Psychologia rodziny. W I - 03.03.09 Geny a środowisko. Geny – historia badań F. Galton (1822 - 1911) geny vs. Środowisko.

- Odkrycie genu – dziś badania nad genomem. - badania genetyków zachowania (behawioralne) - przyczyny pierwotne (teoria ewolucji) a przyczyny bezpośrednie (funkcje adaptacyjne dziś) Wyjaśnienia ewolucyjne n.p. badania Bussa nad różnicami między płciami w strategiach dobierania partnera. Inwestycje rodzicielskie. Genetyka zachowania. - rozumienie selektywne - nadania bliźniąt - badania dzieci adaptowanych (dostęp do biologicznych i adoptowanych rodziców) Średnie korelacje II w rodzinie = w miarę wzrostu pokrewieństwa podobieństwo II coraz większe. Odziedziczalność. - współczynnik odziedziczalności – określa, jako stopień zróżnicowania danej cechy w populacji można przypisać genom (czynnikom dziedzicznym). To jest część wariancji danej cechy, która koreluje z różnicami genetycznymi. To szacunkowa wielkość (mierzona w obrębie populacji 0, 5-0, 8), a nie mierzalny efekt – odnosi się nie do osoby a do populacji. Próba odejścia od opozycji instynktowe – wyuczone.

Dziedziczność wyznacza kontury a środowisko pozwala wybrać jedną z dróg. Metafora toczącej się kuli – Waddingtona (1957) Kula = organizm. Pojęcie Krajobrazu epigenetycznego = możliwości, jakie dla rozwoju zaprogramowane są genetycznie (wymuszone przez genotyp).

• Rozwój = ruch kuli po zboczu, skąpe, – kiedy czynniki środowiskowe mogą wpływać na rozwój.

Skanalizowanie zachowań – sztywny materiał genetyczny a plastyczność zachowań.

Im większa wychylność tym większy wpływ środowiska, im bardziej płaska – środowiska. Warunki środowiskowe w różnym stopniu dostępne. Zakres reakcji (range of reaction) Gottesman 1973 - Geny wyznaczają pewne ramy (zakres reakcji w ramach, którego następuje rozwój). - Każda osoba odpowiada na bodźce środowiska w sposób unikalny za względu na swoje genetyczne wyposażenie. 3 prawa genetyki zachowania. (Turkheimer 2002 ) I wszystkie cechy behawioralne są dziedziczne, te, które możemy zmierzyć - stale. (trafnymi technikami). Odwołanie się do WO i wykazywania, że WO – wszystkie te mierzalne cechy mają wysoką wariancję II wpływ dorastania w danej rodzinie jest słabszy od wpływu genów. Wpływy rodzinne: - środowisko wspólne – wszystkie członkowie rodziny maja jednakowe doświadczenia

- środowisko specyficzne – czynniki w rodzinie, które doświadczymy indywidualnie, sposób, w jaki odbieramy ze strony rodziców. III znacznej części wariancji złożonych ludzkich cech nie wyjaśnia ani wpływ genów ani wpływ rodzinny. Środowisko. - jakie elementy decydują? - środowisko wspólne lub specyficzne, – dlaczego dzieci z tej samej rodziny tak rożne? - jedynie to, czego dzieci doświadczają w tej samej rodzinie osobno wpływa na ich zachowanie. • Badania Judy Dunn i D. Plomina (1990) Odziedziczalność cech w rodzeństwie. 40% - czynniki genetyczne 35% - środowisko specyficzne 5% - środowisko wspólne 25% - błąd pomiaru Ogólnie - 80% - 40% - geny, 35% - środowisko specyficzne. - kwestionariusz „rozumowania doświadczenia rodzeństwa” – stosunek dziecka, jak dziecko odbiera rodziców. Indywidualny odbiór – 35%. Środowisko = rodzina - Freud i następcy - akcentowania ogromnej roli rodziców w rozwoju dziecka. - Uspołecznienie – Alice, Miller, Susan Forward - negatywny wpływ rodziny. - rodzina, jako system – to zawdzięczamy psychologii rozwoju. • Rola środowiska w rozwoju – Bronfendrener (1988). Środowisko wpływa na rozwój. Rodzina zespól warunków, w których dziecko obserwuje i naśladuje wzory zachowania. Mikrosystem – prymarna kontekst – kontakt „twarz w twarz”. Doświadczenia z przeżywaniem emocji. Poziom wysoki, przekazywania wszystkich doświadczeń. Sieć zagnieżdżonych środowisk – Mezosystem – dalsza rodzina, sąsiady, szkoła. = Wpływ relacji pomiędzy systemami. Egzosystem – dziecko bezpośrednio nie uczestniczy (pracy rodziców, opieka zdrowotna.) Wpływ pośredni, ale zachodzą zjawiska wpływające na dziecko. Makrosystem – kultura, tradycje, obyczaje. Praca matki a aktualne lub przyszłe funkcji – Istotne zmiennie. - wiek dziecka - płeć dziecka - temperament dziecka - motywacja matki do podjęcia pracy - obraz Ja natki - zdolność matki do radzenia sobie za stresem - wsparcie ojca - liczba godzin w pracy - jakość spójność opieki zastępczej i spójność z opieką rodzinną. - Metody pomiaru Rozwój poza środowiskiem – przypadek wilczych dzieci-

Psychologia rodziny. –W II – 10.03.09 Geny czy wychowanie. - czynniki te nie można badać osobno. Relacja Grup – środowisko wg. Searr i Mc Cartnej (1983) 3 korelacji – geny-środowisko
1. Pasywna – środowisko sprzyja lub nie rozwojowi. Rożne wyposażenie genetyczne -

różny temperament w tych samych warunkach – różne zachowania. Środowisko → geny(jednostka) → zachowanie 2. Wywołująca (reaktywna) = dziecko wywołuje relacje środowiska, które wpływają na jego rozwój. Środowisko → geny → zachowanie (n.p aktywność dziecka)
3. Korelacja aktywna - dziecko tworzy swoja środowisko (aktywnie szuka niszy)

odpowiadające jago zapotrzebowaniom i doświadcza stworzonego przez siebie środowiska. Środowisko →← geny → zachowania. Zależności za złożone. (Badania podłużne) Wpływ genów rośnie z czasem.

Reaktywna – Stały wpływ, nie zmienia się Aktywna Pasywna

Prawdy i mity na temat genów.(Schaffer) Mity. Geny determinują zachowanie Fakty. Wpływ genów na zachowanie nie jest bezpośredni Każda cecha psychiczna wiąże się z Nie ma takich cech, które ujawniałyby się pod działaniem określonego genu. wpływem działania jednego genu Programy genetyczne określają czas i Część prawdy, ale istotne też jesz efekt kolejność pojawienia się kamieni milowych środowiska rozwoju Genetyczne uwarunkowania schorzeń nie Cechy tak wrodzone jak i nabyte można można złagodzić modyfikować Cechy uwarunkowane genetycznie zawrze Genetyczne uwarunkowania zaburzeń pojawiają się w następnych pokoleniach pozwalają określić tylko prawdopodobieństwo

Wpływ czynników genetycznych słabnie z wiekiem Genetyka zajmuje się tylko dziedziczeniem i nie wnosi nic nowego do badań nad środowiskiem

Czynniki genetyczne z wiekiem ”zyskują” na znaczenie Genetycy zachowania pokazali, że trzeba odróżnić wpływy wspólne i specyficzne.

Teoria Przywiązania. - koncepcja bezpiecznej rodzinnej postawy (Bynd-Hall, 1995). - rodzina dostarcza adekwatnej i punktualnie dostępnej sieci związków przywiązania i własnej opieki, dzięki której wszyscy członkowie rodziny są w stania W teorii behawioralnej – czuć się dostatecznie bezpieczni tak, by rozwinąć swoje przywiązanie powstaje w potencjały. procesie karmienia (pierwotne bodźce, wtórne i nagroda) Implikacje z badań Harlowa. • Rola kojącego dotyku (może to być nie koniecznie matka, opiekun) - przywiązanie a eksploracja! - zastosowanie, wnioski z badań: Ojciec (kojąca dotyk) Domy dziecka/szpitale (opieka psychologiczny/dopuszczania rodzica do szpitala) Maltretowanie Wcześniactwo (styl kangurowania – terapia, wyjmowanie z inkubatora, noszenie, głaskanie) Właściwy dotyk w terapii. Co to jest przywiązanie? - relacja (związek) a interakcja Nieprzemienność częstość, jakość Od asymetrii do symetrii. Od nie intencjonalności (protokonwersacyjnie) do intencjonalności, do wzajemności. Definicja wg. Bolbij’ego - długotrwała emocjonalna więź, szczególna, bo: selektywnie, poszukiwanie bliskości, poczucie bezpieczeństwa i lęk separacyjny. Funkcja biologiczna – ochrona gatunku. Obiekt przywiązania (zastępczy) – figura zastępcza, odwołuje się do przedmiotów, zabawek, które mają zapewnić obiekt przywiązania, który daje bezpieczeństwo. Teoria przywiązania (więzi). - źródła – psychoanaliza, etologia, systemowa. - Główna idea – istnieje system przywiązania kierujący zachowaniem niemowlęcia w taki sposób, że po pewnym czasie rozwija ono wybiórcze ograniczoną do jednego opiekuna więź. Zachowania korygowani ze względu na cel. - Główne tezy: → Więź emocjonalna opiekun-dziecko stanowi matrycą rozwoju psychicznego. → Można wyodrębnić etapy rozwoju więzi. → Więź jest podstawą modeli roboczych siebie i opiekuna. → Wewnętrzne modeli stanowią trwały wzorzec relacji z innymi. → Deprywacja opieki prowadzi do zaburzeń rozwoju emocji i rozwoju społecznego. → Jakość więzi wpływa, na jakość życia. Podstawowe podejścia.

że opiekun je kontroluje. wewnętrzny model operacyjna opiekuna → zbiór świadomych lub nieświadomych zasad służących do organizacji informacji związanych z przywiązaniem. sprawdzając kontakt z matką. uśmiech. płacz.) .ż. 60% Unikanie Bada otoczenia. Protest. Wzajemnie się hamują. .8 m. Wskaźniki: czas trwania.System przywiązania Więź emocjonalna (emotional bond) jest: .4 stadium (3 w 1 r. nie zwraca uwagi na matkę. -poszukiwanie bliskości – płacz. nie ufa. -bezpieczne schronienie – opiekun jest schronieniem. To wskazuje na to. Brak protestu Unika kontaktu z matką. Procedura obcej sytuacji – 12 m. którego dotyczy więzi jest istotna -dziecko pragnie utrzymywać bliskość z tą osobą i odczuwa dyskomfort w sytuacji oddzielenia.trwała -dotyczy jednej wybranej osoby -relacja z opiekunem. nie szuka bliskości. że rozwija inne możliwości. gaworzenie. nawiązuje kontakt z nieznaną osobą. Ogólny model relacji przywiązania. System przywiązania to nie pasywna odbicie przeszłych doświadczeń. 4 na przelimie 2/3 r. rozpacz. jeśli zakłócone lub któryś z nich przewarza. Bada otoczenia sali. nie chce przyjąć ukojenia od nieznajomego Protest Radość przytulanie się po chwili powrót do zabawy Ok. jako bezpieczna baza.ż. nie reaguje na próby uspokojenia. 20% Oporne Nie bada otoczenia. eksploracja. Musi istnieć równowaga pomiędzy eksploracją i przywiązaniem.ż. n.. schodzenie wchodzenie na kolana.p. Ok. nie nawiązuje kontakt u nieznajomym dorosłym. Reakcja na powrót. podążenie wzrokiem (przywieranie do ciała matki u małp) raczkowanie. Wskaźniki przywiązania. 3 wzorce przywiązania. Szuka i unika kontaktu. Typy: Bezpiecznie Reakcja na nowe sytuacje Wyjście matki. max 3 min. Ok. chwilowa kilkakrotna separacja od opiekuna. Modele poszczególnych relacji przywiązania (rodzina. rówieśnicy). ale aktywna konstrukcja podlegająca restruktulizacji. Dziecko nie radzi sobie z przykrymi emocjami i to sprawia. Moduł relacji przywiązania z konkretnymi osobami. Świadczy o tym. 8 etapów.ż. Hierarchiczna organizacja modelu przywiązania Collins Read. -bezpieczna baza (Ainsworth) – rodzic jest traktowany. iż dziecko zaspokaja potrzebą bezpieczeństwa. 10% . Etapy rozwoju. nowy paradygmat badań. czas potrzebny do ukojenia dziecka. Aktywna konstrukcja – bardzo intensywnie się zmienia.

