Leibnitz

jb

Copleston 2-4
Prawdy rozumowe a przygodne rozumowe: Konieczne znane z zasady sprzeczności lub tożsamości. Przykładowo prostokąt o bokach równych jest prostokątem. Prawdy rozumowe nie są prawdami egzystencjalnymi, znaczy że raczej nie potwierdzają nam istnienia czegokolwiek (poza Bogiem). Prawdy przygodne Znamy je na zasadzie racji dostatecznej. Znaczy to że jeśli A to B, to racją dostateczną dla B jest A. Konieczność absolutna a hipotetyczna. Wszystkie prawdy rozumowe są absolutnie konieczne. Natomiast przygodne s ą konieczne hipotetycznie — znaczy to że choć racją dla B jest A, to samo A jest prawdą przygodną i samo musi być umotywowane. Jeśli mamy C sprzeczne z D to racją dla nieistnienia D jest istnienie C, ale Bóg mógłby wybrać świat w którym jest D a nie ma C — w tym sensie nieistnienie D jest konieczne hipotetycznie. Prawdy przygodne są konieczne dla samego boga tylko. Problem wolności Boga i najlepszy możliwy świat najlepszy możliwy świat Ale jakąż rację miał Bóg do wybrania tego konkretnego możliwego świata? Ano taką że jest on najlepszy (taki w którym ludzie wybierają to co najlepsze). wolność Boga Ale jak to? Gdzie jest wolność Boga, skoro jego wybór był zdeterminowany przez powyższą rację dostateczną. Leibnitz wyróżnia konieczność logiczną, metafizyczną i moralną. I o ile pierwsze dwie niszczą wolę, o tyle trzecia nie. NIe jest tak by Cezar decydując się na przekroczenie Rubikonu był zdeterminowany logicznie czy metafizycznie — natomiast musiał być moralnie. Nie oznacza to jednak że nie był wolny. Tak samo Bóg. Nieodróżnialne substancje Nie mogą istnieć dwie różne (a nie różniące się niczym substancje). Jeśliby były dwie substancje nie różniące się Bóg nie miałby racji dostatecznej dlaczego jedna wywołuje inne skutki niż druga.
0 0

Disclaimer: Nie odpowiadam za adekwatność tej pracy Źródło: Copleston i lektury wymagane i ćwiczenia z p. dr Juśkiewicz

1

2 Monada Monada to substancja prosta. Nie posiada części więc nie może być rozciągła (wszak każdą rzecz rozciągła da się podzielić na dwie części). Nie może powstać inaczej jak przez stworzenie (bo nie ma z czego powstać), a ni nie może się rozpaść jak przez destrukcję. Monada jest aktywna — jest źródłem swych działań. Monada zawiera też materię pierwszą — czyli źródło bierności w swych działaniach, opór dla woli (dla aktywności). Materia pierwsza nie ma mieć związku z rozciągłością. Ciało Ciało to już agregat monad, tzw. materia druga. Zawiera w sobie aktywność i bierność. Entelchia pierwotna dusza (aktywność) Materia pierwsza pierwotna siła bierna Monada czyli proste złożenie tych dwóch Masa Materia druga — złożenie nieskończenie wielu monad. Istota żyjąca Ciało zdominowane przez jedną z monad. Harmonia Wszechświat jest harmonijny — każda monada jest połączona ze wszystkimi innymi, tworzą razem nieskończenie skomplikowany system zaprojektowany przez Boga. Percepcja a apercepcja Skoro monada odzwierciedla w sobie cały wszechświat to musi móc percepować, percepcja dla L to „Wewnętrzny stan monady przedstawiający rzeczy zewnętrzne”. Czym jednak różni się postrzeganie człowieka i psa? Człowiekowi dana jest jeszcze pamięć i apercepcja. Apercepcja to świadomość postrzegania i poznanie postrzegania. Pamięć to możliwość przewidywania pewnych następstw (uwaga: przewidywania empirycznego nie rozumowego). Rośliny tylko percepcją. Zwierzęta mają też pamięć, a człowiek ma do tego apercepcję.

Zasady natury i łaski
1 Substancja to byt zdolny do działania. Substancja prosta to monada. 2 Monady są niezniszczalne; co to percepcja i apercepcja. 3 Monada może być ośrodkiem działania innych monad, wtedy nazywamy ten konglomerat ciałem bądź maszyną. Postrzeżenia rodzą się w monadach za pobudzeniem innych monad i za prawami natury. 4 Każda monada jest żywa. Czucie to postrzeżenie (dążność) połączona z pamięcią, ciało którego monada dominująca ma czucie nazywamy zwierzęciem, a samą monadę duszą. Percepcja i apercepcja.

