumentima na dan 31. a maksimalan iznos koji se može držati u drugim konvertibilnim valutama podložnim promjenama tržišnog kursa ne smije prelaziti 50% ukupnog iznosa kapitala i rezervi Banke.652 1. i 2009. Analiza je izvedena iz nediskontovanih novčanih tokova finansijske imovine baziranih na najranijem očekivanom datumu dospijeća.769 20.413.090 1.099 27. Najveći dio novčane aktive drži se u EUR.608 20.092 1.535 6.025.300.599. uključujući kamate koje će biti isplaćene na tu imovinu.344 3.674 3.379. Nekamatonosni instrumenti Instrumenti sa varijabilnom kamatnom stopom Instrumenti sa fiksnom kamatnom stopom UKUPNO 31.101 27.172 6.696 Od 3 do 12 mjeseci Od 1 do 3 godine Preko 3 godine Ukupno 213.300. decembra 2008.151.822 0 1.757 1. Navedenim aktima su tačno definisani limiti držanja aktive i pasive u svakoj stranoj valuti.380 90.215 3.947 5.119 28.600.577.214 90.578.258 9 0 1. decembar 2009. godine. Nekamatonosni instrumenti Instrumenti sa varijabilnom kamatnom stopom Instrumenti sa fiksnom kamatnom stopom UKUPNO 172. 137 .379.945 3 565 1.362 29.189 241.483.325 9 0 1.983.249.2.780 6. Devizni rizik Upravljanje i kontrolu deviznog rizika Banka osigurava strogim poštivanjem odredaba Zakona o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine i smjernica Centralne banke o investiranju deviznih rezervi.560 40.398 3 603 1.Centralna banka Bosne i Hercegovine Sljedeće tabele prikazuju preostala ugovorna dospijeća Banke za njenu nederivativnu finansijsku imovinu. osim u slučaju gdje Banka očekuje da će se novčani tok od takve aktivnosti dogoditi u nekom drugom vremenskom periodu. (u 000 KM) Do 3 mjeseca 31.827 0 1. decembar 2008.288.274. Ovo se ne odnosi na tretman derivata.

255 2.2.300.Centralna banka Bosne i Hercegovine Neto valutna izloženost na dan 31.998 53.277) 6.197 5.803 (2. godine (u 000 KM) EUR USD Ostala strana valuta KM UKUPNO AKTIVA Strana aktiva Strana valuta u gotovini Kratkoročni depoziti kod inostranih banaka Specijalna prava vučenja u MMF-u Finansijska imovina raspoloživa za prodaju Monetarno zlato Obveznice držane do dospijeća Domaća aktiva Žiro računi Ostala aktiva Materijalna i nematerijalna sredstva Ostala ulaganja UKUPNA AKTIVA 6.788 107.167.374.360 0 10.075 107.437. 138 .267.180.497 0 (7.643 354 59.013 27.497 27.322 0 0 0 25 0 0 63.137 0 1.163 25.939 5.267.711 25.734 3.803 56.013 27.825 0 0 0 0 0 0 0 266 266 3.000 0 3.643 354 60.067) 6.490 0 0 0 0 0 64 0 0 0 0 0 0 64 2.996 0 0 0 0 9.567.635 471. decembra 2009.137.443 0 0 4 0 10 6.220 3.268.940 63.824 161 4.813 6.220 0 27.010) Valutna izloženost EUR prema KM ne postoji.137.761 (6.940 0 1.245 6.759 0 0 0 0 0 2 9.786 3.115.567.030 502.375.449 3.789 3.003 1.003 0 0 329 20.295.996 9.268 3.146 62.802 63.734 3.803 (4.193 25.212.268. kako je objašnjeno u Napomeni 2.322 1.360 PASIVA Gotov novac u opticaju Domaći depoziti Depoziti banaka Depoziti Vlade i drugih rezidenata Odgođeni prihod Ostala pasiva Kapital i rezerve Upisani kapital Generalne rezerve Rezerve od donacija Kapital u dionicama Procijenjene vrijednosti rezervi UKUPNA PASIVA I KAPITAL NETO VALUTNA IZLOŽENOST 0 1.746 0 448.488 10.463 20 121 0 0 63.453 25.724 0 0 0 0 0 1 0 0 10. pošto je kurs KM zakonski vezan za EUR.724 1.000 448.236.443 266 266 3.436.786) 22.167.143 62.043 6.

418 125 4.144.497 0 33.419 0 0 0 0 0 0 0 172 172 2.255 6.095 PASIVA Gotov novac u opticaju Domaći depoziti Depoziti banaka Depoziti Vlade i drugih rezidenata Odgođeni prihod Ostala pasiva Kapital i rezerve Upisani kapital Generalne rezerve Rezerve od donacija Kapital u dionicama Procijenjene vrijednosti rezervi UKUPNA PASIVA I KAPITAL NETO VALUTNA IZLOŽENOST 0 0 0 0 0 656 61. decembra 2008.Centralna banka Bosne i Hercegovine Neto valutna izloženost na dan 31.233 6.906 3.320 0 0 0 0 86 0 10 6.691 2.004 212.346 27.233 4.175.577 25.867 0 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 2 319 0 0 0 0 0 169 0 0 0 0 0 0 169 2.772.904 389 0 0 0 0 0 1 0 0 5.813 6.144.041 3.552.305.012 4.803 33.803 54.249 30.250 (6.796 389 1.305.792 911 121.906 0 27.287.934 23.000 0 3.041 3.100 316 96 220 0 0 0 0 0 0 5 0 0 321 5.080 6.497 27.598 437.777.432 3.432 3.000 409.080 62.552. godine (u 000 KM) EUR USD Ostala strana valuta KM UKUPNO AKTIVA Strana aktiva Strana valuta u gotovini Kratkoročni depoziti kod inostranih banaka Specijalna prava vučenja u MMF-u Finansijska imovina raspoloživa za prodaju Monetarno zlato Obveznice držane do dospijeća Domaća aktiva Žiro računi Ostala aktiva Materijalna i nematerijalna sredstva Ostala ulaganja UKUPNA AKTIVA 6.350.436) 139 .233.350.672 0 1.290.290.803 0 6.709 0 409.320 0 0 172 172 3.249 30.026 23.792 911 122.425 499.095 0 5.175.346 27.738 212.286 25.227.295.

0% U analizu osjetljivosti su uključene monetarne stavke na datume Bilansa.8% 0/(0) CHF +/. Devizni rizik .3% 0/(0) GBP +/.3% 149/(149) GBP +/. 2009.4% 16/(16) Ostale +/. u 000 KM Uticaj promjene kursa na Bilans uspjeha USD +/.3% 0/0 2009.0% 2008.0% 1.955830 KM).1% 0/(0) GBP +/.3% 0/(0) 140 .3% 0/(0) u 000 KM +/.6% (7)/7 SDR +/.799) na Kapital 2008.0% 3. Analiza osjetljivosti prikazana u donjoj tabeli odnosi se na procentnu promjenu kursa.1.Analiza osjetljivosti Banka nije izložena riziku promjene kursa EUR zbog činjenice da je konvertibilna marka vezana za EUR (1 EUR = 1. u 000 KM Uticaj promjene kursa na Bilans uspjeha USD +/. odnosno ojača u odnosu na relevantnu valutu.0% 3.Centralna banka Bosne i Hercegovine 40. odnosno povećanje kapitala ako KM oslabi.2.3% (1)/1 SDR +/. +/8.0% 6.3% 0/(0) 2008.3% 0/(0) Ostale +/. +/6.0% 3. u 000 KM Uticaj promjene kursa na Kapital USD +/. Sljedeća tabela prikazuje analizu za glavne valute kojima je Banka izložena.6% Uticaj promjene kursa 3. denominirane u stranoj valuti te je posmatrana promjena njihove vrijednosti uz pretpostavku o ranije navedenim promjenama kursa. USD CHF +/.3% 172/(172) Ostale +/. Pozitivan iznos pokazuje povećanje u Bilansu uspjeha.6% 10/(10) CHF +/.8% 25/(25) CHF +/.0% 3.0% 3.4% 0/(0) Ostale +/.799/(3.6% 0/(0) SDR +/.1% 51/(51) GBP +/.0% 4. te je bazirana na historijskim podacima i predstavlja procjenu Banke o mogućim promjenama kursa za sljedeće valute:   Valutni kurs USD CHF GBP SDR Ostale 2009.3% 0/(0) SDR +/.

zavisno od perioda investiranja.Centralna banka Bosne i Hercegovine 40.3. Kamatni rizik Banka je izložena kamatnom riziku prilikom investiranja deviznih rezervi. Investicije se vrše sa različitim kamatnim stopama. 141 . uz maksimalan rok investiranja od jedne godine za depozite i tri godine za vrijednosne papire. Ona vodi ekonomsku politiku sa ciljem minimiziranja kamatnog rizika.

368.537.449 3.620 3.803 (2.Centralna banka Bosne i Hercegovine Analiza kamatnog rizika na dan 31.268.368.449 2.177 63.067) 2.734 69.754 25.276 0 2.193 25.899.118.067) 6.630 354 60.179 0 760.030 502.220 3.813 269.438 266 266 1.197 5.789 3.734 3.630.268.493.290 309 982 (2.146 62.030 502. godine (u 000 KM) Do 3 mjeseca Od 3 do 12 Od 1 do 3 mjeseci godine Preko 3 godine Beskamatno UKUPNO AKTIVA Strana aktiva Strana valuta u gotovini Kratkoročni depoziti kod inostranih banaka Specijalna prava vučenja u MMF-u Finansijska imovina raspoloživa za prodaju Monetarno zlato Obveznice držane do dospijeća Domaća aktiva Žiro računi Ostala aktiva Materijalna i nematerijalna sredstva Ostala ulaganja UKUPNA AKTIVA 3.493.693 2.375.212.803 (2.267.940 63.167.657 0 0 111 0 0 2.360 PASIVA Gotov novac u opticaju Domaći depoziti Depoziti banaka Depoziti Vlade i drugih rezidenata Odgođeni prihod Ostala pasiva Kapital i rezerve Upisani kapital Generalne rezerve Rezerve od donacija Kapital u dionicama Procijenjene vrijednosti rezervi UKUPNA PASIVA I KAPITAL 0 3.000 448.368.300.813 6.872 0 613.539 62.453 25.290 0 0 0 0 0 0 0 0 0 309 0 0 309 0 0 0 0 0 0 0 0 0 982 0 0 982 214.437.220 3.620 107.740 2.013 27. decembra 2009.075 107.607 13 0 0 0 0 0 0 0 0 3.267.504.722 413.443 266 266 3.724 1.891 0 547.232 2 35.643 354 60.497 27.466 6.169 6.315 5.567.322 6.493.650 0 1.360 NETO POZICIJA 135.620 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.322 1.274) 0 142 .504.313 2.013 27.000 448.497 27.453 25.348 0 0 37 0 0 3.

492 2.906 3.175.174 (2.864.249 30.217 0 0 0 0 111 0 0 2.792 911 122.295.136.350.174 295.607 307 1.598 384 0 0 0 0 0 0 0 0 3.483.279 0 971.497 27.408 911 122.305.474 2.796 389 1.113 2.805 212.552.095 NETO POZICIJA 379.982 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.853 1 33.136.080 6.397 23.738 212.346 27.512.059 7.651 30.346 27.664 388 300.213.026 23.432 38.233 49.432 3.320 0 0 172 172 3.000 409.437 0 3.095 PASIVA Gotov novac u opticaju Domaći depoziti Depoziti banaka Depoziti Vlade i drugih rezidenata Odgođeni prihod Ostala pasiva Kapital i rezerve Upisani kapital Generalne rezerve Rezerve od donacija Kapital u dionicama Procijenjene vrijednosti rezervi UKUPNA PASIVA I KAPITAL 0 3.385 0 0 0 0 37 0 0 3.UKUPNO no AKTIVA Strana aktiva Strana valuta u gotovini Kratkoročni depoziti kod inostranih banaka Specijalna prava vučenja u MMF-u Finansijska imovina raspoloživa za prodaju Monetarno zlato Obveznice držane do dospijeća Domaća aktiva Žiro računi Ostala aktiva Materijalna i nematerijalna sredstva Ostala ulaganja UKUPNA AKTIVA 3.552.483.483.425 499.803 33.Centralna banka Bosne i Hercegovine Analiza kamatnog rizika na dan 31.233 4.516.041 3.136.982 3.215.496 0 1.906 3.533 6.777.286 25.080 3.813 6. godine (u 000 KM) Do 3 mje.174 0 0 1.607 0 0 0 0 0 0 0 0 0 307 0 0 307 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1.144.286 25.000 409. decembra 2008.Od 3 do 12 Od 1 do 3 seca mjeseci godine Preko 3 godine Beskamat.497 27.813 348.718 0 0 172 172 1.803 33.425 499.516.580) 0 143 .350.

Analiza osjetljivosti Analiza osjetljivosti urađena je na osnovu izloženosti kamatnim stopama finansijske imovine i finansijskih obaveza Banke na datume Bilansa.150 bp 0/0 EUR +/.3. u 000 KM Uticaj rizika kamatnih stopa na Bilans uspjeha KM +150/-20 bp (24. +/150 bp 150 bp 150 bp * Banka nije materijalno izložena riziku promjene kamatnih stopa u ostalim valutama.877)/36. u 000 KM Uticaj rizika kamatnih stopa na Bilans uspjeha KM +/. Sljedeća tabela predstavlja analizu osjetljivosti izloženosti Banke promjenama kamatnih stopa.693 EUR +/. odnosno povećanje kapitala.1. 2009. imajući u vidu da su neke od njih vezane za promjenjivu kamatnu stopu ili je njihova vrijednost osjetljiva na promjene tržišnih kamatnih stopa.339)/3. usljed pretpostavljenog scenarija viših. u 000 KM Uticaj rizika kamatnih stopa na Kapital KM +/. ** Kamatna stopa na višak iznad obaveznih rezervi komercijalnih banaka objašnjena je u Napomeni 25.150 bp (10.Kamatni rizik .Centralna banka Bosne i Hercegovine 40. odnosno nižih kamatnih stopa u odnosu na one važeće na datume Bilansa. Pozitivan iznos pokazuje povećanje u Bilansu uspjeha. u 000 KM Uticaj rizika kamatnih stopa na Kapital KM +150/-20 bp 0/0 EUR +200/-20 bp (41.150 bp (34.274 SDR +100/-20 bp 0/0 2008.150 bp 6/(6) 2009. te stoga nije niti procjenjivala moguće promjene.150 bp 0/0 SDR +/. +/150/20 bp 200/20 bp 100/20 bp 2008.150 bp 0/0 144 .490 SDR +/. kako je navedeno u sljedećoj tabeli:   Kamatna stopa* KM** EUR SDR 2009.693)/10. Povećanje odnosno smanjenje je izraženo u baznim poenima i predstavlja stope osjetljivosti koje su bazirane na historijskim podacima te su procjena Banke o mogućim promjenama kamatnih stopa.245 EUR +200/-20 bp 0/0 SDR +100/-20 bp 57/(11) 2008.577)/4.

a bazirana je na historijskim podacima i predstavlja procjenu Banke o mogućim promjenama tržišne cijene zlata. +/- * Razumne procjene promjene cijene zlata za finansijsku 2008. Prvi izvor kreditnog rizika predstavlja neizvršavanje ugovornih obaveza druge strane iz ugovora o investiranju. Kreditni rejtinzi se prate na mjesečnoj osnovi. u 000 KM Uticaj rizika promjene cijena na kapital KM +/. te stoga bilo kakva promjena cijene zlata utiče na kapital kroz procijenjene vrijednosti rezervi. kontrolisanjem obima i dinamike investiranja.% 0/0 40. Upravljanje ovom vrstom rizika ostvaruje se putem odabira ugovornih strana visokog kreditnog rejtinga. Analiza osjetljivosti prikazana u donjoj tabeli odnosi se na procentnu promjenu cijene. Na tim računima iskazuju se obaveze Bosne i Hercegovine na osnovu članstva u MMF-u i obaveze na osnovu kreditnih aranžmana Bosne i Hercegovine sa MMF-om. Banka je izložena kreditnom riziku po dva osnova.5.4.332) 2008.Centralna banka Bosne i Hercegovine 40. 2009. u 000 KM Uticaj rizika promjene cijena na kapital KM +/. 2009. Monetarno zlato je klasifikovano kao raspoloživo za prodaju (AFS). Sljedeća tabela predstavlja analizu osjetljivosti Banke na promjene cijene zlata. ograničenjem roka. Cijena Zlato* +/10% 2008. Pozitivan iznos pokazuje povećanje kapitala usljed pretpostavljenog scenarija viših cijena zlata u odnosu na one važeće na datume Bilansa. Kreditni rizik Kreditni rizik predstavlja rizik djelimičnog ili potpunog neizvršavanja ugovornih obaveza druge strane iz ugovora.332/(6.godinu nisu rađene jer Banka tada nije posjedovala monetarno zlato u svom portfoliju deviznih rezervi. U slučaju da nadležne 145 . Rizik promjene cijene . Drugi potencijalni izvor rizika povezan je sa MMF-ovim računima broj 1 i broj 2.10% 6.Analiza osjetljivosti Banka je izložena riziku promjene cijene koji proizilazi iz investiranja deviznih rezervi u monetarno zlato.

decembra 2009.Centralna banka Bosne i Hercegovine institucije Bosne i Hercegovine ne osiguraju blagovremeno sredstva za izmirenje tih obaveza. Na dan 31.5.915 hiljada KM). Ukupni depoziti Banke kod inostranih banaka sa stanjem na dan 31. Strogo se pridržavajući odredaba Memoranduma o izvršavanju uloge fiskalnog agenta Bosne i Hercegovine prema MMF-u.583. godine iznosila je 1.decembra 2009.463 % u odnosu na ukupne depozite 45.300. Banka nije izložena kreditnom riziku. sva sredstva koja se nalaze na depozitnim računima Bosne i Hercegovine i podračunima entiteta usmjeri na račun za izmirenje dospjelih obaveza.684 % u odnosu na ukupne depozite 33.15 22.083.030.127 1.38 28. Za slučaj da nadležne državne institucije ne osiguraju sredstva za izmirenje obaveza. Banka stvara uslove za upravljanje navedenim rizikom.796 hiljada KM).915 1.665 944. godine iznose 3.497. (vidjeti Napomenu 42) 40. finansijske imovine raspoložive za prodaju i državnih obveznica držanih do dospijeća.665 hiljada KM (2008: 1.777. u skladu sa Odlukom Upravnog vijeća Banke o načinu osiguranja sredstava prema MMF-u.079. budući da Banka investira svoja sredstva kod partnera sa najvišim kreditnim rejtingom. decembra 2009. Za sredstva koja su evidentirana u vanbilansnoj evidenciji.1.583.59 21. Ukupna izloženost Banke na dan 31. Banka ne drži kolaterale i ostala založna sredstva u cilju pokrivanja kreditnog rizika. 146 . iznosi 6. decembra 2008: 6. Koncentracija kreditnog rizika Banka je izložena kreditnom riziku na osnovu depozita kod inostranih banaka. Pojedinačna koncentracija kreditnog rizika koja prelazi iznos ukupnog kapitala i rezervi Centralne banke Bosne i Hercegovine: 31/12/2009 Rejting banke AAA AAA Iznos depozita u 000 KM 1. ili im je umanjena vrijednost.197 hiljada KM (2008: 4. Najveći iznos tih sredstava investiran je u dvije inostrane banke (2008: u tri inostrane banaka) sa pojedinačnom koncentracijom koja prelazi iznos ukupnog kapitala i rezervi Centralne banke Bosne i Hercegovine.57 Najveća individualna izloženost riziku na dan 31. godine.62 Rejting banke AAA AAA AAA 31/12/2008 Iznos depozita u 000 KM 1. decembra 2009.035. jer sav rizik koji eventualno može rezultirati iz osnova plasmana tih sredstava snose ugovorno vlasnici sredstava. Banka ima ovlaštenje da.497.580 hiljada KM (31. ne uzimajući u obzir kolaterale i ostala založna sredstva. to bi moglo stvoriti obavezu za Banku i narušiti odredbe Zakona o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine. godine Banka nema finansijskih sredstava kojima je prošao rok dospijeća.116 hiljada KM).

306 123 20 4.290. Banka ne drži kolaterale i ostala založna sredstva u cilju pokrivanja kreditnog rizika.41 0.328 11.940 100.735.24 0.Centralna banka Bosne i Hercegovine Ukupna koncentracija kreditnog rizika Centralne banke Bosne i Hercegovine . grupisane prema kreditnom rejtingu partnera. 31/12/2009 Iznos depozita % u odnosu na ukupne depozite u 000 KM 3. mjerenu standardima kreditnog rejtinga banaka kod kojih se depoziti investiraju.864 24 0 3.651.383 hiljade KM (31.019 115.00 0.796 97. nije prikazana u donjoj tabeli. pored zahtjeva profitabilnosti. ili joj je umanjena vrijednost. Ukupna koncentracija kreditnog rizika Centralne banke Bosne i Hercegovine – finansijska imovina raspoloživa za prodaju: Finansijska imovina raspoloživa za prodaju kojoj je prošao rok dospijeća.567. decembra 2008: 1.567.00 1.305.00 Rejting AAA UKUPNO 147 .305.00 100.00 0. godine iznosila su 2. budući da Banka investira svoja sredstva kod partnera sa najvišim kreditnim rejtingom.35 2.777.309 0 9. Banka ne drži kolaterale i ostala založna sredstva u cilju pokrivanja kreditnog rizika.197 99.320 100.70 0. budući da Banka investira svoja sredstva kod partnera sa najvišim kreditnim rejtingom.305.depoziti: Investicije u depozite kojima je prošao rok dospijeća.320 hiljada KM). s obzirom da politika investiranja Banke poštuje.00 31/12/2008 Iznos depozita % u odnosu na ukupne depozite u 000 KM 4.00 100.00 1. i sigurnost plasmana.320 100.940 100.30 0.00 0. decembra 2009.00 1.00 Rejting banke AAA AA+ AAA+ A UKUPNO Uprava Banke smatra da Banka ovakvim načinom investiranja deviznih rezervi nije izložena većem stepenu rizika. 31/12/2009 31/12/2008 Iznos finansijske Iznos finansijske % u odnosu na % u odnosu na imovine AFS u 000 imovine AFS u 000 ukupnu investiciju ukupnu investiciju KM KM 1. grupisana prema kreditnom rejtingu partnera.300. nisu prikazane u donjoj tabeli. ili im je umanjena vrijednost. Ukupna ulaganja u finansijsku imovinu raspoloživu za prodaju i državne obveznice držane do dospijeća na dan 31.