. W.Rola stabilności sytuacji rodzinnej . . . Zależy od charakterystycznego typu wychowania – dążenie do niezależności dziecka. jako dziecko). matki (-) – brak bezpiecznego przywiązania. przekazywanie stylu. pamięć rozpoznawcza 9-12) . Miaki) . 70% opornie.Wpływ innych czynników – normalna – 60-65%.ż.Temperament (koncepcja dobrości dopasowania) – Kadan. . USA – bezpiecznie – 60%. żłobek. Japonia – ok. własnej matki) – im więcej odzyskują wsparcia tym lepsze style przywiązania.Synchronizacja matka-dziecko Belski – matki zestrojone – dobrze wchodzą w interakcje. szybkie adekwatne reagowanie.04 Determinanty (czynniki wpływające na kształtowanie) Po stronie dziecka . Badania Fox – ambiwalentny wzór. Czynniki Kulturowe (Rossman.% dzieci przywiązanych bezpiecznie i niebezpiecznie.Matczyne uświadomienia umysłu dziecka – traktowanie dziecka. szczególnie na emocji negatywne. oporny – unikający. Psychologia rodziny. .właściwości temperamentu.Jakość/styl interakcji (osobowość) – cechy matki predysponują do wchodzenia w określona styl interakcji. uspołecznienie. Ważne! Wysoka podatność na dystres + matka sztywna = współwystępowanie = pozabezpieczane przywiązanie.test obcej sytuacji . Najpierw się wycofuje a potem określa dziecko. trwałym. – „Jeśli czegoś chce muszę głośno krzyczeć”. Temperament jest czynnikiem ważnym. gdy spotyka się z określonym temperamentem matki. jest chłodna. Matki unikające = trudne dziecko. Reaktywna neurologiczna – sytuacja lekko stresująca.03. dostępnością akceptacją dziecka = większa wrażliwość = przywiązanie bezpieczne. oporne – 20%. -Wsparcie ze strony innych (partnera.III – 17. ale przy zbyt słabym lub silnym nie wykryto związku z przywiązaniem. . nie reaguje. zmiana proporcji dzieci przywiązanych bezpiecznie. więcej unikowych. ale wpływa na przywiązanie tylko wtedy. Unikanie → nie reaguje.ż praktycznie zawsze i nie kontaktuje się ze światem. jako trudne. informacji.Wrażliwość Grassman – trafne interpretowanie sygnałów dziecka. wpływ czynników środowiskowych). Ważna jest interakcji w własnymi rodzicami (zależność) . Problemy u dziecka – brak rodziców.Matki dzieci unikanie i oporne – zachowują się inaczej. Oporne (Japonia) . pozostawanie samemu. Dobrość dopasowania – temperament dziecka i temperament matki = większy wpływ.Doświadczenia w relacji (status przywiązania) międzygeneracyjny.Zdolności meta analizowania Fonagy – określenia mentalne (nazywanie stanów emocjonalnych dziecka) .Im więcej stabilności tym lepsze przywiązanie. Model operacyjny.30%. Oporne→ matki na sygnały dziecka reagują w sposób niekonsekwentny – raz reaguje na to raczej na negatywne. – „Jeśli mam problem muszę poradzić sobie sama”. problemy matki – odejście ojca (praca.dziecko przebywa z matką w 1r. . unikające – 10% Europa – Niemcy – unikające 65%. . jako podmiotu mającego umysł (na ile traktują.Rozwój poznawczy (poziom rozwoju – stałość przedmiotu. matka jest przedmiotem stałym. • • Po stronie opiekuna. ostatni kwartał 1r.Reaktywność Gonberg (pozwala przewidywać styl przywiązania) reakcja na dystres. .

model Ja pozytywny (bezpiecznie pewni) → Model innego negatywny. model Ja negatywny (zaabsorbowany) → Model innego pozytywny. Dorosły wzór przywiązania (Main) Wywiad więzi dorosłych. Jakość związku z rodzicami.Doświadczenia z rodziny pochodzenia:. Test lęku separacyjnego (8-12 łat) technika projekcyjna. kryterium emocjonalności i spójności. • Praca Hazan i Shavera (1987) model Kategorialny . model Ja negatywny (nieufny) Tendencja do unikania i zależności są najważniejsze. Podsumowanie – rola więzi w tworzeniu rodziny Stałość oddziaływań – wpływ stałe działa zmienia się z czasem. 20% . unikający (bardziej unikają innych). . model Ja pozytywny (odcinający się) → Model innego negatywny.3 – ufny (bardziej pewni.odporność rodziny na przejścia cyklu życia. jako styl przywiązania. Ok. . strata lub zerwanie wczesnych związków. najczęstszą sytuacją jest włączenie do konfliktu dziecka. Małżeńska harmonia rodziców. Czynniki wpływające na rodzicielską zdolność bycia bezpieczną bazą. Więź emocjonalna w dorosłości. wykorzystywana jest wtedy. Badamy styl reagowania (obca sytuacja) w różnych kulturach. → Model innego pozytywny. potwierdzając zarówno pozytywne jak i negatywne wydarzenia i emocji Ok. Autonomiczny Osoby opisują swoje doświadczenia szczerze i spójnie. ambiwalentny (bardziej neurotyczni). co sobie przypominają. są przytłaczające. zaprzeczenie negatywnych wydarzeń i doświadczeń lub lekceważenie ich znaczenia Ok.dysfunkcjonalna rodzina: triangulacja (w rozwiązywaniu konfliktów małżeńskich. . Zaspokojenie potrzeb.zarządzanie emocjami i regulacja dystansu w rodzinie . stymulacja. Zaabsorbowany Zbyt zaangażowane w to. Czynniki te mają wpływ bezpośredni na związek małżeński własny. klasyfikacji nie jest pewna. gdy do konfliktu wciągana jest trzecia osoba po to. Mniej niż połowa zachowało styl ambiwalentny. • Bartolomeu i Shovera (1998) model dwuwymiarowy. suche fakty.) .Charakterystyka dorosłego: model Innego. . Harmonia małżeńska – wynika z harmonii małżeńskiej rodziców. 60% Odrzucający (emocji) Jednostki odrzucają emocjonalną naturę wydarzeń z dzieciństwa. 20% 2/3 osób bezpiecznie i unikowo przywiązanych zachowało swój styl. model Ja. Życiowe stresy i sieć wsparcia. (Bretetheroton i Waters 1985).Bielski – opieka żłobkowa – badania. Miejsce teorii przywiązania w koncepcjach procesów rodzinnych.międzygeneracyjna dynamika rodziny. mniej neurotyczny). przekazywanie w sposób niespójny. by rozwiązać dany problem lub w celu pokazania swoich racji.

Rodziny z dzieckiem w wieku przedszkolnym. Kontekst rozwoju. Rodzina z nastolatkami 6. . Rodzina z małym dzieckiem. Doświadczenie to materiał rozwoju (ma 3 aspekty): . które łączą związki: pokrewieństwa lub adopcji. Wykrywanie pewnych zaburzeń.Rozwój przebiega odmienne w różnych okresach rozwoju członków rodziny kontekst rozwoju. Duval (1977). .poznawczy Efekt aktywności .Tyszkowa. Z tego 60% . Rozwój to proces organizowania doświadczenia. Psychologia rodziny. Fazy życia rodziny Hymonich (1973) → dochodzenie przez kolejne fazy do stanu idealnego. w 8. Liczby łat w fazie – 1. + zjawiska nienornatywne. – Rodzina to układ wzajemnych stosunków (relacji) i interakcji (zależności) dwukierunkowe i przyczynowość cyrkularna – podejścia systemowego. Zasadnicze pojęcie obrazuje życie rodzinne → cykl życia rodzinnego.afektywny . 1.Rodzina działa na rozwój dwojako: stwarza warunki i przekazuje wzory i narzędzia.Rodzina.15łat. Rozwojowe poszczególnych faz życia rodziny. Faza pustego gniazda 8. Rodzina z młodymi dorosłymi. Pionowe stresory – przekazywane z pokolenia na pokolenie mity sekrety rodzinne. 4. ustawienie relacji stosunków u rodzicami pochodzenia. 2.rozwód.Czas oddziaływania rodziny z pochodzenia (generacyjna pochodzenia) VS prokreacyjna własna. Rodziny nie wybierają To instytucja To pierwotna grupa społeczna (ścisły bezpośredni kontakty oparte na wzajemności) Tworzą ją osoby. Para małżonków bez dzieci. 3.09 . Badania w ujęciu systemowym → cyrkularność zmian. Poziome stresory – rozwojowe związane ze przejściem do innej fazy. 7.wartościujący jednostki w .rekonstrukcja ponowna. jako kontekst rozwoju Definicje – Tyszkowa. Nakładanie się tych stresorów – daje szanse na wykolejenie się z rozwoju. co w momentach przyjścia – trudniejsze. W – IV – 24. .03. Rodzina ze szkolnymi dziećmi 5. 3 – po 2 łata. Nagacjowanie ról obowiązków. To. To przyjście pomiędzy fazami. sposoby opracowania doświadczenia. 7 -15łat. Faza starzenia się pary na emeryturze 50% . 2.

badania brytyjskie (Lamb. Faza rodzicielska okresu szkolnego – rodzice. ustawienia kontraktów z rodzinami pochodzenia. 3. . Duży procent rozwodów w pierwszej i drugiej fazie jest skutkiem nierozwiązanych zadań 1 i 2. Lewis) Zbiór zachowań.styl wychowania. związana u określoną pozycją w grupie. 3.postawa rodzicielska . . Parke. 5. Faza małżeńska wtórna – rola dziadka/babci. Zależy od wieku. . Przepisy kulturowe.wymagania fizyczne – brak snu . 5. szkolne 1 2 3 4 Okres wchodzenia w rolę rodzicielską (Sollie i Miller 1980) . 2. Bywa tak.koszty emocjonalne .Badania Janorowskiej . wtedy nakłada się z tymi fazami gdzie już są dzieci. dojrzałości emocjonalnej. 4. 2. Przykład wykorzystanie wiedzy i rozwoju na różnych etapach życia rodzinnego. Skrajność przeżyć emocjonalnych. Urodzenie 1-go dziecka. 4.1. samorealizacji. Cele rodzicielskie wiążą się z celami właściwościami gatunków oraz czynnikami kulturowymi. 1.napięcia w relacji małżeńskiej Zaczernianie obrazu w mediach. .atmosfera rodziny I Rola matki i ojca. Oddziaływania (wpływy rodzicielskie): podstawowe pojęcia.systemy przekonań rodziców. niechęć rzutowania się w przyszłość. Zadowolenie z małż. Faza rodzicielska okresu przedszkolnego podejście roli rodzicielskiej. Faza małżeńska pierwotna – powstaje rodzina – negocjowanie ról i obowiązków. Jakość relacji małżeńskiej/spadek zadowolenia. że pierwszej fazy niema. Faza rodzicielska okresu dorastania – konflikt tożsamości/kryzys środku życia.rola matki i ojca . . .ograniczenia możliwości . jako modeli – jak obowiązki muszą być specjalne. Rodzina chaotyczna – niemowlęctwo rodziny Rodziny pośrednia – na poziomie małego dziecka Rodzina normalna z konfliktami i problemami Rodzina z rozwiązanymi problemami Rodzina idealnie niezależna Etapy rozwoju rodziny Ziemskiej.specyfika roli – specyfika przekonań. 1 i 2 fazy. zapewnienie dziecku przeżycia. Konflikty przed dzieckiem. wykonywana w 1-ej.

Cechy dziecka i rozwój dziecka . Im leprze wykształcenie tym lepsza i wyższe podobieństwo w pełnieniu roli. rola rodzicielska – ważne są zasoby rodzica Praca zawodowa kontekst pełnienia roli jest bardzo ważny. Niema zachowań. choroby dziecka. Indywidualne Cechy dziecka osobowość Sieć społeczna ROLA RODZICIELSKA Praca zawodowa Rozwój dziecka Doświadczenia wpływają na osobowość. że robią i wykonują roli. które byłyby charakterystyczne dla roli ojca. ale nie zaspokaja potrzebę bezpieczeństwa. Sieć społeczna.trudny temperament. zaburzenia. (Fromm – matka – bezwarunkowa miłość) ojciec – warunkowa.Rola matki Interakcja werbalna Więcej zabawek Mniej ruchu Łagodnie Rola ojca Interakcja fizyczna Mniej zabawek Więcej ruchu Stanowcze Percepcja roli: pytania do matek/ojców dzieci. • Obserwacja interakcji (Field 1978) predyspozycje kobiet i mężczyzn do pełnienia roli rodzicielskiej. Zmiany wynikają z rozwoju dziecka Rola podstawowego opiekuna nie jest określona przez płeć. . Zachowania kontrolujące – pełni matka więcej niż ojciec. Ojcowie uważają. negatywna postawa wobec dziecka.p – badania nad matkami wychowywanych w domach rodzicielskich – 1/3 chłód. Relacje małżeńskie n. Model rodzicielstwa Belskiego (1984) Relacje małżeńskie Dosiwiad. – ale w oczach matki i dzieci nie robią. co matka. Robi to samo.

• Czynników odpowiedzialnych za rozwój. jeśli nie miały doświadczenia interpretowały poprawnie. Rozwój dziecka wraz z wiekiem dziecko modyfikuje zachowanie rodziców. – jaka rola genom/środowiska w rozwoju dziecka.źródła przekonań – historia własna rodzina (doświadczenia w wychowaniu) . jak rozwija?). Jak długo czasu spędza z dzieckiem? • Obserwacja podczas karmienia – mężczyźni także wrażliwe na sygnały dziecka. Systemy przekonań nie zawsze są świadome (własne rodzice).nad osobowością. aktywne (wpływa na rodziców). ukierunkowująca zachowania rodziców. • Pomiar psychofizjologiczne (Berman) pokazywane płacz i uśmiech dziecka – wskaźniki fizjologiczne. • Rola samego rodzica w procesie rozwoju Te teorie kształtują oczekiwania rodziców wobec dziecka. uczuciowa. (chłopcy mniej empatyczni i mniej reagują na sygnały) Systemy przekonań rodziców . .Badania Blachów (badania podłużne . .natura przekonań. 3 składniki postawy rodzicielskiej: myślowa. działaniowa. . 2 3 Systemy przekonań → działania → rozwój. Wpływ przekonań na zachowania rodziców (obraz własnej osoby) Związek przekonań z rozwojem dziecka. Nawet. nastoletnie matki. uczuciowa. 3. Najważniejsze.cechy i zasady rodziców (Badania Downy) – 4 razy więcej poddanych deprywacji miała styl ubogi pełnienia roli. depresyjne matki. ale jeśli uświadamiane nie w pełni kontrolowane. Definicji: . jago zachowanie również wpływa na rodziców.) Deficyty w rodzinie pełnienia ról Model Vondry i Belskiego (1989) . dojrzewanie biologiczne (uczenie się). tak będzie wychowane. – jeśli brak zgodności przekonań to w wieku 3 łat doskonały predykator przyszłości małżeństwa – niezgodny = rozwód.postawa to nabyta struktura poznawcza. 4 pytania badawcze na temat przekonań Shaffer. Rola społecznego uczenia się – (Berman o Goodman) brak różnic między kobietami i mężczyznami.cechy dziecka – trudne dziecko Postawa rodzicielska.względnie trwale nastawienia emocjonalne. zachowanie dziecka rodziców wychowawcze → system przekonań dziecka Jak spostrzegane dziecko. Objawy – nieprzystosowanie społeczne u chłopców w 13r.ż. Co się dzieje. (Kim jest. – kto opiekun a nie płeć. którym przepojone jest postępowanie rodziców. . ALE… 2.świadome teorii rodziców na temat: • Natury dziecka – czy jest bierne (lepimy z niego dorosłego).Badanie – 1 opiekun – ojciec zachowywał się jak matka. .kultura – styl poznawczy. gdy rodzina różni się przekonaniami? .

