List VII

jb November 8, 2006

Wstęp
List ten jest adresowany do przyjaciół przyjaciela Platona i zawiera on zarówno historię perypetii Platona i owego jego przyjaciela jak i porady dla adresatów.

1

Osoby:
• Dion — Przyjaciel Platona. • Dioznios — Władca Syrakuz.

2

Historia

Platon był świadkiem dwóch przewrotów w jego rodzimych Atenach — tzn. przewrotu pięćdziesięciu jeden, oraz kontrrewolucji o powrotu do starej formy rządów. Po pierwszym "Stare czasy wydały się złotem". A podczas obu cierpiało wielu. Osobistą sprawą dla Platona było uciskanie Sokratesa przez obie władze. Potem, nie wiadomo dla czego, wyruszył na Sycylię gdzie spotkał ludzi o ’innym spojrzeniu na świat’ — nie podobały mu się wieczne hulanki prowadzone przez Sycylijczyków. Pisze wręcz że Państwa takie skazane są nieuchronnie na ciągłe przewroty polityczne, wprowadzają tyranie, oligarchię, demokrację, zmieniając ustawicznej system rządów. O ustroju zaś sprawiedliwym i takim, który by darzył wszystkich równością praw nawet słuchać nie chcą. W Syrakuzach spotkał Diona — młodzieńca który wykształcił w sobie bardzo wiele cnót, i był nad wyraz podatny na idee Platona. Zostali przyjaciółmi. Platon wyjechał z Syrakuz. Dyktator Syrakuz umarł a Dion poprosił Platona o przybycie i pomoc w wychowaniu syna tyrana (Dionizosa). Platon posłuchał. Dion zostaje wypędzony. Dion wrócił i wyzwolił Syrakuzy. Ich mieszkańcy jednak potraktowali go tak jak Dionizos, a nawet gorzej — zabili go.

1

3

Filozof a Państwo

Dion zostaje oddalony z dworu Dionizosa. Platon zostaje. Wyjeżdża, potem wraca. W liście tłumaczy dlaczego: Lekarz, widząc człowieka chorego a prowadzącego zły tryb życia, winien nakazać mu zmianę przyzwyczajeń a nie jakieś leki. Nie powinien też pacjenta przymuszać do stosowania jego rad, ale tez nie powinien mu zadawać innych lekarstw o ile ten nie wdroży się w zdrowy tryb życia. Tak samo człowiek nie powinien leczyć Państwa o ile ono samo tego nie chce. To nie filozof powinien prosić głupców: "Słuchajcie mnie!", lecz oni winni go błagać: "Mów!". Gwałtu zaś niech nie stosuje wobec ojczyzny zmieniając przemocą jej system rządów. Jeśli bez mnożenia wygnańców, bez ofiar w ludziach systemu, choćby najlepszego wprowadzić nie można, niech się wówczas cicho usunie na stronę i o ratunek się modli dla siebie i dla państwa.

4

Droga mądrych rządów

Władca winien ćwiczyć cnoty w sobie jak i w swoich towarzyszach. W sobie, by stać się człowiekiem silnym i rozumnym, w towarzyszach by mieć kim obsadzić niższe stanowiska w państwie. Bardzo ważne jest też to by otaczać się prawdziwymi, wiernymi i lojalnymi przyjaciółmi, tak by państwo (obsadzone przez nich) było jednolite. Przyjaźń prawdziwa Przyjaźń nabyta podczas stosunków koleżeńskich jest mniej warta niż ta prawdziwa zdobyta podczas wspólnego poszukiwania prawdy. Bowiem przyjaźń ’filozoficzma’ jest przyjaźnią prawdziwą. Tyrania Tyrania nie wychodzi na dobra ani Tyranowi, ani podległym mu. Niech czytelnicy mają to w pamięci.

5

Życie

Niech ludzie słuchają Platona bowiem, jeden z tych co go nie słuchał (Dionizos) wiedzie żywot niechlubny, a ten co go słuchał zmarł piękną śmiercią. Żadne zdarzenie nie ma znaczenia samo w sobie, to poprzez odbiorcę staje się dobre albo złe. A cierpienie Diona było rzeczą dobrą i chlubną. Dlatego za mniejsze zło należy poczytywać znoszenie wielkich uchybień i krzywd, niźli ich wyrządzanie. Życiem szczęśliwym nie jest życie przyjemne, a życie rozumne i sprawiedliwe.

2

Wina Winą Dionizosa było wpajanie Syzakuzyjczykom rzeczy przeciwnych temu. Winą zabójców Diona było niedopuszczenie do władzy mądrego władcy. Droga władzy prawdziwej Zwycięzcy nie powinni wywierać zemsty na pokonanych, ni ustanawiać praw które dają przewagę nad pokonanymi. Wtedy rządzić będą mogli podwójnie — postrachem, bowiem mają moc, jaki i czcią bowiem tacy ludzie wydają się mieć władzę nad swymi pokusami. Po temu powinni sprowadzić do Państwa uczciwych, mądrych prawodawców — mężów starych a z dumnych rodów, gdy ci ustawią sprawiedliwe prawa pokój niechybnie zapanuje. Filozof Filozofia jest ciężką drogą życiową, wymaga wielkiej siły umysłu by ją pojąć i wielkiej siły ducha — by zdecydować się na jej uprawianie i wytrwać w postanowieniu. Studia filozoficzne są studiami bardzo szerokimi, jest tego tak dużo że ledwie można to poznać. Co więcej Filozofia to nie tylko wiedza, to styl życia, to samodyscyplina fizyczna, to ćwiczenia i dieta. Człowiek nadający się do filozofii ucieszy się na widok trudów.

6

O piśmie

Platon porusza się w kręgu filozofii nie wypowiadalnej. Ten kto uważa że jego poglądy spisał myli się. Wiedzę tą przenosi się poprzez rozmowę (dialektykę), kontakt uczeń — mistrz. Rozmowa jest niczym iskra, która rozpala umysł i wiedza może trwać już bez rozmów. Zresztą, wiedzy tej nie warto byłoby spisywać, bowiem wybrani mogą iskrę dostać od Mistrza, a reszta i tak by jej nie pojęła. Każde pojęcie składa się z pięciu części: i Nazwy ii Definicji iii Obrazu iv Wiedzy v Istoty Przykład: i Okrąg ii Zbiór punktów równoodległych od wybranego punktu zwanego środkiem iii No obraz koła:

3

. . .

... . . . ...

iv Kiedy poznasz powyższe, zaczniesz móc operować biegle tym pojęciem, rozważać je w oderwaniu od nazwy, definicji i obrazów. v Istota sama koła idea Skoro nazwy są akcydentalne, definicje niedokładne, obrazy wołają o pomstę do nieba i skoro tylko na te trzy sposoby możemy coś przekazać to nie możemy nic przekazać, szczególnie w piśmie — nie mając kontaktu z uczniem. Bowiem ten kto nie ma idei w sobie nie pozna jej przy pomocy rysunków.

4