Centralna banka Bosne i Hercegovine Ukupna koncentracija kreditnog rizika Centralne banke Bosne i Hercegovine – državne obveznice držane do dospijeća: Investicije u državne obveznice držane do dospijeća kojima je prošao rok dospijeća.443 100. ili im je umanjena vrijednost. Monetarno zlato klasifikovano kao raspoloživo za prodaju iskazano je po pravičnoj vrijednosti. jer su ti depoziti kratkoročni plasmani po tržišnim kamatnim stopama. s obzirom da politika investiranja Banke poštuje. 41. 148 .00 0 0 1. budući da Banka investira svoja sredstva kod partnera sa najvišim kreditnim rejtingom.167. pored zahtjeva profitabilnosti. 31/12/2009 31/12/2008 Iznos državnih ob% u odnosu na Iznos državnih ob% u odnosu na veznica u 000 KM ukupnu investiciju veznica u 000 KM ukupnu investiciju 1. Banka ne drži kolaterale i ostala založna sredstva u cilju pokrivanja kreditnog rizika. grupisane prema kreditnom rejtingu partnera. nisu prikazane u donjoj tabeli. koja uključuje tržišnu vrijednost imovine i obračunatu kamatu. i sigurnost plasmana. Pravična vrijednost finansijske aktive i pasive Kratkoročni depoziti od i kod banaka iskazani su približno pravičnoj vrijednosti. Finansijska imovina raspoloživa za prodaju iskazana je po pravičnoj vrijednosti.443 100.00 0 0 Rejting AAA UKUPNO Uprava Banke smatra da Banka ovakvim načinom investiranja deviznih rezervi nije izložena većem stepenu rizika. mjerenu standardima kreditnog rejtinga izdavaoca vrijednosnih papira u čije se vrijednosne papire investira.167.

201 130.195 2.113 159. kao i komercijalnih banaka.136 18. Kako ovi računi nisu niti aktiva niti pasiva Centralne banke Bosne i Hercegovine.031 157.113 31/12/2008 641.448 641.160 10.235 18.972 3.986 952 4. za koje Banka djeluje kao agent.010 149 .027 159. finansijske derivate i sredstva trećih lica Depoziti nerezidenata Depoziti USAID-a Depoziti rezidenata Depoziti Vlade BiH Depoziti Vlade BiH na osnovu sukcesije Depoziti Vlade BiH – servisiranje vanjskog duga BiH Depoziti Vlade BiH – budžet institucija BiH Ostali depoziti Vlade BiH Depoziti ostalih rezidenata Depoziti – Agencija za osiguranje depozita Depoziti – Agencija za bankarstvo Federacije BiH Depoziti – penzije iz Njemačke Depozitni računi banaka Investicije rezidenata vezane za vrijednosne papire i finansijske derivate Investicije vezane za vrijednosne papire i finansijske derivate Agencija za osiguranje depozita 538.172 970 0 1 2.007 0 1. Također.010 130.382 315. oni nisu uključeni u Bilans stanja Banke.699 360.Centralna banka Bosne i Hercegovine 42.338 1.448 18.136 538.324 354. finansijski derivati i sredstva trećih lica koja se drže kod inostranih banaka Pasiva za vrijednosne papire.482 14.235 493. vanbilansne stavke sadrže devizne račune državnih institucija i agencija.317 5. Vanbilansne stavke Centralna banka Bosne i Hercegovine vodi određene račune u stranim valutama vezane uz sporazume između vlada Bosne i Hercegovine i inostranih vlada i finansijskih organizacija.001 337. Vanbilansne stavke se sastoje od: (u 000 KM) 31/12/2009 Vrijednosni papiri.699 18.860 5.203 490.

Investicije rezidenata vezane za vrijednosne papire i finansijske derivate Banka je omogućila Agenciji za osiguranje depozita da investira u vrijednosne papire i finansijske derivate otvarajući račune (Cash i Custodian Account) koji glase na Banku i Agenciju za osiguranje depozita. 150 . Centralna banka Bosne i Hercegovine ne obračunava i ne naplaćuje kamatu i proviziju na ovim računima. otvoreni su posebni kamatonosni računi u Bank of America. Sve transakcije na ovim računima odvijaju se između Agencije i asset managera. finansijske derivate i sredstva trećih lica Depoziti USAID-a Na osnovu Ugovora o finansijskoj pomoći između Bosne i Hercegovine i Sjedinjenih Američkih Država za finansiranje rekonstrukcije.Centralna banka Bosne i Hercegovine Kamate i provizije na vrijednosne papire. Centralna banka Bosne i Hercegovine za navedene račune ne obračunava kamate i provizije.

063 1.091.295 1.Centralna banka Bosne i Hercegovine Članstvo Bosne i Hercegovine u MMF-u Kao depozitar za članstvo Bosne i Hercegovine u MMF-u.091. godine Aktiva Kvota Držanje SDR-a Obračunata kamata na držanje SDR-a Ukupna aktiva 359.926 Neto članska pozicija kod MMF-a Obaveze BiH prema MMF-u koje uglavnom nastaju iz reotkupa i prilagođavanja vrijednosti valute Neto članska pozicija 726. 2 Vrijednosni papiri Računi plativih troškova Alokacija SDR-a Obračunata kamata na alokaciju SDR-a Ukupna pasiva 832 31 747. 2 Ukupna bruto pozicija BiH u MMF-u – aktiva i pasiva 1.926 (832) (31) 1.926 (832) (31) 1. Centralna banka Bosne i Hercegovine drži MMF-ove račune broj 1 i 2 i osigurava usluge čuvanja vrijednosnih papira BiH koji se izdaju za pokriće članstva u MMF-u i za reotkup obaveza.721 2 365.295 726.091.926 Ukupna konsolidovana pozicija – aktiva i pasiva MMF-ov račun br.908 5.926 1. 1 MMF-ov račun br.631 (u 000 KM) Pasiva MMF-ov račun br.063 151 .091.426 139 1.091. 1 MMF-ov račun br. ali nije odgovorna za sredstva i obaveze vezane uz članstvo.091. Banka djeluje kao fiskalni agent u ime BiH u njenim odnosima sa MMF-om.091.684 814 342. Banka drži SDR-ove kao dio svoje funkcije upravljanja deviznim rezervama. decembra 2009. Konsolidovana pozicija koja sljedi prikazuje sažetak pozicija Bosne i Hercegovine kod MMF-a: Konsolidovana pozicija članstva Bosne i Hercegovine u MMF-u na dan 31.

2 odražavaju račune koji se drže u Bilansu stanja Banke.334 85 410. obračunata kamata na držanje SDR-a. 2 Vrijednosni papiri Računi plativih troškova Alokacija SDR-a Obračunata kamata na alokaciju SDR-a Ukupna pasiva 944 11 365.466 (944) (11) 409. 1 MMF-ov račun br.466 410.036 388 1 366. Konsolidovana pozicija članstva Bosne i Hercegovine u MMF-u na dan 31. 2 Ukupna bruto pozicija BiH u MMF-u – aktiva i pasiva 410. Za potrebe Konsolidovane pozicije Bosne i Hercegovine u MMF-u.041 44.466 Neto članska pozicija kod MMF-a Obaveze BiH prema MMF-u koje uglavnom nastaju iz reotkupa i prilagođavanja vrijednosti valute Neto članska pozicija 44. 1 i MMF-ov račun br.425 (u 000 KM) Pasiva MMF-ov račun br. 1 MMF-ov račun br.041 410. MMF-ov račun br. godine Aktiva Kvota Držanje SDR-a Obračunata kamata na držanje SDR-a Ukupna aktiva 366. bruto pozicija BiH uvećana je za MMF-ove račune broj 1 i 2.466 Ukupna konsolidovana pozicija – aktiva i pasiva MMF-ov račun br.466 (944) (11) 409. decembra 2008.511 152 .092 0 44.Centralna banka Bosne i Hercegovine Držanje SDR-a.511 410.

godine.689 31/12/2008 6.211. Odobravanje Finansijskih izvještaja Ove odvojene Finansijske izvještaje odobrilo je Upravno vijeće 31.075 863 6.780 5.523 505.705.738 958 6. Detalji poštivanja tog pravila su sljedeći: (u 000 KM) 31/12/2009 Strana aktiva Pasiva prema nerezidentima Neto devizne rezerve (strana aktiva minus pasiva prema nerezidentima) Monetarna pasiva Neto strana aktiva (neto devizne rezerve minus monetarna pasiva) 6. Za Upravno vijeće potpisuje: ________________ dr Kemal Kozarić Guverner 153 .Centralna banka Bosne i Hercegovine 43.212 5. marta 2010.294.727.473 567.295. Pravilo valutnog odbora Zakon o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine zahtijeva da ukupan iznos njene monetarne pasive nikada ne bude veći od njenih neto deviznih rezervi. 44.212.307 Monetarnu pasivu Banke po Zakonu o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine čine gotov novac u opticaju i domaći depoziti banaka i drugih rezidenata.

154 .Centralnu banku Bosne i Hercegovine posjetio visoki predstavnik i specijalni predstavnik EU Valentin Inzko. Prvom mjerom.Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine donijelo nove mjere kojima se bankama u BiH oslobađa dio sredstava koja mogu biti iskorištena za finansiranje realnog dijela sektora.352. za 1 USD. Preuzimanje i konvertiranje monetarnog zlata u ukupnoj količini od 42.482476 BAM. april . 10. 12. dr.Predstavnici Agencije za bankarsku regulativu i superviziju Republike Turske. 31. april .Finansijsko-poslovni magazin “Banke u BiH” dodijelio guverneru Centralne banke Bosne i Hercegovine dr. mart . Kemal Kozarić sa saradnicima posjetio Hrvatsku narodnu banku.Centralna banka Bosne i Hercegovine uplatila iznos od 119. 17.Međunarodna agencija za kreditni rejting Standard & Poor’s objavila prvi godišnji izvještaj o kreditnom rejtingu BiH u kojem je navedeno da kreditni rejting BiH ostaje na istom nivou.Vasilja Žarkovića. DODATAK 10. mart . 26. april . juni .Centralna banka Bosne i Hercegovine 10. Željka Šaina u Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine. 12.15 USD. Drugom mjerom iz osnovice za obračun obavezne rezerve isključeni su depoziti vlada namijenjeni za razvojne programe. 27. 17./2009. 1.Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine donijelo Odluku o povlačenju iz opticaja novčanica apoena 5 KM koje se koriste kao zakonsko sredstvo plaćanja.167 unci izvršeno je po cijeni od 917.1 Najvažniji događaji u 2009. april . Kemalu Kozariću specijalno priznanje “Zlatni BAM” za doprinos očuvanju stabilnosti bankarskog sektora u 2008. ‘B+’ sa stabilnim izgledima.Članica Evropskog parlamenta i predsjedateljica Delegacije za odnose sa zemljama Jugoistočne Evrope Doris Pack posjetila Centralnu banku Bosne i Hercegovine. juni .Predsjedništvo Bosne i Hercegovine imenovalo dr. Centralne banke Bosne i Hercegovine i entitetskih agencija za bankarstvo u Bosni i Hercegovini potpisali u Sarajevu Memorandum o razumijevanju i saradnji u oblasti nadzora nad poslovanjem banaka. dr. dr. Fikreta Čauševića. mart .6 miliona KM u budžet institucija BiH na osnovu Odluke o raspodjeli dijela čistog profita koji je CBBiH ostvarila u 2008. mart – Centralna banka Bosne i Hercegovine preuzela i konvertirala monetarno zlato koje je Bosna i Hercegovina dobila kroz Sporazum o pitanjima sukcesije. 23. april . Milenka Krajišnika i dr.Guverner Centralne banke Bosne i Hercegovine dr. juni . 17.Guverner Centralne banke Luksemburga Yves Mersch posjetio Centralnu banku Bosne i Hercegovine. za uncu zlata i kursu 1. Kemala Kozarića. 16. stopa obavezne rezerve na depozite oročene na period duži od jedne godine je smanjena sa 10% na 7%.

juli . za BiH u ukupnom iznosu od 1.Na račun držanja SDR-a (Special Drawing Rights . ‘B+’ sa stabilnim izgledima. Kemala Kozarića za guvernera CBBiH na drugi mandatni period.Centralna banka Bosne i Hercegovine 22. Bosni i Hercegovini je. juli . 155 . 31. Radomira Božića za viceguvernera CBBiH i dr. dr. Ovim bankama su se kasnije. septembar . 1. septembar .302. počela realiziranje projekta pod nazivom «Izgradnja kapaciteta upravljanja ljudskim resursima Centralne banke Bosne i Hercegovine». juni .U Sarajevu održan sastanak Komiteta za raspodjelu finansijske aktive i pasive bivše SFRJ iz Aneksa C Sporazuma o pitanjima sukcesije.459.094. 9. Fikret Čaušević.Novoimenovano Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine izabralo je dr. Dragana Kuline za glavnog internog revizora CBBiH. koji je dobila za implementaciju sistema upravljanja informacijskom sigurnošću (ISMS). dodijeljeno ukupno 140. august .4 miliona SDR. prema rasporedu MMF-a.54 EUR (394. Milenko Krajišnik i dr. Kemal Kozarić. 1. Novoimenovani članovi Upravnog vijeća Centralne banke Bosne i Hercegovine.Predstavnici šest banaka-majki. dr.2 milijarde eura. tokom godine. juli . u saradnji s Njemačkom centralnom bankom (Deutsche Bundesbank) i Češkom narodnom bankom.603. jula 2009. dr. poznatu kao Bečka inicijativa prema kojoj će ove banke ostati adekvatno kapitalizirane i kreditno aktivne u našoj zemlji. decembar .Na račun Centralne banke Bosne i Hercegovine doznačeno 201. 11.27 KM) sredstava prve tranše stand-by aranžmana s Međunarodnim monetarnim fondom (MMF).specijalna prava vučenja) Centralne banke Bosne i Hercegovine doznačena sredstva Bosni i Hercegovini po osnovu alokacije SDR-a od Međunarodnog monetarnog fonda (MMF).Međunarodna agencija za kreditni rejting Standard & Poor’s objavila da Bosni i Hercegovini ostaje isti kreditni rejting. Željko Šain zvanično su preuzeli dužnost.Centralnoj banci Bosne i Hercegovine zvanično uručen certifikat ISO 27001:2005. čije kćerke djeluju u BiH. pridružile još tri banke.Novčanica od 5 KM prestala biti zakonsko sredstvo plaćanja. 8. Vasilj Žarković.Centralna banka Bosne i Hercegovine. 10. Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine odobrilo je i imenovanje dr. Time je počela realizacija trećeg stand-by aranažmana koji je MMF odobrio 8. dr. sastali se u Beču i potpisali zajedničku izjavu. 16. decembar .

koji su imenovani od strane Predsjedništva Bosne i Hercegovine na šestogodišnji mandatni period u sastavu: . što u odnosu na 31. 84 službenika su učestvovala na 151 različitom obliku edukacije (seminari. . Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine je imenovalo i novi saziv Revizorskog komiteta u sastavu: dr. Dr. 156 . Mila Gadžić. a dosadašnji zamjenici glavnog internog revizora. Radomir Božić. Milenko Krajišnik. Kemala Kozarića za guvernera Centralne banke Bosne i Hercegovine na mandat od šest godina.2 Rukovodstvo i struktura CBBiH U toku 2009. od kojih izdvajamo imenovanje novog saziva Upravnog vijeća Centralne banke Bosne i Hercegovine. augusta 2009. Pored dosadašnjih viceguvernera. Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine je 11.dr. Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine je za glavnog internog revizora imenovalo dr.Centralna banka Bosne i Hercegovine 10. Ferihe Imamović i mr. . Vasilj Žarković.) od čega 75 u zemlji i 76 u inostranstvu. član. decembar 2008. Željko Šain. Fikret Čaušević. Krstinja Tošović. Gordana Ković i Kasim Omićević. U toku 2009. u sastav Uprave Centralne banke Bosne i Hercegovine.dr. U Centralnoj banci Bosne i Hercegovine sa 31. odnosno za viceguvernera je imenovan dr. Kemal Kozarić. glavnog internog revizora i zamjenika glavnog internog revizora. U toku 2009. konferencije i sl. Kvalifikaciona struktura je sljedeća: šest doktora nauka. nastavljena je intenzivna edukacija i stručno usavršavanje službenika Centralne banke. Ankice Kolobarić. kada je bilo 326 službenika. i predsjedavajući Upravnog vijeća Centralne banke Bosne i Hercegovine. Uprava CBBiH je održala 13 sjednica.dr. član. decembrom 2009. 23 magistara. . Kemal Kozarić je.dr. Angela Medić i Jasmina Novalija. član. član. konstituiran je treći saziv članova Upravnog vijeća Centralne banke Bosne i Hercegovine. predstavlja uvećanje broja zaposlenih za 10 službenika. bilo je zaposleno 336 službenika. izabralo dr. član. 30 službenika je imalo posebna ovlaštenja i odgovornosti. te promjene u imenovanju viceguvernera. augusta 2009. radionice. Također. Dragana Kulinu. .dr. godine desile su se značajne kadrovske promjene. ujedno. imenovani su na nove mandatne periode. 179 službenika s VSS i 128 sa ostalim stručnim spremama. Dana 11.

Centralna banka Bosne i Hercegovine organizirala je ferijalnu praksu za 32 studenta ekonomskih fakulteta u BiH. decembrom 2009. . 264 2004. 276 2005. 43. a žene 58. 194 2001.2009. decembrom 2009. 295 2007. 250 2003. na kraju godine 1997. Prosječna starosna dob u Centralnoj banci Bosne i Hercegovine sa 31.81% su činili muškarci. 315 2008. 106 1999. 336 157 . 157 2000. U polnoj strukturi službenika Centralne banke Bosne i Hercegovine sa 31. U drugoj polovini 2009. 326 2009. 80 1998. je bila 42 godine.19%. Broj zaposlenih u periodu 1997. 241 2002.Centralna banka Bosne i Hercegovine U toku 2009. 287 2006. Odjeljenje je intezivno radilo na implementaciji Twinnig Light projekta “Jačanje kapaciteta Odjeljenja za upravljanje ljudskim resursima Centralne banke Bosne i Hercegovine” u saradnji s Detusche Bundesbankom i Češkom narodnom bankom.

Centralna banka Bosne i Hercegovine 158 .

internog revizora Verica Božić mr. Fikret Čaušević. Kemal Kozarić. statistiku i evropske integracije rukovodni tim Odjeljenje platnih sistema Sektor za bankovne usluge. Lejla Simon UPRAVA CBBiH URED GLAVNOG INTERNOG REVIZORA Odjeljenje za servisiranje javnog duga BiH Sekretar Uprave i Upravnog vijeća Centralne banke Bosne i Hercegovine Sektor za ekonomska istraživanja.Centralna banka Bosne i Hercegovine RUKOVODSTVO BANKE Upravno vijeće Centralne banke Bosne i Hercegovine PREDSJEDAVAJUĆI dr. gl. Željko Šain.viceguverner dr. Emina Ćeman Edis Kovačević Vasilija Arapović mr. zamj. član dr. član dr. glavni interni revizor Angela Medić. Kemal Kozarić. dr. član dr. Ankica Kolobarić. internog revizora Krstinja Tošović. zamj. zamj. internog revizora Jasmina Novalija. gl. Vasilj Žarković. Milenko Krajišnik. viceguverner dr. rukovodni tim mr. član dr. Dragan Kulina. viceguverner mr. gl. Radomir Božić. guverner Feriha Imamović. Vidosav Pantić Amir Hadžiomeragić Renata Barić Đorđe Racković Odjeljenje za upravljanje rizicima 159 .

rukovodilac Odjeljenje za pravne poslove Glavna jedinica Sarajevo Glavna jedinica Mostar Glavna banka Republike Srpske CBBiH Banja Luka Filijala Glavne banke Republike Srpske Pale Filijala CBBiH Brčko Distrikt 160 . Ernadina Bajrović Ninoslav Gregović mr. rukovodni tim mr.Centralna banka Bosne i Hercegovine Sektor za administraciju i finansije. direktor Zoran Ćorić. direktor Mirjana Jaćimović. direktor Miloš Popović. Nazif Husović Željko Subotić Dragan Šošić Jasenka Žigić Sadik Kadrić. rukovodilac Mirzeta Arnautović.

Na stranici se također objavljuje kursna lista koja se mijenja dnevno. Publikacija sadrži izvještaj o poslovanju Centralne banke Bosne i Hercegovine u toku godine i finansijski izvještaj. Kvartalna publikacija. Zakon o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine. objavljivanjem izvještaja. srpskom i engleskom jeziku. obuhvata podatke monetarne i finansijske statistike.). te spisak svih komercijalnih banaka u BiH. Publikacije i statistički podaci se objavljuju u opšteprihvaćenim formatima DOC. Sadrži osnovne podatke o CBBiH. platni bilans BiH.ba 161 . na stranici se također može naći veliki broj publikacija i statističkih podataka (godišnji izvještaji. a publikaciju CBBiH dostavlja Parlamentarnoj skupštini Bosne i Hercegovine. hrvatskom. Bilten Godišnji izvještaj Izvještaj o finansijskoj stabilnosti Specijalne teme istraživanja Web stranica www.Centralna banka Bosne i Hercegovine 10. održavanjem konferencija za štampu. Otvorenost i transparentnost djelovanja Centralna banka Bosne i Hercegovine smatra izuzetno važnim za vjerodostojnost. kvartalni bilteni. prezentira novčanice i kovanice Bosne i Hercegovine. XLS i PDF. Web stanica Centralne banke Bosne i Hercegovine postoji od 1998.ba e-mail: contact@cbbh. Na osnovu Pravilnika o radu CBBiH. Materijal se objavljuje na bosanskom. realnom i vanjskom sektoru.. javnu odgovornost i povjerenje koje uživa među stanovništvom i drugim institucijama u BiH i međunarodnim institucijama. podatke o platnim transakcijama. podatke realnog sektora i podatke platnog bilansa Bosne i Hercegovine. Godišnja publikacija sadrži indikatore finansijske stabilnosti i kretanja u finansijskom sektoru..cbbh. izdavanjem službenih publikacija. Centralna banka Bosne i Hercegovine ima obavezu da obavještava javnost o svom radu davanjem blagovremenih informacija.3 Publikacije i web stranica Mjesečni ekonomski pregled Interna mjesečna informacija za menadžment Banke koja obuhvata kretanja u monetarnom. te ostale relevantne novosti i saopštenja za javnost. te numizmatička izdanja CBBiH. mjesečni bilansi stanja. platni promet. Povremena publikacija koja se objavljuje na web stranici CBBiH.