Przesadnie krytyczne 2.to tendencja do odczuwania dziecka. Władczy lub obojętny 6. Nieobecny i nieskuteczny 5. Trudno badać emocjonalny aspekt. Nadopiekuńczy Koncepcja Ziemskiej do badania postaw rodzicielskich. . Obiecujący 4. myślenia o nim i zachowania się wobec niego w określona sposób.Według Woititz Negatywne postawy – Rodzice: 1. Wymagający 3. Odtrącająca Óóó Akceptacja Dominacja Nadmiernie wymagająca Uznanie praw Nadmiern y Dystans Zrównoważeni e stosunków emocjonalnych i autonomia Nadmierna Koncentracj a Współdziałanie Unikająca Uległość Rozumna swoboda Nadmiernie chroniąca Unikająca – psychotyzacja zachowań Koncentracja – nerwicowanie dziecka Postawa rodzicielska kształtuje styl wychowania Pewne postawy(wymiar emocjonalny) kształtuje styl wychowania (behawioralne) ..

Nieadekwatne. Zwraca uwagę zarówno na plusy i minusy postaw. nadmierna swoboda. • Współdziałanie – zaufanie do dziecka wzrasta wraz z wiekiem. brak szacunku. przyspieszanie rozwoju. Są postawy cząstkowe. nadopiekuńczy.03. . kary. adekwatny stosunek do aktywności dziecka. Kontinuum (wymiary) nie kategoryczne. • Odtrącająca – dystans do dziecka. • Dyktatorski – rozkazy.Psychologia rodziny. • Uznanie praw – dziecko w rodzinie równoprawny członek. współdziałanie z dzieckiem. demokratyczny czy liberalny) jest pewnym aspektem postawy. ciepło. idealne typy w rzeczywistości trudni znaleźć. racjonalne postawy dyscypliny. obiektywna ocena zagrożeń. permisywność). • Unikająca – przeciwna do współdziałania. odkupywanie się → łagodzi poczucie winy.09 Postawy rodzicielskie. • Odkrycie wymiarów permisywności – restrykcyjność. niezadowolenie z dziecka. Maria Ziemska Wymiary: dominacja a uległość (autonomia) i nadmierny dystans i nadmierna koncentracja na dziecku (zrównoważony stosunek emocjonalny). który w danej rodzinie określa metody oddziaływań wychowawczych i decyduje o ich ilości i jakości. Postawa faktyczna a spostrzeganie postawy przez dziecko (Test Antony i Bene – jak dziecko spostrzega postawę rodzicielską) Pozytywny wymiar (akceptacja. żądania. Różna nasilenia cechy. narzucenie autorytetu. jako dziecka. opieka nie ogranicza swobody. przyjemność. unikanie kontaktu.wrogość (Moccoby i Martin). zaniedbywanie dziecka. zaniedbujący (wrogość. Postawa wiąże się ze stylem. Plusy teorii Ziemskiej. uznanie praw) • Akceptacja – przyjęcie dziecka takim. różne połączenia różnych cech na wymiarach. traktowanie. wytłumaczenia. Badania typów wychowania. zaobserwowanie zdrowiem dziecka. a nie tylko klinicznych aspektach (tym różni się od koncepcji Wojwits). Źródła pochodzą z badań empirycznych. reguły niepozwalające swobody. albo dotyczy to rodzin gdzie 2 rodzice reprezentują różne style wychowawcze – powoduje brak spójności. jakim ono jest. niechęć i brak akceptacji (zab psychotyczne). autorytarny (wrogi. zaspokojenie potrzeb. W – V – 31. • Nadmiernie chroniąca – niedocenianie możliwości. restrykcyjny) Przetacznikowa – styl niekonsekwentny – rodzic zmienia swoje techniki wychowania. • Nadmiernie wymagająca – wzory. Ale styl(autokratyczny. Zależność wymiarów – 4 style według Shaffera – 1959 Demokratyczny. • Wywiady • Kwestionariusz – pomaga określić system.

Pobłażliwy – permisywnie uległy. Nie tylko akceptacja. brak wymagań i brak pozytywnego stosunku Diana Baumird (1979). kontrola = zachowania brutalnie agresywne u dziecka. Włodarski) Funkcje wychowania. dojrzałość wymagań. (Mechanizmy przekazywania). 2 – płeć dziecka. obojętna. silna kontrola (nie karząca). Atmosfera wyznacza postawę.Wysoki Poziom akceptacji. troska. nadmiar emocji i problemów. Atmosfera (Obuchowska) – 2 rodzaje. stawi wysokie wymagania przy wysokiej akceptacji dziecka. Przetacznikowa. brak wymagań i silna akceptacja dziecka Obojętny – niezaangażowany. 4 sposoby transmisji wychowawczych.adaptacyjna. jasna komunikacja przez odwoływanie do autorytetu rodziców i do logiki. Zależności – korelacji. nauczenie (sfera poznawcza). ale u wykazanie troski . • Odtrącająca – zaniedbujący. uległość = u dziecka wykształca się nieumiejętność wyznaczania celu. Niski Wysoki . a postawa kształtuje styl. minimalna kontrola. ukierunkowanie na cel = dzieci pewni siebie. Niski Styl autokratyczny – nadmierne wymagania i niska akceptacja dziecka Poziom kontroli i wymagań Styl autorytatywny – najlepszy. Korzystna. 1. hałaśliwa.emancypująca (wyzwalająca) . Trzeba uwzględnić 2 czynniki: 1 – temperament. dyrektywność.to wywieranie wpływu na osobowość. duży dystans. niekorzystny. jasność komunikacji.socjalizująca . odpowiedzialni. rodzic ma wysoki poziom autorytetu. Wychowanie.4 wymiary .to całokształt oddziaływań wychowawców i środowiska na jednostkę (grupę) czy osobowość. • Autorytarny – siła. . opieka (sfera potrzeb) (Przetacznikowi. nie należy bezwzględnie wiązać te styli z cechami osobowości. granic (mniej twórczy). zwłaszcza w okresie dorastania nie interesują się dzieckiem. • Permisywny – miłość. Niekorzystna – napięta. zdolni do samokontroli. Stawianie wymagań i podanie zadań → kary i nagrody. Wychowanie – proces . depresyjna. Wg. Przekazywanie wzorów 2. • Autorytatywny – więcej ciepła. .kontrola.

Odnosi się do czynności. ale jest ważne samokierowanie do bycia taką osobą. Modelowanie – przyjęcie wzorca zachowań.Shaffer zestawiał swoje poglądy z badaniami i poglądami klasycznymi Zestawienie. Organizowanie sytuacji wychowawczych → poprzez rolę w rodzinie. Wychowanie.pojęcie kontroli (psychoanalitycy). W koncepcji Piageta – reakcja okrężna. Naśladowanie (czynności).jak dochodzi do socjalizacji. Przekazywanie systemu norm i wartości → internalizacja. . Skutki (przystosowania) i mechanizmy . jako proces socjalizacji – Shaffer Przekształcenie organizmu z biologicznego w społeczny. Są elementy naśladowanie i modelowania. 1. Natura dziecka Socjalizowanie Proces socjalizacji Rozwój . Sens zachowania Podatność Sprawność Motywacje Jeśli jest struktura czynności. . imitacja. Jakie czynniki sprzyjają modelowaniu po stronnie: Modelu Podmiotu Czynności -autorytet modela kompetencji. pojawia się wcześnie u bardzo małych dzieci – mimika. Narzucenie pewniej dyscypliny. Dla czynności. 2. rozwój moralny. Identyfikacja – (przyjęcie wzorów osobowych) bycie tyką osobą jak rodzice.3. powtarzanie nowoodkrytego efektywnego działania – samo naśladowanie. gesty. Klasyczne poglądy: początki procesu socjalizacji. sens tej czynności (sposób pośredni). jesz najprostszym ze wzorów. 4. Przekazywanie wzorów 3 sposoby. Jest przejrzysta to łatwiej jej 3.

do płci. których mają trudności z komunikacją. działań dziecka dopasowania adaptacji: się. Ten proces . udzielenie wzmocnień. Fałszywa akceptacja – rodzic niema prawa nie akceptować zachowań dziecka. . Rodzice narzucają – dziecko przeciwstawia się. Dziecko samo się rozwija w dobrego człowieka. To on prowadzi do uległości dziecka. długość oczekiwania odpowiedzi od dziecka) . . tworzenie warunków.Model pozostawienia pełnej swobody Przeformowania. tylko inne uzasadnienie. indywidualności mowy dziecka Aktywny narzucający wzór zachowania się Konfliktowo dyscyplinarna walka o władzę Hanan Parent Training Program – Dla rodziców. Rodzic jest najważniejszy.zabawa Dopasow. Zero odpowiedzialności Atmosfera permisywna Dojrzewanie. Model lepienia z gliny Bierność – biała karta Watson Kształtowanie.dopasowanie się do rytmu dziecka -dopasowanie się do rutynowych czynności dnia dziecka (interakcja twarz w twarz. (Gessel) Rola rodzica jest bierna. Liberalizm – bezstresowe wychowanie. dzieci. Aktywne Aktywne Dwukierunkowa Dwukierunkowa dopasowanie się dopasowanie się do zwrotność proces wzajemnej do działań rodzica. Bezpodmiotowe dziecko. Uprzedmiotowiony wychowawca – podporządkowanie się. Russo – rodzi się jest z natury dobre i rozwija się. Aktywne nastawienie przeciw rodziców Duża rola rodziców i dziecka. Rodzic powinien starać się nie przeszkadzać. Pozorna podmiotowość. pełna odpowiedzialność za skutki. Ayala Manalson – „it takes two to talk”. Samoregulacja. determinizm jednostki przed doświadczeniem Uczenie. Podobne zachowanie jak w powszednim modelu.to historia wzmocnień. Model konfliktowy Model wzajemnej adaptacji. You make the differense In halping zpur child to learn. Jak praktycznie można przełożyć teorię Shaffera.

pomagać . które podejmowane w celu zamiany aktualnego stanu (to są zachowania. W – VI – 07. Techniki dyscyplinowania według Hoffmana – • Wycofanie miłości – ignorowanie.nieobecny Jak się stać dopasowanym rodzicem? Droga 3 A .pasywne nieposłuszeństwo – 2 lata – odmowa opór bezpośredni. komentować. gniew i urazy.pomagać .poganiać negatywnego do . działania w sytuacji interakcji Warunki skuteczności: rodzice przyzwalają dziecku na 1 – stopień kontroli interakcji 2 – uwzględniają zainteresowania dziecka 3 – zapewniają cieplą i bezpieczną interakcją). podejmowane tu i teraz. . straszenie.targowanie się . interpretować. jako techniki kontroli rodzicielskiej: Jak dziecko staje się zdolne do samokontroli? • Typy naśladowania – (Kuczyński i Kochańska) – kompetencja społeczna – dziecko nie dopasowuje się do nakazów rodziców = świadczy o tym że dziecko osiągnęło poziom kontroli. . • Przejawienie siły – formy kar.pozwolić dziecku prowadzić .nieobecny • Pozytywny – Dopasowany (tune In perent) Psychologia rodziny.prosta odmowa . izolowanie dziecka. nie style. . narzucenia woli.negocjacje (targowanie + wymówki) Techniki kontroli rodzicielskiej – działania rodziców. • .poganiać Typy rodziców nie stałe. Learn. Sposoby i metody wychowania.nauczyciel .wymówki .opór bezpośredni .04. Jak się przystosować – Być F2F – naśladować.• Typy rodziców (negatywny) Kroki przechodzą od . u dziecka rodzi się strach przed karą.dodawać językowe określenia i doświadczenia.nauczyciel Dopasowanego . aby podzielić chwilę . (Posłuszeństwo i nieposłuszeństwo rozwijają się niezależnie od siebie).przystosować się do dziecka.09 Typy rodziców (negatywne) . Listen. Jak dać się prowadzić – Zasada OWL – Observe. podtrzymywać konwersacją używać własnych pytań.