3 5 Postrzeżenia opierają się na pamięci skutków (lub faktów), nic nie mówią i przyczynach. Kryterium posiadania ducha jest możliwość poznania prawd koniecznych. 6 O rodzeniu się zwierząt. W nasieniu są małe zwierzątka. Ważne: istota powoli wymienia swoje monady żyjąc. Natomiast zyskuje (lub traci) prawie wszystkie naraz w momentach zwanych narodzinami i śmiercią. 7 Zasada racji dostatecznej. 8 Racja dostateczna istnienia wszechświata nie leży w łańcuchu racji dostatecznych jego części a w Bogu, czyli ostatecznej racji dostatecznej. 9 Bóg jako racja wszechświata musi posiadać doskonałość wszystkiego co w świecie. Niedoskonałość pochodzi w „pierwotnej ograniczoności tkwiącej w istocie stworzenia”. 10 Taki Bóg wybrał wszechświat najlepszy z możliwych. 11 Prawa fizyki są doskonałe. Racją ich istnienia jest przyczyna celowa — doskonałość jaką nadał im bóg. 12 Wszechświat jest najdoskonalszy z możliwych. 13 Wszystko jest powiązane ze wszystkim. Więc można z jednej duszy poznać cały świat, gdyby wydrzeć z niej to co się w niej objawia stopniowo. Postrzeżenia wszechświata przez dusze są mętne. Jedynie Bóg zna cały wszechświat wyraźnie. 14 W duchu jest więcej niż w duszy — jest on obrazem Boga. Duch nie tylko ma postrzeżenia Jego dzieł, ale też może je odtwarzać w małej skali (poznawać ??) 15 Wszystkie duchy uczestniczą w Państwie Bożym. 16 ?? 17 ?? - dalej też ?? Coś o Bogu. Nie rozumiem. Nie widzę związku z resztą pracy.

Monadologia
1-6 Monada 7 Monady są zamknięte — determinowane przez siebie. Nic się do nich nie dostanie i nie wydostanie. 8 Monady mają jakości. Zasada racji dostatecznej. 9 Monady się różnią. 10 Wszystko się zmienia 11 Zmiany te są z wewnątrz (bo do monad nic się dostaje) 12 Ale co się dokładnie zmienia? 13 Monady. Monady zmieniają się na nieskończenie wiele sposobów. 14 Postrzeżenie to chwilowy stan monady. 15 To co w monadzie prze do zmiany nazywamy dążnością.

4 16 Żłe ksero pól paragrafu nie ma. 17 Myślenie nie jest mechaniczne (ruchy hipotetycznej maszyny myślącej nie odzwierciedlałyby jej myśli.) Jest ono w monadzie. 18 Monada w aspekcie aktywnym to entelechia. 19 Dusza a Monada. 20 Człowiek sam doświadcza stanu w którym jest tylko monadą (nie zachowuje się jak dusza, czy duch). Stan ten to sen czy utrata przytomności. 21 Nie oznacza to że monada nie ma wtedy postrzeżeń, a to że nie jest ich świadoma. 23 Skoro ocknąwszy się z omdlenia przypominamy sobie coś znaczy że mieliśmy wtedy postrzeżenia. 24 Jest to stan monad gołych. 25 Zwierzęta mają zmysły i pamięć. 26-27 Co to pamięć. 28 Ludzie też często posługują się tylko pamięcią. 29 Ale to znajomość praw (możność ich poznania?) różni nas od zwierząt. Dlatego mamy też ducha. 31-32 Rozumowanie opiera się na zasadzie sprzeczności i racji dostatecznej. 33-39 Prawdy rozumowe a faktyczne. Skoro rzeczy są prawdą faktyczną dowodzi się je racją dostateczną (ostateczną racją dostateczną jest Bóg). 40-44 Bóg — stwórca. Prawdy rozumowe nie są egzystencjalne (nei powołują swych przedmiotów do istnienia). 45 Jeśli bóg jest możliwy musi istnieć. 46 Prawdy wieczyste nie zależą od Woli Boga a od jego Istoty. Prawdy faktyczne od zasady tego że ten świat jest najlepszy z możliwych. 47 Bóg jako pierwsza substancja prosta (coś jak jednia). 48-53 Przeczytać jeszcze raz. 54-59 Najlepszy możliwy świat. Dobrem jest rozmaitość monad (rozmaitość wszechświata) i harmonia. 60-62 Monada postrzega mętnie cały wszechświat. Dokładnie to czego jest dominantą (duszą, duchem). 64 Ciało + dominanta to żyjątko. Ciało + dusza — zwierze. Stanowią one rodzaj machiny boskiej. Każda ich część też jest machiną. 70 Każde coś ma swoją entelechię (dominantę). 71 Materia pierwsza. 72 O rodzeniu i umieraniu.

5 79 Dusza działają według praw przyczyn celowych. 80 Dusze i ciała to dwa zsynchronizowane zegary. Bo ze względu na prawa przyrody na ciała nic nie może poza ciałami oddziaływać. 83 Duchy są podobne do Boga 84-90 Państwo boże, etc.