Centralna banka Bosne i Hercegovine 10.4 Skraćenice BDP BHAS BiH CBBiH CEB CHF CIS EBRD ECB EU EUR FBiH FED GBP KM MMF RTGS RS SAD SDR Bruto domaći proizvod Agencija za statistiku BiH Bosna i Hercegovina Centralna banka Bosne i Hercegovine Baltičke zemlje i zemlje Centralne i Istočne Evrope Švicarski franak Commonwealth of Independent States (zajednica nezavisnih država) Evropska banka za obnovu i razvoj Evropska centralna banka Evropska Unija Euro Federacija Bosne i Hercegovine Federalne rezerve Britanska funta Konvertibilna marka Međunarodni monetarni fond Real Time Gross Settlement (bruto poravnanje u realnom vremenu) Republika Srpska Sjedinjene Američke Države Special Drawing Rights (specijalna prava vučenja) obračunska jedinica MMF-a bazirana na korpi valuta JIE Zemlje Јugoistočne Evrope UNDP United Nations Development Program (agencija Ujedinjenih naroda za razvoj) USAID United States Agency for International Development USD Američki dolar 162 .

jedinice sektora vlade Tokovi direktnih stranih ulaganja u BiH klasifikovani prema zemlji stranog ulagača Tokovi direktnih stranih ulaganja u BiH klasifikovani prema djelatnostima Realni i nominalni efektivni kurs BiH 163 .jedinice sektora vlade Vladine finansije RS . STATISTIČKE TABELE T01: T02: T03: T04: T05: T06: T07: T08: T09: T10a: T10b: T11: T12: T13: T14: T15a: T15b: T16: T17: T18: T19: T20: T21: T22: T23: T24: T25: T26: T27: T28: T29: T30: T31: T32: T33: T34: T35: T36: Glavni ekonomski indikatori Bruto domaći proizvod BiH Indeks industrijske proizvodnje Indeks potrošačkih cijena za BiH (CPI) Prosječne bruto i neto plate i penzije Monetarni agregati Monetarni pregled Bilans stanja CBBiH Konsolidovani bilans komercijalnih banaka u BiH Aktivne kamatne stope komercijalnih banaka Pasivne kamatne stope komercijalnih banaka Ukupni depoziti i krediti Sektorska struktura depozita po viđenju Sektorska struktura oročenih i štednih depozita Sektorska struktura ukupnih kredita Sektorska struktura kratkoročnih kredita Sektorska struktura dugoročnih kredita Kupovina i prodaja KM Prosječne obavezne rezerve Transakcije u platnom prometu Platni bilans BiH Tekući račun platnog bilansa Kapitalni i finansijski račun platnog bilansa Servisiranje vanjskog duga Vanjski dug opće vlade BiH po kreditorima Devizne rezerve CBBiH Vanjskotrgovinska razmjena BiH Izvoz robe po zemljama destinacije Uvoz robe po zemljama porijekla Struktura uvoza i izvoza robe po proizvodima Pregled prosječnih srednjih kurseva KM Vladine finansije BiH.jedinice sektora vlade Vladine finansije BiH .Centralna banka Bosne i Hercegovine 11.struktura konsolidiranih prihoda i rashoda Vladine finansije FBiH .

i dalje stopa rasta potrošačkih cijena.686 4.093 -38.4 -8.8 -0.296 -34.976 18.5 -7.225 2.3 6. 6) Monetarni podaci revidirani za period januar 2006-maj 2009. 2) Procjena Centralna banka BiH koristi se kao preliminarni podatak do objavljivanja zvaničnog BDP-a od strane Agencije za statistiku BiH.2 4.9 7.617 25.0 43.7 37.630 -19.496 5.0 (u procentima BDP-a) 41.702 5.933 -1.8 4.3 37. stopa rasta cijena na malo (RP) a za 2006.240 3.1 43.127 3.8 4.296 4.4 -2..807 -1.639 -16.2 43.760 6..7 270 173 3.5 40.6 41.3 2.2 2008. Za stope rasta RP ponder je udio BDP FBiH i RS u BDP BiH.569 -45.4 0.6 1. 3) Do 2006.2 6.579 -1.7 4.2 6.1 48.4 -2.1 3.3 4.1 -2. 52.6 39.5 4.Centralna banka Bosne i Hercegovine T01: Glavni ekonomski indikatori 2003.3 2005.961 2.4 38. 15.741 21. su revidirani u skladu s tematskim biltenom “Bruto domaći proizvod prema proizvodnom i dohodovnom pristupu 2005-2008”.710 4.1 -7.014 2.293 -7.8 -6.699 -37.4 57. ..* 23.6 0.3 47.8 239 167 2.1 4. 5) Rashodi uključuju i neto nabavku stalnih sredstava.338 2.4 3.1 -9.6 6.071 2.9 45.3 44. 24. 7) Izvor: Ministarstvo za finansije i trezor BiH.101 -5.750 -27. Nominalni BDP BiH.5 -7.9 2006.5 3.1 46.7 227 144 4..901 -45.1 54.8 1.565 27.. 19..452 3.8 Stopa rasta indeksa potrošačkih cijena (CPI) u BiH3) Prosječna godišnja stopa rasta CPI Godišnja stopa rasta CPI za decembar Budžet opće vlade Prihodi Rashodi Saldo Novac i kredit Novac u širem smislu (M2)6) Krediti nevladinim sektorima Platni bilans Bruto devizne rezerve U milionima KM U milionima USD U mjesecima uvoza robe i usluga Saldo tekućeg računa U milionima KM U milionima USD U procentima BDP-a Saldo robne razmjene U milionima KM U milionima USD U procentima BDP-a Vanjski dug sektora vlade U milionima KM U milionima USD U procentima BDP-a Servisiranje vanjskog duga7) U milionima KM U milionima USD U procentima izvoza robe i usluga 254 147 6. su preliminarni 164 . .3 51.1 4.200 3.2 2.734 -2.1 -2.699 4.2 Napomena: 1) Izvor: Agencija za statistiku BiH.9 230 172 2.3 -1.505 -981 -7. procjena MMF-a. 4) Izvor: Centralna Banka BiH.2 -1.9 1.9502) -3.9 230 146 4.793 1. a do 2002.1 2007.749 -4.786 6.193 -4.180 -4.4 -3. (u milionima KM)1) tekuće cijene Realni BDP (stopa rasta u %) 1) 2004.6 41.5 246 180 3.505 3.662 -4. 21. 17.3 57.0 .4 44.261 -1.686 5.812 21.8 0.416 6.2 3.2 (u milionima KM ) 14.6 0.057 17.814 -1.252 6.212 4.479 2.2 5.661 -4.7 40.7 2009.4 0. podaci za 2005-2008.4 4.5 -6.432 -7. * Podaci za 2009.9 35.032 2.804 25.845 -17.7 2.8 54.8 5) 4) (u procentima ) 0.798 -15.157 -49.2 5.6 -2.208 3.0 56.600 -10.611 3.

785 2.346 5. osim podataka o prosječnom godišnjem kursu KM/USD za koje je izvor CBBiH. 24.664 3. 19.842 1.127 10.950 17. 165 .431 -3.832 1.843 1.760 15. 21.842 1. 15.2 3.786 10.Centralna banka Bosne i Hercegovine T02: Bruto domaći proizvod Bosne i Hercegovine (tekuće cijene) 2003.010 3.842 1.962 6.5728 2006. su revidirani u skladu s tematskim biltenom “Bruto domaći proizvod prema proizvodnom i dohodovnom pristupu 2005-2008”.8 3. 17.212 6.5594 2007.233 4.* 23. (u milionima KM) Nominalni BDP (u milionima USD) BDP po stanovniku BiH (u KM) BDP po stanovniku BiH (u USD) Realni BDP (stopa rasta u %) Broj stanovnika (u hiljadama) Prosječni godišnji kurs KM/USD 14.3366 2009.429 4.7 3. je procjena CBBiH.109 2.1 3.608 6.7335 2004.184 3.222 5.834 3.481 6.889 4. podaci za 2005-2008.702 18.2 3.5755 2005.4068 Izvor: Agencija za statistiku BiH. Nominalni BDP.020 4.4295 2008.3 3.505 8.9 3.367 3.025 6. * BDP za 2009.252 12.810 5.843 1.843 1.457 2.

1 116.5 92.8 117.5 102.8 110.1 97.7 … … … … … … … … … … … … Mjesec / isti mjesec prethodne Period / isti period prethodne godine godine FBiH 115.6 105.4 109.1 RS 115.1 94. 12.1 122.6 123.0 105. 2001.1 105.1 126.3 118.4 100.3 96.8 89.0 118.1 106.6 119. 12.7 103.4 123.8 128. 2002. 12.9 128.4 RS 123.4 113.7 89.8 84.8 113.4 116.7 107.6 108.Centralna banka Bosne i Hercegovine T03: Indeks industrijske proizvodnje Mjesec / isti mjesec prethodne godine BiH 1998.4 90. 2005.9 84.5 88.5 74.9 127.2 109.4 88. 01.4 130.8 88.9 113. 2006.8 107.9 112.7 117.4 109.1 Period / isti period prethodne godine BiH … … … … … … … … … 106. Napomena: Indeks industrijske proizvodnje za period / isti period prethodne godine u decembru predstavlja godišnji indeks u odnosu na prethodnu godinu.8 119.9 107.6 87.5 105.4 89. 12.4 130. 02. 12. 12.0 FBiH 123.3 127.6 107.9 86. 04. … … … … … … … … … … … … 108.6 86.6 89. 2009. 05. 2009.0 199.0 130.8 109.8 112.4 108.6 121.1 117.5 90.8 110.0 Godina Mjesec Izvor: Federalni zavod za statistiku FBiH i Republički zavod za statistiku RS. 2003.0 114.0 83.6 107.7 98.1 117.4 89. 09.8 119. 2004. 07.8 119.1 88.3 118. 12.0 103. 12. 12.4 90.1 110. 11.1 90. 2008. 12.5 116. 10.2 88.0 101.2 113.5 124.0 103.7 94. 12.5 119.8 121.2 104.4 121. 12.1 101.4 88. 1999.9 121. 06. 2000.1 86. 08.2 106. 166 .7 119.7 89.2 120.3 111. 03.9 88. 2007.4 136. 12.7 116.7 109.4 88.

0 101. prikazan je indeks cijena na malo na nivou BiH i izračunat je kao ponderisani prosjek mjesečnih indeksa cijena entiteta.3 104.1 100.5 104. 12.0 102.7 100. 2003.5 98.9 100. 2004. Za 2006. 2000. Mjesec 12. 2008. 1999.2 100.5 100.3 107.8 98. 11.0 Period/isti period prethodne godine 113. Mjesec/prethodni mjesec tekuće godine … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … Mjesec/isti mjesec prethodne godine 121. 05. 04. i dalje prikazan je indeks potrošačkih cijena. 07.8 100. a do 2006.6 98. 06.6 102. 12.7 99.7 100.3 100.Centralna banka Bosne i Hercegovine T04: Indeks potrošačkih cijena za BiH (CPI) Godina 1998.3 103.6 100.3 103. 02. Indeks cijena za period/isti period prethodne godine u decembru predstavlja godišnji indeks u odnosu na prethodnu godinu.7 104.3 102.6 Izvor: Agencija za statistiku BiH od 2006.5 107. 12.8 103.2 98. Napomena: Do 2006. 09. 2007.6 100.6 99.4 103.6 99.3 101. 10. 12.0 99. gdje ponder predstavlja učešće entiteta u BDP-u (vidi napomenu T01).3 100. 12.0 98. 2005.2 100. 12. 2001.4 100.6 99. 2009. 167 .6 104. 12.1 99. 12.1 101.4 99. 12.9 99. 2006. 2009. 01. 2002.8 100.6 101. 12.8 106. 03. 12.9 103. 08. Federalni zavod za statistiku FBiH i Republički zavod za statistiku RS. 12.

198 1.208 1. 01.132 1.1. 08. 04. 10.199 1.207 1.204 1.173 1.204 1. 12.194 1.206 1.214 1. 2009.223 FBiH 329 374 413 444 483 524 533 558 603 662 751 792 791 785 795 798 792 793 793 783 785 790 793 808 Neto plate RS 172 216 275 309 347 379 423 465 521 585 755 788 771 813 781 786 773 794 792 790 786 789 785 788 Brčko … … … 504 676 695 707 676 674 684 730 769 738 751 764 773 763 767 781 773 773 766 786 790 BiH 296 343 372 408 446 484 505 538 586 630 752 790 784 790 790 794 786 793 792 785 785 789 791 802 FBiH 153 174 176 170 189 192 203 221 238 284 340 346 348 349 348 347 348 348 345 344 344 342 342 343 Penzije RS … 87 115 105 120 133 166 190 215 230 309 335 335 335 335 335 335 336 336 336 336 332 333 333 .2006. 2009.Centralna banka Bosne i Hercegovine T05: Prosječne bruto i neto plate i penzije Godina Mjesec 1998.229 RS 258 314 381 444 527 576 643 707 793 875 1.206 1.105 1.195 1.113 1.205 1.194 1. 09. Republički zavod za statistiku RS i Statistički biro Brčko Distrikta. 2004.206 1.199 1.181 1.197 1.210 1.208 1. 2006.208 1.139 1.204 1. 1999. Bruto plate FBiH 507 551 607 653 710 771 785 821 887 974 1. 2003.201 1.172 1. Federalni zavod za statistiku FBiH. 2008.216 1. 2007. 2000. u bruto i neto plate na nivou BiH uključene su i plate Brčko Distrikta.195 1.212 1.050 1. 07.211 1. 2005.201 1.088 1.195 1.207 Brčko … … … 792 1. 06. 02.031 1.206 1.057 1.186 1.202 1. 05.193 1.204 1.208 1.203 1.244 1.u KM Brčko … … … … 138 148 169 188 208 243 310 326 327 328 327 327 328 329 326 326 326 323 322 318 Izvor: Agencija za statistiku BiH.205 1.204 1.213 1. 03. Napomena: Od 1.198 1.191 1.219 BiH 454 503 539 598 660 717 748 798 869 935 1. 2002.202 1.048 1.076 1. 2001.187 1.189 1.207 1. 168 .192 1. 11.

Centralna banka Bosne i Hercegovine

T06: Monetarni agregati Ostali depoziti po viđenju kod monetarnih vlasti Oročeni i štedni depoziti u domaćoj valuti Gotovina izvan banaka Depoziti po viđenju u domaćoj valuti Depoziti po viđenju u stranoj valuti Depoziti banaka kod monetarnih vlasti Gotovina izvan monetarnih vlasti

- na kraju perioda, u milionima KM Oročeni i štedni depoziti u stranoj valuti

Godina

Mjesec

M0

M1

QM

M2

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11=3+4+5 12=6+7 13=8+9+10 14=12+13

1997. 1998. 1999. 2000. 2001. 2002. 2003. 2004. 2005. 2006. 2007. 2008. 2009. 2009.

12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 01. 02. 03. 04. 05. 06. 07. 08. 09. 10. 11. 12.

114,6 167,5 538,4 695,9 1.806,0 1.868,7 1.721,9

223,0 174,6 268,2 265,5 735,6 446,9 885,4

0,0 0,0 0,0 0,1 2,2 2,9 1,9 2,0 3,1 10,5 12,2 7,4 6,0 6,3 5,8 6,5 13,2 6,4 8,4 3,7 3,8 4,5 8,1 4,7 6,0

112,5 162,5 515,3 651,7 1.673,9 1.734,4 1.601,3 1.670,6 1.729,1 1.978,3 2.185,3 2.300,7 2.009,5 2.081,4 2.060,6 2.014,3 2.102,6 2.012,8 1.986,1 2.033,0 1.996,7 1.978,1 1.968,4 1.954,9 2.009,5

139,2 147,5 584,6 750,0 1.018,4 1.273,3 1.512,1 1.864,9 2.373,6 3.092,3 3.974,6 3.690,5 3.877,5 3.645,2 3.597,7 3.545,6 3.424,2 3.575,0 3.617,3 3.569,3 3.705,3 3.681,0 3.636,2 3.610,2 3.877,5

9,6 8,0 22,4 77,9 140,9 272,2 461,9 703,4

553,7 762,1 465,5 559,5 928,5 817,1

363,3 467,0 577,3 428,2 907,7 974,4

337,6 342,0 961,5 2.543,8 2.318,5 2.609,1 3.240,8 3.972,4 5.056,6 6.229,0 5.704,0 5.648,9 5.516,1 5.426,9 5.319,1 5.347,6 5.148,7 5.123,2 5.601,1 5.679,6 5.520,2 5.303,5 5.157,0 5.648,9

251,7 310,0 1.401,7 2.692,3 3.007,6 3.113,4 3.535,4 4.102,8 5.070,7 6.159,8 5.991,2 5.886,9 5.726,6 5.658,3 5.559,9 5.526,8 5.587,8 5.603,4 5.602,3 5.702,0 5.659,1 5.604,6 5.565,2 5.886,9

926,5 1.237,0 1.065,6 1.977,0 2.063,7 2.382,7 3.296,1 3.972,3

1.178,2 1.547,0 2.467,3 4.669,3 5.071,3 5.496,1 6.831,6 8.075,1

806,6 1.099,9

1.065,1 2.165,0

818,3 1.102,5 988,1 1.604,6

1.817,4 1.421,4 1.907,2 2.062,1 2.154,2 2.891,9 2.439,7 3.777,1 2.552,4 3.144,2 2.267,7 3.375,1 2.384,5 3.125,3 2.344,8 3.076,3 2.318,5 2.994,2 2.360,4 2.974,0 2.326,5 2.815,8 2.304,7 2.810,1 2.314,1 3.283,2 2.288,1 3.387,7 2.270,9 3.244,7 2.236,1 3.059,3 2.253,3 2.899,0 2.267,7 3.375,1

818,1 1.154,8 1.999,4 1.058,3 1.358,8 2.544,4 1.479,5 1.459,3 3.113,2 1.726,7 1.511,4 3.470,3 1.782,0 1.440,9 3.888,5 1.732,3 1.500,0 3.511,4 1.760,2 1.511,9 3.555,0 1.761,4 1.467,5 3.615,5 1.765,8 1.460,5 3.625,6 1.741,1 1.453,8 3.627,6 1.689,4 1.431,5 3.654,4 1.711,2 1.458,8 3.698,9 1.719,5 1.488,3 3.713,7 1.731,7 1.467,1 3.782,6 1.763,3 1.426,6 3.862,3 1.773,4 1.412,7 3.887,3 1.782,0 1.440,9 3.888,5

4.961,5 10.032,2 6.051,9 12.211,7 6.708,4 12.699,6 7.111,4 12.998,3 6.743,8 12.470,4 6.827,1 12.485,3 6.844,3 12.404,2 6.851,9 12.378,8 6.822,5 12.410,3 6.775,3 12.378,7 6.868,9 12.471,2 6.921,5 12.623,6 6.981,5 12.640,6 7.052,2 12.656,8 7.073,4 12.638,6 7.111,4 12.998,3

Revidirani podaci za period januar 2006. - septembar 2009. godine. Konačni podaci za decembar 2009. godine. Napomena: Gotovina izvan monetarnih vlasti je preuzeta iz Bilansa stanja CBBiH (tabela 08) i predstavlja gotov novac izvan centralne banke (monetarnih vlasti). Depoziti komercijalnih banaka i ostali depoziti kod monetarnih vlasti predstavljaju sredstva komercijalnih banaka i ostalih domaćih institucionalnih sektora (osim depozita centralne vlade) na računima kod CBBiH. Centralna vlada predstavlja institucije BiH, vlade entiteta i Brčko Distrikta. Gotovina izvan banaka predstavlja gotov novac u opticaju izvan centralne banke (monetarnih vlasti) i gotov novac izvan komercijalnih banaka. Depoziti po viđenju u domaćoj valuti su preuzeti iz Monetarnog pregleda (tabela 07) i predstavljaju depozite necentralne vlade (kantona, općina i fondova), depozite preduzeća i privatnog sektora. Oročeni i štedni depoziti u domaćoj valuti, depoziti po viđenju u stranoj valuti i oročeni i štedni depoziti u stranoj valuti su preuzeti iz Monetarnog pregleda (tabela 07) i predstavljaju depozite necentralne vlade, depozite preduzeća i privatnog sektora. Rezervni novac M0 (primarni novac ili monetarna baza) je u cijelosti preuzet iz Bilansa stanja CBBiH (tabela 08), a čine ga gotov novac izvan monetarnih vlasti, depoziti komercijalnih banaka i depoziti ostalih domaćih sektora (osim centralne vlade) kod monetarnih vlasti. Monetarni agregat M1 čine gotovina izvan banaka i depoziti po viđenju u domaćoj valuti svih domaćih institucionalnih sektora (osim depozita centralne vlade). Monetarni agregat QM je definisan kao istoimena pozicija u Monetarnom pregledu (tabela 08) i obuhvata oročene i štedne depozite u domaćoj valuti, depozite po viđenju u stranoj valuti i oročene i štedne depozite u stranoj valuti svih domaćih institucionalnih sektora (osim depozita centralne vlade). Novčanu masu M2 čine monetarni agregati, novac M1 i kvazi novac. QM.

169

Centralna banka Bosne i Hercegovine

T07: Monetarni pregled AKTIVA Neto strana aktiva Potraživanja od centralne vlade (neto) Godina Mjesec Potraživanja od kantona i općina Strana pasiva Strana aktiva

- na kraju perioda, u milionima KM Domaći krediti Potraživanja od privatnog sektora Potraživanja od nefinancijskih preduzeća Ukupno

1 1997. 1998. 1999. 2000. 2001. 2002. 2003. 2004. 2005. 2006. 2007. 2008. 2009. 2009.

2 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 01. 02. 03. 04. 05. 06. 07. 08. 09. 10. 11. 12.

3

4

5 = 3+4 -356,0 -435,4 194,9 404,9 2.530,6 2.185,7 1.944,6 2.760,8 2.788,6 3.774,3

6 -187,9 -180,9 -159,1 -129,0 -318,7 -385,1 -467,5 -443,0 -552,5 -873,9

7 4,8 8,6 16,6 9,3 25,4 28,7 21,5 24,7 31,5 61,2 111,2 160,2 246,2 164,3 181,6 181,3 196,3 192,9 194,2 194,8 201,0 215,9 221,6 232,7 246,2

8 2.171,0 2.546,8 2.467,2 2.584,4 2.601,8

9 134,8 260,9 277,2 398,7 704,3

10 = 6+7+8+9 2.122,7 2.635,4 2.601,9 2.863,4 3.012,8 4.544,0 4.630,7 5.464,6 6.974,6 8.428,8 9.789,6 12.987,2 12.844,1 12.908,3 13.014,6 12.969,1 12.941,0 13.079,2 13.128,9 12.697,3 12.401,1 12.433,9 12.480,6 12.503,0 12.844,1

11 = 5+10 1.766,7 2.200,0 2.796,8 3.268,3 5.543,3 6.049,8 6.575,3 8.225,4 9.763,2 12.203,1 14.903,9 16.098,0 16.306,2 15.924,9 15.979,0 15.875,3 15.684,9 15.788,9 15.762,9 15.877,1 16.068,5 16.109,9 16.110,9 15.981,3 16.306,2

1.157,8 -1.513,8 1.170,5 -1.605,8 1.714,3 -1.519,4 1.982,2 -1.577,3 4.087,0 -1.556,5 3.980,5 -1.794,8 4.382,6 -2.438,0 5.412,8 -2.652,1 6.348,9 -3.560,3 7.808,1 -4.033,8 10.274,7 -5.160,4 9.421,5 -6.310,7 9.210,2 -5.748,2 9.298,4 -6.281,8 9.212,6 -6.248,2 9.101,7 -6.195,5 8.890,6 -6.146,8 8.817,3 -6.107,6 8.712,3 -6.078,3 9.249,1 -6.069,3 9.719,5 -6.052,1 9.573,8 -5.897,9 9.498,1 -5.867,8 9.371,0 -5.892,6 9.210,2 -5.748,2

2.714,7 1.505,8 3.037,6 2.039,1 3.181,9 2.701,0 3.955,9 3.539,8 4.760,0 4.481,5 5.960,0 5.863,4 7.429,7 6.863,3 7.341,0 6.414,7 7.411,9 6.861,5 7.443,6 6.820,8 7.436,1 6.768,4 7.423,9 6.725,3 7.411,9 6.685,3 7.411,4 6.638,8 7.356,3 6.597,3 7.314,3 6.552,5 7.321,5 6.525,6 7.336,8 6.496,9 7.319,6 6.457,9 7.341,0 6.414,7

5.114,3 -2.145,0 3.110,8 -1.466,0 3.462,1 -1.157,9 3.016,6 -1.529,4 2.964,4 -1.431,4 2.906,2 -1.416,7 2.743,9 -1.404,4 2.709,7 -1.210,8 2.634,0 -1.115,4 3.179,8 -1.451,1 3.667,4 -1.666,6 3.675,9 -1.629,1 3.630,3 -1.574,7 3.478,4 -1.507,3 3.462,1 -1.157,9

Revidirani podaci za period januar 2006. - septembar 2009. godine. Konačni podaci za decembar 2009. godine. Napomena: Monetarni pregled prikazuje konsolidovane podatke iz Bilansa stanja CBBiH (tabela 08) i Konsolidovanog bilansa komercijalnih banaka (tabela 09). Neto strana aktiva predstavlja razliku između zbira stranih aktiva centralne banke i komercijalnih banaka i zbira stranih pasiva centralne banke i komercijalnih banaka. Domaći krediti predstavljaju potraživanja komercijalnih banaka od svih domaćih institucionalnih sektora uz napomenu da su potraživanja od centralne vlade iskazana u neto iznosu, tj. umanjena za depozite centralne vlade kod CBBiH i kod komercijalnih banaka BiH.