• Teatr Dorosły – mistrz. zwykle te sytuacji są powtarzalne i mają cyrkularna charakter. dziecko → rodzić Rodzina w szerokim zakresie – zanurzenie w innych systemach Relacje cyrkularne i przyczynowość Cyrkularność – nie możemy ocenić ani przyczyn ani skutków – Talko sprzężenie zwrotne. – styl i jego wpływ na dziecko Rozumienie – • Wpływ wzajemny – Rodzic → dziecko. dystrybucja. treść. Strumień wzajemnych aktywności – współtworzenie. rutyna. jako interakcja. asymetria. • Scena – miejsce. (E.Indukcja – wyjaśnienie przyczyn. Rodzina – Od podejścia pajdocentrycznego do systemowego. Daje podstawy do realizacji schematu. wzajemna zależność (od dziecka wymaga się posłuszeństwa. niepoddane refleksji. reguły i zasady. dziecko .p. Rodzina. poczucie winy. Dziecko się uczy temu scenariuszu. sformułowane w formie oczekiwań.w obrębie trwałych układów są przewidywalne (typowość. przebieg. . • • Wpływ rodziców na dziecko – techniki kontroli i dyscyplina. umożliwia przewidywać skutki działań. na który składa się zdarzenia (sytuacji wychowawcze) współtworzone przez uczestników. czas.) • Scenariusz. – Skrypt – skumulowane doświadczenia. dlaczego wymaga się określonych zachowań. .to strumień wspólnej aktywności. Te wszystkie założenia wynikają z procesu – symbolicznego interakcjologizmu (fenomenologia). automatycznie aktualizowane. n. Indukcja zorientowana na moralny rozwój. Podkreślana rola wiedzy potocznej .uczeń Role cechuje – komplementarność. Zarzut – jest możliwe kształtowanie samokontroli u dzieci starszych. • Tu: Dryll – przywołuje Wygotskiego i Brunera. N. Najkorzystniejsza. Analiza pojedynczych czynników.p . Dryll) Specyficzny sposób wzajemnego oddziaływania na siebie osób o różnym statusie i określonych rolach. Jest to najlepszą technika.) Metafora – opisująca takie interakcji. . Organizacja tych badań – (Hoffmana) – oparte na wypowiedziach rodziców.wychowanie – zjawisko dynamiczne – strumień aktywności – możemy z tego wyłapywać kolejne zdarzenia i sytuacji.skrypt – dziecko trudne – realizuje się skrypt w kontakcie z dzieckiem. dlatego że pozwala opanować samodzielność. pytał jak się zachowują. odpowiednia działalność. Umożliwia przekazywanie reguł od nadawcy. jako • • • • • • Wychowanie. dlaczego jest ważne przeszczekanie zasady.

„skąd się biorą trudne dzieci” – 3 przykłady badań: .zachowujemy się w taki sposób. jaki spodziewamy. . . 5 Pytań – proszę mi powiedzieć. Efekt jedynaka – ani jedynak. przed tym określiły swoje dzieci. .Matka ma teorie życia niemowlęcia.) Mikroanaliza dyskursu Matki nie maja świadomości. Efekt ostatniego dziecka spadek – 6-7 p. różnicy w wieku . jako trudne – wynik . 2.średnia klimatu intelektualnego – maleje wraz ze wzrostem rodziny i narodzeniem kolejnych dzieci (im starcze dziecko tym większy II. bezrefleksyjnie i nieświadome. w jakiej sytuacji Pani się zachowuje…? Jak postępuje z dzieckiem? – Potem opis tej sytuacji. że mają trudne dziecko.grzeczny chłopieć – niezależny – 1 kompromisowe rozwiązanie . co potwierdza oczekiwanie. .model zlewania się – badania: Bellnonta i Morolli . że to jest trudne dziecko.średni wkład każdej z osób: 100+100 – strumienia rodziców się zlewają – stymulacja środowiska. .dorosły – zna scenariusz. Dryll. ale wzbudzają negatywne emocje u dziecka.wkład dziecka zwiększa się o 5 punktów Drugie dziecko wkracza w klimat intelektualny i spotyka się z stymulacją 52. 3. Trudne dzieci biorą się stąd. Poglądy Kohnstamm Adler – pojęcie detronizacji Czy ta sana rodzina tak samo wpływa na wszystkie swoje dzieci. Potwierdzanie oczekiwań (efekt Pigmaliona) Matki dzieci 10-11 łat podawały opia zachowań dziecka. Wzbudzenie oczekiwań. na ich cechy osobowości/kompetencje społeczne/na ich II Teoria Konfiguracji (łączenie strumień.To. że takimi widzą je i pragną je widzieć ich matki. zlewanie się).grzeczna dziewczynka – pogodna . że są reżyserami.wielkość rodziny. a pierwsze dziecko – 67. kolejność narodzin. odstają od zasady matematycznej.samospełniająca się obietnica. .• Reżyser . tym większa wielkość rodziny – rozwój intelektualny. przyjęciem kontroli nad dalszym jej przebiegiem. co matka odkrywa w zachowaniu dziecka w istocie sama współtworzy. 1. przedstawienie scenariusza.wiele kompromisowych rozwiązań. . .uwzględnienie statusu społecznego – im niższa pozycja zawodowa ojca. Zajonc i Markus .) . Majorilanks – teoria zupy – „odwrotna wielkość rodziny” ilość stymulacji spada wraz z wzrostem liczby dzieci w rodzinie. Markus i Zajonc • Kolejność narodzin a inteligencja. u kolejnych dzieci niższa inteligencja.oczekiwania zaktualizowane rozpoczęciem jakieś sekwencji zdarzeń. Emocje (niejasna warstwa konfliktu) i ich przepływ Technika rap-filfilling (Odpamiętywanie scenariusza.trudne dziecko – płeć nie ważna . ani ostatnie dziecko nie pełni rolę nauczyciela.potęga skryptu – moc skryptu w interakcji. Pozycja dziecka w rodzinie.

ewolucyjna) relacje w rodzinie i poza nią (systemowe. gdy takie zachowanie nie przynoszą skutku szybko zanikają. gdy zasoby nie pełne – rodzice bardziej dbali o starsze dzieci.nie traktuje.dziecko młodsze musi walczyć o uwagę/zasoby rodziców . badania psychokulturowe). które zajmuje tą pozycją. • Badania Judy. jako zachowania agresywne regresywne – to imitacja zachowań młodszego dziecka dla przyciągania uwago rodziców. .F.rywalizacja – (psychoanaliza vs. (Wpływają oczekiwania rodziców) • Idea pokrewieństwa dusz (Toman) – matki i ojcowie uczuwają się w to dziecko. bo mają większe szansy na przekazanie genów. wyjaśnianie dziecinnych i agresywnych zachowań dziecka starszego. tradycyjne. ocena kosztów naturalnych i czas.to imitacja – agresywne i dziecinne zachowania starszych dzieci. według badań obserwacyjnych . Jedynak (Kohnstamm) .analiza literatury: nie pozycja w rodzeństwie odgrywa rolę w kształtowaniu osobowości. otwarte na doświadczenie (w oparciu o BIG 5) -. . którą one zajmowały w rodzinie pochodzenia. jakiej jestem płci i jako kolejność i pozycją w rodzinie zajmuję Jak rodzice spostrzegają swoje dzieci? • Różnica w wieku/płci między dziećmi.stereotyp a wyniki badań: • Duża gotowość do współpracy • Mniejsza potrzeba kontaktów • Łatwość nawiązywania kontaktów z dorosłymi • Silna wola • Odporność na frustracje • Bardziej dojrzałe zachowanie (społeczne) • Większa odporność na brak przyjaźni • Mniejszy samodzielność (wśród dzieci młodszych) • Silne przeżywanie samotności.04. Zdolności kooperacyjne (my i inni mamy korzyści). W VII – 21. Wiek . wpływ jednego wybranego czynniki na osobowość jest trwała .rodzeństwo rywalizuje Ujęcie współczesne VS. Młodsze bardziej pomysłowe. .09 Kolejność narodzin a osobowość i przystosowanie społeczne.Adler – pojęcie detornizacji – źródła rywalizacji między rodzeństwem. altruistyczne pomocna.Psychologia rodziny.starci bracia i siostry bardziej konserwatywni i sumienni.Ernst i Angst (1983) . Badania Tyszkowej – • Uspołecznienie dzieci jedynych i mających rodzeństwo – zdolność do wykonywania czynności prospołecznych i motywacja prospołeczna (tzn. indywidualne). Regresja – mechanizm obronny u dziecka starszego. Założenie:.). lecz inne czynniki (relacje międzyludzkie. Silloway – Born to rebel (1997) oparł się o Darwina – dobór naturalny. W momencie. . Psychologia ewolucyjna. teoria socjalizacji grupowej. . . jeśli znowu będę mały rodzice mną zajmą. Dunn .

u dzieci niejednych – tendencje do współdziałania . „Zyski” z posiadania rodzeństwa. Wyniki – niema żadnych różnic w zachowaniach prospołecznych. – Początek rywalizacji: relacja pozioma jestem starszy i pionowa jak z rówieśnikiem. Dzieci jedyny – posługują się normą ogólną – „jest to grzeczne.równoważenie zysków i strat (dbanie o przyszłe interesy. Badania współczesne – W paradygmacie przywiązania – procedura obcej sytuacji – starsze rodzeństwo – bezpieczna baza dla młodszych W paradygmacie poznawczym – Judy Dunn – „rodzeństwo miłość.dzieci szkolnych 6-12łat. rozwój motoryczny i intelektualny – mocna strona • Emocjonalny słaba strona. wysoka potrzeba osiągnięć. – co się dzieje pomiędzy matka a dzieckiem przed urodzeniem drugiego dziecka. starcze dziecko reaguje na młodsze różnymi emocjami – dużo pozytywnych do dziecka. wysoki poziom aktywności. Konflikty pomiędzy starczym dzieckiem a matką – bardzo dyrektywna. Najmłodsze dziecko – samodzielnie rozwiązuje problemy • Rozpieszczenie • Niskie zaufanie do innych • Wyższa twórczość • Niezagrożone poczucie bezpieczęstwa . zmienia się ton relacji. dobór parami – wyniki – uprzywilejowana pozycja prowadzi do niskich wyników w aktywności prospołecznej Próby Bałeyowskie – dotyczące podziału i współpracy. – kto przyjmuje rolę kierownika. • Poczucie zazdrości. • Atrakcyjny i nieatrakcyjna przedmiot – jak się podzielisz – 3 próby + 3 próby współdziałania. Bliźniaki – • Wolniejszy rozwój mowy (matki nie zwracają się do pojedynczego dziecka) • Bliskie relacje • Podobieństwa w zakresie temperamentu • Izolacja od rówieśników (rozumienie siebie w parze a nie uświadomienie ze rówieśnikami nie konieczne) • Poczucie jedności VS. Inna motywacja – niskie wskaźniki rozumowania innej osoby a przywoływane siebie i swoich stanów. dużo agresji do rodziców. nienawiść i zrozumienie”. poczucie odmienności • Brak indywidualnego traktowania • Rozwój tożsamości Najstarsze dzieci – podatne na uczucie lęku – przeżywają silniej • Interesują się innymi ludźmi • Konserwatyzm. dlatego tak będzie dla mnie lepiej”. a nie do dziecka. tendencja do odnoszenia do siebie. Etapy rozwoju relacji – • Początkowa – zmiana tonu relacji z matką – agresja wobec dziecka • Budowanie przywiązania w rodzeństwie (50% starszych okazuje zachowania opiekuńcze) • Koniec 1 rż. Motywacja . • Trening zachowań opiekuńczych i empatycznych .większa zależność od innych. skłonności przywódcze. Ważne jest. uwzględniają kontekst sytuacyjny).

materia. dążą do złagodzenia. Funkcjonalne i strukturalne zasady do opisu przyrody i społeczeństwa. → Uporządkowane elementy – kompozycja elementów – części i składniki i sposób ich uporządkowania. → Granice – stopień wymiana z systemami. W – VIII – 28-04-09. ale trudno przewidywać jak relacje się ułożą. Konfliktowe rozmowy – wyjaśnienie Kiedy dzieci w relacji z rówieśnikami podejmują rozmowy bezpieczne. Lóudwic von Bertalanffy – 1954r. Brak przepływu pomiędzy systemem a otoczeniem otwartości systemu. czego dziecko nie zdobędzie w relacji z rodzeństwem kompensuje w relacjach z rówieśnikami → zachowuje się w sposób dojrzały. Zaczerpnięcie języka na teren psychologii (pewien moduł z języka innej nauki). trening do nawiązywanie bliskich związków. Wchodzi i wychodzi z systemu. Kiedy z siostrą/bratem – dążą do uwzględnienia swojej perspektywy. Hipoteza zbieżności – matryca nabyta w rodzinie przenosi się na inne relacji a Hipoteza kompensacji – to. relacjia w rodzeństwie w późnym dzieciństwie jest predykatorem obniżonego nastroju i trudnych zachowań w adolescencji • Relacji dorosłych braci/sióstr = doświadczenia z dzieciństwa. źródła w teorii cybernetycy. energia. moment powstania teorii systemów. . Właściwości systemów. Informacje. Dalsze losy relacji w rodzeństwie.• • • Wspólna zabawa w udawanie: pierwsze przejawy intymności (podzielanie wyimaginowanych światów) Poznanie rzeczywistości psychologicznej (Dunn) – pozycja młodszego jest korzystna – trening do rozpoznawania stanów wewnętrznych innych osób. → Systemy otwarte i zamknięte. Psychologia rodziny. niż w rodzeństwem. nie konfliktowe. • Okres dorastania – sprzeczne wyniki (wpływa płeć) • Związek. Rozwiązywanie konfliktów –Badania: dojrzalsze strategii w relacjach z przyjacielem. Jest czymś więcej niż sumą części. Ogólna teoria systemów. Był biologiem. między jakością relacji małżeńskiej a jakością relacji w rodzeństwie – konflikt pomiędzy małżonkami = konflikt w rodzeństwie • Stoker – wroga. Wymiana pomiędzy systemem a otoczeniem/ innymi → Hierarchiczne uporządkowanie. Początkowo biologiczny (maturalna) → socjologiczny (Lukmana). Każdy system jest częścią wyższych i niższych systemów (zawiera niższe systemy). kompromistyczne.