170

Centralna banka Bosne i Hercegovine

T07: Monetarni pregled (nastavak) PASIVA Novčana masa (M2) Novac (M1) Godina Mjesec Depoziti po viđenju u domaćoj valuti Depoziti po viđenju u stranoj valuti Gotovina izvan banaka Kvazi novac (QM) Oročeni i štedni dep. u domaćoj valuti Oročeni i štedni dep. u stranoj valuti

- na kraju perioda, u milionima KM -

Obveznice

1
1997. 1998. 1999. 2000. 2001. 2002. 2003. 2004. 2005. 2006. 2007. 2008. 2009. 2009.

2
12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 01. 02. 03. 04. 05. 06. 07. 08. 09. 10. 11. 12.

3
112,5 162,5 515,3 651,7

4
139,2 147,5 584,6 750,0

5=3+4
251,7 310,0 1.099,9 1.401,7 2.692,3 3.007,6 3.113,4 3.535,4

6
553,7 762,1 465,5 559,5 928,5 817,1 818,3 988,1

7
9,6 8,0 22,4 77,9 140,9 272,2 461,9 703,4 818,1

8
363,3 467,0 577,3 428,2 907,7 974,4 1.102,5 1.604,6 1.999,4 2.544,4 3.113,2 3.470,3 3.888,5 3.511,4 3.555,0 3.615,5 3.625,6 3.627,6 3.654,4 3.698,9 3.713,7 3.782,6 3.862,3 3.887,3 3.888,5

9=6+7+8 10=5+9
926,5 1.237,0 1.065,1 1.065,6 1.977,0 2.063,7 2.382,7 3.296,1 3.972,3 4.961,5 6.051,9 6.708,4 7.111,4 6.743,8 6.827,1 6.844,3 6.851,9 6.822,5 6.775,3 6.868,9 6.921,5 6.981,5 7.052,2 7.073,4 7.111,4 1.178,2 1.547,0 2.165,0 2.467,3 4.669,3 5.071,3 5.496,1 6.831,6 8.075,1 10.032,2 12.211,7 12.699,6 12.998,3 12.470,4 12.485,3 12.404,2 12.378,8 12.410,3 12.378,7 12.471,2 12.623,6 12.640,6 12.656,8 12.638,6 12.998,3

11
14,2 10,6 8,7 4,4 0,1 0,1

Ostalo 12
574,4 642,5 624,3 802,7 885,8 978,5

Ukupno

13=10+11+12
1.766,7 2.200,0 2.798,1 3.274,4 5.555,2 6.049,8 6.575,3 8.225,4 9.763,2 12.203,1 14.903,9 16.098,0 16.306,2 15.924,9 15.979,0 15.875,3 15.684,9 15.788,9 15.762,9 15.877,1 16.068,5 16.109,9 16.110,9 15.981,3 16.306,2

1.673,9 1.018,4 1.734,4 1.273,3 1.601,3 1.512,1 1.670,6 1.864,9 1.729,1 2.373,6 1.978,3 3.092,3 2.185,3 3.974,6 2.300,7 3.690,5 2.009,5 3.877,5 2.081,4 3.645,2 2.060,6 3.597,7 2.014,3 3.545,6 2.102,6 3.424,2 2.012,8 3.575,0 1.986,1 3.617,3 2.033,0 3.569,3 1.996,7 3.705,3 1.978,1 3.681,0 1.968,4 3.636,2 1.954,9 3.610,2 2.009,5 3.877,5

0,0 1.079,1 0,0 1.393,9 0,0 1.688,1 0,0 2.170,9 0,0 2.692,1 12,9 3.385,5 13,1 3.294,7 12,9 3.441,7 12,9 3.480,7 13,0 3.458,2 13,0 3.293,1 13,0 3.365,6 13,0 3.371,2 13,0 3.392,8 13,1 3.431,9 13,1 3.456,2 13,1 3.441,0 13,1 3.329,6 13,1 3.294,7

4.102,8 1.154,8

5.070,7 1.358,8 1.058,3 6.159,8 1.459,3 1.479,5 5.991,2 1.511,4 1.726,7 5.886,9 1.440,9 1.782,0 5.726,6 1.500,0 1.732,3 5.658,3 1.511,9 1.760,2 5.559,9 1.467,5 1.761,4 5.526,8 1.460,5 1.765,8 5.587,8 1.453,8 1.741,1 5.603,4 1.431,5 1.689,4 5.602,3 1.458,8 1.711,2 5.702,0 1.488,3 1.719,5 5.659,1 1.467,1 1.731,7 5.604,6 1.426,6 1.763,3 5.565,2 1.412,7 1.773,4 5.886,9 1.440,9 1.782,0

Revidirani podaci za period januar 2006. - septembar 2009. godine. Konačni podaci za decembar 2009. godine. Napomena: Novčanu masu M2 - vidi napomenu uz tabelu T06 Novac M1 - vidi napomenu uz tabelu T06 Kvazi novac QM - vidi napomenu uz tabelu T06. U stavku ostalo uključeni su ograničeni depoziti, protustavke fondova, vladini fondovi za kreditiranje i ostale stavke (neto). Ostale stavke (neto) su nelocirane (neraspoređene) stavke pasive umanjene za nelocirane (neraspoređene) stavke aktive.

171

Centralna banka Bosne i Hercegovine

T08: Bilans stanja CBBiH AKTIVA Potraživanja od privatnog sektora Rezervni novac Gotovina izvan monetarnih vlasti Strana pasiva Ukupno

- na kraju perioda, u milionima KM PASIVA Depoziti centralne vlade Kapitalni računi

Strana aktiva

Godina

Mjesec

Ostalo

Ukupno

1 1997. 1998. 1999. 2000. 2001. 2002. 2003. 2004. 2005. 2006. 2007. 2008. 2009. 2009.

2 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 12. 01. 02. 03. 04. 05. 06. 07. 08. 09. 10. 11. 12.

3 144,1 283,3 867,1 1.027,7 2.735,0 2.511,9 2.820,7 3.506,8 4.252,3 5.479,5 6.726,3 6.323,6 6.239,9 6.177,2 6.094,0 6.082,6 5.953,9 5.755,8 5.714,8 6.194,4 6.574,5 6.462,3 6.259,5 6.117,2 6.239,9

4 0,0 0,0 0,0

5=3+4 144,1 283,3 867,1

6 114,6 167,5 538,4 695,9 1.806,0 1.868,7 1.721,9 1.817,4 1.907,2 2.154,2 2.439,7 2.552,4 2.267,7 2.384,5 2.344,8 2.318,5 2.360,4 2.326,5 2.304,7 2.314,1 2.288,1 2.270,9 2.236,1 2.253,3 2.267,7

7 160,1 246,5 827,6 957,9 2.542,9 2.318,5 2.609,1 3.240,8 3.972,4 5.056,6 6.229,0 5.704,0 5.648,9 5.516,1 5.426,9 5.319,1 5.347,6 5.148,7 5.123,2 5.601,1 5.679,6 5.520,2 5.303,5 5.157,0 5.648,9

8 0,0 0,0 0,1 0,2 30,0 1,2 1,0 1,0 1,0 1,0 0,9 1,0 0,9 1,0 1,0 1,0 1,0 0,9 1,0 0,9 0,9 0,9 0,9 0,9 0,9

9 0,1 7,3 9,1 10,3 48,7 26,7 18,6 44,6 37,7 126,1 74,8 23,4 56,7 48,9 45,9 130,7 91,9 87,4 70,9 68,8 368,7 413,2 426,8 421,0 56,7

10 0,4 29,5 33,7 58,5 121,5 180,7 214,7 226,5 245,0 301,0 386,4 499,3 502,5 516,9 527,5 537,3 537,9 544,7 544,4 549,7 550,7 552,3 553,2 563,0 502,5

11 -16,6 -0,1 -3,3 0,7 -7,9 -15,1 -21,8 -4,3 -1,8 -2,9 37,4 97,9 32,9 96,2 94,6 96,6 -22,5 -24,2 -22,7 -24,1 -23,5 -22,3 -23,1 -22,8 32,9

12=7+...+11 144,1 283,3 867,1 1.027,7 2.735,1 2.512,0 2.821,7 3.508,5 4.254,3 5.481,8 6.728,5 6.325,6 6.241,8 6.179,1 6.096,0 6.084,6 5.955,8 5.757,7 5.716,7 6.196,3 6.576,4 6.464,2 6.261,3 6.119,1 6.241,8

0,0 1.027,7 0,2 2.735,1 0,2 2.512,0 1,0 2.821,7 1,8 3.508,5 1,9 4.254,3 2,3 5.481,8 2,2 6.728,5 2,1 6.325,6 1,9 6.241,8 1,9 6.179,1 2,0 6.096,0 2,0 6.084,6 2,0 5.955,8 1,9 5.757,7 1,9 5.716,7 1,9 6.196,3 1,9 6.576,4 1,9 6.464,2 1,9 6.261,3 1,8 6.119,1 1,9 6.241,8

Konačni podaci za decembar 2009. godine. Napomena: Strana aktiva CBBiH obuhvata devize u trezoru CBBiH, devizne depozite kod inostranih banaka, raspolaganje SDR-ima i dugoročne strane vrijednosne papire. Potraživanja od privatnog sektora predstavljaju potraživanja od radnika CBBiH za date dugoročne kredite. Rezervni novac (primarni novac ili monetarna baza) čine gotov novac izvan monetarnih vlasti, depoziti komercijalnih banaka i depoziti ostalih domaćih sektora (osim centralne vlade) kod monetarnih vlasti. Gotovina izvan monetarnih vlasti predstavlja gotov novac izvan centralne banke (monetarnih vlasti). Strana pasiva CBBiH obuhvata kratkoročne obaveze prema nerezidentima, depozite nerezidenata i ostale kratkoročne obaveze prema nerezidentima i obaveze prema MMF-u (računi 1 i 2). Kapitalni računi sadrže početni kapital i rezerve, dionice i akumulirane dobiti banke od osnivanja. U stavku ostalo uključeni su ostali depoziti po viđenju u stranoj valuti i ostale stavke (neto), koje predstavljaju nelocirane (neraspoređene) stavke pasive umanjene za nelocirane (neraspoređene) stavke aktive.

172

037.2 8 = 3+.613.6 274. godine.025.061.237.3 1.231.760.1 7.595..479. Bilansi stanja svih komercijalnih banaka u BiH sadržavali su pored aktivnog podbilansa i podatke pasivnog podbilansa do maja 2004. 12.5 19.6 3.na kraju perioda.970. 2002. potraživanja od nerezidentnih nebankarskih institucija. devizne čekove.7 3.413.4 6.7 33.411.4 20. 12.714. 11.519.906.1 20.265.1 2.6 45.0 2.0 3.399. preduzeća .8 7.7 704.2 2.456.9 448.2 398.8 2. 12.505. 2001.3 284.9 3.546.424.345. 173 .637.8 21.904.121.6 7. općinskih vlada i potraživanja od fondova socijalne sigurnosti.561.9 7.7 287.061.4 6.6 3.632. Ove obaveze će preuzeti Ministarstvo finansija FBiH u procesu privatizacije u skladu sa entitetskim Zakonom o početnom bilansu preduzeća i banaka i Zakonom o privatizaciji.532. 02. Glavne banke RS. 12.6 6.982.540. 1998.706.038.436.145. vlada entiteta.7 1. 2006.4 3.336.672.086.8 2.111.4 960.551.2 350. Potraživanja od generalne vlade obuhvataju potraživanja od svih nivoa vlada: državne vlade.2 6.7 2.723.253.6 6.098.4 14.9 283.2 6.0 3. Rezerve banaka sastoje se od gotovine u trezorima banaka i depozita banaka kod Centralne banke. 12.548.3 3.7 6.9 1.+7 3.4 5 133.8 11.297. Potraživanja od nefinansijskih preduzeća obuhvataju potraživanja od nefinansijskih javnih preduzeća.0 1.574. Glavne jedinice Mostar.015.429.125.6 848.3 7.6 3. 2005.970.3 7.0 7.054.324.7 45.8 4.619.3 2. samo banke Fedracije BiH sadrže podatke pasivnog podbilansa.861.413.9 3.0 36.3 269.8 113.6 20.356.2 3.9 3.683.8 298.423.715.8 20.171.090. stanovništva i ostalih.6 3. potraživanja od nerezidentnih banaka.5 207.0 7.5 2.9 60.7 21.997.584.4 20. 10. 12.766.7 6.936.319.688. 08. Konačni podaci za decembar 2009. 2009. 04. privatnih preduzeća i udruženja i neprofitnih organizacija.341. NBRS (do decembra 1998) i NBBiH (do novembra 2002).0 7.4 3.019.803.118.0 20.955.632.022.4 127. vlada kantona.1 2.048.321.8 3.601. Napomena: Konsolidovani bilans komercijalnih banaka obuhvata Konsolidovane bilanse komercijalnih banaka Glavne jedinice Sarajevo.5 5..3 3. 12 12.0 9.9 4.4 3.9 595. 05. 07.0 4 657.9 330.2 299. 1999. Konsolidovana su međusobna potraživanja i obaveze između komercijalnih banaka. 2004.802.8 6.467.124.3 6 2.9 7.364. Brčko Distrikta (od jula 2001.1 3.495.8 20. 01. 12.9 20.394. 2003.4 7.4 4.8 2.0 3.9 3.874.7 1.septembar 2009.0 7 134. Od juna 2004. marta 1992.359.196.5 7.706.1 68.6 2.699.566.0 5. Pasivni podbilans sadrži obaveze po inostranim kreditima i staroj deviznoj štednji građana do 31. u milionima KM - Potraživanja od privatnog sektora Potraživanja od generalne vlade Strana aktiva Godina Mjesec Rezerve Ukupno 1 1997. 2000.7 3.411.4 3.7 7. 12.8 6.1 6. 03.555. 2007.4 871.6 50.004.0 3.1 447.0 3.6 1.314.8 32. 2 12. 06. 12.861.4 448.9 277.2 20.730.8 Revidirani podaci za period januar 2006.524.341.468. 3 239.4 3.443.819.4 350.3 4. Strana aktiva komercijalnih banaka obuhvata: devize u trezorima.336.9 7. 12.4 2.3 2.5 3.0 6. 09. 12.6 264.9 6.960.6 7. strane vrijednosne papire i ostala kratkoročna i dugoročna potraživanja od nerezidentnih banaka.181.238.7 314.560.4 3. 2008.733. godine. .8 21.2 20.Centralna banka Bosne i Hercegovine T09: Konsolidirani bilans komercijalnih banaka BiH AKTIVA Potraživanja od nefin.8 260.5 3.411. Potraživanja od privatnog sektora obuhvataju kratkoročna i dugoročna potraživanja od nebankarskih finansijskih institucija. 2009.328.4 319.1 6.0 3.9 6.6 3.7 21.2 1.5 3.859.2 3. do novembra 2002).0 2.8 604.698.0 5.

9 1.698.305.9 272.4 1.6 13.765.467.467. u stranoj valuti . 3 233.733.2 1.585.411.5 928. 2005.3 1.5 390.627.6 1.7 2.5 02.4 3.1 6.2 147.604.015.194.9 1. u milionima KM - Kapitalni računi Strana pasiva Godina Mjesec Obveznice Ostalo 11 -428.470.440.976.9 3.5 1.6 1.0 -203.993.5 0.2 277.577.888.2 3.102.3 -211.2 3.706.793.568.9 20.081.124.3 3.6 -366.113.150.747.2 20.8 -700.4 77. 1.6 1.559.9 1.9 3.4 -301.9 8.6 3.086. 2001.5 554.1 13. 12. 1.539.5 19. 1.4 1.706.1 5. 12.4 1. 1.9 1.9 1.4 -168.510.280.1 -235.732.096.5 637. 2003. 12.154.314.763.7 974.0 7.Centralna banka Bosne i Hercegovine T09: Konsolidirani bilans komercijalnih banaka BiH (nastavak) PASIVA Ostali depoziti po viđenju u domaćoj valuti Ostali depoziti po viđenju u stranoj valuti Depoziti centralne vlade Oročeni i štedni dep. 1.891.625.6 3.904.0 3.159.6 8.555.0 3.0 22.8 08.2 170.803.688.4 20.8 1.782.1 5.7 3.septembar 2008. 1.8 07.5 1.1 1.9 3.7 1.7 21.862.412. obveznice i ograničeni depoziti predstavljaju obaveze banaka prema necentralnoj vladi.310.2 3.3 1.1 1.378.4 13.689.4 -341.453.773.3 2.6 09.3 3.1 3.2 6 9.8 20.888. 1.8 2.0 13.871.2 3.715.4 -204.1 5. 12.2 20.0 6.213. 12.036.016. godine.608.2 Revidirani podaci za period januar 2006.037.0 1.4 3.2 -392.7 -150.5 3.511..711.2 1.0 13.099.5 3. nebankarskim finansijskim institucija.7 3. 12.7 1.4 1.4 10.5 1.761.8 2.638.3 4.4 1. stanovništvu.298. 2006.+11 3.998. ograničeni depoziti. 2002.4 20.6 1.058. vladini fondovi za kreditiranje i ostale stavke (neto).488.1 5.0 20.7 1.6 -195.071.887.4 533.460.6 1. 1999.6 749.431.8 1.1 419.026.5 3.651.628.246.7 3.2 -386.712.726.5 2.5 1.247.5 -189.7 1.7 12.1 5.5 04.5 584.336.8 3.032.5 3. u domaćoj valuti Oročeni i štedni dep.6 -420.6 3.9 3.388.9 6.106.6 222.0 5.8 0..2 13.4 Ukupno 1 1997.7 03.396.511.426.3 1.1 143.2 05.1 3.862.345.265.5 -202.048.479.0 4. 1.4 10.3 3.5 -366. Strana pasiva komercijalnih banaka obuhvata: kratkoročne i dugoročne obaveze prema nerezidentnim bankama i nerezidentnim nebankarskim institucijama i ostale kratkoročne i dugoročne obaveze prema nerezidentima.613.109.591.546.782.068.0 9.5 13.6 14. neraspoređeni profit i rezervisanja za potencijalne kreditne gubitke.782.8 21.574.077.472.270. .4 3.1 1.0 12.982.713.150.9 2. neprofitnim organizacijama.6 20.701.802.205.511.6 818.051.4 755. 1.3 3.0 577.565.5 3.8 1.0 6. godine.5 5 448.4 1.6 -270.2 0.7 461.2 01.4 13. 1.760.1 4 139.9 6.4 1. rezerve.3 1. Napomena: Stavke depoziti po viđenju u domaćoj i stranoj valuti. 12.3 3.1 13.309.8 3.519.9 6.741.635. oročeni i štedni depoziti u domaćoj i stranoj valuti. 2004.530.8 20.654.605.0 3.2 3.8 21.500.0 2.8 0.437.141.025.8 11.615.358.698.414.0 3.2 907.2 7 363.5 3. 2009.071.8 3.459. 1.205.747.962. 1998.897. U stavku ostalo uključene su obveznice.7 12.3 428.118. Konačni podaci za decembar 2009.619. dobit ili gubitak tekuće godine.0 5. 1.8 1.2 -392.3 473. nefinansijskim preduzećima i udruženjima.7 12.4 0.8 -273.4 8 9 10 12=3+.526.0 3.5 1.0 3. 12 12. 2000.513. 2009. 2007.7 21.0 6.376.3 1.1 1.605.3 988.730.719.6 0.5 12.na kraju perioda.0 2.9 1.5 -676.145.555.5 703.683.3 1.440.043.5 817.3 1. 2 12.1 0.2 3.008.9 465.9 140.0 1.086.9 6.2 11. 1.5 1.5 12. protustavke fondova.2 13.1 818.3 3.183.5 12.4 3.731.544. 2008.519.3 1.0 1.9 3.399.1 20.2 13.4 -225.1 1.0 3.1 1.1 3.4 06.874.8 1. Ostale stavke (neto) predstavljaju nelocirane (neraspoređene) stavke pasive umanjene za nelocirane (neraspoređene) stavke aktive.3 467. 1.3 1.871.257. te ostalim.0 -232.0 6. 2.2 1. Kapitalni računi sadrže dionički kapital.0 6.488.867.676.0 4.7 -259.8 14.458.152. 174 .0 1.