Wzory i schematy interakcji charakterystyczne tylko dla danej rodziny. w jaki sposób członkowie rodziny wchodzą ze sobą interakcje (Manuchin). Fielda). granice wewnątrz i zewnątrz rodziny. która mówi. I.relacje między członkami rodziny. 3) Granice – zdrowe: Jasne. Liczba członków i liczba relacji. 1) W obrębie rodziny możemy wyróżnić podsystemy (funkcje pełnione przez osobę).dynamiczna równowaga podstawowa zasada działania systemu. Namysłowaka – uporządkowanie podejść. . Niemy możliwości. nieokreślone – trudności z adaptacją. 2) Subsystemy . Zasada ekwifinalność . Źródła – Bartalanffy Różne podejścia – Komunikacyjne (Watslawiak. Cel systemu – dążenie do homeostazy . . Struktura rodziny – niewidziana sieć wzajemnych oczekiwań warunkująca sposób. daje poczucie bezpieczeństwa. półprzepuszczalne.rodziny splątane – (zmieszanie. przepuszczalne. Manuchin wyróżnia – funkcje granic: . klarowne. funkcje. . spowodować mogą całkiem różne rezultaty lub mogą być osiągnięty różnymi drogami. pokolenie. strukturalne (Minuchin). Są to wzory kulturowo uwarunkowane – rola ojca/matki. Satir. Struktura – urzeczywistnia organizacje.Trwałe – Koalicja – nadmierna połączenie 2 osób przeciwko komuś Każdy element należy jednocześnie do wielu podsystemów. jeśli jest problem nikt nie zauważa.komunikacja w rodzinie. Struktura wyznacza funkcje i ograniczenia. Satir – szkoła mediolańska). Pasuje do każdego systemu świata. koncepcja Olsona i podejście D. pozycje.ważne i tendencja do ich tworzenia jest naturalna. brak lojalności. że wychodząc z różnych źródeł można dojść do tych samych rezultatów.do podejścia odnoszą również: szkołą Mediolańską. Każdy funkcjonuje osobno. strategiczne (Erickson i Bateson). System Rodzinny. . co się dzieje u innych. aby ktoś z członków miał swoją przestrzeń. 2 Y= X -X ile relacji diadycznych/triadycznych – w zależności od ilości członków 2 Zmiana organizacji – „śmierć systemu” – nagła całkowita zmiana. Zasada ekwipotencjalności – zakłada. nikt nie wie.→ Struktura – elementy + relacje (właściwości elementów i ich cechy).rodziny funkcjonalne.rodziny niezwiązane – (sztywne). .Watslawiak. Są one różnorodne i wyodrębnione ze względu na funkcje płeć. Duvall. zatarte. pozostałe (Bowenowska szkoła. Organizacja – wyznacza strukturę (elementy + relacje pomiędzy nimi) zawiera części elementy i w jakie one wchodzą relacje. tu granice zbyt rozmyte. uwikłanie). . Komunikacyjne podejście . roli niejasne. II. Shaffer – system rodziny dąży do stabilności i do zmieniania się. . iż przyczyny pochodzące z jednego źródła. – jeśli granice wyglądają inaczej to rodzina dysfunkcjonalna. To autonomiczny i samoregulujący się system (struktura wyróżnia się we wzorach i relacjach wzajemnych zachowań).Dążenie (przymierza) – do określonego celu (cele są chwilowe) zakładanie przymierza do osiągnięcia celu lub na rzecz innej osoby .jest to zasada. Ujęcie systemowe. + Ujęcie rozwojowe E.

Narzędzia Fielda – badanie rodzina własnej i pochodzenia. brak mówienia też jest komunikatem. każda rodzina posiada osobowość. Określa zdolność rodzina do trzymania: spójności. aby występowały oba sprężenia.indywidualności i 2 . zachodzi walka o władze. zdolność do rozwoju i zmiany.III. dążenie do stabilności i zmiany. style rodzicielskie. (n. Ujemne – zachowanie status-quo – zdolność do zachowania stabilności. zaspokojenie wyłącznie potrzeby bliskości. 4 cechy – cyrkularność. reakcja na wydarzenia. Zaspokojenie potrzeb dzieci –1 . Tworzymy więzi we własnej rodzinie ukształtowane we wczesnych łatach w rodzinie pochodzenia. Model wzajemnych wpływów w rodzinie autorstwa Belsky’ego. ϒ Każda wymiana jest albo komplementarna (uzupełniająca się) albo symetryczna (przeciwstawienie się) 4 wadliwe style komunikacji . Hierarchia – granice między pokoleniami. Osobowości rodzin: → Rodzina związków – równowaga indywidualności i zaspokojenia potrzeby relacji z innymi. → Styl zjednywacza → Styl obwiniacza → Styk komputerowo-racjonalny – nie okazuje emocji. Władza i odpowiedzialność ma być jasna. Cyrkularność (Bateson) odrzucenie modelu linearnego (a → b → c…). → Rodzina władzy → Rodzina chaotyczna – potrzeba indywidualności zaspokajana niezorganizowanie. V. złożone słownictwo. ϒ Komunikacja następuje .digitalnie (werbalne) i analogowo (niewerbalne). stałości.Satir. 5 komunikacji w rodzinie – Watzlawik (1967) ϒ Nie można się nie komunikować – każde zachowanie jest komunikatem. sztywność. całościowość. 5 osobowości rodzin na 2 wymiarach. Komplementarny – prowadzi do rozbicia systemu.przełożony. Rodzina przesuwa się na tych wymiarach. ϒ Każdy komunikat ma aspekt treściowy i relacyjny – podwładny . przyczynowość kolista – to. atmosferę spójności. ϒ W relacji trwa nieustanna wymiana komunikatów. związek pomiędzy podsystemami. Równoważone obydwie tendencji – morfogeneza – dodatnia i morfostaza – ujemna (równowaga jest homeostazą – równowaga tych 2 tendencji daje homeostazę). Dynamizm – nieustanna wymiana informacją i materii.potrzeba relacji z innymi. → Rodzina opiekuńcza – nie patologiczna → Rodzina nadmiernie uzależniona – brak granic. Istotne.p. . co wzmacnia zachowania 1-go partnera (zaburzenie status-quo). przekazywanie odpowiedzialności dzieciom). co obserwujemy w interakcjach w rodzinie → pętla sprzężeń zwrotnych (Bateson) – 2 rodzaje – Dodatnia – zachowanie 1 partnera powoduje reakcje drugiego. Każdy element ma oddziaływać na całość. relacja w parze. Jesteśmy dorosłymi dziećmi i dzieciństwo nadał na nas oddziałuje. W ujęciu D. Fielda (osobowości rodzinne). nauczyciel – uczeń. IV. W ujęciu Shaffera – rodzina to system. a partnerzy mają tendencji do punktacji zdarzeń. Na zachowania 1 partnera 2-gi partner reaguje w sposób uzupełniający. – podwójna – deklarowana jedna hierarchia. a dominuje inna.

→ Koalicja – konflikt jawny – jeden z rodziców przeciąga dziecko za swoją stronę przeciwko partnera. przez objawy somatyczne dziecko podtrzymuje działalność systemu. 4 typy – skrajne/ umiarkowane. → Styl poprawny – wyrażanie uczuć i własnego zadania. chaos. A wówczas dziecko przeżywa konflikt lojalności. → Triangulacja – konflikt pomiędzy rodzicami nie jest jawny. – dziecko przejawia objawy.→ Styl męczyciela – odwrócenie uwagi od problemu na coś innego. → Obejście konfliktu przez podtrzymywanie – skupienie się na dziecku. Systemowe – obserwacja (przez lustro weneckie). Element sekwencji zdarzeń (fragment pętli sprężeń zwrotnych). splątane. 4 poziomy adaptacyjności – sztywność. /kto milczy/. Psychologia rodziny. 4 poziomy spójności: brak więzi. 3 wymiary funkcji rodziny: → Spójność – więź emocjonalna/stopień indywidualności. lecz na całej rodzinie. ale każda z rodziców dąży do zdobycia dziecka. 4 typy – gdzie wszystkie charakterystyki skrajne. – jako sposób utrzymania homeostazy. które nie chcą rozwiązywać własnego problemu (objawy: zaburzenia zachowania). n. kto robi docinki. Na co należy zwrócić uwagę? Kto mówi pierwszy/ najwięcej. /pod jakim kątem wobec siebie ustawione krzesła? Kto wchodzi pierwszy? . ustrukturowane. Model kołowy Ossona. → Adaptacyjność – stres rozwojowy/zmiany. na jakiś czas przechodzą od stanu podziału. Kozioł ofiarny – patologia całego systemu.p. → Komunikacja – ułatwia zmiany na 2 poprzednich wymiarach. → Obejście konfliktu przez atakowanie – atak na dziecko przez rodziców. W – IX – 05. Objaw. Rodziny stają się „skrajnymi ” stopniowo. decyduje na ile łatwo zachodzą zmiany na poziomu spójności i adaptacyjności. podzielone.05. (komu/ironicznie?) Jakie są sekwencje wypowiedzi? / Czy rodzina zdolna do meta komunikacji/do trzymania tematu? Które z ujawnianych uczuć są tolerowane? Kto jest faworyzowany/odrzucany? Jakie są gesty/ mimika/pozycje? Kto siada koło siebie. nieadaptacyjne nawyki Ujęcie fenomenologiczne wyraz cierpienia człowieka Ujęcie systemowe – oznaczony pacjent (OP) – nie skupia się na pacjencie. Rodzina dysfunkcjonalna – jak zrozumieć objaw? Psychoanaliza próba poradzić sobie z lękiem Behawioralna objaw jest objawem pacjenta. elastyczność. powiązane. Wyraziciel patologii całego systemu. Wyróżnił 16 typów rodzin – 4 typy – umiarkowane/środkowo umiarkowany poziom spójności i adaptacyjności. do stanu więzi. Metody badań rodziny. /kto na uboczu. Proces tworzenia się trójkątów (Manuhin) – cel i sposób powstania.09.

Czym jest rozwód?  Uraz psychiczny. Okres krytyczny – nieprzystosowanie w dorosłości. że nienawiązanie więzi w dzieciństwie koniecznie skutkuje występowaniem psychopatii afektywnej. → Psychoanaliza i etolodzy – (Frojd i Ericson) nieodwracalne i trwale ślady zdarzeń z dzieciństwa wpływa na rozwój zburzeń osobowości. trauma (w odniesieniu do dzieci) → Stres → Kryzys psychiczny → Sytuacja trudna (zakłócenia oczekiwana wobec dalszego losu małżeństwa. → Im silniejszy konflikt tym większe ryzyko zaburzeń → Problemy z zachowaniem u dziecka na długo zanim nastąpi rozwód. zagrożenia – samotność. stosunków rodzinnych. Dowody empiryczne (Emry.Jak zmienia się bliskość? Metody stosowane wobec poszczególnych członków.  Symboliczny rysunek rodziny – pozwala zaobserwować relacji w rodzinie. Dwa rodzaje czynników: → Ostry stres (utrata rodzica) → Długotrwale doświadczenie traumy / Idea łańcucha – atmosfera konfliktu – traumatyczne. podłużne. badania Błoka. Związek zależności pomiędzy przyczynami i skutkami – pas transmisyjny – Shaffer. przeciążenia – uniemożliwia zaspokojenie potrzeb) → Ważne wydarzenie życiowe – Według skali Hormsa w kontekście stresu II miejsce – 73p. Wallernstein. Hetherigton) → Rodziny pełne z konfliktem i bez (więcej dzieci zaburzonych) → Rodziny rozbite bez konfliktu i pełne z konfliktem Gorze przystosowanie i większe prawdopodobień stwo objawów → Utrata rodzica z powodu rozwodu większe prawdopodobieństwo objawów / śmierci (brak dowodów). Schematyczne przedstawienie rodziny. których rodzice się rozwodzą. Ułatwia postawienie hipotezy dotyczącej problemy. Negatywne skutki i ich nieodwracalny wpływ na funkcjonowanie w dorosłości. Doświadczenia społeczne i jego następstwa. Co w doświadczeniu rozwodu wpływa najbardziej negatywnie? → Konflikt w czacie – po i do rozwodu. . ustawia pozostałych osób względem siebie – świadczy o dyskomfortu. Antoni-Bene)  Test rysunku rodziny(Lormana według Braun-Gołkowakiej)  Genogram (Lamarre-Armound) w lekturze  Rzeźba rodziny – Dawida Kantora – osoba najmniej mówiąca.  Kwestionariusze  Skale postaw rodzinnych (Ziemski. brak. → Współcześnie – (Hinde) – brak dowodów na to. uszkadzające u dzieci.

zmiana sposobu i jakości pełnienia roli rodzicielskiej – niekonsekwentne – wzrost dyrektywności. że jest konflikt. niejasne. wyobrażenia dotyczące roli mogą się stać odmienne niż wcześniej → Osobowe – odmienne systemy wartości małżonków. → Różnorodność skutków – (temperament. wiadomo o co chodzi. finanse.p. zmiana w okazywaniu uczuć → nadopiekuńczość / nie okazuje uczuć. → Wałka o rolę w małżeństwie → Cechy samych małżonków – Beck – obszary.Konflikty małżeńskie Konflikt wewnętrzny (interpersonalny) a zewnętrzny Konflikt ukryty/jawny (zależy od poziomu werbalizacji lub uwewnętrznieniu konfliktu) Integrujące/dezintegrujące małżeństwo (Ryś. 1999) Konflikt dotyczy konkretnego faktu. odsuwa się. nieporozumienie. modelowanie agresji) i → Pośrednie . w których dochodzi do konfliktów (wolna czas. Wyciszenie. Witkowski 1995) Fazy: 1. włączenie się PP – analiza 4. radzenie sobie ze stresem: 9-12 łatki) . zaburzenia regulacji emocji) Wywiady i badania obserwacyjne – → Skutki bezpośrednie – pobudzenie emocjonalne. Wrogość do kulminacji 3. Dzieje się. Spór. pozytywne rozwiązanie – satysfakcja stron. co złego 2. – Rozbicie Konstrukcyjne i destrukcyjne (Tawiańska) Dynamika konfliktu (Chelpa. Może dojść do porozumienia Źródła konfliktu (Godorowska) – → Nieprzygotowanie podjęcia roli matki. oboje rodzice uczestniczą w rozwiązywaniu konfliktu. tylko jedna strona pokazuje. dzieci) – Rostowski 1987 – 3 pozioma Analiza źródła konfliktu → Behawioralny – zachowania → Normatywny – roli małżeńskie. Reakcje dziecka na informacje o rozwodzie: → Złość → Godzenie rodziców → Depresja → Akceptacja Badania laboratoryjne – (n. jaki i o co konfliktują. Cunnings) – symulowany konflikt prowadzi do wzrostu wrażliwości (wzrost reaktywności.

ale następują znacznie później. poszycie izolacji. chęć współdziałania stron. nakłada się rozstanie emocjonalne – procedura złożona. Zadania stawiane przed dzieckiem. Rozwód od zależności – odzyskanie psychicznej autonomii – rozwód oznaczy nową definicją siebie. nie jest to decyzja dotycząca 1 osoby. z którym się utożsamia.2 łata. Okres decyzji – podjęcie i utrzymanie decyzji. Na ile ta decyzja jest dojrzała i utrzymana? Dojrzała – odpowiedzialność. powrót do nazwiska Panieńskiego. Rozwód społeczna – status osoby rozwiedzionej. zapanowanie nad chaosem). Mężczyźni – strategii unikowe i poznawcze Etapy przystosowania się do rozwodu . Psychologia rodziny. upokorzenia. Rozwód ekonomiczny – ustalenie podziału dobór. podstawowy opiekun/dodatkowa opiekun. aż do poczucia niezależności w dorastaniu).po 2-3 łatach dochodzi do psychologicznej równowagi → → → → Badania Polpy . jest tu trudniejsze dla młodszych dzieci. Dzieci. Okres negocjacji – opieka nad dziećmi. Rozwód rodzicielski – ustalenie opieki nad dzieckiem. stanu równowagi. W X – 11.Większe koszty ponoszą kobiety – strategii radzenia – psychofizjologiczne i emocjonalne.09 → → → → → → Rozwód jako proces. próba operacjonalizacji – poczucie ulgi po decyzji. z psychologicznego punktu widzenia potrzeby materialne – emocjonalny związek z przedmiotem.Wallestein. z czym poradziły. Rozwód psychiczny . ale silne emocje negatywne. • 1 rok Uświadomienie sobie przed dziecko realności rozbicia małżeństwa. Całościowy ogląd sytuacji – wiele aspektów. braku miłości lub stratami fizycznymi – przeprowadzka/ emocjonalnymi) Zaakceptowanie trwałości rozwodu (nieodwracalność. podział majątku. uświadomienie skutków.(Bohannan 1971) Rozwód emocjonalny – przeżywane przez rodziców i dzieci zróżnicowane emocji. Okres nowej równowagi . które doświadczyły rozwodu w okresie pre-adolescencyjnym traktują jak coś. frustracja silna związana ze zmianami. którzy nie do końca mogą się z tym poradzić (występuje myślenie magiczne. mówią wprost o rozwodzie.05. • Kolejne (wiele łat) Uporanie się ze stratami (zwłaszcza poczuciem odrzucenia. fantazjowanie. brak satysfakcji. .jak duży stres? / u której ze stron? . Rozwód prawny – formalny – konsekwencje psychologiczne są. Rozwód jako proces (Kressel 1986) Okres przeddycyzjalny – zmiana percepcji związku. skraca się czas nadziei . decyzji mogą być nie spójne. Konflikt lojalności u dziecka. samotność w stosunku do przyjaciół. samotności – przez kobiety odbierany przykro.zerwanie fasady solidarności małżeńskiej. 2-3 od rozwodu formalnego powrót do normalnego życia.5 a nawet 10 łat po rozbiciu rodziny rozwód jest dla dorastającej młodzieży najważniejszym wydarzeniem dzieciństwa.) Nieangażowanie się w konflikt rodziców i wznowienie rodzinnych zajęć (uzyskanie dystansu wobec dorosłych.

od 14-46 łat. niski poziom opieki z momentami nadopiekuńczości. • Badania okręgu Avon (O’Conner) – N=8617. . Międzygeneracyjna kontynuacja rozwodu – predyktor – negatywny klimat w rodzinie + rozwód = negatywnie rokuje związki tych osób. drażliwe. + skala Depresji – niskie poczucie wartości. Hetherington . wizja siebie. Model wpływu rozwodu na dziecko.wsparcie • Czynniki poza rodziną – rówieśnicy – ważny jest intymny bliski związek przyjacielski.Obniżenia kontroli i dyscypliny dziecka (wskutek podjęcia pracy) . • Czynniki rodziny – obniżenie statusu ekonomicznego po rozwodzie (stosunek matki do podjęcia pracy – czynnik modyfikujący -/+) .dzieci młodsze – mniej rozumieją.kombinacja czynników stresowych. częściowe przyjmowanie jaj roli). a nie duś kolegów. niedosyt sukcesów. . przewidywalność środowiska szkolnego. starsze – są bardziej zagrożone) i jak rozumieją i spostrzegają. mocniej i dłużej. jaką członkowie przypisują kryzysowi. przyjaciółka matki (zmiana ról w rodzinie. – czyli percepcja kryzysu przez dziecko i przez rodzica opiekuna – może być ujemne/dodatnie/ambiwalentne . wrażliwe. • DDRR – (obserwacje kliniczne) – poczucie zagrożenia. pocieszenie mamy. .Wiele czynników ryzyka – istnieje wiele różnych czynników wystąpienia zaburzeń przed i po rozwodzie. Okazało się.Ścieżki rozwoju – rozwód zapoczątkowuje wzorzec zdarzeń życiowych skutki rozwodu – wczesne opuszczenie domu przez adolescenta. znieruchomienie. niska samoocena. Co modyfikuje negatywne skutki rozwodu? Zestawienie czynników – Schaffer.3 grupy – • Czynniki dziecka . . Dziewczynki – pośrednio – problemy internalizycyjne – lęki.Osiągniecie realistycznej wiary w związki z innymi ludźmi. depresji. • Efekt śpiący (Rutter) – rozwód w genezie niedostosowania społecznego i zaburzeń nerwicowych. efekt śpiący.Skutki bezpośrednie – są istotnie mocne i głębsze. którym poddane było i jest dziecko (konflikty przed i po rozwodzie. uporządkowanie. zaniżona samoocena. są kontynuowane w dorosłości. skutki długoterminowe: .Płeć – (90% dzieci zastaje z matkami) – chłopcy reagują bezpośrednio – problemy eksternalizacyjne – zaburzenia zachowania buntownicze. ciąża wczesna. że wysoki poziom konfliktu wiąże się z prawdopodobieństwem występowania depresji. lęk przed intymnością. . status ekonomiczny) . trudności z regulacją emocji). M. lęk przed ryzykiem. poczucie winy gniew.Obecność lub brak dziadków – czynnik modyfikujący . były w ciąż – (kwestionariusz + wywiad+ dane demograficzne).Status rozwojowy dziecka (rozumienie (od 6 i wiek szkolny . sposoby wyjaśnienia nie tylko bezpośrednich skutków rozwodu 3 modele. jasna dyscyplina. Dorosłe dzieci rozwiedzionych rodziców – międzypokoleniowy przekaz rozwodu Skutki rozwodu. rozwój psychospołeczny – Peterson integracja pojęć (w lekturze) • Podstawowe pojęcie – Definicja sytuacji – stopień ważności. jako osoby zdolnej do kochania i bycia kochanym.Temperament i osobowość dziecka (dziecko trudne.Szkoła – konsekwentna.

jako dramat – definicja dramatyczna Nietrafna percepcja. Czynniki wpływające na poprawę sytuacji dziecka . średnie i późne dzieciństwo (3-9 r. Wsparcie społeczne. ϒ Przygotowanie dziecka do rekonstrukcji (czas od rozwodu. zwłaszcza ważna jest siła związku z rodzicem.g. Czynniki naruszające przystosowanie dziecka so sytuacji rekonstrukcji .Kierunek oddziaływania rozwodu na dziecko może być pozytywny. Duża represyjność norm do rozwodu (stosunek otoczenia). 3 kryteria: Osoba/y wprowadzona do rodziny (macoch/ojczym) Powód rozbicia poprzedniego związku (rozwód. który odszedł – idealizacja obrazu tego rodzica – nie sprzyja rekonstrukcji. Płeć – chłopcy. Rodzina zrekonstruowana. ϒ Stosunek rodzica naturalnego do relacji nowy rodzic-dziecko i do rekonstrukcji – zmniejszenie więzi z rodzicem biologicznym Specyfika rodziny zrekonstruowanej. ϒ Dobrostan rodzica – opiekuna ϒ Utrzymanie dotychczasowego stylu życia ϒ Unikanie zmian w życiu dziecka ϒ Nawiązanie pozytywnych relacji z macochą/ojczymem. śmierci) ϒ Cechy temperamentu i osobowości dziecka ϒ Wiek i płeć dziecka ϒ Obecność rodzeństwa ϒ Wiek i cechy osobowości rodzica nowego – określenie swojej roli. • Zdefiniowanie kryzysu przez dziecko: rozwód. • Relacja z rodzicem-opiekunem Jak rodzic definiuje i jak radzi sobie z rozwodem i swoimi uczuciami. Typy Prosta – macocha/ojczym Złożona – dorosła osoba + dziecko usankcjonowanie prawnie.Schaffer – w lekturze ϒ Zredukowanie konfliktu między rodzicami ϒ Regularne kontakty z rodzicem niespawającym opieki. trudności z zdefiniowaniem roli. Jak rodzic pełni rolę/często zwiększenie przymusu. taka w której nowy członek lub członkowie: zostaje dodana do systemu rodzinnego biologicznego powiązanego naturalniej więźnia rodzinną. Visherów  Jeden rodzic biologiczny poza rodziną (psychicznie realnie istnieje)  Było przerwanie więzi (rozwód) • .ż). śmierć) Posiadanie dzieci. ϒ Dziecięca percepcja sytuacji sprzed rozwodu (śmierci). – W. • Inne czynniki.Dobrowska. Wiek dziecka – szczególnie zagrożone dzieci w okresie preadolescencyjnym. ponownie założona. jakości małżeństwa rodziców przed i po rozwodzie. negatywny. brak konsekwencji – to prowadzi do nasilania kryzysu – wzajemnie pogarszający się cykl. ambiwalentny.

Formy opieki . czas pobytu określony. widoczna tylko na zewnątrz. ważne ustosunkowanie do rozwodu)  Mniejsza spójność (splątanie. gdy dziecka niemy Przyczyny umieszczenia w pogotowiu rodzinnym.płacówki opiekuńczo wychowawcze. Niespokrewnione z dzieckiem – • Zawodowe niespokrewnione z dzieckiem – opiekunowie wykonujące pracę odpłatnie. nowe roli. Związek z rodzicem opiekunem wcześniejszy niż z nowym Cechy powstania trudności (sprzyjające)  Złożoność struktury rodziny (niejasność granic. dzieci do 18 łat – 53000 Rodziny zastępcze – typy • Spokrewnione z dzieckiem – dziadkowie – (ograniczone prawa rodziców). rodzinne w domach dziecka . Krótkoterminowa forma opieki zastępczej – do 15 miesięcy. . – jeśli rodzic nadał mieszka z rodzicami jest to zmiana. Miejski ośrodek pomocy społecznej – ocena(motywacja. Typy pogotowia rodzinnego – nie więcej niż 3 dzieci. pomoc specjalistyczna. To jest celowe podjęcie pracy • Wielodzietne – nie mniej niż 3 dziecka i nie więcej niż 6 • Specjalistyczne – dla dzieci z problemami zdrowotnymi. – rezygnacja z wykształcenia) • Rodzeństwo rodziców.rodziny . adopcja – 6 tygodnie – dziecko oddawane do pogotowie rodzinnego • Sytuacja zagrażająca zdrowiu lub życiu dziecka • Z inicjatywy rodziców biologicznych. nie więcej niż 1215 miesięcy. od strony psychicznej – podkreśla się fakt. choroba) Zadania pogotowie rodzinnego. iż dziadkowe mają trudności do kontroli dyscypliny. • Pozostawienie noworodka w szpitalu – problemy zdrowotne. Jeśli dziadkowie zabierają dziecko – zmiany widoczne – jak dziadkowie poradzą? – Ocena zasobów fizycznych i zdrowotnych. W XI – 19.05.09 Rodzina zastępcza.instytucjonalne . /gdy ich opieka nie jest możliwa (n. zabezpieczenie finansowe i mieszkaniowe.rodziny zastępcze – długo i krótkoterminowe – interwencyjne. Psychologia rodziny. 2006 – liczba 37000. nowy podział zadań.p. + szkolenia i opinia ośrodka) /dobór kandydatów. zmniejszanie)  Skutki stresu rozwodowego  Brak wspólnej przeszłości  Konflikty lojalności (w stosunku do rodzica opiekuna)  Niepewność ( niejasność ról). • Pełnoletnie rodzeństwo – zalety – silna więź emocjonalna – minusy – przeciążenie rodzeństwa (n. władze rodzicielskie. Procedury kwalifikacji i zawierania umów z rodziną starająca się zostać pogotowiem rodzinnym – wynagrodzenie za bycie w gotowości na przyjęcie dziecka 80% stawki – nawet.p.