21 10.49 7.99 7.74 0.50 6.03 10.64 9.27 7.03 7.74 11.07 10.62 8.49 10.42 9.73 10. po istoj metodologiji.28 9. u stranoj valuti i kredite po kreditnim karticama stanovništvu.14 10.82 8.10 9.62 8.59 9.56 - - - - - 12. 12.92 15.30 8.13 12.95 7.74 12.52 8.74 9. 01.42 10.99 9.75 10.92 9.24 8.04 6. Do decembra 2006.98 15.03 14. na godišnjem nivou KREDITI PO KRED.45 7.64 8.01 6.39 9.75 8.03 9.64 8.59 9.05 8. 2004.79 8.57 0.75 10.97 9.76 13.55 10.23 10.95 15. 2003.44 8.78 7.57 9. te se iz tog razloga ne mogu smatrati relevantnim podatkom o prosjeku za BiH.66 9.98 8.21 8. 12.42 8.69 7.61 9.93 7.12 9.20 10.74 0.10 9.81 7.62 8.02 8.Centralna banka Bosne i Hercegovine T10a: Aktivne kamatne stope komercijalnih banaka KREDITI U KM . podaci o kamatnim stopama na kredite u KM su obuhvatali kamatne stope na kredite u KM i kredite u KM s valutnom klauzulom.71 6.77 9. Podatke o prosječnim kamatnim stopama na kredite privatnim preduzećima i stanovništvu u stranoj valuti dostavlja mali broj banaka.00 8.56 7.06 9. 12.00 5.90 7.59 8.00 8.85 8.80 7.33 7.26 6.22 11.20 9.18 - 8.60 8. 2007.87 11.37 6. 2009. 12.12 9.32 10.96 15.03 9.22 7.42 9.34 8. KARTICAMA Kamatne stope na kredite stanovništvu po kreditnim karticama Kratkoročni 15 Dugoročni 16 KREDITI U KM SA VALUTNOM KREDITI U STRANOJ VALUTI KLAUZULOM Kamatne stope Kamatne stope Kamatne stope Kamatne stope Kamatne stope Kamatne stope na kratkoročne na dugoročne na kratkoročne na dugoročne na kratkoročne na dugoročne kredite u KM kredite u KM kredite u kredite u kredite u KM kredite u KM sa valutnom sa valutnom stranoj valuti stranoj valuti klauzulom klauzulom Privatnim preduzećima i udruženjima Privatnim preduzećima i udruženjima Privatnim preduzećima i udruženjima Privatnim preduzećima i udruženjima Privatnim preduzećima i udruženjima Privatnim preduzećima i udruženjima 13 Stanovništvu Stanovništvu Stanovništvu Stanovništvu Stanovništvu Stanovništvu 14 Godina 1 Mjesec 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 2002.60 11.12 10.88 9.55 7.98 8.04 8.00 7.62 8.83 8.39 11.83 7.09 10.71 8.86 9.29 7.00 6. 2008.72 7.74 0.12 8.16 14.13 9.03 0. 03.20 9.21 9.40 10.22 8.13 8.95 7.98 7. 11.02 15.08 10.54 7.98 15.96 14.00 8. 02.09 15.36 0. 12.18 6.58 8.00 10.59 10.56 10.69 8.22 8. u KM s valutnom klauzulom (vezane za EUR).44 9.33 7. 12.81 9.74 8.67 8. 05.10. 04.93 7.81 Napomena: U tabeli su prikazani prosjeci mjesečnih kamatnih stopa komercijalnih banaka na kratkoročne i dugoročne kredite odobrene privatnim preduzećima i udruženjima i stanovništvu.58 12.63 10. 12.01 10.66 11.06 13. 12.19 9. 2009.87 8.49 8.43 11.07 10.46 9.10 9.35 10. proširen je obim prikupljanja podataka o ponderisanim prosječnim kamatnim stopama komercijalnih banaka na kredite istih sektora u KM.u procentima.00 7.10 8.54 11.38 8.98 10.92 9.49 12.18 10.82 10.14 8.20 8.62 9. iskazane na godišnjem nivou. 2006.36 10. 2005.42 8.00 15.26 8.75 7. 10. 12.01 0.00 7.81 8.42 9.25 12.75 8. Osnova za izračunavanje ponderisanih prosjeka su iznosi kredita koji su uz pripadajuću kamatnu stopu realizovani u izvještajnom mjesecu.78 8.22 7.70 9.06 4.19 8.56 10.74 9.82 8.31 10.42 9.78 8.03 8.06 9.79 7.93 8. 09.88 0.34 7.77 8.66 11.05 8.99 7. 08.27 7.22 7. 07. 12.00 14.91 7.54 .00 6.85 10.00 7.26 7.91 9.15 8. Od januara 2007.53 9.80 10. 175 .43 9.09 7.77 10.56 9.00 7.29 11. 06.74 0.78 9.

05.77 4. podaci o kamatnim stopama na depozite u KM su obuhvatali kamatne stope na depozite u KM i depozite u KM s valutnom klauzulom.Centralna banka Bosne i Hercegovine T10b: Pasivne kamatne stope komercijalnih banaka DEPOZITI U KM .44 0. 10.56 3.83 3.00 0.35 0.02 3.60 3.28 0.50 1.27 4.31 0.00 1.99 3.80 4.13 4.65 3.57 3.12 0.38 3.39 3.00 1. 2007.37 0. 03.00 1.80 5.31 0. 06.65 3. 2004.00 0.18 3.01 2.25 0.64 6. 12. proširen je obim prikupljanja podataka o ponderisanim prosječnim kamatnim stopama komercijalnih banaka na depozite istih sektora u KM.44 0.00 0.98 3.13 5.31 0.33 3.29 0.38 5. iskazani na godišnjem nivou.31 0.29 0. 07.41 4.00 0.01 4.11 4. 2008. Do decembra 2006.15 4.87 4.28 2. Podatke o prosječnim kamatnim stopama na depozite privatnih preduzeća i stanovništva u stranoj valuti dostavlja mali broj banaka.26 0. te se iz tog razloga ne mogu smatrati relevantnim podatkom o prosjeku za BiH.23 0.73 3.31 0.12 0.31 0.61 3.65 2.49 3.29 0.01 3.33 0. 12.50 0.23 0.37 0.24 4.85 3.63 3.28 4.08 0. 2003.37 0.50 0.08 0.31 0.27 0.52 3.93 4.41 3.25 0.22 0.08 2. 0.20 2. 11.16 5.23 3. 12.22 0.60 4.27 0.47 0.07 0.09 0.27 0.94 4.00 0.16 4.11 0.69 5.48 3.43 3.u procentima. Od januara 2007.49 0.14 0.20 4.27 3. 12.66 4.27 0.16 0. 08.27 0.48 3.60 3.18 0.57 0.17 4.50 0.31 0.53 4. 12.61 3.26 0.48 2.63 2.00 0.00 0.06 0.09 0.69 0.26 0.00 3.29 0.20 4.23 0.00 0.07 2.15 4.27 0.37 0.56 2.43 4. 04.32 0.83 4.26 0. na godišnjem nivou - DEPOZITI U KM SA VALUTNOM DEPOZITI U STRANOJ VALUTI KLAUZULOM Prosječna visina naknade na obavezne rezerve kod CBBiH 15 Kamatne stope Kamatne stope Kamatne stope Kamatne stope Kamatne stope Kamatne stope na oročene i na oročene i na depozite po na depozite po na oročene i na depozite po štedne depozite u štedne depozite viđenju u KM sa viđenju u stranoj štedne depozite viđenju u KM KM sa valutnom u KM valutnom valuti u stranoj valuti klauzulom Privatnim preduzećima i udruženjima Privatnim preduzećima i udruženjima Privatnim preduzećima i udruženjima Privatnim preduzećima i udruženjima Privatnim preduzećima i udruženjima Privatnim preduzećima i udruženjima 13 Stanovništvu Stanovništvu Stanovništvu Stanovništvu Stanovništvu Stanovništvu 14 Godina 1 Mjesec 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 2002.54 0.18 4.35 0.30 0.50 0.26 4.34 4.32 1. 12.00 0. Osnova za izračunavanje ponderisanih prosjeka su iznosi prikupljenih depozita uz pripadajuću kamatnu stopu u izvještajnom mjesecu.00 0.45 5. po istoj metodologiji.35 0.40 4. 12.38 5.96 0.00 1.56 3.02 3.98 3.04 4.30 1.95 5. 09. 2006.82 3.99 3.26 0.27 0.58 4.63 0.00 1.75 3.09 4.59 2.07 2.13 0.50 Napomena: U tabeli su prikazani prosjeci mjesečnih kamatnih stopa komercijalnih banaka na depozite po viđenju i oročene i štedne depozite privatnih preduzeća i udruženja i stanovništva.57 3.00 1.25 2.30 0.51 3.19 4.77 0.48 3. 2005.33 3. 12.07 3.27 0.00 0.31 0. u KM s valutnom klauzulom (vezane za EUR) i depozite u stranoj valuti. 2009.36 0.11 3.00 0. 02.50 0.12 0.41 3.26 0.23 5. 2009.26 5.66 4. 176 .30 0.33 0.36 0.50 0.36 0.12 3.00 3.25 4.32 0.59 3.29 0.12 0.50 0. 01.13 0.00 0.00 0.00 0. 12.00 0.50 0.42 3.45 0.

3 14. 1998.septembar 2009.7 6.3 12.0 3.771.9 10.1 3.209.350.7 6. 2007.6 6.283.553.188.7 11.3 913.1 7.5 3.9 1.388.790.9 1.825.707.405. .6 11.942.025.399. 09.709.8 9.5 6.385.8 6. 02.6 4 598.425.862.9 3.233. 10.3 5.2 1.5 1. u domaćoj i stranoj valuti.3 6.6 2.3 678.5 6.7 5.6 14.089. 12. 12.2 11.395.456.695.769.0 3.0 14.848.544.486. 06.107.576.541.2 3.416.4 5.730.9 10.0 11.797.771.100.445.1 983.724.3 8.5 1.675.8 5.9 Godina Mjesec 1 1997.7 10.8 1.270.0 177 Kratkoročni krediti Dugoročni krediti 7 956.3 2.953.467.183.478.662.6 10.906. 03.717.938.308.543.6 5(3+4) 1. Podaci za decembar 2009.0 5.5 14.2 852.0 6.293.927.400.2 6 Revidirani podaci za period januar 2006.8 3. 2002.750.1 5.8 3.3 1.798.2 5.3 5.771.2 10.028. 12.312.3 10.9 2.876. Depoziti po viđenju 3 784.5 1.8 1.555.2 5.694.0 4.339.019.497. 2000.1 5.na kraju perioda. 2 12.968. 2004.463.0 5.1 14.100.2 3.2 9.5 5. 2009.819.1 2.491.1 4.6 5.8 3. 12.462.547.8 11.281.3 878.207.164.8 3.812.138.0 14.0 1.3 3.6 14. Ukupni krediti predstavljaju potraživanja komercijalnih banaka BiH od svih institucionalnih sektora.907.1 5.3 1.837.578. 05.8 2.9 6.750.017. 12 12 12.355.5 11.097.445. .6 3.8 10.458.1 11.197.7 3.470.972.380.396.710.0 6.7 6. Napomena: Ukupni depoziti predstavljaju obaveze komercijalnih banaka BiH prema svim domaćim institucionalnim sektorima u domaćoj i stranoj valuti.911. 12.4 10.928. 2006.374.1 10.5 12.6 5.2 11.2 6.074.892.3 6.382.121.683.758.464.677.6 12.489.7 14. 1999.7 3.5 6.476. 12. 12.584.9 6.9 5.664. su konačni.3 11.0 3.482.8 2.100.459.4 1. 04.0 6.7 3. 12.1 7. 07.7 1.752.590. 2009.876.5 2.121.160.2 6.6 1.888.926.5 10.0 14.6 2.694.0 12. 11. 12.405.551.3 3.6 14.000.5 11.106.1 3. 2008.1 10.781.856.739.2 5.308.1 14. 12.2 3.366.3 12.6 10. godine.706.9 14.2 14.061.775.9 11. 2003.416.7 3.8 2.218.188.920.0 2.439.7 1.9 10.1 2. 08.070.632. 2005. 2001.430.0 3.7 712.3 4. 01.4 3.0 14.482.9 3.6 5. god.u milionima KM Krediti Ukupni krediti 8(6+7) 1.1 568.152.434.949.0 4.0 10.Centralna banka Bosne i Hercegovine T11: Ukupni depoziti i krediti Depoziti Ukupni depoziti Oročeni i štedni depoziti .

5 14.9 186.2 231.5 17.2 14.6 486.2 2.3 306.121.3 166.5 8.2 235.014. u milionima KM Neprofitne organizacije DEPOZITI DOMAĆIH INSTITUCIONALNIH SEKTORA Nefinansijska javna preduzeća Depoziti fondova socijalne zaštite Ostali depoziti Domaćinstva Godina Mjesec 1 1997.151. Napomena: Depoziti domaćih institucionalnih sektora predstavljaju obaveze komercijalnih banaka prema svim institucionalnim sektorima.4 154. Podaci za decembar 2009.6 170.6 13.9 1.6 7 8.7 90.9 1.7 247.9 226.9 4.5 180.664.2 5.278.7 250.771.8 1.0 1.9 51.7 144.8 175. 06. .1 4.1 158. 12.2 44.5 177. 12.0 698.233.3 2.3 88.8 139.9 186. 12. 12.8 299.8 70.5 2.1 57.8 2.5 382.7 46.4 289.4 346.029. depozite koji su se vodili kod NBRS (do decembra 1998.3 163.0 782.6 2.4 852.0 95.3 6 15.9 Revidirani podaci za period januar 2006.1 2. 07. 12.043. 12.8 306.5 7. 12.6 277.259.1 1.156.3 239.7 55.1 11 63.6 25.8 1. 2001.5 52.1 5. 2003.9 544. do novembra 2002. 12.7 1.134.2 6.8 158.4 188.326.7 4 91.8 284.4 186.5 43.9 1.6 314.4 1.2 742. 12. 12.8 24.4 16.0 52.4 36.0 47.5 2.4 47.1 2. 03.6 5.8 213.8 919. 2004.3 163.2 73.3 183.8 157.2 1.2 789.6 1.6 29.7 1. Glavna jedinica Mostar.2 5. godine.3 236.007.107.7 138.4 254.1 783.5 292.478.1 877.5 2.9 272.9 35.8 271.4 118.242.1 501.5 506.6 285. 02.395.4 50.4 149.9 118.771.9 415.9 91. 08.8 101.0 55.144.3 165.4 346.270.1 5.0 240.1 321.207.021.4 19.9 72.0 132.9 827.4 8.9 149. 10. Depoziti na nivou Bosne i Hercegovine predstavljaju depozite kod banaka koje pokriva Glavna jedinica Sarajevo.6 5.0 389.4 107. Filijala Brčko (od jula 2001. 09.8 32.9 10.septembar 2009.).8 2.2 848.4 177.4 8 11.4 139.3 757.).3 9 204.1 14. 11.9 415.1 48.5 818.3 185.0 353. NBBiH (do novembra 2002.8 188.8 72. 2009.6 892.6 5.2 142.0 30.6 9.135.0 167.5 12 13 14 = 3+…+13 784.3 682.0 50.2 51.7 249.7 25.025.Centralna banka Bosne i Hercegovine T12: Sektorska struktura depozita po viđenju Depoziti vlada kantona Depoziti institucija BiH Depoziti vlada entiteta Nefinansijska privatna preduzeća i udruženja Depoziti vlada općina Nebankarske finansijske institucije .5 20.9 205.9 10 221.308. 3 0. Glavna banka RS.7 86.1 569.3 5.1 983.061.7 1.274.047.3 62.6 58.6 25.8 1.1 298.8 68.1 1.3 780.5 232.5 867. 01.073. 2000.5 223.6 313.4 47.8 3.4 35. 12.0 5.1 19.2 311.2 20. 2006. 12.984. 2008.4 319.2 180.2 18.) i depozite kod zavoda za platni promet Sarajevo i Mostar (do novembra 1999).7 2.0 15.8 242.4 278.491.na kraju perioda.8 177.0 51.2 270.221.771.6 424.0 25.9 104.942.2 152.6 25.2 37.3 1.0 333.4 51.2 111.083.553.3 5.1 49.0 251.385.9 185.5 185.144.8 204.584. su konačni.3 164. 2009.293.458.9 149. 2 12.3 250.2 231.2 156.6 136.8 186.2 5.1 11. 12.315.5 201. god. 178 Ukupno . Depoziti po viđenju predstavljaju obaveze komercijalnih banaka po transakcionim računima i depozitima po viđenju u domaćoj i stranoj valuti.2 455.3 113.011.2 1. 1998.0 0.5 206.3 85.8 184.9 43.8 26.8 5. 2005.1 19.6 1.6 656.2 54.3 19.8 12.7 296.8 99.9 334.1 135.9 108.4 5.0 65.0 150.2 6.6 394.7 157.445.2 173.5 159.2 697.0 105.1 72.1 60.8 1.7 2.5 1.4 50. 2007.997.6 222.7 105.2 45.2 63.5 830.9 2.9 557. 04.154.8 921.6 852.9 287.068.4 397.7 558.385.010.3 1.9 186.4 158. 2002.5 30.8 174.2 104.9 803.149.8 178.1 2.1 171.7 1.876.399.8 2.7 5.2 86.274.4 179.758.067.7 48.380.9 147. 1999.8 184.8 235.0 2.1 5 17. 05.5 1.7 3.6 82.

8 22.9 37.4 18.0 6.7 24.6 54.7 50.5 203. 03.6 776.6 8.0 14 = 3+…+13 598. 02.944.3 1.8 7.0 0.4 24. 12.5 22.0 712.463.6 3.416.8 6.4 5.3 11.2 7 5.9 87.4 10.8 759.4 128. 06.7 49.333. 1998.6 4. godine.8 6.2 12. 2003.8 25.2 341. 11.3 22.6 432. Napomena: Oročeni i štedni depoziti predstavljaju obaveze komercijalnih banaka po oročenim i štednim depozitima do 3 mjeseca.074.1 417. 41.5 4.2 72.6 38.7 12.1 10.6 9.1 127.5 3.470.163.7 129.7 5.8 120.467.7 3.6 668.3 741.2 61.374.1 3.9 437.9 49.9 3.3 178.0 59.6 769.2 11. 2001.5 11 10.6 9.8 77.8 1.4 4.416.4 495.3 620.5 16.0 10.2 894.8 3.246.3 89. 2004.415.3 28.7 6.0 50.372.9 2.9 28.0 126.215.5 3.8 13.9 0.1 43.9 119. 04.6 1.2 28.7 36.3 714.3 6.6 741.6 648. 2000.7 4 225.7 738.856. 12.275.1 7. 09. 1999.7 712. .1 20.459.8 446.4 3.7 10.9 20.septembar 2009.7 866.462.5 750. od 3 mjeseca do 1 godine.3 245.3 6.6 432.9 7. 12.5 76.476.0 48.8 5 24.7 667.3 6.7 6.4 7.8 3.0 11.173.8 692.8 60.6 6.7 182.1 29.1 87. u milionima KM - DEPOZITI SVIH DOMAĆIH INSTITUCIONALNIH SEKTORA Depoziti vlada kantona Depoziti institucija BiH Neprofitne organizacije Depoziti vlada entiteta Nefinansijska privatna preduzeća i udruženja Depoziti vlada općina Nefinansijska javna preduzeća Depoziti fondova socijalne zaštite Ostali depoziti Domaćinstva Godina Mjesec 1 2 3 0. 05.9 49.7 13 1. 2009.9 495.388.154.6 19.3 173.9 1.801.4 80.6 23.0 336.2 3. 2005.312.4 21.9 6.5 6.7 651. 08.0 44.125.9 285.0 52.6 86.2 1.6 22. Podaci za decembar 2009.1 418.9 74.0 6.5 6.2 5.3 22. 2002.5 789. 12.9 17.3 678.6 90.1 94. od 1 godine do 3 godine i preko tri godine u domaćoj i stranoj valuti.3 10.3 52.0 90.7 374.6 838.067. 2008. 01.1 28.2 66.129. 12.4 792. 12.0 8.354.9 28.6 687.8 12 137.033.0 73. 10.1 9.3 206.0 17.4 240. 07. 12.2 7. 12.0 1. 12.9 54.7 75.0 6.0 6.7 4.3 98.456.5 6.8 103.9 78.3 8 17.2 190.430.3 355.355.1 568.451.5 47.5 3.8 128.5 93.9 599.9 535.7 89.0 620.4 3.5 828.7 7.8 737.3 2.8 433.1 216.5 6 5.9 78.3 2.3 3.9 9.2 834. 2006.8 33.9 339.9 10.5 1.8 20.329.5 42.7 6.3 10.9 18.204.8 1. Ukupno 179 . god.8 83.6 805.236.4 58. su konačni.518.5 150.3 814. 12. 2007.5 0.4 10.209.3 50.1 19. 12.283.9 89.1 56.2 54.5 748.4 802.0 56.7 3.4 3.9 646.470.7 Revidirani podaci za period januar 2006.1 10.2 50.7 19.1 61.518.7 51.8 694.8 418. 12.0 3.8 8.6 93.1 255.6 559.3 29.5 669.7 1.2 12.1 738.1 82.9 195.8 442.1 6.7 4.7 45.0 7.076.3 2.0 33.6 16.000.1 1.1 831.6 218.7 996.3 81.5 914.5 6.3 41.2 160.482.9 74.5 10 128.9 6.7 19.7 7.2 22.3 51.2 6.812.0 1.9 20.4 510.3 112.5 18.5 47.1 19.6 1997.na kraju perioda.5 688.4 559.1 2.5 933. 2009.4 1.2 3.3 124. 12.8 9 40.8 394.052.7 3.6 7. 12.6 174.8 1.0 1.2 777.Centralna banka Bosne i Hercegovine T13: Sektorska struktura oročenih i štednih depozita Nebankarske finansijske institucije .8 18.8 18.