rodziny adaptacyjne bardziej spójne. Akt 7. jako spójne i adaptacyjne. Jako najbardziej wartościowa forma kompensacji sieroctwa społecznego. – jako 1 grupa – adaptacyjne i bardzie spójne.uznanie za własne cudzego dziecka: przysposobienie: to instytucja prawa rodzinnego. z perspektywy rodzica. której atutą jest częściowa lub całkowita zmiana przynależności rodzinnej poprzez jednorazowy akt prawny określony przez sąd. jeśli nie zachodzi to na interesy rodziców adaptacyjnych. /jeśli dziecko ma 13 łat – wymaga się jego zgoda Co najmniej 18 łat różnicy – rodzic-dziecko? Kandydacie – pełnoletni. Warunki orzeczenia adopcji. • Przysposobienie pełne – nierozwiązalne (całkowite) rodzice biologiczni nie znają nazwisk rodziców adopcyjnych . słaba komunikacja w porównaniu z ogólną populacją Adopcja – problemy psychologiczne.• • Opieka nad dzieckiem wychowanie Umożliwienie kontaktu z rodzicami biologicznymi/przyszłymi rodzicami adaptacyjnymi. lepiej oceniały ich komunikacją. Systemy splątane (Winogradska) – dorastające dzieci oceniały.zgadzają się na adopcję • Przysposobienie pełne – rozwiązywalne – może zostać rozwiązane. Okresy • Preadaptacyjny • Preadaptacyjny – orzeczenie sądu • Poadaptacyjny Prawnie – adopcja – usynowienie. Spokrewnione i niespokrewnione. zdolne do czynności prawnych i kwalifikacje osobiste gdy dwie osoby Ci muszą być małżeństwem. ale ze słabszą komunikacja (Gruca-Masik). Spadek tendencji do ochrona tajemnicy adopcji (nowelizacja prawa o aktach stanu cywilnego 1995) Rodzic adopcyjny a brodziec biologiczny – rola Cechy: . Badania nad rodzinami zastępczymi Motywacja rodziców (Telka 1999) Więź emocjonalna – spokrewnione Pragnienie stworzenia domy dla tych dzieci Warunki wychowawcze w rodzinach (atmosfera wychowania i jej skutki Kuczyński – trudności z kontrolą) Z punktu widzenia teorii systemów: . gdy rodzice biologiczni pozbawieni władzy rodzicielskiej • Przysposobienie niepełne – 2 rodziny maja te same relacji wobec dziecka. Rodzaje adopcji. Jawność adopcji Tajemnica adopcji. Jako proces – z perspektywa dziecka. jako konwencji praw dziecka w PL. Prawe dziecka do poznania naturalnych rodziców z zastrzeżeniem. Dla dobra dziecka Jest sierotą/rodzice wyraziły zgodę przed sądem/ zostały pozbawieni władzy.

adopcyjne – spełnienie oczekiwań rodziców. brak wsparcia społecznego. 1. dużo ciepła i chwalą więcej. Bagaż traumatycznych wydarzeń u rodzica (niemożność urodzenia dzieci) i dziecka (odrzucenie przez rodziców) 2. Przeszłość dziecka – zazwyczaj trudna 3. Trudności z ujawnieniem faktu adopcji Rodzice biologiczne mają łatwiej przechodzić przez kryzysy rozwojowe. → Odmienne przygotowania do pełnienia roli – mniejszy autonomia roli ( mało informacji o dziecku). chęć zostania rodzicem Mężczyźni – biologiczne – społeczny wzorzec. Ziemska – pełnienie roli macierzyńskiej – → Nadmierna koncentracja na dziecku → Nadmierna kontrola / reagowania → Presja na spełnienie oczekiwań/sukcesy Hopes – ochraniające i lękliwe. wymaganie udowodnienia. obniżony nastrój (zwłaszcza kobiety). Odkrycie własnej bezpłodności – może rzutować na dalsze życie 2. wstyd. nie mogą przewidzieć. Napięcie i lęk związane z decyzją o adopcji 3. upokorzenie) → Społeczne potwierdzenia roli (Bodzinky – społeczny stygmat – grozy rodzaj rodzicielstwa. wysokie wyniki w saklach kompetencji rodzicielskich. dobry status materialny → Z tak zwaną niepłodnością małżeńską – 90% → Odmienny początek rodzicielstwa: uczucia aż do przeżycia żałoby. że nadają się do pełnienia roli rodzica (emocji: bezradność. Kobiety – biologiczne – dawanie uczuć i opieki.→ Starszy. → Podsystem małżeński – zmiana w podsystemie rodzicielskim → Na ile system jest gotowy do przyjęcia nowej roli → Specyficzne problemy i kryzysy.Brak skryptu właściwego do rodzicielstwa adopcyjnego (Kirk) Teoria socjologiczna – trudności roli rodzica adopcyjnego – fakt – brak skryptu. ustabilizowana sytuacja zawodowa i ekonomiczna. deprywacja.Poczucie bycia gorszym z powodu niemożności urodzenia dziecka . lęki związane z widzeniem biologicznych rodziców. Kryzys tożsamości rodzicielskiej – nieprawność w roli rodzica akceptacja biologicznych rodziców dziecka. że nie mogą mieć swoje dzieci: niska samoocena. Harwas Napierala 6 cech specyficznych (jak u Eriksona) 1. adopcyjne – doznawanie i dawanie uczuć. U ojców: unikowe strategii → Motywacja do podęcia roli – Malewska 2003. dłuższy staż małżeński. Lęk przed odziedziczanymi cechami rodziców biologicznych. 4. nie znają innych rodzin adopcyjnych. . Kościelska – 3 kryzysy. Lęk prze odebraniem dziecka przez rodziców biologicznych 6. Jedna z przyczyn ukrywania swoich planów. → Brak rytuałów przybycia dziecka Po przybyciu dziecka do rodziny. co będzie. Poczucie mniejszej kontroli nad dzieckiem – mniejsze poczucie kompetencji oddziaływań 5. wina. Podjęcie roli .

że dziecko czegoś nie wie Stosunek do rodziny biologicznej dziecka – 4r. uznawanie różnic Rodzice adopcyjne nie to samo. – jeśli dziecko zadaje pytania rodzic odpowiada. napięcie rodziców) → Ujawnienie adopcji. . co rodzice biologiczne – społeczeństwo naciska że to jest to samo → Jeśli rodzice twierdzą. dochodzi do świętowania adopcji kolejnego dziecka Krytyka teorii Kirka (Kaye) – zbyt silne akceptowanie różnić nie jest adopcyjne. bo mają poczucie.ż – nie rozumie co to zaznaczy i na czym polega. ale sam nie inicjuje rozmów. często adaptują więcej niż 1 dziecko.Poszukiwanie rodziców biologicznych. Kościelska – tolerancja nieokreśloności roli i Motywacja nadmiaru – dla dobra dziecka – niski % Motywacja braku. → Aktywna komunikacja – odpowiada na pytania i domyślanie się niepokojów dziecka → Przesadna komunikacja – skupienie się na obawie. że są gorszymi osobami Kirk – teoria relacji adopcyjnych2 strategii radzenia sobie – zaprzeczanie. trójkąt adopcyjny Radzenie sobie z odmiennością rodzicielstwa adopcyjnego.Komunikacja na temat adopcji Argumenty za ujawnienie: → Prawo dziecka do poznanie prawdy o sobie → Trauma w sytuacji ujawnienia informacji ze strony osób postronnych (zamęt genologiczny .. Psychologia rodziny.Grotewant .okres adolescencji) → Niskie prawdopodobieństwo utrzymania w tajemnicy (sygnały niewerbalne. skupia się na aspektach uczuciowych. . że to jest to samo – radziły sobie przez zaprzeczanie → Jeśli akceptacja – radzą przez uznawanie różnic dziecka.09 .XII – 26. Badania polskie – Gutowska. 05. jako ochrona zdrowie psychicznego dziecka 4 rodzaje komunikatów z dzieckiem na temat adopcji (Grotewant) → Brak rozmów lub jednorazowe poinformowanie dziecka o faktach adopcji → Pasywna komunikacja.dużo pyta.adopcja otwarta – obecność rodziców biologicznych i adaptacyjnych – komunikowanie się.Akceptacja tej rodziny. jako naturalny przejaw szukania tożsamości . W . porzucenie oddanie. – jeśli rodzice chcą adoptować dziecko. lęk. 6 łat .

przekształcenie. Przygotowanie do adopcji – elementy psychoedukacji. niezorganizowana. oczekiwania – świadome. jak należy próbować oceniać – gotowość.motywacje. nieświadome. szersze środowisko. niezwiązana. kryzys tożsamości i problemy z rolą. niezdolność do reorganizacji. negatywistyczne. zmiany. Sztywna w pełnieniu ról – niezdolność do adaptacji pod wpływem zmian. porozumienia emocjonalno-mimicznego. brak szczerości na temat uczuć. brak hierarchii struktura władzy. które przeżyło porzucenie – objawy natychmiastowe i późniejsze). fazy choroby sierocej – protest. genetyczne obciążenia dziecka. Inne trudności. → Problemy z sobą. regresyjne – mogą pojawić się u dziecka. rozpacz. postawy rodzicielskie. Problemy po adopcji. Olechnowicz – oswajanie. Rodzina destrukcyjna – definicji – rodzina zamknięta an kontakty ze światem zewnętrznym (izolowana) Zakłamana/niewyrażająca urzuć – komunikacja – zablokowana. „lepienie się”. kształtowanie. → → → → → → → → → → → Okres preadopcyjny – rola psychologa. argumenty za i przeciw. relacji małżeńskie (gotowość do zmiany struktury). myśli że wszystko jest wspólne Nowość roli Lęk przed odrzuceniem przez dziecko Nadmierna wrażliwość na reakcje otoczenia Okres dorastania – „zamęt tożsamości” Rodzina alkoholowa. obojętność – skutki – lęki.Rola psychologa z różnych etapach adopcji Okres preadopcyjny – przygotowanie opinii o rodzicach. sprzeczności werbalnej i niewerbalnej komunikacji. motywacja. odrzucenie. tworzenie więzi poprzez trwanie w sytuacjach paradoksalnych – wrogość. realistyczność. konflikty małżeńskie. Cechy osobowości . → Problemy między małżonkami → Rozumienie relacji geny-środowisko → Jawność adopcji – problematyka. Fazy terapii dziecka z chorobą sierocą – Bielska. Chaotyczna – brak normalnej regulacji stosunków. Mediator pomiędzy – instytucją a rodzicem. • • • • Cechy zdrowej rodziny według Satir • Pozytywna tożsamość • Otwarte skuteczne komunikowanie się . Gwałtowność reakcji na nowa sytuację Problemy z odróżnieniem własności – dziecko po pobytu w Domie dziecko. (na czym polega choroba sieroca – jak reaguje dziecko. „Dobieranie” dziecka Przygotowanie dziecka Wiedza o przeszłości dziecka Zachowania sprawdzające.

jąkanie. pojawiają się zaburzenia emocjonalne u dzieci • Dezorganizacja życia rodzinnego. bezpieczeństw Osiągnięta cnota – nadzieja (na wzajemność) Kryzys – autonomia wstyd i zwątpienie Osiągnięta cnota – wola (siła woli) Wiek zabawy (4.Picie w celu złagodzenia lub zapobiegania zespołowi abstynencyjnemu (subiektywne poczucie skuteczności takiego działania) . okresy niepamięci) . Większość rodzin przewlekle zatrzymuje się w fazie 4 .trwały wzorzec zachowań u osoby uszkodzonej i u dzieci. próba interwencji. destabilizacja systemu rodzinnego od gniewnych uczuć „ochrona tego.Postępujące zaniedbywanie innych niepicie czynności (zainteresowań). Fazy przystosowania do życia w rodzinie z problemem alkoholizmu według Joan Jackson.5 r. koncentracja rodziny wokół alkoholu. Nie ufać – nie wolno ufać i opierać się na dorosłym.Objawy abstynencyjne – (częste zmiany upicia.podstawowa nieufność Bezpieczne. z co najmniej 3-8objawów przez miesiąc w ciągu ostatniego roku . • Wzrost izolacji rodziny. • „separacja” od alkoholika – rozwód • Reorganizacja rodziny i życie bez osoby uzależnionej • Alkoholik osiąga abstynencje. pogorzenie relacji.ż) .Silna. Dzieci – 3 nauki. • Incydenty picia. Świat jest haosem (zgubione dziecko.Picie alkoholu mimo wiedzy o jago szczególnej szkodliwości. nieracjonalność sposobów uzasadnienia picia . dziecko we mgle) Nie mówić – izolacja samotność Nie odczuwać – zamrożenie lub deregulacja uczuciowa Okres niemowlęcy – Erikson Kryzys – podstawowa ufność . zaprzeczanie problemu. natrętna potrzeba pożywienia alkoholu . nasilenie objawów u dzieci (moczenie się nocne. kontrolowanym świat.Upośledzona zdolność do kontrolowania picia .Objawy po odstawieniu substancji (fizjologiczne) . Przewidywalne. niewidoczne dziecko.Zawężenie repertuaru zachowań związanych z piciem alkoholu – 1-2 wzorców.Zmniejszona tolerancja na alkohol . rezygnacja z kontroli zachowań alkoholika i skupienie na rodzinie.• • Wzajemność Otwartość – połączenie ze światem zewnętrznym Alkoholizm • Zespół składający się. zaburzenia emocjonalne). powrót do życia rodzinnego. Brak ufności. . co mam”.