927.1 189.5 23.142.8 37.3 22.9 1.6 14. 180 Ukupno .5 1.4 660. 2009.2 675.5 96.2 92. 07. .4 1.3 12. te preporukama Misije MMF-a za monetarnu i finansijsku statistiku izvršeno je isknjižavanje preostalih pasivnih podbilansa iz bilansa stanja komercijalnih banaka RS.6 20.7 14. marta 1992.7 6.8 7.8 16.0 12.099.5 3. Filijala Brčko (od jula 2001.9 4.5 5. Podaci za decembar 2009.potraživanja od NBJ po osnovu stare devizne štednje i obaveze prema građanima za zamrznute devizne depozite kod NBJ (u iznosu cca 200 mil.0 3.2 18.24/98). 12.7 3.9 6659.2 15.0 4.7 170.2 144.2 40.2 9.1 95.6 0.8 384.555.6 1.6 180.273.7 0.7 36.0 55. godine.4 163.5 1.1 14.9 2.7 53. do novembra 2002).0 35.6 681.2 1. 12.7 7.2 6.2 8 8.na kraju perioda.2 3.9 247.4 647.8 40.0 7.7 12 13 14 = 3+…+13 2. 2006.3 1.0 0.662.5 102.5 6.100.3 6.2 7.5 102. 12.7 1.8 135.8 165. .5 650.4 121.5 268.2 3.6 11.0 129. 2007. U skladu sa Zakonom o početnom bilansu stanja banaka u postupku privatizacije državnog kapitala u bankama i Zakonom o privatizaciji državnog kapitala u bankama (Sl.6 176.8 11.304.9 6.3 22.7 646.8 1. 12.254.075.729. Odstupanje u seriji podataka potraživanja od nefinansijkih javnih preduzeća i potraživanja od nefinansijskih privatnih preduzeća i udruženja rezultat su primjene novog kontnog plana za banke u RS početkom 2000.6 674. KM). su konačni.5 1.1 7.166. 12.673.6 6. 2009.4 76.7 27.0 75.0 16.5 13.7 6. u milionima KM - POTRAŽIVANJA OD DOMAĆIH INSTITUCIONALNIH SEKTORA Potraživanja od nefinansijskih javnih preduzeća Potraživanja od nefinansijskih privatnih preduzeća i udruženja Potraživanja od domaćinstava Potraživanja od nebankarskih finansijskih institucija Potraživanja od vlada entiteta Potraživanja od vlada općina Potraživanja od neprofitnih organizacija Potraživanja od fondova socijalne zaštite Ostala potraživanja Godina Mjesec 1 1997.8 7.0 14. 12.0 27. 2001. 3 0.7 20.5 22.4 44.627.9 4.966.4 30.9 22.8 23.4 874. KM).4 7.2 17.5 14.0 0.1 14. 12.7 97.5 4.121.0 147.543.4 4 5 6 7 0.9 7.7 6458.dugoročne devizne kredite i obaveze po dugoročnim deviznim kreditima do 31.7 6.100.5 5.160.0 3. 12.2 6.6 661. 03.5 133.Centralna banka Bosne i Hercegovine T14: Sektorska struktura ukupnih kredita Potraživanja od vlada kantona Potraživanja od institucija BiH . 08.8 655.0 121.6 14.6 6.0 14.442.304.5 13.4 90.697.7 13.0 0.1 189.430.729.6 0.662. 2000.4 30. 12.8 14.544.631.920.7 105.4 6.8 6620.6 37.8 1. 09.314.685.2 12.631. 06.3 5. 2003. 1999.3 13.3 57.0 8.7 17. Glavna banka Republike Srpske.9 6713.4 104.septembar 2009.100.541. Napomena: Krediti domaćim institucionalnim sektorima predstavljaju potraživanja komercijalnih banaka od svih institucionalnih sektora.9 639.6 100.017.3 8.0 1.3 96.497.2 3. Isknjižene stavke se odnose na: .5 4.6 41.7 6.8 40.281.3 82.6 2.3 14.6 100.6 2. 10.373.2 13.6 14.0 6492. 02. 2004.9 6. godine (u iznosu cca 460 mil.164.6 253.5 1.7 40.9 22.7 11.449.2 6.5 13.0 1.3 39.0 8.7 97.1 148.1 1. 04.597.5 1.1 1.6 15.4 16.2 7.3 22.9 40.478.8 42.696.0 0.7 0.8 1.8 6.6 6. Glavna jedinica Mostar.6 1.8 6.1 12.4 3.486.8 11 6.9 69.6 101.8 6. Glasnik RS br.1 5.9 1.2 14.2 60.0 0.5 53.0 102.439.2 1.5 28. i u skladu s tim reklasifikacije starih konta u nova konta.7 9.0 4.2 7.5 1.401.949.0 14.2 655.711.2 3.1 143.4 31. počevši sa podacima za juni 2004.5 1.9 12.1 0.6 1. 2002.7 1.3 638.5 2.6 22.5 0.7 1.0 661.547.8 2.1 82. kredite koji su se vodili kod NBRS (do decembra 1998) i NBBiH (do novembra 2002).648.6 10 1.4 2.2 9 1.456.8 2.7 45.9 20.9 139.7 695.3 21.7 691.1 67.6 4.0 0.667.3 1.9 14.6 12.5 6527. 12.7 164.9 6.8 42.1 17.453.735.429.6 43.1 39.4 27.9 652. 12.9 2.6 4.152.1 5.781. Krediti na nivou Bosne i Hercegovine uključuju kredite plasirane preko komercijalnih banaka koje pokriva Glavna jedinica Sarajevo.9 82. 11. 1998.1 6566.9 647.003. 2005.0 0.339.639.034.5 5. 05.4 2.9 4. 01.5 252.4 163.5 23.0 12.3 10.8 1.859.8 17.6 3.445.7 165.8 6.5 648.0 14.400.8 20.4 5.2 Revidirani podaci za period decembar 2008. 12.7 4.9 3. Ministarstvo finansija Republike Srpske je u skladu sa navedenim zakonom izvršilo preuzimanje obaveza i potraživanja iz pasivnih podbilansa.106.0 113.9 38.244.7 36.0 11.8 162.7 44.9 668.6 1.9 7.6 14.7 165. 2008.308.5 80. 12.5 6.359.6 102.2 251.2 21. 2 12.7 6707.0 7.691.0 0.2 3.4 6.

465.5 96. 1999. 12.5 251.6 215.6 253.0 27. 07.2 1.8 71.5 25.1 199.1 9.7 65.8 25. 02.6 101.9 12.2 0.8162.9 3.7 8.6 2.8 714.7 99.2 2.6 88.7 1.2 12.0 8.1 12.7165.9 22.7 130.9 103. 12.6 3.4 27.8 1.7 54.2 0.8 8.5 102.0 3. 2008.5 0.7 3.6 28. 01.7 0.1 97.5 5.2 210.4 7.9 7.775.5 544.3 913.797.5 7.5 4.7 105.4 2498.2 7. 12.0 3.0 104.6 4.8 35.2 8 2.5 695.709.6 4.0 20.3 8.4 96.8 3.6 1.2 3.1 3.3 1. u domaćoj i stranoj valuti.8 8. 2009.480.7 44. 12.7 102.8 9 202.5 13.2 734. 1998.na kraju perioda.752. 2001.2 20.6 102. 2007.028.6 535.4 3. 08.1 2.6 116.4163.2 2009.576.5 13.9 2.6 33.6 23.1 3. 12.0 34.6 469.730. 12.1189.7 53.8 3. 2003.466.9 26.0 5. Napomena: Ukupna potraživanja od svih nivoa vlada i fondova (kratkoročno i dugoročno) prikazana su u tabeli kratkoročnih kredita (kolone 3.0 13 14 = 3+…+13 31.7 4.4163.2 11.5 12.0 2574.573.0 42.6 36. jer izvorni podaci ne daju ročnu strukturu potraživanja za vlade i fondove.0 12.3 102.8 43.8 31.1 38.7 27.4 0.8 37.8 189.5 0.627. 03. 2000. 04.3 13.6 23.053.4 22.5 717.0 7.2 7.3 22.6.9 2.1 189.0 92.0 7.6 1.7 2.6 3.5 31.5 13.5 0.7 0.7 2.821.3 103.465.8 956.0 0.4 1.218.1143.2 723. 2002.1 135.7 1.0 129.2 22.2 21.8165.056.578.7170.5.8 704.4 485. u milionima KM - POTRAŽIVANJA OD DOMAĆIH INSTITUCIONALNIH SEKTORA Potraživanja od nefinansijskih privatnih preduzeća i udruženja Potraživanja od vlada kantona Potraživanja od institucija BiH Potraživanja od nefinansijskih javnih preduzeća Potraživanja od domaćinstava Potraživanja od nebankarskih finansijskih institucija Potraživanja od vlada entiteta Potraživanja od vlada općina Potraživanja od neprofitnih organizacija Ostala potraživanja Godina Mjesec 1 2 3 4 5 6 7 0.7165.8 16. Ukupno 181 .1 396. 12.9 61.2 1.739.7 10 516.2 2.4 3.717.8 2.0 3.2 1.septembar 2009.675.9 7.0 2.5 13.5 103.8 73.9 160.4 3. 2005.0 693.1 20.750. 1.4.7 3.3 13.2 97. 0.0 7.9 34.1 696.3 1.5 158.6 2.7 13.0 653.8 1.5 1.6 15.7 9. .8 7.694. 12.6 37.2 3.5 96.6 0.3 3.3 57.7 48.233.9 1997.9 1.2 27.0147.4 714.5 252.5 1. Podaci za decembar 2009.6 22.4 102.7 23.6180. 12.5 1.5 2.6 52.213.7 99.6 100. 05.6176. 12.5 19.0 1. Kratkoročni krediti predstavljaju potraživanja komercijalnih banaka od svih domaćih institucionalnih sektora do jedne godine. 12.0 270.5 655.9 548.0 1.2 715.2 7.4 729.2 246.9 101.8 2586.2 6.2 4.1 94.2 92.5 4.8 0.3 586.597.4 22.7 15.4 41.2 20.2 2.7164. 06.495.5 3.504.9 20.906.7 101.4 Revidirani podaci za period decembar 2008.5 22.5 1. 12.4 3.848.6 15.7 30. godine.0 3.5 97.5 1.3 24. 10.2 31. 11.6 2.8 2.9 4.6 100.3 84.6 4.4 5.7 0.0 12 66.7 4.0 0.5 97.7 1. su konačni.5 3.6 100.6 21.3 878.4 6.4 34. 12. 2004.1 12.097.7 13.9 2522.6 1.9 3.694.9 815. 2006.4 2.2 0.0 18.8 119.6 7.7 7.837.4 5.0 715.2 1.3 3.2 20.2 2.695.4 2.7) u ukupnom iznosu.0 34.0 7.5 4. 09.2 21.4 11 3.0 0.2 3.911.2 3.6 1.Centralna banka Bosne i Hercegovine T15а: Sektorska struktura kratkoročnih kredita Potraživanja od fondova socijalne zaštite .1 154.3 1.5 13.9 734.609.2 852. 12.

2 565. Dugoročni krediti predstavljaju potraživanja komercijalnih banaka od svih domaćih institucionalnih sektora preko jedne godine.7 3. 2003.4 19.590.589.8 9.1 540.8 206.632.5 10.9 6. 12.0 8.6 18.7 2.5 4.197.1 10.8 550.888.120.4 6.Centralna banka Bosne i Hercegovine T15: Sektorska struktura dugoročnih kredita Potraživanja od fondova socijalne zaštite . 2007.9 572.0 900.138.na kraju perioda. 12. 12.609.4.4 0.057.5 5.215.5 4.7 10. 2001.4 536.0 18.321.4 8. . godine.4 4.3 546.902.septembar 2009.422.158.6 543.4 5. 08.007.6 2.5 49.489.0 0. 2005.7 12 54.2 73.0 5. 12.790.4 8.4 12.9 5.1 10.4 15. 2000.700.3 64.3 19. su konačni.5 10.197.4 28.4 4.4 9 897.8 20.6 5.0 541.0 18.0 4. 2009.3 4.197.7 26.775.5 1.6 4.6 4.3 74.8 3. 2008.5.5 5.0 10.5 576.750.5 35. 03.043.405.8 62.707. 12.1 578.1 18.6 559.426. 06.2 Revidirani podaci za period decembar 2008. 12.9 8.8 4.8 405.812.4 11 3.3 786.6 18.9 47.030.044. 02.9 1. 12.405.9 50. u domaćoj i stranoj valuti 182 Ukupno .3 1.136.734.3 542.9 1.6 10.4 8.8 13 14 = 3+…+13 4.8 2.2 814.5 543.4 10.710.8 4.4 8.434.2 18.0 5.464.3 3.1 7.451.5 20. 05.9 5. 12.7 5. 12. 4.396. 1998.892.099.4 8.5 1.851.589.6.1 556.9 10.3 1.666.4 8.6 8.4 73.4 6.089.7 5.4 0.8 554.8 68.927.133. 07.2 4.350.4 47. 04.0 4.143.6 54.8 10.0 10.0 4. 11.9 19.9 10.2 562.1 5.2 2.101.706. jer izvorni podaci ne daju ročnu strukturu potraživanja za vlade i fondove. 2004.4 47.0 1.551.183. 12.7 3.8 3.4 295.0 19. 2009.004.928. Napomena: Ukupna potraživanja od svih nivoa vlada i fondova (kratkoročno i dugoročno) prikazana su u tabeli kratkoročnih kredita (kolone 3.0 56.113.9 5.127.4 598.1 3.1 4.4 5.4 8.9 10 518.3 0.2 3. 12.138.9 2.5 1.4 8.1 778.6 10.5 10.8 8.3 20.1 80.4 4.6 5.044. Podaci za decembar 2009.5 8.888.0 204.813.971.3 20.825. 09. 2006.2 10.8 49.4 900.1 5.0 5.2 1.6 1.1 1997.357.137.9 597.7 4. 12.8 574.9 4. 1999.3 3.2 2.7 4.8 531. 10.5 8.138. u milionima KM - POTRAŽIVANJA OD DOMAĆIH INSTITUCIONALNIH SEKTORA Potraživanja od nefinansijskih privatnih preduzeća i udruženja Potraživanja od vlada kantona Potraživanja od institucija BiH Potraživanja od nefinansijskih javnih preduzeća Potraživanja od domaćinstava Potraživanja od nebankarskih finansijskih institucija Potraživanja od vlada entiteta Potraživanja od vlada općina Potraživanja od neprofitnih organizacija Ostala potraživanja Godina Mjesec 1 2 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 5.1 4.7) u ukupnom iznosu.7 5.3 10. 01.122.6 1.6 18.482.4 4.425. 2002. 12.625.9 10.2 7. 12.0 14.

505 234.609 2.234. 2009.268.136.564.044.864 647.802.134. 2002.034 483.660 320.184 5. 2000.881 400. 2005.295.055.317 1.Centralna banka Bosne i Hercegovine T16: Kupovina i prodaja KM Godina 1 1997.370 2.539 .224 338.717 439.868 -150.124 5.581 -11.051 5.815 272.867 5.490 425.751.984 318.947 274.023.146 4.758. 11.712 2.817 253.085 363.197. Mjesec 2 Prodaja 3 71.356 188.u hiljadama KM Kumulativ salda 6 324 63.881 3.011. 04.440 4. 02. 01.081 5. 2001.774 432.585 5.594 4.382 2.508 577.365.642 252. 08.992 5.730 3. 1999.318 4.760.136 3.747 4.746.563 473. 10.709 5.495 2.234.147 Kupovina 4 71. 07. 12.219 2. 03.623.031 1.048 -202.075 4.141. 2006.842.342.935 -147.907.077 -21.802 5.195.880.552 125.796 2.136.287.878.822.124 183 .272 2.125 234.936.895 223.425 -42.211 4.080 262.934 1. 09.279 -631.816 169. 05.617.668 236.973 5. 2003.056 5.879 -208. 2008.264 -92. 06.409 3.324.685 558.108 -36.983 1.325 698. 2007.933.942 707.316.045.943 4.608 Saldo 5(3-4) 324 62.044 3.074 3. 2004.061 339.193 1.123.849 -168.413 3.009 621.491 421.268.413.561 747.273 701.181.768 3.872 108.484 382.160 319.026.993.997 343. 1998.172 4.724 -241.535 1.615 495. 2009.398.362 1.304.665.648.632 5.730 3.

182 2.916 2.486 3.895 70.686 8=7-4 28.686 7=5+6 42.991.455 17.106 2.544 3.925.928 - 6 38.010.430. 04. Od 1.865 1.603 10.344 2.Centralna banka Bosne i Hercegovine T17: Prosječne obavezne rezerve Prosječan saldo računa obaveznih rezervi kod CBBiH Osnovica za obračun obavezne rezerve Prosječna gotovina u trezorima banaka Prosječne obavezne rezerve .478 1.672. 02.888.606 3.560 885. 07.169 1.908 3.323 1.863 1. stopa obavezne rezerve je smanjena sa 18% na 14%.592 1.023.262.510. 2008. u obračunu obavezne rezerve došlo je do sljedećih promjena: stopa obavezne rezerve je smanjena sa 10% na 5%. Od 1.313 6. stopa obavezne rezerve je povećana sa 15% na 18%.995 142.666 1.827 949. Od 11.880.160. 09.905.820 2.057.257.na iznos sredstava iznad obavezne rezerve po stopi koja se utvrđuje na osnovu prosjeka kamatnih stopa koje je u istom periodu na tržištu ostvarila Centralna banka Bosne i Hercegovine na depozite investirane do mjesec dana.839 3.910 97. stopa nadoknade se utvrđuje: .50%.320.617. 2006.061.961.516. Od 1.863 1.562 3. 17.262.u hiljadama KM Ukupna sredstva za održavanje obavezne rezerve Godina 1 1998.991.468 27.717. januara 2008. stopa obavezne rezerve na depozite i pozajmljena sredstva sa ugovorenim rokom dospijeća preko jedne godine iznosi 7%.977 1. a od 1.899 2.813 5 3.136 15.610.643.* 2004.343 15.149.571 3.931.108 16.320.448 2.506 232.571 3. .614. 10.144. decembra 2005.999 1.596.630. 08.871.na iznos obavezne rezerve po stopi od 0.097 1.517 1.013.974 260.839 3. decembra 2004.246.na iznos sredstava iznad obavezne rezerve na bazi aritmetičke sredine i/ili ponderisanog prosjeka kamatnih stopa koji je u istom periodu ostvarila Centralna banka na depozite investirane do mjesec dana.019 1.766.712 1.927.265 4 13.079 189.268 2. 2003.031 406.968. januara 2009. 05.872 01.714 1.544 3.975.857 8.233 242.950 709.033.754 2.417 3. 1999.888. stopa obavezne rezerve je 14% na depozite i pozajmljena sredstva sa ugovorenim rokom dospijeća do jedne godine. a 10% na depozite i pozajmljena sredstva sa ugovorenim rokom dospijeća preko jedne godine.892 1.486 3.513 17. Od 1.130 16.079 1.031.954 15. 2007.995 151.372.061. 06.976 288.182 2.194.891.472 15.198 28.095.952 1.350 107.055.678 8.507 15. nije primjenjiv zbog promjene u načinu obračuna obavezne rezeve od 1. Stopa naknade se utvrđuje: .309.516. 11.270.908 3. 184 Razlika Mjesec .925.140 460.065 655.706 1.256.724 1.372.048.067 15.5% . Aprila 2009.027 1. .409 2.173 15. 03.882 2.968. 2009.916 2.456.026 1. *Podatak o prosječnoj obaveznoj rezervi za 2003.055.643.257.097. Od 1.448 2.994.709 97.144 317. 2005. 12. maja 2009.931. stopa obavezne rezerve iznosi 15%. oktobra 2008.328. 2001.409 2.981 16.362. juna 2003.600. stopa obavezne rezerve povećana je na 7.606 3.641.769.585 1. 2002.143 340.398 2.344 2.821 1. septembra 2004. juna 2003. dok se gotovina u trezorima banaka isključuje iz sredstava za održavanje obavezne rezerve.862 2.754.830 87.871.106 2.769.854 977.028 115.879 14.010.5%.205 Napomena: Od 1.160.618.361 1.294 668.151 630.309.435 242. na 10%.712 1.721. Od 1.630.144. u osnovicu za obračun obavezne rezerve ulaze depoziti i pozajmljena sredstva u domaćoj i ostalim valutama izraženi u KM.725 16.635.144 309.625.754 2.104 979.862 2. 2000.653 737.609. 2009. 2 3 131.na iznos sredstava koji je banka dužna da drži kao obaveznu rezervu po stopi 0.417 3.562 3.057.013.433 1.605.528 1.

402 59.373.351.709.061 2.413 24.448 12.516.654 5.059 1.280 48.847 480.433. 02.690 692.342 28.049 984 1.756 4.456.389 2.510 24.691 293.052 4.900.307 iznos 6 7.866 53.721.473.300 2.567 1.772 2.174 57. 2003.831.528 2.053 58.892. 07.205 56.151.222 15.276 4.251 21.205 8.935 521. transakcija 5 11. 2004. 05.936 28.958 10.346. 2009.212 60.164 5.148 17.586 2.195 47.909.039.728 60.028 iznos 4 9.274.779 2.882 2.372 3.064 1.217.559. 2007.989 5. 2005.110 2.646 51.202. 01.349 2.145 5.669 45.018 13. Mjesec 2 RTGS br.u milionima KM UKUPNO br.180 57.573 4.294.839 17.193 70.063 5.453.516 68.335 iznos 8=4+6 16.384 36.528 59.227 22.450 3. 04. transakcija 7=3+5 11.175 773 898 1.367.237 37. 03.445 4. 2002.701 13.097 29.Centralna banka Bosne i Hercegovine T18: Transakcije u platnom prometu Godina 1 2001.699 2.953 7.583.188 .394.458 4.903 2.702 766.427 24.237 59.662.845 22.309.014 1.610.056 2.014 591.181 2. 2008. 08.520 14.824.883 9.184 2.404 20.016 1.113 27.269.246 4.222 4.144 8.882 28.179 27.916.990 9.622 257.093 1.572 29.242.079 4. 12.073 964 1.190 2.345 64.283 3.598. 10.813 ŽIROKLIRING br.849 2.427.228 6.496.344.162 22.292 5. 09.515 4.823 704. 06.000 185 .388.335 52.526.796 63.395 28.261 5.898 1.533.622 5.499 2.127 2.009 12. 2006.460 19.761.074 2.755.626 2.574 5. 11. 2009.397.600 15.670.679 2. transakcija 3 332.

028 -1.860 3.933 -1. 2009.055 925 798 737 649 722 671 509 232 152 217 70 126 133 133 117 3.522 -1.160 875 849 805 474 443 457 434 394 347 96 109 94 95 85 89 89 84 Finansijski račun -526 -675 11 519 1.807 -693 -974 -1.148 1.505 -2.579 -2.662 -2.472 3.482 -6.944 3.470 -6.435 672 927 780 1.793 -1.117 3.193 -7.715 Usluge 335 329 397 498 453 581 678 873 1. 2001.Centralna banka Bosne i Hercegovine T19: Platni bilans Bosne i Hercegovine Tekući račun Period 1998.297 848 971 1.052 -5.380 1. 2000. 2008 Q1 2008 Q2 2008 Q3 2008 Q4 2009 Q1 2009 Q2 2009 Q3 2009 Q4 Roba -5.641 1. 2008.630 -2. peto izdanje).171 1.253 1.cbbh.868 -6.261 -3.482 -2.513 1.038 -340 -534 -414 -519 Kapitalni račun 871 1.524 -2. 2006.486 1.180 2.163 1.337 1.197 788 1.228 2.432 -6.424 1.450 -2. a detaljnija objašnjenja se nalaze na web stranici www.632 -1. 2007.245 2.ba pod statistika.034 1.252 1.u milionima KM Kapitalni i finansijski račun Ukupno 346 473 1.907 1.892 -7. 1999.049 301 385 257 309 251 301 234 263 Tekući Dohodak transferi 1.865 3.970 2.351 -1.661 -8.782 768 1.036 874 1.101 -9. 2004.395 2. 2005. 2003.134 345 579 127 383 .933 2.814 -2.075 -2.229 429 668 217 467 Neto greške i propusti 262 448 -331 235 222 524 609 292 261 -117 -173 26 -75 -62 154 -191 -89 -135 198 52 Napomena: Platni bilans BiH urađen je u skladu sa metodologijom MMF-a (Priručnik za platni bilans.290 1.378 3.022 934 805 825 851 816 Ukupno -607 -920 -840 -1.496 2.749 -6.467 3.378 3.253 1.206 3. 2002. 186 .137 3.180 -7.734 -1.775 3.

627 -340 -534 -414 -519 Napomena: Platni bilans BiH urađen je u skladu sa metodologijom MMF-a (Priručnik za platni bilans.764 10.457 1.374 3.168 1.831 1.211 -1.685 4.579 10.994 -2.261 14. 187 .273 7.867 3.173 11.527 2. 2005.148 -607 -920 -840 Roba 1.202 1.734 12.729 4.888 5.903 -1.812 -2.256 1.777 11.889 13.473 11.367 3.065 1. peto izdanje).940 455 589 675 483 402 517 596 426 475 523 559 589 626 663 683 689 733 824 949 891 153 204 418 174 151 216 362 162 Dohodak 1.133 1.752 -2. 2000. 2009.244 1.381 9. 2002.814 9.810 -693 -974 5.ba pod statistika.754 3.998 10.047 6. 2003. 2008 Q1 2008 Q2 2008 Q3 2008 Q4 2009 Q1 2009 Q2 2009 Q3 2009 Q4 6.398 2.804 3.040 4.087 1.416 1.092 13. a detaljnija objašnjenja se nalaze na web stranici www.018 880 906 931 899 152 159 160 159 210 213 330 221 256 284 320 320 74 79 82 84 75 81 80 84 Period Potražuje Duguje Saldo Potražuje Duguje Potražuje Duguje Potražuje Duguje Potražuje Duguje 9.562 1.519 1.505 13.u milionima KM Tekući transferi 95 120 162 203 201 208 267 338 488 738 883 627 127 214 228 313 177 156 152 143 3.956 2.527 -1.951 9.074 1.489 2.095 3.028 4.136 359 366 445 383 303 289 285 260 .025 -2.917 14.256 6.cbbh.739 18.460 8.395 -1.732 15.267 8.579 8.473 -3.143 3.617 923 1. 2007.238 Usluge 810 851 955 1.807 3.Centralna banka Bosne i Hercegovine T20: Tekući račun platnog bilansa Tekući račun .177 9.148 16.073 3.378 1.171 3.605 1.630 7.623 3.339 3.207 3.340 3.149 4.460 1.077 2.554 1.450 7.548 3.768 2.843 1.610 1.068 3.361 1.346 3.096 -1. 2004.308 8.104 1.050 1.028 5.626 3.138 1.728 10.ukupno 1998.214 -2.312 4.268 3.080 1.160 3.404 14.538 3.038 3. 2008.285 2.372 8. 1999.467 3.428 3.651 7.321 12.524 6.108 4.765 7.089 3.480 2. 2006.280 4.528 1.836 4.366 1.282 1.711 1.933 11. 2001.

1999.141 1.944 3. 188 . peto izdanje).486 1. 2008.227 -1. 2004.148 1.u milionima KM Ukupno -526 -675 11 519 1.380 1.160 875 849 805 474 443 457 434 394 347 96 109 94 95 85 89 89 84 Duguje 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Saldo 871 1.134 345 579 127 383 -148 -588 -165 -1.247 403 82 95 73 -304 539 241 368 -749 223 Napomena: Platni bilans BiH urađen je u skladu sa metodologijom MMF-a (Priručnik za platni bilans.076 1. 2007.148 1.708 653 378 568 613 150 43 -101 749 -38 Rezervna aktiva .925 584 1.160 875 849 805 474 443 457 434 394 347 96 109 94 95 85 89 89 84 Direktne investicije 117 325 310 260 551 660 1.cbbh.Centralna banka Bosne i Hercegovine T21: Kapitalni i finansijski račun platnog bilansa Kapitalni račun Period 1998.106 964 1.665 245 -316 -686 -745 -1.402 699 199 287 471 445 60 312 127 199 Finansijski račun Ostale investicije -495 -412 -134 1. 2005.979 901 264 1.435 672 927 780 1. a detaljnija objašnjenja se nalaze na web stranici www.113 2. 2009.496 2.513 1. 2006.197 788 1.ba pod statistika. 2002. 2003. 2008 Q1 2008 Q2 2008 Q3 2008 Q4 2009 Q1 2009 Q2 2009 Q3 2009 Q4 Potražuje 871 1.928 1. 2000. 2001.

627 1.349 1.463 2.283 89.283 Međunarodni fond za razvoj poljoprivrede 208.000 0 18.621 23.154 25.730 30.532 15.505 5.715 19.955 37.850 Glavnica Kamata Ukupno 156.026 3.582 89.662 276.179 15.481 25.185 35.708 9.939 565 4.426 616 2.IDA Svjetska banka .715 150.483 1.824 13.438 46.830 10.616 2.585 10.476 43.832 Kamata 85.627 52.037 28.927 22.976 1.IBRD1) Razvojna banka Vijeća Evrope MMF EUROFIMA Evropska komisija Vlada i vladine agencije Pariski klub1) Saudijski fond za razvoj Ostala bilaterala Privatni kreditori Londonski klub1) Ukupno Izvor: Ministarstvo za finansije i trezor BiH 1)Dug nastao prije 1992.617 9.481 245.368 182.191 37.682 8.568 15.654 71.652 29.531 25.799 23.117 116.000 0 18.014 0 10.227 33.444 1.426 10.915 2.382 12.427 21.715 38.214 24.429 1.766 95.092 52.168 77.878 4.191 28.209 5.459 17.080 0 10.420 138.687 2.494 1.715 15.026 3.u hiljadama KM Izvršeno u 2009.853 365.251 65.399 4.703 189 .203 234.435 518 386 4.427 37.963 10.206 12. (kamata + glavnica) Zaključno sa decembrom Glavnica 135.265 5.278 3.766 9.017 Ukupno 220.133 34. 1) .Centralna banka Bosne i Hercegovine T22: Servisiranje vanjskog duga Plan otplate u 2009.984 58.390 31.452 499 3.015 403 1.349 11.849 156.621 42.713 4.913 15. Kreditor Javni kreditori Međunarodne i regionalne organizacije Evropska investicijska banka Evropska banka za obnovu i razvoj Svjetska banka .578 10.092 96.757 119.626 2.

558 970.179 43.299 58.090 246.947 36.945 13.524 miliona KM. 2009. Stanje duga je dobijeno preračunom valute u kojoj je kredit ugovoren u KM po kursnoj listi CBBiH važećoj za posmatrani datum.442 6. 2008.Centralna banka Bosne i Hercegovine T23: Vanjski dug opće vlade BiH po kreditorima** .429 691.794 48.519.705 23.108 29. 2005.001 952.233 7.091 114.141 234.478.221 1.056 30.068 3.092 43. Pored navedenog.334.192 24.865 904.668 23.u hiljadama KM Neangažovano sa Kreditor Javni kreditori Međunarodne i regionalne organizacije Evropska investicijska banka Evropska banka za obnovu i razvoj5) Svjetska banka .682 0 0 0 45.435 47.668 33.642 879.236 828.489 651.919 … 757.01.263.947 1. 2)Uključuje OPEC fond.817 159.337.738 141.090 368. Mađarsku.685 41.668 29.2010.146 78.891 4.233 9.243 360.249 4.497.430 798.430.741 112.388 1.376 48.297 32.392 5.347 1.428 58. 2006.226 78.34 miliona KM. 2004. Švedsku.759 4. Od decembra 2009. Belgiju.013. aktiviran je i opcioni dug prema Londonskom klubu u iznosu od 436.IBRD1) Evropska razvojna banka Međunarodni fond za razvoj poljoprivrede Međunarodni monetarni fond EUROFIMA Evropska komisija Ostalo2)3) Vlada i vladine agencije Saudijski razvojni fond Pariski klub1) Japan Kuvajt Ostalo 3) 3)4) 2003.145 37.199.233 7.020 47.919 256.375 45.965 18.208 94. 4)Ova kategorija uključuje Austriju.240.071.908 125.IDA Svjetska banka .834 261.593 12.012 603.961.366 13.257 192.834 52.121 19.781 1.117 783 45.955 Izvor: Baza podataka Ministarstva za finansije i trezor BiH.619 251.827 233.012 29. Portugal. Španiju.826 36. Napomena: Stanje duga na kraju perioda Q4 predstavlja stanje duga na kraju godine.213 106.233 6.372 545.929 4.368 1.465 52.208 880.459.752 29. KFW Agenciju i Banku za rad i privredu i Austrijsku poštansku štedionicu.727 68.071 78.* 2009.399 27.041 11.359 51.703 8.188 61.669 115.597 240.636 29. 1)Dug nastao prije 1992.212 25.500 685.129 22.675 3.347 4.013 51.* 81. 5)Uključuje stari i novi dug * Preliminarni podaci ** Podaci revidirani u skladu sa izmjenama u bazi podataka od 15.515 614.455 188. godine. 2007.031.360 Privatni kreditori Londonski klub1) Ostalo Ukupno 261.255 86.263 217.905 52.326 1.168 0 13.779 78.202 845.052 51. 190 .447 31. Koreju.438 58.152 21.708. 3)Uključuje i direktno zaduženje entitetskih vlada.582 51.873 3.888 32.865 213.217 146.404 553.686 982.302 39.681 … … 4.330 208.031 1.752 40.128 35.078 15.675 1. Libiju.303 55 0 0 381 167.425 29.201 237. postoji i državna garancija BiH za kredit javnim preduzećima u iznosu od 11.995 0 388.298 50.306 230.

9 5.8 269.8 6. 12.9 2.053.735.2 54.4 5.2 Zlato 8=3+…+7 0.3 0.0 5.3 57.7 2.7 4.727.231. godine.9 136.705.4 1. 2004.9 59.7 6.6 6.3 604. 12.0 137. Neto slobodne rezerve predstavljaju razliku između neto deviznih rezervi i monetarne pasive CBBiH .2 148.1 5.0 0.565.0 19. 08.7 1.194. 2002.0 0.166.4 6.8 157.0 3.0 0.439.3 2.7 3.6 2.419.4 2. 2 12.0 4. 2009.7 6.1 393.880. 12.182.1 6.4 0.7 583.165.7 567.2 29.5 65.3 2.0 0. Napomena: Bruto devizne rezerve čine stanja bilansnih pozicija kratkoročne strane aktive CBBiH (zlato.7 12. Monetarnu pasivu CBBiH čine novac izvan monetarnih vlasti i depoziti rezidenata kod monetarnih vlasti.3 0.0 6.535.5 1 1997.457.3 0. po odluci Investicionog komiteta CBBiH.7 1.211. 10.5 25.1 4.0 0.3 119.298.071.303.5 28.1 485.2 3.0 0.951.727.546.9 4.225.0 0.5 38.5 55.5 2. Neto devizne rezerve predstavljaju razliku između bruto deviznih rezervi i obaveza prema nerezidentima.627.698.686.696.4 213. raspolaganje CBBiH SDR-ima.669.730.6 0.5 63.3 58. 07.0 0.6 505.4 592.4 144. 01.0 0.4 0.0 0.9 492.1 804.687.0 4.072.8 6.109.0 0.0 5.8 8.0 105.212.298.591. 1999.296.728.2 57. 12. 12.434.9 2.6 4.399.3 5. 1998.2 2.7 6.1 6.578.0 0.3 0.1 283.9 58.6 197.2 40. 12.7 23.5 7.0 0.298. 06.3 4 0.054.224.5 6. devize u trezoru CBBiH.971.0 0.792.0 5.0 0.3 500.212.9 2. 2003.8 5.7 3.8 6.0 250.236.0 0.933.2 6.9 5.1 174.6 2.9 29.0 0.295.697. 2005.3 505.9 1.450.1 5.6 4.1 1.0 4.2 6.1 40.6 2.4 268.2 6.6 56.3 80.0 0.7 191 Neto devizne rezerve Monetarna pasiva 10 160.478.7 83.148.3 100.0 5.787.294.5 147.5 5.0 0.440. 12.5 0.3 0.562. 02. 12. u milionima KM Neto slobodne rezerve 11=9-10 -16.2 1.0 393.705.7 49.089.1 37. 2007.7 3.0 Ostalo 7 0. kratkoročni devizni depoziti kod nerezidentnih banaka i ostalo) i investiranja u dugoročne vrijednosne papire od jula 2006.1 9 144.9 3.1 283.3 107.7 6.2 1. 05.716.0 495.9 3.2 983.8 5.479.0 5.9 129.0 57.223.6 6.7 973.4 6 138.9 1.735.5 5. 12.791.6 6.3 2.345.449.5 5.7 6.3 865.0 0.4 4.5 5.451.0 0.2 2.172. 2009.5 500.925.8 6.4 6.926.0 0.Centralna banka Bosne i Hercegovine T24: Devizne rezerve CBBiH Bruto devizne rezerve Investicije u vrijednosne papire Strana valuta u trezoru CBBiH Depoziti kod nerezidentnih banaka Godina Držanje SDR Mjesec .0 63.305. 04.6 782.4 2.6 4.2 32.6 5.149.861.0 0.2 2.6 55.0 0.8 2.021.066.9 5.2 1. 3 0. 2006.088.7 3.7 5 6.424.4 5.0 75.230.303.891.0 48.na kraju perioda.1 1.3 865.6 Konačni podaci za decembar 2009. 11.727.5 54.9 4.251.7 6.9 836.412.0 32.9 4.005.3 253.3 606.666.5 5.0 5.8 5.1 37.010.4 2.9 1.6 2.2 107.0 5.3 5.5 6.065.482.154.7 0.535.2 47.0 5. 2008.9 497.7 164. 12.3 5.066.1 212.160. 12.4 29.545.0 0.6 51.1 2.6 6.5 510.472.484.4 6.3 15.211. 03. 12. 2000.822.021.2 1.9 3. 2001.0 0.8 47.3 21.6 6.6 490.2 0.048. 12.4 154.1 5.7 0.1 152.6 2.0 0.433. 09.3 4.0 0.8 3.6 4.

2004.712 5.783 5. 2005.7 34. 2006.1 42. 11.395 -6. 03.487 -7.389 13. 05. 2001.4 30.077 -4.672 -4.4 42.9 44.115 Saldo izvoza i uvoza robe 5=(3-4) -4.3 45.033 1. 2003.583 7.318 -5.076 -5. 06.048 6.8 26.224 -7.012 1.120 6.937 6. 04.331 8.2 44.5 50.962 -9.124 993 1.306 11.818 -437 -527 -592 -655 -585 -610 -575 -508 -578 -613 -493 -645 .898 16. 2007. 2000. 08.996 -6.256 2.0 47. 2002. 07.4 47. Mjesec 2 Izvoz robe 3 1.089 2. revidirani su u novembru 2009.7 41.958 -5.8 45.3 42.2 43.323 2.265 2.3 33.9 30.0 27.530 386 416 441 426 427 461 518 456 519 511 501 470 Uvoz robe 4 5.7 39.164 5.093 964 1.319 9.8 46. 10.Centralna banka Bosne i Hercegovine T25: Vanjskotrgovinska razmjena Godina 1 1998. Podaci za 2008.581 -6. 01.179 11.u milionima KM Pokrivenost uvoza izvozom u % 6=(3/4)x100 20.048 8. 09.071 1. 02.098 1. 192 .4 22.2 Napomena: Korišteni su najnoviji podaci Agencije za statistiku Bosne i Hercegovine o vrijednosti uvoza robe po specijalnom sistemu trgovine i nisu uključena prilagođenja obuhvata i vrijednosti koja se rade u svrhu izvještavanja o platnom bilansu.819 3. 12. 2008. 1999.4 42.348 823 943 1.043 1. 2009. 2009.376 2.293 12.081 1.3 47.

224 99.616 25.358 3.023 25.699 35.640 41.875 942.321 364.723 82.225 511.256 83.558 24.658 27.278 412.608 91.042 2.342 1.396 12. 2008.994 10.048 48.813 109.235 96.347 7.530 1.584 181.846 104.Centralna banka Bosne i Hercegovine T26: BiH izvoz po zemljama destinacije Francuska Njemačka Mađarska Švicarska Hrvatska Slovenija Austrija Godina Mjesec Srbija* Italija .266 248.783. Podaci za 2008.879 455.139 64.960 965.219 77.706 382.858 60.065 203.013 76. 2007.698 174.643 72.854 265.649 11.933 262.409 163.074 249.482 69.089.334 61.093.879 119.090.698 6.671 77.439 26.827 70.296 114.671 944.764 369.156.392 Napomena: Korišteni su najnoviji podaci Agencije za statistiku Bosne i Hercegovine o vrijednosti uvoza robe po specijalnom sistemu trgovine i nisu uključena prilagođenja obuhvata i vrijednosti koja se rade u svrhu izvještavanja o platnom bilansu.818. 10.662 27.596 7.572 5.258 9.452 5.768 55.2.853 8.369 770.872 68.432 63.233 202.538 74.555 33.784 63.329 65.521 72.877 59.014 247.530.892 913.377 12.222 25.577 469.797 7.408 7.985 97.370109.619 240.826 289.527 5.257 609.579 427.928 56.087 79.373 313.169 64.205 500.498 446.169 645. 01.533 62.717 415.190 2.063 38.696 313.509 30.428 496.775 1.386 114.921 242.979 5.628 1.975 492.340.169 95.087 144.066 67.104 57.820 9.375.113 53.049 434.316 11.102 219.033 41.511 4.891 66. 2003.167 48.765 517. 2001.969 64.562 76.243 2. 2005.786 844.392 463.005 43. a od tog datuma podaci se odnose isključivo na izvoz u Srbiju.413 515.634 466.123 741.274 43. 06.264.796 11.255.156 228.648 415.614 464.771 4.353 91. 12.686 8. 05. * Do 12.210 55.u hiljadama KM Druge zemlje Ukupno 385.258 421.971 4.767 121.521 83. 11.340 40.730 53.036 365.190 24.414 62.420 64.993 301.733 629.059 406.704 425. 2004.401 6. 2000.902 7.936.061 150.793 41.258 713.108 67.253 709.275 142.633 681.557 37.510 328.272 116.225.807 86.164.917 6.225 17. 2006.358 28.277 325. 2009.902 90. 03.726 813. 02. 2002.876 6.988 4. 2009.809 11.955 4.094 23.419 762.873 193 1999.199 587.959 519. 07.531 5.038 29.902 6.097 668.510 5.137 702. 08.439 69.577 223.415 9.256 71.263 125.529 5.667 7.322.035 7.921 262.121 340.990 7.711.375 269.259 52.413 165.764 88. .235 309.690 113.491 125. 09.920 10.433 52.286 86.419 1.519 67.893 5.345 36.780 50. podaci su uključivali izvoz u Srbiju i Crnu Goru. 62.661 440.607 104.301 173.920 24.626 19.883 27.555 22.280 95. 04.389 256.406 75.488 614.440 244.303 460.395 53.242 87.700 45.444 74.2007.526 229.317 32.775 1.073 775.130 24.444 136.423 82.378 175.329 81.836 843.643 429.194 12.443 59.695 6.003 60.137 89.592 53.222 13.939 62.698 268.292 2.263 7.120 779.260 9.420 32. revidirani su u novembru 2009.087 2.

812 9.874.020.210 1.920 151.446.914 719.395.737 1.946.546 33.100 1.582.798 162.611 633.527 945.925 122.705 1.118 70.821 343.964 5.579 1.911 122.726. Podaci za 2008.017 380.602 523.116.028 1.708 346.970 401.290 350.898.020.050 154.000 2.630 1. 11. 194 .581 360.488 114.957 288.374 21.567 1.608 33.343 13. 2004.981 155.323 133.337 1.028 35.497 11.729 805.770 963.173 31. 2000.238 63. 2002.889 118.699 32.636 1.406 188.255.848 40.945 94.419 252. 12.213 210.542 394.449.039 65.158 384. 08.958 1.380 107.388.151 978.854 4.539 89.Centralna banka Bosne i Hercegovine T27: BiH Uvoz po zemljama porijekla Francuska Njemačka Mađarska Švicarska Hrvatska Slovenija Austrija Godina Mjesec Srbija* Italija .753 94.000.450 1.858 22.940 93.901 23.901 104.011.241.243 510.779.195 199.666 9.161 6.684 1.257 860.092.108 19.271 8.438.616 53.619 116.962 158.417.588 305.420 91.033 4.104 251.015 774.143 158.282 128.936 16.494 81.519 130.214 307.124 852.988 46.423 108.430 2.071 946.603 416.094 21.031 372.330.403 426.198 1.925 1.642 98.699 123.785 535.398 656.014 97.059 36.570 120.568 20.746 41.547 42. podaci su uključivali uvoz u Srbiju i Crnu Goru.134 704.628 400.104.845 1. 2003.088 70.070 93.275 3.598 1.071.507 100.428 998.827 226.942 488.329 697.938 60.815 30.712 124.680 993.417 163.520 63.816 32.873 164.413 29.305.880 884.516 454.114.630 963. 04.241 161.348.186 998.553 753.292.567 953. 01.616. 288.998 6.178 1. * Do 12. 2001.928 41.395 94.167 271.218 712.112 111.191 85.047.562 68.111 21.945 5.773 1.917 67.184 33.943 1.055 127.159 363.902 2.914.318.952 116.406 40.101.528.086.008 59.162 182.400 122.549 1.282.694.178.814 120. 09.163 339.545 456.914 1.415 11.957 114.856 149.252 1. 10.605.682 1.183 33.747 2.233 411.941 396.857 3.211 9.274 8.751 1.898 8. 2009.784. 2005.722 8.377 28. 06.080.691 6.112 63.626 138.638 7.510.754 57.886 66.912 368.578 475.135.853.107 117.717 439.649 21.498 1.030 1.159 111.543 1. 2006. 2008. 2007.520.982 478.212 1.277 1.500 409.u hiljadama KM Ukupno 823.883 9.172 1.300 758.603 1. 03.242 606.912 8.755 296.047. 2009.408.553 81.142 7.341 122.652 772.860 61.107 33.633.765 779.296 35.775 116.792 134.484 1.538 957.564 160.581 24.416.884 110.899 388.265 Druge zemlje 1999.918.007.839 120.200 121.531 906.940 4.886.561 1.2.436 137.632 42.331.175 38.547.788 35. 05.742.200 20.573 1. 02.043 789.071 942.270 7.197 378.927 1.747 411.408 176.524 12.847 850.111 115.162 20.2007. a od tog datuma podaci se odnose isključivo na uvoz u Srbiju.538 7.032.123.428 463.466 26. 07.000 Napomena: Korišteni su najnoviji podaci Agencije za statistiku Bosne i Hercegovine o vrijednosti uvoza robe po specijalnom sistemu trgovine i nisu uključena prilagođenja obuhvata i vrijednosti koja se rade u svrhu izvještavanja o platnom bilansu.764 491.813 15. su revidirani u novembru 2009.097.336 400.744 2.101 92.