integruje rodzinę. • Maskotka (Błazen) – najmłodsze dziecko w rodzinie. psychiczna zależność od innych. jako reakcja na stres .) Kryzys: przedsiębiorczość – poczucie niższości Osiągnięta cnota – kompetencja Adolescencja Kryzys – tożsamość – rozproszenie (dyfuzja) tożsamości. bywa agresywnie nieufny lub nadmiernie zależny od złych wpływów środowiska./ Sposób na zwrócenie na siebie uwagi dorosłych. Pełni rolę mediatora. sukcesywny. (rodzina z niego dumny i szczyci się jego sukcesami). Stała walka i skandali interpretuje się. wrogości (w psychoanalizie – nieświadoma dominacja) Typ osobowości lub styl radzenia sobie – Jakson Styl komunikacji (komunikacja nie wprost. preferuje samotność nie interesuje się światem zewnętrznym. broni reputację rodziny na zewnątrz i stara się rozwiązać jej problemy wewnętrzne. – Woiwitz Choroba polegająca na biernym podporządkowaniu się alkoholikowi (przystosowanie się do…) Broun Zespół cech które powstały w dzieciństwie wskutek – mechanizmów obronnych co daje tendencje do wchodzenia w patologiczne związki. infantylizm • Zagubione dziecko • Ułatwiacz Współuzależnienie. które upośledzają zdolność inicjowania związków miłosnych. co się dzieje w rodzinie. wyręcza rodziców. niczego od nikogo nie chce. • Aniołek – ucieczka od trudności rodziny do świata marzeń fantazji. Opisywanie osób na których życie wywarł wpływ związek z alkoholikiem. jako: Choroba – walka skutek aktywnego zmagania się rodziny z alkoholizmem. tożsamość negatywna. Współuzależnienie. pozwala rodzinie odpocząć od problemu. uczynny. Ma ryzyko zaburzeń psychicznych w dorosłości.ż. – Mekodi. nadużycia alkoholu). aby odzyskać kontrolę nad piciem.) Interakcja w małżeństwie: negatywne przypatrywanie się sobie – wzorce kontrola – wymuszanie i unikanie Współuzależnienie – termin wprowadzony w łatach 70-ch w lecznictwie odwykowym. kontroli. opiekuje się • Wyrzutek (kozioł ofiarny) – stworzy mnóstwo problemów (w szkole kolizje z prawem. Żony alkoholików Tendencje do dominacji. jako forma protestu temu. musi działać i przetrwać) Osiągnięta cnota – celowość Wiek szkolny (6-15 r. Cena pełnienia tej roli – uzależnienia. • Bohater rodziny – starze dziecko. Osiągnięta cnota – wielkość 5 obronnych wzorów funkcjonowania – ogólne typy reagowania.Kryzys inicjatywy – poczucie winy (przymus do wykonania działań. Wyuczona autodestrukcyjne zachowania lub wady charakterystyczne. W rodzinie jest lubiany. Cena – niedojrzałość emocjonalna.

niezdolność do radości z zabawy Ostra bez istotna krytyka.09 Przemoc domowa • Definicja wązka. staje się agresywny.p nadopiekuńczość taż nie sprzyja rozwojowi osobowości dziecka).Osoba uzależniona i współuzależniona. . W-13 – 02. cielesnej lub psychicznej integralności lub wolności innego członka danej rodziny albo poważne zaszkodzenia rozwojowi danego osobnika. Przemoc symboliczna – niszczenia przedmiotów ważnych dla osoby • Rada Europy – 1986 – jakikolwiek czyn lub zaniedbanie za strony jednego członka rodziny wobec innych jej członków. Browne i Hebert – 1999 – zachowania krzywdzące mają 3 składniki: ϒ Afekt – gniew ϒ Zachowanie – zadanie bólu ϒ Intencja – wyrażenie krzywdy. Kontrola – alkoholikowi wydaje się. uczucie porzucenia). nadmierne poczucie odpowiedzialności. poczucie winy. konflikt. jago osobowości Zbyt szeroka definicja (n.06. jest zagubiony. trudności w nawiązywaniu związków intymnych. a partner popada w depresje. a partner stara się kontrolować alkoholika Koncentracje – alkoholik koncentruje swoje życie wokół substancji. poczucie odrzucenia. że kontroluje picie. zaprzeczenia nałogowi. Psychologia rodziny. kiedy osoba uzależniona wałczy z nałogiem DDA według Woiwitz – w lekturze Surowa samoocena Kłamstwo i nadmierna lojalność Trudność w nawiązywaniu związków i współpracy. a partner na problemie alkoholika Odstawienie . które zagraża życiu.negatywnie objawy po zaprzestaniu spożycia alkoholu. Poszukiwanie aprobaty Nadmierna odpowiedzialność DDA – według – Mellibrudy Alkoholicy Współuzależnienie DDA Kapitan tonącego okrętu Lęk (utrata kontroli.

nie tylko doświadcza przemocy. Wtórna faza – pogorszają się stosunki z otoczeniem zewnętrznym. dominuje poczucie winy. powoduje szkody (fizyczne psychiczne. powoduje cierpienia i szkody. utrata poczucie bezpieczeństwa. Wykształcenie rodziców a formy przemocy: ↑ wykształcenie – rozbudowana przemoc psychiczna. starsze dzieci mniej narażeni na maltretowanie. ale otoczenie nie wierzy w słowa ofiary. Cykl przemocy: Walker 1979. poczucie bezradności. psychiczne/społeczne. próby wyjścia z informacja o aktach przemocy. → Faza narastania napięcia: ukryta frustracja. zaburzenia narządów wewnętrznych. lub separacja od ofiary. przyjemność odczuwana przez ofiarę jest czynnikiem podtrzymującym cykl przemocy (u czasem cykle trwają coraz krócej). Zależność od płci i wieku dziecka. Formy maltretowania: → Wykorzystywanie: fizyczne (zespól dziecka potrząsanego – objawy. Trzecia faza – rola ofiary – odrzucona przez otoczenie. 2. Pierwotna faza – zaburzenie utrwalonych przekonań dotyczących świata i siebie. . przerzucenie winy na ofiarę. kto jest obiektem przemocy. W 80% rodzin z choroby alkoholową Badania Piekarskiej – 40% rodziców – stosują solidne kary dla swoich dzieci 80% ojców uznaje klaps za naturalną metodą wychowawczą. Millibrudy – intencjonalne naruszenie praw i dobór drugiej osoby. zespól uszny: uderzenie w okolicę ucha. Spada napięcie. których celem jest zwrócenie na siebie uwagi). które narusza prawa i dobra osobiste.) – zamierzona wykorzystująca przewaga sil. piętnowanie siebie. i jest tam winna. niezamierzanie.) Wiktymizacja – opis faz stawania się ofiarą. które uniemożliwia samoobroną. urazy głowy.Przemoc – według J. ale sama dręczy się psychicznie.) • PAPPR (państwowa agencja przeciw przemocy w rodzinie. symboliczne. zaprzeczanie trudności. Skutki – sytuacja uzależnienia ofiary od sprawcy. zespól munchausena – rodzice wywołują u dziecka pozorne zaburzenia. gniew. → Akt przemocy → Faza uspokojenia: dążenie do pojednania – faza miesiąca miodowego. (cel. skrócenie perspektywy czasowej (nie myśli się o przyszłości). – niewolnienie ofiary. które niezależnie od formy upośledza moc kogoś. 4 ważne powtarzające się elementy w definicjach – → Szkoda i cierpienie → Intencjonalność → Nierówność sil → Upośledzenie mocy (ubezwłasnowolnienie ofiary) Skała zjawiska. → Zaniedbywanie: umyślne (niewiedza rodziców o podstawowych potrzebach dziecka). materialne) i powtarza się w cyklach. (syndrom wyuczonej bezradności. seksualne. emocjonalne/krytykowanie poniżanie. 1. Grupa ryzyka to dzieci do 5 lat/chłopcy. lęk i gniew. przepraszania. 60-90% Krzywdzonych dzieci. Badania w krajach zachodnich i Polsce. • Według Sztandek – takie działanie. skazana na bycie ofiarą. prezenty. niedowierzenia ta są wtórnym zranieniem – występuje obwinianie siebie. maltretowanie ekonomiczne. działanie skierowane przeciw członkowi rodziny. ↓ wykształcenie – przemoc fizyczna. krwawienia gałki ocznej. 3.

emocjonalne. Modele kulturowe – przemoc wobec jednostki jest odbiciem przemocy w społeczeństwie (n. słaba opieka zdrowotna Psychiczna Seksualna Nadużycia Kazirodztwo.p przemoc wobec kobiet) Subkultury przemocy. zależności pomiędzy temperamentem a poziomem testosteronu. ograniczenia swobody. • Predyspozycja do bycia ofiarą – wcześniactwo. Ana lizy funkcji sekwencji zdarzeń (A-B-C). niska waga urodzeniowa. przedłużona izolacja.) → Wymiar szkód – od psychicznych do fizycznych. emocjonalne. • Psychodynamiczne – konflikty wewnętrzne – konflikt śmierci – 10% krzywdzących maja zaburzenia osobowości. nieatrakcyjność. A – intencje. • Skoncentrowanie się na jednostce – cechy osobowości. • Modele społecznego uczenia się (Bandura) – wzmocnienia społeczne. → Wymiar aktywności od biernego do czynnego → Wymiar związku od maltretowania wewnątrz rodziny na zewnątrz (ponowna wiktymizacja – dzieci są świadkami przemocy. Za strony osób dorosłych (wobec dzieci i współmałżonka) Ze strony dzieci (wobec rodziców i rodzeństwa) Ze strony dzieci i dorosłych (wobec starszych osób) Formy przemocy rodzinnej Fizyczna Czynna Przymus fizyczny. Teoria zasobów – (Goode) – niskie zarobki męża. Modele przemocy w rodzinie. złe warunki mieszkaniowe. . Modele psychologiczne. C – zachowania. napaść. niepełnosprawność dziecka.↑ poziom testosteronu u chłopaków. • Psychobiologiczne . zranienia Bierna Zaniedbanie fizyczne. B – konsekwencje. prostytucja materialne (namawianie przed 15 rż ) → Współwystępowanie różnych form przemocy. choroba. Zaniedbanie ochrona zaniedbanie przed nadużyciem. • Modele interakcyjne – (jednostka-otoczenie). ϒ Socjologiczne ϒ Psychologiczne ϒ Integracja tych dwóch. gwałt wykorzystanie. Przemoc strukturalna – ze względu na władzę i dominację (wobec ludzi chorych i niepełnosprawnych).Typy przemocy rodzinnej. maltretowanie Brak uczuć. Podejście systemowe ogólne – (Straus) – zaburzenie struktury autorytetu. Modele socjologiczne  Modele stresu społecznego (Gellis) – niska pozycja społeczna.

wysoka samoocena opiekunów.uważa. złość. poczucie zagrożenia. obciążenie dziedziczne – przekazywanie przemocy. że rodzice mogą bić swoich dzieci. 35% polaków uważa. Stres wywołany przez podopiecznych – cechy dziecka. Stres strukturalny – źle warunki mieszkaniowe. kiedy uznają to za skuteczna metodę wychowawczą. 8% . czynniki wywołujące – zaburzenie u rodziców. Sprzężenie zwrotne dodatnie • Model przymusów w procesach rodzinnych . • Model społeczno-interakcyjny (Bejski’ego). zerwanie więzi. ludzi młodych. 20% dorosłych przyznało się że jako dzieci doświadczały kar fizycznych. że nigdy nie powinno się stosować kar fizycznych wobec dzieci 50% . brak grupy wyparcia. Makrosystem – postawy społeczne. frustracja. Czynniki zapobiegające . kontrolowanie awersyjne. Ta teoria wywodzi się z teorii społecznego uczenia się. dziecko niechciane. Istotnie częściej popierają postulat o niestosowaniu kar fizycznych osoby. niska tolerancja na stres. interakcja rodzic-dziecko. wszyscy wobec wszystkich posługują się awersyjnymi działaniami. Poziom ekosystemu – wysoki poziom bezrobocia. Silvermen) Pierwszy opis przypadku molestowania seksualnego – Finklher 1979 Syndrom bitego męża – Steinmetz 1974 – (USA) pierwsza ustawa o profilaktyce przemocy. bez używania tłumaczeń. Poziom ontogenetycznego rozwoju.bezpieczne przywiązanie.czystymi kary fizyczne usprawiedliwiono • 15% . kontekst społeczny.• Frude – czynniki wyzwalające – bieda. skrypt poznawczy. Poziom mikrosystemu – interakcja w rodzinie . które nigdy nie doświadczyły ich w dzieciństwie. konflikt. kultura.interakcja między małżonkami.poważne bicie. 4. zaniedbania. Elementy TSU – czynny charakter uczenia się. Polska niebieska linia – do 1993 państwowy Instytut Higieny rejestruje szpitalne przypadki – około 200 przypadków rocznie Szyry strefa przemocy – ilość nierejestrowanych przypadków.Patterson Teoria wzajemnych przymusów w relacjach rodzinnych Pojęcie przemocy – surowe trzymanie się dyscypliny. Zespól dziecka bitego – (Kempe. trudne. niepełnosprawne. • • . u osób z wyższym wykształceniem. Stosunki pomiędzy opiekunami (stres. alkohol Modele integracyjne Wieloczynnikowy (Browne) 4 grupy czynników stresowych 1. modelowanie (dążenia do uzyskania wzmocnienia). izolacje. bezrobocie. Kary fizyczne są powszechne stosowane w Polskich rodzinach. • • Prawna zakaz stosowania kar fizycznych znajduje poparcie wśród kobiet. 80% Klapsy 25% bicie w twarz. W 18 krajach członkowskich rady Europy – ustawa o przemocy. kryzys małżeński) 2. + niekorzystne cechy dziecka – niechęć do dziecka – powoduje wzrost spirali konfliktów. Historia przemocy 1946 – John Caffey – złamania kości długich u niemowląt z krwiakami podoponowymi. chore. Relacja między dziećmi oraz relacje dziecko-rodzic – brak porozumienia 3.

osób starszych. Przekazywanie pewnego wzory zachowań dzieciom (1/3) . dzieci. rodzeństwa. Przemoc dorosłych w rodzinie – maltretowanie małżonka.Cykl rozwojowy przemocy w rodzinie. rodziców.