585.8 137.055.2 15.5 4.2 Grupa proizvoda Ukupno Životinje i proizvodi životinjskog porijekla Proizvodi biljnog porijekla Masti i ulja životinjskog porijekla i biljnog porijekla Prehrambene prerađevine Proizvodi mineralnog porijekla Proizvodi hemijske industrije ili srodnih industrija Plastične mase. 2008.6 18.7 73.882.4 2.3 1.530.4 1.2 1.2 99.5 11. kape i slični proizvodi Proizvodi od kamena. cementa i sličnih materijala.6 6.5 43.6 0.4 763.2 324.2 6. gipsa.4 495.1 1.2 2006.388.389.4 11. guma i kaučuk Koža i krzno Drvo i proizvodi od drveta Celuloza.5 518.6 78.5 345.0 1.3 345.3 35.838.5 536.047.094.3 147.711.3 604.345.4 43.6 793.5 208.0 530.7 490.164.974.8 0. papir i karton i njihovi proizvodi Tekstil i tekstilni proizvodi Obuća.0 74. plemeniti metali i njihovi proizvodi.7 359.6 114.0 0.1 11. 12.980.8 13.7 281.8 1.3 24.5 527.1 0.0 104.9 1.9 1.6 175.4 1.7 0. 2007.4 606.2 209.5 254.5 378.4 178.2 66.8 1.2 618.7 21.2 5.4 1.411. su revidirani u novembru 2009.9 40.9 0.5 947. šeširi.1 220.395.5 143.7 1.3 120.6 237.7 643.4 0.5 737.9 664.2 47.1 286.610.8 323.1 6. 3.2 681.187.3 189.9 682.2 0.4 13.5 44.6 376.6 42.1 1.3 804.8 21.5 90.997.178. kolekcionarski predmeti i antikviteti Nerazvrstano Centralna banka Bosne i Hercegovine 195 Napomene: .0 111.3 241.3 268.6 539.1 2.2 113.9 1.1 7. .4 157. 2005.2 658.5 375.5 607.T 28: Struktura izvoza i uvoza robe po proizvodima Izvoz robe 2005.5 11.783.9 0.5 321.2 97.9 0.9 2.3 808.3 114.3 121.2 1.2 299.5 1.037. .3 5.3 221.7 57.8 1.4 28. njihovi dijelovi i pribor Razni proizvodi Umjetnička djela.8 1.260.1 4.1 1.072.1 108.9 73.3 332.0 544.241.7 5.4 2. Uvoz robe 2008.3 96.275.2 777.7 46.0 349.9 83. 2009.9 1.7 35.7 285.1 458.4 1.7 333.798.2 5.2 157.7 235.2 1.269.8 2.7 322.4 182.9 387.1 199.5 . mehanički i električni uređaji Transportna sredstva i njihovi dijelovi i pribor Satovi.694.6 1.3 64.6 319.1 0.3 1.9 69.5 61.4 236.4 7.4 139.348. staklo i stakleni proizvodi Biseri.4 2. mjerni.149.816.0 112.3 351.6 156. 16.6 231.7 648.2 126.1 400.Podaci su klasifikovani prema Harmonizovanom sistemu kodova Svjetske trgovinske organizacije.0 173.8 91.0 369.6 37.9 37.062. keramički proizvodi.7 290.2 393.1 1.6 119.9 124.4 94.4 379.5 1.2 0. muzički i medicinski instrumenti Oružje i municija.1 233.0 92.836.8 911.5 319.0 468.7 150.8 574.6 1.898.8 240.8 300.292.3 1. 2006.2 266.2 503.4 355.8 16.9 30.936.074.5 861.8 139.9 21.3 373.8 144.2 0.4 57.6 178.5 22.1 1.8 235.068.3 5.376.1 1.8 1.4 801.4 236.Podaci za 2008. 2007.7 138.1 1.4 704.1 429.643.0 1.4 526. aparati.0 462.3 77.u milionima KM 2009.6 49.6 116.6 212.5 0. .3 234.Izvor ovih podataka je Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine. drago i poludrago kamenje Bazni metali i proizvodi od baznih metala Mašine.1 0.

9558 1.1359 2.8692 2. 2001.. 1.1777 2.4372 1..5023 1.5686 26.1189 2.0855 2.. .4805 1...1974 2.7191 0. .1937 26.2558 1.7286 0.3106 1.9558 1. 2004. 2009..9182 2.9558 1.2080 2.1909 1.6556 0.6966 0.9558 1.4078 25..2832 1.2953 1. 1999. 02.2801 2.7252 0.1265 2.1466 3.8182 0.8365 0.8163 .9558 1.3733 26. .7030 0. .2689 2.6445 0. 2009.6172 26.1126 2.2919 1.2147 1.9558 1.3371 Srbija* RSD 100 … … … … 3.. .3022 GBP 1 2.7401 27.8587 2. a novi kod je 941 umjesto dosadašnjeg 891).8831 2.7886 0...4463 2.9558 1.5594 1.0640 2.2947 1.9492 0..2087 2. ..8975 0.5309 1.3332 1.0768 1.8343 2. 2002.7030 26.. 196 .. 10.1856 2.. 11.6901 26. 08.7335 1.7215 0.3212 1.7726 0.3139 1.9720 1.. 09.2717 2.Centralna banka Bosne i Hercegovine T29: Pregled prosječnih srednjih kurseva KM Godina Mjesec Zemlja oznaka jedinica EMU EUR 1 1.9558 1. .2869 1.2631 1.0704 2.8191 HUF 100 ….8632 26.9558 1..0883 2.4229 26.. 05.0722 26.3704 1.7187 0.9558 1.2941 1.7181 0. 0. 12.8164 0.2332 1.5755 1.9558 1. 03. .0094 2.7771 0.1321 2.3892 1. CHF 1 1.0999 2. ….1958 2.4068 1.1112 2. 2006.2270 1.3313 26.4067 2.9558 1.2978 1.9558 1..2069 3.0608 1.8658 0..2006. 2000. 06.7786 0.3946 1.11.0837 2.. 2003. Napomena: Od 2.9558 01.3271 2.9558 1. 2007.8596 2.0994 2.2911 1. ..5728 1.4684 1.6836 26.1002 26.0754 2.0968 2.2069 3.9558 1..0038 26.7412 0. 2005.8207 26.. 2008.6989 0.0384 1998..9558 1.2952 1.9558 1. 25. .0095 0.6537 27.9558 1. . .5721 26.2891 1.6417 26.2718 26..7529 0.7614 1.4295 1.2869 1.0796 2.7784 0.4627 2.1722 SAD USD 1 1.3115 1.9670 3.9558 1. primjenjuje se novi kod i oznaka valute Republike Srbije (umjesto CSD primjenjuje se nova oznaka RSD.6993 2..3605 2.2433 1.1733 2..6915 0. Britanija HRK 100 ….7627 0.9558 Hrvatska Mađarska Slovenija Švicarska V.9558 1..8297 2.6629 0.0956 2. . 07. .2911 1.8052 0.8013 26.3446 1.7157 SIT 100 1..9558 1. 04.3366 1.2669 1.

1 6.5 1. dok ih podaci za kvartale zbog nedostupnosti izvornih podataka ne uključuju.488.7 6.2 2.832.7 279.6 51.8 1.434.586.876.0 5.6 810.0 1.378.1 235.122.8 278.8 563.6 687.7 64.526.359.6 550.276.743.1 54.0 65.9 1.4 87.9 5.442.553.8 -493.5 1.7 51.7 753.2 28.537.0 247.0 8.3 472.9 42.338.9 2003.7 7.6 698.9 745.5 3.8 489.810.001.3 1.412.7 184.9 2.5 9.jedinice sektora vlade Konsolidirani prihodi Institucije BiH Institucije BiH Brčko FBiH Konsolidirani rashodi Brčko FBiH .2 1.078.5 676.901.853.5 3.6 179.5 178.896.9 69.9 1.510.852.7 161.1 2.3 161.5 1.6 229. Vrijednosti za dati kvartal predstavljaju promjenu stanja sa kraja prethodnog kvartala do kraja posmatranog kvartala.422.8 1.605.546.003.5 253.6 1. 2006.7 621.1 62.402.7 1.235.264.4 101.082.6 10.5 204.2 980.9 102.352.9 520.919.0 2.2 197 Neto nabavka nefinansijskih sredstava 5.5 199.7 -69.177.0 3.0 48.8 410. Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 2009.943.255.3 45.408.5 60.u milionima KM Neto suficit/deficit 38.1 399.9 6.5 50.021.278.3 2.8 50.2 295.2 -620.8 2.1 2.422.706.5 236.0 254.3 217.3 RS RS 237.4 1. Q1 Q2 Q3 270.1 876.9 377.332.6 801.3 222.2 28.5 2.2 2.4 1. 2008.5 7.808.8 158.0 8.220.1 2.380.9 2.187.5 577.5 222.889. 2004.2 2.6 30. 2007.8 1.4 134.1 62.4 842.7 6.6 70.3 2.6 3.0 1. 2007.3 41.853.5 4. 2005.3 885.5 642.7 1.0 203.1 1.9 690.590.0 711.9 351.9 292.9 4.0 211.7 610.0 -57.5 10.Centralna banka Bosne i Hercegovine T30: Vladine finansije BiH .1 203.0 1.9 2.1 241.9 197.877.4 6.419.0 2.6 201.8 2.7 300.2 2.8 2.458.8 219.7 834. JP Direkcija za ceste FBiH i JP Putevi RS.3 32.0 235.2 1. Razlika između konsolidiranih prihoda s jedne strane i konsolidiranih rashoda sa neto nabavkom nefinansijskih sredstava sa druge strane predstavlja neto suficit/deficit.530.6 10.6 1.6 167.749.5 174.525.1 464.3 2.680.826.5 560.2 2.6 1.4 56.7 1.791.8 5.082.484.464.920.903.7 206.5 621.8 334.0 225.3 1.3 4.3 -122.512.1 89.0 1.175. Podaci na godišnjem nivou za konsolidirane prihode/rashode uključuju i lokalni nivo vlasti (općine i gradove).7 3.180.9 157.459.490.091.8 162.0 2.5 4.4 5. fondova socijalnog osiguranja svih nivoa vlasti i entiteskih direkcija za ceste.7 252. .163.7 741.4 713.1 62.6 -570.458.8 601.4 Napomena: Administrativni podaci prikupljeni od ministarstava finansija svih nivoa vlasti. 2008.

6 745.9 607.490.082.401.8 1.943.9 2003.8 405. Q1 1.0 902.7 2.1 2.7 1.4 2.4 19.1 62.100.7 1.680.568.8 489.2 90.0 123.0 108.601.4 2.5 176. 2006.025.8 20.7 115.986.464.4 184. 2007.3 926.8 378.7 7.0 2.8 6.0 2.6 704.6 2.3 945. Vrijednosti za dati kvartal predstavljaju promjenu stanja sa kraja prethodnog kvartala do kraja posmatranog kvartala. Razlika između konsolidiranih prihoda s jedne strane i konsolidiranih rashoda sa neto nabavkom nefinansijskih sredstava s druge strane predstavlja neto suficit/deficit.2 108.946.8 89.8 2. Q1 1. JP Direkcija za ceste FBiH i JP Putevi RS.920.9 78.903.5 6.546.1 572.9 17.0 101.408.9 Q4 1.5 492.8 3.9 2009.0 2.5 2.001.3 750.3 2.536.2 19.0 9.4 107.6 Q3 1.9 742.8 1.9 839.1 161.2 767.426.9 430.7 80.340.852.5 654. Q3 1.264.103.9 1. 2004.8 919.1 5.412.9 914.8 84.4 7.484.8 927.380.5 488.u milionima KM Neto nabavka nefinansijskih sredstava 237.1 10.877.4 6.536.6 920.4 462.832.4 2.0 45.3 54.5 8.1 41.7 159.9 1.2 1.122.2 397. Podaci na godišnjem nivou za konsolidirane prihode/rashode uključuju i lokalni nivo vlasti (općine i gradove).8 38.1 148.6 1.9 158.5 8.6 1.8 842.4 228.3 Q4 1.153.2 649.1 1.7 69. fondova socijalnog osiguranja svih nivoa vlasti i entiteskih direkcija za ceste.8 2.235.586.2 1.4 18.2 767.534.3 33.9 643.898.struktura konsolidiranih prihoda i rashoda Konsolidirani prihodi Korištenje roba i usluga Kompenzacija zaposlenih Grantovi i ostali prihodi Doprinosi za socijalno Porez Konsolidirani rashodi Grantovi i ostali rashodi Subvencije Socijalna davanja Kamate .338.6 2.212.1 3.5 2.091.002.1 1.3 3.2 711.6 1.1 963.275.9 229.0 310.4 96.195.6 873.9 110.9 Napomena: Administrativni podaci prikupljeni od ministarstava finansija svih nivoa vlasti.1 150.908.414.808.223.8 631.0 Q3 1.4 252.896.222.1 816.7 2008.6 975.4 1.2 1.7 2.0 356.2 553.4 2.2 3.9 229.2 32.4 101.359.8 2.145.002.4 471.8 901.7 1.5 1.7 661.276.032.7 5.1 494. 198 .965.5 463. 2008.0 146.749.6 439.5 694.8 2.021. 2005.2 4.518.6 3.6 28.9 455.019.0 1.7 366.388.134.378.3 5.5 772.332.022.303.3 2.7 186.3 41.2 154.462.9 290.876.Centralna banka Bosne i Hercegovine T31: Vladine finansije BiH .3 2. 3.6 2.947.7 267.7 2.0 10.553.402.0 843.1 4.4 5. dok ih podaci za kvartale zbog nedostupnosti izvornih podataka ne uključuju.9 209.387.1 162.1 336.4 217.7 2.4 65.010.4 87.220.5 351.6 147.2 2007.7 35.834.6 Q2 1.1 2.2 115.776.6 Q2 1.1 2.783.257.9 558.

6 1.332.8 676.5 455.9 2.3 1.7 650. 2007.0 576.1 2.802.8 529.0 4.6 118.8 1.488.234. * Fondovi socijalnog osiguranja uključuju Fond za PIO/MIO.5 846.0 1.6 586.052.u milionima KM Neto suficit/deficit 90.5 -67. Kantoni .6 1.4 1.5 3.4 388.163.815.Centralna banka Bosne i Hercegovine T32: Vladine finansije FBiH .2 1.5 486.901.1 397. dok ih podaci za kvartale zbog nedostupnosti izvornih podataka ne uključuju. Vrijednosti za dati kvartal predstavljaju promjenu stanja sa kraja prethodnog kvartala do kraja posmatranog kvartala.716.3 447.163.9 2.4 792.9 421.5 -376.2 390.8 6.205.1 4. zavode za zdravstveno osiguranje i zavode za zapošljavanje.5 1.8 474. Q1 Q2 Q3 1.5 1.8 286. Razlika između konsolidiranih prihoda s jedne strane i konsolidiranih rashoda sa neto nabavkom nefinansijskih sredstava sa druge strane predstavlja neto suficit/deficit. Q1 Q2 Q3 Q4 2009.1 334.2 1.3 686.220.1 652.4 26.011.032.157. 2005.4 1.9 201.826.5 1. 2008.9 1.0 705.9 1.0 394. 2004.299.9 -385.422.889.877.7 320. 2006.8 2.791.2 199 Neto nabavka nefinansijskih sredstava 92.7 330.278. Q3 Q4 2008.2 157.255. fondova socijalnog osiguranja svih nivoa vlasti u FBiH i JP Direkcija za ceste FBiH.120.7 37.434.7 43.8 1.027.jedinice sektora vlade Konsolidirani prihodi Budžet Federacije BiH Budžet Federacije BiH Vanbudžetski i fondovi socijalnog osiguranja * Kantoni Konsolidirani rashodi Vanbudžetski i fondovi socijalnog osiguranja * .279.1 686.3 4.2 1.7 1.6 13.3 75.3 289.537.2 104.6 3.9 674.1 685.3 1.906.866.442.8 1.9 400.1 511.7 1.0 1.0 204.5 1.895.367.2 992.422.315.1 2.8 258.590.706.2 3.0 536.8 64.3 502.6 563.3 1.1 585.0 -29.6 912.512.1 1. 2007.0 655.367.3 673.530.3 1.780.3 5.180.7 399.3 1.0 6.5 Napomena: Administrativni podaci prikupljeni od ministarstava finansija.9 346.082.2 -88.633.526.8 487.3 198. Podaci na godišnjem nivou za konsolidirane prihode/rashode uključuju i lokalni nivo vlasti (općine i gradovi) i JP Direkcija za ceste FBiH.1 988. Vanbudžetski fondovi uključuju JP Direkcija za ceste FBiH.3 1.8 -464.9 749.3 127.0 5.5 576.9 652.530.9 4.9 140.2 16.6 542.8 287.0 1.319.244.0 1.356.4 417.3 1.0 20.4 54.419.1 1.7 684.5 1.7 307.0 1.605.5 2003.1 174.1 1.5 1.177.4 248.4 489.7 1.9 462.175.0 2.0 1.6 1.8 1.3 1.6 649.8 245.8 565.566.296.0 364.458.3 372.7 1.0 1.352.9 26.446.4 44.1 5.4 341.510.722.452.459.8 1.5 384.

078.8 596.4 327.6 1.1 2003.4 419.0 711. dok ih podaci za kvartale zbog nedostupnosti izvornih podataka ne uključuju.3 419.6 -147.9 3.853. fondova socijalnog osiguranja i JP Putevi RS.7 2.6 698.9 653.6 687.6 2. 2005.7 385. 200 .2 1.853.743.6 305.u milionima KM Neto nabavka nefinansijskih sredstava Neto suficit/deficit 26.0 251.8 2.5 577.3 383.072.7 561.6 267.2 -133.0 413.8 27.061.jedinice sektora vlade Konsolidirani prihodi Vanbudžetski i fondovi socijalnog osiguranja * Budžet Republike Srpske Konsolidirani Rashodi Vanbudžetski i fondovi socijalnog osiguranja * Budžet Republike Srpske . 2008. Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 2009.3 403.7 741.5 560.0 912.034. Razlika između konsolidiranih prihoda s jedne strane i konsolidiranih rashoda s neto nabavkom nefinansijskih sredstava s druge strane predstavlja neto suficit/deficit. 2007.5 67. 2007.7 1.9 690.8 1.3 263.001.4 1.187.7 904.9 601.4 596.2 922.8 1. Podaci na godišnjem nivou za konsolidirane prihode/rashode uključuju i lokalni nivo vlasti (općine i gradovi) i JP Putevi RS.7 464.6 782.8 379.0 433.5 563.7 1.419.5 642.003.7 75.2 332. Vanbudžetski fondovi uključuju JP Putevi RS.002.5 298. Q1 Q2 Q3 1.458.2 26.264.9 1.1 3.3 1.5 676.7 37.9 440.7 621.9 341.3 Napomena: Administrativni podaci prikupljeni od Ministarstva finansija.8 601.0 98.5 -171.324. Vrijednosti za dati kvartal predstavljaju promjenu stanja sa kraja predhodnog kvartala do kraja posmatranog kvartala. 2008.7 834.0 1.9 359.810.8 169.1 14.7 -68.3 1.7 610.8 27. 2004.8 -58.1 1. te Fond dječije zaštite.1 377. Fond za zapošljavanje.2 316.0 314.6 347.5 329.5 2.4 1.1 357.Centralna banka Bosne i Hercegovine T33: Vladine finansije RS .5 621.9 1.0 1.8 13.6 77.7 339.5 24.5 2.547.1 34.1 371.5 981.919.211.9 7.1 1.049.7 -98.6 338.5 1.6 14.6 355.1 323.1 260.749.2 3.4 212.558.8 327.2 9.3 653.3 126. * Fondovi socijalnog osiguranja uključuju Fond za PIO Fond za zdravstveno osiguranje.7 1.602.9 341.0 1.0 820.7 376.9 520.4 309.6 810.193.4 31.402.0 299.525. 2006.9 273.

Dec 2005.”u ovoj djelatnosti/zemlji manje je od 3 preduzeća s direktnim ulaganjem.u milionima KM Ostale zemlje 338 57 57 183 86 90 5 Ukupno 1.420 776 382 Godina Jan . Turska 12 17 48 -1 13 30 55 Rusija Italija 201 .353 136 60 65 8 22 56 63 47 16 1 *Uključen je i iznos zadržanih zarada koje se prikupljaju samo na godišnjem nivou.968 1. a do 2007. .* Jan .109 964 1. 333 226 141 108 72 151 178 177 263 169 126 6 39 39 1. **Od 2007...Dec 2008. te u skladu sa statističkim standardima nismo u mogućnosti prikazati iznose ulaganja.Centralna banka Bosne i Hercegovine T34: Tokovi direktnih stranih ulaganja u BiH klasifikovani prema zemlji stranog ulagača Njemačka Holandija Švicarska Hrvatska Slovenija Austrija Srbija** ..195 2.* Jan .Sep 2008. godine podaci se odnose na Srbiju.Dec 2004. Jan . 441 527 512 627 303 141 -123 24 30 41 30 61 29 11 108 82 182 157 200 93 52 30 26 42 27 55 8 11 69 14 40 17 29 -1 72 . ..* Jan .Dec 2006...Dec 2007..* Jan .Sep 2009.* Jan . “.. podaci su uključivali Srbiju i Crnu Goru.

te u skladu sa statističkim standardima nismo u mogućnosti prikazati iznose ulaganja.* Jan . prikolica i poluprikolica Prerada drveta i proizvoda od drveta i plute. proizvodnja predmeta od slame i pletarskih materijala Trgovina na veliko i posredovanje u trgovini.317 81 1 12 430 588 612 699 459 277 -126 3 7 24 40 25 25 15 171 185 170 555 401 273 240 1.* Jan . osim trgovine motornim vozilima i motociklima.. osim osiguranja i penzijskih fondova Trgovina na malo.* Jan ..Sep 2008. popravak predmeta za ličnu upotrebu i domaćinstvo Proizvodnja motornih vozila.Dec 2007. Jan .109 964 1.”u ovoj djelatnosti/zemlji manje je od 3 preduzeća s direktnim ulaganjem.Dec 2004..u milionima KM - Proizvodnja baznih metala Poslovanje nekretninama Pošta i telekomunikacije Ostale djelatnosti Godina Jan .* Jan .968 1.Sep 2009. osim namještaja.Dec 2005.Dec 2008. 52 64 122 108 83 63 32 4 6 5 13 28 24 3 21 27 58 7 19 17 .420 776 382 *Uključen je i iznos zadržanih zarada koje se prikupljaju samo na godišnjem nivou. osim trgovine motornim vozilima i motociklima Proizvodnja hemikalija i hemijskih proizvoda Proizvodnja prehrambenih proizvoda i pića . “.Centralna banka Bosne i Hercegovine T35: Tokovi direktnih stranih ulaganja u BiH klasifikovani prema djelatnostima Proizvodnja ostalih proizvoda od nemetalnih minerala Finansijsko posredovanje.Dec 2006.195 2. 202 Ukupno . 21 14 49 -3 97 -1 96 260 -2 35 83 34 7 4 23 18 13 17 27 15 10 110 44 65 118 63 45 35 0 0 30 15 104 30 62 13 13 11 1.* Jan ..

89 98. Njemačka.13 95. 01. Poljska.92 96. SAD.38 96.44 98.75 96. 2009.16 96. Srbija. Litva.72 96. 04. Italija. Napomena: deprecijacija Indeks formiran na osnovu dvadeset trgovinskih partnera (Austrija. Mađarska.82 98.01 REER 99.37 99. 10. 02.33 96.04 96.71 99. Slovenija.98 98. 03.55 96.46 96. 07.85 98.85 99. 11. Holandija. 2009.34 96.24 97. Francuska.02 98. 08.81 100.38 96. Kina.73 98. 05.56 96. Češka. 2008. Mjesec NEER 99. Makedonija BJR. Rumunija.Centralna banka Bosne i Hercegovine T36: Realni i nominalni efektivni kurs BiH Godina 2005.59 96. Ruska Federacija. 06.76 100.94 203 .99 97.29 100. Velika Britanija.83 96. Švicarska i Turska). Hrvatska. 12. 2006.16 96. 09. 2007.98 99.

278 225 fax +387 33 278 188 e-mail: contact@cbbh. 204 . +387 33 278 100.ba IZDAVAČ Publiciranje i umnožavanje u obrazovne i nekomercijalne svrhe je dozvoljeno uz suglasnost izdavača.Centralna banka Bosne i Hercegovine Centralna banka Bosne i Hercegovine Maršala Tita 25 71000 Sarajevo tel.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful